De differentiis febrium

GALENI DE DIFFERENTIIS FEBRIVM LIBER PRIMVS.

Cap. I. Differentiae febrium maxime quidem propriae ac principes secundum earum substantiam sunt; aliae vero secundum aliquod accidens. Quoniam vero et ipsorum accidentium non una est natura, sed alia quidem propinquiora magisque propria dividendae substantiae sunt, -alia vere remotiora ac magis aliena; idcirco et earum, quae hinc fu-. uruntur, differentiarum non unum genus est. Itaque maxime quidem peccant, quicunque differentias proprias ac maxime principes omittunt: deinde vero, quicunque mentione harum facta permiscent cum eis differentias accidentales aequaliter omnes, minime discernentes utiles ab luntilibus. Non solum autem peccarunt plurimi medici in differentiarum generibus, aut plures quam oporteret tradendo, ut inutilium quoque meminerint ; aut pauriores, ut nonnullas etiam utiles omiserint ; sid etiam dividendo genera ipsa in proprias differentias similiter errarunt. Ne longius abeas, quum primum ac maxime proprium differentiarum genus ab ipsa dividendae rei substantia statuatur, videas tamen nonnullos medicos praetermisisse universum hocgenus; alios vero dividendo plura quam opus esset, aut statuisse pauciora, tametsi Hippocrates optime fecerit divisionem libro sexto Epi,. demum. Textus autem sic habet: Pebres, hae quidem manni junt mordaces; illae vero mites; quaedam autem non mordaces, sad increscentes; nonnullae acutae, sed ab ipsa manu devictae; . quaedam statim ardentes, quaedam vera semper debiles.; siccae; aliae salsus;, aliae siatulentae, aspectui graves; aliae ad manum humidae; aliae rabiciendae valde; aliae lividae; aliae praepallidae; et alia istiusmodi. Apertissime enim sus sententiis ab ipsa rei substantia, simulque ab ipsa dignotione in proprias differentias ferit divisionem. Nam essentia quidem febrium est in genere caloris praeter naturam. Differentiae vero caloris et ab ejus multitudine et paucitate sumuntur; et ab ipsa materia, in qua calor ille. praeter naturam accenditur; et ab ipsomolienis inodo; quas omnes complicans cum earum dignosceredarum ratione scripsit, quemadmodum procedente sermone docebimus. Porro. autem quae a maj ori. minoriqu e calore ducuntur, sunt manifestae; et in hoc genere differentiae medicis jam mos est magnam ac parvam sebrem nominare; verum i inproprie quidem de. rei. qualitate quantitatis vocabulum enuntiant, sed ita facere consueverunt non in febre solum, sed et in aliis sexcentis, quae in qualitate quidem ipsa essentiam habent, magna tamen parvaque nominantur. Quae vero disierentiae a materia sumuntur, in qua calor ille praeter naturam consistit, maxime propriae caloris praeter naturam differentiae fiunt; sive ille corpus ipsum cordis invadat, sive humores, qui in ipsius ventriculis continentur. Reliqua autem ac tertia differentia est, ubi aerea substantia sola admodum incaluit, humida vero ac solida corpora adhuc quidem incalescunt, sed nondum incaluerunt. Non enim parum differt quum incalescit aliquid, ab eo quod incaluit. Sed discas evidentissime id, quod dicitur, ex sus exemplis. Finge mihi aquam calidam injectam lebeti frigido, deinde ab ea ipsis aqua calesieri contactu ipsius lebetis corpus, nondum autem totum exquisite incaluisse ; et rursns finge in calidum atque ignitum lebetum frigidam aquam infusam, deinde calefieri quidem adhuc, nondum autem incaluisse. Ex his exemplis cum secundo quidem prima felitium differentia similitudinem habet, quas corpus ipsum corripuisse docuimus; cum primo autem secunda, quam conditos in ventriculis humores occupasie suximus. Reliqua autem ac tertia differentia exemplum omnino simile non habet. Sed perspicuitatis gratia mihi finge fabrilem follem. trahere ad se aerem admodum calidum ; deinde calefieri adhuc ab eo, nondum autem incaluisse. Sed exemplum magis judicabit rei declarandae naturam, si finxeris in folle conti-. neri humorem ; atque adhuc magis, si foramina follis, per quae trahit atque emittit aerem, ita augusta effeceris, ut huuiori quidem invia, aeri vero pervia sint: qua farte in re potissimum dissident naturae opera ab his quae homines ipsi. efficiunt. Etenim substantia aerea permixta cum sanguine est: in omnibus arteriis, per multa foramina pariter spirantibus ; ac nihilo minus in ipsis corde, ut quae per eas omnes confluat.

Cap. II. Hic ergo calor praeter naturam, quem et febrem appellamus, estas ex esto praedictorum incipit. Occupat autem ac simul afficit cum affecto reliqua duo genera. Facillima ergo caloris ab humoribus ad spiritum translatio; humores autem tardius ignem conripiunt a succensu spiritu.. atque etiam stolidum coeptis promptius tribuit calorem humoribus aeriaeque substantiae, quam ipsum ab istis accipiat;. omnis enim substantia tenuis facilius quam crassa allevatur. Tenuissima quidem aeris est, crassissima vero corporum solidorum; amborum media -humorum est substantia. Nec quicquam refert in praesenti documento spiritum vel aerem appellare; nam de his. alibi accuratius .definitum jam. est. Nunc vero sufficiet illud tantummodo sitire, quod, puto, Hippocrates indicans dixit, continentia; contenta et impetum facientia; continentia quidem appellans, ipsas corporis partes solidas ; contenta autem; humores; impetum vero facientia, spiritus. Febrilis enim affectus alias ex alio praedicturum incipit: verum in eo genere, quod primo laesium est, minime permanet, sed. invadit reliqua duo; ac nisi prius solvatur, .processutemporis illa sunlliter afficit, atque haec sermonis snut .capita. Sed oportet ea quae dicta sunt, demonstrare ; .uotasque uniuscujusque generis febrium percurrere, Statim itaque de generatione earum dicere aliquid opus est.

Cap. III. Ex lassitudine ergo, ira, moerore, ustione, frigore, insomnio, cruditate, temulentia ac satietate, quosdam febricitare cunctis hominibus perspicuum est, ab ipsa rei evidentia edoctis. Quinetiam pestilentem aeris statum afferre febrim, minime ignorant quicunque intellectu participant; quemadmodum et versari cum his, qui peste laborant, periculosum esse: etenim ne a contagio laedamur periculum est, quemadmodum a scabie quadam aut ophthalmia. Periculosum praeterea est, consuescere his qui tabe tenentur,. atquo in totum cum omnibus qui putridum adeo expirant, ut domicilia in quibus decumbunt, graviter oleant. Constat praeterea ex longo rerum ulu, eos qui consuetudinem excrcitationum omiserunt, tum aliis multis morbis. tum maxime subtilibus corripi. Atque etiam quod quae vocatur plethora generet febres, et pravi quidam cibi, ac medicamenta, et i aestus circa canis sederis ortum, et alia quaedam hujusmodi, cunctis hominibus, ut ita dixerim, perspicuum est. Quis vero ab ipsis in corporibus nostris fiat affectus, ex quo fehricitamus, minime sitiunt neque plerique hominum, neque quidam medicorum. Duplex autem genus haec ignorantium est; .alterum quidem, quod ipsa experientia tantummodo nilitus, tanquam nulla rei cujusquam natura ratione possit investigari. Alterum autem genus est hominum, qui sitpientes quidem ridentur; sed quum ignorent peraeque ac priores, scientiae tamen habent existimationem. Ignorare autem.eos contingit, quia nullam prius habent in methodis.logicis exercitationem, ex quibus .cognoscuntur ac discernunt tur a demonstrativis sumptionibus verisimilia quidem, sed quae nihil veri aut invenire aut demonstrare possunt, Huic autem inscitiae ubi insolentia accessit, eorum nonnulli in tantam stupiditatem vel audaciam devenerunt, ut nec ea quae- omnes homines cognoscunt experientia ipsa edocti, subrium causas esse concedant. De quibus quum libro de causis procatarcticis abunde docuerim, nihil opus est hoc loco mentionem facere temerariae loquacitatis eorum. Neque enim contradicere, neque solvere sophismata hoc libro institui; sed instituere ac. docere, supponendo ea quae alibi a nobis sunt demonstrata ac docendo differentias febrium. Suppositiones igitur hae sunt, calidum, frigidum, siccum, atque humidum esse elementa corporum, ac fieri primos morbos ex horum intemperie, e quibus una febris existit, quum calor quidam praetor naturam in corde generatur. differentiae autem secundum genus caloris, de quibus praeiens sermo tractat, a materiae differentia ducuntur, suscipientis febrilem caliditatem, quae materia genere triplex est .Aut enim in ipso corpore cornis, aut in humoribus primam ipsam accendi dicebamus, aut in spiritu ; praevenire autem omnium febrium constitutionem causas omnibus manifestas, de quibus paulo ante docuimus, ex quarum observatione empiricus quidem medicus ad curationem nonnihil juvatur; r ationalis vero ad ipsam rei naturam accedens, per indicationes ab illa in futurorum praenotionem atque inventionem curationis juvatur, utens omnibus quidem experientia ipsa inventis, adliciens autem ipsis multa ex docendi via rationali Quae ergo sint per utramque partem inventu (experimentum intelligo ac rationem) alio loco docuimus. Quis vero affectus ab unaquaque causa - procatarctica in corpore consistat accendens febrem, nunc docere instituimus.

Cap. IV. Quum ergo rideamus non unum modum neque generationis neque auctionis caloris, quando ne ipsius quidem ignis modus tinus est, sed gignitur aut propter motum, aut propter putrefactionem, aut propter alterius caloris commereium ac viciniam, aut propter suppressionem calili effluxit, aut propter permixtionem calidae substantiae, tanquam de fonte quodam ebullientis, aut genitae, scilicet ad nostrum sensum, aut augentis calorem ; necesse est. omnes febrium causas in praedictos modos revocari; qualis si lubet aestus est, sive ex ipso sole actio talem habeat appellationem, sive affectio quae in corpore efficitur, sive ea quae jam effecta est. Nam et ea ipsa calor est praeter naturam; nondum tamen febris, nisi cor ipsum concalefecerit. Sane totum hoc genus causae ex consuetudine efficitur rei calda-cientis, sive sol, sive ignis, sive medicamentum suerit id quod calefacit extrinsecus, quum aut attingit, aut propius accedit, aut consuescit, vel quovis alio modo libeat appellere. At vero ira quasi fervor quidam ac motus vehemens est irascibilis facultatis, quae in ipso corpore cordis sedem habet. Concalescit autem interdum cum ea spiritus substantia, atque inter dum sanguinis, et si prompte se habeant suscipientia corpora ad continendum diutius calorem, quamvis ipsius cordis motus constiterit, haec permanent calida praeter naturam tuncque febricitare hominem necesse est. Ejusmodi ergo febris principium habet motum atque fervorem natini caloris. Pebris autem quae ex moerore consistit, non jam fervorem, sed motum tantummodo principium habet. Si autem ex lassitudine spiciatur, principium quidem habet motum aurpistorem musculorum, ac nervorum, et ligamentorum, et articulorum ; quae quidem prima calefiunt, calor autem continenter corni distribuitur, ac tunc febricitant. Ubi vero febris propter deusitatem cutis accenditur, qualis maxime astrictis refrager atisque fieri sistet, collectu in corpore mordari effluvio consistit. Difflantur enim semper animalium corpora duobus modis, emissis foras quotidie vaporosis sumofisque excrementis, attractaque nitro aerea substantia refrigerante atque ventilante naturalem calorem. Ubi igitur vehemens causa condensando cutem praedictos meatus astringit, taope plethoricum affectum inducit, quoties vaporosa ac benigna materia efficit; interdum febrem committit, quoties acris ac mordax fuerit, maxime quum ex eo augetur calor, quia refrigerans aer intra corpus non trahitur. Excernitur autem excrementum acre ac mordax, aut iis quibus fiunt deteriores humores, aut iis qui prava edulia ingesserunt, aut faece non concoxerunt, praesertimque iis qui ab ejusmodi eduliis etiam limosam aut lutosam aut caenosam aut palustrem aut stagnantem aut alio quovis modo corruptam et putresactam aquam bibunt. Eodem modo evenit immoderate labor cantibus, aut vigilantibus, aut angore affectis, aut acria medicamenta- frequenter assumentibus. Edulia vero prava intelligo, tum quae ex natura talia sunt, ut assia, caepe, nasturtium, porrum, brassica, ocimum, urtica et alia quaecunque nominantur agrestia, ut lapsanae apud nos; atque etiam quae bona sunt ex natura, sed ob putredinem quandam praedictis aequale aut majus saepenumero altrum acceperunt, ut hordeum ac triticum et usiae omnes fruges frumentariae, partim ob temporis longitudinem ad putridam dispositionem deductae, partim situ quodam repletae, quia prave repositae sunt, partim ex prima generatione a rubigine vitiatae. Tales igitur cibos etiam nunc plerique comedere, coacti prae fame, alii febribus putridis ac pestilentibus mortui sunt, alii pustulis scabiosis et leprosis correpti. Ubi igitur corpus fuerit refertum talibus humoribus, nulla autem obstructio in visceribus fuerit, atque animal in cute tota lihere dissietm ac refrigeretur ; fanum quidem existit, sed temporariam lubricamque obtinet sanitatem. Ubi vero exterior terminus aut constringitur aut in profundo meatus obstruitur, in constrictionibus nunc .dictum febrium genus ; in obsimctionibus id quod paulo post dicendum est, consistit. ., Nihil igitur mirum, si ea cruditate in quidem febricitent, .illi vero minime. Etenim iis qui pravis jam humoribus pleni funi ac male dissiantur, aut intempestive laborant, aut lavantur temere, promptum est febricitare. lis autem qui bonis sunt humoribus ac probe dissiantur et quiescunt, ac fovent ad jecur et ventriculum attinentes partes, impossibile est febricitare; in jeeore enim ac ventre manet quicquid corruptum est, ac temporis spatio paulatim concoquitur atque efficitur benignum. Quemadmodum et iis, qui motus vehementiores sustinuerint, aut in sole aestivo steterint, aut in halo eum calidum dulcium aquarum descenderint, cibi corrupti in universum corporis habitum transsumuntur : sic et eos, qui. bus corrupta cibaria deosum deferuntur, febris minime sequitur, nisi propter aliquam aliam causam, ut si saepenumero furgeudo in lassitudinem luciderint, aut ventrem ipsum inflammatio tentaverit.

Cap. V. Enimvero in meatuum obstructionijrus atque humorum constipationibus (nam ea de re docere distuli) animalia ob putredinem febribus tentantur. Promptissime enim putrescunt, quaecunque calida et humida et multa sunt in loris calidis, nili difflari fimus ac refrigerari contigerit. Ergo neque mirum rideri debet, quamobrem febres sequantur plethoram; etenim per ejusmodi affectiones multae obstructiones efficiuntur, ac tutum corpus difficulter difflatur; ut et ex altera plenitudine, quae est ad vires, humores rito ad corruptionem deveniunt, quod neque amplius evincantur, neque probe concoquantur, quum facultas eos conficiens imbecillior cristat. Quocirca quaecunque cibaria glutinosa crassa que sunt, morbos magis accelerant; obstruere enim atque constipare humorem ex illis facilius est. Quid igitur? Nonne contrarie tum attenuantia tum acria morbos advehunt ? Unientur enim qui alterutro rictus genere frequentius utuntur, febre similiter surripi, quia haec omnia vitiosi esse tueri ante diximus. Hac ergo ratione succi vitiosi febrium causae sunt; usia vero ratione putredinis, quaecunque glutinosa, crassaque existunt. Nec secus partes inflammatione affectae ratione putredinis accendunt febrem. Impa-otus enim qui in eas iusiuxit humor, ubi fuerit natura calidus, quia non bene difflatur, putrescit. Ubi igitur decurrens humor suerit plane biliosus, calor erysipelatodes partem Occupat; ubi sanguineus, phlegmonodes ; ex ambobus; vero mistusmixtus, vel erysipelas fit phlegmonodes, vel phlegmone erysipelatodes ; nomen quidem tumens ab humore dominante, denominationem vero accipiens ab altero. At vero ex his omnibus accenditur febris, ratione societatis. Semper enim simul cum eo quod incaluit, pars continua calefit, quousque^ affectio ad cor ipsum pervenerit. Nam et continuae carinmensis partes cum eis simul calefiunt, genitis ex sanguine valde calido, sed magis melancholico propter adullionem.

Cap. VI. Calidiores praeterea ambientis nos aeris status, quales circa canis ortum contingunt potissimum, per inspirationem plane cor ipsum calefaciunt; extrinsecus vero circumfusi corpori, totum ipsum calidum reddunt, maxime^ que arterias, ut quae nonnihil substantiae ipsius ambientis nos aeris attrahant, ex quibus omnibus simul cor allici ne. cesse est, atque ipsum in prinus immoderate calefieri, maximeque febrilem affectum suscipere, atque loli corpori immittere. In pestilenti vero statu inspiratio potissimum causa est. Interdum enim efficitur febris propter humores, qui in corpore sunt, ad putredinem idoneos^ quo fies animal breveta quandam occasionem ad febris ortum ab aere circumfluente susceperit; sed magna ex parte incipit ex aeris circumfluentis respiratione, putrida exhalatione insecti. Principium autem putredinis aut multitudo cadaverum est miusure crematorum, quemadmodum in bello contingere sistet; aut exhalatio quarundam paludum aut stagnorum aestivo tempore; atque. interdum immoderatus calor circumstantis. aeris est: principium, quemadmodum in pestilentia, quae Albe- menses invasit, ut Tlrucy elides ait:. viventium autem haminum corpora in suffiocatis nec ita perstatis tuguriis aestatis tempore corruptio adsidebat. Pit autem initium pestilentis subria eo quod humores corporis ex pravo victu egent in putrefactionem parari. Portastis autem accidit id per contimium aerem, quod ex Aethiopia finxerant quaedam putredints inquinamenta, quae lis qui habebant corpora laesiorti parata, causae scbriv sutura erant. Hujus enim tenuo per meminisse oportet toto hoc sermone, quod nulla causa sine corporis aptitudine efficere possit; alioquin omnes, qui in sele versantur aestivo, in febrem inciderent, et qui plus aequo moventur, aut vinum bibunt, alit irascuntur, aut moerent. Nec ferus omnes aegrotarent circa canis sederis ortum, atque 111 pestilentia perirent. Sed, ut est dictum, maxima pars generationis morborum est, quod passurum est, corporis praeparatior Subiiciatur ergo pro exemplo in ambiente aere invehi quaedam pestilentiae semina, atque corporum, quae versantur in eo, haec esse variorum excrementorem plena, paratorum jam ex sciptis putrefieri, illa fine excrementis ac pura, atque addatur; prioribus inesse obstructionem meatuum undique ac plethoram appellatam, ac vitam otiosam m multisepulis ec ebrietatibus et Veneris ulu immodico et cruditatibus, quae omnia praedicte necessario consequuntur; caeteris autem omnibus corporibus puris ac excrementorum expertibus adsit praeter ea quae diximus commoda, cunctis meatibus neque obstructis neque pressis libera transpiratio, exercitia vero moderata ac rictus temperatus, ac deinceps his suppositis, cogita quomodo fit verisimile utraque corpora inspiratione putridi aeris affici. Nonne consonum est haec statim a prima inspiratione initium putredinis accipere, unde in majorem noxam prosabatur; quaecunque vero vacua excrementis et pura sunt, ea vel nullo modo, vel exigua labe infici, ut facile ad habitum naturae recurrant ? Itidem quoties aeris temperamentum ab ipsis naturae habitu immoderate recessit ad humiditatem et caliditatem, pestilentes fore morbos necesse est; affici autem his maxime eos, qui jam prius pleni fuerint humiditate excrementosa ; quemadmodum qui laboribus moderatis ac victus. ratione temperata usi sunt, penitus impatibiles permanent per omnes ejusmodi affectiones. Hic sermo super uno exemplo dictus est, sed in omni genere causae verus est. Ac qui vult integre in eo exerceri, legat librum de causis externis. Ego vero praesenti libro parcens longitudini, uno capite. ubi omnis comprehendero, finem faciam. oportet enim in unoquoque causarum genere scrutari, qua potissimum facultate morbos efficere soleat; deinde considerare .congruentes et repugnantes ei dispositiones corporum; trientem congruentibus quidem promptam laesionem esse, adversas autem ac repugnantes, quantam vim habet et magnitudinem contrarietas, tantum invictas permansuras. lpfe namque vidi nonnunquam eveniente tali statu, qualem Hippocrates in oppido Cranone fieri dixit, carbunculos per populum grasatos non paucos, quorum generatio et alia omnia eo quo ille scripsit modo plane fuerunt- Quinetiam quaecunque scripsit tertio libro Epidemion in pestilenti statu, ea etiam omnia per aliam similem issi constitutionem extiterunt. sum-, ma eorum, ut ipse Hippocrates declaravit, putredo fuit, at- . que id ipsi praecognoscentes, statim incipiente statu quaecumque corpora vidimus humida, quovis modo exiccare tentavimus ; quaecunque vero sicciora, pristinam naturam in his custodivimus ; quaecunque vero excrementis plena, purga-, lienibus sanavimus ; quascunque vero obstructiones meatuum solvimus atque aperuimus. Sed haec quidem jam quodam : modo ad medendi methodum pertinent, et certe in eo opere fusissime dicentur. Nunc autem eorum mentionem feci, sequutus sermonem docentem, quonam modo ab una causa exuperante quidam corripiuntur febribus, alii impetibiles permanent. Dispositiones enim corporum dissimiles multiformesque sunt; etidcirco quidam facile vincuntur ac promptissime patiuntur a causa agente; alii invicti penitus et impatibiles sunt, aut difficulter patiuntur. Ad ejus rei demonstrationem coacti fumus mentionem fecisse etiam curathuris, .perinde ut Hippocrates facientes, qui alicubi eodem quodammodo celebre illud verbum adscripsit, Jd autem sanatio ipsa indicat.

Cap. VII. Praecautio igitur secundum talem quen- . dam modum sanatio est, quandoquidem et ipsa nomina saepenumero confunduntur apud melicos. Quemadmodum enim alio libro demonstravimus, tutum est medici munus corporis vitia emendare. Sed .nihil ad proposita hujusmodi nominum subtilitate egemus. Sive enim seces iit duo nomina tutum id, sanationem ac praecautionem ; sive in unum ambo colligas, sanationem appellans, non parvum argumen-.. tum est, non omnes ab ejusmodi causa similiter assiri, dispositio corporum, quae prohibita sunt epidemiis ac pestilentibus morbis corripi. Unus enim primusque scopus in omnibus communis est, ut corpus maxime vacet excrementis et optime spiret; secundum vero post hoc, ut exuperanti causae repugnet, quoadfieri potest. Quibus vero contraria horum insunt, ocyssime afficiuntur, maximeque aegrotanti Sed quoniam febrium pestilentium mentionem feci, ex putredine omnium ortum habentium, par est mcumbentem animo ad hunc sermonem explicandum hoc loco sinttari de antiqua opinione, omnem febrem consistere ex humorum putredine, asserente. Videtur enim ite sentire Athenaei chorus, non obscuri quidem viri tum in caeteris ad ar-. tem spectantibus, tum praesertim in ea quae est de febribus scientia; in quibus ego plurimum cum illis Leutio, vernotamen unum excipio, diarios nominatas febres. Non enim mihi ridentur hae subsequi putredinem humorum, sed qui ob aestum febricitat, ab ipso efficientis causae calore alterari finiet. ob iram vero febricitanti, et ei quidem ebullitionem quandam fieri sanguinis in corde necesse est, .non tamen putredinem.; necnon per exercitationem, caliditatemampliorem praeter naturam sine humorum putredine accendi. Et quisquis cutem habuerit adsuietam, per quam acria excrementa evacuabantur, illis collectis febricitavit sine putredine humorum. Quinetiam fabres ex bubonibus omnes malae, excepta ephemera, ut Hippocrates dixit; licet otium bubo inflammatior^ genere contineatur. Atque assentio in hoc . sermoni putredinis; num ob eam rem ex inflammatione se-.. bricitant, non quemadmodum Erasistratus existimavit. Attamen nonnullae sunt ex bubone febres in genere diariarum, quemadmodum aliae quaedam nuntiant non faciles curatu . morbos, ex inflammatione, aut ulcere, aut abscessu, aut altero quopiam test in viscere affectu ortum hab entes. Caeterum dissident diariae febres ex bubone ab iis quae ex humoruta putredine consistunt, quae fit aut in aliquo. viscere, aut in cavis, ac maximis vasis, quoniam ubi febris ex bubone consistit, pars continua semper calefit, ac calor quidem usque ad ipsum cor distribui tm; caeterum putrida fuligo usque ad ipsum minime pervenit, sed ibi manet circumscripta in bubonis loco, per alterationem solam continuarum partium ad cor perveniente calore ; quo potissimum modo etiam per aestum ac per exercitationem ex partibus primo calefactis distributio ad principium vitale fit. Ubi autem putredo fuerit in visceribus atque in magnis vasis, veluti fumus ex putrescentibus humoribus ad cordis sinus pervenit. Accidit igitur humores in bubone quidem omnes consertum pn-. trescere, sive uno die, sive duobus continenter, utpote semper invicem adhaerentes et uno loco inclusos. Qui vero sunt in visceribus conditi et in magnis vasis, utpote transfluentes semper ac simul putrefacientes quos attigerint, ternpore ampliori putridum accendunt calorem. Sed ut uno verbo dicatur, quemadmodum in exteris omnibus, quaecunque calefiunt praeter naturam a quavis causa, si nequeat pu-, trescere id quod calefit; velut lapis aut lignum aut aliquod aliud tale, eo usque perseverat calidum quoad refrixerit paulatnn. Id autem quod putrescere potest; depascentem fiemper secundum continuitatem habet calorem. Quemadmodum estas nidi in agro stereus pecudum. simul et columborum ex paete quapiam ab ipso sole calefactum ita vehementer, ut multa exurgeret exhalatio insum sumi ascendens, vehementer mordens atque afficiens, ut si quis propinquasset, ejus oculos et nares laederet Porro stereus tangentibus erat ile calidum, ut demeret diutius impositas ipsi manus aut pedes. Non tamen semper id symptoma durabat, sid sequenti die refrigerabatur quidem quantum stereoris ad tumtuum fervorem pridie pervenerat ; quod autem continuum ipsi erat, tunc succendebatur, quando primum. stereus in summo fervoris rigore erat; illudque ipsum, dum hoc incliti nabat, rursus incalebat atque effervescebat, ec paulo post summum fervorem obtinebat, primo refrigerato, atque illud rursus inclinabat, dum id quod continuum erat, calorem concipicbat ; et paulo post accendebatur quidem hoc, et ad summum fervoris perveniebet, prius autem refrigerabatur. Erat autem lue circuitus fere tempus diei ac noctis ; ile ut exemplum sit maxime conveniens febri quotidianae. Si vero duobus diebus ac noctibus lictus circuitus fuisset, eremplura foret ita febris tertianae ; et si tribus, quartanae; et si quatuor, quintanae, .si modo febris ulla quintana fit; ipse enim nondum perspicue alui neque eum circuitum neque aliquem alium ultra quartanam. Sed de scbribus repetentibus .per circuitum post dicetur. Putredo autem humorum quae fit in vasis, similis putredini, quae in inflammationibus fit et abscessibus et aliis phymatis, duplex quidem genere est ; ex permissione autem duorum generum alia tertia varia specie. existat. Siquidem et mixtionis mosti, quum alterum genus maj^ris minorisque ratione superet ut superetur, facile numerari non possunt, sed ex duobus generibus alterum quidem fit superante natura, alterum vero evicta: superante quidem, ut per inflammationes et phymatodes tumores omnes, pus; in humoribus autem venarum et arteriarum, id quod subsidet in urina proportione puri respondens. Atque haec putredo censetur, sed etiam habet aliquid concoctionis; manente enim adhuc concoquendi facultate vasorum, putres- ceus tunc humor ad talem allevationem deducitur. Porro alia est putredo concoctrice facultate adeo debili, ut nulla mutatio ad bonum putrescentis excrementa efficiatur ; quod fit interdum illa extreme debili, quamvis putrescens humor fit modice pravus ; interdum autem facultas ad extremam deliilitatum numme deducitur, sed humor summe pravus existit. Hujusmodiexcrementi putredo neque consulentiam, neque colorem, neque odorem habet unum ; sed putrescens humor semper secundum substantiam permutatur ac variatur. Al-, tura vero putredo, quam et concoctionem esse diximus-, m unam speciem puris semper mutatur, eri colorem et eonfistentiam et odorem.

Cap. VIII. Vlueente igitur prorsus natura pus optimum gignitur, risu album ac crassem et sibi simile undique; laeve autem tangenti ac minime foetidum. Quod si velut semiputridum fuerit, tertium genus in talimutatione, quod .paulo supra diximus, consistit. Porro diximus tale genus maxime multiplex esse : nam quod magis ac minus recipiat concoctionem, innumerabilis differentia est. Saepe enim album effectum, aut foetidum- est aut tenue consistentia; quandoque vero non album, sed lividum apparet, atque in omnibus sus magis et minus est insiuitum. Caeterum quot in abscessibus putredinis differentiae sunt, tot in febribus ex putredine accensis minarum ab iis, quae his innatant, formae existunt : optima enim, quae ex putrente humore coctionem- a continenti vale suscipiente perficitur, candidum, laeve, aequale ac minime foetidum lenimentum habet: pessima vero, quae in omnibus maxime contraria huic est. Ea vero, quae media est, quo propius ad earum alteram accesserit, tanto melior aut deterior est. Sed de urinarum differentia in commentariis de judicationibus disseritur. Fehres autem, quae ex putredine humorum accenduntur, alias a diariis esse existimare oportet. Atque harum dignotio nequaquam difficilis est, quamvis impossibilis quibusdam esse rideatur, idque re ipsa millies indicavimus, pruna accessione finita, lotum ac modice ribatum ad fulica opera redire praecipientes, ut postea non febricitaturum, et ita accidit. Unum igitur ac primum inditium diariamm febrium est, ab aliqua causa incepisse recenti atque evidenti, quae praecesserit (quam consueverunt omnes medici saniores appellare causam procatarcticamj sed id quamvis inseparabile siL ab hujusmodi sehribus, earum proprium minime est, quoniam et aliae nonnullae incipiunt causa quadam evidenti praegressa: Inseparahile vero et proprium est minae concoctio statim piinio die ; et ad haec pulsus ad magnitudinem ac celeritatem lusignem accedentes, ita ut frequentia per exteriorem ouietem a proportione delimat. Magis praeterea proprium atque inseparabile earum indicium est, quod systole minime crescat in celeritatem ; vel si crescat interdum, id minimum est, ac cognitu difficile et paulum a pulsu naturali recedens, quin etiam caloris suavitas proprium atque inseparabile est talium febrium. Inseparabile vero et aequalitas. et ascensus liber. tum in caliditate tum pulsibus, non tamen proprium est : etenim quibusdam aliis inest, quemadmodum et flatus demenso tia, neque enim id proprium est, quamvis his potissimum lusit. )Ac melius quidem fuerit haec communia, quod per incrementum ac vigorem diariis praecipue insint, inter propria reponere .Sit enim ita, quamvis non rei species, tamen optimum certissimumque testum febrium proprium simul atque inseparabile signum; quemadmodum declinatio, quae. cum fudore: autmadore, aut penitus vapore quodam suavi est, quam integritas perfecta excipiat. Haec quidem communis est febrium diariarum dignotio. Sed de singulis seorsum secundum speciem agam infra.

Cap. IX. Aliud autem genus febrium, quod divisione diariis opponitur, nullata nomen commune omnium habet. Differentiae autem primae duae existunt, non obscuris speciebus definitae; quaedam enim ex lis putredine, humorum accenduntur; usiae vero partes ipsas animalis solidas occuparunt, atque appellant eas hecticas febres, vel. quia stabiles sunt ac. solutu difficiles, quemadmodum habitus,. vel quia ipsum corporis habitum occuparunt. Itu namque. consueverunt nonunare solidas partes, eas humoribus diri- . sione opponentes. Indicia igi turi febrium, quae ex humorum putredine accenduntur, haec sunt. Primum omnium proprium quidem, sed minime inseparabile est, quod nulla praeincipiens causa tales praecesserit febres, neutri enim ali-. orum generum hoc inest, eo quod omnes suariae ex causis procatarcticis consistant, hectieae autem quoties sine iis gen orantur; nunquam ab initio invadunt:. quocirca quoties fine praeincipiente causa quis febricitare coeperit, causam hujus affectionis esse in humoribus sciendum est. Sed interdum causa quaepiam evidens, quae praecesserit, diariam febrem, quantum est in seipsa, committens, febrem ex humorum putredine excitavit, quoties affectum corpus italo habet, id est quum impurum excrementosumque est. Ubi enim excrementa per diarium febrem plus aequo calefacta fuerint, deinde initium putredinis inde susceperint, alterum febrium genus accendunt, priore sudato. Sed lutemoscitur successio tusis febris inditio proprio simul atque luseparabssi; quod febris diaria nequaquam desinat ad exquisitam integritatem, Accidit sane interdum in diariarum febrium vigore, aliquod transmutationis indicium prodi; ac multo magis in declinatione, quoties, ut paulo ante dicebamus, maxima tranquillifas febris abest, quae adesse deberet. Haec sunt transitus indicia. At varo febrem a rigore incepisse, neque praegresso aestu, neque frigore vehemente, qualem maxime patiuntur qui per nivem faciunt iter vel alio modo in vehementi frigore versantur diutius, proprium est et hoc febrium; quae ex humorum putredine accenduntur, sed haud quaquam inseparabile. Non enim omnibus ipsis, quemadmodum nec horror, inest : is enim non solum non inseparabilis est ab hujusmodi febribus, sed nec ab initio proprius est. Caeterum pulsuum atque caloris inaequalitatem esse, sive per accessiones sive per incrementa, talium generi febrium proprium est, sed haudquaquam inseparabile; multae enim etiam sine inaequalitate sensibili incipiunt, atque ad statum perveniunt. Jam vero multo -minus illud inseparabile est, quod accessio multas habeat luvasiones, quod rursus exacerbari appellamus. Quemadmodum et pulsuum compressio (ita vero nominant, ubi incipiente accessione parui admodum et inaequales existunt j neque id talium febrium inseparabile est, non tamen commune est alteri ulli generi febrium, sed harum propriis um, quemadmodum ipsa inaequalitas,-ub i alicujus symptomatis ratione non accidit. saepe enim suipte ore ventriculi collecto onodam pravo humore ac mordente ipsum vel refrigerante, parvi fimus inaequalesque fiunt su frigidis quidem humoribus parvitas, in mordacibus vero inaequalitas exuperat : sed vomentibus haec ambo statim desistunt. .Ubi vero ventriculus nihil ejusmodi patitur, generis prae- . dictarum febrium tales pulsus existunt. At vero maximum indicium febrium putridorum est caloris qualitas. Nihil enim suave, neque moderatum, neque diariis sunlle habet ; sed quemadmodum optimi ante nos medici dixerunt, mordax potius quodammodo est, ut laedat mordeatque tactum, veluti sumus oculos ac nares. Verum inter initia accessionum, dum adhuc suffocatur calor ac succenduntur intus excrementa, non statim admoventibus manum dignoscitur; sed -.diutius immorantibus praedictum caloris genus de. profundo emergit. Ac, ut mihi videtur, quum tale aliquid. vidisset Themison, proprium atque inseparabile esse omnibus febribus existimaBati sed de his tuo loco rursus agetur. Praedicta autem species caloris perpugens, ut ita dixerim, aut erodens, veiuti medicamentum aliquod acre impositum manum, putredixis humorum soboles est, perspicue per incrementa atque vigores febrium apparens ; non tamen statim per initia accessionum perspicue existit. Proprium praeterea inseparabile est generi febrium, quae ex humorum putredine accen-. dantur, velocitas contractionis pulsus, evidentior quidem per incrementa apparet, sed minime obscura per ipsos vigores atque accessiones. Comitatur autem has per initia parvus simul ac velox pulsus ; per vigorem autem magnus simul ac velox. Nec secus frequentia ipsa per exteriorem quietem perspicua est in ejusmodi febribus, neque diariis, neque hecticis similis. Maxime proprium praeterea est testum febrium urinae cruditas;- atque obscura concoctio proprium indicium est febrium ex humoribus. consistentium. Neque enim cruda, neque obscure concocta in febribus diariis existit. Atque alterutra quidem earum seorsum dieta proprium est febrium putridarum indicium; sed ambo simul drcta per ipsam enuntiationis disjunctionem penitus iuseparabilia sunt. Nam primae urinae in tali febrium genere vel penitus crudae, vel obscure concoctae simul prodeunt. Magnum vero atque insigne indicium concoctionis in. primis urinis nunquam existit per hujusmodi febres, excepta diariarum in has transmutatione, quam paulo ante docuimus. Caeterum praeter haec, quae diximus, inditia propositarum febrium, id quoque existit, per accessionis rigorem declarare t symptoma quoddam ardentis febris; quemadmodum si quod epialae, ac lipyriae, vel femitertianae, vel typhonis, vel alterius talis febris symptoma suerit ; quae propria quidem sunt generis febrium ex putredine humorum consistentium, non tamen inseparabilia, et ob eam rem, si quidem .haec minime adfuerint, ex aliis indicium quaerendum; si vero adfuerint, sinit Iosum genus talium febrium, test et species una aliqua ex ipsis significatur. Quod si declinatio minime desinat ad integritatem, sive per sudorem, sive etiam aliter fiat, alterum e duobus erit, aut ludicium transitus in aliam surem, si superiora omnia suariae fuerint indicia; vel si nullum ex his luerit, febrem quandam ex humoribus consistentem statim ab initio invasisse ostenditur. Si vero pulsus prima die durus existat, considerandum num concretio quaedam ex frigore, an siccitas, an tensio convulsifica in cor-. pore laborantis, an inflammatio quaedam, an scirrhus fit; feientes quod ex his tantummodo pulsus durus efficiatur. Nam Archigenis errores circa notionem dignotionemque duri pulsus in opere de pulsibus abunde docuimus, in quo versatus fit oportet qui ad hos libros legendos accedet; ac po.tissimum in ea parte quae de pulsuum dignatione agit. Etr enim pulsuum ipsorum nomina ac significata ab eis omnia omnemque numerum uno volumine indicavimus, quod quidem .inscripsimus de differentiis pulsuum. Sed quonam modo mrumquemque conveniat dignoscere, alio volumine dr- . xhnus in quatuor libros distincto, quod inscripsunus de di-, gnotione pulsuum : quemadmodum alios deinceps quatuor lisuos de causis pulsuum effecimus; utilem quatuor praeter dictos de praenotione ex pulsibus, non folium verbis, sed etiam re ipsa indicantes hujus scientiae utilitatem. Et si quis noluscum una accessit ad aegros, horum librorum speculationem . re ipsa demonstrantibus, cum caetera ei pertunsa sunt, tum vero etiam illud, non esse videlicet durum pulsum aut pro-. prium talium febrium aut inseparabilem. Sed de hoc nunc non est licendi locus p nam praedictis libris et estis octo libris, quibus expendimus librum de pulsibus Ardrigenis, abunde hujusmodi symptomata docuimus; hoc loco, quod sit . necessarium, tantummodo judicabitur. Pulsus durus neque proprius est, neque inseparabilis cuipiam generi febrium, neque suariae, neque putridae, neque hecticae. Sedhectieae inest magna ex parte, atque interdum m aliis duobus generi- . bus ob symptoma quoddam In diaria quidem, quoties febria affligis ob perfrigerationem vehementem, vel tensio quaedam nervosa inest; atque interdum ejsicitur ob aestum vehementem, vel lassitudinem simul, vel inopiam alimenti, vel vigilias immodicas, vel evacuationem; quum ob slimentum defectum haec quoque constiterint. Per febres autem putridas pulsus quoque durus habetur, quoties in viscere inflammatio fatigat vel scirrhus; et ob symptoma aliquod conjunctum, aut nervosam aliquam tensionem, aut siccitatem, durus quoque sic pulsus evadit, velut et iis qui lutumpestive frigidam biberunt, aut eadem laverunt et fructus quosdam largiter comederunt. Sed pulsus durus nunquam efficitur per ipsam febrem, qua febris est, neque per ipsam diariam, nequeper ipsam putridam; neque enim quoties ex inflammatione febris affligit, eodem modo febris ac .pulsus durities comitatur; sed febris quidem sequitur putredinem humorum ; durities autem.teusionem ex repletione vasorum. Nam, ut semel dicatur, durities tunicis arteriarum accedit, vel propter concretionem, vel tensionem, vel siccitatem. Concretionem igitur refrigeratio vehemens committit ; tensionem vero inflammatio ac lcirrlrus, atque etiam nervorum proportione respondens inflammationibus dispositio; siccitatem vero evacuationes diuturnae vel ob alvi fluorem, vel lienteriam, vel dysenteriam, vel vomitum longum, vel aliud istiusmodi, et fames diuturna atque ardentes febres, diuturnae et, ut in totum dicatur, quaecunque vehementer exic. eunt ipsius animalis partes solidas, velut et hecticae; de quibus nunc dicere suerit tempestivum, ab eurum generatione exorsis.

Cap. X. Quae igitur febres vocantur hecticae, duobus modis ortum habent magna ex parte febribus ardentibus, quae vel prorogantur adeo, ut consumant spatio temporis humorem corporis cordis, vel etiam quum adhuc multus permaneat. Illae igitur non solum hecticae, sed etiam ta-. bidae jam existunt. Hae vero quae manente adhuc humore fiunt, corpus ipsum cordis prehendentes, lude maxime accenduntur, quemadmodum lucernarum flamma ex ellyclinio. Atque una quidem ejus generatio a me est prodita, Reliqua autem est, - quoties statim ab initio iuvnserint, prituum fui ortum diariis similem facientes ob moerorem, iram, lassitudinem magnam cum aestu contrariam. Has igitur febres sanare nequaquam difficile est; quae vero ex eis devenerint ih marasmum luscitia medicorum, quileurationi praesecti fuerunt, eas sanare non solum non facile, sed etiam impossibile est, quoties plane jam confirmatae fuerint, nec amplius incipiant Earum enim natura calida ac .sicca .-.existit, quum cor similiterafficitur ac ellychnium su lucerna, quor tres plurimum crematum fuerit. Etenim ita exusium comminuitur atque dissolvitur, perditque continuitatem prae ariditate, ut neque si assimulas abunde oleum, queas rursus accendere flammam copiosam. Parva enim atque infirma flammula in ipso dispergitur, ac semper minor efficitur, usqrtequo extincta fit. Atque exacte quidem tabida febris hujusmodi existit, nec eadem est cum affectu marcore. Hic enim in iis efficitur, qui consenuerunt, fine febre, extincto in istis nativo calofe ( quae potissimum moerore vacua mors est, ac secundum naturam ex siccitate consistens ) velut et in iis qui emarcent praeter naturam, genus illud ejsicituri quod Philippus nominat ex morbo senectam, in quam multos novimus non lenes solum, sed etiam pueros incidisse. Febris autem tabida non susum sicca, sed et calida assertio est. Extinguitur autem per eam multo celerius calor in animali, atque -tabescit totum corpus instar arboris prorsus arefactae, vel ob .temporis longitudinem, vel flammae vicinitatem, vel fortem atque immoderatum squalorem. Sed de tu m mereeris affectione, qualis sit, seorsum diximus.

Cap. XI. Quum autem hecticarum febrium duplex genus sit, ut ante definivimus, indicia deinceps explicemus. Febris igitur hectica cum marcore coincidens promptissime ac facillime cognosci potest. Prius enim quam tangas pus-fum atque calorem, oculos stupra modum cavos ridebis, quasi in fovea quadam conditos, ob totius humidae eorum substantiae consumptionem; ita ut ossa, quibus palpebrae annexae funi, promineant. Quinetiam lippitudines in eis visantur aridae, ac quaedam squalida dispositio, questa maxime inest eis, qui per pulverem multum tota die in sole calido fecerunt iter, Flos ipsa praeterea vividus coloris periit, atque id toti faciei accidit. etfmmoderatus squalor habetur totius cutis circa faciem, maximeque circa frontem, ita ut propter .siccitatem dura atque intensa fit ; non tamen queunt palpebras ipsas multum attollere, perinde affecti fetuper, ut qui dornrituriunt. Quinetiam connivent magna ex parte, quemadmodum qui dormitanti Est autem talis affectio nequaquam somnus, sed impotentia vigilandi. Carnes praeterea extabuerunt circa tempora, ita ut ea loca collapsa cavaque appareant. Etenim quid aliud quam ossa ac cutis sunt ? ita ut si eos denudes, in ventre nullum superesse iulestinum, nec ulla viscera, atque hypochoudria ipsa retracta esse ad thoracem admodum videantur. Quod si libeat illos tangere, cutis quidem perquam arida existit, et ubi attollas apprehendens. eligitis, quasi corium quoddam stat. Pullius autem tenuis, durus, obscurus ac frequens habetur-. Calor autem primo quidem accursu debilis, sed paulo post acer atque erodens apparet, ac magis ubi fungendo diutius immoreris. Sed minime convenit reliqua indicia commemorare in re tam perspicua. Itaque satius est, ut ad ipsum marcorem adhuc incipientem oratione veniamus. Marcorem ergo incipere dico, quoties hmnor justus in quoquo que corpore dispersus per loca menia partium similarium, ex quo partes primum aluntur, ferent ipso corpore curtiis nullus amplius inesse videtur.; Quousque enim aliquid ipsius servatur, hectica febris tantummodo est, nondum tamen marasmodes. Quum vero res eo periculi devenerit, ut fere nihil amplius hujus humoris existat, exquisitus jam marcor consistit Dissicilis ergo cujuslibet hecticae febris dispositio est, quoties ipsius principii tempus praeterierit. Definio autem principium, non dierum vel horarum numero, quemadmodum neque in caeteris morbis, sed ipsa qualitate dispositionis. Etenim dum ccorpus ipsum cornis discedit ab ipsa temperie natu, radi, non statim. insitus humor perit, neque facultas debilitatur, sed in primis velut ebullitio quaedam efficitur ipsius humoris, quo tempore talis febris facillime curatur ; quippe quod facultas nihildum perpessa est. Deinceps autem consumptio quaedam fit ob ebullitionem, eaque ipsa amplius jam procedente, ipsa etiam corpora similaria, quae velut elementa cornis existunt, sicciora evadunt, minusque alimenti fena fiunt, ac facultas debilis redditur tantum, quantum siccitas ac caliditas in eo exuperat, e quibus alterum sufficiens erat, ut exuperans iusirmam redderet facultatem. Talis febris jam quodammodo medio genere ambigit, ac media est insanabilis penitus illius tabidae ejusque quam paulo ante diximus. adlme incipientem facillime posse curari. Atque in ea perquum multa latitudo existit, quoniam non parva affectionis ipsius permutatio majoris minorisque ratione. Itaque quoties ab utraque febre discessit aequaliter, ab .exquisite scilicet tabida, eaque quae nondum quippiam ejusmodi habet, media quodammodo est, et ad curationem ambiguum habens in utroque momentum. Quae autem tabidae propior est, jam periculo proxima est, quemadmodum priori alteri propinquior spem .obtinet non parvam sanitatis. Sed tempus est, ut ad earum indicia transeamus ; et primum quidem illius, quae potest facile curari, nisi in vulgarem quempiam . melicum incidat Est autem, ubi sula consistit, nequaquam difficilis cognitu ; implexa autem cuipiam putridae, deprehensu elissicilis jam existit ob permixtionem. Sed primam subiiciamus ipsam solam ex quadam causa praedicta censifiere, atque appareant in ea prima die cuncta febrium diariarum generis indicia. Simul igitur cum eis apparebit statim causae procatarcticae species, atque id- indicabitur procer dente oratione. Sed interrogando aegrotum ipsum licebit discere, si aliis in rebus non male affectus, ex ira vehementi tantummodo vel moerore febricitare inceperit. Quod si rideantur haec ita se habere, -scbrisque extendatur usque in secundum diem, nequaquam desinens ad integritatem, sed neque vehementior evadens, si squalidior quidem appareat, suspicari hecticam fore talem debes. Quod si tertio die sine cibo transmittere voluerit suspectas horas accessiouis, quae tertio quoque die prehendere solet, ac neque additio ulla facta fit neque imminutio insignis, sed primae febris parvae reliquiae extendantur, permaneantque cum squalido corpore et calore, miti quidem in primo occursu manus apparente, moranti autem diutius acri, mordaci et squalido occurrente, talem sebrem hecticam esse existimare debes. At vero maximum tibi atque certissimum indicium erit naturae ejus, nutrito homine, quando certissime videtur transivisse omnes horas suspectas. Statim enim a cibo post unam horam vel alterum omnibus tangentibus aegrum alterum incrementum febris ipsa habuisse ridebitur. Nec deerit qui increpet, tanquam intempestive dantes cibum, et ipso potissimum tempore accessionis, et dicat diutius fuisse expectandum, et tardasse accessionem. Sed res non ita se habet. Cuilibet enim hecticae febri. proprium inseparabile id est, ut ingesto cibo calor accendatur, pulsusque in magnitudinem ac velocitatem increscat; ita ut laboris expers insultus accessionis esse videatur. Laboris expertem voco, m quo nec horror extitit, nec frigus extremorum, neque somnus degravans, neque pigritia insignis, vel inaequalitas quaedam penitus ; vel in calore, vel in pulsu, imo nec etiam parvitas, neque debilitas, neque aliud hujusmodi quicquam, sed tanquam alii cuipiam nutrito pulsus majqr statim ac velocior redditio:. Accidit autem interdum et in aliis quibusdam febribus incrementum laboris expers: et, quod quidem ex ipro est, videbitrrr mitime esse hecticae febris symptoma proprium inseparabile, Sed non parum differt, si ad universam dictorum indiciorum collectionem respexeris. In omnibus enim assis febribus tales accessionum infultus laboris expertes existunt etiam citra . alimentum ingestum. In hectica autem penitus contrarium evenit, nullo enim tempore accessionis infultus prehendit, sed una continua febris est, velut ea quae continens proprie nominatur. Sed haec quidem quasi flammam quandam permultam occurrentem habet imp onentibas manum; praeterea pulsus quoque velocissimus, frequentissimus, maximusque ei existit. in febre autem hectica neque caloris multitudo occurrit, ac pulsus tanto minor, rarior, tardior queest quam in continente, quanto calor ipse minor habetur.

Cap. XII. Commune igitur cujusvis hecticae febris est, ut exigua sit atque aequalis semper a primo initio usque ad. ultimum finem. Proprium autem ejus, quae tabi affini s . existit, siccitas est; quoniam hectica febris saepenumero sine! siccitate consistit; nequaquam transiens in marcorem, qualis etiam nunc multis in magna penuria contigit: Febris igitur. hectica dissidet a synocho, quemadmodum dictum jam est. Ab aliis autem laborum expertes accessionum habentibus in-, sultus eo ipso maxime dissidet, quod laborum angustiamquandam illae omnino habeant post alimentum sub ipsam accessionis inuasionem; hecticae autem post alimentum velut accessionis insultus. quidam laborum expers contingat ; qui, ut paulo ante docui, minime accessio habetur, sed imperitos circa talia decipit ob caloris tum multitudinem tum magnitudinem velocttalemque pulsus. Tusis autem febris sequenti die planius cognoscetur, si diligentius observaverimus, quam-diu permaneat, ubi cibum sumpserit aeger, ipsa pulsus ca r lorisque alteratio. Invenies enim tamdiu permanere omnium, quae manifeste apparent, allevationem, donec distributio^ alimenti atque adjectio squalorem cordis humefaciat;- deinde rursus ad pristinum redire statum, qui erat antequam sumeret alimentum. Si igitur alio tempore nutrias ipsum sequenti die, rursusque alio tempore sequenti die, invenies, quod fieri dico, augeri quidem calorem post cibum, pulsumque ipsum, ut dictum est, alterari. Constat enim istis id accidere, quod calci ac lapidi calefactu. Si enim eis affundas frigidissimam aquam; multo calidiores sentiuntur, tanquam calor squalidus in eis ab humida substantia nutriatur. Quae autem causa sit, ob quam ita eveniat, quaestio naturalis existit; sed quod ita efficiatur, cuivis tentare volenti discere licet. Ubi enim manibus sumas glebulam calcis, contemnes ejus caliditatem ac minime scnties: ubi vero deponens ipsum humi, assumtas illi aquam, perspicies statim admodum calefieri, atque adeo fervere, ut lebetes, quoties in multa flamma versantur. Videbis praeturea vaporem ab ea haud exiguum efferri; quod si audeas fungere, facile deuteria. Ad hunc igitur modum ad ipsum. sensum humidus calor non paulo habet vim evidentiorem quam siccus. Caeterum quod calor siccus existat per hecticam febrem, cui successit marcor, hinc discas licebit. Nemo statim ab initio correptus est tali febre, qui corporis habitum habuerit humidum ; sed qui siccior natura existit, maximeque ubi calidus quoque temperamento sit, et qui vitam delegit in labore, vigiliis, cura ac rictu tenui, is assolet statim ab initio detineri hectica febre ex ira ac moerore ; ac multo magis, quoties aestas et constitutio calida ac sicca lo cusque ejusmodi fuerit. Principium autem ejus terminatur, quoties eo tempore, - quo diaria per declinationem mitiorem deducitur ad integritatem, adeo nihil ejusmodi ipsi accidit, . ut siccitas perspicue intendatur ; tunc enim primum faceedens suariae hectica jam efficitur. Definitur praeterea aliter ejus incrementum atque perfecta generatio per accessionem tertiae diei. Si enim, ut paulo ante diximus, eo die alia accessio minime prehendat, neque aeger sine febre existat, .. sed siccitas ipsi constanter intendatur, talis febris haud dubie jam hectica est, ac processu temporis marasmodes sine mora evadet, ac pulsus debilis simul ac durus fit; continuo que parvus ac frequens is necessario est ; non tamen propterea tabidus existit, sed propter debilitatem ac duritiem. At vero debilitas accidit ob vehementem cordis intemperiem ; dutities autem ob siccitatem. Quod si tales affectus invadant cor ipsum, tabida febre detineri animal tunc necesse est. in eandem praeterea febrem incidunt ex acuta atque ardente plerique eorum, qui male curantur, maximeque quicunque ubi frigidam aquam bibere postularent, adeo nihil ejusmodi biberunt, ut nec ullum aliud infrigidans remedium thoraci atque hypochondriis adhibuerint. Si vero quum nihil ejusmodi adhibuerint, etiam cataplasmatis ex melle plurimum usi sint, quae nunc frequenti in usu sunt, etiam in marcorem incurrere his promptum est, sive solum febricitent, sive ex jecoris aut ventris inflammatione. Maxime enim his inflaurmationibus haud recte ematis succedit marcor: ita ut quidam existimarint non aliter posse fieri hujusmodi affectionem, nescientes, quod neutrum horum, nec aliud quodquam riscus, aut membrum, neque marcorem neque penitus hecticam usiam febrem .committat, priusquam, ut diximus, cor ipsum afficiatur. Talis igitur affectio ei incipit, interdum a seipsi, r ut ab ira ac moerore forti et longo; interdum a febre ardenti; quandoque vero ab affectibus pulmonis ac, thoracis, maximeque purulentis ac tabidis. Ut autem ab his, ita sit a ventre ac jecore, et ut summatim dicatur, quavis diutina inflammatione, quae juncta est siccitati partis vidi inflammationi laxioris intestini diuturnae succedere marcurem, principis totius animalis, maximeque cordis. Ego namque ac stomachi ac vesicae ac renum. Fuerunt autem nonnulli, qui affecti erant difficultate intestinorum, tali febre correpti, quum scilicet laborassent inflammatione intestinorum. Atque etiam laevitates intestinorum. et sutores intestinomm diutinos, quotiesstatim ab initio aut tempore procedente febris imbecillis.incidit, mereor subsequitur, et ut summatim dicam, quoties praeexicoatum cordis corpus febrilem calorem susceperit solutu difficilem.

Cap. XIII. Maximum itaque signum febris hecticae est, quoties arteriae sentiuntur calidiores quam corpora, quae circiter sunt; quod per alias febres illis minime accidit. Fit autem symptoma adhuc evidentius ubi laveris, aut. alio quovis modo rarefeoeris, itu ut humor quidam profluat, atque calor ipse perspiret. Calor- enim moderatus in aliis partibus omnibus post talem perspirationem apparet ; in ipsis autem arteriis nequaquam minor est priore. Is vero quam maxime exquisite sentitur per pulsuum diastolas, qui minime mutantur post dictam perspirationem, sed similes penitus permanent. Sola ergo consistens hectica febris perspicua est, sive absoluto sermone hectica, sive etiam .tabida. sit. Ubi vero cum alia quapiam fuerit, difficilius. jam eo-. gnoscitur, quemadmodum quae nuper mulieri cuipiam acci-, dit, cui non iulum die, fixi etiam nocte non obscure fiebat accessio. Latuit enim tabida febris omnes qui eam visitabant medicos, existimantes oportere neque. principium accessionis sensibile esse hecticae febri, neque incrementum, neque vigorem, tanquam minime contingat hecticam febrem putridae alicui posse implicari ; sed nobis statim primis diebus in hac muliere cognita est. Uterque enim accessionis insultus, qui die ac nocte fiebat, breves efficiebat partes accessionis, ac saepe cum madore quodam, aut perspiratione vaporosa solvebatur tam perspicue, ut corpus ipsum bene temperatum tangentibus sentiretur. Indicia autem in arterus paulo ante elicta semper extiterunt, nequaquam refiigeratis ipsis similiter aliis partibus, neque velocitatem aut irequentiam motus amittentibus. Quae ergo esto loco saepenumero docuimus, etiamnunc dicemus; non oportere solum circuitus atque proportiones accessionum considerare, sed multo prius ipsam speciem febris, ex eaque cognoscere ipsam febrem, quemadmodum hominem ex propria forma. Sic ipsi faece prima die ad hunc modum speciem febris cognovimus, minime expectantes tertianam, aut quartanam, aut quotidianam circuitionem. Sed de sus secundo libro de judiciis satius docuimus; atque eo ipso libro nllulominus diximus, quomodo oporteat diariae febris cognoscere differ sentias. Prom Herum autem, stio, me dicturum hoc loco de istis. Sed cum recordarer pauca in eo libro. desiderari, quo in plenum de omnibus praeceptum esset, alia quidem huc transcribere supervacuum duxi, adiiciam vero ea tantummodo, quae intra modum sunt in eo prodita.

Cap. XIV. Febricitantibus igitur ab aestu cutis magis ad temperiem calidiorem. et squalidiorem, quam pulsus ad febrilem affectum mutatur; quocirca sitis minus hos in-. festat, quam qui aequalem habent caliditatem Ac primo occursu munus calor in ipsis rigere videtur, contra quam in aegrotantibus propter adstrictionem ; in his enim lucrefriti Caput praeterea peruri maxime ridetur iis, qui propter aestum febricitant, gaudentque magis et juvantur frigidis fdmentis, atque ipsorum o cusi calidiores et rubicundiores vis. dentur cum siccitate, quicunque fine gravedine et defluxione febricitant. Quibusdam enim propter aestum talia accidunt, caputque ipsis redditur non solum calidum, sed etiam plenum sanguine; ita ut euntes venae admodum contendantur, quae circa oculos et tempora et frontem et faciem totam habentur. Id autem non parum discernit, quod pleni sunt, ab iis, qui ex humorum refrigerio febricitanti Hi enim ubi caput male afficitur, promptu corripiuntur gravedine et defluxionibus, et febris ipsis interdum symptoma est solius in capite affectionis. Sed magna ex parte tunc magis febricitant, quum corpus refrigeratum est vel exustum. At vero cutis minus calida refrigeratis, atque in tumore majori corpus existit, nec quisquam squalor circa faciem, qualis propter aestum febricitantibus evenit sine capitis repletione. Itaque magna ex parte caput solet talibus repleri ab aestu, nisi quis fuerit admodum purus ac sine excrementis ; iis enim tantummodo contingit calescens caput fine repletione permanere, interdum tamen flue repletione a multo calore corripi ipsum totum exustum. Haec igitur affectio perspicue dissidet ab ea quam frigus excitarit. At quae cum repletione est, dissirile distinguitur, utpote defluxionem inserens ac gravedinem, quae etiam refrigeratis accidunt, sed, ut diximus, squalor et nimius calor cutis, et quaecunque alia paulo ante dixi, propria ustorum existunt ; de quibus fusius in libris de medendi methodo licetur, cum aliis omnibus suariae febris differentiis ; quarum dignationes quia secundo libro de judiesis docuimus, non amplius hoc loco dicendae sunt. Sed hunc quidem sermonem hic finiemus, deinceps vero subrium, quae ex humoribus accenduntur, omnes differentias indicanimus.

GALENI DE DIFFERENTIIS FEBRIVM LIBER SECUNDUS.

Cap. I. At superest febrium quae in humoribus. acconduntur, differentias percurrere, si prius de eis admonuerimus, minime sufficere, ut quidam voluerunt, ad generationem febrium, augeri atque exuperare humorem biliosum, quem alii pallidam, nonnulli flavam nominant bilem. Omnes enim arquati maxima sic afficerentur febre, quibus co. pia talis bilis in toto corpore continetur; sed haudquaquam febricitant prius quam esta quaedam causa concurrat, de qua paulo post agetur. At vero absurdum est in quartana et quotidiana febre exquisita colligi amaram bilem existimare, quemadmodum in tertiana atque causo. Etenim contra quam in- illis in quotidiana et quartana febre neque vomitus biliosus, neque sudor, neque urina, neque dejectiones ridentur biliosae; praeterea nec quicquam aliud, quod praecessit, aut simul adest eis, subscribit. Febris enim tertiana ut plurimum consistit in corpore natura bibolo, et in aetate rigoris, quae est omnium aetatum maxime biliosa, et aestivo tempore maxime, quo talis humor exuperat ; itidem in regione calida et sicca temperamento et fletu ambientis aeris tali, et vita non otiosa ac deside plurimum, sed in labore, cura, vigiliis; aestu et victu parco, coque calido et sicco. Quin et immoderatus usus medicamentorum calefacis entium et exiccantium committit febrem tertianam. Quoti- . duana vero e contrario penitus esuritur in natura pituitosiore, ac teuipore hyberno, et constitutione frigida et humida, fenibus et pueris potius, in regione frigida et humida, et alta ollula simul cum repletione, maximeque quoties post cibum lavantur, ac multo magis, ubi ipsis cibus pituitosior natura existit. Sed neque vomunt tales biliosum humorem, neque deiiciunt; neque sudant, quemadmodum in tertiana febre. Haec enim ex flava bile putrescente fieri finiet. Quotidiana vero pituitufum humorem subsequitur ; quomodo quartana melancholicum. Sic namque natura corporis magis melancholica, et aetas declinans, et autumni tempus, necnon omnia, quae sus proportione respondent in cibo potuque, et toto rictu, frigida et sicca temperamento, febrem gignunt quartanam. Et eam ob rem praecedens eas rigor nequaquam similis est; sed in tertiana quasi pungens ac vulnerans siensum efficientem causam indicat; in quartana autem quasi refrigerans. Sed de forma rigoris libro de causis symptomutum definitum abunde jam est, ubi etiam de ejusdem generis febrium differentia est proditum, nempe ex eis intermittentes (ita appello eas, quae ad integritatem sensibilem desinunt) ex humore moto ac in omnem corporis partem de.lato efficiente febrem consistere ; .continuas vero ex condito et contento in venis, de quarum cognitione secundo libro de crisibus docuimus.

Cap. II. Pebrium igitur intermittentium omnes disTerentiae tres existunt, quotidiana, tertiana et quartana: ex pituita putri, quotidiana; ex utraque bile, flava quidem, tertiana; atra autem, quartana efficitur. Continuarum vero,- quae ex flava bile consistunt, duplex species est ; una quidem earum quae synocni continentes appellantur, quarum omne tempus una accessio est ab initio usque ad finem ; alterum earum, quae communi, sed ambiguo genere continuae dicuntur, et multis particularibus circuitibus continentur . Caeterum continentium differentiae omnino tres existunt. Quaedam enim earum ab initio usque ad finem aequalis permanet, quaedam paulatim crescit, tersia vero alia paulatim decrescit. Ac nonnulli primam nominant homotonum et acmasticam, aequali tenore ac vigore incedentem; alteram anabaticam et epacmallicam, ascendentem atque increscentem; tertiam vero paracmasticam, decrescentem. CondDuarum vero duae differentiae primae existant. Nam astae tertio quoque die tantummodo exacerbantur, aliae die intermedio alteram inferunt exacerbalionem. Atque hae n ustum nomen peculiare obtinent. Febrem autem, quae tertio quoque die exacerbatur, ego quidem nomino tertianarsam, seu tritaeophyem ; non tamen prohibeo, si libeat, aliter appellare, modo serves in rebus ipsis differentiam. Alia enim est natura, quum desinunt ad integritatem; alia quum ad declinationem febrilem liniuntur febres continuae, quae tertio quoque die exacerbationem habent; et praeterea quaedam alia natura, quae in medio exacerbationes facit, sed nullam ex his semiterlianam appello, non tamen prohibeo qui ita nominare voluerint, si id unum mihi caveatur ab eis, ut nulla febris species omittatur, sed unaquaeque deinceps dis. eatur, quemadmodum ego nunc in hoc libro facere institui. Ex continuis enim, quae in die medio exacerbantur, quaedam in forma quotidianae processit, duas exacerbationes simillimas invicem efficiens; quaedam vero dissimiles habens duas, primae quidem tertiam simillimam obtinet, secundae vero quartam, in forma duarum tertianarum procedens ; sed haec ex bile potius ; illa, quae singulis diebus similiter exacerbatur, ex pituitoso humore consistit. Porro tertium aliud genus est febrium continuarum raro eveniens, quoties exacerbatio in forma quartani circuitus processit, mequaquam desinens ad integritatem. Accidit autem, quemadmodum febris, quae tortio quoque die accidit, interdum duplex ac triplex : ita etiam haec non solum duplex, sed etiam tris plex. Sed in febrium implexus libro de typis commodius indicantur. Febrium autem simplicium, quae ex humoribus accenduntur, simplices differentiae tot numero sinit quot proxime docuimus. Ex earum autem permixtione aliae quaedam efficiuntur, de quibus deinceps dicam, si prius de simplicibus quod deest adjecero ; ut quaecunque suerit omnino simplex febris, unam speciem quasi regulum quandam obtineat eatum, quas nunc dicturi fumus. Quaecunque vero degeneraverit aliquatenus i eatenus ab ipsis febribus simplicibus decedet.

Cap. III. Quae igitur sobrie ex flava bile per sentientus corporis partes delata accenditur, cum rigore invadit atque ardens est, et vomitu fissis, vel dejectione si vel sudore, vel quibusdam horum, vel omnibus simul solvitur. Hujus febris longitudo accessionis maxima horarum est aequinoctialium duodecim ; atque appellamus eam exquisitam tertianam, quae temperamento aegri biliosi, ac tempore et regione et statu et victu calido et sicco efficitur. Sed omnia alia paulo ante docuimus, quaecunque concurrunt ad ejus generationem. Atque accessio brevior est magna ex parte quam quae utea dicta est longitudo, permultam majoris ac minoris obtinens differentiam, vel propter quantitatem et qualitatem ipsius bilis, vel propter aegri vires, vel propter praetentum tunc in aegro corpore dispositionem. Bilis enim copiosior longiorem quam paucior efficit accessionem; tenuis breviorem quam crassa. Sic vero et vires validiores breviorem, imbecilliores longiorem, Et corporis dispositio rara quidem breviorem, densa vero longiorem. At pero tempus intermissionis in tali scbre ex pulsu indicium putredinis humoris penitus obscurum habet sequenti die ac nocte post accessionem. Leviter autem succensa obsicure cognosci poti est primis partibus posterioris diei ; sed adhuc clarius circa fines ejusdem diei aut noctis ; atque adhuc clarius proxima die vel nocte, quae praecedit scilicet suem aut noctem acces-. sumis. Sane in ea ipsis perspicuum jam est signum; multoque magis, quoties accessio invadit ; ac multo magis, ubi ascendit ad vigorem. In eo vero minus quam per incrementum, rursusque multo minus per declinationem. Hanc febrem si libeat nominare exquisitam tertianam, nomine uteris antiquo; sin minus, at certe nobis dabis ita nominare perspicuae doctrinae gratia.

Cap. IV. Alia porro est simplex ac exquisita febris ex pituita putri, quae per sentientes corporis partes pellitur ab ipsa natura, consistens. Ea incipit ex frigore partium extremarum atque horrore. potius quam rigore; difficulter accenditur, diutumumque obtinet incrementum ad consistendi vigorem, quoniam humor, in quo consistit, frigidus atque humidus est temperamento ac glutinosus consistentia. Itaque difficulter accenditur ac tarde movetur saepe in ipsis meatibus haerens. Ac premit quidem interdum gravatque vices ; inaequalem autem ac magis debilem efficit parvumque pulsum in insultu ac primo incremento. Per febrem vero biliosum existit inter mitia accessionum unaquaeque affectio eit dictis circa pulsum; sed ab illa quidem cito abeunt. tum alia, tum etiam inaequalitas, quae magna ex parte cum talibus febribus non accedit. Calor autem non -multo post, quam destitit rigor, accenditur luculentus, quemadmodum ignis quidam plane purus in quo nulla fumosa caligo inveibitur. Calorem vero pituitosi humoris assimilabis igni fumofo lignorum viridium accensorum. Evacuationes igitur in eo paucae existunt, ac longitudo accessionis diuturnior, et tempus intermissionis non aeque ac primum purum est, sed semper servans in calore et pulsu putredinis humoris indicium. At vero et in hac febre circa principia atque incrementa accessionum ludicrum putredinis est manssestissituum. Attamen et haec ubi exquisita fuerit, ridetur multis habere puram intermissionem; et nos ipsi ita etiam non raro dicimus, quum intempestiva accurati sermonis discussio videtur. Accidit autem naturae corporis, tempori, regioni, tempestati, studio, victui et aliis omnibus pituilofis. Accedit vero Ungulis diebus, quamvis minus calida sit quam bificta, quae tertio quoque die fatigat. Sed constat hanc quidem ( quoniam et humorem habet accensu facilem et promple semper ob tenuitatem quicquid ejus fervefactum est per accessionem, expurgatur) ad integritatem quandam magis puram desinere, et exiguum post accessionem vestigium putridi caloris relinquere ;- eam vero, quae ex pituita fit, nec integre purgari per declinationes accessionum, nec exiguum, quod velut succendatur, relinquere. Inde ergo efficitur et intermissio multo deterior. et secundae accessionis maturius principium.

Cap. V. At vero tertium genus intermittentium febrium, quartana exquisita, quoties ex humore melancholico solo efficitur frigido siccoque temperie paulatim quidem fuecenditur, quemadmodum lapis quidam, vel testa, vel os, vel aliud quidpiam sic frigidum et siccum corpus Ubi vero flamma quaedam ex eo accensa est, nihil relinquit tumulum, neque femiusium post accessionem ; et eam ob rem evacuationes plures ex tali- humore quam pituitoso et intermissio plane pura esse videtur, eo quod hic omne id humoris melancholici, quod est accensum, evacuatur atque .discutitur; Et ob eam rem accidit illis rigor ; qualis potissimum in vehementi frigore refrigeratis ; non qualis interdum existit. per ; aestum, vel lassitudinem, vel medicamentum calidum ani mordax ulceri aduibitum. Caeterum necesse est hanc febrem, antecessisse quicquid. colligit atram bilem, ex vitae genere, victu, coeli statu, tempore, regione, natura et aetate aegri melancholica. Accessio praeterea hujus febris, longitudine temporis tertianae similis est; atque interdum accidit ut sit longior, quamvis- exquisita fit, quoniam ex humore frigi- . diore consistit. Causa autem similis est in his febribus et, aliis omnibus, quae differentiam longitudinis efficit accessio- r num, quemadmodum paulo ante luimus in exquisita tertia-.. na; in multitudine et qualitate humoris, et robore et insutuitate virium, et ad haec ipsa aegri dispositione differentiam. habens. Nam et esta omnia proportione respondent iis, quae ex humore biliosa consistunt. Quocirca si humor melaneholicus neque putrescat, neque vehementer feratur per partes corporis sentientes, nequaquam efficit melancholicam circuitionem exquisitam; - i Sane arquatis affectibus proportione respondent ex liene morbi diutini melancholici, corporisque totius foedi fiunt colores. Et erysipelatibus ac sterpetibus, qui ex flava bile consistunt, cancri etphagedaenae proportione respondent. Sed neque ex Iris neque ex. melancholiris affectibus necessario febricitant, nisi prius hu ... mor melancholicus et biliosus putrescant. Natura enim semper nititur, suis viribus. utens, nssimllare partibus nu-. triennis quicquid fieri utile potest; excernere autem id, quod non est istiusmodi. Quod si interdum prae crassitie, vel copia, vel lentore excrementa vel stipatione quadam meatuum, vel sua ipsius debilitate non possit excernere humorem uni-. versum pravum, immorantem diutius in ipso corpore anima-. lis putrescere necesse est. Nullus enim alius lurmor perrnanere, qualis extitit ab initio, potest, nedum qui adeo altiosus est, ut ab ipsa natura cultum amplius suscipere non possit; sed aut concoctus apponitur atque assimilatur stolidis animalis partibus, aut corrumpitur atque putrescit. Ad hunc modum arquatis ac melancholicis affectibus, quum humor biliosus exuperans in corpore diutius immoratur, febris evenit. Saepe etiam affectus in jecore et in splene attulit febrem, quum aut inflammatio aliqua, aut obstructio efficit praedictos affectus. Pari ratione nec ubi pituitosus humor exuperat, febris sequitur, nisi. putrescat prius. Atque ob hunc quidem, quod ab antiquis existimatum est esse impossibile, saepenumero visum est; id autem est fine febre rigor, qui nonnullis quidem iemel accidit, nonnullis autem etiam per circuitum pluribus diebus, vel continuus ab initio usque ad finem, vel omnino ita mediocris, ut nequaquam esse videatur, quum quieverint, sed ubi moveantur tantummodo, efficiat sensum; vel etiam major, ut etiam fine motu infestet. Sed quoties talis humor spatio temporis putreseat, non rigent solum, sed etiam sebricitant. Et diuturna admodum et solutu difficilis febris in quotidianae forma tales causas sequitur.

Cap. VI. Hujus generis est febris epiala proprie nominata, quum simul sebricitant ac rigent, et utrumque sentiunt eodem tempore in quavis corporis parte. Sane Archigenus. existimat de nulla altera nomen epialon efferri, quam de una hac febre. Sed constat Atticos quosdam viros rigorem ante febrem ita appellare. Enimvero Praxagoras videtur mihi vitreum appellare humorem talem. Recentiores autem, e quibus Philippus est, crudum simpliciter, nullum adjirientes vocabulum ad exquisitam definitionem. Is prolecto ex specie pituitosi humoris est, ut qui admodum fiigidus atque lentus fit. Qui enim humor frigidus simul et hunudus suerit, fusi ipsam pituitae cadit appellationem, liquis Hippocratice et ex omnium consuetudine non solum .veterum medicorum, sed etiam aliorum Graecorum nominare voluerit. Prodiens enim libro de natura hominis errat circa hoc vocabulum miranda etymologia adductus. Sed non est praesentis temporis ad talia deflectere orationem, quum aliam dicaverimus illis disputationem Ergo rursus. ad institutum veniamus. Quisquis in corpore humor fuerit frigidus et humidus, ipsihunc nominamus pituitam; tu si libet appella scindapsum. Adeo sane nulla mihi vocabulorum est cura. At vero scias hujus humoris plures esse differentias. Nam una quidem species ejus est admodum frigida, ita ut maximos dolores adferat; quum in locum calidum impacta est. Et saepenumero multos dolores eorum, qui colici nieruatur, ex acri clysmate tali humore evacuato, statim sedatos intueri licet. Hic. autem humor videtur similis nspectu vitro iulo. Altera vero species pituitae est, quam excreantes saepe expuunt quidam, sensibilem obtinens dulcecedinem. Conflatque eum non posse esse omnino frigidam, si recordamur eorum, quae libro de simplicium medicamentorum facultatibus docuimus. Tertia praeterea species alia pituitae est; quae ipsis expuentibus acida sternitur, ac minus quam vitrea, magis quam dulcis, frigida est ; quemadmodum altera falsa habetur, aut ob putrefactionem, aut obpermixtionem fultae torosae humiditatis, ex qua. febricitantes mixime rigent, sed horrent tantummodo, invadente accessione. Acida autem ac vitrea si moveatur, corporis sentientis partes permeans, iufert rigorem sine febre; quod si quaputredo moderata illis adsuerit, epialam esurit febrem; sin magis putrescat, rigor praevenit, febris vero subsequitur, devicto frigore ab ipsa multitudine caliditatis, ita ut nullo modo exillat per lucremehta et rigores accessionum. At vero nitrea pituita forsitan acidae qualitatis particeps est; ita ut omnes ejus differentiae tres existam, acida, dulcis, falsa; atque ex v pituita dulci putrescente rigor minime antecessit febrem. Forsitan vero neque simpliciter, neque a simplici causa quis existimarit tales fieri febres. Siquidem quicquid .pituitae putrescit, accendit febrem; reliquum vero nondum putrescens, ex quo rigent, non ejusdem est qualitatis cum- ea quae putrescit. Si igitur ab hac quidem rigor, a putrefacta vero febris efficitur; duplex semper causa erit. Licet vero hic dicere febrem ab altero quidem fieri causae genere, rigorem autem ab alio, ut qui non sit quod febris. Per febrem tamen tertianam flava bilis et rigorem esurit et febrem. Sed haec subtilioris sunt concertationis ; nos ad institutum noUrum redeamus.

Cap. VII. Permixta pituita putrescente, ex qua fieri quotidianam docuimus, cum bssioso humore efficiente tertianam, composita duplexque causa et effectus fit. Alter enim humorum quoque, alter tertio quoque die adfert accessionem; ita ut unus dies duas habeat accessiones, alter vero unam, quum tempora accessionis in easdem horas minime incidunt Ubi enim incidunt, una erit consule, neque tertianae, neque quotidianae exactam speciem servans. Et quoniam utriusque febris duplex est species, implicationes quatuor erunt; una, in qua tertiana permiscetur quotidianae ; secunda, in qua tertiana continuae quotidianae ; tertia, in qua permiscetur quotidiana tertianae continuae; quarta autem, in qua permiscetur quotidiana continua tertianae continuae. Singularum vero dictarum implicationum differentia duplex est. Interdum enim omnes accessiones eodem tempore simul invadunt, interdum diversis temporibus. Sed in cognosci facile possunt, praeterquam quod saepe intermittens minime cognoscitur a parum exercitatis, quoniam aegri nunquam deducuntur ad integritatem ; sed oportet speciem considerare accessionis, quemadmodum secundo libro de crisibus satis lictum est, et inde cognoscere, non ex ipsa circuituum proportione. Sub-, jiciatur enim invasisse quempiam circa horam primam accessionem simul cum rigore, qui rideatur vulnerare carnem laborantis, deinde omnia alia tertianae febris indicia usque ad vigorem processisse, cum vomitu bilis simul et cum sudore benigno declinere, atque esse jam diei horam nonam; porro conjectare nos ex toto accessionis motu, circa undecimam lroram sine febre fore aegrotum, ea scilicet integritate, quam in circuitibus nominare solemus; ita vero sperantibus, stat tim subsistere sudorem, aut densata susum, aut etiam inhorrescente cute, deinde initium atque incrementum, et ad haec algorem in genere continuae febris pituitosae sequi. Duplicem profecto ita cognoscemus causam esse ac speciem febrium, mixta intermittente cum continua, quamvis .nulla inveniatur intermissio. Ac loquenti quidem die sperabimus invasurum accessionem hora nona, et si ut expectabamus res ipsa eveniat, penitus tertio. die similiter sperabimus, adhuc sebricitante aegroto, iterum invnsmam eum tertianae febris accessionem hora prima. Quod si praeveniat aut tardet accessio, quam secunda die sperabamus hora nona, atque quam tertio die credebamus futuram primis hora, non etiam posthac sequentibus diebus, neque nonam horam, neque primam expectabimus, sed tanto prius aut posterius, quanto proportio primi circuitus accessionem praevenisse ab hora, qua initio cepit, aut tardasse indicavit. Utra vero earum desitura fit prius, tum ex febris specie conjectandum est, tum ex accessionis longitudine et magnitudine et more et motu et item circuituum repetitione in anticipatione et tardatione, et ad haec signis quae postea apparent cruditatis et concoctionis totius morbi, quorum in urina maxima censentur. Ac de his omnibus libris de crisibus satis suctum est. Quod si pituitosa continua non ad nonam horam, sed quintam aut. sextam excipiat interni ttentem biliosum, quae prima hora incepit, adhuc difficilior cognitu est vulgo illi medicorum, quibus talis consideratio minime curae est, an scilicet si t unum febrium genus, an duo et quodnam utrumque. Caeterum tanquam nihil horum cognoscentes, non solum nesciunt, quonam modo oporteat curare eas, quae nequaquam cognoscuntur quales tandem sint, sed neque utrum secunda die fuspectus habere conveniat utrasque horas, quae prima die accessiones attulerunt. Ego namque scio me risum eis fisepenumero vaticinio potius quam melica praenotione conje cisse accessionis insultum. Per hanc igitur ipsum mixtionem, de qua nunc agimus, tertianae cum ea quae quotidie accedit, nidi interdum circa primam horam exquisitae tertianae accessionem invadere, circa textam autem existere accessionemejus, quam recentiores mediei proprie nominant quotidianam. Solent enim ita nominare febrem quae singulis diebus accedit, .nequaquam desinit ad integritatem. Ipsa vero solitus fum talem nominare quotidianam continuam; nomen enim cathemerinum nequaquam licet invenire apud quemquam Graecorum scriptum, sed amphemerinam appellant rem omnem, quae singulis. diebus similiter fit. Sed ut Plato dixit, contemnere oportet nomina eos, quibus tantarum ac talium rerum proposita est consideratio. Appelletur igitur, gratia clarioris doctrinae, ea quae singulis diebus ac-, cedens desunt ad integritatem, quotidiana simpliciter, nihil insuper addendo ei in oratione ; ea vero quae minime desinit, quotidiana continua; ac liceat tibi, si libeat, alteri adjicere intermittens. Pari ratione dicendum et de ea, quae tertio quoque die accessit; altera enim differentia tertiana simpliciter, vel etiam interrnittens tertiana habetur, t altera tertiana continua est. Licet vero et continuam tertianam nominare tertianam simpliciter sine adjectione ulla, quemadmodum nonnulli appellanti Sed enim non opus est fusius disputare de nominibus, sed redire ad institutum tempus est. Nam adolescens, in quo dixi implicationem extitisse tertianae cum quotidiana continua, primo quidem die mane lucepit cum rigore tertianae proprio febri, alia omnia servans exquisitae tertianae indicia usque ad textam horam, subitumque vomitum biliosum et multum attulit, et ventris excretionem satis multam, eamque biliosum, ac parvos sudores, a quibus statim contractus est atque horruit homo ; deinde Aurius incipiente insultu, pulsus erat parvus et inaequalis; post usque ad horam undecimam, succensa adhuc paulatim, pleraque ipsius invasionis habebat propria, pauca vero quaepiam ipsius quoque incrementi ; deinde usque ad noctis horam quartam incrementum merum erat, post in eadem magnitudine permanebat ad ipsum quidem sensum usque ad horam noctis sextam, quum jam perspicue ridebatur declinare, usque ad quartam horam in secundo die. in ea enim contrahebatur, atque insultus accessionis signa ostendebantur, partibus quidem ipsius extremis frigidioribus evadentibus, pulsu autem parvo; atque increscebat usque ad vesperam paulatim, neque horrorem quempiam, neque inaequalitatem aliam efficiens ; deinde rursus vigebat circa horam quartam noctis, ac sensibiliter declinare incipiebat circa sextam. Ac. quod quidem tertia die hora circiter secunda oportebat ejus expectare accessionis insultum fore quotidianum, perspicuum erat; non tamen tertiana an servatura esset eandem horam, an non, perspicuum erat, Accessio igitur horrifica incepit hora secunda, quae citius quam pro accessione, in. prima ac secunda die continuae quotidianae increscens usque ad quintam horam, initium rursus alterum fecit post quintam horam, atque ei erant omnia symptomata similia iis, quae secunda die extiterant. deinde rursus increscens promptius usque ad octavam horam, rursus horruit in illa hora, ac paulo post accessio prompte ascendebat increscens, ita ut circa horam noctis quartam ad rigorem. deduceretur. Ecquidnam aliud quam exquisitae femitertianae haec accessio extitit? Quum duae febres eadem hora luvaderent, eo quod quae singulis diebus repetebat, duabus horis praevenisset, tertiana vero duabus horis tardasset, ita ut nitenti dignoscere speciem febris perspicue rideri potuissent temperata ac permixta tertianae ac continuae quotidianae^ symptomata. Quum enim tertiana quidem cum rigore incipiat, quotidiana vero sine rigore, permixta ex utrisque horrorem statim inferebat; rem quidem minorem rigore, majorem vero frigore;. ac tanto majorem frigore, quantus minor rigore est; ita ut. aequaliter distans ab extremis utrisque horror ini medio ainhorum collocetur, rigoris scilicet atque frigoris;- id quod temperatis invicem extremis potissimum fieri solet. Ergo non ab re nomen test febri semi tertianam indiderunt. Tem-. perula enim ex quotidiana continua ac tertiana interminante, totius suae naturae partem dimidiam utramque praedictarum. febrium habet. Ut igitur semiasinus ac semideus dictus est, eodem modo femitertiana. Mulus eum medietatem quidem equi conducentis ei ad generationem, medietatem vero asini habens, ab altero eorum tantummodo dictus est semiasinus. Et semideus indicatur quidem participare dei medietatem; quod autem homo sit altera ex parte, omittitur. Itidem semitertiana medietatem alteram habet tertianam, medietatem alteram quotidianam continuam. Sed ipsi duplex modus. generationis est; aut enim in unum tempus duae accessiones currunt, ut paulo ante diri, quia altera praevenit, altera tardat; aut ambae statim ab luitio invicemtemperantur. At quae ambabus in unum tempus coeuntibus fit, unam solam habet accessionem naturae ipsius semitertianae; altera vero omnes ab initio morbi usque in finem, quaemaxime proprie femitertiana ab omnibus nominator. Sed de hoc paulo post agetur, potissimum propter Agathinum et Archigenem. Adolescenti igitur, quem nostra narratio supposuit, tertio die quum fieret talis accessio, propterea quod in unum tempus ambarum febrium accessiones incidissent, praeveniente duabus horis quotidianae accessione semper, tertiana autem tar dante semper duabus, accessio quarta die incepit oriente sole, speciem servans exactam febris pituitosae. Futurum autem ex proportione erat, ut quinta ab ea accessio inciperet rirca decimam horum noctis, quoniam semper praeveniebat horis duabus: tertia autem ab initio accessio febris biliosae habitura principium erat quinta die, hora quarta, ita ut medium interstitium initii duarum accessionum foret sex horarum; quod etiam factum est, circa decimam limam quartae noctis adveniente accessione secundum speriem pituitufae febris, atque ita procedente usque ad horam quartam diei; coeunte vero cum biliosi; simul modico rigore, deinde rutilis permixtam speciem habente accessione secundum biliosae simul ac pituitosae speciem. At vero subsequentinocte circa o etavam horam pituitosa febris incipiens exquisita ac stola totam obtinuit sequentem diem, quae sexta fuit ; tum autem usque ad mediam noctem declinans, inde rursus incepit eodem modo ; postea reliquam noctis medietatem et tempus usque ad meridiem septimae diei obtinens, jam quodammodo declinaviti Sed tertiana ei successit cum rigore incipiens, quemadmodum solet incipere exquisita tertiana ; atque alia omnia eodem modo exquisita asserens indicia, bilis vomitum effecit et dejectionem biliosum et urinum bonam et quendam madorem crepusculo vespertino, indicans perspicue iis, qui didicerunt cognoscere genera febrium, quod remitteretur atque declinaret et solvenda esset post unam vel ad summum alteram circuitionem. Etenim declinatio facilitatem habuit 1nirabilem quandam, et qualem nulla ex prioribus, usque ad horam noctis quartam. In illa enim febris pituitosa singulis diebus accedens, horis autem duabus praeveniens, incepit, atque occupans totam noctem et totum loquentem diem, rursus incepit octava nocte secunda hora; quam quidem noctem totam occupans declinarit sequenti die nono. Accessio autem tertianae erat sutura in illa die circa octavam horam, quoniam duabus horis tardabat ; sed tunc circa horam nonam incepit, indicans adhuc eo suam declinationem. Sole autem occidente coivit cum ea accessio pituitosa, anticipando hrvadens, quemadmodum solita erat, et noctem occupans illam et sequentem diem, rursus incepit decima die hora decima. Deni rursus undecima die hora octava exaole permanens pituitosa ; deinde circa horam noctis primam initium horrificum tertianae febris quatuor horis tardantis extitit, tum autem sexta hora noctis venter dejecit biliosa et quidam in toto corpore madores extiterunt ; et post hos tota declinatio prope ad integritatem devenit, atque erat jam persuionum tertianam destitisse integre, pituitufam autem esse relictam falam jam et declinantem Has igitur ob res circa duodecimam diem nec insuper accessio praevenit horis duabus, quemadmodum antea stulta erat, sini septima hora incepit; deinde circa decimam tertiam haudquaquam texta, fid tardarit ac septima hora incepit, ostendens lusi gnem facilitatem atque declinationem. Quartodeoimo autem die declinatio multo melior extitit, atque accessio incepit hora nona, et in mina insigne concoctionis ludicium apparuit, praenuntians fore solutionem futuro decretorio. Sed de hoc nunc non est sermo, nisi obiter. Quod autem saepenumero permisceantur diversi generis febres medicorum vulgus latentes, hiRosae scilicet pituitofis, itemque continuae intermittentibus, praescriptus aegrotus abunde judicavit.

Cap. VIII. Sed quum de sus quae decebant dicta sint, ad id, quod paulo ante productum est, rursus venio; Compotita enim ex tertiana et quotidiana continua, quam vocamus semitertiauam, vel habet flavam bilem exuperantem, proindeque flavae bilis symptomata vehementia; vel hunc pauciorem, pituitam vero copiosiorem, proindeque quotidianae continuae pathemata certiora; vel neutrum altero humore exuperantiorem, sed ambos aequales, quae sane exquisita. semitertiana est, talis specie, qualem Hippocrates ipsam indicavit, scribens. libro primo epidemion ad hunc modum. Plerisque eorum hae fuerunt affectiones; scbias horrificae, continuae, acutae; in totum minime intermittentes, modus autem scmitertianus erat; hae quidem diem unum habentes leviorem, altero autem gravius exacerbantes, atque ad acutiorem affectum increscentes. Horrificas autem dixit non simpliciter febres incipientes cum horrore, nam innumeris febribus id accidit, de quibus deinceps docebo, sed in quibus bonam partem accessionis horror occupat altera duntaxat die, in qua simul invadunt tertiana ac quotidiana continua. Sequens enim dies quotidianam tautummodo habet. Quocirca prima dies magna ex parte permrxtam ex utrisque febrem adfert; secunda autem continuam quotidianam. Interdum enim prima die invadere pituitosam, secunda autem utramque contingit. Accessio igitur communis ex utrisque, quoties aeque polluerint hunrores, talis est, qualem paulo ante descripsimus semitertianam ; ubi vero tertiana exuperat, febris magis horrifica est et aliquid rigoris in intuitu accessionis assumit. Statim itaque calidior talis est atque ardentior ac celerius pervenit ad vigorem ; et quendam bilis vomitum, vel dejectionem, vel madorem in- . fert. Ubi vero humor pituitosus exuperat, frigus extremarum partium exuperat et horror parvus est, et pulsus contractio fortior ac diuturnior, ac lente accessio increscit etmulto post tempore riget; non tamen .sitim efficit, neque ardorem; neque vomitus, neque detectio biliosis, vel mador in ea existit. Atque hujus mixtionis duarum febrium etiam Archigenes in notitiam quandam devenit, sed consule et incerte, quemadmodum indicavimus septimo libro, quem contra ipsius commentarios de pulsibus scripsimus. Existimat enim in semitertiana quandoqueexuperare tertianam febrem, quandoque quotidianam, mixtionem tamen earum aeque pollentem, quae stola femitertianam exquisitam constituit, neque cognorit, neque in dicavit, sed penitus omisit. Quum enim aequales magnitudine fiut intermittens tertiana et quotidlana continua, initium accessionis cum horrore existit; id enim medium rigoris persiictionisque existit, e quibus alterum tertianae, alterum quotidianae continuae inest. Increnrentum vero post initium propter tertianam facile suscipit culiditatum, atque ad rigorem festinat; propter pituitosam autem tardum, quantum in ea est, efficientem incrementum, inhibetur atque interrumpitur; atque est veluti quaedam pugna symptomatum, interdum incalescente aegro, quum tertianae calor vehementius agens ad cutem humores effert ; detinente autem interdum ac retrahente intro hujus motum pituita, quae otiosa ac frigida est ex natura, ac difficile movetur, et tarde transmeat. At vero in tali pugna, exuperante frigido humore contractio efficitur ec horror ac frigus partium extremarum et cutis ; ita ut altera accessio rursum incipere videatur. Quod si calidior exuperet, subito calefiunt etprope ad rigorem pervenisse videntur ; dein paulo post exuperante pituitofo, aegri rursus contrahuntur, refrigerantur et horrent; usque minime definit fieri usque ad rigorem, qui matutius quam pro pituitoso humore, tardius quam pro bi-lioso existit ; quoniam pituitosus detinet biliosi celeritatem, biliosus autem tarditatem ac segnitiem pituitosi accelerat. Atque hujusmodi quidem exquisita semitertiana est, ex aequali temperamento duarum febrium et duorum humorum effecta. Ea vero quae minime exquisita est, vel humorem biliosum, vel prtuitosum obtinet ampliorem.

Cap. IX. At vero secunda implicatio ac mixtio est duarum febrium, tertianae et quotidianae, sub similem efficiens accessionem praedictae, sed differentem, quod haec deducatur ad integritatem et quod secunda die vel cum horrore, vel cum rigore quotidiana sola effecta invadat. Quocirca talis feluis non amplius femitertiaua erit, siquidem^ sumi tertiana conti- . nuacenfetur. Sivero in altero genere febrium eam annumeromus, nonsolum talis, sed etiam aliae quaedam febres nomina- . luantur femitertianae. ob eam rem mihi videtur Agathinus omnes productas tertianas appellare fetuitertianas. Sed enim quum de nominibus potius quam de rebus tales quaestiones sint, immorandum in eis minime censeo. Num esto libro seorsum de vocabulis medicis dictum jam est; in quo id oste nditor ac definitur in plenum, quaenam sint de rebus et quaenam denominibus controversiae. Quocirca rursus ad res ipsius redeamus, semitertianam ab Hippocrate nominatum horrificam et continuam, quam tertiana quotidianae continuae permixta efficit; intermittenti autem, minime efficit, propterea quod febris ex utraque compotita necessario et ipsa intermittens existit. Neque ver tr ex duabus continuis, biliosa scilicet ac pituitosa, fieri potest femitertiana; neque enim mixtio horrificam facit febrem, neque multas reduplicationes habentem Quum enim omnis continua febris suapte ratione; quum exquisita est, neque habeat horrorem, neque rigorem, neque etiam febris ex eis composita borrisica erit. oportet ergo si eadem sutura sit horrifica simul ac continua, generationem habere eam ex duabus febribus, altera quidem nrternuttente, altera autem continua. Et ob eam rem tertiana permixta quotidianae continuae procreat leniter tiaram; neque ambae intermittentes, neque ambae continuae possunt talem febrem procreare. Restat igitur una mixtio, quae ex quotidiana intermittente ac biliosa continua constans, potest continuam simul atque horrificam efficere febrem. Sed haec contra quam prima habebit continuitatem quidem ex biliosa, horrorem autem ex pituitosa, atque reduplicationes ex pugna mutua, maximeque quoties humores ipsi aeque vicerint. Vincentis vero eorum alter-. utrius ex symptomatis dignotio in prima mixtione declarata est. Haec omnia de quatuor mixtionibus biliosae febris ac pituitosae magis propria sunt libro, qui est de typis ; sed hic necessario dicta sunt propter femitertianam, cujus generationem Archigenes ad tertianam quotidianamque retulit, nequaquam videns se intermittentem efficere febrem. Aga. thinus .vero peripicue consessus est ejusdem generis esse cum tertiana femitertianam, diffidentem tantummodo magnitudine accessionis. Si igitur omnes febrium differentias accurate persequuti, lapsi nominibus essent, fuisset id ferendum. Sed quum neque simplicium, neque compositarum omnes scripserint differentias, et ad haec quasdam alias supervacuas adjecerint, nihil neque in praenotionem, neque in curationem levantes, nos conati fumus pro viribus diligenter excolere omnem typum, longo tempore, experientia simul ac ratione, utiles in eo disterentiaspervestigantes. Simplices ergo praesentis sunt operis ; implicitae autem ex his attinent ad lilerum de typis, cujus penitus ignarus non erit, qui hunc diligenter evolverit. Ex iis enim, quae suximus de febre prtuitusit ac biliosa invicem permixtis, licebit haec ad melancholicam transferentes, de implicatione cum utraque earum ac mixtione conjicere; implicationem nominantes, quum divertis horis invadant; mixtionem, quum insultus eodem tempore sit. Sic tres febres implicare ac miscere quis per se ipsa poterit ex praedictis concitatus. Horum enim omnium initium, fons et elementum est, diligenter dignoscere cujusque simplicium febrium speciem, Neque enim magnus numerus earum est, sed omnes tres existunt, biliosa, melancholica, ac pituitosa, quarum cujusque duplex differentia est, intermittens et continua; ite ut omnes simplices differentiae febrium ex humoribus putridis consistentium sex numero suit. Quod si qua alia istis accesserit in his particulatim differentia, ex copia humoris, quantitate et qualitate putredinis necnon modo motus, et parte in qua putrescit, generationem habebit.

Cap. X. Exempli gratia febrium intermittentium, quae tertio quoque die accessionem faciunt, quibus et accessionis tempus breve est, et initium cum rigore, et solutio cum sudore ac vomitu bilis, vel etiam inferna alvo desitiente biliosa, his nomen inclitum est exquisita tertiana; quibus vero aliquid horum deest, non amplius exquisita, sed sunt. pliciter tertiana vocatur. Quod si et intermissionem minorem habuerit, producta scilicet accessione, tertianam hanc nominant productam; tametsi haec majoris minorisquera . tione differentiam magnam obtinet. Ac licet hanc quidem absoluto sermone appellare productam, quae quum quatuor et viginti horas accessionis occupaverit, reliquas fine febre obtinet ; hanc vero admodum productam, quum circiter tri.. gusta horas febris producitur ; et hanc praeterea magis productam, quum ad sex et triginta procedit ; et hanc aliam plurimum, quum ad quadraginta et eo amplius producitur. Sed haec omnia definire certis terminis non licet ob soriticam, acervalem, dubitationem. Neque vero necesse est talem nominum subtilitatem quaerere, quum liceat nobis etiam sine ea indicere iis qui adfluat diligenter de unoquoque aegro, et recte curare, ac eventum morbi praenoscere. Subjiciamus enim quempiam quindecim horis febricitare, esse autem sine febre tribus et triginta, atque id deinceps ei accidere ex proportione, sane cibandi tempus certa scientia sumere licebit tum ex accessionis tum intermissionis tempore, et quicquid ex eo fumi utile potest ad praenotionem et curationem, id quoque abmrde suppetet, etiam si non quaeratur tertiananme absoluto sermone oporteat nominare talem febrem, an cum quadam alia adfectione definiente ipsam differentiam. Quin et volens indicare alia ratione febrem aegri, quaenam sit, diligentius indicabit, accessionis et intermissionis dicens Longitudinem, quam quaerens nomen, quod perspicue ac definite judicare idem queat. Haec .igitur optima enarratio atque doctrina est. Secunda autem est, quam paulo ante dixi, exquisitam quandam tertianam nominans, etiam vero sunpliciter tertianam, mox aliam paulum productam, deinde aliam admodum, aliam autem magis, postremo plurimum aliam. Sed ex omnibus obscurissima ac pessima est, quae prima est prodita ; ob quam recentiores mediet quotidie inter se certant atque contendunt, ne id quidem cognoscentes se de nomine contendere. Sed de aliis quis fortasse minus mirabitur; de Agathino vero magis mirandum, siquidem productam quandam nominans quotidianam et quartanam, in tertiana mhume servavit proportionem; sed. cujus amplius producta suerit accessio, hanc nominat semi tertianam. Sed. de nominum -ratjone hactenus, nam et ipse plus quam par. est temporis in ipsis contero. Proinde tempus est, ut ad considerationem aliarum redeamus.

Cap. XI. Sequens est, .ut agitetur consideratio ni-.. nilo inutilior, utrum quemadmodum ob utramque bilem ac pituitam fiunt genera quaedam febrium, ita et ob sanguinem putrescentem eveniat. Febris enim diaria, eo tantirmmodo calefacto, .ut diximus, haudquaquam putrefacto, consistit. Per ipsam vero putrefactionem ; necesse est enim interdum sanguinem putrefient, quaerendum febrium fusurum genus. Id autem inventum iri par est, si prius invenerimus, quonam modo sanguis putrescat. Constat enim Aristotelem recte dixisse, fieri putrefactionem ab alieno calore; intelligit an tum alienum, externum, non nativum, nec unicuique rei proprium. Hic enim concoquere, alienus vero corrumpere solet, quod est putrefacere. Extrinsecus autem calor supervenit sanguini per aestum, ac pestilentem constitutionem, et ut summatim dicam, per omnes febres, ex quacunque causit in generationem deducantur. Quiuetiam ubi in quapiam animalis parte sanguis copiosior collectus supra vires ejus suerit, corrumpitur; maximeque quoties rnsarctus est ob crassitiem in pernis vasis, aut impactus ob copiam. Quem f admodum accidit in bubone et phymatis, et ut in summa dicam, in omni inflammatione. Nam in ejusmodi affectibus sanguis dupliri ex causa corrumpitur, tum quia minime disflatur, tum quia a natura minime vincititr. Quod autem quae minime dissiantur, putrescere soleant, in cunctis exteris corporibus intueri licet, fructibus, seminibus, atque etiam vestibus; atque persuadere nobis id, quod dicimus, maxime potest pleuritis. Expuunt enim per eam alii spumosam, alli pallidam, alii rubram saniem, quae nihil aliud est quam humoris in inflammatione vincentis pars, quae non continetur, sed prae tenuitate suras resudat. Interdum etiam talis sanies nigra apparet, ac neque statim ab initio, sed processu temporis, praecedente magna ex parte pallido sputo, quod erat indicium flavae bilis exuperantis ; quemadmodum spumosum pituitae, rubrum sanguinis. Quocirca ratione .non caret interdum putrescere sanguinem ipsum in locis inflammatione affectis, febremque ex eo simpliciorem esse quam ex aliis humoribus. Proportionem autem acsessionum tertianae circuitionis potissimum sumit, ita enim fieri cernitur et in pleuriticis, quoties rubrum expuunt, si vero supra modum assetur, mutatur penitus. Pars enim tenuissima .simul ac pinguis in pallidam bilem, erassior autem in atram vertitur, quemadmodum accidit in carbunculis. Etenim in his sanguis vehementer fervefactus mutatur in humorem.melancholicum. Adhunc vero modum inaudire oportet humorem. melancholicum, tanquam nondum effectus sit atra bilis, sed in confinio quodam collocatus. Febres igitur consistent pro specie humoris, in quem sanguis mutatur, tantummodo dissidentes malignitate et clementia i Simpliciores enim fiunt ex mutatione sanguinis, tum caetera, tum caloris lenitate, Etsi enim quam maxime multus munus occursu deprehendatur, prorsus tamen mitis est, quemadmodum is qui in balners accidit Copia enim caloris. febrilis in ipsa efstuvii copia semper posita est; molestia vero, si admoveas extrinsecus manum, in ipsa caliditatis acrimonia, rdque erit tibi indicium maximum humoris committentis febrem ; intelligo autem ipsius caloris qualitatem. Qui enim vaporosum est atque minus molestus, sanguinis est; qui molestus, erodensque et mordax, ex bile consistit. Ubi vero in primo occursu vaporatus potius quam mordax sentitur, diutius autem immorantibus paulatim ei acrimonia accessit, eaque maxime inaequalis, ita ut per colum quoddam vel eribrum transmitti rideatur, talem febrem ex pituita putrescente oboriri sciendum est.

Cap. XII. Consideranti vero mihi, quaerentique causani, ob quam febres ex aliis humoribus calorem habent, aequabiliter occurrentem, quae vero ex pituita consistunt, dictam obtinent inaequalitatem, apparuit mihi potissimum causa esse lentor crassitiesque humoris et dissolutionis difficultas. Hujus enim, ut aliorum omnium, quicquid semper extenuatum est, per halitum digeritur; vix autem extenuatur, quicquid crassissimum ; ac multo minus, si frigidum natura sit. Quocirca neque totum, nec aequaliter, feli quicquid putredo occupaverit, id Polum in flatus vertitur, ao extenuatum foras fertur; ac perinde evenit, ut in glutinosis crassisque humoribus externis, dum elixantur. Existunt enim ex eis bullae, quibus ruptis spiritus confertim educitur, simul tecum abducens humorem attenuatum; ubi vero tenuis lrumor elixatur, neque bullae esuriuntur et qui ab eo attossitur vapor, omnino similis ac continuus sibi ipsi est.

Cap. XIII. Sed quum de his dicta, quae decebant, sint, subrium synochorum causas inspiciamus. Mirum enim missi esse ridetur faece usque ad quartum vel quintum, et interdum usque ad septimum diem unam, fieri accessionem in eis ab initio usque ad finem. Quanquam siquis consideret diligenter, magis mirum est quasdam febres per circuitus tuas habere accessiones. Exemplum enim supra dictum a nobis de stereore particulatim putrescente, non omnino potest acridere, quum in corpore animalis putrescentes humores cum his, qui putredine vacant, facile misceri possint, utpote quum ex omnibus confluxus conspiratioque in omnia cristat. Quocirca minime fieri potest, ut putredo in una aliqua parte alias alia fiat ; nisi inflammatio colligatum detineat incipientum putrescere humorem. Quum igitur ratio in contrarium cedat, difficiliusque sit invenere causam febrium circuitione repetentlum, quam synochorrun, de utrisque nitemur dilferere, neque lue producentes sermonem, neque contradicentes erratis aliorum, sed, ut in omnibus ante ierimus, veritalem ipsam tantummodo persequentes, qua quivis excitatus possit deprehendere errata aliorum. Incipiendum igitur ab iis, quae manifestissime apparent, cujusmodisuntophthalmiae quaedam, quarum hae quidem singusis diebus, hae autem tertio quoque die accedunt. Accedunt quoque aurium dolores et capitis, vel totius, vel dimidii, quem nominant hernicraniam. Nonnullis vero etiam podagra ac dolor articularis repetit per circuitum. Ut igitur in his omnibus ridere licet venas ipsas in partibus, quae paroxysmis infestantur, in tumorem attolli et phlegmonen augescere et dolores intenti di et fluxionem nssignem foras procumbere ; ita existimandum est in partibus internis, quae minime apparent, servari eandem proportionem. verbi gratia per inflammationem pleuritides, ac peripneumoniae intumescere quidem inter initia accessionum, discuti vero ac subsidere per declinationem. Sed quonam modo id fiat fortasse inveniemus, si ea quae de iusiamntationis generatione et rheumaticis affectio ni bus vocatis alibi, ut in libro de inaequali intemperie, demonstrata sunt, ad memoriam revocaverimus. Si erum simul cum illis adjecero quaecunque propria huic sermoni sunt; praesentibus quaestionibus sufficient.

Cap. XIV. Fluxionem igitur decumbentem in oculos omnes quidem concedunt a capite defluere; sed quaenam causa sit, ob quam praefinito circuitu saepenumero defluat, dicere minime possunt, ut qui nequaquam de facultatibus natoralibus philosophati sint, de quibus ipsi tribus libris persiirip simus, indicantes omnes quatuor esse, a quibus plantae et animalia gubernantur. Una ergo est, quae attrahit proprium alimentum ; altera id ipsum detinet ; tertia autem ab his alterat; quarta ab his aliena expellit. Alienum autem in omnibus rebus duplex est, alterum qualitate, alterum quantitate. Id vero propter sitarum in ipsis partibus facultutum robur atque imbecillitatem colligitur. Nam si quidem paribus sint viribus, et meatus deferentes excrementa se habuerint secundum naturam, partes ipsae sanae stmt : si vero plus quum alterari queat, assumptum sit, excrementum omne excerni a facultate expultrice pulsum necesse est. Quod si haec imbecillis fit, eodem in loco munere necesse est; atque si multum fit, gravat eum ipsum atque dissendit ; si acre sit, erodit et mordet ; quemadmodum si calidum fit, calefacit; si frigidum, frigefacit; atque haec perspicua sunt in iis, quae in ventre habentur. Quidam namque ingerentes plus alimenti, interdum vomere coguntur nauseabundi, interdum alui fluore corripiuntur. Quod igitur hic per maxima spatia excernitur eructantia suras excrementum, id in aliis partibus animalis per tenues meatus non foras, sed ex aliis in alias transfluit partes ; expellentibus quidem fortioribus, suscipientibus vero debilioribus. Porro rursus expellitus ex his in alias, atque ex illis in alias defluit, quousque in de.bssissimas omnium decumbat. Id autem rursus re.currere inde in alias fortiores nequaquam possibile est. Atque ob eam rem per plethoramac vitiosum humorem partes omnium debilissimae alias inflammatione,aliaa erysipelate, vel herpetibus, vel alia quapiam affectione prehenduntur, aut habent affectionem, quam rheumaticam nominant, de qua seorsum scripsimus. Quocirca minime mirum videri debet, cerebrum vel etiam totum interdum caput, ubi collegit aliquod excrementum, in aliquam partem debiliorem expellere, aut in ames, aut oculos, aut tempora, aut labrum, aut dentes, aut genas, aut palatum, aut gingivas, et gurgulionem, et tonsillas, et adenas ibi contentos. Atque ubi nullum ex bis fuerit imbecille, in thoracem, pulmonem, fauces, gulam, ventriculum, fluxionem transmittit. Quemadmodum ergo caput saepenumero praedictorum cuique causa morbi. est : ita inflammationis in jecore et liene proximarum aliqua . partium, aut etiam meherele, una longius positarum, vel plures, quae excrementa gignunt, augent, transmittunt et; circuitibus repetunt. Ac nisui miri est his accidere affectum similem excretioni excrementorum ventriculi. Quemadmodum igitur siquis videret quidem quantum quotidie excernitur, ignoraret asteri causam excretione, miraretur ordinem : ita qui nescit neque generationis in capite excrementorum, neque excretionis causam, ignorat autem et quamobrem haec suras decumbunt, illa in aliquam diam partem transfluunt, haeret atque miratur iusiuxus proportionem. Pari autem modo et qui ignorat, quae partes excrementum jeciuori transmittant, miratur proportionem excitatarum ex jecore febrium. At qui norit decumbentem in viscus fluxionem et primum phlegmones initium detlisse, et sequentis accessionis ipsam partem affectam autor em esse, mirari definit.

Cap. XV. Caeterum duplex causa est hujusmodi influxus humorum, una quam proxime indicavi, quum ex estis partibus in alias debiliores excrementa transmittuntur; alteravero, quoties attrahuntur; de qua jam agendum, initio sermonis petito ab iis, quae omnibus perspicua consessaque sunt. Si enim thapfiam illinas cuipiam, videbis parvo tem. pure partem huic esse calidiorem, atque in tumorem non parvum attolli. Nec secus si foveas partem quampiam juxta ignem, aut fortiter frices, aut ungas resina, aut pice modice calida, deinde paulo post evellas universim ; aut si etiam un.. gas partem quopiam medicamento calido ; ridebis enim ex his. omnibus ipsam attolli inmolem, quia calor vel ad se tralrere, vel fusciper esoleat fluxionem. Verum necesse non est in praetens testa definire, id quod utile est instituto jam habentes, etiam fine hujusmodi contemplatione. Semper enim in partes vehementius calescentes decumbere fluxio videtur, ubi corpora plena sunt, atque abundant excrementis, q admodum larga; ubi vacant excrementis, pauca. Decumbit praeterea maxime et in dolentes. Sic namque saepe cui sunrmus digitus manus. minima acu punctus est, statim dolet, et paulo post partes quae circiter sunt inflammatione laborant, atque in molem maximam tolluntur; quibusdam vero etiam bubones tuli alis erumpunt, ubi acceperint aliquid floxionis rara et spongiosa, quae ibi habentur, corpora, quos nominant adenas. Quibusdam autem accidit id in medio brachio, ubi insignis aden ea parte extiterit. Perspicue id quod dicimus ridere licet, quoties ulcus aliquod exiguum fine inflammatione ac dolore prope unguem fuerit. Si enim hoc contemnatur, neque .coeat, et ad cicatricem deducatur, innata ipsi caro ab ungue pressa primum quidem dolet, deinde totus digitus, aliquando vero .et eorum carpus, et interdum manus, vel pes in maximam deducitur inflammationem. Ita igitur dolor atttrahit in dolore asseclas partes fluxionem ;. non tamen causam hujus hic licere oportet, alibi enim cosanoi dius est dicta, nec illius in praesens indigemus. Videntur ergo jam causae flexionum ex partibus laborantibus fluxione scoriae esse duplices. Una ex calore, qui in eis accenditur; altera ex dolore, qui supervenit. Causa autem, cur aut plus, aut minus, aut benignius, aut deterius iusiuat, est non in ipsis. solum partibus laborantibus fluxione; sed cur benignius deteriusve iusiuat, in ipsis partibus mittentibus causaest; cur autem plus minusve, in utrisque. Calor ennn vehemens ac dolor plus, debilior minus attrahit. Itidem corpora exere t mentis vacua exiguum quiddam trahentibus mittunt; excrementusa autem ac plethorica tanto plus mittunt, quanto ab ipso naturae habitu longius recesserint. Atque hae quidem flexionum differentiae sure debilitate partium fluxione labonantium existunt; aliae vero et ob harum debilitatem ac robur mittentium excrementa efficiuntur. omnis enim in-. flammatio sine vulnere ac collisione prehendens partem, excrementis quibusdam decumbentibus ex robustioribus in debiliora, existit. Talis autem inflammatio statim accendit febrem, quoties aut ob magnitudinem, aut vicinitatem calor ex ea ad cor pervenerit. Decumbentis igitur excrementa in omni inflammatione putrescunt propter causas prius dictas. Nec similiter omnia putrescunt, eo quod quaedam fmrt pitui tusa, -alia melancholica, nonnulla biliosa. Ipsis autem putrescentibus accenditur calor praeter naturam in parte inflantmotione affecta, simul quidem calefaciens quaecunque primae tangunt inflammatione obsessas partes, deinde illis continuas, ex quibus ruptus aliae ratione vicinitatis calefactae, rursusque aliae ab illis usque ad ipsum cor deferunt interdum caliditatem. Sed quaenam sit dispositio in parte inflammatione affecta, diximus in libro de intemperie inaequali, et item in libro de tumoribus praeter naturam. Quod autem necesse sit contentum in ea sanguinem putrefieri saepenumero simul cum materia quae influxit, in hoc dicetur.

Cap. XVI. Quod igitur excrementum ex una parte in aliam decubuit, interdum adeo multum pravumque est, ut partis fluxione laborantis facultatem laedat; interdum adeo mite ac exiguum, ut suscipiens corpus minime offendat. Si igitur adeo facultatem laedat, ut exolvatur, nec praeterea evincat ea, quae prius vincebat, tunc sanguinem putrefieri necesse est duplici ratione ; et quia humor minime evictus a calore proprio reliquam habet in putretlinem mutationem; et quia simul cum excrementis putrescentibus putrescit. Sin non tantum laedat vires, ut exoletae penitus quiescant, femipravus et tanquam femiputris in tali constitutione sanguis esuritur; ricinia quidem putrescentium excrementorum simul putrescens, persistens tamen in tua ipsius natura, quantum est in ratione facultatis ipsum consolentis. Utcunque autem se res habeat, accentus calor per primani putredinem penitus acrior ac mordacior est, quam dum secundum naturam te habet, atque tantum crescit, quantum natura ipsa excrementorum fussirit. Haec enim talem habent rationem ad calorem ex eis accensum, qualem ligna ad ignem obti- nent, ex ipsis enim lignis dum niterentur generatur ignis ; haeo tamen minime in infinitum tempus st.usiriunt ad alterationem, sed terminus alterationis ipsis est humoris innati consumptio ; nam eousque cremari queunt, dum innatum habuerint humorem ; atque eo consumpto cremari desinunt, ac reliquiae eorum nominantur cinis. Quinetiam putrescentium humorum similiter calor permanet, dum prorsus surt assati; par est autem reliquias humorum terressees exiguas esse,nequaquam multas, quemadmodum lignorum; propterea quod in substantia eorum elementum humidum exuperat, non siccum. Simili modo si libeat coquere humorum externorum quempiam, ut oleum, aut vinum, terrestie quidem ejus quod minimum relinquetur, reliquum autem totum extenuatum in vaporem atque aerem discedet. Itaque tota substantia servefactorum humorum ex putredine extenuatorum ab nisio calore in ambientem dispergitur per rigorem declinationemque febrium; remanet autem jam excremen- . tum omnino exiguum, vel nullum; in humoribus quidem crassioribus exiguum, in ferosioribus autem nullum. Quod, si nulla debilitas extiterit virium partis inflammatione laborantis, nec rursus mittantur excrementa, et morbus solutus est et posthac haud iterum febricitaverit homo, neque sequenti die, neque tertio quoque die, neque quatio quoque. Quod si ob eandem causam mittantur excrementa, ob quam ab initio parti mittebantur, aut si haec quidem non amplius mittantur, sed permaneat virium debilitas, denuo febricitare hominem necesse est. Subjiciatur enim primum facultas partis robusta, tempore vero interveniente eisdem in partibus, quae prius transmiserant, collecta esse excrementa paria quantitate et qualitate lis, quae initio transmiserant. Hoc vero accidit his in quibus dispositio mittentium, et attracti ad ipsas alimenti quantitas et qualitas eadem pertnanet. Necesse enim est, aequale ac simile, quod ab eadem asseratur facultate, aequalia ac similia facere excrementa. quinetiam tempus collectionis eorum necessario aequale erit. Partes enim quae aluntur, quoad similem habuerint constitutionem ab eodem nutrita alimento, aequalia quantitate et similia qualitate, atque eodem praefinito -temporis tractu col- . ligent excrementa. Quinetiam eodem. circuitu incitantur ad expellenda ea atque mittenda debilioribus, siquidem tunc primum expellendi facultas excitatur ad actionem suam, ubi gravatur multitudine excrementorum, aut qualitate divexatur. Sed de his omnibus in commentariis de facultatibus naturalibus definitum jam est:; in quibus exercitatum esse convenit eum, qui quae nunc dicuntur, isti cum demonstratione intellecturus ; magno quidem praemio ipsi proposito ex tali contemplatione ad curandi alam et rationem. Num ut alia omnia omittam, quae sinu dicturus in eo libro, unius tantummodo faciam mentionem, quod maxime quidem in promptu est, quodque ipsi saepenumero. ierimus, ophthalmiae scllicet per circuitionem repetentis. Spero enim id non parvum incitamentum fore lectoribus ad eam, quam hoc loco tradimus, condiscendum doctrinam. Contra enim quam ii, qui se nominant ab oculorum curatione ophthalmicos ocularios medicos, curavimus semper hujusmodi ophthalmiam. Nam quum illi semper oculis negotium facesserent,nos interdum purgatione, interdum balneo, interdum meri potione, ut Hippocrates dicit, interdum sanguinis missione, interdum utrisque, vel clystere cum.sanguinis missione usi. sumus; atque interdum statim his adhibitis desivit, quandoque etiam ubi capiti sitisset prospectum. Omnes enim qui curati sunt, aut omnino accessionem non habuerunt, aut semel solum, sed multo leviorem quam prius. Sed de medendi decretis ac indiciis nequaquam nunc disserendi tempus est. Caete.a rum quod accidat interdum totum caput aut minime affectum, sed sanguine pravo atque excremenlosu nutritum, colligere excrementa plura ac vitiosiore, quam ante, ita ut nequaquam eis sufficiunt naturales effluxus ac perspicatus, sed eogatm natura expestere excrementum ad aliquam partem debiliorem ; aut si humores secundum naturam se habeant, ipsum autem affectum fit, aut etiam ambo concurrant, colligi excrementa, atque decumbere in aliquam partem, praesens sermo demonstrare studet. Etenim quoad decumbens humor similis suerit et capitis affectio eadem, eousque excrementa aequali colligentur tempore similia et aequalia et accessiones oculorum similes erunt. Simili modo et si non to .. tius capitis, at certe unius alienius in eo partis, aut meningum, aut cerebri ipsius suerit aliquis affectus, ita ut ex tali nutrimento colligat tantum taleque excrementum tanto tumpore, deinde expellat excrementum id tunc primum quum . ab eo insigniter vexatur; accidet et tunc per circuitum ex-. acerbant vel oculos, vel aures, vel aliquid aliud tale, in quod debilius expulsum suerit excrementum. Ut igitur in oculis et auribus et pedibus et aliis multis partibus talibus perspi-. cue videtur fieri accessio per circuitum, quemadmodum ostenCum est; quid mirum in pleuritide et peripneumonia et plorenitide et aliis omnibus quorum non licet intueri inflammationes, finaliter fluere excrementum, eodemque modo febrem accendere, nullo alio ipsa parte hiflammatione obfessa asseotu laborante peculiari ac proprio ad dictorum generationem, quam quod mittentibus excrementa eo tempore imbecillior est? Neque etiam illud mirum videri debet, quod non eodem tempore colligantur omnia excrementa. Quod enim neque qui defertur ratione alimenti, sanguis semper similis est, neque affectio partium quae aluntur eadem, idcirco aliud alii tempus satis est ad tanti excrementi collectionem, d quo primum natura partis molestatur, cogiturque veluti alienum a se id, quod molestat, expellere. Neque porro mirandum est, ipsarum accessionum longitudinem inaequalem esse; est enim neque genus neque species neque multitudo excrementorum una fit, neque similiter accendi in omnibus, neque discuti convenit. Nam plura quidem et frigidiora et glutinosa et crassa, longiores efficiunt accessiones ; pauciora autem et calidiora et tenuiora breviores, conducente ad id non p erum totius corporis constitutione eo tempore et virium robore. Corpus enim rarius breviores, quantum in te est, efficit accessiones ; densius autem longiores. Et robur quidem virium breviores; debilitas autem multo longiores. Facultas enim valida promptius a se expellit id, quod est alienum; corporis autem raritas minime detinetrd quodessertur. Quocirca ita affectis cito evacuari excrementum necesse est, si etiam alia similia exissent. Pari ratione quibus e contrario corpus afficitur, iis necesse est esse longiorem excretionem excrementorum, debiliter expellente excrementa facultale; detinente autem ea, quae efferuntur, angustia meatu-. um. omnibus autem simul concurrentibus, aut brevissima aut longissima accessio fit : longissima quidem, ob crassitiem, et multitudinem excrementa, ac vicium imberillitatem, meatuumque angustiam; brevissima autem, ob tenuitatem et paucitatem excrementi et robur virium ac viarum autplitudinem.

Cap. XVII. Eadem autem ratione neque quam ob causam accessiones quaedam defleant ad integritatem, quaedam vero non, difficile est invenire. Quoties enim prioris accessionis tempus adeo breve suerit, ut priusquam secunda incipiat, jam prima desierit, medium principii secundae priorisque finis intervallum totum sine febre existit. Sed ubi secunda prius incipit, quam prior omnino solvatur, nihil harum messium relinquitur. Hoc igitur, ut diximus, fit, quum facultas partis excrementa recipientis fui similis esse pergit, hoc est, adhuc, ut antea, sanguinem qui in ipsa habetur, .-vincit. Quod si quando debilis efficiatur, idque ei causa sit cur non excrementa suium, sed ipse etiam sanguis corrumpatur ac putrefiat, et febris accendatur ; alterum inde quoque mitium orietur circuitu repetentium accessionum. At si quidem praedictus adhuc fervetur calor, duplex erit genus febrium inter se implicitarum. Si vero ille quidem desinat, affectio vero suscipientis fluxionem permaneat, quae de mittente sunt dicta prius, de hac intelliges. Haec enim pars efficiet m se quaedam excrementa duplici ratione, quemadmodum et illa, tum quia pravus est funguis contentus in ea, tum quia facultas debilis est. Nec sucus si ex quavis causa reddita sit interdum debilis partis facultas, adeo ut onus ipsi potius quam alimentum sit sanguis adjectus, corrumpetur, et si calidus fuerit, facile putrescet: si vero fusifrigidus ac pituitosus; non statim quidem, sed processu tenrporis is quoque eandem suscipiet dispositionem. Quinetiam ubi nequeat concoquere quaelibet pars genita in se excrementa, aut expellere ad aliam, tale sibi ipsi initium fabricitundi r quale ea quae transmisit alteri, adserti Cur autem nequeat alteri mittere excrementa, prima quidem causa est in viribus mittentis snscipientisque ; altera autem in viarum obstructione, quae a glutinosis, crassis et multis fieri solet humoribus. Nihil igitur miri est, si etiam absque eo quod altera mittat alteri excrementum (quemadmodum caput oculis mittebat j ex excrementis in ipsa adhuc manentibus .in eandem suscipienti aliena dispositionem devenerit. Quae enim obstruxerunt naturales effluxus, processu temporis ea quoque putrescant necesse est, et causa sint oportet, ob quam multitudo excrementorum in parte minime vacuetur et ut solita erat, difflatur. Putrescunt igitur, utilia, ea quoque quae postea colliguntur et omnia sumsi accendunt statim m parte calorem febrilem. Supra autem indicavimus, ubi accenditur quidam vel etiam augetur calor, in eam partem ab aliis sanguinem defluere. Itaque necesse est, ut tempore, quo defluit, partes illae refrigerentur sanguine destitutae; pars autem affecta gravetur atque distendatur et qui defluxit sanguis niteretur, propter duas causas, et quia putrescentibus jam excrementis permiscetur, et quia impactus minime disiflatur. Quocirca succenditur instar lignorum hunridiorum consertior in exiguam flammam conjectorum, atque id tempus omne initium accessionis appellatur. Ubi vero calor tuperat materiam, appellatur incrementum et ascensus tale tempus. Atque eo tempore augetur calor tam multus, ut non salum demat locum nitunt, qui veluti causa quaedam putredinis est, sed jam per continuitatem depascatur univenfiam corpus met ubi ad summum pervenerunt fervorem qui accenduntur .humores, appellatur. rigor talis pars accessionis. Universum vero ignitum esse ridetur tunc aegroti corpus, calore in universe animali aequaliter intenso ; deinde si quidem humores tenues sint, ac facultas valida et corpus rarum, pars plurima fervesactorum humorum suta in sudorem vacuatur; quodsi cresti fuerint, ac excretrix facultas debilis et viae angustae, nihil quidem sensibile effluit, sed susum id quod ita extenuatum est, ut in halitus tenuis transierit naturam; appellatur autem id tempus declinatio, quae perspiratio quaedam est humorum fervefactorum. Sed ubi in parte affectus permanet, necesse est alterum in ea gigni excrementum; quum quod rursus in eam attrahitur alimentum, non plane totum vincatur; quod curtus, ut ante docuimus, et ab excrementis putridis in parte ipsa relictis, et ab ipsa propria pravitate, initlum putredinis suscipit, et ubi admodum incaluerit, rursus decumbit in ipsam, ut prius dictus ex alus animalis partibus sanguis, rursusque eodem modo, initium, incrementum, rigor et declinatio accessionis siti Atque hoc certo ambitu semper fit, dum affectus in parte primum gignente excrementa servatur.

Cap. XVIII. At vero affectus talis duplex est: alter quidem parsis debilitas, qua gignuntur excrementa; alter vero, qui ex ipsis quotidie genitis acervatur. Cave enim putes in istis vasis externis, in quibus elixa cibaria nidorulenta evaserunt, affectum quendam relinqui; in partibus autem, in quibus humores putrescunt, nullum permaneres Quum sane etiamnum magis haec affectio solvi nequeat, quotres universum corpus pravis humoribus abundet, ac pletlioricum sit, multoque magis, quoties in his suerit angustia omnium meatuum partis excrementa educentium. Quemadmodum igitur et sanatio subsequetur, si et meatus expurgentur, ut pars meabilis sit, et vires roborentur et affectus emendetur et universum corpus neque malis humoribus suateat, neque plethoricum sit. Quamdiu autem haec permanant, circuitum accessionum permanere necesse est. Sintililer accidit in mulieribus. in eis enim quoad similis causa et, aequalis permaneat monstro orum, idem eorum circuitus servatur. Sed de his omnibus in libro de rheumaticis affectibus satius docuimus; et nunc immorari diutius in confic-. mannis iis, quae ante demonstrata fiunt, minime con veniti neque praeterire capita rerum in praebens utilium. Maxime autem utile est. cognoscere, quod aliquae partes aliis transmittant fluxiones, quemadmodum caput oculis ; quaedam vero ab excrementis i n se genitis initium febricitandi suscipiant; et quod his omnibus commune excrementorum putredo fit; proprium vero singulis, huic quidem obstructio ac constipatio vasorum, aut ob humores glutinosus, vel orasses, vel multos ; asteri vero constrictio meatuum vel sensibilium, vel minime sensibiliam ; alii autem quod omnia spatia vacua in toto ipsius corpore sint oppleta et ab his plenitudo ad vires ; quemadmodum in libro de plenitudine docuimus. Febrium igitur per circuitus accedentium haud scio an usia generationis causa omissa sit. Earum autem, quae ordine carent, nonnullae ob humoris mutationem, nonnullae ob rationis rictus errorem ad ejusmodi constitutionem deveniunt. Sanguis igitur putrescens maxime mutatur, quoniam, ut ante diximus, partim flava bilis, partim atra efficitur. Quantum igitur humores in corpore aegro mutantur, tantum et circuitiones accessionum. Quocirca minime mirum rideri debet, per tales.mus. taliones ordinem quoque mutari. Mutantur vero maritae, ubi qui incepit putrefieri; in aliqua parte alius existit, alius autem ex aliis defluit, qui aut in istis felis talis habebatur, aut in tote animalis corpore exuperabat Ita vero quaecunque aegri in rictus ratione delinquunt, haec quoque nihilo minus corrumpunt circuitionis ordinem. Ut enim in fanis pravus rictus morborum causa est, eodem modo vel magis etiam in aegris, extis quae deliquerint, accessiones inordinatae existunt. Nec fidum adhuc aegrotantes, test etiam quo tempore a morbis se recolligunt, prompte ex quovis delicto laeduntur. Quocirca per omnem insignem laesionem vel praevenire multum circuitiones cogunt, aut diversi generis a prioribus quasdam gignunt, a quibus accessionum. ordo corrumpitur. Saepe vero ob implicationem circuitu-. um incognitam ineditis aegri risi fiunt pati inordinatas accessiones. Sed tales ordinum permutationes revera non sunt, sed tantummodo videntur. Quaecunque autem revera sunt, aut ob permutationem humorum febres generantium, aut - ob errorem in rictus ratione efficiuntur. Reliquum porro synochorum genus (quarum totum tempus una accessio. est:, aut temper aequalis, aut decrescens, aut increscens usque ad crifimj ex tali causa fieri fidet, qualem omnium febriam Praxagoras statuit, humorum in cava vena putredinem esse existimans ; sed absolutior sermo ac verior hoc modo. evadet. Quicunque circuitibus quibusdam accessiones repetunt morbi, partium superveniunt affectibus, vel mittentium, vel suscipientium, vel gignentium, vel trahentium excrementa, eo, quo paulo fulica diximus, modo. Qui vero fine. chcuitu accedunt, in his nullus locus peculiaris affectus est ; sed humores in venis et arteriis omnibus, maximeque qui in maximis et calidissimis sunt, aut ob aliquam aliam causam, ut in diariis; aut etiam ob putredinem fervefacti ; accendunt febrem unam continentem, ab initio usque ad finem minime intermittenteni, eatenus durantem ac dementem hominem, quoad gignentes eam humores init consumpti, aut concocti; aut utrumque passi.