Quod moris patiuntur athletarum plerique, cupientes quidem Olympiorum victores evadere, nihil autem moliri, quo id consequantur, studentes: idem et multis medicis accidit. Nam Hippocratem quidem laudant, ac omnium principem existimant. Ut autem fiant illi inter similes, ipsi omnia potius quam id agunt. Is etenim non exiguam partem ad medicinam ait astronomiam conferre; ac omnino eam, quae ipsam necessario praecedit, geometriam. Si vero non solum ipsi ab his utrisque abhorrent, sed eas sectantes coarguunt. Ille idem naturam corporis, quam totius medicinae ordinis principium statuit, optime cognoscendam esse praecipit: at iidem isti in ea re ita studium ponunt, ut non modo nullius ex partibus corporis substantiam, aut formationem, aut magnitudinem, aut nexum, aut quae est cum propinquis communicatio, sed ne posituram quidem noscant. Idemque, quod per genera speciesque ignota sit morborum divisio, idcirco medicis a curandi scopis errare contingat, animadvertit Hippocrates, quum nos ad rationalem contemplationem adhortatur: nostrae vero aetatis medici ita ab ejus studio aversi sunt, ut eos etiam, qui in ea re operam consumant, quasi inutilia tentantes reprehendant. Sic et ille idem Hippocrates ad praecognitionem morborum, et qui praeteriere, et qui praesentes, et qui futuri aegro corpori sint, multam nobis parari oportere providentiam admonuit: at iidem medici huic etiam artis parti usque adeo operam navant, ut, si quis fluxum sanguinis e naribus aut sudorem praedixerit, eum et magum et admirabilia contraque opinionem omnium loquentem exclament: ut iidem isti multo etiam minus, si quid aliud praedictum sit, sustineant: multo minus formam rationis victus ad morbi futurum vigorem constituant, quanquam ejusmodi rationem ciborum habendam censet Hippocrates. Quid igitur reliquum est, in quo virum aemulantur? siquidem non in dicendi gravitate, cujus laudem ille assecutus est: hi vero ita sunt ab ea virtute remoti, ut eorum multos videre liceat bis verbo in uno peccantes, quod ne intelligi quidem facile potest. Quibus de rebus quaerendam causam putavi, ob quam isti, quanquam omnes virum admirantur, a lectione tamen ejusdem scriptoris sese avertant; vel, si quis ejus scripta legit, non tamen ea intelligat, quae ab auctore dicuntur; vel, etiamsi intelligat, non tamen ad eam intelligentiam exercitationem adjungat, ut disciplinam confirmet, atque ad habitum perducat, compertum habens, nos eam laudem, quae in quocunque rerum genere summa est, voluntate simul et potentia consequi, ut, quisquis earum altera careat, eum a fine, quem exspectat, frustrari necesse sit. Etenim ne ab athletarum exemplo discedam, aut, quia carent innata corporis habilitate, aut, quia sine exercitatione id languescere sinunt, idcirco, quod optant, id consequi non posse videmus. At illis iisdem athletis si corporis habitus dignus victoria sit, si exercitatio reprehensione careat, quid est, quod eos impedire possit, ne coronam e certamine ferant? Num igitur utriusque rei inopes nostri temporis medici sunt, ut neque voluntatem satis dignam in artis studium conserant? an, quum alteram habeant, altera carent? Nunc igitur nasci neminem, qui artis capax tam humanae sit, alienum a ratione mihi videtur, quum mundus idem sit, qui olim fuit, anni tempora eundem ordinem servent, sol circuitus suos nulla ex parte mutatos percurrat, denique quaeque stella, sive fixa, sive errans eandem omnino status rationem retineat. Verum rationabile est tum propter malam educationem, qua temporibus his utuntur homines, tum propter divitias virtuti praepositas, vel qualis Phidias inter plastas, vel qualis inter pictores Apelles, vel qualis inter medicos Hippocrates, talem hac aetate effici neminem, quanquam nobis, quibus post antiquos illos nasci contigit, et ab iisdem artes plurimum provectas accipere, non paulo plus commodi ad artes ipsas datum est. Facillimum ergo erat, nos ea, quae ut inveniret, diu elaboravit Hippocrates, brevi tempore edoctos, quod vitae supererat, id in iis, quae arti deerant, inveniendis consumere. At quisquis plus divitiis quam virtuti tribuit, artemque non de hominibus bene merendi, sed quaestus gratia petit, eum non licet artis finem expetere; quem si expetimus, ante ditescent alii, quam nos ad id, quod habemus animo, perveniamus: non enim simul possumus et pecuniam congerere, et arti tum magnae operam dare; sed qui alteram vehementius appetat, alteram contemnat necesse est. Quid igitur? an nostris saeculis quemquam memorare possumus, qui tantum habere cupiat, quantum satis sit ad usum vitae necessarium? an reperiri liceat, qui non verbis tantum effingere, sed etiam propriis vitae exemplis docere possit divitiarum terminum, qui quidem sit secundum naturam, non ultra, quam ut fames, sitis, frigus absit, progredi? sed si quis ejusmodi est, is et Artaxerxis et Perdiccae potestatem contemnet, nec unquam in conspectum illius ibit, huic vero sic aegrotanti, ut Hippocratis artem desideret, medebitur quidem, non tamen semper cum eo esse volet, sed Cranonem et Thasum, aliaque ad oppida multa proficiscetur, ut pauperibus his locis aegrotantibus curationes adhibeat. Cois hominibus civibusque suis Polybum aliosque discipulos relinquet: ipse Graeciam peragrans omnem perquiret: nam eum scribere aliquid de natura locorum oportet, quam ut, quemadmodum ratione didicit, sic experimentis comprobet, eum urbes intueri propriis oculis necesse est, nunc eam, quae versa ad meridiem est, nunc, quae ad septentrionem, nunc quae ad solis ortum, nunc, quae ad occasum; cernere etiam, quae humili loco, quaeve excelso posita sit: eam contemplari, quae aquis obnoxia, sive ea littoribuslitoribus maria superfluant, sive de fontibus scaturiant, sive de coelocaelo decidant, sive ex stagnis fluviisque redundent, alluatur: visere eam etiam, quae ad magnum flumen, quaeve ad stagnum, quae ad mare, aut ad montes sita est: quaerere, si qua algens aquis vehementer frigidis, si qua calidis utatur, et si qua nitrosis, aluminosisve, aut si quae aliae ejus generis sunt: ad summam, ne agam de singulis, caetera omnia considerare oportet, quae nos et ipse Hippocrates edocuit. Quas ob causas, si quis talis futurus est, eum non modo aspernari divitias, sed etiam summo labore atque industria uti necesse est: at non licet industrium esse quemquam, qui se aut vino obruat, aut cibis expleat, aut Veneri dedat: denique qui pudendis ventrique indulgeat. Ex quo efficitur, ut, si quis verus medicus est, idem sit ut veritatis, sic etiam temperantiae amicus: illudque intelligitur, eundem esse methodi rationalis studiosum, ut, morborum quot genera sint speciesque, cognoscat, utque, in singulis illis quo pacto sumenda sit indicatio remediorum, intelligat. atqueAtque hac eadem methodo ipsam corporis naturam docemur, et quae ex primis constant elementis, quae tota inter se temperata sunt, et quae ex secundis composita sunt, quae et sensibilia sunt, et (ut eo nomine utar) similaria appellantur: et quae tandem ex partibus organicis expletur; quin etiam et quae utilitas ex omni harum partium genere, et quae actio animalibus est, ex illa eadem methodo cognoscimus: quandoquidem et eas oportet non inexploratas negligere, sed demonstratione perceptas habere. Quid igitur? an aliquid jam restat, cur medicus non philosophus sit, is, inquam, medicus, qui arti operam Hippocrate dignam impendat? Si enim, ut corporis naturam cognoscat, et morborum differentias, et praesidiorum indicationes, eum rationalem contemplationem exercere oportet, ut autem in harum rerum studio industriam ponat retineatque, divitias contemnere et temperantia uti necesse est, hic jam omnes philosophiae partes habebit, et quae ad disserendi rationem, quam logicam, et quae ad rerum naturam, quam physicam, et quae ad mores, quam ethicam Graeci dicunt, attinet. Nec vero timendum est, ne, qui pecuniam contemnat, et temperantiam servet, is turpe quicquam aut vitiosum committat: quidquid enim homines injuste audent, id aut avaritia impellente, aut voluptate perstringente committunt: sic et reliquas virtutes eundem habere necesse est: quandoquidem omnes inter se connexae sunt: nec potest, qui unam habet, non caeteras omnes statim habere, tanquam ex uno fune revinctas. Si igitur, ut et artem primum intelligant, et eandem deinde exerceant, philosophia medicis necessaria est, haud dubium relinquitur, quin, si quis medicus est, idem omnino sit et philosophus; non enim illud demonstrationem desiderare arbitror, si quis arte medica probe usurus sit, ei opus philosophia esse, quum non desint, quos tam pecuniarum cupidos saepe videamus, ut venefici, non medici sint, artemque in contrarium scopo ejusdem abusum detorqueant. Num igitur jam de nominibus certabis nugisque contendes, ut temperatum, continentem, divitias intra se ducentem, justum debere esse medicum dicas, non tamen philosophum? eundemque corporum naturas cognoscere, instrumentorum actiones, partium usus, morborum differentias, curationumque indicationes, non tamen operam disciplinae rationali dedisse? an rebus concessis te contendere de solis nominibus pudebit? at sero quidem: satius tamen, ut jam resipiscas, nec ut graculus aut corvus de vocibus contendas, sed in inquirenda rerum veritate operam consumas: non enim habes, cur sutorem bonum aut textorem sine disciplina et exercitatione quemquam effici posse neges, justum vero aliquem, aut temperantem, aut demonstrationis peritum, aut rerum naturam scientem repente apparere dicas, quanquam neque doctoris eruditione, neque sui ipsius exercitatione sit usus. Itaque si hoc impudentiae est, illud hominis non de rebus, sed de nominibus altereantis, certe nos primum studium debemus in philosophia consumere, si veri Hippocratis aemuli esse volumus: quod si fecerimus, nihil impediet, quo minus eo meliores efficiamur, nedum similes, si cognitis iis, quae ab illo bene dicta sunt, caetera, quae arti desunt, ipsi inveniamus.