De motu musculorum

GALENI DE MOTU MUSCVLORUM LIBER I.

Cap. I. Instrumenta motus voluntarii musculi sunt, quorum sane adeo ingens multitudo est, ut ne numerare quidem eos facile sit. Nam et natura ita quidam coalescunt inter sese, ut videantur unus esse, et quum unus aliquis in multos desinit tendones, non unus amplius solus, sed tot, quot sunt tendones, esse videntur. Idcirco, et quia multiplici sunt figura, et in dissimiles inseruntur partes, modum motus difficulter comprehensibilem habent. Erit autem ne id quidem parvum, videlicet ipsos musculos innasci partibus, quae moventur, in diversa loca et saepenumero contraria: alit enim deorsum, alii sursum, nonnulli ex anteriori parte, vel posteriori, aut hinc, aut illinc inseruntur. Quin etiam omnis musculus sectus per transversum non valde tenui neque superficiali sectione nocet quidem omnino quibusdam motibus partis, in quam inserebatur. Sed quia multiplicia sunt nocumenta, et hoc etiam pacto modus ipsorum motus difficulter comprehendi potest. Siquidem musculi, qui in cruribus sunt, quum alius alias scissus fuerit, vel flectere, vel extendere, vel extollere, vel demittere, vel convertere membrum statim nequeunt. Eadem et phlegmone, et scirrhi, et putredines, et contusiones eorum, et durities cicatricum efficiunt, et in cruribus, et in manibus maxime: etenim ex musculis manuum patientibus quidam tollere, vel extendere, vel flectere, vel demittere eas non amplius possunt; quidam vero in utramque partem circumducere, vel convertere retro. Eadem tendonibus patientibus fiunt. Vocant autem eos recentiores aponeuroses musculorum, quoniam, ut puto, musculos in eos vident finire. Mixta autem quaedam eorum natura est, et media inter ligamentum et nervum; ligamentum enim, proprie, non communiter, appellatum, est corpus nervosum, ex osse quidem omnino ortum habens, insertum autem in os, aut in musculum; constat etiam, nomen ei ab usu esse inditum; nervus autem et tonus ex cerebro aut spinae medulla oriuntur; nuncupatur autem ab ipsis actionibus unum instrumentum duobus nominibus, eo quod nutare seu flectere et tendere natum est. Substantia vero corporis eorum ea est, ac si intelligas stipatum et densatum ideoque duriusculum factum cerebrum. Est etiam et spinalis medullae corpus simile cerebro compacto, et ob id duro facto; nam et ipsius cerebri posterior pars, quae medullae spinali continuatur, durior est anteriori; et quicunque nervorum molliores sunt, hi nihil a medulla spinae differre tibi videbuntur. Medulla tamen, quae in aliis ossibus est, non talis visitur, sed humida et propemodum fluxilis; maxime vero ipsius mollem substantiam assimilare pinguedini posses; quapropter nec exoriri ex hac medulla nervum aliquem invenies, neque mollem, neque durum; quin nec cerebri et medullae spinalis tegumentis operta est, nec praeterea arteriae atque venae intexunt eam; itaque nullo pacto cerebro et medullae spinali similis est, nec ipsi ulla communicatio cum musculis. Sed cum cerebro et medulla spinae omnibus musculis non parva communicatio est; nam aut a cerebro, aut a medulla spinae nervum accipiant necesse est, qui visu quidem parvus, sed facultate minime parvus. Cognosces autem ex affectibus; nam incisus, oppressus, contusus, laqueo interceptus, scirrhis affectus et corruptus aufert musculo omnem motum et sensum. Quin et nervo inflammato non pauci convulsione correpti sunt et mente alienati; quorum quidam sic affecti, quum sapientiorem medicum nacti essent, nervo inciso statim convulsione et mentis alienatione liberati sunt, sed postea musculum, in quem nervus insertus erat, insensilem atque inutilem ad motum habuerunt. Adeo certe magna quaedam vis est in nervis, superne a magno principio affluens; non enim ex se ipsis eam neque connatam habent. Cognoscere etiam potes hinc maxime, si incideris quemcunque istorum nervorum, aut spinalem ipsam medullam; quantum enim superius est incisione, continuum cerebro, id quidem adhuc conservabit principii facultates; omne autem, quod inferius est, neque sensum, neque motum ulli praebere poterit. Nervi itaque rivorum in morem a cerebro ceu ex quodam fonte deducunt musculis facultates, quos quum primum attigerint, scinduntur multipliciter in aliam subinde atque aliam sectionem, tandemque in tenues et membraneas fibras toti soluti totum sic musculi corpus intertexunt. Ligamenta vero, per quae musculi ossibus colligantur et coalescunt, et membranas circa ipsos gignunt, et quasdam intro propagines in ipsam carnem musculorum mittunt; quam veluti quendam locum intellige multis rivis irriguum, uno quidem praedicto nervo, duobus vero aliis, altero sanguinis calidi et tenuis et vaporosi, altero frigidioris et crassioris; vocatur autem ipsorum alter arteria, alter vena. Isti igitur rivi principium a corde et hepate habentes corpus musculorum irrigant, quorum gratia non amplius locus quidam nomine absoluto, sed jam quasi planta musculus fit; jam vero propter tertium rivum, qui a principio magno deducitur, non planta, sed quoddam praestantius planta redditur, assumpto sensu et motu voluntario, quibus animat a non animali differt. Propter has igitur facultates instrumentum animale musculus factus est, quemadmodum propter arteriam et venam naturale: etenim motus, qui ex arteria et vena procedunt, naturales sunt et voluntatis expertes, qui autem a musculis, animales et voluntarii. Sive autem consulto dicas musculorum fieri motus, sive spontaneos, aut cum voluntate, nihil refert: unum enim in omnibus his conjectari oportet, quomodo videlicet discernas motum ipsorum a motu arteriarum et venarum. Itaque, etiamsi nequeas in nominibus ostendere doctrinam, abunde satis, quod vis, significabis. Cur igitur non sensus instrumentum esse musculum diximus, sed motus duntaxat, quanquam plane utriusque similiter ipse sit particeps? an quia motus quidem nullus utique fieri posset animalibus voluntarius absque musculis? Quare proprium ipsius instrumentum musculus est. Sensus autem inest omnibus sensilibus partibus etiam sine musculis; quaecunque enim ipsarum particeps sit nervi, ea omnino sentit. Quid igitur sit musculus, clare dictum est, nempe motus voluntarii instrumentum. Dictum est etiam, unde principium motus sit ipsi et per quae; puta a cerebro et per nervos. Dictum praeterea et quemadmodum in ipsum hi distribuantur, et quemadmodum ligamenta.

Cap. II. Reliquum autem adhuc est de natura tendonum dicere, quo nihil obscurum relinquatur sermonibus, qui deinceps sequuntur. Quod igitur mixta quaedam natura tendonum sit ex ligamentis et nervis, dictum quidem et hoc ante; sed ratiocinatio ejus omissa est, nunc vero adjungetur. Tendo tanto durior est nervo, quanto ligamento mollior; quin et mole corporis talis, ut qui ex ambobus maxime factus sit. Et ligamentum quidem omne insensile; nervus autem omnis sensu praeditus; tendo vero neque insensilis, quia etiam nervi est particeps, nec ita sensilis, ut nervus, non enim nervus est tantum. Quatenus igitur particeps est ligamenti naturae, eatenus hebetatur acrimonia sensus. Quin etiam, quia nascitur quidem tendo ex fine musculi, inseruntur autem in caput ipsius et nervus et ligamenta, deinde in totum musculum disperguntur, rationabile est ex ambobus tendonem esse factum. Clarius autem id scire possis per dissectionem. Evidenter enim videbis principium quidem, quod vocant caput musculi, magis nervosum, media vero carnosiora, ubi ventres (ut vocant) musculorum sunt; inde rursus eadem, qua prius, proportione multo semper nervosior efficitur; tandem eo magis nervosus apparet finis inferior, quo etiam apparet in capite. Nervus autem perveniens ad ipsum in prima quidem insertione in pauciores distribuitur portiones; illis rursus in alias scissis, hisque iterum sectis in alias, eo usque tandem scissura procedit, ut in membraneas et valde tenues fibras desinat; rursus hae particulae invicem coëunt, ac nervos mole quidem prioribus majores, caeterum numero pauciores generant; qui in fine musculi et numero et magnitudine pares lis, qui initio primo locantur, evadunt. Quoniam vero rursus tendo nascitur multo major nervo, qui in musculum descendit, manifestum est, quod non solum ex nervo factus est, verum etiam aliquid ex natura ligamentorum assumpsit, nec sane hoc modicum; multis enim locis sexcupla, multis etiam decupla crassitudine nervum superat. Et merito sane tantus et talis factus est, ut qui et ligamenti et nervi usum exhibiturus erat; alligat enim musculum subjectis ossibus, in quae inseritur, et hac quidem ratione nihil differt a ligamento; sentit autem et movetur, qua ratione nervi est particeps. Major autem factus est nervo, quippe qui os moturus sit; inseritur enim ut plurimum omnis tendo in ossis terminum, cartilagine illitum. Sed non est hic terminus quilibet, nec ipse tendo quivis; verum ipse quidem dilatatus involvitur circa superiorem partem ossis, quae vocatur caput: sic enim, quum ipsis trahitur a musculo, erat contracturus os subjectum, connatum sibi; vinculo enim tuto quodam erat opus musculo cum osse a se movendo, nec erat aliud ad hoc aptius ligamento; nervus autem, qui a cerebro procedit, via quaedam existens facultatis motricis, ut eam communem faciat, simul extensus est et commixtus ligamento; et ita tendo factus est ex utrisque.

Cap. III. Omnis igitur tendo in os omnino inseritur; non tamen omnis musculus in tensionem desinit. In nullo enim musculorum moventium linguam nascitur tendo; nullum enim os lingua erat motura, sed vocem editura articulatam, et sapores dijudicatura, et masticationi atque deglutitioni adjumento futura. Quod si cui videtur cor similiter habere, hic non diligenter consideravit musculi corpus: alioquin cognosceret, ipsum a musculo multum differre et crassitudine, et conformatione, et contextu, duritieque; quin etiam et operibus nequaquam conveniunt, hoc enim ad duplicem et compositum motum, qui perpetuo ex diastole et systole consistit, faciendum minime indiget voluntate animalis, musculis vero neque motus similes sunt, citraque voluntatem nunquam fieri possent. Sunt enim quaedam ligamenta in ventriculis cordis, ad unguem similia tendonibus, de quorum usu alibi dicemus; intelligatur autem nunc nomen ligamenti secundum communem significatum. At labra oris exacta plane compactione cutis et musculi facta absque osse moventur. Similiter et ipsi oculi motum habent voluntarium a musculis; nullum autem os cum eis movetur. Praeterea et cutis, quae in fronte et superciliis est, tum plurimae partes faciei, ossibus quiescentibus, motu moventur voluntario. Ea tamen differentia est inter hanc cutem et oculos et labra, quod illi quidem pro musculo subjecta est natura musculosa tenuis, oculos autem magis musculi movent, labrorum vero natura cute admixta musculo fit. Quod si etiam stomachus ventriculi, quem oesophagum vocabant veteres, musculus est et ipse, et musculi officia animalibus ministrat, erit utique et hic musculus neque in tendonem desinens, neque os simul movens. At qui in cervice vesicae suscipientis urinam est, et substantia corporis omnino musculo similis est et actione; quemadmodum sane et qui in sede, sive illum unum solum musculum, sive plures unitos existimare oportet; movetur autem ab his os nullum, quemadmodum ne ab illis quidem, qui in testes et penem descendunt. In summa de omnibus musculis dicendum, quod motus voluntarii sunt instrumenta, tum quandoque se ipsos duntaxat movent contracti, ut musculi sedis et vesicae, quandoque vero et cutem, ad principium suum dum trahuntur, simul attrahunt, velut ii, qui in labris et fronte, et omnino in facie sunt; ab his itaque nullus nascitur tendo. Caeteri omnes musculi, quicunque ossa movent, in tendones omnino vel majores vel minores terminantur; qui vero aliud quidpiam quam os movent, horum quibusdam sunt tendones, quibusdam vero non. Movent autem aliud quiddam, non os, musculi oculorum, linguae, testium et penis, item et pharyngis, tum qui maxime sunt laryngis; vocatur ita superior terminus asperae arteriae, quod et caput appellant bronchi et larynga. Musculi igitur oculorum membraneis quidem, sed validis aponeurosibus in duram et nervosam tunicam adjacentem rhagoidi perveniunt. Penis autem et testium, nulla aponeurosi facta, carneis ipsorum partibus innascuntur. Porro musculorum, qui in pharynge et larynge sunt, quibusdam obscurae quaedam aponeuroses, quibusdam omnino non sunt. Motus autem modus alius alibi existit. In lingua quidem motum omnem videre possis: sursum enim et deorsum, ante et retro, sinistrorsum et dextrorsum apparet circumferri, et partim quidem quasi replicata et explicata, partim vero etiam circulariter undique circumducta. Sed in oculis quatuor quidem sunt recti motus, sursum et deorsum, dextrorsum et sinistrorsum, duo autem alii circulares. Duo etiam musculorum circa tempora; firmantibus enim dentes invicem tenduntur atque curvantur, hiantibus vero laxantur et porriguntur. Quin etiam motus magni musculi in brachio satis perspicuus, dum flectendo cubitum curvatur et in se ipsum coit; in extensionibus autem laxatur et exporrigitur. Eosdem motus et musculus magnus interna parte cubiti evidenter habet apparentes; in flectendis quidem digitis curvatur contrahiturque, extendentibus vero ipse quoque extenditur et laxatur et porrigitur. Sic etiam et alii musculi pene omnes, qui in artubus sunt, duplices motus videbuntur habere, si eos denudaveris cute; namque praedicti etiam non denudati apparent propter magnitudinem. In macilentis autem et musculosis corporibus complurium musculorum motus evidenter apparent prius, quam cutis adimatur. Sed musculus, qui in sede est, proprium quendam motum, quoniam et figuram diversam, possedit, contractis crumenis similem. Caeterum septum transversum simile est tali cuipiam rei, nisi quod non perforatum est. Hujus igitur motum evidenter videbis, diviso quidem peritonaeo, distractis autem subjectis visceribus; aliorum autem musculorum, qui in thorace et toto abdomine sunt, sufficit cutem tantum auferre. Accidit autem illis, qui sunt in abdomine, contrarium ac iis, qui in artubus et facie locum obtinent; hi enim, cum tenduntur et ad principium retrahuntur, curvantur; illi autem, dum tenduntur, exporriguntur, curvantur vero, dum laxantur.

Cap. IV. Utrum igitur (id enim a principio propositum erat considerare) tot modi motus insunt musculis, quot etiam apparent et in dissectionibus, et prius quam denudes partes, an multo quidem pauciores sunt, apparent autem multi? Nam, ut alia omittam, absurdum videtur non unum motum musculis omnibus inesse, tanquam si et arteriarum alium alius motum quispiam existere dicat; semper enim natura videtur per similia instrumenta similiter operari. Quocirca sex inesse motus omnibus musculis (quod jam quidam dixerunt) evidenter redarguitur; nullus enim musculorum, qui in cruribus et manibus sunt, habet tertium quendam motum diversum ab extensione et contractione, quemadmodum nec temporales musculi, evidenter enim et horum utrique duo sunt motus. Si autem totum membrum in sex loca musculi transferunt, nullum hinc sane dubium, quin per singulos eorum duplex fit motus. Si enim unus musculus totum membrum moveret, necesse esset, quot sint membri, tot esse et musculi motus; quoniam vero non solum sex, sed et multo plures in unoquoque membro musculi sunt, nihil profecto mirum alium ab alio musculo ipsi membro fieri motum. Sed puto, linguam eos decepisse, qui ejusmodi dixerunt, ratos unum musculum ipsam existere. Quod si vere unus musculus esset, evidenter utique demonstraretur, unius musculi multos esse motus; nunc autem (non enim unus est, sed multi musculi ipsam movent,) contrarium puto conclusum iri, videlicet non multos uniuscujusque musculi esse motus; alioqui frustra esset eorum multitudo, si per unum omnes effici possibile esset. At uterque oculorum, ajuntaiunt, quatuor rectos obtinet motus. Recte, o viri: etenim et musculi recti quatuor; esset autem unus in utroque, si omnes movere idoneus esset. Ut igitur, si unus esset, concluderetur, quatuor esse motus, sic, quoniam tot numero sunt, quot motus, ab unoquoque ipsorum unum fieri concludetur, quemadmodum et eorum, qui circumvertunt ipsum, utriusque unum. Atqui apud vos ipsos, inquiunt, in confesso est, etsi non plures, duos saltem per singulos musculos motus fieri: quomodo igitur ratio unum esse vult? Est autem hoc nihil absurdum; motus enim, ut actio, unus in singulis, contrarius vero per accidens; siquidem operatur trahens ad se ipsum partem, quae movetur, non operatur autem, quum in contrarium locum ab alio musculo abducitur. Ideoque nulla pars, quae movetur, uno utitur musculo; sed, si quidem desuper aliquis innascatur, omnino alius parte inferna contra innascitur, et si ex dextris, omnino alius ex sinistris. Unaquaeque enim partium, quae moventur a musculis, veluti a quibusdam habenis in contrarium distracta, vicissim habet alterum ipsum intensum, alterum laxatum. Intensus igitur trahit ad se, laxatus autem trahitur cum parte, et propter hoc moventur ambo in utroque motu. Agere autem est eum, qui movet, intendi, non sequi; sequitur, quum ipse otiosus transfertur, sicut quaevis alia membri pars. Nunquid igitur audemus dicere, unum omnium musculorum connatum esse motum, an non prius, quam nobis omnia, quae in ipsis apparent, confessa fuerint? mihi id longe melius esse videtur. Quae igitur sunt, quae in ipsis apparent, deinceps dicamus nihil omittentes. Unum itaque et primum (cujus pars jam in principio quodammodo dicta est), quod abscissis quidem ipsis totis per transversum motus penitus perit in subjectis partibus, incisis autem laeditur; laesionis autem quantitas quantitatem sectionis sequitur, magis quidem pereunte motu in majoribus divisionibus, minus autem in minoribus. Haec eadem de tendonibus quoque mihi dicta esse puta: etenim et hos si quidem totos abscideris, dissolves motus partium, si vero incideris, tantum laedes, quantum incidisti. Si itaque motus omnis periret spartis uno inciso musculo, concluderetur utique, omnium motuum hunc unum musculum ducem esse; si vero rursus unus duntaxat motus periret uno incisio musculo, concluderetur, opinor, hujus solius ducem esse, qui esset incisus; sed quia neque unum solum, neque omnes perire accidit, sed omnino duos, concludi videbitur utique, ab uno musculo duos fieri motus. Sed quia et musculus ex contrariis partibus locatus aut tendo sectus eosdem duos motus amittit, rursus utique et illum fore secundum eandem rationem dominum earumdem duorum motuum dicemus, quos tuetur aut laedit pari modo. Quare, etiamsi unus quivis musculorum pereat, contrariorum motio simplex peribit; facere autem non similiter ambo nati sunt, sed uterque alteram solum; namque necesse est horum alterum verum esse; utrum autem sit, conabimur ostendere, quum prius clarius dixerimus, quod motuum, qui sibi invicem succedunt, necesse est, altero pereunte, et reliquum simul perire. Finge enim, eum motum periisse, qui natus est partem extendere; igitur flectetur quidem primum, manebit autem in hoc statu semper, quod non amplius extendi possit, quae motu extensorio privata est; quia autem extendi non amplius potest, idcirco nec flecti quidem; flectitur enim, quae antea extensa fuit. Similiter motum, qui natus est flectere partem, si accidat perire, extendetur quidem ea primum, sed immobilis in posterum fiet, quum non amplius ad flexionem venire potuerit; qua praecedente extensio sequitur. Id igitur omnium est verissimum, videlicet motus contrarios sibi invicem succedentes simul corrumpi. Quamobrem recte se habet quaestio, utrum duo motus ab utrisque musculis fiant, an unus quidem ab utroque, tum ne simul reliquus cum altero pereat.

Cap. V. Quo igitur pacto id distinguetur? diversis symptomatibus. Ut enim communia sunt demonstrativa alicujus communis, quantum est in ipsis, ideoque incertum erat, quod proprium erat in utroque, sic quae diversa sunt, et demonstrationem propriam utriusque musculorum actionis, et veritatem manifestam facient. At propria in utroque musculorum haec insunt. Eo quidem, qui intus est, abscisso, extensa pars in hac figura perpetuo manet, eo autem, qui foris, flexa non amplius extenditur. Quod si tuis manibus capiens flectas extensam, vel extendas inflexam, utrumque quidem ipsorum facile efficies, dimissa autem pars statim in pristinum statum restituetur. Quid igitur ex his demonstratur? Nempe flexionem venire a musculis, qui intus sunt, extensionem autem ab iis, qui foris sunt. Quapropter, si externus vulneratus amiserit actionem, internus vero maneat adhuc agens, flectitur pars, tanquam is, qui natus est ipsam flectere, illaesus existat; si vero, qui intus est, abscindatur, contrarium fit; extenditur quidem membrum, sed non amplius flectitur. Cur autem in utraque figura permanet pars immobilis? an quia motus invicem succedentes corrumpi accidit? Nam musculus flectere natus, si sanus sit, primum quidem flectit, secundo autem et tertio non amplius flectere potest, nisi parte rursus extensa; extensae enim flexio est. Qui natus est extendere, eadem ratione semel quidem extendit, secundo autem vel tertio non amplius poterit, nisi pars denuo flectatur; flexae enim extensio est. Quod si tu tunc amissam vulnerati musculi actionem imitatus extendas tuis manibus flexam, videbis, salvum esse motum ei flectendae idoneum; nihil enim tua opera indigens sua sponte flectetur, a musculo intus constituto operante tracta; non tamen unquam ab ullo musculo extendetur, sed semper tua opera ad hoc indigebit; veluti, si eum, qui intus est, vulneraveris, extendetur quidem semper pars absque tua opera, non tamen flectetur ab ullo musculo, sed praeterea motum abs te requiret. Manifestum igitur ex dictis, quod flectere quidem officium est musculorum internorum, extendere autem externorum. Perspicuum autem est, quod tensio et in se ipsos contractio insita musculis est actio, extensio autem et laxatio oppositorum intensorum et ad se ipsos trahentium. Discas autem id ex aliis apparentibus non paucis, ut ex hoc primo didicisti. Avicularum crura ab animali exempta tractans extendere tuis digitis tendones, qui in ipsis sunt, conare, prius quidem internos, deinde externos; cernes enim, illis tractis flecti membrum, tractis vero his extendi. Quin etiam, si crure adhuc toti corpori adhaerente capto ejusdem mortui animalis utrumque tendonem aut musculum velis vicissim extendere, etiam hoc pacto cernas per internos quidem membrum flecti, per externos vero extendi. Praeterea, si totum musculum per transversum abscindere velis sive in animali mortuo, sive adhuc vivente, partem ejus aliam sursum, aliam deorsum ferri evidenter videbis, ad suum terminum utramque tractam, idque, si quavis in parte totum musculum per transversum abscideris, fieri evidenter videbis; quo manifestum est, quod omnis ejus pars connatum habet motum, in se ipsam scilicet coitionem. Etenim et si principium supernum solum abscideris musculi, totus ad caudam feretur, si finem inferiorem, ad caput retrahetur; si utrinque abscideris, eum quasi conglobatum videbis et concurrentem ad medium ex utrisque finibus. Scio ergo, quod per unumquodque dictorum satis demonstratur, quod erat propositum.

Cap. VI. Verum et propter medicos et philosophos, qui de omni actionis inventione dubitare contendunt, non solum haec, verum etiam quae postea dicenda sunt omnia adjungentur. Scirrho enim genito in musculo, aut quocunque tendone, eorum quidem, qui parte membri interna constituti sunt, pars flexa non amplius extenditur, eorum vero, qui foris sunt, extensa non amplius flectitur, contrario modo, quam in vulneribus sic habebat; in illis enim in contrariam partem vulneratae pars retrahebatur, hic autem ad ipsam passam trahitur. Videtur autem et hoc non modo non repugnare iis, quae antea dicta sunt, verum etiam mirifice attestari. Omne enim, quod scirrhum contraxerit, a tumore praeter naturam tenditur. Hoc certe ipsi a morbo accidere videtur, quod bene valenti ab impetu voluntario, nisi quod ab hoc motus est spontaneus, ab illo vero non spontaneus. Quare ne tuis quidem manibus ullum eorum, quae ita affecta sunt, ad contraria retrahere queas, quemadmodum in vulneribus fieri solebat; contra enim tendit scirrhus, vice ligamenti musculo factus. Quare, si possibile esset manibus nostris in oppositum locum duci partem, nihil utique prohiberet eam et a musculis oppositis abduci, utpote qui et ipsi naturalem motum obire possint. Quae autem in scirrhis, eadem in phlegmone fieri cernuntur. Nam et musculi et tendones phlegmonen patientes, membro ad se ipsos tracto, saepe motu ipsum privarunt. Item durities cicatricum nihilominus, quam praepositi affectus, frequenter ipsum impedivit. Videntur certe et haec omnia ipsis accidere, et his non minus ea, quae dicentur, simulque multae aliae ambiguitates solvuntur. Mirum enim videbatur et fere impossibile, quum unum modum motus omnes musculi habeant, unum membrum, nempe manum, aliquando extendi, aliquando vero flecti, interdum in utramque partem circumduci, et modo sursum tendi, modo deorsum dimitti, et interim retro ad spinam verti. Verum non amplius mirum aliquid hujuscemodi videbitur, quum nobis exploratum jam sit, tendi quidem sursum et demitti manum, articuli, qui in humero est, et musculorum ipsum moventium actionem esse, extendi autem et flecti, brachii ad ulnam, volvi ad pronum aut supinum, brachii ad radium. Quod autem spinam tangat, et motus manus in tali actione a quatuor articulis simul motis fit, hoc modo, demisso quidem brachio, flexa autem ulna, circumducto vero radio in pronum, converso autem carpo. Verum omnes sane per musculos agentes fiunt: atque inpraesentiarum non est dicendi tempus, a quo quis fiat; nam et in dissectione musculorum, et in tractatione de usu partium, item in anatomicis administrationibus dicetur tum numerus omnium, tum motus partium, qui a singulis ipsis sit. Quod autem ad propositum confert, id hic tractatus repetit, nihil mirum esse, quomodo, quum unus modus sit motus ipsis musculis, adeo varie membra figuret. Nam quod unusquisque trahit ad se ipsum partem, in quam inseritur, alter ex dextris ad sinistra circumagere, alter ex sinistris ad contraria poterit; sic et alius flectit, allus extendit. Quid igitur mirum est, quum multi musculi per multos articulos simul agant, admodum variam membrorum esse figuram? Nam qui in caput brachii inferuntur, sursum tendunt ipsum; cubiti os vero extendunt, qui in cubito sunt foris in ipsum ancona finientes; radium vero ad pronum, qui intus in cubito sunt, quasi obliquum circumducunt; carpum extendunt, qui in cubito sunt, in ipsum extrinsecus desinentes; porro unusquisque digitorum ab internis tendonibus flectitur. Quod si digiti omnes sint flexi, tota figura manus iis, qui in pancratio ipsam protulerint, similis potissimum fiat. Si autem brachium quidem sursum tensum fuerit mediocriter, cubitus vero exacte ad supinum sit extensus, radium vero musculi in cubito foris constituti reflectant, et carpus una cum digitis extensus sit, figura totius manus similis extendentibus eam causa recipiendi aliquid fiet. Quod quum ita habeat, si caeteris servatis solum supinum submutes, constituasque medium inter exacte supinum et pronum, totam formam manus talem efficies, qualis maxime sit jaculantibus, quum telum jecerint, ut inquit Hippocrates. Sic quoque et in singulis figuris totius manus non difficile est invenire singulorum articulorum constitutionem, modo illius memineris, quod unusquisque musculorum, dum tenditur, ad se ipsum trahit partem, in quam inseritur. Hoc enim pacto omnia manus opera luctantibus, sagittas evibrantibus, fabricantibus, et quodcunque aliud agentibus invenies a musculis, qui in ipsa sunt, perfici. Hoc igitur jam mihi videtur clarum esse, nec pluribus verbis indigere.

Cap. VII. Quod autem nondum dictum est, et idcirco obscurum adhuc est, dicendum deinceps, videlicet neque omnem manus motum actione fieri musculorum, neque omnem immobilitatem quiete. Nam et motum aliquem possibile est invenire omnibus musculis, qui in ea sunt, cessantibus ab actione, et quandam quietem quam plurimis agentibus. Dicatur autem prius de motu. Sed ut clarior sermo sit, recordemur primum in omni corpore horum duorum motuum, qui quidem inter se sunt affines, sed non similiter fiunt; vocatur autem alter ipsorum reclinatio, alter decidentia; et reclinare quidem fit voluntarie, decidere autem non sponte; reclinare igitur musculorum actione perficitur, et ideo opus est spontaneum animalis; decidere autem non est opus, sed affectus praeter voluntatem, et musculo nullo agente indiget: sufficit enim solum omnes musculos a tensione quiescere permittentes gravitati corporis, quo vergat, ferri. Hac quidem ratione decidere et reclinare differunt; eademque et deorsum ferri manum et demitti. Deorsum enim fertur, cessantibus musculis omnibus, qui in ea sunt, et corporibus ab innata gravitate deorsum tractis; demittitur autem, musculis, qui in ala sunt, ad se ipsos trahentibus brachium. Tertius igitur hic motus inventus est musculorum praeter duos antea dictos; illorum enim alter, secundum quem agunt, in se ipsos erat contractio, alter vero, secundum quem cessant, dum ab oppositis musculis extenduntur, non erat quidem ipsis insitus, sed secundum aliquod accidens factus erat; at qui nunc inventus est, nulla in re illis similis est, neque enim in ipso contrahitur neque extenditur ullus musculus. Nunquid igitur nec penitus movetur? atqui fieri non potest, ut, quum totum membrum deorsum feratur, musculus, qui est pars membri, immobilis maneat; quare movetur quidem tunc, non tamen extenditur, neque contrahitur. Quis igitur modus ipsi motus? qualis videlicet et ossibus, neque enim haec extensa et contracta simul circumferuntur cum membris, sed ita moventur, ac si aliquod inanime corpus ipsis alligares. Quoniam igitur ex motibus contractio quidem musculi est tanquam instrumenti animae actio, extensio autem tanquam instrumenti quidem, non tamen actio, sed simpliciter motus, qui modo propositus est tertius motus neque ut viventibus quidem musculis inest omnino, sed ut inanimatis ac penitus ex se ipsis immobilibus. Ad reliquum et quartum motum transgressi consideremus etiam modum ipsius, qui oppositus quodam modo tertio esse videtur. Tertio enim modo motus musculi demonstrati sunt quiescere, quamvis moveantur; quarto autem demonstrabuntur agere, quamvis moveri nequaquam videantur. Fingamus enim, manum sursum tensam esse, et deinde in hac figura servari; post interrogemus iterum nos ipsos, cur jam non deorsum feratur gravitate vergens; ac deinde respondeamus, quod musculorum elevantium ipsam tensio permanet; prius igitur quam haec exolvatur perfecte, non est possibile manum transmoveri; cessantibus tamen a tensione, si nullus alius musculus tendatur, sed omnes quiescant, quo gravitas eam ducit, eo deseretur, si autem aliquis alius musculus tensus sit, quo ille trahet, illuc movebitur. Manifestum igitur, quod, dum manus tensa servatur, tensio musculorum, qui ipsam constituerunt, in eo statu conservatur. Nunquid igitur dicendum est, eos agere quidem et tendi, sed non moveri? Atqui, si hoc verebimur dicere, non agere quidem eos dicendum; absurdum enim est fateri, eos agere secundum innatam et maxime propriam actionem, moveri autem eos negare. Atqui non apparent moveri. Cur igitur non oportet etiam contraria ponere, etiamsi quam maxime ardua et distinctu difficilis eorum sit pugna? Si enim argumentandi cupidi in contraria argueremus, male faceremus; quum autem non simus de numero eorum, qui ideo movent dubitationes, ut nihil inveniatur, sed de iis potius, qui undique diligenter idcirco considerant, ut exacte inveniatur, oportet alacriter omne, quod in controversiam venit, in medium proferre nihil formidantes. Quia namque musculi agunt, ideo eos moveri dicimus; quia vero nec totum membrum, cujus pars sunt, neque ipsi singillatim apparent moveri, propter hoc rursus non audemus fateri, eos moveri. Quam igitur quispiam solutionem dubitationis inveniat? utrum eam, quam afferunt, qui supponunt motus tonicos appellatos, an aliquam aliam meliorem? An ne de hoc quidem temere pronunciemus prius, quam accurate consideraverimus, quidnam tandem dicant? mihi multo quidem melius hoc videtur esse.

Cap. VIII. Atque jam ita agamus, et primum (ut certe illi docent) sic sermo procedat. Intelligamus, trahi aliquod corpus inanimatum, ut puta lapidem aut lignum, ab aliquo; rursus consideremus, ab altero quodam ad contraria hoc idem iterum retrahi, vincere tamen robore priorem tractum, et propter hoc sequi illum corpus, multo autem minus, quam si a nullo in contrarium traheretur; tertiam autem constitutionem hujuscemodi corpori afferamus, quando videlicet aequis viribus in contraria tenditur. Non igitur prima quidem constitutio movit ipsum uno motu, quanto vires moventis poterant, et in tantam coëgit distantiam progredi, in quantam id, quod movet, potuit ducere; secunda autem tanto minorem distantiam priore effecit, quanto alterum moventium in contrarium attraxit id, quod movetur; tertia constitutio, quantum alter motuum trahebat prorsum, tantum alter retrahens retrorsum in eodem loco corpus manere coëgit, non ut penitus immobile. Manet enim et hoc in eodem perpetuo, sed non similiter illi; hoc, quia nequaquam movetur; illud, quia dupliciter, velut qui adversus cursum fluvii natat. Hic enim, si viribus aequalis sit vehementiae cursus, in eodem semper permanet loco, non tanquam is, qui nullo pacto movetur, sed prorsum proprio motu fertur tantum, quantum externo retrorsum rapitur. Nihil autem obfuerit rem ita obscuram pluribus exemplis, explicari. Sit aliqua avis in sublimi, quae in eodem loco manere videatur; utrum dicendum est, hanc immobilem esse, ceu si suspensa superne fuerit, an moveri ad superiora tantam, quantum gravitas corporis eam deorsum duxerit? Mihi sane hoc verius esse videtur; nam si ipsam privaveris anima, vel vigore musculorum, celeriter ad terram deferri cernes: quo manifestum, connatam lationem gravitati corporis deorsum aequalem ad superiora lationi vigore animi esse. Utrum igitur in omnibus hujusmodi constitutionibus alias deorsum, alias sursum corpus feratur contraria vicissim patiens, quod autem celeres et momentaneae fiunt mutationes et motus in brevissimis spatiis ferantur, in eodem loco manere videatur, an vere unum locum perpetuo obtineat, non est praesentis temporis disserere, nam in naturalibus de motu disputationibus ejusmodi scrutari est aequius, sed sufficit in praesenti hoc inventum esse, quod ea actionis species fiat, quam sive tonicam sive aliter appellare velis, nihil intererit; quam cognoscere, cujusmodi sit, est satius, ne musculi videantur esse otiosi, quum manus sursum est tensa. Quatuor igitur omnino doctrinae motuum sunt in musculis; nam aut contrahuntur, aut extenduntur, aut transferuntur, aut tensi manent: est autem ejusdem generis quarta doctrina cum prima, ambae enim actiones musculi sunt. Quum autem musculum mortuum, qui non est amplius particeps animalis vigoris, totum incidentes per transversum, ad suos fines contrahi conspiciamus, videbitur utique non immerito hoc esse officium constitutionis corporis ipsius. Atqui si corpus musculi in se ipsum contrahi natum est, quis usus adhuc erit animalis facultatis ipsum moventis, nisi ad hoc, ut musculi mutuo motibus cedant? Nam si, quod uterque facere natus erat, id ageret perpetuo, nihil certe prohiberet corpus obnoxium semper esse affectui, qui tetanus nuncupatur; quin enim aliud tetanus est, quam quum partos invitae in contraria retrahuntur a musculis oppositis? Ut autem id non fiat, aliquis forte facultatem animae causetur, dicatque, jubere ipsam musculis otium agere, cum oppositos ipsis moveri oporteat. Verum si id fatebimur, primum quidem contraria iis, quae antea dicta sunt, dicemus: non enim amplius musculos moveri ab animali vigore, sed potius non moveri concedemus; tum multas quae in ipsis apparent; habebimus sibi ipsis adversantia. Primum sane et maximum, quod nervo perveniente ad musculum, qui intus est, abscisso statim musculus ille extensus videtur, ac semper in extensione manere. Oportet enim, si modo contractio quidem connata est ejus corpori, extensio autem anima jubente fiebat, extensionem perire potius, quam contractionem, quando is, cui nervus abscissus est, musculus a communione cum principio est sejunctus: nunc vero contrario modo se habet, contrahitur siquidem ille, cui non est abscissus nervus, qui autem illi est contrarius, extenditur. Oportebat autem non solum ejus, cui nervus abscissus est, extensionem perire, sed et ejus, cui non est abscissus, ambo conservari, et extensionem et contractionem, si modo extendi quidem a nervo, contrahi vero a se ipsis musculi habent. Quomodo igitur et hujus dubitationis solutionem habebimus? Ex ipsa rerum diversitate oportet et hic discrimen invenire et motus corporis musculorum; et facultatis, quae ipsis utitur. Quod igitur est discrimen? Abscisso musculo externo aut tensione statim partem flecti, tametsi flectere ipsam nolimus. At a quo flectitur? (neque enim id praeterire oportet) ab ipso scilicet musculorum internorum corpore in se ipsum natura considente. Quod si flexio partis non est voluntatis nostrae, quonam pacto fieri dicatur ab animali facultate? Ut igitur, discas, quis sit facultatis proprius motus, jubeto hominem conari partem laesam impensius flectere: videbis sane evidenter ipsam flecti. Rursus jubeto exolvere voluntarium motum flectendi: videbis certe iterum eam extendi, quousque primam flexionem resumat, ad quam deducta est absque voluntario conatu. Ex his enim, quae apparent, evidenter intelligi potest, quod in exactam et perfectam flexionem nunquam corpus musculi ex se ipso pervenire posset, nisi ab animali facultate adjuvaretur. Frustra igitur, forte quispiam dicet, corpus musculorum ed natura, ut contrahi possit, factum esse, quum ab anima id ipsum perfectius ac melius efficiat. Sed qui hoc dicet, unus ex iis est, qui de nullo pronunciare, sed de omnibus dubitare, ut ipsi luquuntur, solent; quem libenter pereunctarer, an partem, quae nata est extendi, putet aptissimum instrumentum potentiae, cujus officium est cogere, an contra. Equidem ne excogitare quidem possum, quonam pacto quis instrumentum ineptius ad motam construxisset, quam si ipsum ad contraria voluntati moventis vergens fecisset; quod si hoc est ineptum, contrarium profecto est aptissimum omne quod ex se ipso inclinat, quo moturum velit. Quum igitur facultas animalis festinet musculum ad proprium principium trahere, structura ad hoc apta ipsi fuit. Hoc quidem tale est.

Cap. IX. Illud vero quis justius quaerat dubitetque, curnam omnino proprium motum dixerimus esse corpori musculi extremam contractionem, quum et post perfectam extensionem contrahatur, et post extremam contractionem extendatur. Aut enim neutrum ipsi motum proprium esse dicendum, sed casu aliquo fieri, aut utrosque similiter proprios esse existimandum est. An, quod plurimum quidem recedit a perfecta extensione, parum vero a perfecta contractione, idcirco magis propria ei contractio putanda est? Quum enim duo sint (ut sic dixerit aliquis) in figuris excessus, videlicet summa extensio et perfecta contractio; si non magis proprium esset corpori musculi contrahi, quam extendi, mediam amborum figuram exacte sumeret, semperque ad eam dimissus tenderet; nunc vero non apparet, accedit enim propius ad perfectam membri flexionem quam extensionem. Verum si hoc concedatur ac dicatur, ut sane aequum est concedi et dici, (apparet enim ita habere,) adhuc videtur mihi considerandum esse, cur, extrema flexione membri voluntaria facta, quum ipsam solverimus, parum discedere musculus appareat, paulatimque quodammodo extendi; id enim haudquaquam erat necesse, siquidem natura ipsius corporis ad contractionem vergit. Quas vero ad hoc rationes adducere possimus, in medio ponatur considerandum veritatis amatoribus; ut, si quidem recte demonstraverimus, neque ipsi falli appareant, totum jam propositum inventum esse dicamus; sin id minus, saltem, quum plurima quidem partim jam invenerimus, partim vero alia diligenter simus perscrutati, alius quis et alius, quod deest, inveniat. Ut autem futurus sermo sit dilucidus, aliqua similitudine est opus, quam non modo intelligere potes, verum etiam, si vis, comparare. Duo enim ossa capiens cujusvis animalis, ad articulum inter se conjuncta, duas catenas ex pluribus nervis connectens, aut conglutinato accurate, in quibus ego partibus ossium jussero, aut alligato. Jubeo autem conglutinare vel alligare, quo loco musculi ossibus inserebantur. Quum autem sit duplex modus insertionis omnibus musculis, nihil obest, quominus utrumque ipsorum per similitudinem imitemur. Conandum est igitur clare interpretari duplicem hunc modum; non enim recte quis ipsum imitetur, nisi exacte noverit. Principium autem hoc orationi justissimum fuerit. Quum ossa invicem coëant, ut articulus fiat; alterum quidem ipsorum est, quod movetur, alterum vero veluti sedes quaedam ei, quod movetur, est subfirmatum; quomodo cernis ostiorum cardines se habere. Quare necessario manenti quidem cavitas, ei vero, quod movetur, devexitas adest. Vocatur autem cavitas et cotyle et praeterea glene, devexitas vero caput et condylus. Tanto autem cotyle, quam glene, est profundior, quanto caput condylo est longius; utrumque enim utrique, velut cardini, locum aptum natura comparavit. Quum vero hoc modo bene haberent, quae movenda erant, multo adhuc aptius atque artificiosius eis conjunxit, quae motura erant. Nam musculos, instrumenta motuum, produxit quidem ex superjacentibus ossibus, in quibus sunt cotylae, inseruit autem in capita subjacentium, quae erant movenda; et per hos intensos capitibus sursum tractis, simul cum eis totum membrum sursum trahitur. Quum autem alter ipsorum majus, alter vero minus os erat moturus, magnitudinem musculorum, qui moturi sunt, creavit proportione parem moli movendorum ossium. Quare alii quidem jure ex ipsis capitibus aut condylis superjacentium ossium sunt exorti, alii vero paulo his inferius juxta cotylem aut glenen, sed non multum; parvi siquidem hoc pacto penitus fuissent, nec potuissent movere subjectum os. Haec quidem natura est ossium conjunctorum inter sese articulis et musculorum ipsa moventium. Imitari autem eam recte possis, si catenam ex altero ossium appendens ea parte, qua musculus enascebatur, applices ejus alium finem in caput alterius ossium, quo musculus inserebatur, duo haec observans, nempe ut crassities catenae satis sit movendo ac vehendo ossi subjecto, tum ne in excessibus figurarum catena sit tensa, sed ita se habeat, quasi humi jaceret a nullo appensa. Sint igitur duae catenae, quae loca occuparunt oppositorum musculorum, qui extendere et flectere membrum nati sunt, utraque tunc penitus liberata a tensione, quando membrum extremam habet figuram, altera quidem externa, cum exacte est extensum, altera autem interna, cum flexum. His ita structis, manifestum, quod catenarum utraque a manibus nostris tracta in extremam extensionem aut flexionem ducit ossium constructionem; ipsae vero per se ipsas dimissae, mediam figuram compositionis ossium ubi effecerint, postea quiescunt. Adhibere autem mentem oportet praecipue huic ipsi figurae; media enim exacte haec est inter extensionem et contractionem. Si tamen alteram catenarum incideris quidem in aliquo, non autem abscideris totam, parum omnino ad alteram partem mediae figurae transferes ossium constructionem: quod si penitus abscideris, impensius, non tamen ita, ut ad ultimam veniat figuram; extremae namque figurae non aliter fieri videntur, nisi quum catenas manibus trahas ad proprium principium. Eadem haec accidere et in musculis evidenter cernuntur, quippe quum musculus catenae proportione respondeat, anima vero manui moventi ipsam; neutra enim catenarum absque manu ad extremam figuram constructionem ossium deducere potest, neque ullus musculorum absque animali impetu extremam flexionem aut summam extensionem partis efficere; privatis autem musculis quidem animali impetu, catenis vero manu, mediam videbis figuram ossium inter se mutuo fieri. Quod si incideris musculum externum, flecti membrum ultra mediam figuram videbis, quemadmodum si catenam externam incidisses: pari modo, si musculum internum incideris, extendi partem plus medio videbis. Quaenam igitur causae sunt tum horum tum aliorum omnium affectuum, qui musculis accidunt? Principium quidem omnium unum est, videlicet musculos perfectam habere contractionem in excedentibus figuris, quemadmodum in catenis habebat; reliquae autem omnes hanc consequuntur. Principium autem hinc pariter ostendemus, non enim ex hypothesi quadam nobis incerta sumendum est ipsum, sed ex quodam symptomate, quod evidenter apparet in omnibus musculis. Quidnam autem est id? cujus certe ante meminimus, quod musculus tantum contrahitur, quum tendo abscissus a membri capite fuerit, quantum motu voluntario incitatus in extremam flexionem duxerit membrum; ostenditur enim manifeste hujusmodi apparere, musculum suapte natura in extremam contractionem progredi, quantum in structura corporis est positum. Quum enim solutus fuerit continuitate, quam habet cum osse obnitente, tunc, quasi vinculis solutus et perfecte liber factus, suam ipsius naturam ostendit, quamdiu vero a musculo ex opposito constituto pars retrahitur, qui et ipse eandem naturam habet, ut statim ad extremam contractionem festinet, alter musculus ab altero aequaliter privatur coitu in se ipsum; atque ita accidit oppositorum in membris musculorum utrumque in dimidio contractionis laedi. Porro, quod uterque quidem sua natura in extremam contractionem semper festinet, alligati autem sint e partibus oppositis capiti unius ossis, omnino necesse est membrum aequipollentibus motibus interceptum neutrum sequi. Neutrum autem sequi idem est, ac si mediam haberet figuram extremorum; illorum enim utrumque fiebat, altero ipsorum praevalente; extensio quidem, externo, flexio vero, interno. Aequipollens igitur motus ipsius corporis musculorum fit, quando neuter tonum animalem habet auxiliarem, non aequipollens vero, quum alter solus dominatur. Quare necesse est vincat contractio illius musculi, qui ab animali facultate adjuvetur. Trium igitur apparentium causas invenimus, ab uno principio profecti, quod ne ipsum quidem ex hypothesi nostra, sed ex evidenter apparentibus sumpsimus. Quod enim musculi videntur accipere extremam contractionem, quum soluti fuerint vinculo, quo ad capita membrorum sunt alligati, palam nobis factum est, eos sua natura quidem, quantum ad structuram eorum pertinet, perfecte contrahi, sed propter aliud quiddam impediri: quid autem esset, quod impediret, quaerentes, proximam causam vinculum invenimus; quo enim abscisso in extremum contrahebantur, hanc causam priorem, cur non contraherentur, posuimus. Vinculum autem non simpliciter, quia vinculum est, idcirco prohibere invenimus, quo minus musculi contraherentur, sed quia inseritur in caput ossis, quod in contrarias partes tenditur, eoque assecuti sumus causam ejus, quod secundo loco apparet, videlicet quod membra mediam figuram accipiunt, quum neuter musculorum ab animali facultate movetur. Tertium erat ad haec apparens, videlicet flecti et contrahi aut extendi tunc membrum, quum alterum duntaxat musculum voluntas movet; vinci enim interim alterum atque violenter cogi, ut simul cum toto membro extendatur. Age igitur praeter haec et aliorum omnium, quae apparent, causas recenseamus, ut, si sibi ipsi consentaneae fuerint, credamus ob id rationibus, quae de ipsis afferuntur, sicubi vero dissideant vel in uno quovis, omnes similiter suspectas habeamus. Sit itaque praeter dicta primum quidem hoc evidens. Abscisso namque externo musculo, ultra quidem mediam figuram deflectitur membrum, non tamen ad extremam; quanquam forte videbitur aequum esse, quum nullus amplius retrahat in contraria musculum internum, oportere eum in extremam venire contractionem. Sed qui ita sentit, oblitus est gravitatis, quae membro inest; quae perfectae contractioni musculi resistit. Nam et in similitudine, quam fecimus per catenas, similiter apparet accidere; neque enim, illarum abscissa externa, reliqua contractio in extremum poterat venire prius, quam abscinderetur os, quod ab ipsa movetur; quamdiu autem continuum erat, retrahebat ad se ipsum catenam. Igitur quum etiam musculum internum quis totum secuerit, membrum consistit in eo situ, qui est inter mediam figuram et extremam extensionem; musculus enim externus non potest penitus extendere ipsum absque animali impetu. Quare et haec apparentia iis, quae antea dicta sunt, et sibi invicem sunt consentanea.

Cap. X. Praeterea, quae ab Hippocrate scripta sunt olim de omnibus figuris, quae in partibus sunt, nunc quoque ita se habere videntur. Nonne mirifice haec concordant? primum quidem, quod flectentes penitus quamcunque partem aut extendentes summe dolemus; secundum vero, quod media istarum figura minime dolorem affert; tertium, quod mutationem celerem in extremis figuris appetimus; quartum, quod diutissime mediam figuram servamus, nullam cupientes mutationem; quintum, quod hanc quoque mutare aliquando desideramus; sextum, quod omnis figura molesta est summe imbecillis. Nam figurarum excessus merito dolorem afferunt, nempe cum alter musculorum agat, alter praeter naturam extendatur; media vero istorum figura, et ab actione et a nimia tensione utrosque inhibens, merito est jucundissima. Quare et mutationem figurarum quidem, quae dolorem afferunt, celerem optamus, ejus vero, quae dolore caret, tardam. At cur omnino ipsam mutare desideramus, quamvis sine dolore sit? quia in hac etiam figura tensionem quandam musculi sustinent, minorem tamen, quam in omnibus aliis; eam autem dolore carere dicimus, non quia nullius penitus doloris sit particeps, sed quia minimi, et ejus ferme insensibilis propter paucitatem; atque ipsam mutari tum cupimus, dum paulatim congestus fit sensilis. Quod autem et in hac figura tensionem quandam musculi habeant, si eorum meminimus, quae antea diximus, non amplius demonstratione egemus. Tendi enim eos diximus a membris, in quae inseruntur, ob eamque causam liberatos ab illa tensione, quum tendo est sectus, contractionem secundum naturam prompte resumere. Nunquam igitur ullus musculus sine tensione est, ne quum in mediis quidem figuris consistit; sed quod hanc quidem ut exiguam contemnimus, alias vero ut vehementes ac violentas non ferimus, hanc quidem eligimus, illas vero fugimus. Quum autem imbecilli summe fuerimus, ut in stomachicis et cardiacis syncopis, tunc nec brevem tensionem ferimus, neque mediam figuram toleramus; quo fit, ut, quamvis impotentes simus ad motus, tamen alias alio projiciamus partes, aliquam quidem consequi figuram dolore carentem optantes, sed nihil tale prorsus invenire potentes. Ut igitur, siquis nostrum cogatur lapidem aliquem non magnum ex collo suspensum circumferre, robustus quidem absque molestia ferat, imbecillus autem redditus statim tanquam onus deponere desideret, eodem modo et musculorum quisque quasi quendam lapidem gestans appensum os, donec quidem validus est, contemnit, plerumque ne tantillum quidem gravitatem ejus sentiens, quum autem imbecillus fuerit, tunc sentit et aegre fert, et quasi quoddam onus excutere cupiens alias aliam figuram appetit. Omnia igitur, quae musculis accidunt, omnibus convenire videntur, et communi principio omnia haerere, quo demonstrati sunt ex se quidem ipsis festinare semper in extremam contractionem, sed non posse hanc consequi, quod tum oppositos in contraria trahentes habeant, tum gravitatem ossium annexam.

GALENI DE MOTU MUSCVLORUM LIBER II.

Cap. I. Quum autem prima nobis ac veluti elementa musculorum motus demonstrata sint, addamus ipsis jam quae desunt, ut nihil amplius desideretur, sed possit, qui haec omnia accurate legerit, facile omne, quod de musculo propositum fuerit, invenire. Rursus igitur incipiamus a figuris, quae in partibus sunt, in quibus superior liber desiit. Ac primum quidem mediam figuram proponentes dicamus, quod in hac necesse est duplicem constitutionem inesse musculis, alteram quidem antea dictant, qua neuter oppositorum musculorum agit, alteram vero, quae nunc dicetur, in qua similiter utrique agunt. Existit autem prior quidem quiescentibus, ut Hippocrates nominabat, reliqua vero, quum neque extendere neque flectere membrum alicui permittimus, ne si maximam quidem vim afferat: fit autem haec, oppositis musculis actionem tonicam nuncupatam habentibus. Sic autem, etsi prope mediam figuram utrinque membrum constitueris, aeque utrisque musculis agere poteris; quum autem ad aliquam earum, quae excedunt, figurarum duxeris ipsum, caeteri musculi satis esse possunt actioni ejusmodi. Non obscurum autem est ne id quidem, quod in singulis dictis figuris alias magis, alias minus tonicam actionem musculi obeunt; tum quod media figura cum tali actione neutra earum, quae excedunt, est inferior. Ne igitur mediam figuram simpliciter carere dolore dicamus, sed quae in quiete sit; media namque figura cum intensione utrorumque musculorum, aeque ac extremae, dolorem affert. Quum vero in ipsa quiete media figura partim simpliciter sit, partim non simpliciter, simpliciter quidem media omnium membri earum excedunt figurarum; non simpliciter autem quae alterius oppositionis solius est. Quae quidem simpliciter media est, sine defatigatione, ut Hippocrates appellavit, duntaxat fuerit; nulla tamen aliarum exacte est sine defatigatione. Demonstratio autem ejus, quod dicitur, fieri possit manifesta, quum prius nos statuerimus, et quae simpliciter sit media figura, et quae non sit ejusmodi. Fiet autem sermo, quo clarior sit, in manu tanquam exemplo. Quum igitur in ea extremae figurae quatuor sint, prona, supina, summa extensio, ac flexio summa, quae quidem simpliciter media est, omnium istarum est media; quae autem non simpliciter media est, unius est media utriusvis oppositionum; alia enim est extensionis extremae et flexionis, alia vero supinae et pronae media est. Figura igitur supina manus est, quum concava quidem ejus pars sursum est, devexa autem deorsum; prona vero huic contraria; media autem ambarum, quum intrinsecus quidem sit concavum, extrinsecus autem devexum, quumque subjectus quidem est parvus digitus aliis, os vero cubiti ossi radii. Haec certe media figura potest quidem extensa perfecte manu, potest etiam flexa constare; quemadmodum sane et alterius oppositionis media figura potest quidem constare, quum supina est manus, potest etiam, quum est prona; terminus autem illius figurae est ulna rectum angulum faciens ad brachium, et propter hoc ipsam appellant angularem. Media itaque simpliciter ex concursu ambarum dictarum mediarum figurarum fit; aliae vero mediae quatuor quidem erunt universae, sed nulla ipsarum simpliciter media totius membri erit, sed unius duntaxat oppositionis; aut enim extensionis et contractionis solum erit media, aut supinae et pronae. At quoniam utraque ipsarum duplex fit juncta vicissim excessibus reliquae oppositionis, sic necesse est quatuor omnino fiant. In unaquaque autem ipsarum aliud quidem commune est omnium, aliud vero proprium cujusque. Commune quidem, quod omnino unum aliquod genus musculorum agit, reliqua vero tria tenduntur quidem per accidens, non autem agunt. Proprium vero cujusque, angularis quidem et pronae est, ut agant quidem ii musculi, qui intro convertunt os radii, alii autem omnes quiescentes tendantur; caeterum angularis quidem, sed supinae est proprium, ut, qui extra circumducunt, agant, reliqui vero quiescentes tendantur; eodem autem modo et in media inter pronam et supinam, cum summa quidem extensione soli extendentes ut agant, est proprium, cum flexione vero soli flectentes, cum caeteri omnes otiosi quidem sint, sed tendantur.

Cap. II. Ut autem perspecta claraque sit oratio, scire prius oportet, a quibus musculis, et quomodo se habentibus, et qualem articulum moventibus, quatuor isti manus motus perficiantur. Est igitur brachium pars totius manus maxima; termini autem ipsius inferne quidem articulus, qui in flexu cubiti est, (cubitum autem vocamus, cui innitimur, ut inquit Hippocrates,) superne autem rursus humeri articulus. Altera autem pars totius manus oblonga nec minima post brachium est, quam ulnam appellant; terminatur autem et sinitur, qua brachio quidem continua est, per articulum, qui in flexu cubiti est, qua autem carpo, convertitur rursus per ipsum. In brachio sane unum os apparet magnum, nec non rotundum, nominatum eodem nomine, quo pars. In ulna vero quum duo sint ossa, alterum quidem ejusdem nominis est eum tota parte, alterum radius appellatur; dearticulantur autem ambo ad brachii oram inferiorem, ulna quidem, ubi medius locus condylorum brachii est, radius vero externum brachii ipsius condylum amplectitur in glenen desinens, atque circum ipsum veluti axem quendam dum vertitur, manus conversiones regit; intro quidem dum circumagit, prona figura manus, extra vero, supina sequitur; extendere autem et flectere manum dearticulationis ulnae ad brachium est actio. Exacta autem adeo ossium compositio nescio si cui aliorum articulorum tanta insit: brachii enim ora inferior dilatata nodis circumscribitur, ulna vero contra processus duos flexus faciens sibi invicem oppositos mediamque ipsorum cavitatem C litterae similem efficiens hac cavitate amplectitur medium locum condylorum brachii, similem ad unguem nuncupatis trochlearum rotulis. Quum igitur cavitas ulnae circumfertur circa devexitatem brachii, extendi atque flecti accidit toti membro. Ut autem in neutram partem inclinet, sed semper exacta dearticulatio maneat, supercilia mediae cavitatis causae sunt, coarctantia ulnae apophyses. Quum igitur anterior apophysis motus dux est, flectitur membrum, extenditur autem, quum posterior; terminus vero flexionis quidem, ut anteriorem apophysim affirmet ad os brachii, extensionis vero, ut posteriorem. Quum vero et brachii os curvum sit, et ulnae apophyseon utraque oblonga, et ob hoc periculum esset, citius, quam oporteat, ossibus invicem congredientibus, ne membri motus prohiberetur, exsculpsit natura utrinque brachii os, in cujus cavitates tantam ulnae coronae sese demittunt, quatenus extremam extensionem et flexionem manus esset habitura. Quum autem major esset posterior ulnae corone, multo profundiorem eo loco cavitatem brachii fecit, ut propter profunditatem hoc loco tenue admodum os brachii sit, quod est inter cavitates; non tamen perforavit ipsum, quamvis tenue esset, ne laxus undique minusque firmus esset articulus, neque musculorum motus nimii. Si vero perforatum fuisset, flectere quidem retro manum liceret, quae autem extensa ipsa firmiter agimus, haec omnia longe pejus fierent, et utrorumque musculorum tensiones essent utique cum magno dolore, quum posteriores quidem ab animali facultate plus tendantur, quam sint nati contrahi, anteriores vero eousque extendantur, ut periculum sit eos divelli. Talis profecto ars naturae ad dearticulationem exactam est.

Cap. III. Qualis autem situs musculorum ipsam moventium sit, (quorum causa et dearticulationis mentionem fecimus,) deinceps dicatur. Duo quidem in partibus anterioribus brachii, duo vero in posterioribus orti sunt, validis aponeurosibus ulnae inserti. Incipiunt autem majores quidem eorum a capite brachii, minores vero multo inferius, ferunturque omnes quatuor recta ad ulnam, et inferuntur in hunc ipsum maxime locum, unde oriri incipiunt coronae. Posterior sane pars ipse ancon est, quem Athenienses quidem olecranum, Dores vero cubitum nuncupant. Anterior vero, ut dictum est, qua anterioris corones exortus est. Ab his igitur musculis parte anteriore brachii et posteriore sitis ulnam attrahentibus extensio et flexio fit. Quatuor autem alii principia quidem habent ex ulna ex utraque parte curvitatis ad gibberum, duo quidem extrinsecus, duo vero intrinsecus. Omnes autem quum sint obliqui, ossi radii inseruntur, ad finem quidem ipsius inferiorem (ubi dearticulatio est ad carpum) magni, in medio vero parvi; qui etiam ipsi, dum tenduntur, ad principia simul attrahunt radium, et per hunc totam manum pronam quidem interni, supinam externi efficiunt. Quum igitur sic habeat natura musculorum moventium dearticulationes, quae in gibbero sunt, demonstremus jam propositum, quod in quatuor differentiis figurarum non simpliciter mediarum unum quidem genus musculorum semper agit, omne autem aliud quiescit quidem ab actione, verum extenditur. Primum igitur proponamus eam, quae etiam tunc primum dicta est, quam angularem et pronam vocabamus; in qua de musculis quidem moventibus radium non est opus longiori sermone, quod videlicet, qui quidem intus sunt, operantur, qui autem foris, otiosi extenduntur; sed de musculis ulnam moventibus verbis pluribus est opus, nam prima imaginatione videbuntur habere exacte mediam constitutionem, quod et angularis media est figura, non tamen res ita habet. Si enim, ut angularem, ita etiam figuram mediam inter supinam et pronam tota manus haberet, tunc vere media constitutio adesset ipsis; sed quoniam ejusmodi non habet, necesse est, et hos musculos, et alios omnes inverti, quantum tota manus discedit a figura secundum naturam; quantum autem musculi distorquentur, tantam, puto, circa devexitates ossium quasi fracti et flexi tenduntur et laborant. Nam media simpliciter figura, praeterquam quod nullum musculum habeat neque agentem, neque qui violenter moveatur, ne aliud quidem eorum, quae in membris sunt, distorquet; unde ipsi et hoc tanquam praeter caetera maximum attestatus est Hippocrates; caeterae vero omnes, aliae magis, aliae minus, inversos habent et musculos omnes, et tendones, et nervos, et ad haec etiam venas et arterias, omnia enim haec partim extra membra, partim intrinsecus existunt. Ut igitur nata sunt, ita se habentia haec servant figuram mediam inter supinam et pronam. Harum autem utraque admodum omnia contorquet; prona namque (de qua primum propositum est dicere), quae fit supina, dum musculi ulnae externi agunt, tantam facit tensionem, ut ipsorum quidem capita extra membrum sint, ventres autem nominati superne, insertiones vero intus. Quod si violentius adhuc manum circumvertas, alterum eorum musculum majorem, qui in finem radii inseritur, adeo videbis fluxum esse circum membrum, ut ejus partium aliae foris, aliae intus, aliae superne, aliae deorsum appareant, caput quidem extra, venter autem nominatus superne, quod autem ultra hunc est, intus, inferius vero insertio; adeo violenter fractus est et flexus. Alii vero musculi, qui ïn brachio sunt, per quos extendere aut flectere manum possumus, multo quidem minus his caeterisque, qui in ulna sunt, habent tamen aliquid et ipsi contorsionis. Eadem et in supinis figuris fiunt: etenim et in his musculi quidem, qui in ulna sunt, summe laborant, qui autem in brachio sunt, simul laborant; sed quum mediam inter supinam et pronam efficientes figuram perfecte extendimus aut flectimus manum, tunc laborant quidem valde musculi, qui in brachio sunt, simul autem cum ipsis laborant, qui in ulna sunt. Sola igitur figurarum simpliciter media, cui nullius excessus participatio est in neutra oppositione, exacte caret dolore, caeterae vero omnes quatuor partim minus, partim vero magis, omnes tamen sunt dolorificae. Unamquamque autem ipsarum, quantum discedens ab extrema constitutione ducis membrum ad mediam, tanto minus dolorificum efficies figuram. Omnino autem nulla doloris erit expers prius, quam ad mediam plane accesserit. Quare ex dictis et hoc jam manifestum est, quod huic mediae figurae soli omnium figurarum inest musculos omnes perfecte quiescentes praebere, aliae autem omnes partim minus, partim vero magis, unum certe aliquod genus musculorum agens habent.

Cap. IV. Non igitur ne dormientes quidem omnes penitus otiosos musculos habent; sed quicunque propter ebrietatem, aut defatigationem, aut infirmitatem virium, omnes corporis partes omnino exolventes, in mediam eas figuram musculis reducere permiserunt, hi tantum perfecte musculos quiescentes habent. Non tamen in extremis figuris ullam partem quivis potest habere, dum dormit; valida enim et vehementer intensa actione musculorum ad hujusmodi indigemus. Quaecunque autem in medio sunt inter extremas et mediam figuram, in his ut plurimum somnum capimus; in quacunque enim talium constituens membrum musculis circa ipsum tonice agentibus custodiam figurae commiseris, sic servant, adeo ut sedentes saepe quidem dormiverint, et nonnulli deambulantes. Et hoc equidem audiens antea non credebam; quum autem fuit opus aliquando per totam noctem iter facere; experientia rem ipsam edoctus, coactus sum credere; ferme enim stadium integrum dormiendo et somnia videndo peregi, nec prius excitatus sum, quam in lapidem impegerim; et id est profecto, quod non permittit dormientibus iter facere longum, quia non possunt exacte laevem viam nancisci. Id igitur solis expertis credibile est. Caetera autem omnibus evidenter quotidie apparent, quae in iis, qui dormiunt sedendo, accidunt. Et ipsorum quoque discumbentium pauci omnino exactam figuram in unaquaque parte habent. Qui autem in manibus aliquid servant, hi quidem et valde tonicam actionem ostendunt, manent enim eorum digiti exacte flexi circa parvum saepe corpus, aurum, aut lapidem, aut aliquem nummum. Quod autem inferiori maxillae accidit, nonne et id manifestum est? non enim discedit a superiore, nisi si ebrius aliquis, aut valde ignavus, aut summe defessus dormiat. Et ipse quoque stertor propter hujusmodi fieri solet, relaxata quidem inferiore maxilla, supino autem jacente homine: etenim et id ipsum, videlicet supinum jacere, signum est resolutionis; ob eamque causam utique et Hippocrates utrumque damnat, et supinum jacere, et hiare dormientem, decubitus autem in alterum laterum laudat. Cognoscere autem maxime posses, quanta actio hujuscemodi decubitibus insit, si corpus hominis mortuum sic inclinaveris; non enim ne minimo quidem tempore manebit, sed supinum aut pronum statim fiet, quocunque gravitate verget. Itaque et supinum jacere et hiare non absque actione stertendi aut exolutionis, aut ebrietatis, aut ignaviae sunt signa. Ideo rursus Hippocrates, quum omnes partes jubeat luxatas et contritas in figuris dolore carentibus chirurgia pertractare, Cujusmodi, inquit, in inferiori maxilla hominis mediocriter hiantis; qualis enim in manu angularis est figura, talis est in inferiori maxilla mediocris hiatus, haec enim est extremarum media. Extremae igitur inferioris maxillae figurae sunt, tum quae maxime hiantibus, tum quae dentes invicem firmantibus fit; quarum illa quidem a musculis, qui in mento et collo sunt, deorsum trahentibus, altera autem ab iis, qui intra maxillam ex palato oriuntur, et iis, qui temporales vocantur, perficitur; nisi forte et musculi masticatorii nuncupati, qui sunt ad latera inferioris maxillae, actionem adjuvant; hoc enim alibi discutiemus. Verum mediocriter hiando media figura fit, omnibus dictis musculis quiescentibus. Caeterum et morientibus sponte sua ad hanc maxilla inferior merito accedit; omnes enim musculi actione privantur. Manifestum igitur, quod, dum dormiunt non aperto ore, actio musculorum retrahentium maxillam conservatur; multi vero extensas aut flexas ad unguem manus habentes vel etiam crura dormiunt, servantes etiam in his actionem tonicam. Sed forte longior sum, quum liceat in memoriam reducere, quae maxime in promptu sunt. Quis enim nostrum officium esse negabit scilicet effluxiones superfluitatum per musculos custodiri? Meatuum enim excretoriorum finibus ceu portis quibusdam custodes praesunt musculi praevalidi, nihil permittentes extra ferri prius, quam ratio jusserit; quin et hos in dormientibus videmus suum officium absque vitio perficere. Et emittere aliquid superfluitatum invite, aut resolutis musculis fit, aut ratione depravata, ut in phreniticis, aut etiam ratione et musculis gravatis, ut in ebrietatibus; oportet enim aut rationem non praeesse, aut musculos agere non posse, aut utraque simul esse laesa. Temeraria igitur sententia est, quae asserit, animam dormientium quiescere, nisi cessationem hanc non perfectam quietem, sed quasi intermissionem quandam vigoris dicant; nam si hoc dicant, bene dicunt, ipsisque assentimur; non enim sensus expertes penitus sunt dormientes, sed difficulter sentientes; cur enim vocantes subaudiunt, et lumine importato exurgunt, et tangentes sentiunt? Quod si mihi ebrium dicas, nec, ubi terrarum sit, scientem, et eum, qui prae ignavia Epimenide profundius dormiat, isti et prius, quam dormirent, prope sensus expertes erant; et magis utique custodiam cujuscunque rei permitteres viro frugi et strenuo dormienti, quam hujuscemodi vigilantibus; verumtamen et isti conservant multas actiones animales.

Cap. V. Non igitur probabilis est oratio, quae asserit, actiones, quae fiunt dormientibus et profundiori somno oppressis, omnes naturales esse: non enim in universum verum est hoc. Nonne transferunt et movent varie membra? nonne etiam dormientes loquuntur? an et haec naturae opera dicent? At (dicet fortasse quispiam) non assequimur mente ea fieri. Neque sane palpebrarum motui semper, neque, quum concionem habes, aut oras, aut disputas, adhibes mentem omnium partium motibus, neque, quum Athenas adis ex Piraeeo, omnibus particularibus crurum actionibus; nam cogitabundi saepius imprudenter peregerunt iter, aut etiam praeterierunt locum, ad quem principio proficiscebantur. Utrum igitur ambulatio neque animae actio est, neque motu voluntario fit? aeque enim nos et ambulatio praesens videtur latere, et quae in somnis accidit, motus quidem partium, quae moventur, actio autem tonica earum, quae non moventur. Quare, quam causam in vigilantibus dixeris, quod saepe non animadvertunt sigillatim actiones, hanc etiam et ad dormientes et gravius oppressos transferre licet, nec amplius admirari, cur multa opera voluntario et his fiant; sed causa ignorantiae prompte pronunciare, nullum talium operum voluntario fieri, vide ne temerarium sit. Quod si nullo certiore judicio hujuscemodi judicari queant, utrum voluntatis, an naturae sint actiones, quid aliud concluditur, quam nihil oportere de his pronunciare? atque aequum potius est de hujusmodi dubitare, quam temere decernere. Sed si habemus evidentissimum judicium de voluntariis actionibus, sicut certe habemus, pronunciemus confidenter, non solum quodque dictorum, verum etiam respirationem ipsam motu voluntario fieri, nimirum quum et ipsa subjici judicio videatur. Quid igitur est, quo judicamus opera voluntaria? Multa tibi confido, non unum judicium me daturum, omniaque sibi invicem consentanea. Etenim si, quae sunt, sedare potes, quum vis, et quae non fiunt, facere, id est motus voluntarius. Si praeterea citius aut tardius, crebrius aut rarius ea faciendi potestatem habes, nonne omnibus modis manifestum est, actiones eas parere voluntati? Arteriae certe motum et cordis neque cohibere, neque excitare, neque crebriorem, neque rariorem, neque tardiorem, neque velociorem voluntas facere potest; idcirco ne animae quidem opera hujuscemodi esse dicunt, sed naturae. Motum autem crurum in his omnibus ratio regit; nam et sedare, dum fit, et rursus excitare quiescentem, et velociorem et tardiorem, et rariorem ac frequentiorem efficere potest. Haec eadem et respirationis motu fiunt, quae actio quidem est diaphragmatis et musculorum thoracis, ut in iis, quae de causis respirationis scripsimus, demonstratur; animae autem, non naturae, est opus, siquidem movere musculos animae officium est. Non est autem aequum, in quibus causam non reperimus, in ipsis discedere ab iis, quae evidenter apparent; evidentia certe sunt judicia actionum voluntariarum; causam autem non reperimus in iis, quorum particulares actiones non assequimur. Qui igitur evidentibus fidem abrogat, sensus est expers; qui vero de dubiis prompte pronuntiat, temerarius est; qui autem propter obscuritatem, quae his inest, ea, quae etiam clara sunt, habet suspecta, de numero eorum est, qui dubitationibus oblectantur; porro qui non modo suspecta habet, verum etiam, quae clara sunt, propter obscuritatem dubiorum studet evertere, extreme fatuus est. Ne igitur sponte sensum nobis ipsi adimamus, neque dubitationis aemuli, aut fatui, aut aliud ejusmodi quidvis simus; sed, quod tum rectum est, tum modestis hominibus convenit, quod quidem evidens est, prompte accipiamus, quod autem est dubium, per otium quaeramus. Evidens igitur est voluntatem respirationi dominari; dubium vero, quam ob causam plerasque actionum voluntariarum mente non assequamur. Eo itaque supposito, quod est evidens, ad vestigandam causam transeamus, non contendentes omnino quicquam in ea, nec asserentes adime nos invenisse veram causam, tametsi ea dictis antea longe est probabilior. Caeterum (ut ego arbitror) nemo adhuc causam dixit, sed dubitatione sola (cujus jam mentionem feci) adscripta causam se putaverunt invenisse. Quorum sane institutum est laudandum, sive invenerint, sive invenire studuerint, sed nos ipsos quoque non decet pigros esse ad inveniendum ea, quae restant.

Cap. VI. Principium autem inveniendi ea hoc faciemus, multos videlicet homines interdum actiones quasdam egisse, quarum paulo post penitus sunt obliti, ut, qui per metum, aut ebrietatem, aut aliquid aliud generis ejusdem egerunt, nihil amplius eorum, quae egerint, dum in illis constitutionibus erant, recordantur. Causa autem, ut mihi videtur, est, quod non intenti actionibus tota mente fuerint. Pars enim animae imaginatrix, quaecunque ea sit, haec eadem et recordari videtur; si itaque insignes impressiones rerum in imaginationibus acceperit, conservat perpetuo, atque id quidem est memoria tenere; sin vero obscuras et penitus superficiarias, non conservat, et hoc est oblivisci; et ob hanc causam in ira, curis, ebrietatibus, timoribus, phrenitidibus, et omnino in vehementibus animi affectibus nullius eorum, quae egerint, in posterum amplius meminerunt. Quid igitur mirum est in somnis etiam, obscure agente anima, obscuras etiam imaginationes fieri, ideoque nec stabiles? quid etiam mirum, si in vigiliis, ratione quidem aliquid meditante, et tota fere circa curam intenta, parva quaedam ejus admodum pars circa ambulationem occupata impressionem actionis facit obscuram, et idcirco statim oblita, ne quidem num spontaneo motu opus factum sit, amplius meminit? Ut enim, si nullo pacto recordaremur, non utique possemus de ulla re praeterita considerare, sic, in quibus non meminimus, nescimus, qualianam essent; conservari enim ea prius memoria oportet, ut, qualianam sint natura, deinde consideremus. Nihil igitur mirum mihi certe videtur, si, motu voluntario respirationem in somnis agente, postquam expergefacti fuerimus, non possimus dicere, an secundum voluntatem respiremus; sed simile profecto accidit, quod illi, qui et pedes et manus in somnis moverit, et aliquid sit loquutuslocutus, postea illorum oblitus, dicat fieri absque voluntate et membrorum motam et vocem. Nam et qui mente errant, loquuntur, et vadunt, et omnes motus voluntarios obeunt, sed ne hi quidem, quum ad ingenium redierint, amplius meminerunt, quae egerint. Novi enim quendam per tredecim dies delirasse hoc pacto: putabat quidem, se Athenis, non Romae, jacere; crebro autem familiarem puerum vocans, jubebat sibi, quae ad gymnasium pertinebant, afferri, et pauca intermissione facta, Heus (inquit) ad Ptolemaeum dico, decrevi in gymnasio diu lavari; ac nonnunquam etiam existebat interea, atque indutus ibat recta ad ostium aulae, ac quum retinerent eum, qui intus erant, exireque prohiberent, cur prohiberetur, ab eis pereontabatur; hi vero (nihil enim licebat aliud dicere quam ea, quae erant vera) febricitasse eum dicebant, et adhuc febricitare; ipse autem et ad haec valde modeste respondebat; scire enim et ipse dicebat, quod adhuc reliquiae sibi febris restabant, sed eas penitus esse exiguas, nec metuendum, ne a balneo laederetur, ortam enim sibi totam praesentem febrem ex itinere. An non recordaris, conversus ad puerum dicebat, quod laboriose heri iter fecimus a Megaris Athenas? Talia quum diceret, ac faceret, fluxu sanguinis per nares repente copioso sibi facto, et post ipsum sudore, statim quidem convaluit, sed eorum, quae ante sibi acciderant, nullius amplius recordabatur. Utrum igitur (hoc enim est, quod a principio proposuimus ostendere,) surrexisse, et locutum fuisse, et alvum exonerasse, et minxisse, (haec enim omnia in omnibus illis diebus homo faciebat,) non sint actiones voluntariae, an id quidem absurdum, (nam si hae non sunt voluntariae, ne usia alia quidem erit,) non autem eorum recordabatur, quemadmodum ne sobrii quidem eorum, quae ebrii fecerunt, amplius meminerunt? Quid igitur mirum ita se habere et in respiratione, ut fiat quidem ipsa ex voluntate, sed quum alias quidem diligentius adhibeamus mentem, alias vero negligentius segniusque, idcirco recordemur quidem actionum, quibus mentem adhibuimus, obliviscamur autem eorum, quae secus se habent? Quoniam vero, cujus rei penitus obliti fuerimus, hanc ne actam quidem aliquando fuisse putamus, consequens est, ut, an cum voluntate acta sit, ne quidem recordemur. Quod autem totum opus respirationis voluntate et sponte ab anima fiat, declaravit servus barbarus, qui, quum vehementi ira concitatus mortem sibi consciscere decrevisset, prostratus humi, respirationeque cohibita, longo quidem tempore immobilis erat, postea vero paulum volutatus, hoc pacto mortuus est. Quod si non liceret usquequaque respirationem cohibere, ne idcirco quidem aliquis negaret, quin ipsa secundum voluntatem fieret. Apparent enim eorum operum, quae motu voluntario fiunt, alia quidem libera esse, alia vero affectibus corporis servire. Priora itaque perpetuo absque impedimento a nobis fiunt, posteriora vero non perpetuo, sed in tempore quodam et cum mensura; nam ire ad aliquem et alloqui et capere aliquid et recipere absolute libera sunt; dejicere vero et mingere corporis affectuum sunt remedia. Atqui nonnulli tacuerunt quidem annum integrum, et eo amplius, idque sponte sua, dejectionem vero vel urinam retinere non modo annis, sed ne mensibus quidem, quinimo nec diebus paucis nemo potuit, adeo enim urgent ac saepe angunt, vel multitudine gravantia, vel acrimonia mordentia, ut quidam ne in locum quidem consuetum abire valuerint. Simile igitur et his est et respirationis opus, imo multo magis urget ac celeriorem necessitatem habet; etenim periculum est, ne quis moriatur, nisi respiraverit, atque extreme molestum est suffocari. Nihil igitur mirum, si penitus retinere ipsam arduum sit; neque enim omnes ad moriendum sunt proclives, etiamsi infinitis malis conflictentur, neque, qui eo progrediuntur, abire e vita summo cum dolore volunt. Neque igitur quispiam eo, quod tacere quidem, si velimus, usquequaque possumus, respirationem vero retinere non possumus, idcirco voluntarium quidem opus esse vocem, minime autem, sed naturale quiddam, respirationem existimet. Hoc certe arbitror clare demonstratum fuisse.

Cap. VII. Quod autem reliquum est, toti sermoni de mediis figuris deinceps addere aequum est. Ut enim in manibus, quod appellatur angulare, quod exacte medium summae extensionis et flexionis est, omnis prorsus doloris est expers, sic videri posset et in cruribus se habere; non tamen ita est, sed quod in his dolore caret, consistit inter mediam figuram et extensionem extremam. Causa autem consuetudo est; plurimum enim extensis cruribus utimur, hujus enim gratia facta sunt, ut totum corpus ab his sustineretur, stantibus et ambulantibus nobis; et prius etiam, quam ipsis utamur, in fasciis extensa formata sunt, ideoque et in somnis, et alioqui discumbentibus, extensa magis, quam flexa sunt. Quinetiam multo magis laboramus in extremis flexionibus, quam extensionibus: multi autem deducere omnino ad extremam flexionem crus non possumus sine manuum opera, sed veluti mutilum ad eam actionem prae insolentia habemus; solisque saltatoribus et luctatoribus facile flectitur, quibus etiam solis perfecte flecti solitum est. Tantum igitur a media figura ad extensionem progressum est, quod perfecte caret dolore, quantum a diuturna consuetudine membrorum est coactum. Haec igitur duo considerans in omnibus articulis, naturam videlicet et consuetudinem, invenies medium et dolore carens. Videtur autem in idem convenire ubique consuetudo quidem cum natura, unde pulchre dictum est, ipsam esse naturam acquisititiam; figura vero dolore carens cum medio; etenim in cruribus idem est, quod est sine dolore et medium, siquidem medium motuum, qui insunt membris, neque perfectae extensionis et flexionis medium feceris; invenies enim, quantum absumus a flexione extrema, tantum discedere figuram dolore carentem ad extensionem. In universum igitur in omnibus articulis extremos motus considerans invenies mediam figuram et doloris expertem. Ut enim in articulo ad cubitum ea, quae vocatur angularis, in articulo vero ad genu, quae propior est extensioni, sic in spina ea, quae propior est flexioni, in articulo vero ad carpum, quae exquisite recta est; spinam enim plus curvam aut flexam facere possumus, brachiale autem reflectimus et flectimus aeque ad utramque partem recti. Jure igitur, quae quidem exacte recta (quae media omnino est extremorum motuum), absque ullo dolore penitus est. Sed spinae recta haud media est, sed aliquantum curva, plus enim habet motus ad hanc; quapropter recti magis laboramus particulis spinae, quam sedentes, aut secantes, opus est enim stantibus quidem tensam esse, jacentibus vero atque sedentibus nihil prohibet curvatam esse. Haec in omnibus, articulis diligenter considerans invenies omnem rationem sibi ipsi consentaneam. Etenim quicunque musculi sine articulis sunt, etiam in his media constitutio absque dolore est, sicuti in ano se habet, vesica et lingua, nam et summe constringere anum et maxime dilatare dolorem inducunt, item extendere quam longissime linguam, vel flectere, vel quomodocunque aliter praeter modum circumducere, haud absque dolore fiunt. Facillimum igitur in his invenire medium excessuum, quode tiamquod etiam sine dolore est. Atque omnes homines, quo tempore cessant ab actionibus vitae necessariis, mediam figuram et dolore carentem in omnibus partibus habent, ita a justa natura coacti, ut Hippocrates ait. In lingua quidem per conjugationem omnes musculi orti superne et inferne, et a dextris atque sinistris: quare nihil mirum, si in contrarios motus pars deducatur a musculis oppositis. In musculo vero, qui est ad anum, et eo, qui est ad vesicam, et qui in phrenibus est, res aliter habet; unus enim est in singulis his rotundus sine ullo opposito musculo; unde perspicuum est, in contrarios deduci motus has partes non aeque facile, neque in promptu esse, sed sic tibi persuade.

Cap. VIII. Musculi quidem, qui est ad vesicam et anum, officium est non excernere excrementa alimenti, sed retinere. Qua in re multi statim erraverunt, putantes causa excernendi excrementa musculos hos factos esse, neque potuerunt animadvertere, quod resolutis ipsis excernuntur quidem, verum nobis invitis; quinetiam propter malam chirurgiam, exciso saepe ultra modum ani musculo, nobis invitis effluit hac stereus, nempe (opinor) instrumentis, quae effluere prohibent, non manentibus. Non igitur simpliciter neque primum musculus hic excretionis instrumentum est; sed ne animali perpetuo id accidat, quod, quum excisus fuerit ac resolutus, accidit, hunc musculum custodem intempestivi exitus excrementorum natura praefecit; quamobrem non modo non agit quicquam ipse ad excretionem, sed ne permittit quidem agentibus. Quae igitur sunt hujus actionis instrumenta? Plura quidem particularia, sed duplicia genere; eorum enim alia animae, alia naturae sunt; atque animae quidem instrumenta motu voluntario semper agunt, instrumenta vero naturae sine mota voluntario. Diaphragma quidem et omnes musculi epigastrii instrumenta animae sunt, intestinorum autem ominum structura una cum ventriculo naturae. Verum de actione horum alibi dictum est. De musculis autem nunc dicemus, quoniam praesens sermo ipsorum motus enarratio est. Musculi itaque omnes epigastrii, quum agentes tenduntur, premunt intro naturae instrumenta; haec autem, si diaphragma ipsis cedat, in illarum locum abeuntia musculorum violentiam exolvunt; si autem resistant, tunc ceu a duabus manibus pressa, extrinsecus a musculis, intrinsecus a diaphragmate, ea, quae continentur in cavitatibus ipsorum, propelluntur. Ad hoc autem adjuvat multum diaphragmatis obliquitas, alterum quidem finem ad cartilaginem pectoris parte anteriore habens, alterum vero ad spinam lumborum. Quod igitur excrementa intestinorum exprimantur, a musculis utrinque agentibus id accidit, extrinsecus quidem ab iis, qui in epigastrio sunt, intrinsecus vero a diaphragmate; quod autem infra subeat, quod premitur, obliquitas septi transversi causa est; quo tempore musculus ani est otiosus. Quumque plures sint musculi in ventre, omnesque tendantur in egerendo, magis quidem, qui in hypochondriis sunt, minus vero, qui infra, tenduntur, contra quam in mejendo habet, magis enim tunc, qui inferius, minus vero, qui in hypochondriis, agunt. Simul autem cum ambobus extenduntur musculi servientes respirationi; non quod mictionis aut excretionis sint instrumenta, id enim a ratione alienissimum est, sed quia diaphragmatis tensionem oportebat aequalem esse tensioni musculorum ventris; erat autem impossibile, quum ipsum unus musculus sit, cum multis et magnis certare, periculumque in hoc, ne victum in amplum spatium thoracis everteretur. Idcirco musculi, qui sunt inter costas, simul tendunt, undique eum constringentes; laxus enim thorax prompte cedit diaphragmati, quum pellitur, ut licet colligere, tendentes quidem musculos ventris, et maxime ipsorum inferiores, exolventes autem a vigore omnes, qui in ipso sunt. Totus enim ferme venter in hujusmodi constitutionibus in amplum thoracis spatium pellitur una cum ipso diaphragmate. Ne igitur hoc fieret, neve egestio ipsa labefactaretur; totus thorax undique valide constringitur. Atque ex omnibus jam dictis clarum sit, quod, qui musculi effluxibus excrementorum praesident, coërcere quidem ipsa suapte natura possunt, idque officium ipsorum est proprium, excernere autem nequeunt, nisi secundum accidens, quum agere desierint. Ut igitur in aliis omnibus partibus contrariorum motuum contrarii quidem musculi sunt duces, hic quoque sic habet; retentio enim excrementorum istorum musculorum est actio, excretio autem eorum, qui in epigastrio sunt et diaphragmate.

Cap. IX. Hi quidem proportione respondent musculis, qui in aliis partibus sunt oppositi; sed diaphragmati non licet simpliciter dicere musculos esse oppositos; quatenus enim est instrumentum excernenda superflua, tum cohibentes ipsa primos, tum maxime alio quodam modo oppositionis eos, qui in epigastrio sunt, habet; quatenus autem respirationi servit, partim quidem habet, partim autem nequaquam; expirationis enim nullus musculus omnino est opifex, sed hoc opus thoracis, aut potius affectus hic decidentiae a nobis antea nominatae est similis. Efflatio autem est spiritus latio simul ac confertim ducta foras, quae per musculorum intercostalium actionem fit; efflationis enim musculi omnes, qui intus ad costas sunt, opifices sunt; et hoc rursus opus thoracis simile est prius nominatae quidem in toto corpore reclinationi, depositioni vero in singulis partibus. Quum autem expirationi contraria sit inspiratio, efflationi vero vehemens inspiratio, (nomine enim proprio caret,) priorem quidem oppositionem solum diaphragma efficit, alteram vero intercostales cum musculis, qui ad thoracem perveniunt e scapulis et collo. Indigent autem ipsa maxime quidem tibicines, et tubicines, ac praecones, quum nuncupatum pedem sunt decantaturi; praecipue vero et qui utres inflant, vel aliud ejus generis instrumentum; et ut simpliciter dicam, qui plurimum thoracem transmutare dilatando ac contrahendo ipsum volunt. Quare justius utique quispiam musculos thoracis externos iis, qui costarum parte interna sunt, oppositos esse dixerit, non diaphragmati, siquidem maxima quidem inspiratio per externos, maxima vero expiratio per internos intercostales efficitur. Demonstrantur autem tum horum, tum deinceps de musculis thoracis dicendorum alia in iis libris, quos de respirationis causis conscripsimus, alia in iis, quos de voce prodidimus, alia in iis, quos de respirationis usu scripsimus. Verum in praesentia quidem, quod superest, est absolvendum. Peculiare sane quiddam diaphragmati praeter alios musculos accidit tum ex situ, tum etiam ex figura. Quum agere desierit laxiusque fuerit, nunc quidem ipsius devexitas versus spinam vergit, nunc vero ad ventrem; multo tamen promptius versus spinam fertur; estque in omnibus figuris hominis (una excepta prona) superius quidem diaphragma, inferius vero spina constituitur; quare merito ad eam vergit, tum quod gravatur quidem ab iis, quae anteriori parte superjacent, ex posteriori vero mollissimum et levissimum omnium viscerum habet, pulmonem. Verumtamen ipsius devexitas aliquando excidit in anteriora, tum in figura prona, tum quum agunt quidem musculi, qui costis intersunt, quiescunt autem, qui sunt in ventre; quo manifestum est, quod tunc attolli ventrem contingit, quod crebro gymnastici post exercitationes facere solent. Quod si, ut musculi intercostales, ita et ventris musculi egerint, nominant ejusmodi spiritus cohibitionem. Necesse autem est interim clausam esse superiorem oram laryngis; si enim, dum praedicti musculi agunt, pateat, efflatio est; sin vero una cum ipsis et musculi, qui in pharynge et larynge sunt, tensi fuerint; non amplius efflatio id est, sed jam vox efficitur. Duplex igitur quum sit tensio omnibus musculis, una quidem, quum agentes in se ipsos coëunt, altera vero, quum a musculis oppositis extenduntur, priorem quidem diaphragma in inspirationibus non violentis habet, alteram vero, quae bifariam fit, (quemadmodum et antea dictum est,) alias quidem musculis ventris agentibus, alias vero intercostalibus, et his etiam solis. In expirationibus autem non violentis, quas certe vel maxime expirationes vocamus, separantes eas ab efflationibus, neutram ipsarum habet; sed qualem caeteris omnibus diximus adesse constitutionem, quae in medio extremorum motuum consistit, talem duplicem diaphragma tantum accipit versus spinam in aliis quidem figuris spectantes, in pronis autem solis versus ventrem. Verum musculi costarum et ventris devexi quidem perpetuo sunt assimilati subjectorum instrumentorum figuris: sed quum quiescunt, hujusmodi admodum sunt; quum autem agunt, intro cedunt, minusque curvi fiunt, quum caeteri fere omnes musculi, qui alias partes movent, contrario modo habeant, nam quiescentes quidem recti, quum vero agunt, curvi fiunt. Causa porro differentiae ipsorum non est obscura. Quum enim quibusdam ipsorum dura et renitens substantia ossium sit subjecta, quibusdam vero amplum quoddam spatium cedat, jure fit, ut musculi quidem omnes, qui ossibus incumbunt, dum contrahuntur, tantum in profunditatem et latitudinem augescentes, quantum de longitudine deperditur, eminentiorem omnem corporis molem habeant; quibus vero, dum tenduntur versus principium, mollities sedis cedit, his major pars corporis occultatur. Non igitur mirum est, si, quum omnes fere musculi, qui in membris sunt, dum agunt, devexi fiant, soli, qui in thorace atque epigastrio insunt, intro compellantur; soli enim subjecta spatia laxa cedentiaque habent. Ventre certe eo usque repleto, ut cum dolore distendatur, non amplius intro cedunt; quod enim aliis perpetuo inest, renitentia videlicet subjectae sedis, id, dum repletus est venter, musculis epigastrii accidit, repletur videlicet et iis, qui supra modum sunt repleti, et aqua intercute laborantibus, et iis, quae utero gerunt. Quibus vero venter est vacuus, his musculi prius, quam agant, sunt curvi, quomodo subjecta instrumenta, ad illorum enim curvitates extenduntur; quum vero agunt, intro cedunt, premunt enim facile subjectas cavitates. Quin et musculi, qui in thorace sunt in locis inter ossa mediis, prius quidem, quam agant, figuram similem totis costis habent, curvi quidem extrinsecus, cavi vero intrinsecus; quum autem agunt, prementes primum quidem et maxime membranam ipsis subjectum, succingentem nuncupatam, per ipsam vero et pulmonem, qui mollis est et laxus, tantum intro cedunt, quantum substantiam subjectorum instrumentorum cedentem habent. Haec quum in universum quis de musculorum motu tenuerit, particularia omnia invenire poterit.