Cap. IV. Natura quae stirpes animaliaque procreat, omnino sane generandis ipsis principium quoddam corporeum assuunt; nulla siquidem omnino res est, quae ex nihilo. penitus generationis principium habere possit: atque hinc. exorsa, ad eum perpetuo scopum sibi a principio in pr cere-. atione propositum ordinate tendit ; id vero est ; perfectum reddere quod generatur, sive stirps sit, sive animal; id autem scilicet perfectum est, cui nulla propriarum actionum defit. At plures sunt ex actionibus, quae duris indigent instrumentis; et haec est causa, cur multae. in animalibus fiant durae partes. Earum vero generationis principium, contra quam animal perfectum, molle fit necesse est, ut bene concinnari conformarique, et ad omnia fabricanti sequax ac praesto esse possim Ideoque quamvis durum quid sit semen, messis tamen stirps fit; humore prius moderatu irrigatum, ut pro semine natura efficiatur. Si igitur eqrortet animalis generationem principium habere ex molli substantia, quae quum perficitur durescat, necesse est, ut in prima elementorum, a quibus ipsum animal constituitur, mixtione sum humidum .tum siccum exuperet. Ac humulum quidem est id, quod aqueum est; siccum vero duplicis est naturae, vel enim terreum est, vel igneum. Atqui fieri ab initio minime poterat, ut ex terreo plus misceretur, quod humidum. esse animalis principium oporteat. Solum ergo adhuc quod igneum est relinquitur, in prima animalis generatione ac compactione necessario exuperans. Si igitur facere potuisset natura, ut postquam animal vel stirpem ad rigorem usque perduxisset, aliam rursus facultatibus peram induceret elemehtationem, hoc utique duntaxat modo fine simio ac corruptione ejus perdurasset fabrica, si tamen illi custodiendae rapiens quidam vir praefuisset, neque enim simpliciter sic incorrupta perduraret, si prava uteretur. rictus ratione, tuncque nobis tuam ostendere potuisset artem Aegyptius ille, inre, quae fieri posset. Nunc autem quum omnino fieri nequeat, ut prima elementa generatinnis animalium ac stirpium transponantur ac transmutestui, necessarium est ; ut etiam post rigorem siccetur corpus, quamvis nihil amplius illi sit opus hoc pati, exsiccationis utilitate sublata. Verum decrescens aetas, paucam. habens siccitatem, multos latet, ac si nondum marcor quidam sit; senectus vero non genere, sed quantitate sola, ab ipsa differens, manifeste deprehenditur. Haec ergo est causa, quae homini in on prorsus amenti aperte ostendit, in omnibus animalibus temporis progressu necessariam esse siccisatem, senectutemque nec evitari nec sanari posse. Num quod primam animalium generationem necessario consequi- tar, quomodo aliquis id fieri prohibebit, aut factum tollet? Jam vero quod sit senectutis principium et quando senescere primum incipiant corpora, investigare fuerit opportunum. Ergo qui decrescentium temperamentum siccum esse ac fiigidum arbitrantur, senum vero humidum ac frigidum, in hujus transmutatione principium senectutis statuunt. Nos vero, qui in commentariis. De temperamentis omnia, cor-. pora post: rigorem ad finem usque demonstravimus exiccari, juie de senectutis principio dubitabimus, quum tuta post vigoiem aetas sicca sit ac frigida. Neque enim quod deeroruentium alter assero magis minusve su siccus et frigidus, senectutis principium statui potest, quum corpus ad plurimum devenerit siccitatis; illud enim, ad plurimum, in acervalem incidit dubitationem : et licet hujusmodi dubitationem, quod plerumque alias fieri est necesse, contemnere quis. possit, non tamen sittius suerit, qui terminis manifestis distinguere rem potest, seipsum- dubitationibus non necessariis subiicere. Termini autem manifesti inter decrescentem et scnilem aetatem est humidorum excrementorum. exuperantia; a quibus excrementis nonnulli decepti, humidam, ut diximus, senectutem esse asseruere. Quin et actiones omues in hac ipsa debilitari aperte su tueri possumus ; et quae dudum decrescentium ad mortem via latebat, tunc mausseste deprehenditur, Hinc sophistis problemata ex hypothesi fiunt, aliisquidem senectutem esse morbum, aliis esse .anitalem m affectu movente, -aliis neutrum quid esse ; ac non- nullis esse secundum naturam, aliis praeter naturam ; quibusdam vero etiric medium quiddam inter ambo esse ac neutuum visa est senectus, ut nec secundum maturam, nec praeter naturam ipsam appellent, sed tertiam in ipsa nacti suerint dictionem, qua ipsam non natura esse dicant. Has tamen controversias dirimere alterius fuerit temporis.

Cap. V. At vero senectutis mereor prohiberi profecto non potest, succurri tamen, ut quamplurimum prorogetur, potest; et haec est illa medicinae pars, quae gerocomice i. e. fenum tutrix, dicitur; cujus sicopus est, ut rei natura indicat, obsistere prolubereque, prout fieri potest, ne cordis corpus adeo exiccetur, ut tandem aliquando agere desistat. Nam is est vitae finis, cordis ab actione cessatio; quamdiu enim cor secundum propriam sui ipsius actionem movetur, animal interire non potest. Quare si fieri possit, ut ipsius corporis cordis aut certe jecoris substantia reddatur humidior, potest et aptum etiam senium cohiberi; si autem nemo est, qui jecur et cor se ipsis humidiorapossit efficere, sed temporis processu necessario sicciora evadunt non ipsa solum viscera, sed arteriae etiam- et venae, senium certe prohiberi non potest; at ejus celeritas coereeri potest ; quamobrem videtur Humerus; si quid aliud, hoc certe etiam vaticinans de senibus cecinisse;

Nam ex iis quae humectant, est tum lavacrum, tum molle cubile, tum somnus, tum vero in primis ac praecipue ipsum alimentum; nam hoc ipsum solum eorum quae aluntur corporum pars efficitur, quum eorum substantiis assimiletur; caetera vero singula, vel quod prohibeant similares partes vehementius exiccari, - vel quod humiditatem in intermediis eurum capacitatibus contentam irrigent ac adaugeant, - humectandi tum appellationem tum facultatem adepta. sunt. Sic vero, ut dictum nunc est, quandoque possunt jecur et. cor humectari (adaucta, quaero ipsis dispersa est, humiditate, quam et in extenuatis juvenum corporibus saepius quidem in toto corpore manifeste, nonnunquam vero in corde etiam et jecore absumi contingit. Quod vero horum viscerum alterum arteriarum pulsuumque fit origo, alterum venarum ac nutritionis, in alio ostensum est opere, in quo.de Hippocrate et Platonis decretis tradidimus. Haec igitur viscera, antequam vehemens in toto animali suerit sanguinis penuria, moderatu non deficiunt alimento ; jecur quidem, quod universus sanguis lune principium habeat ; cor vero ob attractionis vehementiam. Equidem omnes animalis partes proprium alimentum ad se ipsas trahunt, sed aequali attractionis robore non utuntur omnes ; ideoque in sanguinis indigentia non aeque omnes alimento destituuntur. Verum cor quum vehementissimam habeat attrahendi actionem, alimento nunquam ludigebit, nisi. prius omnes animalis partes ad extremam devenerint inopiam. Minime igitur suspicandum est, quum ex diuturno morbo gracile redditum fuerit corpus, ipsum quoque cor ac jecur, .pro aliarum amnum partium proportione, gracilia .existere. Hoc, si tibi libuerit, in aliis etiam animalibus intueri p oteris. Nam quotiescunque horum aliquod fame prius confectum dissecare volueris, caeteras quidem omnes ipsius partes graciles ac siccas invenies, jecur autem et cor prope secundum naturam esse. Moriuntur enim (post inedias) non tam ob alimenti corporum fetidorum, quam ob spiritus inopiam, qui mactantur, proptereaque omnes eorum partes molles ac humidae peraeque ac viventium sunt ; tota siquidem in ipsis contenta humiditas, a qua primum ipsae nutriuntur, integra servatur. Sed qui fame intereunt, propius quidem ad verum marcorem accedunt, ac ob id eos marcuisse dicemus, quum exquisite loquendi nondum ulla sit occasio ; re tamen vera non marcuerunt, vel saltem non omnes corporis partes. At ubi verus est marcor, omnes aequaliter partes marcescunt, propterea quod etiam principis; et hoc in aetatibus quidem senium est, infestus autem praeter naturam febris marcida. Est praeterea alia quaedam affectio proportione respondens senectuti, quam nihilo deterius sit, ex morbo tensum appellere, non meherele, ut Philippus, qui eam marcidam febrem nuncupat. Non enim ejusmodi affectio febris esse potest, in qua frigidius, quam natura postulat, cor factum sit. Jam quod tale obtineat temperamentum, indicium non minimum est pulsus parvus rarusque redditus, ut et ipsis Peribit Philippus. Ejusmodi vero pulsum ob frigiditatem fieri in libris de pussilius ostendimus. Quin et respiratio iis, qui ita affecti sunt, pulsui similis visitur, et parva nimirum simul et tarda, ac per longa intervalla, quae et ipsis partium ad cof attinentium frigiditatem indicat, ut -etiam in libris despirandi difficultate a nobis ostensum est. Nec vero calidum hi expirant, quod et 1pfum inseparabile est a principio restigerato; sicuti contrariam a calefacto. Unde igitur, quod febricitant? nam ipsorum thorax neque circa pectus, neque, almi, vel ad alas et ad costarum gibba, vel etiam ad spinam calidus est. Sed et haec Philippus concedit; ait tamen eorum pulsum sobria signum habere, duritiem videlicet lunuens, quam febrium omnium inseparabile signum statuit Archigenes. Verum si pulsum re ver. durum intelligit, omnibus marcescentibus is certe inest ob arteriarum siccitatem, non tamen febrium- est signum. At si eum intelligat, quem Archigenes durum vocavit, nomen tantummodo proferens, nullam tamen rem habens, cui nomen hoc attribueret, de hoc quoque plura a nobis in libris de pulsibus scripta sunt. Senium igitur ex morbo, quoniam frigiditas una cum siccitate est, febris non est. Alia vero [species, quam marcorem retorridum Philippus nominat, vere est mereor, quemadmodum etiam et qui syncoposus appellatur. Estque his ambobus pulsus frequens et parvus ; specialiter vero iis, qui retorride affecti sunt marcore, accidit, ut dum oscitant, spiritum efflent calidunf, ut jure ipsum aestui assimilare possis. Oritur autem, ut diximus, retorridus hic mereor ex caliditate ardentissimisque febribus, ac praesertim in sicciore corporis habitui Syncope fue autem fit, ubi qui syncope. suerint correpti, vehementiam quidem periculi in .praesentia evitarint; relictum tamen deinceps ipsis fuerit aliquid syncoposae .affectionis. At vero frigidus mereor, qui senectutis affectionem similem obtinet, fit ex permuta-. silone febrium, quae tum per aquae frigidae potionem, tum per ea auxilia, quae refrigerandi gratia hypochondriis ac thoraci imponi solent, suerint secus ac oportet refrigeratae. Illud autem, secus ac oportet, duplex est, nimirum quando quis vel intemperantius, vel intempestivius refrigerantibus usus suerit. Possit etiam quandoque utrisque sus de causis affectus hic constitui.

Cap. VI. Quod vero mereor, quum vere mereor est, curari non possit, dictum quidem etiam superius est; quum de senectute scriberemus ; dicetur autem et in praesenti. Tale quid contingit arbitrantibus marcorem se sana-tutos, quale iis qui marcidarum spinae vertebrarum in anteriorem partem decessionem emundum suscipiunt, Ex qui-. bus enim utrique in dignoscendis affectibus decepti sunt, ex his putarunt se rectissime aliquid effecisse; etenim quosdam extenuatos curarunt; eorum vero, qui marcuerunt, nullos. At quum sic extenuatorum corporum. duplex sit affectio, de utraque nobis separatim agendum est. Igitur altera extenuatorum affectio oritur, quando tum ipse solidorum corporum humor, quem proprium ipsis esse nutrimentum diximus, periit, tum tenerae carnes. colliquatae sunt; altera vero corpora solida attingit, quae sane et prima et similaria appestamus. Haec ipsa est, quae sanari non potest, quemadmodum fiane nec ipsum senium; altera vero periculosa quidem est, at non prorsus incurabilis; habetquecum caeteris aliis affectionibus hoc commune, ut contraria affectui remedia exposcat; non aeque tamen, ac pleraeque aliarum, est tuta. Nam tres has affectiones humectare oportet, hocque illis ob communem sicritatem est commune; una vero, quam senectuti assimilamus, calefactionem exposcit; sicuti et una, quam retorridum marcorem vocamus, refrigerationem; commixtam vero quodammodo. curationem requirit syncoposus marcor, non qui jam factus sit, hujus enim semper oportet meminisse, sed qui adhuc fiat; quum humiditas solidis partibus congenita absumitur. Hi quidem sunt cuiationis scopi. Demceps vero considerandum est, quomodo tum a quovis inveniendae tum adhibendae ac usurpandae sint remediorum materiae. Praestantius igitur exisset Philippus, si non solum quaecunque m primo de marcore libro de morbi istius generatione et de mus differentia dignotioneque ac transmutatione tradidit, scripsisset, sed aliquid etiam de curatione; sed hanc, ut videtur, scribere non potuit. Nam quum ego multis jam annis secundum: de marcore librum perquisivissem, nec ipse unquam inveni, nec in quempiam alium incili, qui se illum legisse assereret. In primo vero, quem nonnulli, propterea quod secundus non extet, non primum, sed simpliciter de marcore inscribunt, de balnei usu meminit ; non eos tamen admittit, qui hoc utuntur auxilio, quod ab ipso laedi marcescentes opinetur. Quia vero obiter ac extra institutum hujus remedii meminit, idcirco de eo neque diffuse pertractavit neque accurate, ut solet, contemplatus est. Quanquam remedium .huc manifeste conspicitur exiccatos humectare, ut facile. intueri possumus in iis, qui vel iter fecerunt per felem aestivum, Vel quocumque alio modo exercitati vel exusti fuerunt; hos enim omnes, ac. praeterea surculosas, humectet ac siti liberat. Quin et quoscunque alios, qui quomodocunque.vel a vigiliis, vel a cuiis, vel a venere, vel a cibis medicamentisve ericcantibus, vel etiam ab. ira exiccati suerint, .tum madefacere tum reficere conspicitur. Sed mihi ridetur Philippus balneum in iis .improbasse, qui jam vere marcuere, quos nec aliud quicquam sanarer; .ut bifariam ego ab ejus sententia disicedam, tum quia nonnullos ex iis, qui vere marcuerunt, sitneri posse existimat; tum etiam, quia balneum improbati Evidentem enim facultatis ipsius experientiam capere licet in iis ipsis, qui nondum insanabili laborant marcore, quem nec fortasse marcorem, ubi accurate loqui velis, nomines. At nobis nulla de nominibus cura est, ubi res clariori ora-. tione possumus interpretari.