GALENI DE MORBOBVM TEMPORIBVS LIBER.

Cap. I. Qualis animalibus est aetatum differentia, talia morbis sunt ea quae nominantur tempora. Neque enim tempus simpliciter hoc vocabulo significatur, neque idoneum illud tempus, pro quo praesidia quoque consideramus ; test sola morborum, ut diximus, aetas, quae temporum vicissitudine immutatur, ut animal aetatibus. Atque hoc omnibus corruptelae subjectis corporibus, aliis magis, aliis minus adesse ridetur ; nam si natura ipsorum mutationis alterationisque perpetuo expers maneretruam substantiam servans, non corrumperetur. Quemadmodum igitur et ipsi nos geniti ad rigorem usque augesirimus, inde jam eon tabescere incipientes, ad extremam usque corruptionem declinamus, si omner aetates fumus pertransitum; pari modo singuli morbi asprima sua constitutione per incrementum ad statum usque perveniunt, donec pro incrementiprioris proportione decrescentes in totum dissolvantur- Videbitur autem forsan mor-. borum pro tempore immutatio hoc suium ab animantium aetate discrepare, quod his proprium generationis tempus sit, quo omnes ad vitam necessariae partes conformantur ; morborum vero nullum hujuscemodi tempus sit proprium, sed a primo statim intuitu augescant. ldque merito fit; nam animalia corpora sunt; morbi corporum accidentia. Quare conformationem generationem que corporum proprietas pofiniat; accidentia vero ipsis, ut quae nullam conformatio-. nem expetant, primo aditu protinus generationem simul acquirunt et ad incrementum festinant. Quae enim inflammatinnis generatio esse possit, qualis est animantis in utero conformatio? vel quae erysipelas? vel quae, verbi gratia, sehris? Nam unumquodque horum, statim atque primum coepit initium, hujusmodi speciem habere videtur, qualem ejus generis maximum habet; deficit autem sola ab illo Inagnitudine. Etenim inflammata pars calidior seipsa evadit, cum tumore majore, doloreque simul et tensione; sed haec parva primo aditu sunt, inde vero ad magnitudinem quanta dam non in omnibus aequalem increscunt; ex quo deinceps vel discutitur praesidiis tumor praeter naturam, simulque cum ipso dolor quoque et calor remittitur, vel in pus tatur. Hae namque sunt inflammationis solutiones, si iesta debeat; de his autem sermo nobis primum instituatur, consideratione de morbis, qui non solvuntur, nunc in posterum dilata. Tempus itaque nullum inflammationis generatione proprium et peculiare attribuitur ab eo, quod incrementi esi, diversum, sed unum est universum, a primo infultu usque ad statum affectu increscente. Sic habet etiam de erysipe ; latis onmibusque aliis ; etenim febris genere quidem, ut ar-t hitror, caloris praeter naturam comprehenditur; hujus autem proprium generationis tempus divitum non est; sed ubi corpus primum calidius quam antea febrili calore fieri coepli, inde aliud atque aliud tempus affectionis incrementum ad usque perlectum statum excipit, quem in singulis rebus summam esse magnitudinem intelligimus.

Cap. II. Hic sermo probabilis est et agonistam aliquem strenuum ad responsionem requirit, qui propriam morborum initiis speciem esse demonstret, ut animantium formationi, primumque tempus linio destinatum finibus propriis circumscribi. Ad quae jam sane progredere;, quid sentiam,-. docens, nili mihi casu quodam in hac sermonis parte versanti Archigems divisio in mentem veniret, qur morbos in prima et maxima tempora dividens, post principium. statim rigorem ponit, medio tempore, incremento videlicet, omisse,. Quum enim totius principii proprium tempus non esse videatur, sed id omne quod a primo intuitu ad statum intercedit, incrementum esse, quomodo quis Ambigens consentiat, qui quod ob omnibus conceditur, praeterit, ambiguum vero tanquam concessum prompte ponit ? Hac igitur ratione sermonem omnino deseruisse videtur magna disputatione indigentem, ut morbi principium proprium typum habere, non parvitale modo. a sequentibus ipsum differre ostendatur. Nos vero jam morbi principium specie quadam a sequente incremento diversum demonstrare conabimur. Initium autem sermonis commemorationem habebit ex lis, quae evidenter nobis omnibus in pluribus morbis apparent. Unde moti, puto, et melici propemodum omnes, qui Archigenem praecesserunt, principium quoddam cujusque morbi dicunt, non primum illum solum latitudinis expertem intuitum; sed temporis longitudinem latitudinemque notatu dignam .aliquando ipsi uscribunt; post hoc ascensum; deinde statum; ab hoc vocatam declinationem. Spectavimus enim nonnullos, dum actionem aliquam consuetam obirent, paulatim inhorruisse primum ; deinde iterum atque iterum inaequalitatem quandam validiorem horroremque evidentiorem sensisse, ut quae prius citra laesionem agebant, neque agere neque sustinere possent, sed et decumberem et cooperiri desiderarent; atque hoc aliis accidisse horis tribus, estis paucioribus, vel pluribus; ex eo autem tempore calorem molestum, eumque praeter naturam sensim augescentem percepisse ; nam his principium accessionis ab incremento propria specie differre manifesto videtur. Perspicuum vero est, quosdam augmentum vocare incrementum, quemadmodum alios quosdam ascensum ; nos omnibus vocabulis, ut in mentem venerit, utemur ; omnia siquidem rem unam denunciant. Haec itaque res quae tribus nominibus appellatur, sistit quandoque et ab incremento cessat et sibi ipsi aequalis, vel longiore, vel breviere. quodam tempore permanere videtur; deinde minor quam suit, vel citius, vel diuturniori temporis spatio fieri; interdumque febricitantis affectio ad integritatem sic reverti apparet, interdum a secundae accessionis insultu eandem speciem cum praedicta habentis excipitur, atque interdum omnino praedicta secundo rursus aegrotanti adveniunt; plerumque tertio, quarto et quinto ; morbo videlicet ex iisdem ad eadem eodem ordine per circulum quendam redeunte; hunc circulum fingusi medici periodum, i. e. circuitum, appellant. Nonnulli ex hujus genere vigluti quatuor horis describuntur, vocanturque quotidiani. Aliqui quadraginta octo, hoc est duobus diebus et noctibus, quos tertianarum febrium circuitus nominanti .Alios quosdam septuaginta duarum horarum tempus circumscribit, quorum febres ipsas quartanas nuncupant; circulum autem universum, qui ad unum principium revertitur; quaternarium circuitum ; flo etiam ternarium simul cum tertiana febre et quotidianum lingulis diebus revertentem simul cum quotidianis febribus. At circuitus omnes aliquando ad integritatem perveniunt, ut in praedictis febribus, quotidiana, tertiana et quartana alias ad declinationem solum, vel propius ad integritatem, vel etiam longius ab ea. venientem.

Cap. III. Itaque de. tertiana febre exempli grati anobis primum verba sint. Ab horrore moderato hujusmodi febres incipiunt; deinde extremarum partium simul cunrhor-. rore vehementiore frigus; postea jam et rigore et frigore, concutiuntur plurimae corporis partes. Pulsus earum hoc, tempore durior et minor, quam prius, evadit, velocior ma-. nifesto in systole, iis qui systolem sentire noverunt; nam diastole multo quam fuit tardior praesertim in intuitu est:; interdum. vero similis priori constitutioni permanere tibi ri-. debitor. Quin et illa quies, quae post systolen est, longior quodammodo est; quae vero post diestolen est, eodem atqueilla modo, sitepe quidem est priori aequalis, aliquando vero non aequalis. Haec quibusdam horis aequinoctialibus duabus fieri consueverunt; quibusdam .vel pluribus. eis, vel paucioribus; deinde pulsus major simul et velocior densiorque fieri incipiens, sensim singulis commemoratis inores-. citi Statim vero calidiores quam antea cum relatis pulsus mutationibus redduntur; ita ut quidam multum calorem intus sentiant, artubus adhuc frigentibus ; atque omnino inae.. qualitas quaedam non parva in corpore per hoc tempus invalescit. Secundum hoc tempus ab illo primo est, in quo ex priore statu universum quidem corpus refrigeratum fuit, pulsus autem in contraria prioribus facta mutatio. In inte.gritate iane, quae intermissio nobis nominetur, quoniam et . Hippocrates eam ita nominavit, pulsus in naturali statu consillit, quantum quidem sensu percipere possumus.; (hujusmodi autem intermissio optima est) nam timui atque animal refrigeratum est, in dictas paulo ante differentias repente transit; postea rursus, ubi incalescit, ad contraria vertitur. Primum itaque tempus totius periodi evidenter est, quo corpus cum mutationibus pulsus praedictis mulsit, vel ex sanitate, vel ex intermissione ad hoc deductum. Aliud ab hoc femur dum est, quod pulsum et calorem in contraria mutat, donec tota corporis moles aequabiliter incalescat. Post hoc, tertium, quo calor etiamnum augescit, pulsibus pari ratione magnitudine, celeritate et frequentia crescentibus. Quarta constitutio post tres commemoratas conspicitur, omnibus jam dictis aequalem sibi magnitudinem pro tensus nostri judicio conservantibus. Ad haec quinta alia, quum jam calor ma-i nifesto decrescit, halitus autem per cutem excernitur, pultus ad naturalem statum redit, deponens omnia quae praeter naturam in magnitudine, celeritate et densitate acquisierat; hoc tempore plurimis ipsorum sudor oritur et post hunc intermissionis tempus, sextum a praedictis advenit. Nihil porro horum abditae rei hypothesis est, sed quotidie sare in omnibus tertiana febre laborantibus ita fieri conspicitur ; atque huic sermoni dictum Hippocratis addendum est, eum etiam sui medicus non sit, hactenus posse recte cognoscere, si pulsus mutationes a sermone excipiamus. Majus enim hae negotium habent, quam ut ab idiotis queant intelligi, at caloris mutatio, etiamsi aegrotantes notare hanc nolint, stimulare ipsa pungereque eos ita. consuevit, ut non lateat. Heserunt itaque sic omnes aegri, saluto quidem vel sibi inae^ qualitatem, vel horrorem ultro citroque cursitare ; deinde simul cum extremorum refrigeratione horreres intendi, usequique ipsos rigorem; postea rursus rigoris tandem fieri re-. missionem, extremorum algores resolvi, aestus vehementis sensum et sitim intus esse; ad haec rursus omnem quidem inaequalitatem discedere, corpus vero totum aequabiliter ardere, atque hoc semper magisque fieri; ac calorem tandem aliquando sistere, sihique similem manere ; postremo solutionis sensum sibi oboriri, idque ad constitutionem usque illam non cessare, in qua primum se uri non amplius sentiunt. In .tertianis itaque sebribus particulares circuitus differentiae hujusmodi quaedam sunt; in aliis autem febribus aliae disseneutrae; de quibus ordine disseram.

Cap. IV. Nunc in hac primum, quae prima propoi sita est, sermo expendatur. Primum igitur erat tempus, quod integritati cohaeret, frigoris sensum praebens, quod principium nominavimus; secundum, quod frigus, ut siierum est, paulatim deponit et vocetur: concitae doctrinae gratia inaequalitatis tempus; ab hoc tertium, quod est aequalis incrementi; postea quartum, quod eststatus; quintum, quod est imminutionis ; postremo sextum, quod est integrisatis. Quod igitur siex dictae regulares in tertianarum se .t brium circuitibus differentiae sint, tenso et memoria, non demonstratione logica indiget. Sex autem ipsis existentibus nomina praestat imponere; tum compendii tum manifestae explicationis gratia; quemadmodum lex quaedam est communis omnibus Graecis, sit quarum rerum nomina apud vetustiores usurpata invenimus; sus utamur; quarum vero non habemus, vel ab aliqua earum rerum, quarum habemus nomina, transferamus, vel ipsi secundum quandam similitudinem cum iis quae denominata sunt; fingamus, vel dictis de .aliisabutamur. Licet quidem, si quis velit, ne consueta quidem Graecis servare, si facere ipsum oporteat, ad praedictos scopas. respicere. Atque hoc frequens est apud recentiore.s melicos, ut qui non institutione a puero, quemadmodum veteres, instructi sint. Concedendum itaque ipsis est, ut volent, appellere, quoniam contentiosi sunt et impu..dentes; frequenter etiam omnibus utendum, ut illi praecipiunt, quo nugacitatem ipsorum sugiamus. Neque enim propter peccatum in nominibus aegrotantes incommodi quicquam capient. Quum autem vel tempus aliquod clam totum praetereunt, vel praedictis quod pon apparet, animal gunt, .non concedendum ipsis est, tanquam hujusmodipeccato ad .aegrorum laesionem jam spectante. Melius itaque est, hic erratorum causas. prospicere, ob quas medicorum plurimi. falluntur, .tum ut ne ipsi erroris quippiam commis-tantus; tum ut istis verum rei viam, si velint, ostendamus. Quidam enim ex eis lugenio tam refractario fiunt praediti, ut ne si Apollinem ipsum, vel Aesculapium habuerint cupientes ipsos docere et monentes, obtemperare unquam aut ames praebere possint, ..nedum dicta animo suscipere; Aquare nec illis haec scribentur, Haec igitur erroris ipsorum causa pruna et maxima est; morborum differentiae ignorantia. Tertiana siquidem, ut jam expositum est, moveri et veluti aetates tuas perficere consuevit; quanquam non. similem tuotum quiris morbus obtinet ; quere neque nos recte, quae de tertianis diximus, ad omnes transferemus; nec alius quispram ab uno affectu progressus communem unam omnium rationem esse existimabit. Haec itaque prima maximeque errati ipsorum causa est.

Cap. V. Alias autem causes pro usus ordine deinceps explicabo, ubi nomina prius commemoratis tertianae periodi temporibus imposuerint. Proinde quum Hippocrates dixerit: febres, quaecunque non intermitlentesAertio die vehementiores fiunt, periculosiores; quocunque autem modo. intermiserint, periculum abesse significant; intermittere de alia parte circuitus capi non potest, si integritatem praeterieris. Non enim sane hoc alt, quocunque modo declinent; nam hoc salsum est, quippe quum semitertiana febrium deterrima sit, tamen in declinationem vulgo ipsi manifestam pervenit ; et in aliis omnibus hac partu consimiliter, tusi in synodus appellatis ; nam hae solae febres, declinationem.sensibus apertam non habent, ut nec universum cireuitum, nec aliam ex praedictis differentiam; sed qualem tertrinarum magnitudinis aliquo tempore statum.esse diximus, talem illae habent universum fere suum decursum. Si initur, ut dixi, ex sua ipsarum natura periculo vacant, quae ad integritatem desinunt, fient in libris de febribus ostendimus, non aliud Hippocrates intermittere nominavit, quam ad integritatem desinere. Quamobrem merito quis veterem consuetudinem sequutus, in tertianarum periodis intermissionem tempus integritatis appellaverit; quemadmodum et in maxima magnitudine morum, quantum nos tactu, ipsique aegrotantes percipimus, vigorem. Ita sane et aetatum rigor perfectissimum est, videturque Hippocrates hoc usus vocabulo, sicut et verbo intermittere. Sed et primam partem circuitus, quae primo die venit in eversione naturalis status et tertio, quinto ac similibus eodem circuitu repetit post: inter- missionem, principium vocant, non Hippocrates modo, verum et alli prope omnes medici. Post principium, quod frigore manifeste cognoscitur, secundum tempus erat luaequalitatis ; tertium inerementi usque ad vigorem. Communicantia haec inter se, specie differre non exacte omnes conspexerunt; nominantque. ex ambobus compositum, .tanquam unum tutum, alii incrementum, alli augmentum, alii ascensum accessionis. Ac veri etiam nonnihil dicunt. Nam postpri. muni tempus, quo extremae partes. refrigerantur, sanguis vero in altum confluere clare perspicitur, aliud tempus est totum hinc toti oppositum, quum videlicet calor cum frigore decertat, sanguis in exteriores partes extenditur. Atque si hoc pacto unum ipsum dixerint, quo jam exposuimus, nihil reseret hoc tempus universum ascensum appellare; si vero ita vocatum, indivisum reliquerint, non mediocriter artem laedent. Etenim inaequalitatis in eo tempus primum aliorum praesidiorum indicationem habet, et non omnino eorundem ac sequens tempus, in quo aequalis quidem tutius corporis constitutio est; incrementum vero praesentium in eadem specie ad statum usque permanentium. Reliqua declinatio tempus unum est specie sibi simile, nili quod majoris minorlsque ratione partes ipsae differunt. At hoc etiam in pruno principii tempore et secundo inaequalitatis, atque etiam tertio ascensus, adest; siquidem unicuique horum, dum sensibiliter immutatur, particularis quaedam est differentia. Non enim cujusque dicti temporis principium lini omnino est si m He, sed disserunt inter se et a medio manifeste. Principium enim accessionis paululum a naturali constitutione recessit, sicut finis plurimum. Cluunt vero haec maximis differentiis inter te dissideant, medium plane tempus ipsorum aliquod est, magis quidem quam principium a naturali stam remotum; minus autem quam finis. Sic inaequalitatis etiam initium a cohaerente ipsi primi temporis fine paululum variat: plus autem recedens, mediumque existens, inter praedictum primi temporis finem et tertii principium quodammodo nonsistit. Eadem, opinor, ratione et quae secundi hujus temporis inaequalitatis partes cohaerent principiis tertii temporis, constitutionem istis assimilem obturent. Sic et tertii rursuslemporis prima, a secundi postremis parum dissident ; postrema vero status formae quodammodo similia sunt ; medium amborum aeque ab utrisque extremis recessit. Quapropter mirum nihil est, si ut his temporibus singulis, ile declinationi. quoque aliud principium, aliud finis, .aliud melium sit. AtA que unumquodque horum propria appellatione donare siquis^ velit, potest. Audio enim frequenter medicos dicentes, inMinavit nunc status, nunc relaxatur, nunc decrescit, nunc remittit. Si igitur haec dicunt, integrum est eis primas declinationis partes nominare inclinationem, vel relaxationem, . vel decrementum, vel remissionem, vel horum aliqua, vel . omnia; quinetiam licet. aliquo praedictorum nomine menia nuncupare, ut et postrema; quemadmodum Archigenes quoque declinationis postremum remissionem nominat. Verum ille perperam facit, quod a declinatione specie quadam differre existimet. Quum videlicet omnium partium totius cirenitus aliam principium, aliam finem, aliam medium faciat ; sic quoque remissionem ipsam dividit, tanquam proprium quoddam tempus ex prima eorum divisione, quae speciebus quibusdam, non solum majoris minorisque ratione differunt. In utroque igitur clare peccat, tum augmentum ex prima divisione. tollens, quod omnes homines. manifestius, quamprincipium, intelligunt; tum adiiciens^ remissionem in circuitus fine. Si namque ad integritatem veniat, manifesta hujusmodi temporis a caeteris erit differentia; si vero secundae accessionis insultus trifariam divisus, declinationem excipit, tum quidem tutius declinationis partem remissionem vocare licet, non tamen aliud quoddam esse tempus putere propria natura insignitum, quemadmodum prius dicta. Quod igitur omnes tertiani circuitus partes manifestis a se differentiis separatas ridere liceat, nemo ignorat, qui vel unum hoc morbo laborantem aegrum conspexerit ; si vero nonnulla eorum nomine careant, apud contentiosos dicemus, tempus primum, facundum, tertium, quartum, quintum, deinde integritatis textum :, apud eos autem, qui nominum usum sciunt, ipsi componentes idonea. Ac primo quidem tempori proprium principii nomen imponatur, secundo inaequalitatis; tertio incrementi; quarto status, et quinto declinationis; textum, quod integritatis est, intermissio nominetur.

Cap. VI. Licet et alio quodam modo totum circuitum in majores partes dividere, siquidem in duas ipsum totum licet dividere ; unam primae accessionis, a primo intuitu ad extremam usque remissionem ; alteram inter declinationem et secundae accessionis insultum. Voco jam insultum acces-. fionis tempus omnino jam primum latitudinis expers ; hoc ipsum significationem nominare consueverunt. Et quod ab Hippocrate dictum est, in accessionibus abstinendum, secundum hanc divisionem pronunciatum existimo. Quum enim praedixisset, Quibus siatim vigor adest, iis siatim tenuem victum Adhibendam; quibus postea vigor advenit, iis in illo ipso et ante illum, tenuiter vivendum, antea vero plenitis nutriri oportere, ut aeger sulsiciat; subdidit, in accessionibus absistendum, docens nos videlicet, solum illud tempus quod accessionem vocat, observandum esse. Nunquam enim in hoc nutrimus, verum in reliquo omni tempore remissionis, interdum in alia atque alia ejus parte; quia ex simplici interdum declinatione; interdum ex declinatione et intermissione competitum est. Haec quidem tutius circuitus in duas partes est divisio, ut alteram ejus partem primam accessionem appellemus ; secundam vel remissionem, ut paulo ante, vel ut quidam, intermissionem. Nam intermissionem non pauci medici quicquid intervalli post statum ast, qualicunque natura praelitum, nominant; sive id adintegratatum- veniat, sive. non; verum nos appellationes praedictas observabimus, ne usia sermoni obscuritas accedat; vocabis. tnusque omne- id quod accessionem sequitur, remissionem. Sed neque prohibemus, ut dictum est, siquis ipsum totum nominer intermissionem, vel declinationem, vel decrementum, vel remissionem, vel ablationem. Instituimus enim non de verbis disceptare, sed circuitus partes inspicere; quot numero sint et quomodo inter se differant.

Cap. VII. Haec igitur est: divisio omnium febrium ad integritatem desinentium, quotidianarum, tertianarum, quartanarum; ut; quae lex partes speciebus manifestis diversas habeant: alia vero non intermittentium, quae .in- quinque partes diducuntur. Sunt autem et hae permultae, nonnullae quae quotidie exacerbantur ; quaedam quae tertio quoque die; non tamen quae quarto, frequenter, sed raro evenire videntur; plurimum enim earum genus ad integritatem definit. Atque duplex herum quoque species est, quae ad lotegritatemnon finiunt, quotidianarum, tertianarum, quartanarum. Quaedam enim magnitudinem pulsus et celeritatem et sterilitatem et duritiem deponunt; quaedam alia quidem tria ad naturalem statum deducunt, servant autem celeritatum, hae magis, illae minus. At non est praesentis sermouis, illarum distinctionem proponere ; partes enim circuitus in unoquoque morbi genere enumerare proposuimus. Igitur quum paulo ante sex in febribus intermittentibus esse dixerhnus, deinceps non intermittentium partes referemus, quinque esse dicentes, quum aliae similiter ipsis se habent, sola autem integritatis pars deficit. In estis autem partibus similitudo haec necessario est, ut accessionum insultus cum systole fiat (nomino autem sic, cum frigore; nam lune feqrutur in pulsu intro magis moveri, cum parvitate, sanguine in viscera se recipiente] quem rurins inaequalitas ex necessitate sequitur ; inde incrementum, status et declinatio. in quibus tamen citra sensibilem systolen accessionis insultus accidit, tria tempora in unum recidere necesse est, totumque usque ad statum, incrementum fieri; nam ubi systole non fuit, ibi plane nec inaequalitas. Statum vero nunquam deficere vidi, sed semper sensibilem aequalitatem in omnibus febribus aliquamdiu permanentem ; at insultum sexcenties fine praedictis. principii symptomatis conspexi, quorum praecipuum erat omnibus fere principiis accessionum comes perfrictio;. quemadmodum ad interiora arteriarum motus ; de quo in opere de pulsibus fusilis dictum est, in praetenti libro ipsum, systoles celeritate definire sufficit. Quae vero alia symptumale signaque accessionum principio propria sunt, alia frigori supervenire, alia aliter accidere praedicta sunt; parvitas si-. quidem pulsuum raritas et tarditas diastoles. frigori; rigor estis occasionibus, quas in symptomatum causis exposuimus. At universum hoc accessionis genus: omnino, sicut dixi; perit; et nos multus frequenter .a mirandis istis medicis vel in balneum missos, vel cibum assumere jussos, tanquam suspectas jam horas accessionis praetergressos, prohibuimus. Contuigit autem ipsis, quod arteriam exacte tangere ignorent, hujusmodi errores committere. omnibus enim quibus- talis accessio evenit, systole velocior redditur, quam cognoscere non cujusvis est, sed exercitationem magnani hoc opus, si quod aliud in arte, desiderat. Hanc autem consequi nemo potest, prius quam eo modo, quem in primo de pulsuum dis gnotione praescripsimus, lustitutus siti Si quis igitur arteriarum systolen noverit, hanc ipse accessionis partem, qua systolen velociorem factam fine diastole deprehendit; cireuitus initium potest statuere ; quae vero sequitur hanc, luerementum; ad fletum usque. At si hanc quoque ignoret; videntur autem insultus aequabiliter omnino factus, tutam accessionis partem usque ad statum, ascensum, vel incrementum, vel augmentum nominabit; secans ipsam in. prime et postrema et media, pro majoris ininorisque ratione, non speciebus diversis, ut prius dicebam in frigore sensibili. . In hujusmodi igitur febribus universa tempora tria erunt, ruerementum, status, imminutio. Nllul enim mest est imrninu -. tionem illud tempus vocare, in quo ex febris magnitudine quippiam demitur. Quibus vero circuitus non est, ut synoclus nominatis, neque accessio quaedam omnino est, neque praedictae partes; attamen hae quoque secundum diversa tempora totius morbi partes habent, aliis modis iurotescentes, quam per accessionum tempora ; quae. paulo post subjiciam, et hoc nomine potissimum, quod omnes medici in ipsis errent; quamvis Hippocrates rectissime ea docuerit.

Cap. VIII. At nunc ad eas, quae circuitu. quodam aeccssionem habent, sermonemreferamus, totum id, quod inconsideratum reliquimus, distinguentes. Unum auteni et primum memoria teneri volo, nempe universum a principio huc usque sermonem de simplicibus periodis nobis fuisse. Nam in complexis tempus rigorem sequens interdum arctius redditur, dum alterius accessionis significatio, antequam prior circuitus adamussim absolutus sit, invadit. Frequenter etiam ex tua ipsius natura febris de intermitlentium genere est, ut tertiana ; complicatio autem austum lutegritatis tempus pri-. ori circuitio relinquit, dum secunda accessio, antequam prior abtolvatur, invadit. Dictum est: misti de hujusmodi complicationibus in duobus commentariis de crisibus et de febrium differentiis; ubi etiam implicationem a mixtione distinximus: Itaque feni tertiana ex mixtione et temperamento quotidianae et tertianae febris fieri demonstrata est. Saepe. etiam senia. tertianae simplex una febris implicatur, vel tertiana vel quotidiana ; at hujusmodi varietas praetentis operis non est propria; satis enim hic est, propria singularum febrium tene-pura diligenter explicare ; etenim implicationem earum promple discernere ita maxime nobis erit. Exacte igitur simplices prius dictae sunt ; de mixtis deinceps disseram. Itaque cum horrore insultus aliquando oboritur omnes principii peculiares notas habens, praeter rigorem ; interdum et hujus spe-. cient; etenim vehemens horror vel initium aliquod rigoris, vel parvus rigor esse videri potest; at exactum rigorem, qualis in tertianis quartanisque est, hujusmodi febris non accipit. Atque ob hoc ipsam horridam appello, et multo magis, quia ubi signa quaedam secundi temporis praemonstraverit, iuitium rursus alterius invasionis horrificum efficit, quod nonnulli repetitionem, alii reduplicationem appellanti Aliquando hoc secundo, quibusdam tertio facit; deinde vix aequaliter expanditur ad usque statum increscens. Haec feluis ad integritatem nunquam desinit, nam permultum temporis usque ad rigorem ipsa habet, item declinationem sine perspiratu sensili ; multa vero magis abest, ut cum sudore ad integritatem accedat. Quemadmodum igitur a primo intuitu accessio ad rigorem usque multo tempore pervenit, eodem modo a xigore paulatim diminuitur ; ideoque postridie altera ipsis accessio cum horrore quidem similiter advenit, sed quae non item ut prior repetitiones habeat; aut siquando raro habuerit, unam duntaxat faciat, brevem et exiguam Haec autem etiam accessio ad rigorem longo tempore ascendit, nec exiguo pariter declinat ; atque ob hoc ipsum tertio die eadem, quae primo, accessio succedit; postea rursus quarto similis ei, quae secundo habita est, idque deinceps perpetuo. Hanc ego febrem compendiosae claraeque doctrinae gratia uno volens appellare vocabulo, imposui ei nomen .semitertianae. Si igitur. Hippocrates quoque talem febrem lenitertuanam vocarit, ut ego persuasum habeo, duo ex sermone uno commoda consequeris, nempe rem medicam discis et nomen vetus ei imponis ; quod si quis aliam quandam febrem ab Hippocrate semitertianam vocatam esse putet, salii me in vocabulo ratus, rem ipsam addiscat. Quod enim tusis quaedatu febris, qualem dixi, acridat, neque hic testimonium vel Hippocratis vel alterius cujusquam oratio requirit, quum quotidie ipsam rideamus, potissimum Romae. Ut eum in aliis locis alia, sic in illa civitate hoc mest abundat. Porro alia quaedam ei virina est, quae nec secundo die aliam sint accessionem, nec primo et tertio repetitiones. Habet autem nec ipsa modum unum ac simplicem ; interdum etenim fine horrore, aliquando cum horrore invadit; estas cum extremorum perfrigeratione manifesta. Vita autem est interdum etiam citra sensibile frigus febris haec quinque tempora obtinere, principium, inaequalitatem, incrementum, statum et declinationem. Temporibus jam divisis, lueve est principiuti; brevis quoque ipsius inaequalitas; ascensus non aeque omnibus, sed quibusdam brevis, quibusdam longior. Quinetiam rigoris tempus spatium omnino sensibile et latum oc.cupat; sed in maj oris minorisque ratione non mediocriter differt. Sic etiam declinatio longo quidem tempore omnibus contingit, in hoc autem differt, quod nonnullis manifesto minuitur et celeriter finiendi spem praebet, et post haec sistit aequalem declinationis magnitudinem reliquam servans; nonnullis lente ab initio ad finem omnino declinat, ut ex temporis intervallis longioribus conpetenti tibi videatur. plane decrevisse quippiam, perquam modicum tamen illud. Hujusmodi quaedam sunt et usiae differentiae particulares se suium tertio die accedentium, quas universas tritaeophyas voco, ad affectionis unde excitentur cognitionem utilissimae, ad praesens autem opus inutiles. Pronositum enim est nobis hic circuituum totiusque .morbi tempora distinguere, tempestivi auxiliorum usus gratia, cui nihil haec varietas condacit, sicut nec earum quae in quotidianae forma variantur; siquidem herum non paucae quotidie accessionem habentes, intermissionem nullam ostendunt; dicam tamen ipsarum paueas differentias exempli gratia, non ut institutae hypothesi commodas, sed quoniam medicorum aliqui ex iis, quae sine ratione unguntur, prorsus intumescunt et gloriam apud indoctos aucupamur, tanquam diligentes et studiosi, sapientiusque aliquid his, qui sola utilia scribunt, intelligentes.

Cap. IX. Invadit ergo accessio febrium, quae singulis diebus exacerbantur; interdum sine manifesto frigore, interdum cum ipso ; et quae propria principii sunt, quibusdam: brevius, quibusdam diutius permanent ; atque sic etiam inaequalitas his brevior, illis longior est; postea haec febris usque ad vigorem ascendit, diuturniore tempore, quam- quae tertio quoque die accessionem capiunt. Caeterum tale quippiam ipsi adest, quod etiam in istis interdum raro contingit, mullo autem saepius in hoc apparet ; ascensum aperte molieus, consistit aliquo tempore nihil increscens, deinde rursus increscit. Similiter in declinatione vel aequabilem facit imminutionem r vel messio cursu in eadem magnitudine aliis hora una, aliis duabus consistit, post haec imminuitur ; quinetiam ad secundae accessionis insultum usque nonnullis ituminuitur; quibusdam in qua magnitudine est, permanet, At magis hoc tertio quoque die accessionem habentibus adest; quoniam circuitus earum longior est. Nam duplus feretempore circuitus est febrium, quae tertio quoque die exacerbantur, si cum. iis, quae quotidie, comparetur. Quare propter hoc manifesto declinationis ipsius reliquum protrahitur, In aequali magnitudine permanens. Ac multi quoque alii circuituum moli sunt, differentiis particularibus variantes, ad praesentem disputationem supervacanei. Ideo autem quorundam memini, quia melici quidam talem doctrinam hujus considerationis non esse propriam nescientes, de iisdem conscripserunt, errantes quoque in ipsorum enarratione. At nunc eos reprehendere tempus non est in speculatione non propria. Disces autem evidenter eos inutilia nugari, quumque Hippocrates miro quodam modo methodum horum invenerit, neminem eam elaborasse et multos praeterea eam depravasse, in illa maxime sermonis partu, qua jam dictis temporibus auxilia conjuncturus sum. Faciam vero hoc, ubi totius morbi tempora ostenderim; nam hactenus particularia tantum recensui.