GALENI DE VENARUM ARTERIARVMQVE DISSECTIONE LIBER.

Cap. I. Compendium de venarum et arteriarum dissectione, carissime Antisthenes, quo a me donari voluisti ad memoriam confirmandam eorum, quae ipse in simiae corpore demonstrari spectasses, hoc libro confeci. Exactior autem non harum modo, sed omnium reliquarum partium narratio libris continetur, quos de administrationibus anatomicis inscripsimus. Nunc itaque, quo etiam dilucidus evadat sermo, cogitatione volo complectaris arboris quendam truncum, qui parte quidem inferiore in multas radices, superiore in numerosam ramorum sobolem findatur. Ita enim non unus tamen Hippocrates, sed et qui tempore posteriores anatomici fama celeberrimi extiterunt, assimilant. Igitur quae in ventrem et intestina deferuntur venae, proportione radicibus respondent; ea vero, quam tum jecorariam tum cavam appellant, quidam veluti truncus est omnium quae toto corpore sparguntur venarum. Eadem etiam ratione arteriae, quarum origo est a corde: quae namque ex illis sparsa ramorum serie pulmones petunt, radicum imaginem ostendunt; quam vero. Aristoteles aortam, alii arteriam magnam vocant, ea etiam caudicis in arbore proportionem subit. Principio igitur septem venarum te commonere volo, quae ad ventrem pertinentes uno ex principio omnes prodeunt, cava nimirum jecoris parte, quam portas vocant. Hinc enim exorte magna quaedam vena porrigitur obliqua tum ad inferiores, tum ad alias animantis partes, juxta medium potissimum ejus intestini duodeni, quod Herophilus ecphysin appellat; ita enim ille appellat principium intestini prius, quam in anfractus orbesque convolvatur. Sane eo primum brevem quandam venam mittit, quae in nonnullis sola apparet, ut plurimum autem aliis comitata capillorum modo praetenuibus, quae tum ad ecphysin tendunt, tum ad pancreas, quod aliqui callicreas vocant; id autem glandula est substrata arteriis venisque, quae ea parte in ramos finduntur. Tum alia quaedam ad pyloron assurgens parva vena toti, quae et circa ipsum et ante est, ventriculi parti distribuitur. Ex ramis autem insignibus a vena, quae ad portas jecoris existit, procurrentibus primus quidem est, qui ad concavum ventris fertur, alter, qui ad lienem. In aliquibus sane simiis ramus quidem est unicus, sed statim ab exortu bifariam scinditur, et parte quidem una ventrem, altera lienem adit. Et sane, quum duae sint venae, ipsae etiam tunc in exortu mutuo se contingunt. Quae igitur ad concavum ventriculi tendit, propius pyloron nascitur: sic autem inferius extremum ventriculi appellatur, quod in dextris prope jecur situm habet; nam in his animantibus oblique satis positus venter est. Sed enim ad ipsum ventriculi concavum non aequaliter ramos mittit vena haec. Quandoquidem id omne ventriculi, quod ad sinistram est, usque ad gulae exortum aliae amplectuntur venae ex ea ductae, quae ad lienem porrigitur. Haec enim parva satis est, multasque in itinere pilorum modo graciles venas in pancreas edit, quumque jam prope lienem pervenerit, insignem ramum ad concava ventris mittit; quae porro ipsius pars lienem adit, circa ejus maxime medium situm habet; deinde inibi in ramos scissa, toti visceri, qua est concavum, elatior expanditur, multis in ipsum veluti radicibus insita. Nec vero hic tota in ramos exhauritur, sed satis notabili magnitudine ipsius extrema sunt utraque. Eorum itaque alterum a lienis capite ad gibba ventriculi subit, alterum ex imo ad partem sinisteriorem omenti, quod sane epiploum sive epiplum dicas, nihil interest. Et haec quidem fere ita habent. Nonnunquam vero, quanquam id rarius, priusquam ad splenis caput pertingat, magna vena ad ventris gibba attollitur, ramos ex se tum ad reliquum splenem tum vero ad concava ventris usque ad ipsius os emittens. Tertia ab eis, quas memoravimus, ex magna vena nascitur, eodem quo illae modo ad partem sinistram extremum magnorum intestinorum mesenterium ad sedem usque complexa; quemadmodum et post hanc alia quaedam a dextris partibus ex eadem magna vena prope pylorum enata ad gibbum ventriculi ascendit; a qua subeunte propagines ad omenti ipsius dexteriorem partem existunt, situm quam maxime fieri potest ei contrarium habentes, quam paulo ante ad omentum ipsum de lienis infima parte ferri diximus. Quin etiam post hanc alia quoque ex vena magna oritur in ipsius latere dextro, in coli intestini mesenterium inibi positum discissa. Jam totum venae reliquum, quam a portis oriri diximus, ad medium duorum dictorum mesenteriorum pervenit. Id autem quoque plurimas sane venas habet, et in ieiunumjejunum primum, deinde in omne deinceps tenue intestinum fissura multiplici dividitur. Postrema vero ejus pars tum caecum intestinum complectitur, tum quandam exiguam coli partem, qua ipsum caeco adnectitur. Ad hunc sane modum venae illius, quae a portis prodit, in intestina, splenem et ventriculum distributio perficitur. Quinetiam omnes omento intextae venae ab eisdem ipsis venis propagantur; illae quidem, quae tum in sinistris, tum in dextris ipsius sunt partibus, sicut paulo ante ostendimus. Quae autem anteriorem mediamque ejus regionem obtinent, ex illis oriuntur, quae gibbas ventriculi partes perreptant. Postremo, quae subjectam huic regionem obtinent, quae exiguae omnino sunt, ab iis ortum habent, quas ad concava ventriculi porrigi diximus. Jam illud meminisse te volo, venarum ventriculi gibbum complectentium, quae, ut modo dixi, duae sunt, extrema sese mutuo contingere, et illarum utramque quibusdam membranis insidentem elatiorem per ventriculi gibbum circumire. Dissimili plane ab iis modo se habent concavae partis venae: eae siquidem contra ventriculum exortae corpori ipsius annectuntur atque insident. At vero lienis vena similiter, ut gibbarum ventriculi partium venae, membranis fulta concavum omne pervadit. Sunt autem et aliae venae in tenuiorum intestinorum medio mesenterio, quae ad glandulas quasdam ea regione positas pertinent. Quin etiam ab eadem magna vena, quae ad portas est jecoris, cujus soboles sunt omnes modo memoratae, aliae quoque quaedam producuntur jecinoris fibris numero pares; in singulas enim singulae dividuntur. Itaque per venas, quae tum ad ventriculum, tum ad intestina descendunt, ad has ipsas portas cibus ascendit; eoque mihi locum ita videntur antiqui nominasse; hinc vero per venas ad ipsius fibras pertinentes in totum jecur permanat.

Cap. II. Inde vero rursum in alias assumitur venas, per gibbam quidem jecinoris partem dispersas, caeterum a maxima alia vena ortas, quam ob id ipsum cavam nominant. Ab ea etiam aliae propagantur, quae in omnes corporis partes sanguinem derivant. A jecore enim utrinque prolapsa, sursum quidem per septum transversum ad cor attollitur, deorsum vero in spinam dorsi deflectitur, atque inibi super magnam defertur arteriam, quae a corde progignitur paulo altius, quam est septum transversum. Jam vero venae ab ea, quae sursum tendit, oriuntur istae: prima ad ipsum septum transversum conjugatio; deinde capillaceae permultae, tum in thoracem intercipientes membranas, tum in tunicam pericardium. Post illas alia satis notabilis in dextram cordis aurem fertur; ab aure mox in sinum ejus dextrum eundemque magnum; atque inde alia eandem cum arteriis tunicam habens in pulmones. Quin etiam alia quaedam perquam exigua per exteriorem cordis superficiem in totum ejus visceris corpus spargitur. Eodem autem modo in plurimis quidem animantium ad thoracis sinistras partes fertur vena, quintam dorsi vertebram ascendens. At in simiis paulo supra aurem cordis in dextris partibus sita est haec vena, per spinam quidem similiter delata, caeterum in omnes thoracis partes diffusa praeter prima duo, nonnunquam vero etiam tria costarum intervalla. Quum enim cor ipsum praeteriit vena cava, ad jugula ascendit, primum quidem memoratam nunc venam promens, exiguas vero alias deinceps, has quidem araneosas, has autem capillaceas ad membranas mittens thoracem intersepientes et in glandium, quem thymum nominant. Quum vero jam prope sagulum pervenit, in duas diducitur partes. Atque ita in latus oblique utraque pars inclinata a media regione paululum divertit. De quibus, dum ad sibi vicinam utraeque claviculam ascendunt, in medio ductu venarum ad anteriora thoracis procedentium radices sparguntur. Praeter has magnarum venarum in ramos se scindentium conjugatio intercostalia superioris thoracis alit spatia, et quae circa scapulas sunt loca, tum nonnullos etiam ex interioribus colli musculis. Porro ab his ipsis venis illae etiam nascuntur, quae per sex colli vertebras in ipsarum foramina se insinuantes ad caput usque efferuntur. Quod autem de eis superest, quantum id cunque est, ad axillas porrigitur. De qua vena, quae utrinque scilicet una est, ut de aliis etiam, in libris de dissectionum administrationibus plenius et exactius dictum est. Enimvero compendii causa iis, qui primum instituuntur, perutilis nunc etiam aliquid dicetur. Propago igitur utrinque una eaque parva musculis, qui a sterno ad humerum feruntur, distribuitur. Secunda in ipsa axillarum glandulosa membranosaque corpora spargitur, quae et ipsa perexigua est. Tertia autem insignis, deorsum iter habens, per easdem expanditur partes; utraque autem per suum thoracis latus, deorsum versus cum tenui nervo sub cute porrecta, ad hypochondria usque delabitur. Quarta denique post has vena ab ea, quae per axillam in manum fertur, exoritur, in musculos dispensata tum illos, qui cavam scapularum partem substernunt, tum eum, qui in ipsa axilla est maximus.

Cap. III. Hujus venae reliqua pars multiplici fissura per manum excurrit tusam ad hunc sane modum. Per brachium quidem deorsum fertur intimis magni musculi partibus porrecta (assumit autem ab hac vena non hic musculus solum, sed qui in brachio sunt fere omnes). Ex ejus autem propaginibus una quaedam, et haec per profundum procurrens, circa brachium in orbem quadamtenus complicatur, posterioremque ipsius regionem ita perreptat; mox in exteriorem partem eandemque anteriorem subit ad cutem, atque illinc deorsum tendit, donec ad brachii commissuram perveniat. Postrema vero ejus pars aliquando exteriorem brachii condylum paululum excedit, nonnunquam multo ulterius progreditur, sub cute secundum os cubiti deorsum tendens. At omne, quod de magna vena reliquum est, ad medium pervenit cubiti articulum una cum viciniori nervo, ramos expandens ad intimas musculorum ejus loci partes, usque ad interius brachii caput, nihiloque minus per profundum ad posteriores anterioresque musculos. Sed enim prius, quam in cubiti articulum ingrediatur, in venas scinditur complures, e quibus multae in superficie extant, omnium maxima profundius demergitur. At quae in superficie sunt, neque magnitudine neque numero aequales sunt. Perspicue enim, si laqueo brachium interceperis, etiam citra dissectionem in gracilioribus hominibus videre eas licet in aliis aliter positas esse; idque in primis convenit aspicere in iis, qui latiores venas habent, quanquam in simiis quoque, cum dissecantur, exquisita est similitudo cum iis, quae in hominibus conspiciuntur. At altera magna ex parte una quidem vena a magna propagatur ad inferiora magis oblique declinans, quae deinde ex inferioribus cubiti partibus adusque carpum seu brachiale diffinditur, una vero hac superior, quae eodem modo in ramos distribuitur, ac tertia deinceps circa medium maxime cubitum; caeterum earum extrema prope brachiale commiscentur. Elatissimus autem simul et maximus ramus, qui ab ea vena, de qua modo institutus est sermo, propagatur, in medii cubiti articuli pervenit flexum. Quo etiam confluit alterius venae, quae per brachii anteriora sub cute sita est, non exigua portio, quam in latas venas habentibus perspicue videmus primum quidem a clavicula per musculum epomidis oblique ferri, deinde vero recto tramite deorsum tendere. Hujus venae quaenam sit prima origo, posterius indicabimus. Nunc autem hoc tantum de hac scire convenit, in superficie sub cute sitam iis quas percurrit partibus venas omnino obscuras producere; ubi vero jam prope cubiti articulum producta est, non parvam sui partem oblique ad flexum brachii extendit, quae in idem coëat cum modo memorata majoris venae parte, quam quum solam hucusque persequamur commentando, propter societatem, quam cum alia init, ad aliam transire coacti fumus. Duae enim hae totius sunt manus venae, tum ea, quae per axillam in ipsam manum fertur, tum ea, quae apud claviculam, quam humerariam appellant. Sed enim de utraque nosse oportet, non parvam utriusque portionem semper ad flexum, qua brachium cubito committitur, pertingere. Caeterum non semper idem harum venarum situs, sicut nec aequalis crassitudo semper est. Hujus autem tres potissimum sunt differentiae, quarum primam, quia in plurimis visitur; primum etiam explicabimus, alias autem deinde prosequemur. Secundum naturam maxime est, et quamplurimis ita se res habet, ut utriusque venae pars in interiorem articuli cubiti flexum tundens aequalis quodammodo sit; quae partes posteaquam coierint, venam producunt, quae omnium in cubito in superficie extantium fertur amplissima. Ab hac praecipua magnitudine humeraria est, ea hinc profecta, qua cubitus cum brachio coarctatur, perque radium porrecta, posteaque ad exteriorem partem secedens ad extremi cubiti tuberculum, quod brachiali adhaeret, pervenit, atque inde mox infimae eidemque extimae brachialis ipsius parti distribuitur. At illa, quam ex confluxu coituque duarum venarum omnium in superficie extantium maximam fieri diri, ab interioribus cubiti partibus incipiens, primum conscendit radium, deinde in externam evadit partem, ubi in ramos scissa duos, altero ad radii extremum, quod brachiali annectitur, procedit, altero ad summum pertingit cubitum, qua et ipse brachiali adhaeret. Atque inibi venam contingit, quam ab humeraria propagari retulimus. Ad hunc igitur modum secundum naturam maxime sese habent duae hae venae; quanquam in aliquibus non item, in quibus vel humerariae propago axillariae ramum auget, vel vice versa hujus ramus humerariam. Quin etiam, quod ad situm pertinet, altera earum sub musculum se condente, reliqua sola in superficie eminet. Ita fit, ut, dum ad venam secandam accedimus, vel tres aequales videre liceat, vel duas tantum, vel inaequales omnes, nonnunquam etiam nobis occultetur aliqua una ex iis, aut etiam duae. Atqui et quae has ordine consequuntur humiliores tres, eas non solum aequales inaequalesque videre licet, sed ne apparentes quidem prorsum earum aliquas; quod eo fit, vel quia praetenues ipsae sint omnino, vel quia penitius ferantur, maxime quum obesius crassiusque quodammodo fuerit corpus. Jam vero, quemadmodum, quae interiori cubiti parte sunt venae, fere circa brachiale in multas exiles et inter se commixtas venas scinduntur, sic etiam multoque his magis, quod liquido vel in dissectione vel etiam citra eam videas, exterioris cubiti partis venae. Pluribus enim locis et sibi inter se obviam fiunt, et cum venis coëunt ulterioris cubiti partis. Atque ad hunc modum saepius commixtae sub cutem universam extenduntur, quae brachiali, postbrachiali, digitis denique obducitur. Ac venarum in summa cute extantium hujusmodi est series.

Cap. IV. Quae autem altius per universum cubitum manumque extremam immerguntur, a duabus magnis (quarum sobolem esse diximus omnes per totam manum diffusos venarum ramos) oriuntur ad hunc sane modum. Qua parte ab utraque vena magna propagari quasdam diximus, quae ad flexum brachii in idem mutuo summa sub cute positae tenderent, hac eadem parte alii duo rami ab utraque singuli in profundum procurrunt, ibique similiter mutuo complexu conjunguntur. Ex quibus rursum aliae duae venae fiunt amplitudine notabiles, quarum quae demissior est, ad partes manus internas trajicitur elatior autem altera, per mediam profunditatem longius progressa ac fere ex interioribus partibus commune ossium vinculum contingens, postea vero, quum jam attigerit parvum musculum oblique prope brachiale positum, qui radium movendi auctor est, in exteriorem illius partem evadit, atque inibi per profundum porrecta exterioris manus, quaecunque nacta fuerit, ossa amplectitur. Ea porro, quam ad interiorem manum pertendere diximus, ad parvos usque digitos, aliquid etiam de medio digito apprehendens, pertingit. Reliquam vero medii partem ac duos deinceps majores digitos una cum praepositis postbrachialis ac brachialis partibus alia amplectitur vena ab iis ortu, quae in superficie extant. Ac venae quidem per manus ita digeruntur.

Cap. V. Quae autem ad anteriorem thoracis regionem feruntur, ad hunc constant modum. E medio duarum venarum, in quas cavam findi dudum memoravimus, vena, quae ad dextramster nidextram sterni tendit, a parte, quae ibi est, oritur, a sinistro autem cavae membro altera. Hae igitur per totum feruntur thoracem sterno subditae usque ad radicem cartilaginis xiphoidis appellatae, et ad singula obiter costarum intervalla ramulum ex su mittunt, quo conjunguntur extremis ejus venae, quae spatia ipsa intercostalia perreptet. Harum venarum pars quaedam extra thoracem emergit ad superstratos illic musculos. Ipsae autem, quae ad mucronatam cartilaginem pertinent, tum in mammas assurgentes, tum in reliquum pectus dispensatae deorsum procurrunt, rectis subnixae musculis, in quos patrem etiamnum quandam mittunt. Sub his ipsis non paucae harum venarum portiones coëunt cum venarum aliarum extremis, quae de imo sursum attolluntur; de quibus postea dicetur in venarum ossis, quod latum vocant, enarratione. At vero aliae quoque sub cute ad hypochondria eminentes venae initium habent, ex commixtione factae ramulorum tum ab iis venis, quas juxta mucronatam cartilaginem extra thoracem existere et emergere diximus, tum etiam ex iis, quae vicina intercostalia alunt. Cum quibus aliae rursum committuntur, quae de inguinibus ad superiora tendunt; de quibus suo loco disseretur. Hoc modo venae distribuuntur, quaecunque a cava bipartito scissa propagantur, priusquam ad claviculas pertingant, maxime circa eum locum, ubi magnum situm est glandium, anatomicis thymus appellatum. Ubi aliae etiamnum venae parvae et araneosae quaedam ac capillaceae tum in ipsum glandium, tum intersepientes in membranas inferuntur, quae et ipsae cavae sunt soboles. Aliquae autem his majores etiam, verum et ipsae parvae adeunt pericardium et cum arteria, quae a corde sursum effertur, se porrigunt.

Cap. VI. Qua porro claviculae adjacent cavae venae segmentis, subjectae sunt radices venae maximae, utrinque una; quae quidem confestim assurgens bipartito scinditur, duas edens magnas venas; quarum altera per anteriorem aversamque colli partem ad interiora magis recedens effertur, altera in partem anteriorem inferioremque progressa, mox sursum sublata, claviculam extrinsecus amplectitur, ad modo memoratam venam contendens. Et ipsis sese commiscentibus, gignitur in superficie eminens jugularis utrinque una. At enim non eodem semper modo miscentur, sed aliquando haud longe ultra claviculam progressae, nonnunquam tum demum, quum tertiam totius colli longitudinis partem emensae fuerint. Videbis autem aliquando eas ad mediam regionem aut prope pertingentes; aliquando in unam venam omnino non coëuntes, sursum rectiores efferri videas, modico inter ipsas spatio interjecto, et parte quidem interiore non procul ab aspera arteria alteram, exteriore vero reliquam, eam nimirum, quam circa claviculam contorqueri diximus. Caeterum communis venae interventu, quae transversum ad utramque obtinet situm, semper sibi junguntur et ita sursum tendunt. Jam ea vena, quam circa claviculam torqueri diri, propagines mittit aliquas araneosas non in omnibus corporibus aspectabiles (id enim omnium hujus generis venarum commune est), nonnullas capillaceas, easque aspectabiles, si modo confestim dissecetur animans, ut compressu digitorum, expresso in ipsas sanguine, ita manifestas efficiamus. Duo autem hic hujusmodi venarum sunt conjugia, transversum alterum coëuntium ipsarum ac sese invicem contingentium in cavo juguli, alterum autem minime coëuntium; declinant eum quasi in extimam colli partem obliquae. Porro ex araneosis quaecunque in extimam regionem convertuntur, earum extrema invicem conjunguntur. Hae igitur, sicut jam dixi, non in omnibus sunt aspectabiles. De iis autem, quae manifeste semper videri possunt, tres sunt venae incipientes ab ea, quae circa claviculam contorquetur; una quidem satis notabilis, quae saepius aequali visitur crassitie cum vena ad collum subeunte; hanc autem humerariam ideo appellant, quod obliquior a clavicula sensim recedens se porrigat ad humerum. Reliquae duae radices utrinque humeraria minores habent. Earum igitur altera elatiorem nacta radicem usque ad summum humerum conscendit ac in proxima quaeque corpora dispergitur. Humilior altera per profunda magis surreptans secundum magnum musculum a sterno enatum usque ad caput brachii pervenit. Cujus venae extrema aperte nonnunquam videntur committi cum venae ulterius extremis, quae ab axillaria nascens ad humerum extollitur atque illic multifariam distribuitur. Quin aliae quoque modicis intervallis sparsae, quarum non idem perpetuo situs, neque vero magnitudo plane eadem in omnibus simiis visitur, a venis oriuntur, quae ad manus pertinent. Quae autem ex iis notatu dignae sunt, dudum memoravimus, quum de axillariae dissectione commentaremur. Ea enim et unica multo humeraria major est, et numerosam in brachio sobolem habet prodeuntium ex se ramorum, quum ab humeraria perpaucae eaeque vel capillaceae vel etiam araneosae oriantur sub summa cute dispersae.

Cap. VII. Reliqua igitur jugularium venarum, tum quae in superficie sunt, tum quae altius delitescunt, distributio explicanda est. Jugularias autem altius conditas nonnulli eas vocant, quae protinus scissa cava producuntur. Alii non totas illas, sed id demum, quod ex iis supra claviculas collo intextum est. Nec desunt, qui ne hoc quidem omnino sciant, illas in ramos spargi infra claviculas. Nos vero semper observavimus, cavam venam, priusquam ad claviculas pertingat, diduci, et de ramo ipsius utroque venas produci, quae ad sternam primasque costarum intercapedines, sex colli vertebras scapulasque ferantur, tum quaecunque post has ad totas munus derivantur, quas per axillas eo iter habere diximus. Quum autem sub claviculas prodierint magnae venae, quas ex divisione cavae in duo veluti membra oriri dictum est, venae radicem edunt notabilem, a qua, ut memoratum est, tum humerariam nasci contingit, tum alias quoque quasdam, de quibus est paulo ante pertractatum. Quantum autem est reliquum de magnis venis, in quas cavam diduci diximus, recta per collum, gulam habens ante se positam, sursum effertur. De quibus, quo pacto distribuantur, orationis series postulat, ut nunc agatur una cum in superficie extantibus jugulariis venis, quas in diversis corporibus varie concurrere eodem et conjungi inter se diximus. Enimvero, quemadmodum hujus rei, ut in unum coëant, permultae sunt differentiae, sic aliis totidem differentiis ipsae in ramos scinduntur. Progressa enim superficiaria ipsa jugularis vena protinus aliquando finditur, et pars ipsius utraque vel aequalis apparet, vel inaequalis; nonnunquam ulterius multo procedit, aliquando ita longe si ut prope maxillam scindatur. Haec autem conspicue in hominibus quotidie videntur vel in curationibus, quae manu obeuntur, vel si etiam intensius clamaverint spiritumve intra continuerint, compresso thorace, quod athletae in spiritus comprehensionibus (ita enim vocant) faciunt. Quin et putrida vitia ita aliquando circumjacente cute omnia, quae suberant, detexerunt, ut nudae conspicerentur venae. Idque per omnes continenter corporis partes videre tum maxime licuit, cum foeda quaedam lues carbunculosum in Asiam vulgariter ingruisset, quae facile, quicunque vidissent, persuasit, exactam simiis cum hominibus esse similitudinem. Igitur medicum necesse est, quicunque curationem circa collum manu facturus sit, varietatem nosse venarum, quae collo sunt commissae, inspicereque, secundum quam praecipue ideam ille, qui manu curatur, formatus sit, tum vero omnes quatuor venatum propagines ad unguem exploratus et cognitas habere. Cum autem quatuor dico, intelligi volo primum eas, quae infra sunt, priusquam eodem coëuntes extimam producant iugulariamjugulariam; deinde eas, quae, postquam scissae in ramos fuerint, sursum versus contendunt. Nec vero necessarium arbitror, nec aliis medicis, neque iis, qui primulo introducuntur, nec multo etiam magis vobis, optime Antisthenes, philosophis exactissimam habere hujusmodi theorematum cognitionem. Quocirca initio statim libri testatus sum, me compendium scribere dissectionis vasorum. In libris etenim, quibus rationem perscripsimus administrandarum dissectionum, quomodo in quemque musculum vena et arteria insereretur, planum factum est. Nunc autem nec est, ut dixi, necessarium, et multum haberet obscuritatis oratio, si mihi musculorum facienda esset expositio. Ideoque in dissectionum libris vasorum tractatui musculorum dissectionem praemisimus. Quapropter, quod ad praesentem commentationem pertinet, tantum dixisse satis erit, quod venae ab extantibus in superficie jugulariis propagatae plurimae et tenues sunt, et in musculos subter cutem positos dividuntur. E quibus musculis etiam duo ii sunt, qui buccas movent, tenues illi quidem satis, caeterum subter totam colli cutem porrecti. Postea autem, quam iterum in ramos discesserint ad superiora subeuntes, harum venarum notabiles rami sunt, per quos tum in totam faciem sparguntur, tum in circumjectam auribus regionem se expandunt, et in caput denique attolluntur. Cum enim bipartito se sciderit utraque, altera quidem pars in totam inferiorem maxillam magnis vasis et aliis parvis in superiorem effunditur, altera vero circum aures caputque excurrit. Permiscentur autem harum omnium venarum extrema non modo cum adjacentibus, verum etiam nihilo his minus cum e regione positis. Eodem enim confluunt venarum ad sinisteriorem partem existentium fines cum iis, qui ad dextram situm habent. Nam quum quatuor in summo extantes jugulariae prodierint, ipsarum exterior ad caput sursum fertur, (memineris autem ejus, quod de ea dixi, nimirum circa claviculam contorqueri,) alia interius ad inferiorem maxillam, commixta identidem ramulis quibusdam interioris jugulariae, a quibus multae mittuntur propagines in laryngem gulamque, eas denique musculorum partes, quae per profundum in collo porriguntur; sicut, quae ab imo ad cutem recedunt partes musculorum, jugulariis aluntur iis, quae subter cutem magis eminent. Quin et lingua magnas accipit ab intimis jugulariis venas, posteaquam eae per ramos cum extimis se conjunxerint. Quaecunque porro linguae circumjecta sunt corpora, et e musculis quicunque non penitus conditi latent, a jugulariis aluntur extimis. Reliquum autem omne ex internis jugulariis ad cerebrum assurgens in calvam excidit per extremum suturae lambdoidis. Sed prius, quam excidat, ramulum in mediam primae secundaeque vertebrae regionem inserit, ac deinceps alium capillaceum inter primam vertebram caputque ipsum. Coit autem cum venis, quae de summa parte deorsum feruntur per cerebrum, ac nonnullis item, quae extrinsecus, quaeque a lateribus veniunt. Omnium enim conjunguntur extrema venarum circa caput ipsiusque cum prima vertebra commissuram. At enim venarum, quae calvae intexuntur, aliquae intro procedunt tenues, maxime qua maxilla articulatur. Quemadmodum autem postea, quam in calvam omnes evaserint, in ramos sparguntur et societatem inter se ineunt, ac rursum quomodo aliquae ipsarum partes cum nervis quibusdam foras excedunt, in dissectionum libris (cum de cerebri dissectione facienda disseruimus) pertractatum est. Similiter quum de pulmonibus, corde aliisque visceribus dissecandis orationem instituissemus, ut quaeque in quodque ipsorum ab omnibus tum venis tum arteriis propago mitteretur, plenius atque exactius est dictum. Nunc autem (quod jam monuimus) compendium de vasorum dissectione scribimus.

Cap. VIII. Absoluta venarum, quae sunt supra septum transversum, expositione, jam ad reliquas oratio convertatur, quae omnibus infra septum transversum partibus corporis nutrimentum suppeditant a cava in lumbis locata genitae. Haec enim vena, simulatque e jecore primum se exprompsit, priusquam in lumbos considat, elatior adhuc existens, parte quidem dextra in dextri renis tunicam ac circumjecta corpora modo araneosos, modo capillaceos et crassiusculos ramulos spargit; sinistra autem notabilem venam, quae et ipsa in ramos scissa corporibus inibi existentibus distribuitur. At saepenumero a vena ipsa ad renem proficiscente propagines mittuntur, quae in renis tunica intexuntur ac vicinis in ambitum locis, et quaedam araneosae sunt, nonnullae parvae, ac capillaceae quaedam. Parvas autem proprie appello, quae conspiciuntur, quamvis aliquam et exiguam crassitiem obtineant; id quod non inest araneosis, nec capillaceis. Verum illae quidem assimiles sunt tenuissimis lineis, quae vix videntur, quas antiquorum nonnulli lineamenta vocavere, quasi quis crassiusculas lineolas diceret; quae habent quidem latitudinem omnino aliquam, sed quoad sensum latitudinis expertes dicuntur, quum in ipsis non sit manifesta illa discretio eorum, quae latitudinem partium definiunt. Hae igitur venae ad hunc habent modum. Quae autem in renes inseruntur, omnium sunt amplissimae, quaecunque a cava propagantur. Deinceps post has ad testes deferuntur venae, quae partim commune quiddam in omnibus nactae sunt simiis, partim in singulis proprium. Et commune istud quidem est, ut ab ea, quae ad sinistrum perfertur renem, ramus mittatur, qui ad sinistrum testem tendit; proprium vero, ut duo interdum principia sint ejus venae, quae in testem tendit, alterum a vena, quae in sinistrum testem pervenit; alterum cum vena cava scinditur; interdum vero unum solum ab ea vena, quae in femur tendit. At quae in dextra parte vena est, ad dextrum contendens testem, ea producitur a cava; etsi haec quoque mihi semel observata est initia duo habere, sicut ea, quae ad sinistram est, saepe. Hae igitur venae ad testes deferuntur, sive mas, sive femina animans fuerit; habet enim etiam femina ad uteri latera testes multo minores et densiores, quam in maribus visuntur. Secundum eas venas ex singulis vertebris ad ilia venae mittuntur, quarum postrema ad musculos, qui abdomini praetenti sunt, attolluntur; musculi enim, quibus abdomen constratum est, ab iis aluntur venis, aliisque, tum quae inter notharum costarum spatia intercostalia versantur, tum quae per sternum ad mammas superne deferuntur, iis denique, quarum de inferioribus locis sursum versus tendentium extrema cum proxime memoratis pectoris mammarumque venis conjunguntur, de quibus antea recepi me rursus dicturum. Qui porro supra hos musculi extra thoracem jacent, alimentum accipiunt a vasis circa claviculas parvis, de quibus ante est dictum, tum etiam ab iis, quae per pectoris os ad mammas tendunt, siquidem eorum propagines quaedam ad musculos sterno vicinos erumpunt, atque etiam ab iis, quae in spatiis sunt intercostalibus; etenim et harum pars quaedam extra thoracem emergit. Quin etiam, quod dorsali medullae, quae in lumbis est, venae a cava inibi incumbente per singula foramina singulae inserantur, superius dictum est: ita ut nulla vena, quae a cava in lumbis sita ortum habeat, supersit commemoranda. Sed enim, quomodo bipartito ea scindatur, jam addendum. In ultimis igitur lumborum vertebris non amplius videre est arteriam venae subjectam, sed contra omnino se res habet; elatior enim arteria supra venam provehitur, vena autem per ipsas vertebras. Hac igitur parte et sese contingit utrumque vas, et in duo membra divaricatur, efficiturque omnis illorum figura Λ elemento persimilis. Utraque porro cohaerentium vasorum pars ad sibi subjectum crus descendit obliquior. Atque in hoc ductu videre primum licet ramum venae utriusque retrorsum ad carnes in lumborum longitudinem porrectas distribui, atque alias quasi capillaceas obscure quandoque ad eam peritonaei partem, quae ad lumbos est, ferri. Siquidem peritonaeum, ut cuique corporis parti praetenditur, a proximis quibusque vasis tam frequentibus alitur venis, quarum plurimas easque longiores a venis accipit, quae ad testiculos deferuntur. Post has vero deinceps a venis in crura tendentibus propagines in posteriores anterioresque partes feruntur, primum quidem in ejus ossis, quod latum vocatur, musculos; quarum haud exigua portio cum subsequente exortu ad sedis musculos tendens permiscetur. Utriusque autem venarum conjugationis extrema ad exteriores lati ossis partes se promunt, inque musculos eam regionem consternentes dispensantur. Deinde ad uteri partes inferiores venae progrediuntur paulo supra, quam est colli primus exortus, quae in cervicem ipsam disseminantur, et ad uterum coëuntes quadam sui parte testiculos amplexantur; altera usque ad uteri fundum pertinent. At ex iis, quae ad inferiora uteri feruntur, venae propagantur vesicam subeuntes. Deinceps aliud venarum, quae ex gemino plerumque initio oriuntur, conjugium est, quae procedentes mutuo se contingunt, venasque utrinque unam gignunt, quae per pubis ossis foramen ad exteriora cum ejus loci nervo porrigitur; et ita ad inferiores ossis pubis musculos vas hoc, ut nervus, distribuitur. Est alia post hanc venarum conjugatio, de quibus antea dicere intermiseram, quae per rectus musculos ascendunt, deinde extremis junguntur venarum, quas per thoracem ferri ad hypochondria prius dixi. Ab eadem radice venulae utrinque singulae in uterum perferuntur, per quas venas mammis cum utero maxime est communicatio. Venae igitur hae in interioribus rectorum musculorum partibus sitae sunt, ac illae quidem, quae ad hypochondria feruntur, his sunt connexae. Insuper aliud extra musculos est conjugium earum, quae ad pudenda pertinent, sive mas sit animal, sive femina, descendunt autem ad, commissuram duorum pubis ossium utrinque. Post has autem statim alia est vena, quae utrinque a vena in crura tendente exoriens in interiores femoris musculos fertur. Sequitur alia post has venarum subter cutem in superficie extantium conjugatio, quas in macilentis hominibus conspicue videmus de inguinibus primum orientes per ilium regionem ascendere. Quin etiam obscurae aliae, quae superne deorsum feruntur, finibus has contingunt; hae autem ab iis, quae ad mammas sunt, maxime derivantur. Sed enim a venarum conjugatione, de qua modo erat sermo, dixi non parvam partem ab inferioribus sursum tendere ac ad natis musculos secedere. Hinc reliqua magna vena in crus ipsum dividitur, primam juxta inguina emittens propaginem, quae cum parva arteria in anteriores musculos spargitur, secundam utrinque unam, quae ex internis partibus ad genu usque subter cutem dissipatur, ac alias non paucas ad profundiores femorum partes. Caeterum paulo altius, quam femur cum tibia articulo jungitur, in tres partes dividitur; quarum media (quae maxima est) per ipsum deorsum ad poplitem fertur, atque inde per profundum posterioris tibiae partis (quam suram dicunt) procedens non modicam in musculos ejus ramorum sobolem spargit. Altera autem parte, quae in superficie eminet, per exteriorem partem peronae porrecta ad pedis pertingit articulum. Tertia vero, quae est interior, ad anteriorem tibiae partem (ocream) procedit, ac inde ad malleolum pervenit, ad ipsum tibiae extremum; haec ad sanguinem mittendum commodissima. Enimvero a maxima, quae per profundum musculis distribuitur, duo cum arteria extrema fiunt; quorum alterum, majus id quidem, a tibia fertur ad interiora, alterum vero per mediam peronae et tibiae regionem ad interiora pedis perducitur, ac propagini alterius venae immiscetur, quam ab exterioribus tibiae partibus per fibulam dixi descendere. Ita fit, ut sint venae quatuor, quae ad pedes descendunt, una quidem omnium extima per gibbosum fibulae extremum, altera per partes ipsius interiores, et tertia, ut dixi, per anteriorem tibiae extremi regionem, quarta denique, quae ex interioribus partibus exuberantes ossium tibiae processus complexa est. Harum igitur duae prius expositae fibulae sunt, reliquae duae tibiae. Hinc vero quarta infima quaeque pestis, commixtis ipsi primae particulis, complexatur, duae autem intermediae per superiores pedis partes disseminantur. Atqui prima etiam superioris pedis particulam habet, ac partes minimo digito maxime vicinas complectitur. Caeterum et aliis multis modis, quemadmodum in extremis manibus, sic in pestibus etiam vasorum particulae commiscentur. Hoc igitur tibi dissertionis venatum compendium esto. Deinceps de arteriis dicendum.

Cap. IX. Harum origo est cordis sinister ventriculus. Hinc autem in pulmones derivatur una tenuis simplicique tunica constans, tanquam venae; altera vero duas habens tunicas, multo hac crassior, quae veluti truncus est omnium arteriarum. Possis etiam, si lubet, quae in pulmonem derivatur, cum vena conferre, de qua omnium primum disseruimus; eam dico, quam a portis jecinoris ad ventris partes numerosa ramorum serie descendere suisque extremis, ceu radicibus quibusdam, cibum assumere diximus. Haec enim similiter propter usum commoditatemque spiritus attrahendi in pulmones derivatur. Ac sane ob id cordis ipsius corpus circumfusas in ambitum duas habet arterias, alteram quidem majorem, quae maximam ipsius partem amplectitur, alteram ea maxime regione distributam, ubi tertium ventriculum esse existimavit Aristoteles. Atqui hic in latiore cordis parte jacet, particula existens dexterioris ventriculi, non etiam alius quispiam tertius ventriculus. Oritur autem ex ipso corde vena, quae in pulmonem scinditur, cujus tunica eadem est cum arteriae tunica. Has igitur arterias, simul atque maxima de corde se promseritprompserit, ab ea produci videas ipsamque mox in sectiones haudquaquam pares diduci; et sane minorem quidem ipsius partem sursum ferri, ipsamque confestim in sectiones rursum inaequales findi; ac deinde ipsarum majorem ad jugulum tendentem obliquam de sinistra ad dextram thoracis partem porrigi, alteramque oppositum habere situm. Attollitur etiam ipsa obliquior ad sinistram scapulam et axillam, propagines mittens ad sternum primasque thoracis costas, et ad sex colli vertebras, atque etiam est claviculae vicina loca summo humero tenus. At quum has omnes ediderit, reliquum ejus in scapulam manumque dividitur. At vero arteriae pars major, quae ad jugulum tenuit, ubi prope glandium pervenerit, primum quidem ad sinistram jugularem ramum emittit; post illum alterum ad dexteriorem. Deinde quicquid ipsius restat, eodem distribuitur modo, atque illa, quum ad sinistrum scapulam axillamque procedere diximus. Nam et ad sternum quaedam non aliter ac vena porrigitur, tum alios producens ramos, tum eum, qui mammam subit; et quae ad primas thoracis costas dividitur extraque thoracem emergit ad spinales musculos non alio quam vena modo; quaeque per foramina sex primarum colli vertebrarum deducta una cum vena ad spinalis medullae membranas descendit dividiturque; tum quae ad summum humerum, scapulam axillamque dextram, hae, inquam, omnes aliae simul cum adjacentibus venis dividuntur, quemadmodum et quae arteriae carotides appellantur; ex iis enim singulae cum singulis jugulariis internis ascendunt arteriae. Caeterum quae in superficie extant jugulariae, sive duae sint, sive quatuor, eae sine arteriis conspiciuntur. At omne quod ex carotidibus est reliquum sursum recta procedens penetrat in calvam, inibique textum illud ad retis imaginem complicatum efformat, deinde in duas rursum coïens arterias subit ad cerebrum. Caeterum quo eae pacto distribuuntur, quamque cum sensuum instrumentis societatem ac communionem habeant, in dissectionibus anatomicis monstratur. Altera vero pars arteriae, quae a corde se promit, quae major est, ad spinam deflectitur, quintam thoracis vertebram ascendens, et inde per totam jam spinam usque ad latum os descendit, primum propaginem quandam tenuem emittens, quae in eas dividitur thoracis partes, quibus pulmones adjacent. Extrema autem ipsius ad asperam arteriam usque ascendunt; deinde per singulas vertebras rami tum in spatia intercostalia tum ad spinalem medullam exoriuntur. At enim superiores thoracis partes, quae quatuor primis costis muniuntur, non ad eundem semper modum distributas habent arterias. Aliquando enim ab hac plus, aliquando autem ab iis, quae sursum feruntur, ut superius dixi, aliquando vero ab utrisque aequalis portio in ipsas disseminatur. Caeterum magna arteria deorsum procedens, simulatque thoracem egressa est, primum duas in septum transversum mittit arterias, deinde in ventrem, lienem ac jecur injugem unam, post hanc vero alteram injugem, utrasque ab anterioribus magnae arteriae partibus ducentes originem; interdum ex una radice bifariam diducta ventriculo quidem et lieni et hepati altera pars; altera vero intestinis distribuitur per duo mesenteria, tum id, quod ad dextram situm habens primarum est coli partium, tum id, quod est tenuium intestinorum medium; nam tertium mesenterium, quod prope sedem pertingit in sinistra situm, nullam inde assumit arteriam, sed de imis partibus in ipsum quaedam exigua inseritur, quae prope renes a magna arteria injugis et ipsa nascitur. Atqui inter hanc et modo memoratas duae magnitudine praecipuae ad renes tendunt. Tum alia quoque praeter ipsas arteria superne atque a sinistra per venam porrigitur, quae ex inferioribus partibus sursum versus tendit. Enimvero ex duabus inconjugatis arteriis, de quibus modo verba fecimus, aliquoties vidimus altiorem quidem in ventriculum lienemque, humiliorem vero in jecur mesenteriaque distribui. Quin aliae quoque a magna propagatae arteriae per singulas vertebras in spinalem medullam una cum venis descendunt. Ac cum iis etiam venis, quas ad illa ferri meminimus, arteriae pariter quaedam contendunt, ab ea magna ortae, quae per lumbos extenditur. Denique cum venis, quas ad testes diximus ferri, arteriae etiam ad eundem modum procurrunt. Jam arteriae magnae pars extrema, quum ad latera lumborum pervenerit, supra positam venam transcendit, ita ut super vertebras firmetur vena, super hanc autem vehatur arteria. Quod posteaquam factum fuerit, haud aliter quam vena, scissa bipartito arteria partem utramque in sibi subjectum crus mittit. Quae dum ita feruntur, primum ad ipsarum utramque singuli conspiciuntur propagati ramuli, qui foetibus per umbilicum inseruntur. Quum enim perficitur animans, quod in medio est, universum id membraneum et aridum et inutile redditur; quod autem ad insertionem spectat, nequaquam perit. Atque indidem, ut in conceptis, sic etiam in jam perfectis animantibus arteriae aliquot propagatae cum venis ad os latum existentibus pariter excurrunt, quas antea diximus in regionis ejus musculos dispergi. Ipsa autem cruris utriusque arteria ad intimas distributa partes cum magna vena fertur. Ac sane quaecunque ab ea venae producuntur profundius conditae, cum arteriis feruntur pariter atque in ramos dissipantur. Ceterum iis venis, quae per crurum superficiem extant, ne unam quidem animadvertas adiacentemadjacentem arteriam. Sic nec in manibus, nec abdomine, nec dorso, nec collo. Sed enim arterias in solo capite juxta cutem inveneris, tum eas, quae post aures, tum eas, quae ad utraque tempora extant. Quae autem in extremis manibus sunt, profundarum arteriarum sunt fines, sed quia partes illae carne privatae sunt, tangentibus subjiciuntur: quemadmodum etiam illae, quae per tarsos pedum excurrunt. Nam vel in iis hominibus, qui crassiore obesioreque sunt corpore, eae paululum sentiuntur, quum aliarum nulla manifeste percipi possit; etenim in macilentis etiam aliarum plurium arteriarum particulae sensum minime fugere queunt. Haec igitur omnia, quae adhuc de venis arteriisque dicta sunt, in perfectis visuntur animantibus.

Cap. X. At in conceptis foetibus praeter jam memoratas in ipso chorio venae arteriaeque intexuntur ab extremis venarum osculis prodeuntes, quae ad uterum pertinent. Coëuntibus autem inter sese illis, ac quae ex eo coïtu factae sunt rursum concurrentibus, ex ipsis fieri contingit conjugium illud utrorumque vasorum, quod in umbilicum inseritur. At enim arteriae quidem vesicam complexae ad arterias illas tendunt, quae a magna per spinam porrecta ac bipartito scissa ad sibi subjectum utraque crus mittuntur, sicut paulo ante ostensum est. Venae autem, simul atque ex umbilico se prompserint, coëuntes magnam perficiunt, quae ad concavum jecinoris tendit, haud procul ab ea vena, quae ad portas est. Haec igitur vena sine arteria est, ac post illam tota cava. Quicquid enim ejus venae gibbas jecinoris perreptat partes, quodque indidem ad spinam similiter, et quicquid usque ad jugula fertur, omne id nullam habet adjunctam arteriam. Nec vero alia ulla ex iis venis, quae per gibba jecinoris expanduntur, adjacentem arteriam nacta est, ut nec quae septo transverso insunt, quas a cava septum transeunte oriri ac propagati diximus. Jam vero et quae thoracem alit vena, quam in simiis paulo supra cor ortum habere ostensum est, hanc quoque videre licet per spinam sine arteria descendere. Nihilo hac minus notabili alia magnitudine, quam humerariam diximus appellari, sine arteria est, unaque omnes quotquot ab ea propagantur rami, praeterquam unicus tantum, quem in articulo, quo brachium cum cubito coarctatur, ortum habere et ad interiora profundius recedere occultarique memoratum est, quemadmodum etiam vena illa interior, quae per axillam fertur; hae siquidem duae solae per profundiora cubiti cum arteriis se porrigunt. Aliae porro venae, quae per cubiti superficiem expanduntur, omnes arteriis carent. Tres enim aut quatuor ab ea, quae per axillam iter habet, produci antea diximus; aliaque etiamnum his amplior, quae ex ambabus conflatur. Hae, inquam, omnes in utraque manuum venae arteriam copulatam non habent. Ad eundem se habet modum vena ea, quae circum brachii os per aversam eius partem contorquetur, et deinde sub cutem emergens circa externum brachii condylum ad cubitum pertingit; haec etenim omnisque ejus soboles sine arteriis excurrit. Similiter et e jugulariis quae in superficie extant, cum omnibus indidem enatis ramis. Jam quaecunque collo insunt venae, quaecunque ad scapulas extenduntur, et quaecunque secundum suas radices diximus ad vicina claviculis loca spargi omnino tenues, hae, inquam, omnes absque arteriis sunt. Quin de multis, quae per faciem caputque expanduntur, venis perpaucae omnino arteriis adjacent, sicut paulo ante diximus, quum de arteriis, quae et per tempora et post aures subter cutem extant, ageremus. Denique, ut summatim dicamus, superficiariis omnibus, aut quae per dorsum, latera, totum thoracem interioremque ventrem sub summa cute expanduntur, nullam invenias subditam arteriam. Utique earum etiam, quae ex hypochondrio deorsum feruntur, quas copulari ac confluere cum venis ex imis ventris partibus sursum versus sese attollentibus dictum est, nulla, quae modo in superficie sit, appositam habet arteriam, sicut quae altius conditae per internas musculorum dictorum partes porriguntur; illae etenim habent. Quae autem nec superficiariae amplius sunt, et ex iis quae profundius absconduntur, illae quidem, quae ex alto deorsum tendunt, adiacentemadjacentem nactae sunt arteriam; quae ex imo subeuntes superne venientibus venis conjunguntur, sine arteriis sunt, quemadmodum et quae ex intestinis ad glandulas ascendunt. Sic et ex iis, quae ad sacrum os sunt, illae, quae in musculos sparguntur, solae adiacentemadjacentem habent arteriam, aliarum autem nulla. Tum vero, quas ad genitale ferri dicebamus in exterioribus musculis nascentes, illae sine arteriis sunt; quemadmodum etiam, quae per femur se effundunt venae subter tibiae cutem; siquidem, cum magna vena paulo ante, quam ad poplitem pertingat, tripartito illic scindatur, quae ex ea divisione ad interiora subit, una cum omnibus, quos obiter emittit, ramis arteriam adjunctam nacta est; quae autem ad cutem recedunt, earum ne una quidem adjacentem habet arteriam. Hae igitur sine arteriis sunt venae. Arteriae autem sine venis illae sunt, quae in animalibus etiamdum in utero agentibus vesicam amplexantur; quas ab umbilico ad arteriam spinae appositam perferri diximus, circa illas maxime partes, ubi ea bipartito scissa ramos ad sibi subjectum utrumque crus traducit. Quin ea quoque propago, quae in conceptibus, quum a magna arteria se prompserit, in venam arteriosam inseritur, ea, inquam, non substantia modo corporis, sed usu etiam ac functione arteria est, quae et ipsa absque vena porrigitur. Arteriae porro reliquae sine venis non tantum in conceptis, verum etiam in jam perfectis animantibus visuntur. Primum magnae illae, quae ex corde prodeunt, una quidem, quae ad quintam thoracis vertebram descendit, altera vero, quae ad jugula sursum fertur, et tertia post has ea, quam ad scapulam et axillam sinisteriorem tendere ostensum est. Harum enim unaquaeque aliquamdiu sola citra venae copulam excurrit; et ea quidem, quae ad quintam vertebram descendit, usque dum a vertebra subnixa fuerit; quae autem ad jugula tendit, donec ad locum pervenerit, ubi thymus est positus; quae vero ad sinisteriorem axillam, donec prope primam costam processerit. Jam arteria sine vena est, quae ex carotide exurgens, ex utraque parte una, plexum retiformen facit; foramen enim peculiare est, ab eo multum recedens foramine, per quod extremum jugulariae ad cerebrum subire dictum est. Enimvero ipsum quoque reti similo textum universum sine vena est. Tum quae ad pelvim ascendunt, in ipso progressu nullam habent adiacentemadjacentem venam prius, quam scindi incipiant. Tum vero quae ad septum transversum pertinent, earum nulla cum vena jungitur prius, quam in extrema inciderint venarum, quas a cava propagari ostensum prius est, quemadmodum nec primae illae propagines, quae ad jecur et ventrem e et lienem et intestina mittuntur; nam ne iliis quidem adjacet vena, prius quam scindi incipiant.