GALENI DE VSV RESPIRATIONIS LIBER.

Cap. I. Quisnam est usus respirationis? quod enim non vulgaris ea sit, hinc apparet, quod ne momentum quidem temporis ea deperdita sufficere possimus; ex quo manifestum est, ad nullam particularem actionem, sed ad ipsam vitam eam pertinere. Quemadmodum enim, si iis, quae ad ambulandi munus comparata sunt, privati fuerimus, ambulandi damnum percipimus, et si iis, quae ad videndum utilia sunt, privati fuerimus, non videmus, ita etiam, si iis, quae ad vitam necessaria sunt, privemur, morimur. Quod est igitur illud tam ingens a respiratione nobis commodum? Num animae ipsius generatio est, ut Asclepiades ait? An generatio quidem non est, verum corroboratio quaedam, ut Nicarchi Praxagoras? An innati caloris refrigeratio quaedam, ut Philistion et Diocles dicebant? An et nutritio et refrigeratio, ut Hippocrates? Aut horum quidem nihil est, verum arteriarum expletionis gratia respiramus, velut Erasistratus putat? Tot enim ferme extiterunt sectae de usu respirationis, etiamsi aliquae ex relatis non videantur differre, velut eorum, qui dicunt, innatum calorem corroborari a respiratione, et qui dicunt, eundem ventilari: nihil enim diversum dicunt hi ab iis, qui refrigerari tradunt. Atqui dictionem non adeo, sed sententiam spectare oportet, quae sane in omnibus una existit; refrigerationem enim ipsum non propter se ipsam, veluti neque ventilationem aut corroborationem, commodas perhibent, sed quod insitum calorem conservant. Atque si hoc tres hae opiniones habeant commune, nempe insiti caloris conservationem, difficilis plane de omnibus ipsis tractatio oboritur, et quae aegre discerni possit, propterea quod animae substantiam ignoramus. Si quidem igitur actio animae est vita, atque ipsa a respiratione magnopere juvari videtur, quamdiu utilitatis modum ignorare nos verisimile est? Quousque sane animae substantiam ignoraverimus, ut ego plane opinor. Attamen audendum est et veritas investiganda; quam etiamsi non assequamur, omnino tamen propius, quam nunc sumus, ad eam perveniemus. Et primum utique omnibus supra relatis sententiis in duo capita coactis, utrum tandem ipsorum verius sit, invenire conabimur; videntur enim aliae quidem ex eis ad aëris, qui inspiratur, substantiam respicere, aliae vero ad qualitatem. Qui igitur animam generari dicunt, et nutriri, et arterias expleri, substantiam solum causantur: qui vero ventilari, et roborari, ac refrigerari, qualitatem. Juxta quam rationem etiam, qui cibum ut dulcem, aut austerum, aut calidum, aut frigidum exhibet, qualitatem solam respicit, qui vero ut nutrientem, is substantiae respectu eum offert. Hoc igitur primum determinabimus, utrum substantia aëris, qui per inspirationem advenit, indigeamus, an qualitate, an utrisque.

Cap. II. Quandoquidem igitur, postquam inspirato aëre substantia ejus abundamus, nihilo minus suffocamur, quam si nihil omnino suspirassemus, apparere videtur, substantia ejus nobis non opus esse. Verum ad hoc Erasistratus inquit, quod neque cor ipsum aërem ex pulmone trahere potest, si respiratio cohibeatur; in hujusmodi enim constitutionibus aequalem organorum respirationis molem secundum dimensionem servari. Si igitur aliquam aëris partem attraheret cor, vacuus relinqueretur attracti locus, id quod impossibile existit; ne itaque impossibile fiat, neque ab initio inquit eum transumi; oportet enim, si aliquid transumendum est, non solum esse quod trahat, sed et quod tribuat; non tribuit autem thorax aequalem dimensionis molem servans; neque igitur cor ipsum transumere potest, sed conatur quidem, ut antea, perficit autem nihil, atque inde consequitur suffocatio. Quandoquidem igitur, ut ex aëre quid attrahat cor, thoracem id permittere necesse est, permittit autem, quum dimensionem transmutat, transmutat autem inspirantibus nobis aut expirantibus, tunc sane cor transumet. Atque haec quidem Erasistratus. Caeterum, qui ei contradicunt, primum quidem, quod neque demonstraverit alicubi, quod vacuum omnino non sit in corporibus dispersum, sed quod non sit acervatim dispersum, commemorant. Postea vero, etiamsi hoc concedatur, quod neque in mundo usquam vacuum sit admixtum, attamen non impossibile esse ajuntaiunt, eandem substantiam fusam et penitus tensam majorem, quam antea, locum occupare. Et tertium, quod com evidentibus sermo ipsius pugnet: videmus etenim, cor in respirationis cohibitione aërem ex pulmone attrahere, id quod ad cordis distensionem consequitur; neque enim possibile est ex Erasistrati sententia distendi et nihil attrahere, vacuus namque sic fieret locus; si vero non distenditur, manifestam est, quod neque movetur: atqui apparet ipsum moveri, contrarium itaque primi consequitur, nimirum cor in respirationis cohibitione aërem attrahere. Ad haec vero Erasistrati sectatores rursus tum de fusione simulque contractione contendunt, omnino contraria statuere conantes, tum de vacui complexu, tum quod cor a pulmone quidem tum nihil trahat, verum a magna arteria, cui prius ipsum suppeditabat: quidam vero neque distendi neque contrahi cor dicunt, sed veluti concuti. Porro, quae ab Asclepiadis sectatoribus dicta sunt, visa sunt mihi merito relinquenda esse, utpote manifeste absurda et justas reprehensiones ab ipso Asclepiade adepta. Duplex igitur necessario adversum illos fit contradictio, ut contra eos quidem, qui ab arteria aërem attrahi asserunt, membranas agnatas id impedire (quemadmodum ipse Erasistratus inquit) dicamus; contra eos vero, qui concuti solum cor perhibent, praeter id, quod evidentius est, loqui indicemus; apparet enim, quod partim distendatur, ac partim contrahatur: pariter autem utrisque dicamus, omnium arteriarum motum aequaliter fieri tum circa respirationem, tum juxta ejusdem cohibitionem. Quaestio igitur de fusione substantiae in infinitam sermonis longitudinem apud utrosque evagatur. Ad hoc vero, quod a magna arteria cor aërem trahere non potest propter agnatas membranas, respondentes inquiunt, Erasistratum de naturali administratione haec dixisse, non de violenta atque ea, quae fit praeter naturam. Quum enim necessarium sit cor distensum attrahere, tunc ex pulmone quidem id facere, quum habeat, quod inde trahat; minime vero a magna arteria accipere, quum membranae id fieri prohibeant: quum vero destituitur pulmone nihil suppeditante, tunc sane ex magna arteria ipsum revellere, membranis violenter praebere coactis. Caeterum de motu arteriarum, quod tum circa respirationem, tum juxta ejusdem cohibitionem similiter fiat, nihil miri esse ajuntaiunt Erasistrati sectatores; in tantum enim eum solummodo discrepare a naturali dispensatione, quod non a pulmone, sed a magna arteria cor spiritum trahens eundem rursus ad illam remittit; atque ob hoc ipsum animal suffocari inquiunt, quod pulmonis influxu sit privatum. Atque haec sunt, quae ab utrisque contradicuntur. His accedit amplius, quod nondum est relatum, jam vero privatim et seorsum ab aliis dicetur, quod mihi valde efficax, utpote evidentissimum existens, videtur, quid sit tandem, quod circa respirationis cohibitionem prohibeat cor aërem ex pulmone trahere, contrahi vero thoracem, hoc ipsum pati a natura aptum. Si enim instrumentum esset, quod neque distendi, neque considere posset, fortassis sensum aliquem haberet, quod ab Erasistrato dicitur; quando vero juxta illius ipsius traditionem contrahi potest, quid prohibet etiam nunc in tantum considere ipsum, in quantum a corde evacuatur? Praeter alia enim et per musculos pro animantis voluntate moveri thoracem Erasistratus ait. Et in hoc nihil difficultatis est, si ipse thorax undequaque a musculis comprimatur, simulque etiam evacuatio, quae superne fit, cohibeatur: id quod in spiritus detentionibus et egestionibus contingit, undequaque enim ejusmodi actionibus thoracem premimus et contrahimus, superiorem asperae arteriae meatum vi claudentes, ut ne quid per ipsam evacuetur. Quod si non solum non premamus, sed et ipsum meatum aperiamus, plurimus aër cum quodam strepitu foras fertur, atque appellatur hujusmodi res effatus quidam ab expiratione, quae citra strepitum fit, copia et velocitate motus tantummodo differens; etenim ut inspiratus aër acervatim rursus respiraretur, multa undequaque tensione thoraci opus fuit. At vero tensio ipsa tribus actibus communis existit; apertio vero superni meatus, propria est ipsi efflatui. Itaque nihil difficultatis esa, etiam quum respirationem cohibemus, undequaque premere thoracem, ac supernum claudere meatum; ita telum nedum non obsistere, imo operationem trahentis cordis coadiuvarecoadjuvare poterit. Et aperte coarguitur falsum esse, quod Erasistratus dixit, quod impossibile sit cor ex pulmone aërem transumere circa respirationis cohibitionem. Licet enim unicuique experimentum a se ipso accipere ita, ut sexcenties inspirationem faciat, plurimumque undequaque thoracem premat, et nihil rursus expiret; apparebit enim nihilominus in ipso cor quidem pulsare, suffocari autem hominem, atque ideo magis ac citius, quo plus inspiravit; quod ipsum etiam mediocriter indicat, non substantia, sed qualitate spiritus cor opus habere. Si namque cor substantia opus haberet, magis utique ex penuria ipsius, quam ex abundantia nocumenta acciderent; atqui hoc fieri non conspicitur, sed, quum maxime spiritu redundat, tunc praecipue affligitur. Tertium insuper non vulgare signum est, quod, qui hoc modo suffocantur, per expirationem sanantur; oportebat autem magis inspirationem esse, quod sanaret; si ob penuriam substantiae aëris suffocaremur. Tria sane haec manifeste confutant Erasistrati sermonem; unum quidem ac primum, quod cor aërem trahere potest circa respirationis cohibitiones, nihil enim in hoc obstare visus est thorax; alterum autem secundum, quod tunc magis suffocamur, quum plus inspiravimus; et tertium, quod neque tametsi valde vehementer thoracem undequaque comprimimus circa respirationis cohibitiones, aër a corde consumitur, sed expetit animal expirare, id enim est suffocationis medela. Ex his quidem perspicue consequitur, non ob inopiam substantiae aëris, sed propter aliud quippiam animalia suffocari. Porro ad reliquas ex praedictis ambiguitatibus rursus transgredientes considerabimus prius, qui dicant veriora: ac primum sane eam tractabimus, quae est de motu arteriarum. Equidem ii, qui contra Erasistrateos ambigunt, motum arteriarum mutari oportere ajuntaiunt circa cohibitionis tempus, sive concuti solum, sive etiam contrahi cor supponamus: si enim concutitur, omnino immobiles fieri oportet, quum nihil ab ipso accipiant; si vero distendatur, ac contrahatur, duplum apparere oportet pulsum. Cum enim naturali modo habebat animal, ubi contrahebatur cor, spiritum in arterias mittebat, hae vero ubi implebantur, distendebantur; ubi vero distendebatur cor, ex pulmone attrahebat, hae vero tunc, dum vacuantur, contrahuntur. At vero circa cohibitionis tempus, ubi distenditur, ab arteriis trahit, atque omnibus sane manifestum est, quod recurret spiritus, qui prius per ipsas ex corde fuit delatus; atque ita, si par fuerit priori, parem etiam faciet distentionem arteriarum, si vero paucior, minorem omnino faciet, quam antea, distensionem, atque ipsam nimirum circa id tempus faciet, quo prius contrahebantur; id vero nihil aliud est, quam duplicari motus arteriarum. Atque hoc ita fieri non apparet: quare manifestum est falsas esse suppositiones. Amplius autem et hoc interrogant, an nihil ex arteriis evacuetur circa cohibitionis tempus. Antea equidem, cum secundum naturam animal spirabat, ipse Erasistratus omne id evacuari opinatur, quod ad ipsas a corde est demissum; manifestum est autem, quod extra corpus excernebatur, vel quomodocunque aliter evacuabatur. Nunc autem quid tandem dicent? num pertransire quidem ita velociter ipsum per arterias, velut etiam antea, non tamen vel minimum ejus evacuari? Et quo modo possibile est simul quidem evacuari, non tamen rursus attrahi ex ambiente, quando cor ab arteriis attrahit, ubi distenditur? Neque vero hoc ipsum dicere licet. Atqui, si omnino possibile est, quum cor distenditur, attrahi quicquam ab arteriis extrorsum, ex superfluo thorax et pulmo sunt facti: neque enim hoc dici potest, quod minus traheret ex arteriis, quam ex pulmone, quando incumbentibus etiam membranis nihil minus trahere potest. Manifesta autem fiunt ex pulsuum magnitudine; atque unicuique patet, quod multo magis traheret, si non in magnae arteriae osculo membranae innatae essent. In universum autem, si neque cor, neque ulla aliqua arteria spiritu in respirationis cohibitione caret, id quod ex ipsorum distentionibus, quae eandem, ut prius, molem conservant, fit manifestum, suffocatio tamen excipit evidenter, palam fit, quod non inopia substantiae ipsius aëris animalia suffocet. Patetque jam etiam Asclepiadis opinionem una cum Erasistrati esse confutatam; similiter item Praxagorae et Philotimi, et si quis alius nutricationis solius ipsius animalis spiritus gratias nos respirare dixit. Caeterum rationabiliter et ex praemeditato in sermone adjectum est, solius. Neque enim, quod impossibile sit nutriri animalem spiritum a respiratione, indicat hic sermo, sed quod suffocatio respiratione cohibita, non propter nutrimenti animalis spiritus defectum, ipsis animalibus contingat; adest enim ipsis plurimus in pulmone spiritus, atque alias longius tempus requiritur ad hoc, ut animal propter nutrientis spiritus inopiam pereat. At vero cum Asclepiadae de anima sermonibus non tantum haec, sed alia etiam alibi a nobis dicta pugnant: demonstratum enim illis est, quod animae substantia, etiam si una sit, per omnem tamen vitam ad multum tempus duret. At juxta Asclepiadem neque numerare possibile est, quot substantias habeat, siquidem sane, quae paulo ante erat, nunc penitus periit, alia autem nunc est, paulo post et ipsa interitura, generabitur vero rursus altera; quod impossibile et absurdum esse, illic clare a me est demonstratam.

Cap. III. Ad quaestionem igitur, an ipsius aëris substantiae, an alicujus qualitatis inopia animalia, quae suffocantur, moriantur, jam responsum, ac evidenter indicatum est, alterum impossibile esse; relinquitur itaque alterum, nimirum ob penuriam qualitatis alicujus animalia in respirationis cohibitione suffocari. Quae sit igitur ista qualitas, inquirendum venit. Quandoquidem igitur, ut amplior, quam secundum naturam, caliditas in locis circa cor et thoracem fuerit congesta, (quemadmodum in aestuosis omnibus contingit morbis,) statim et amplius solito respirare appetimus, videri possit utique refrigerationis gratia respiratio fieri. Verum rursus, si perfrigeratis iisdem organis (quemadmodum in dicto bulimo, et ubi quis in magno frigore sit versatus, contingit) non solum non refrigerare eam, quae in nobis est, caliditatem oportet, sed etiam calefacere, ut quae parum abest, quin penitus sit perfrigerata, et tamen respirare appetimus, videtur sane contrarium esse ei videlicet, quod respiratio refrigerationis gratia fiat. At vero aliqui contra instantes refrigeratione semper opus habere ajuntaiunt insitam animantibus caliditatem, verum, quum aucta ea sit, ampliore, pauciore vero, cum debilior sit facta; atque ejusmodi affectiones non solum non contrarias huic dogmati esse ajuntaiunt, verum et testimonium praebere opinantur. Arduum igitur hoc primum est et difficile judicatu, quum ab iisdem apparentibus subcontrarias indicationes habeant. Neutros enim possibile est a sententia sua avocare; illos quidem, quod refrigeratio est utilitas respirationis, siquidem, calefactis respirandi organis, magis consueto respirare appetimus, refrigeratis vero, vice versa minus inspiramus; hos autem, quod nequaquam horum gratia refrigeratione opus habemus. Quum dicit igitur Hippocrates (inquiunt) in libro praenotionum, Spiritus frigidus ex naribus atque ore exhalans perniciosus jam valde existit, ejusmodi affectionem animo concipere quis potest, qualis aliquando contingit: reperiet autem (ut opinor) talem, ubi multum perfrigerata sunt respirationis organa, factam. Oportebat igitur (inquiunt) neque in totum respirare hoc modo affectos, utpote qui, quod refrigeratione indiget, non habeant. Quemadmodum enim, si neque omnino a principio statim quicquam factum fuisset, quod refrigeratione indigeret, nulla fuisset respirandi utilitas, ita etiam, si prius erat, nunc vero periit, non indigebimus. Ad haec porro inquiunt, quod motus per respirationem ventilando accendat. Id ipsum vero non idem esse cum priori, non longa dissertatione mihi egere videtur: prius enim dicebant refrigerari, nunc vero accendi; contraria autem utique sunt refrigerari et accendi; alterum enim extinguit, alterum accendit caliditatem; et alteri, ut ne uratur, quod ipsum suscipit corpus, contingit, alterum, ne perfrigescat idem, facit; nisi sane per accidens frigidum accendere dicant; ita vero non respirationis utilitatem, sed efficientem causam dicerent. Praestat igitur ad id, quod commune habent hae sectae, transire, atque illud prius perscrutari. Periculum enim est omnes, quicunque de insito calore aliquid dixerunt, de ipso conservando somniare, non posse autem exacte et articulate sententiam suam exprimere; atque ob id, opinor, alii refrigerationem, alii ventilationem, alii corroborationem scribunt. Maxime vero puto ipsos ad haec impelli per ea, quae circa flammas apparent; has enim manifeste videmus ita cito perire, quum aëre privatae fuerint, veluti animantia; quemadmodum indicant medicinales cucurbitae, et omnia, quae angusta et cava circumposita ac perspirationem prohibentia facile ipsas extinguunt. Si itaque repertum sit, quid tandem flammae in hujusmodi dispositionibus patientes extinguantur, forte etiam inveniri possit, quidnam sit, quo ut utili a respiratione calor animantibus insitus fruatur. Ad ipsius autem inventionem omnes modos percurremus, per quos flammae videntur extingui et augeri. Non solum enim si calcem quis ipsis circumponat, sed et balneis, et solis ardoribus, et excellentibus frigoribus, et vehementer ventilatae, et multitudine materiae super ipsas coacervatae, et contra inopia alimenti videntur extingui. Augentur autem ac roborantur e moderato frigore, et si moderate ventiles, et commoderato abundent alimento. Praeter haec vero etiam illud insuper addatur, quod omnes flammae duplici motu moveri videntur, altero a materia, ex qua accenduntur, per quem maxime sursum feruntur, et undequaque disperguntur, altero vero huic contrario ad sui ipsarum principium ac velut radicem vergente, per quem considunt et contrahuntur. Etenim, si facis maximae supernam extremitatem accenderis, confestim ad infernam perveniet ignis; et si, postquam lucernae flammam extinxeris, ad extremum favillosae fuliginis sursum vergentis alium ignem admoveris, jam rursus ardentem lucernae funiculum videbis, quum nihil tale fieri possit, si ignis motum sursum tantum haberet. Ultra haec vero omnia evidenter apparentia etiam ratione perscrutabimur primum quidem, quod postremum omnium relatum est, a qua necessitate duplex motus fiat, postea vero alia singula deinceps. Quandoquidem igitur omnis flamma velocissimam habet corruptionem, semper enim in ambientem dispergitur, ob id necessarium est etiam generationem eiusejus volocissimamvelocissimam esse, alias enim neque minimo momento duraret: atqui generatio uniuscujusque flammae est, ex subjecta materia accendi. Merito igitur non solum extra a proprio principio, sed et contrarium ipsi in proprium principium vergentem motum sibi a natura insitum habet. Itaque et corrumpi omnem flammam necessarium est, si aut materia, aut altero motu sit privata. Ut enim in universum dicam (velut saepe etiam in aliis lucis demonstratum est), ex motibus contrariis, quorum alter alterum mutuo excipit et consequitur, alterum sine altero conservari impossibile est. Ob id igitur moderate frigido ambiente aëre omnis flamma opus habet; qui enim excellenter calidus est, motum alterum ipsius immodice extra extendendo, frigidus vero alterum immoderate intra protundendoprofundendo extinguit uterque. Nam immodice ventilari flammam ad materiam reprimit, velut etiam frigidus ambiens facit; supra modum vero moveri flammam dispergit, velut etiam calidus facit. Caeterum ex iis, quae motum immodice intra cohibent, est et cucurbita, et quicquid aërem eorum, quae ab interna flamma combusta sunt, prohibet ab externi frigoris contactu: at vero commoderatio omnium conservatrix est flammarum. Eodem igitur modo non dissimile est contingere et circa insitum animantibus calorem, utpote qui materiam, unde accenditur, sanguinem habet, a natura item insitum principium motus in utramque partem, ita ut altero privatus etiam reliquo ex necessitate privetur: et ob id ipsum, sive a respiratione prohibeas, sive sanguine, statim corrumpitur, nam et lucernae flammam tolles suffocando, aut omnino oleo privando. Simile itaque ponito cor funiculo, oleo sanguinem, organo pulmonem; circumsitus namque est forinsecus cordi ad cucurbitae similitudinem. Verum, quo tempore respirat animal, assimilaveris ipsum potius cucurbitae perforatae, ubi vero respiratio cohibetur, imperforatae et undequaque conclusae. Quemadmodum itaque cucurbita perforata flammam inter se extinguere non potest per foramen respirantem, quae vero contra conclusa est, e vestigio suffocando eam extinguit, ad eundem modum pulmo constrictus, velut in respiratione cohibita est, extinguit, perforatus et rarus, qualis circa respirationem est, insitum calorem conservat. Ego vero etiam quum fornacem viderem ob id, quod respirationem non haberet, extingui, et postea ipsam aperiri, atque tum multam fuliginem expirare, tum multum purum aërem externum inspirare, atque utroque facto flammam splendorem recipere, non parvam esse ratiocinatus sum expirationis utilitatem ad hoc, ut id, quod veluti fuligo sanguinis est, evacuetur. Favilla enim et fumus et fuligo et omnis hujusmodi ustae materiae superfluitas nihilo minus, quam aqua, ignem extinguere consuevit. Quare ex omnibus potissimum recipiendi sunt, qui dicunt, insiti caloris gratia animalia respirare. Nam et moderate ventilari utile est, et mediocriter refrigerari, Ambo enim haec internam caliditatem videntur corroborare; necessariumque est motum habere ad fuliginosum, ut ita loquar, extra evacuandum, quod a sanguinis adustione redundat. Haec quidem scientificam persuasionem non habent, neque necessariam demonstrationem, qualem in aliis semper adducere in usu haberemus; non tamen fide omnino carent; velocitas enim interitus animalis talem causam desiderat; quum alimentum quidem, quod ii, qui nutritionis ipsius animae gratia respirare nos dicunt, causantur, longiore tempore opus habeat; generatio vero animae, quam Asclepiades causam tradidit, consentiat quidem velocitati, pugnet vero cum aliis infinitis, et cum iis, quae in principio dicta sunt hujus tractationis, et generatim cum omnibus sectis, quae ob inopiam aëris perire animalia putant respiratione privata. Si igitur velocitas interitus animalis propter alimenti substantiae ipsius animae defectum fieri non potest, propter generationem autem ipsius fieri possibile est, sed per falsas hypotheses, innati vero caloris perditio nihil habeat, quod ei opponere se videatur, rationi utique magis consentaneum est, ut aliis dimissis hanc recipiamus.

Cap. IV. Rursus igitur eam repetentes omnem explorabimus, quandoquidem aliis verior apparet. Itaque ex ventilatione principii ipsius insiti caloris, et ex moderata refrigeratione, et ex ejus, quod in ipso velut fumosum est, in totum defluxione, summa colligitur una, conservatio videlicet caloris naturalis. In haec igitur principia videamus an possibile sit omnia reducere particularia; ac primum in manus sumamus id, quod circa balnea contingere videmus, in quibus diutius versantes exolvimur, ac tandem etiam morimur. Si enim propterea, quod calidum respirando attrahimus, id contingit, oportebat, inquiunt, etiam eos, qui super lebetem aquae calidae consistunt, deinde progredientem inde vaporem respirando hauriunt, eandem iniuriaminjuriam perpeti; et tamen hi minime videntur laedi. Ex quo conspicuum est, quod non propter caliditatem respirando attractam, sed propter spiritus ex toto corpore evacuationem in balneis exolvamur. Quomodo igitur et hanc ambiguitatem dissolvemus? Si utique hoc coniunctumconjunctum verum esse dicemus, quod suffocari eos, qui ex lebete vaporem inspirant, oporteat, siquidem omnino refrigerationis gratia respirarint; non tamen hoc eorum assumptum concedamus scilicet. Atqui non suffocantur; suffocantur enim non minus, qui ex lebete vaporem respirando hauriunt, quam qui in balneis. Si vero etiam non suffocarentur, nihil fortassis miri esset; perspiratio namque per universum corpus similiter, ut ea, quae per os fit, in balneis offenditur. Non sunt autem eadem per os tantum male respirare et tum per os tum per totam corpus idem facere. EiusEjus rei potissima demonstratio in multis aegris contingit, qui per totum diem iudicatoriejudicatorie exudant, atque id multo magis, quam qui in balneis, non tamen exolvuntur similiter, ut illi, neque omnino suffocantur, quousque externum frigidum aërem spirando attraxerint. Quod si ipsos palliis contectos calidum aliquid respirando haurire coëgeris, confestim suffocaris; atqui, si perfrigeratos et rigentes ita contegas, non solum non suffoces, sed neque omnino laedas, donec fuerint excalfacti, nam tunc non amplius sustinent, veluti non consuetum. Ex quibus omnibus conspicuum est, quod non ob evacuatum ex toto corpore in balneis spiritum exolvamur ac vitam finiamus, sed propter caliditatem. Admirari porro subit non tam alios, quam Erasistratum, qui tam evidenter apparentia vanitatis coarguere audet, quem non verisimile est inexpertum esse doliaris vaporarii hydropicorum, quod non minus ab aliis veteribus quam a Chrysippo Cnidio est laudatum. Evacuantur enim hi toto corpore multo citius et amplius, quam in balneis; non tamen suffocantur, propterea quod frigidum aërem inspirant, quo si quis ipsos privet, brevi moriuntur. Quomodo igitur, inquiunt, in graueolentibusgraveolentibus specubus, et recens calce oblitis domibus, et ab extinctarum prunarum foetore suffocamur? IuxtaJuxta Erasistratum quidem, quia tenuis in eiusmodiejusmodi constitutionibus existens aër ab arteriis non recipitur, nec continetur, sed facile evacuatur, et ob inopiam spiritus animal perit. Nos autem dicimus, quod nihil fuerit, utpote quum Erasistratus nihil tale demonstraverit, quod aut tenuem in talibus redderet aërem, aut ut ne ab animantium corporibus recipi ac contineri posset: nisi forte vera causa alia sit, aut difficilis extet inventu. Ad praedicta igitur longius sermonem extendere cogimur; conabor tamen pro viribus in compendium omnia contrahere; si vero nihil habeam, quod dicam, recisis multis contradictionibus id apparere assero, motus videlicet arteriarum in eiusmodiejusmodi dispositionibus neque magnitudine neque tempore prioribus inferiores esse, utpote quae plenae spiritu, qui per ipsas fertur, existant; oportebat autem in eis non solum velociorem aut minorem pulsum apparere, sed eas etiam omnino pulsu privari, utpote aëre ipsarum ventriculos opplente penitus privatas. At vero, si Erasistrati (inquiunt) causam rejicis, alteram nobis profer. Proferam autem, si prius vos dixeritis mihi, ob quam causam marini piscatores ex torpedinis contactu torporem incurrant. Si vero nihil habetis, quod dicatis, hoc tamen nobis referre permittatis, nempe vim esse hujus animantis stupefactoriam eorum, quae contingunt, adeo fortem, ut etiam per infixum ipsi tridentem ad manus piscatorum perfacile vitium accurrat. Itaque concedetis, piscium quasdam esse qualitates ac vires, quarum aliae torporem, aliae altiorem soporem, aliae frigiditatem, aliae putrefactionem, aliae aliud quoddam malum inferant, aëris autem nullam talem vim esse permittetis? Verum non habemus (aiunt) evidentem demonstrationem, quaenam qualitas haec sit, et quae tandem vis. Quid igitur hoc ad praesentia? per obscura enim nihil rite neque evertitur, neque confirmatur. Transeamus itaque a talibus ad confirmationem evidentem, utram tandem sectam evertere queamus. Quae quidem igitur necessario Erasistrati opinionem evertunt, statim a principio nobis relata sunt; quae vero nostram confirmant, talia quidem non invenimus, ut necessario concludant, attamen omnium aliorum maxime credibilia sunt, stupra hoc, quod a nullo penitus eorum, quae palam apparent, haec opinio nostra evertatur. Quare Erasistrati de respirationis utilitate opinionem hic iamjam relinquere justum est, quandoquidem et in libris de pulsibus multipliciter erroris est convicta; ipsi vero etiam reliquorum apparentium causas ad praesentem suppositionem conducentes brevibus percurremus. Velut est, quod in exercitationibus amplius et frequentius respiramus; neque enim dissimile vero est, etiam ob calorem ex vehementi motu auctum fieri; quod enim neque hic propter arteriarum expletionem respiramus, manifestum est ex eo, quod a principio statim saepe vehementer contingat, non tamen respiratio mutetur prius, quam multum calefiamus; ubi vero excalfacti fumus, etiamsi ad multum tempus a motu quiescimus, tamen eandem respirationis speciem conservari videmus. Quin et in aestuosis febribus simililitersimiliter respirare appetimus ob eandem causam. Ubi enim maximum fuerit, quod utilitate indigebit, hic etiam non absonum est ipsam utilitatem multum augeri, major namque flamma ampliori aëre, minor pauciore opus habet. Omnis vero flamma ipso indiget ob eam, quam prius dixi, necessitatem. Nequaquam igitur mirum est, si loci circa cor et pulmonem perfrigerati externum aërem desiderant, indigentque ejus per inspirationem attractione; attrahunt enim, sed parum et per multum tempus, valde, namque et crebro non expedit parvam caliditatem ventilare. Propter quid igitur pueri quidem plus et frequentius, puberes vero minus et rarius respirant? Num quod, qui crescunt, plurimum habent insiti caloris, necessario autem sequitur ad multitudinem caloris magnitudo et frequentia respirationis? Si vero animalis spiritus a respiratione etiam nutritur, etiam ob id plurimum et frequentissime pueri respirant, quod nutrimento ampliore, ut qui crescant, opus habent. Si vero etiam fuliginosum plurimum in respiratione diffunditur, etiam ob id plurimum et frequentissime respirant; ubi enim amplius alimentum conficitur, ibi etiam amplius excrementum. Quibus itaque pueri calidiores adolescentibus esse videntur, hi talem referent causam crebrioris ipsorum respirationis. Quibus autem adolescentes calidiores pueris videntur, hi praedictam causam non admittent. Atqui de senibus nemo dubitat, quin sint multo tum pueris tum adolescentibus frigidiores; testimonium autem frigiditati praebet ipsa respirationis species, quae in eis minor fit et rarior. Consimilia porro iis, quae in aetatibus apparent, in temporibus et regionibus ac naturis contingunt. Testimoniumque praebet calidis semper respiratio major et densior, frigidis minor et rarior. Parum etiam et frequenter respirant, qui cibum acceperunt ac biberunt, ob septi transversi coarctationem. Sic et praegnantes: in aqua etiam inter cutem, et in hepatis inflammationibus, ventriculique ac splenis consimiliter respirant propter eandem causam. Caeterum de propria horum respiratione in libris de spirandi difficultate dicetur. Nunc satis est, ut hoc rursus demonstretur, nempe omnia manifeste apparentia praedicto dogmati nostro, de usu videlicet respirationis, testimonium praebere.

Cap. V. Videamus autem deinceps, an animalis spiritus a respiratione nutriri possit. Dicamus autem prius, quomodo quid animalem spiritum vocemus, quum substantiam animae nos ignorare simus confessi. Quoniam igitur ventriculi spiritus in cerebro, quum vulnerantur, statim immobiles ac sensus expertes nos reddunt, oportet utique omnino hunc spiritum aut ipsam animae substantiam esse, aut primum utique ipsius organum. Dictum vero alibi de ipsis fusius et diligentius, ubi etiam hoc statim dictum est, quod necessarium est hunc spiritum nutriri. Unde igitur (inquiunt) aliunde alimentum habebit, quam ab aëre per inspirationem attracto? Atqui ex sanguinis exhalatione haud incongruum est ipsum nutriri, quemadmodum multis celebribus tum medicis tum philosophis est visum. Verum qui Erasistratum sectantur, non eodem modo, quo qui Hippocratem, ex inspiratione animalem spiritum nutriri tradunt. Illis enim ex corde per arterias ad cerebri membranas, his vero statim per nares in cerebri ventriculos pervenire spiritus videtur. Erasistrati quidem de his opinionem etiam hic relinquemus, multiformiter a nobis in libris de pulsuum causis convictam. Ad veram autem transgredientes considerabimus hoc, quod palam apparet, cujus jam saepe experimentum fecimus. Quum enim arteriae colli laqueis constringuntur, nihil patitur animal neque statim neque postea, quemadmodum nos aliquando experiundi gratia illas laqueis constrinximus, atque totum diem animal inspirare et expirare ac moveri citra impedimentum visum ad profundam jam noctem mactavimus, ut qui putaremus, tam diutinam experientiam non amplius fidelem ac tutam esse; posse enim in tanto temporis spatio, quo laquei circumnexi fuerant, aliquod ex principalibus membris per consensum laesum esse. Admirabamur igitur, quum reperiremus arterias ex principalissimis vitalibus organis, ipso videlicet corde, ad principalissima animalia organa, ipsum videlicet cerebrum, protensas ita citra omnem vitae offensam iniuriaminjuriam eam tolerantes. Sed de his etiam in libro de usu pulsuum amplius quaeremus. Quod vero ex eis ad praesens utile existit, cujusque gratia carotidum arteriarum circa collum mentionem feci, id ipsum rursus dicetur, nempe, quod cerebrum spiritu a corde allato non valde habet opus. Reliquum est igitur, aut exhalationem ex sanguine ipsi sufficientem esse aut per nares inspirationem. Atqui nec exhalationem largam contingere verisimile est, si arteriae laqueo sunt constrictae; quod ipsum etiam in libro de usu pulsuum demonstratur. Necessarium igitur est ex inspiratione per nares potissimam alimenti partem animali spiritui accedere. Atque hoc est, quod ab Hippocrate dicitur: Principium alimenti spiritus os, nares, arteria aspera, pulmo, et alia respiratio. Ex omnibus enim his nutritur nullatenus impeditus. Si vero etiam impediatur unum quodcumque tandem ex ipsis, attamen per reliqua alimentum ei suggeritur. Discere autem ex apparenti, de quo dicturi sumus, evidenter licet de spiritus ex pulmone in arterias totius corporis transumptione, quod aut modice omnino, aut neque omnino contingit. Quum enim aliquando ad os ac nares pueri magnam vesicam bubulam, aut aliud quoddam vasculum, ut nulla parte quicquam ex respiratione per totum diem praeterspiraret, apposuissemus, vidimus citra obstaculum puerum spirantem: ex quo manifestum est, quod parum aut penitus nihil arteriae animalis extrinsecarum qualitatum necessitate urgentur, et maxime caloris. Etenim frigidior spiritus non similiter penitus pertransire potest. Oportet autem prompte per omnia organa animae spiritum transire. At vero calidior penitus quidem penetrat, verum primum et exurit, et colliquat corpus, postremum vero etiam ipse extinguitur et perit. Et in apoplexiis quidem frigidior est, in febribus vero calidior moderato redditur. In apoplexiis itaque retinetur, ut non facile penitus pertransire possit, et ob id sane in motus privationem desinit affectus. In febribus vero penetrare quidem penitus potest, verum exurere ad similitudinem ignis, non vero nutrire aut augere corpora valet. Ne igitur parvam esse putemus animalibus moderati caloris utilitatem, verum maxime necessariam, praesertim spiritui animali et principalissimis organis, iamjam vero et universo corpori Jure igitur principium naturalis caloris, ipsum videlicet cor, respiratione tantum egens habemus, quantum etiam ipsi moderato calore indigemus. Demonstratum enim est, impossibile esse salvum esse calorem citra respirationem. Inspirabile namque et expirabile est totum corpus iuxtajuxta Hippocratis sententiam; verum et nos alibi demonstravimus. Moderata autem respiratio omnibus aliis partibus per arterias contingit. Cerebro vero et cordi duo praecipua adjacent respirationis organa, illi nares, huic pulmo. Caeterum ut pulmo moveretur, thorace opus habuit; et propterea ut cordi quidem copulatus pulmo primum respiranirespirandi organum existit, ut vero a thorace movetur, secundum. Si vero et sanguinis halitu ad nutritionem animalis spiritus indiget, (credibile enim et hoc ipsum est,) maximam habuerint sane animalia et hanc a moderato calore utilitatem. Etenim frigidus sanguis quomodo in halitum solveretur? Immodice vero calidus facile quidem in vapores dispergi potest, verum turbidos et fumosos; talem vero minime esse convenit spiritum animalem, sed, ut si quem alium, purissimum et optimum. Ob id igitur, ubi sanguis melancholicus et biliosus in vitiosos vapores solvuntur, alter ad melancholiam, alter ad phrenitin perducit; proptereaque in aestuosis etiam febribus facile delirant. Nam tametsi bonus tum sit sanguis, ob multitudinem tamen caloris fumosos vapores emittit. Fueritque et hoc non exiguum a naturali calore emolumentum, ut videlicet exhalatio moderata, pura et bona fiat. At vero, si quis unamquamque partem ex propriis constitutionibus agere supponat, neque sic parum profuerit moderatus calor ad constitutionis conservationem. Siccum equidem aut humidum immodice nullum membrum in pauco tempore fieri poterit, frigidum autem extreme aut calidum manifeste fieri possit: atqui uniuscujusque membri substantia frigidi et calidi, et sicci et humidi quaedam temperies existit, ut eam a nulla alia re ita cito corrumpi posse verisimile sit, velut a calore immoderato. Quod si ita habet, etiam actionem membrorum a nullo promptius laedi evidens exsilit. In aliis quidem igitur organis actionum laesio parvi momenti est; in his vero, quae ad vitam pertinent, magni refert; in his postremum, quae non solum ad vitam conducunt, sed etiam ad alia rationem principii habent, maximi; talia autem sunt cerebrum et cor; quare eorum constitutionis laesio e vestigio vitae damnum infert. Atqui ipsam constitutionem nihil promptius immutare valet, quam calor immoderatus. Itaque ambo hoc sermone demonstrata sunt, tum utilitas commoderati caloris, tum utilitas, quae ipsi per respirationem accedit. Necessarium igitur jam, non credibile solum, sed et verum nos invenisse, perspicue omnibus apparet. Et summatim sane dicimus utilitatem respirationis esse innati caloris conservationem. Licet autem, quamvis animae substantiam ignoremus, attamen ex divisione nihilominus ratiocinari, iis, quae evidenter apparent, in demonstrationis usum assumptis, ex quorum numero et hoc est, spiritum, qui in ventriculis cerebri continetur, alterum ex duobus esse necessarium est, aut animae ipsusipsius substantiam, aut primum ejus organum. Sed si primum, cerebrum in se ipso animae substantiam habere necessarium est, et hanc insitum esse calorem, aut spiritum, aut totam ipsius constitutionis speciem, aut si qua alia praeter ipsam incorporea facultas existit. Caeterum necessarium est hoc primum, unum quoddam organum ex praedictis habere ad motum subserviens, quum ipsa omnino pati non possit, et mortis tempore instante per primorum ipsius organorum laesionem solvatur. Quare sive constitutio cerebri offendatur, sive simul qui in eo est spiritus, sive calor solus, mors ex necessitate animalibus contingit. Atqui nec constitutio brevi aliter offendi potest, quam per calorem immoderatum, quemadmodum est demonstratum; nec ipsa etiam hic amplius adhuc calor; sed neque quod restat adhuc tertium, spiritus videlicet ipse, occasionem aliquam habere potest alterius repentinae corruptionis praeter eas, quae antea sunt relatae, nimirum substantiae ipsius totius evacuationem et immoderatum calorem. At vero in respirationis cohibitionibus causam assignare non possumus ipsam vacuationem totius substantiae, quemadmodum in vulneribus ventriculis cerebri inflictis habemus. Relinquitur igitur, quod ob immoderatum calorem vita excedimus. Atque haec quidem maxima est respirationis utilitas. Secunda vero est animalis spiritus nutritio. Prior equidem per utrasque respirationis partes contingit, inspirationem videlicet et expirationem, altera nimirum refrigerante et ventilante, altera fuliginosum diffundente; secunda vero per inspirationem solum accidit. Quod igitur aliqua aëris pars circa distentionem cordis in ipsum cor attrahitur, ut expleat factam evacuationem, id ipsum magnitudo distensionis ipsius sufficienter indicat. Quod vero etiam ad cerebrum inspiratur, in alio opere est demonstratum, in quo de Hippocratis et Platonis dogmatibus disputamus. Porro, quum cor a pulmone aërem ad se partim attrahat, partimque vicinis arteriis transmittat, quam ob causam tamen aër, qui expiratur, nihilo paucior appareat, quam is, qui per inspirationem attractus est, dicetur quidem alio loco diffusius; nunc autem hoc solum dicere sufficiet, quod vapor quidam omnino expiratur par copia portioni spiritus in cor et arterias transumptae. Qui vero sint corporis affectus, in quibus paulo amplior, quam transumptus est, aut paucior, aut par expiratur, in libris de difficultate spirationis dicetur. Atque haec sane mihi de respirationis utilitate sufficere videntur. Quae vero de ipsa ab aliquibus vitiose dicta sunt, facile deprehendere poterunt, qui singula, quae hic tradita sunt, non obiter nec tanquam aliud agentes perlegerint.