Cap. II. Sunt enim omnia morborum tempora quatuor numero, principium, incrementum, status et declinafio. Quidam vero morbi ob eorum malignitatem atque ob aegrotantis imbecillitatem statim in tempore incrementi hominem occidunt; sicut et quidam alii in ipso statu. An vero etiam in declinationis tempore aliquis morbus possit occidere, non sine ratione quaesitum est; sed de hoc procedente sermone determinabitur. Has autem quatuor partes quidam etiam tempora universi morbi appellant. Eandem autem ob causam tempora etiam vocant universalia, ut quae a particularibus differant, in quae singulae accessiones dividuntur. Definiuntur autem non dierum vel horarum, ut. quispiam existimaverit, numero ; neque enim fieri potest, ut morbus qui in quatuor diebus sit finiturus, aequalia habeat tempora partium eum eo, qui usque ad quadragefimuni diem debeat extendi. Et omnes quidem hucusque consentiunt. Quomodo autem judicare atque distinguere hujusmodi tempora oporteat, non etiam in hoc omnes inter consentiunt; sed nonnulli quidem, si anticipent, aut cunctentur accessiones; considerant; hi vero ad earum longitudinem respiciunt; alii ad magnitudinem, quam etiam velamentiam nominant ; quidam- et haec ipsa in remissionibus condderant; deinceps invicem altereantur, quum liceat quae diximus omnia conjungere, ac praeterea alia quae nunc dicentur; hac enim via vini quispiam exquisitam faceret . constituti temporis conjecturam. Si vero quidpiam ex bis indiscussum praetermittatur, tantum praecognitioni nocebit quantum vel magnitudinis vel virium quod praetermittitur obtinebit.

Cap. III. Numquid igitur morbus augeatur, non exeo tantum conjicere oporteat, quod accessiones anticipent; sed etiam earum longitudinem oportet annotare et magnitudinem quoque ac morem qui cum symptomatibus verbi gratias, vel sine bis evenit; sicut etiam in intermissione et declinaliene haec eadem existimo consideranda. Voco autem intermissionem quando febris in quietem desierit; declinationem omnem ejus partem quae statum ipsum subsequitur usque ad secundae accessionis .principium. Nam anticipatio sola per se ipsam non est sufficiens signum incrementi, quod saepe morbi proprietatem consequitur potius quam ejus ruerem entum, quum et quartani et tertiani et quotidiani quidam circuitus usque ad integram solutionem ita anticipare risi fuerint. Consueverunt autem medici tales typos anticipantes nominare; sicut alios vocant tardantes, quicunque statim ab initio futuri temporis aliquid posterius assumunt. Sed et in his plus quam proportio exigit vel anticipare, vel cunctari, alterum incrementi, alterum declinationis ridetur esse indicium; simpliciter autem anticipare, vel cunctari, neutrius. Convenit autem non solum advertere, numquid secunda accessio consuetam auticipaverit horam, sed numquid etiam longitudo temporis eadem, aut magnitudo aequalis, aut quae nunc adest fit maligniori aut simplicior. Haec ipsa etiam sunt in. intermissionibus et de. cliuationibus inspicienda. Longitudinem quidem temporis facillimum est cognoscere; magnitudinem vero, quam et vehementiam vocant et morem, quem etiam modum appellant, tum ex propria morbi specie tum ex supervenien- . tibus ei symptomatibus spectanda censeo. Ex propria quidem morbi specie ea quae propriam ipsius complent naturam contemplando, veluti exempli causa in pleuritide ad lateris dolorem pungentem et febrem acutam et tussim et spirandi difficultatem. Ex supervenientibus vero fytnptomatibus, si multa, si diuturna et valida atque maligna etiam extiterint, aut contra pauca ac brevis temporis et parva et simplicia fuerint. Sic et intermissionis ac declinationis tempus, si longius praecedente vel brevius, aut toleratu difficilius vel facilius, aut si quod ex accessione symptomata remanserint aut omnia cessarint. Si enim iis quae diximus adsint pejora, morbus augetur tua-nifeste, si vero meliora, declinat. Sit enim ut accessio consnetam anticipet horam, longior etiam fiat atque vehementior maliguiorque et cum multis prarisque symptomatibus, sit etiam ut declinationis tempus breve fiat, neque exquisite toleratu facile, neque omnino a symptomatibus accessionis liberum, nullus, arbitror; de hujusmodi aegrotantibus quaeret num morbus in eis ad magnitudinem crescat. Rursus vero fiant omnia his contraria, nimirum ipsius insultus initium -tardet, longitudoque accessionis ac magnitudo minitatur, malignitas mitigetur et ea quae superveniunt symplumata minora simplicioraque suit, vel neque omnino mox appareant, intermissio etiam, vel declinatio toleratu facilis longaque succedat, omnisque deleat accessionis symptomata, nam et haec manifestissima sunt declinationis indicia, sicuti priora augmenti. Quum. vero quae ad accessiones ambas pertinent aequalia suerint, morbum in statu esse demonstrant. Numquid igitur plus quam erat opportunum a nobis est dictum? aut aliquid ab Hippocrate praetermissum, ubi docet, quo pacto quispiam ex circuitibus inveniat morbi incrementum? Ait enim, Accessiones esse invicem cossivendas; si citius, vel non; si in longius tempus, vel non; si denique magis, vel non. Hoc enim verbum (citius, vel non) nihil aliud ostendit, nisi utrum accessio horam consuetam anticipaverat, vel tardior facta sit; illud autem, in longius tempus, vel non, numquid longius perduraverit tempus an brevius; illud vero, magis vel non, reliqua omnia, quae prius a nobis explicata sunt in se comprehendit, nam et magnitudinem et morem ipsius morbi et supervenientia et symptomata, eorum que insuper numerum in eo quod dicitur magis ac minus comprehendi existimes, sic et declinationis, ut quae et ipsa fit totius accessionis pars, magis ac minus ex eisdem invenire oportet intentiotubus. Incrementi itaque et ascensus et augmenti, his enim . omnibus nominibus secundum morbi tempus appellant, si citius fiat accessio, si longiori tempore duret, si .magis etiam indicia fiunt, sicut his contraria declinationis signa ostendunt, si videlicet tardius fiat accessio, si breviori tempore duret, Utque omnino praecedente debilior. Statum vero indicant, si in eisdem permaneant ac persistant. Et quidem saepe in morbis nullum sensibile tempus invenitur hujusmodi, sed habente adhuc quarta, si ita contigerit, accessione indicia augmenti, quinta superveniet accessio declinationis principium, quomodo videlicet status momentaneus extiterit, adeo ut nemo quum adesset agnoverit, sed, ut exquisile dignoscatur, primum declinationis tempus sit necessarium. Simile quiddam etiam accidit in morborum augmentis, nam interdum prior accessio principium simul habuit et ascensum et statum, scilicet in prima sui parte principium, deinde ascensum, postremo vero statum, deinde secunda accessio manifeste visa est declinare. Sed praetente quidem secunda accessione, tunc demum cognoscere qualis suerit illa quae praecessit praeter id, quod unusquisque medicus id facere potest, rem etiam maximi momenti in usu medicinae destruit, praenotionem scilicet, de qua plenius in libris de arte curativa diximus. Generosi autem medici atque arte Hippocratica digni est officium futurum statum praecognoscere, quum omnem victus rationem ad ipsum inspiciens instituat Eadem ratione principium morbi atque. augmentum non ubi jam perfecta sunt cognoscere, sed multo antea praestabit praenoscere.

Cap. IV. Video tamen plurimos melicorum neque praesentiis etiam principii notitiam habere, sicut apprime admirabilem Theffitlum, qui in principiis contrahere jubet, etiamfi morbus fuerit adstrictus ac pro fui natura egens relaxatione, quo pacto vero quispiam ipsum principium agnoscat, tanquam rem notissimam dicere praetermisit. Sed hoc non parvam habet dubitationem. Nam si primum exquisite insultum pro principio morbi totius statuere oportet, indivisibile erit, atque sine tempore; si vero primam accessionem scimus hanc aliquando et ejus augmentum et statum in se ipsa comprehendere, praeter id, quod extra omnem rationem est, ut qui in septem ad summum diebus morbus finiri debet, et qui ad menses sex extendi, omnesque qui in medio tempore terminantur, stolam habeant primam pro principio accessionem. Sicuti enim neque omnes morbi augmentum, aut statum, aut declinationem aequalis habent temporis, eodem, arbitror, modo neque principium. Neque tamen, si quispiam primam accessionem praeterierit, jam poterit principium circumscribere; nam si secunda statim subsequatur, quae habeat augmenti ludi-. eia, et post ipsitur tertia et quarta et flo aliae deinceps omnes, qui primam omiserit accessionem, tanquam non principium, vel omne tempus medium usque ad statum diceret esse principium, atque ita omnino tolleret ascensum, aut ubi primo finiret principium, non haberet exprimere. Quaenam est hujus dubitationis medela ? Si quidem velint quae sunt ab Hippocrate scripta perdiscere, facilis atque expedita esset ista doctrina; nunc vero praeter id quod quae sunt ab llippeccate optime tradita nolunt addiscere, illa quae ignorant damnare conantur. Sed illis quidem invenire non potest ignorantiae medela, nobis vero perfacile. Inquit enim: Accessiones et constitutiones morbi ostendunt et anni tempora et circuituum invicem incrementa. Quod quidem morborum constitutiones quandam veluti eorum ideam ac formam nominat, secundum quam ex talibus et tantis constituuntur universalibus temporibus, minima quispiam hac conjectura comprehenderet. Nam quum in primo epidemiorum libro antea dixisset: sunt autem modi et constitutiones et accessiones harum quarumlibet subrium. Deinceps subjungit: .statim enim continua, quibus incipiens siorescit ac viget, maxime et ad difficilius attollitur, circa autem crifim et simul cum crisi -extenuatur, sist autem quum incipit, mollis ac latens, insurgit autem atque exacerbatur singulis diebus, circa crisin autem satis emieat. Ex quibus verbis manifeste ostendit se qualemcunque ex totius morbi temporibus compositionem nominare. Quo igitur modo morbi et anni tempora et ciccuituum adinvicem incrementa universalia tempora morbi commonstrahunt? nam hoc erat quod quaerebamus. Nam quartana aliqua febris invadens non utique habet accessionem primam prin- . cipium, sicut neque exquisita tertiana usque ad diem septimtun suum potest principium extendere. Eodem pariter modo et de aliis morbis judicandum. Nam febris ardens et pleuritis et inflammatio pulmonis brevis temporis habent principium, morbus autem comitialis et articularis et coxendicum et nephritis longi temporis. Sic quidem a morbis ipsis. A temporibus autem anni .hoc modo: Aestivae quartanae magna ex parte breves sunt, autumnales vero longae et praesertim quae hiemem attingunt. Sic et omnis morbus alius aestate quidem .breviorem, bieate vero diuturnorem habet erisim, et principium sic aestate brevius, hieme vero longius habebit, similem quoque servabit in aliis temporibus proportionem. Sic quidem et anui tempopcra morborum constitutiones praenunciant. Accessionum autem incrementa hoc modo. Ait enim accessiones esse invicem conferendas, si citius fiant vel non, si in longius tempus vel non, si magis vel non. Nam si haec omnia conjunxeris, ad exquisitam dignotionem propius accedes. Si vero nihil ex istis animadvertens putas posse morbi principium cognoscere, vel ab ascensu distinguere, nunquam prope accedes ad veritatem.

Cap. V. Numquid igitur haec ad exquisitam temporum morbi sufficiunt cognitionem? nequaquam, sed habent aliquid quidem artificiosae conjecturae, tantum vero ab exquiisse ratione deficiunt quantum illam quae nullo modo est Ruperant. Quid vero istis additum exquisitam faciat praenotionem; si totum leges aphorismum, intessiges, in quo ita scribitur: Morbi autem accessiones et constitutiones osiendant et anni tempora et circuituum adinvicem incrementa, hve quotidie, sive alternis diebus, sive per majora intervalld fiant. sed et ex iis quae mox apparent conjicere oportet, veluti in pleuritide si sputum statim appareat, incipientem morbumfacit breviorem, si vero posterius, longiorem et urinae et alvi excrementa et seniores, vel bonam morborum indicurionem, vel malam, ct longum vel brevem, staturam morbum, post apparentia commonstrabunt. Haec quidem ab Hippocrate in aphorismis scribuntur, in primo autem libro epidemiorum, omnes inquit coctiones excrementorum ubique esse opportunas et bonos criticosque absoessiis ostendere. deinde inferens inquit; Coctiones celeritatem judicii et sccuritatem sanitatis ostendunt. Sed coctiones hae quidem omnes iis adstant quae coquuntur; quaenam igitur haec sunt? Non alia sane quam illa quae mox apparentia nominarit, nam quae propria sunt morbi ..accidentia, simul cum morbo invadunt, simulque incipiunt, reliqua vero omnia mox apparent. Invadunt igitur una cum pleuritide et febris acuta et lateris dolor punctorius et difficilis anhelitus et tussis: mox apparent autem quaedam ut ipsi morbo propria, non- . nulla autem ut communia omnibus febricitantibus. Ut propria quidem ipsius morbi primum quidem, .si nihil educatur cum tussi, quod sufficiens est morbi .coctione carenuis indicium; secundo autem, si educatur quidem, sed non- bonum. Est autem et hoc duplex, unum-. quidem, quod solum caret coctione, alterum vero, quod etiam pravum existit. Ab his vero omnibus id quod coctum est separatur, quod etiam proprie sputum appellunt; neque enim quod sanguineum est ac bibilosum atque spumosum ita nominamus, sed potius quodammodo sputamen vocamus, quum vero neque sanguini, neque hili pallidae, vel nigrae commixtum fuerit, id quod tale suerit, jam spiritum vocamus. Quando igitur hoc cito apparuerit, morbum facit breviorem, quum vero nullo modo educitur aut crudum, indicat morbum in longius debere protendi; si autem pravum educitur sputamen, periculum imminere significat ; si autem etiam malignum fuerit, mortem minatur. Quid igitur sit sputum, nunc non est opus exponere. Quae vero proprie sputamina nominantur, ex bis quaecunque subflava et subrufaetsubpallida, etsubspumostt et tenuia existunt, sidam cruditatem significant, nullum vero insigne malum praemmciant, quae vero fine alia commixtione sunt flava ac rufa, crassa atque spumosa et viridia, viscosa atque rotunda, atque his etiam magis nigra, sunt prava. considerandum etiam quis sit eorum eductionis modus, nam si facile expuautm, constat quidem bona esse, contraria vero mala. Et quid oportet nos plura dicere, quum possimus verba, quae in libro prognostico scribuntur, apponere ? sputum oportet in omnibus qui suat circa pulmonem ac latera celeriter expui ac facile, commixtumque videri vehementer siavum sputo. Neque in dubio est quod hoc loco Hippocrates sputum vocat, id quod secundum naturam se habet, cui flavum admixtum esse oportere inquit. Verbum autem illud, vehementer, nonnulli quidem neque omnino adjungunt, quidam vero ad commixtum referunt, ut sermo uterque ita se habeat, commixtumque vehementer sputo rideri flavum, vel flavum vehementer commixtum rideri sputo. Sed prior tensus est artificiosior, semper enim inaequales omnium motus et eorum quae .plurimum distant complexiones damnat Hippocrates. Experientia quoque ita esse probatur, neque etiam ratio dubia est: non tamen eam nunc explicare esset opportunum. Quod autem verbum illud, vehementer, ad commixtum relationem habeat, ex iis etiam patet quae subjunguntur. . si enim, inquit, multo post doloris principium expuatur siavum, vel rufum, vel multam excitans tussim, vel non vehementer commixtum, pejus elsicitur. Videtur enim in hoc loco Hippocrates quae. cunque in secundo sermone dicuntur iis opponere quae in primo dicebantur verbo quidem, celeriter illa, multo post principium doloris expuatur, verbo, facile, illa, multam excitans tussim, istis vero, commixtum videri siavum vehementcrsputo, impermixtum .simpliciter ac solum flavum, tum quod ex utrisque commixtum est, colore scilicet sputi naturalis et flavo, vel r usu, non tamen vehementer. Sed et post haec subjungens manifestius dicet, suam adhuc mentem aperiens, his verbis; Nam siavum impermixtum exisiens, periculosum (impermixtum est autem id quod sputo non commiscetur] album autem et viscosam et rotundum inutile. Deinde rursus paulatim ad difficiliora sermone progrediens: Malum autem, quod viride est valde et spumosum. Ac deinceps addit: si vero ita sit impermixtum, ut etiam nigrum appareat, omni alio pejus est. Ex propriis quidem pleuritidis ile distinguere oportet. Sed praeterea inspicienda sunt omnia, quae sunt morbis acutis commuma, quae deinceps connumerat ita Scribens: sunt autem haec bona, facile scire morbum, bene spirare et esse doloris expertem et sputum facile expuere, corpus totum aequaliter calidum.esse et molle et sitim non habere, urinas autem et alvi excrementa et somnos et sudores, quemadmodum scriptum est, haec omnia bona esse sciendum esa Haec itaque furit bona ligna, tum propria eorum instrumentorum, quibus vis spirandi est demandata ; tum communia omnibus aliis morbis acutis continuatim ordine invicem scripta. Atque ipsis adjungens infert: Mala autem sunt his contraria, dilsiculter fare morbum, spiritum magnum osse de crebrum, non cessere dolorem, vix sputum expuere, vehementer sitire, totum corpus ab igne inaequaliter detineri et ventrem quidem ac latera calida esse vehementer, spontem alitem ac manus frigidas et pedes frigidos, urinas vero et alvi excrementa et somnos et sudores, quemadmodum sumptum est, singula haec mala esse cognoscere oportet. Scriptum autem est de his in eo volumine quod prognosticon inscribitur, in quo similem in his singulis ipse tradit doctrinam, qualem et nunc in sputaminibus. Sicuti enim in his hoc quidem est coctionis signum, hoc vero cruditatis, hoc autem mortis, et quod coctionis est signum, si in principio statim appareat, propere salutem subsequuturam ostendit, quod autem cruditatis, morbum in longius tempus extundi debere, quod autem exitiale esu ho o mutem moriturum significat; et si valde exitiale fuerit, cito; si vero remissius extiterit, in longo tempore. Eadem in urinis ipsis et alvi excrementis et reliquis omnibus, de quibus est sermo futurus, distinctio est adhibita; etenim haec omnia nonnulla quidem coctionis, nonnulla vero eruditatis et quaedam etiam mortis indicia sunt. Nigrum enim sputamen praeter id quod crudum est, etiam mortem pori. tendit; sic et urina nigra non cruda solum, sed etiam lethalis est. Est autem simpliciter cruda quae alba est ac tenuis, quam aquosam nominamus.

Cap. VI. Rursus igitur ad aphorismum redeamus, in quo ita -scribitur : Accessiones autem et constitutiones, morbi ostendunt set anni tempora et circuituum adinvicem incrementa, sive quotidie fiant, sive alternis diebus, sive longius tempus intermittant. sed et ex iis quae postea apparuerint, confecturum accipere oportet r velut in pleuritide, si sputum siatim morbo incipiente appareat, brevem futurum significat; si vero posterius, longiorem. Ht urinae etiam, et alvi excrementa, et sudores, et bonam et ma.. tam crisea habituros at bito, vel tarde saliturus morbos, quum mox apparent, indicant. Nam haec liquido sunt eorum omnium quae in prognosticis scribuntur compendium; quum antiquus ille auctor sula capita eorum quae -in eo libro sigillatim scribuntur, in aphorismos transferre .tentaveriti Quaenam igitur sunt haec capita? saepius enim repetere mihi ridetur melius, ut quis etsi nunc erubescens, discat et morbi principium cognoscere et futurum statum praevidere, hoc est, ut ipse dicit, formam morbi et naturam temporis accessionis circuitus, et quae in morbis mox apparenti Erit autem milii sermo in eodem exemplo, adbibita brevi distinctione de nominibus, quibus, ut par erat, veteres utebantur ad solum mentis conceptum explicandum, quum omni studio incumberent ad exquisitam rerum cognitionem; saniores vero fere omnes circa nomina suam conterunf vitam, minime de rebus sollerti. Principium igitur morbi primum insultum indivisibilem primae accessionis, veluti et ipsum, nunc, quod fine latitudine est, vocant; sed et jam aliquod tempus latum, quod etiam in ipso, nunc, observamus, quando dicimus nunc esse hiemem, vel aestutem, vel aliquid aliud tempus. Quod igitur iti nullo sermone tali, qualis est is quem antea scripsimus aphorismus et multi alii qui postea dicentur, principium vocet Hippocrates primum illum et indivisibilem morbi insultum, unicuique liquet. Quomodo enim circa morborum primapia considerandum, si statim morbus florescat, in eo significato lictum quispiam posset arbitrari? vel illud? Jncipientibus morbis, si quid movendum videtur, move; consisientibus vero, melius est quiescere. Et illud ? si igitur . in principio morbi facies talis erit; nam facies illa mortuae similis, de qua ista dicuntur, neque illo exquisite principio morbi unquam fieri potuisset. Eodem modo, quum dicitur: Jn acutis morbis raro et in principiis utendum purgationibus; de principio intelligitur, quod ad tempus latum extenditur. Multo magis quum scribit: Circa principia et fines omnia debiliora, circa statum sartiora. Neque in alio tenta dictum est, dn sinorum morborum principris nigra bilis vel insca vel supra exierit, mortale. connumeratione illorum vehementium accidentium intulit: Haec autem si in principiis appareant, vehementissimum delirium ostendunt; ut plurimum autem moriuntur, Eodem modo te habet etiam in aphorismo, de quo paulo ante facta est mentio, ubi inquit: Voluti in plenitudine, si sputum. statim appareat incipiente morbo, morbum ostendit breviorem. Neque enim dictio illa, incipiente, primum exquisite insultum hoc loco significat, tum quia huic sensui rerum natura repugnat, tum quia ulcere non potuisset, post appareant; quomodo enim .different ab iis quae simul iuva-^ dunt illa quae exquisite idem habent principium invicem et cum universo morbo? Post apparent autem quaedam statim in prima die, quaedam in secunda, quaedam in tertia, quaedam in quarta, quaedam, quum jam processerit. morbus.

Cap. VII. principium vero secundum latitudinem communi quadam et prompta imaginatione, in qua nullum adhuc est artificium, in prima accessione continetur. Atque idcirco quaedam statim quum incipiunt, statum accepisse dicuntur; quemadmodum inprimo epidemiorum, ubi inquit; statim enim continua ese, quibus incipien.s siorescit ac viget. Nam verbum id, incipiens, hoc loco. non dicitur de vero morbi tempore, alioqui repugnaret ei florescore atque. rigere, sed de eo, quod subsequitur principium exquisite dictum, quod ut plurimum ad tertium extenditur diem. omnino enim febris haec, ubi principium illud indivisibile fecerit, deinde hoc pacto incremento quodam usa suerit, proprium -recipit statum, quaedam in prima statim die, quaedam in secunda, non tamen in primo intuitu pr ituae accessionis posset aliqua febris habere statum. Sed five in primo die, five in secundo, istum habeat, atque hinc usque ad integram solutionem extendatur, nullum sensibi. lem alterius accessionis insultum accipiens, haec statim ab initio proprium habuisse statum diceretur. Et hoc est quod ab Hipppocrate dicitur; statim enim continua est quae incipiens fumescit ac viget. Tale igitur est: si sputum in pleuritide statim post apparuerit incipiente morbo, eum facit breviorem, id est: ante quam secunda accessio invaserit, adhuc enim pleuritis diceretur incipere, non solum quando hujusmodi accessio ascensum habeat vel statum, fini in tota declinatione, atque omnino ante quam secunda invadat accessio, quae ut plurimum in pleuritide tertio sit die. Quodcunque igitur coctionis signum post apparuerit, brevem et salutarem morbum futurum ostendit; tale quidem est sputum quod in pleuritide apparet; nam cujusque partis in corpore superfluitas eam quae issi inest dispositionem ostendit; si cocta quidem fuerit, salubrem; cruda autem aegram. Ita igitur et illa scripta inno Alvi autem excrementa optima sunt quae mollia sunt et cohaerentia et quae eandem exitus horam servant quam in sanitate habuerunt. Quantitas vero esse debet pro ratione cibi qui astuinitur; nam si exeuntia talia suerint, ventrem inferiorem sanum esse indicant. Et sputum quoque quum fuerit exquisite simile illi quod advenit sanis, integram sanitatem instrumentorum, quibus vis spirandi est demandata, significat; si quo modo autem impediatur, atque a naturali recesserit habitu, tantum eam laesam esse demonstrat quantum ab ipsa naturali forma recesserit. Quod vero issi quod se eundum naturam est maxime contrarium existit, crudum est, magiiamque ostendit partium affectatum imbecillitatem, quod si etiam vitiosae causae aliquod signum habuerit, quemadmodum nigrum, perniciosissimum hoc est. Ita etiam in urinis se res habet. Nam et hae quae sanorum urinis simillimae sunt, venosum instrumentorum genus satis robustum esse demonstrant, quae vero crudiores sunt, ejusdem imbecillitatem significant : quae vero maxime sunt sanorum urinis contrariae, hae quidem omnino sunt crudae et maximam indicant imbecillitatem venosi generis universi; quaecunque. vero et superantis causae pravitatem ostendunt; veluti nigrae, hae fiunt summe exitiales. Haec igitur tria signorum genera propriam. cujusque partis coctionem significant, inferioris quidem ventris excrementa, quae secundum naturam te habuerint, venosi vero generis urinae, instrumentorum autem duntaxat quibus spiramus sputamina. Sicuti vero haec partium ipsarum ex quibus excernuntur indicia praebent, eodem, ut arbitror, modo et urinae renum et meatuum, per quos urina defluit, et vesicae et penis. Sed urinas quidem, quae in harum partium morbis accidunt, in aphorismis separatim Hippocrates scripsit; quae vero morbis assident acutis, in prognosticis, quoniam hic liber, ut jam saepius ostendimus, de stolis est morbis acutis. Et quum in eodem libro complevisset omnem de minis sermonem, postea in fine subjunxrt: Ne decipiaris autem, si vesica quopiam. vitio affecta aliquam ex his urinam reddiderit, neque enim totius signum, sed ipsius per se ipsum. Sicuti igitur vesicae meminit, facto in ea sermonis- exemplo, ita et reneset vasa deserentis urinam et penem, subaudfre oportet. Maxima autem ad haec demonstratio sunt, quae ab ipso in aphorismis sunt scripta. Sicut enim vesicae, ita et renum aegrotantium signa conscribit. Quibus, inquit, in urina crusta carunculae parvae, aut veluti capilli exeunt, iis a renibus excernuntur. Haec igitur tria signorum genera, ut diri, singula quaeque coctionis praebent indicium; urinae quidem ejus quae fit invenis, dejectiones autem ejus quae in ventre, sputamina vero ejus quae in spirandi instrumentis, neque unquam usu contingit, quin bonum aliquod magnum ostendant coctionis indicia. sanguinis autem profluvia et sudo-res et parotides etreliqui decubitus, si in tempore quidem fiant opportuno ; prodesse possunt; intempestiva autem nihil juvant. Quo fit ut misti -videatur haec eadem innuere in libro de humoribus, ubi scribit: Decernentia in melius non statim appareant. Etenim non haec tantum, sed dissecuitas anhelitus et deliria eti lachrymae et vigiliae et comata et tenebricosae vertigines et hallucinationes et anxietates et oris ventriculi capitisque dolores, resi qui ve casus, atque dolores, qui singulis partibus corporis eveniunt, exigunt distinctionem et quando juvent et quando noceant et quando non modo nihil prosint, sed etiam signa sint deterrima. Quemadmodum igitur principii vocabulum nullum deterruinatum tempus significabat, eodem, arbitror, modo neque id verbum statim; tantam vero temporis temporis latitudinem. quantum et principii nomen. Liquet autem quod etiam saepius pro ilicet, adverbio, statim, utimur, velutiin eo nicto videtur usus Hippocrates: Insunt autem modi et constitutiones singulis hisce sentibus, suatim enim continua est, quibus siccescit ac viget; nam hoc verbum statim nihil significat quam ilicet, quemadmodum, ut arbitror, libro De ratione victus in morbis acutis, ubi ita inquit: Nisi ergo quispiam caret quantum decet, scijstcientem esse modum hujusmodi sorbitionis ptisenae, saepius nocebit; quibus enim cibus siatim observatus querit, iis si quia non sclbducto ventre sorbitionem dederit etc. id verbum, statim, tale aliquid significati. Sunt autem ejus verbi significatus quamplurima exempla. apud omnes alios Graecos et maxime apud Hippocratem. Ad alterum autem transgrediamur. Quum enim inquit: Signa decretoria non statim apsiareant, hic, statim; quamprimum significat, hoc est in principio morbi. Non sunt autem eadem decretoria et quae coctionis indicia dicuntur; non enim fieri potest quin ista omnino vel bene, vel male decernunt. At vero coctionis signa salutem quidem hominis, non tamen per cristus omnino fuiuram ostendunt; neque enim si subitam in morbo mutationem intellexeris crisin;, neque si praecedentem perturbatio-. nem, necessario coctionis signa dictorum erunt; quum illud accidere possit, ut morbus in longiori tempore paulatim coctus ad integram. deveniat solutionem. Ostendetur autem et m sequentibus adhuc manifestius, quomodo - disserunt decretaria symptomata a coctionis lignis, - nunc vero hoc tantum .ostendisse sufficiat, quod coctionis quae in spirandi instrumentis fit, sputa, ejus vero quae m venis, urinas, illius autem quae in ventre, alvi excrementa ligna statuere oportet. Et quod in febribus omnibus ; quoniam venoli generis sunt passiones, nam et arterias in hoc genere comprehendimus, ad urinas praecipue attendere oportet, in iis autem qui pleuritide afficiuntur, primum quidem Epota, secundo loco minas, quoniam is morbus omnino cum febribus ningitur, in passionibus autem ventris; si fine febre fuerint, sola alvi excrementa inspicere oportet si autem cum febre, etiam minas.

Cap. VIII. Proprium: igitur uniuscujusque morbi principium coctionis signis determinatur. Differt autem ab eo quod secundum latitudinem principium dicitur, quod nullum habet artificium, quod ultra tertium diem non extendi intelligitur; flenti etiam in prognostico manifestissime offenditur; Nam quum antea dixisset, si in principio morbi talis fuerit facies; postea subjungrt: ei autem longior morbus fuerit quam triduanus, aut quatriduanus; principium secundum latitudinem manifeste nobis ostendens usque ad tertium diem extendi. verum autem uniuscujusque morbi principium, quod etiam partem ipsius essediximus, usque ad multes quaternarios extendi contingit; tunc enim primum finitur, quum coctionis signa apparuerint. Reliquum vero deinceps tempus usque ad statum jam alterum tempus est, quod augmentum et ascensus nominatur. Deinde post haec status, qui est vehementissima totius morbi pars. Ultima vero omnium est declinatio. Coctionis igitur signa, saepius eum quae utilia sunt repetere convenit, nunquam male apparent t decretoria autem est ubi male ; neque enim in augmentis, neque in principiis, sed in statibus illa apparere convenit. De iis quidem quae in augmentis ac statibus appareat postea dicemus. Jam vero de iis quae ridentur in principiis dicamus, illud prius ad memorium revocantes, quod in reliquo sermone, qui sequitur, duo principii significata praetermittentes et illud, quod est primi insultus, qui sine latitudhre est, et alterum, quod est primae accessionis; de solo tertio disseremus, videlicet cruditatis ; nam et hujus artificiosa quaedam dignosio et magna ostendere natura apta est. Neque igitur suores et vomitus et alui excrementa, neque parotides ; neque profluvia sanguinis, hoc. tempore appareant, unquam per crisim morbi finierunt. Haec igitur jam etiam .veluti causae morbos lintre creduntur, quae vero veluti horum signa fiunt indicativa, deliria existunt, atque vigiliae et somni graves et dolores et lachrymae et difficultates spirandi et. vertigines tenebricosae et quaecunque similia; etenim haec, si absque coctionis signis apparuerint, sunt pessimor-um affectuum indicia. Haec igitur universa, et quae ut causae et quae ut signa crisis fiunt, non statim appareant, hoc est; non in primo morbi tempore, quando omnino nulla adest coctio ; reliqua autem tria quae coctionem oflen-. dunt signa, etiam si in prima protinus accessionis hora apparuerint, rad bonum apparent.

Cap. IX. Rursus ergo repetentes dicamus. Haec universalia morbi tempora ex morbis ipsis primum conjici oportet, quantum extendi debeant q deinde ex anni temporibus et circuituum proportione; et praetor haec omnia ex post apparentibus, in quibus prima et praecipua sunt signa coctionis, ex quibus circumscriptum jam principium possisexquisite cognusere. Ex hoc autem futurum statum conjectura artificiosa, quam paulo post aperiemus, agnosces; voco autem conjecturam artificiosam quae prope ad veri-^ tatem - accesserim Sicut igitur non habetur exquisita principsi cognitio prius quam incipiat ascensius, ita neque ascensus ante- quam status invadat. exerceri autem debemus et hoc loco ut invadentem statum cognoscamus ; deinde ut praenoscamus. Quoniam vero et florum omnium dux est Hippocrates, aequum est ut hoc in loco ejus verba exponentes sermonem transigamus. Praestat vero fortassis, antequam aggrediamur haec facere, pauca quaedam cotum quae nuper diximus apponere. Quod enim prius tanquam morbi partem principium invenire quaerebamus, utrum aequalis sit temporis in -omnibus morbis, aut in singusis proprium tempus habeat, de quo diximus Thessaluni delirum illud invenisse praeceptum : oportet in unoquoque morbi principio adstringere ; etiam si morbus ex constricta fuerit communitate, primus omnium Hippocrates diligentissime ostendit, non tamen quid ille dicat intelligunt, ob enar- . rationis brevitatem. . in praesentia autem sufficiat, ex uno dicto prisci auctoris mentem explanare, nam et esta, nisi quis omnino indiligens suerit, simili modo inveniet. in messium autem adducemus istum aphorismum: Cocta m.edso cari et movere non cruda, neque in principiis, nisi targeant, quod verbum turgere proprie de. animalibus diri. consuerit quae ad coitum rapiuntur, translatum autem .est ad eos qui urgent et celeriter moventur morbos et praecipue quum laborantis sensus ab inordinata humorum et Epicituum. agitatione quodammodo irritatur, nam in his .tantum quispiam rationaliter pharmaco in principiis uteretur, quum coadj ovantem habeat i ad facilius attrahendum superabundantium humorum motum, quemadmodum qui praeter id quod omnino crudi sunt, quum. stabiles etiam et fixi sint, purgantium, medicaminum tractibus difficulter obediunt. Sic etiam sila dicta sunt: Quicunque ea quae inflammantur, statim in principio morborum salvere medicamento. tentant, ab eo quidem, quod intentum est atque instantmutum, nihil adimunt, neque enim cedit cruda adhuc asu sectio, quae vero morbo resistunt et sima suini, colliquescere faciunt. Sed harum rerum contemplatio ad eos pertinet libros, in quibus stereorandi arte tractatur. Quod vero Hippocrates vocet principium, tottim illud tempus morbi in quo omnino crudus est, jam -liquet, nam quum antea dixisset quod cocta pharmaco purgare oportet, subjunxit, non cruda, neque in principiis, .ac si principium exisset, quando crudus rncoctusque est morbus.

Cap. X. Quomodo igitur, nam rursus repetenda sunt quae prius, quum de ipsis loqueremur, omisimus, terminum aliquem quispiam ita manifestum praefiniet ultimae parti ascensus, quemadmodum fini principii? quomodo aliler-quam status indicia inspiciendo? Dicit autem haec Hippocrates in uno quidem sermone; Ri principiis quidem omnia sunt imbecilliora, in statu dero sartiora. in altero vero hoc: Ubi quidem peracutus esemorbus, statim extremos, labores habet. Quomodo igitur hoc ipsum cognoscimus quod nunc validissimus sit morbus et maximas habeat accessiones? Si enim simulatque ex toto debeat fieri transmutatio, judicari in praesentia vocabimus,; principium crisis ultimum ascensus terminum esse statuendum est; si vero paufatim, ad eas quae fiunt in periodis. accessiones est attendendum; si enim citius et longiori tempore. et magis, ut ipse dicebat, fiant, liquet morbum ad statum ascendere atque augeri, sicut quum ad contrarium mutatio subsequitur, cessat atque declinat. Contingit autem nonnunquam duas acceffiones; ubi maxime factae suerint invicem aequales,: status tempus circumscribere, nonnunquam veec unam omnibus aliis praecedentibus, reliquisque sequentibus esse .majorem. Ad tres autem extendi accessiones status tempus in morbis acutis non admodum accidit, in diuturnis vero non modo ad totidem, sed longe .plures. Ita quidem cognoscere oportet tempora universalia, aut quum fiunt, aut nuper facta, sed quae futura sunt, alio. modo.

Cap. XI. Qur modus ut clarior fiat audientibus, ne-i cesse est prius dicere aliquid de alui excrementis et de urinis, sicuti prius diximus de .sputis. Alui igitur excrementum optimum, ait Hippocrates, est, quod molle atque cohaerens est, quodque ea hora exteri t qua tempore sanitatis consueverat,: quantitate vero, quae fit pro ratione cibi asfumpti. Hoc in loco ab ipsius consistentia et quantitate et tempore excretionis facit dignotionem. Quia vero infer riorem. ventrem fanum ostendunt hujusmodi excrementa, idcirco subjungens inquit ; Tali enim existente desectione, inferior venter sanus est. Nunc vero inferiorem ventrem vocat ad differentiam thoracis. Propterea igitur neque coloris meminit excrementi, quoniam nullam vim habetad inferioris ventris dispositionem exquisite indicandam. Nam quod id excrementum sit bene concoctum, sufficiunt indicia praedicta quod videlicet sit molle atque cohaerens, et non anticipet tempus naturale; neque posterius exeat, et ejus quantitas fit pro ratione ciborum assumptorum. Sicuti vero. si haec omnia adfint, omnino coctum est, ita non etiam si horum aliquid non adsit, omnino incoctum est; fieri enim potest ut ipse quidem venter circa proprium opus robustus fit, sed vel propter vehementem vicinarum partium caliditatem exugatur atque exiccetur, quod bene. concoctum fuerit, aut propter distributionis imbecillitatem humidius quam oporteat egeratur. Quod quidem molle et cohaerens est, concoctricem vim validam esse liquido ostendit ac digestionem optime fieri ac praeterea nullam ventris partibus inflamm arionem messe. Si cui vero id verbum, laeve, praetermissum osse ridetur, nam quod bene concoctum fit, id protinus etiam laeve esse oportet, hic non recte discernit; nam quod cohaeret fieri non potest ut etiam laeve non sit ; nam unitum oportet esse in partibus omnibus et veluti unum existere exquisite. Si vero aliquae quidem alus partes integrae et asperae et durae riderentur, aliquae autem humistae et aqueae, quando hae forent simul juncta? nam hoc pacto adinvicem dissolverentur, et asperae quidem et durae partes scortum consisterent, hunndae autem tanquam aqueae et tenues adhuc remanentes, non possent solidis alligari, neque ullam per sie eum illis habere communionem, circum. fluentes vero undequaque et defluentes inaequale neque ullo pacto cohaerens facerent excrementum. Quod quidem tale est, dico autem molle atque cohaerens, omnino ver,- . tris sanitatum ostendit, sed fimus etiam illud judicat, ut diri, nullum ex iis quae circumjacent membris aliquo modo pati, et digestionem optime fieri; nam ubi ipsis non integre fieret, omnino humidum esset excrementum. Si vero excretionis fervetur tempus, quod suerat in sano corpore, ex eo liquet neque coctionis tarditatem adesse, neque ustum facultatis vel retentricis vel expultricis errorem ; nam si tardius quam oporteat excernatur, coctionis, aut motus, quo per intestina defertur, tarditas ostendituvj.su autem citius, facultatis retentricis imbecillitas; neque enim id evenit propter robur alteratricis, quum fieri non possit, ut qui aegrotat, acute praesertim, ventrem habeat robustiorem quam sanitatis tempore, quum bene cum eo agatur, si non multo sit imbecillior. Si vero cum aliquo morsu celeriter exeat, id ex irritatione quapiam contingit, neque robur aut imbecillitas aliqua erinde significatur. Sed si sine morsu aut aliquo alio symptomata in tempore opportuno excernatur, tres ventriculi facultates rigere demonstrat, alteratricem, retentricem et expultricem. Quod. vero quatuor sunt naturales facultates in qualibet nostri corporis parte alibi ostendimus, neque nunc oportet aliquid horum ita incidentium demonstratione perdiscere, quoniam de his singulis separatim scripsimus. Reliquum est igitur ut ostendamus oportere alii excrementa quae emittuntur ad ea quae assumuntur, servare proportionem. Excrementum igitur molle atque cohaerens et quod horam qua excernebatur sanitatis tempore servat, nisi etiam ferraverit ad ea quae assumuntur convenientem proportionem, aliqua ejus pars intra, caecum et id quod vocatur colon in-. testinum retinetur, aut in aliis tenuibus intestinis. Non est autem suoc. neque ut signum neque ut. causa bonum ; ut. signum quidem, quoniam vim expultricem .nominatam ac propussoriam desistent esse significat; ut causa autem, quoniam ibi quaedam excrementa intus remanent, quae potius emitti oportebat, adeo ut, quod. habet haec omnia praedicta signa excrementum, firmiter indicet inferioris ventris sanitatem. Quod si exsuis ullum delimat, nonnunquam. ipsius ventris .aliquem affectum significat, aliquando autem digestionem esse offensam,aut alipuod circumstantium organonum non esse sanum, ;aut aliquod symptoma .dominari,. sicuti et in morsu dicebatur. Quodnam igitur erit exquisite secundum naturam se habens. excrementum? quod neque in ventre, neque in circumstantibus organis aliquod vitium esse significati Tale autem est quod praeter ea quae praedi-.ximus omnia, etiam illa duo recipit quae Hippocrates ipse scribit deinceps in hunc modum: subsiavum autem erit et non admodum fumidum. Si enim flavum exquisite, vel nullo modo subflavum extiterit, sed etiam secundum ciborum colorem, alterum duorum significat, scilicet plus flavae bilis in ventrem confluere aut. nihil omnino; horum vero primum quidem, si circa initia fiat, biliosiorem morbum ostendit; si vero declinationis tempore, corpus integre repurgari. De his quidem in sequentibus exquisitius dicemus. Incoctum autem excrementum est tenue et album et asperum et humoris expers et comestorum servat qualitatem. Tertium praeter haec est excrementorum genus, quod non ex ciborum fit dispositione; sed ex conflueutibus ad ventrem ex toto corpore superfluitatibus, quod aliquid potest indicare, veluti id quod paulo antea flavum exquisite dicebamus. Sed hoc quidem quando flavae unaraeque. bilis humor impermixtus et multus ad ventrem fluxerit, existit, viride autem est aeruginosae bilis indicium, sicuti nigrum, vel atrae bilis, vel sanguinis cujuspiam in eo loco perusti ; si autem veluti lividum quoddam in excremento apparuerit, ubi non suerit tale aliquid assumptum, persium internarum validum frigus ac velut mortificationem indicat; si vero pingue, ubi non fuerit tale aliquid assumptum, colliquationis est signum, quinetiam viscosum, nisi et hoc ex cibi natura tale sit, colliquationis est ludicrum. Sed quod quidem pmgue est, ex pinguedine fit liquefacta : quod vero viscosum, ex ipsis stolidis animalis partibus contabescentibus, quare multo gravius. Et quidem quod foetet vehementer, si etiam hoc ex cibo non accidat, vehementem putrefactionem ostendit. Ut autem summatim dicamus, in omnibus, nisi pro cibi qualitate talia suerint excrementa, ita oportet affectionem considerare, adeo ut sicubi hoc taceatur, subintelligere tamen oporteat, et quaecunque ab Hippocrate in prognosticis dicuntur, ita dicuntur, semper distinguentibus nobis, siquid ob aliud aliquid, non morbum fiat. Reliquum est ut de stridente et spumosi, et vario dicamus. Stridens quidem ab eo qui insit fimo, quum excernitur, nominatur; indicat autem ipsum excrementum flatum cum tenui humiditate habere permixtum, organa autem in unum coacta atque in angustum restricta. Spumosum vero fit, sicuti etiam in exteri oribus..accidit, quum .scilicet fervor inest, vel aliquis fatuosus spiritus humiditate commixtus est. Primum immoderatae caliditatis corpus colliquantis, secundum vero est inaequalis perturbationis esteotus. Varium autem variis corpus affectibus detineri indicat; .ob hoc igitur et diuturnum et malignum existit, multi enim variique affectus ad coctionem longiori indigent tempore, pericrdumque afferunt multitudini aequale, nam simplex affectus farilius concoquitur et minusest quam multiformis periculosus. Sic quidem de excrementis judicare oportet.

Cap. XII. Deinceps de urinis dicamus. Exhisrgitur illa optima est, quae urinae sanorum est simillima; quaecunque vero non est talis, vel simpliciter incocta est, vel praeter hoc et perniciosa. Coctum autem et incoctum nomine quidem sunt unum, sicuti et genere, plurimam vero in eo, quod magis aut minus differentiam habent. His rgitur etiam manifestos terminos tentemus apponere, quibus quod est in medio secernatur. Quae quidem optime est coeta, in iis qui supremum sanitatis obtinent gradum considerare oportet; talis enim est subrufa et subflavo, magisque subrufa quam subflava; statim vero et haec mediocrem crassitiem habet. Nam quae ipsa erassior est aut tenuior, coctionem imperfectam. significat, siquidem astera nondum in humorem conversa est, altera vero adhuc conturbata est. Hoc autem intelligere licet ex iis quae tenues ac purae excernuntur, posthac vero vel remanent iemper tenues, aut paulo post conturbantur, quoniam utraeque coctione carent; eo autem disserunt, quod altera nondum concoqui coepit, altera vero quoniam flatuosi spiritus ipsi permixti Iunxi perturbatio quaedam veluti in noxis alnis adhuc ferventibus mest. Nam quum triplex sit urinarum turbidarum differentia, quia vel, quum tales unctae fuerint, paulo post resi-. dent, vel semper similes permanent, vel purae quidem minguntur, postea vero conturbantur. Prava quidem ex dictis tertia, milis autem prima, media vero inter utramque secunda. .Quoniam quae statim quidem residet, parum aliquid inaequalis turbulentiae superesse demonstrat, quae vero semper manet .similis, rigere adhuc, quae est insimguine, perturbationem ostendit:- quae vero extra conturbatur, debet incipere concoqui, quare optimo jure easpessi- ma est; .nam et longiori tempore et facultate valida iudiget ad coctionem. Sed quae turbulenta meitur llatimque hypostasiu .bonam habet, morbum haud ita multo post concoquendum significat, atque idcirco mitior. Medio autem loco te habet secunda, nam ea ut quae vigente fit conturbatione, quantum malitia differt ab ea, quae .adhuc suturam perturbationem significat, tantum superat eam, quae jam quiescentem obtinet. Quae vero ad summum incocta est, has omnes vincit; est autem aquosa exquisite, neque jam coqui incipiens, qualis turbulente, neque in spe utco qui debeat, sicuti. quae paulo post perturbatur : sed velut desperatae coctionis accidens, quae talis est, venosi generis affectus existit, qualis est in ventriculo extrema ipsis eruditas. Quum vero etiam statim transcurrit, vocatur a nonnullis hydrops ad. matellam, alii diabeten: appellant, quidam vero allus antiquus ad urinas profluvium- nominarit; sed de nominibus alibi consideretur. Hic igitur affectus talis est, qualis circa alvum laevitas intestinorum, mortificatio, ut diceret quispiam, utriusque virtutis, et retentricis et alteratricis,.. at haec inter omnes urinas crudas pessima existit. Sed post. ipsam est aquosa, quae quantum quidem ad cruditatem attinet priori similis est, sed quia nullum aliud commonstrat, minus perniciosa; illa enim non modo virtutis alteratricis, sed et r et en tritis imbecillitatem summam significat; haec autem alterius solius, alteratricis. Quanto autem plores instrumentorum cujusque generis actiones et facultates impeditae fuerint, aut ex toto perierint, tanto deterior est morbus, atque idcirco pessimum est ad urinas pressuvium, quoniam duplex est vitium. Prava autem suffimenter est, quae tenuis et alba est sicuti aqua; nam simplex quidem est dispositio, sed ultimae est imbecillitatis inlicium. Huic proxima est altera urina, quae in multis apparet morbis, ut videatur mixtam habere formam vini maxime tenuis et albi: ejus autem generatio est ex ea, quam nuper diximusj alba et aquosa, ut quae paucum laborem ex bile rufa susceperit, nam et si exterius in aquam puram. ochrae pa-rum, vel ipsius etiam bilis injeceris, talis tibi aqua repraetentabitur. Haec quidem urina proxime accedit ad crudam. Post hunc est subpallida, pallida vero jam et subrufa est ; si enim in aquam inieceris vel rufi coloris parum, vel pallidi multum, simile tibi videbitur: haec vero quantum ad coforem attinet concocta jam est, oportet autem tantum eam recedere sina crassitie ab aquosa, quantum colore, siqui-. dem bene concoqui debeat. opthna autem omnium urina subrufa ac-subflava est, quemadmodum et antea diximus; veluti si etiam extra tale quid facere velles, sanguinis lerum ac bilem rufam aquae pernoscens, Sermone autem non possum exprimere mixtionis quantitatem, sed vel ab altero oportet addiscere de optima urina, aut per te ipsum ex-parientia percipere, qualis fit urinae secundum naturam te habentis forma, eam in fanis corporibus perquirendo. Nam quum adhuc coquitur sanguis; urina, quae ningitur; laevam et aequalem et albam hypostasin ac multam facit ; jam vero perfecta coctione color quidem urinae intenditur, minus autem subsidet, et si longiori post hoc tempore hominem a cibo prohibueris, ridebis ipsum fieri continuo magis rufam. Nam et in commentariis de facultatibus naturalibus ostendebatur, quicquid alimenti supra modum calefit et praesertim si pingue fuerit et dulce, verti in amaram bilem. quoniam vero et flavam et rufam et pallidam nominant hujusmodi bilem, plenique fiunt medicorum libri, in quibus hoc vel illo modo appellatur, sicuti in quibusdam fine discrimine, melius est hoc in loco illud rursus annotare, ut exactius quid dicta assequatur, quod rufus color ad flavum proxime accedit,. in hoc autem disserunt, quod alter magis ad album, alter ad splendidum vergit. Nam etamarabilis aliquando rufa apparet, aliquando flava, saepius autem et pallida tibi videtur esse, si quidem albior et turbulentior facta sit, rufa, si vero splendens sit etpurior, flava ; nam quod veluti igneumlu bile splendet, ipsam reddit flaviorum. Quantum vero flavo rufum estalbius, tantum illo pallidum ; quantum rursus minus album est flavum quam rufum, tantum flavo rubicundum, quia et sanguinis color nonnunquam flavior existit, nunnunquam rubicundior apparet; unde et sanguinem ipsum aliquando flavum, aliquando rubrum dicunt. Nunquam vero sauguis maxime flavus eundem habet cum bile flavissima colorem; sed est illa quidem flavior, sanguis vero rubicundior; nam qui apprime flavus est sanguis, medius est inter bilem ac exquisitum sanguinem in iis qui secundum naturam se habuerint; quare si uterque humor in ipso conjungatur, nunquam fiet exquisite flavus, se ipso tamen magis flavus. Haec igitur causa est ut appellationes confundantur. Quantum autem ad usum refert, facillimum invenire est quod urinarum, quae secundum naturam se habent, terminus est in optime sanis corporibus primum exquisitae coctionis sanguinis tempus ; et qui hanc fuerit contemplatus, deinde veluti regulam aliarum urinarum sibi statuerit, quaenam ipsam mutent affectiones, facile inveniet. Nam si colorem exquisite servaverit, hypostasin veri, albam et laevam et aequalem et multam fecerit, sic quidem coctionis etiam. signum exquisitum fuerit; plus autem de humore, qui crudus nomluatur, evacuari demonstrat. Propterea et in pueris omnibus fere et perfectam aetatem habentibus, qui otiosam vitam degunt, aut quovis alio modo repleti sunt, satis multam urinae habent hypostasin ; quoniam in his omnibus plus est de inconsueto et crudo humore, bis quidem propter desidem ritam, illis vero propter satietatem, pueris vero et ob satietatem, veraciores enim sunt, et ob id etiam, quod una ventriculi functio non potest duobus simul sufficere, augendo scilicet atque alendo ; antequam ergo in ipso sufficienter alimentum coctum sit, ipsum ad sic corpus trahit, atque hinc fit ut plurimum crudi humorum coacervet. Haec quoque causa est ut iis qui ex otio et repletione febricitant, si sanitati restitui debent, necessario plurimum subsident; contrari, qui ex inedia et labore, rufae quidem et biliosae urinae sunt; solvitur enim morbus prius quam aliquid subsideat plerumque; sufficit enim in his et nebula et suspensum bonum, tale autem est album et laeve et aequale; nam ex ipsis fanis, qui multum laborant, et pauciori cibo vescuntur, iis sunt urinae biliosiores. Quare neque simpliciter Hippocrates vituperavit urinam rufam, sed quando fimus cum rubore habuerit tenuitatem; ita igitur inquit: Donec nisa fuerit urina ac tenuis, morbum crudum significat. Liquet autem quod neque aliquid subsidet hujusmodi urinis; neque enim contingit ut quae tenuis sufficienter suerit, vel si multo tempore quieta steterit, aliquam recipiat secretionem, adeo ut crassior pars, quae in ipsa pendebat, subsideat, tenuior vero superferatur; nam hoc siclum advenit iis quae aliquam crassitiem habent. Non tamen si etiam mediocriter crassa fuerit, et breve quicquam quod subsident habuerit, jam cocta erit ; si enim vel farinae hordei crassiori, vel squamis; vel furfuribus similes hypostases habuerit, vel nigras, vel virides, vel lividas, vel foetidas, praeter id, quod quaequaecunque tales sunt, cruditatem habent, etiam alioquin sunt perniciosae. Nam farinae hordeaceae crassiori similes; duarum fiunt dispositionum indicia, grandis scilicet colliquationis et caliditatis aestuosae, quae sanguinem adurit. At quae squamas repraesentant, sunt vastorum partes superfimales, quae scilicet omnino resolvuntur ac colliquantur. Ita et suriureae praeter quam quod quantum hae crassiores ac minores sunt, tantum squamis similes, latiores ac tenuiores. his sunt. Nigra vero sedimenta vel excedentem caliditatem atque igneam .ostendunt, vel ex frigiditate vehementi mortificationem ; sic enim et extrinsecus nostri corporis. partes nigro affici colore ridemus, partim scilicet ex. nimio calore, ut qui te foli aestivo exposuerunt, partim ex vehementi frigore et veluti mortuas, quemadmodum in fenibus, aut quibuscunque aliis supra modum refrigeratis. Ipsarum itaque totarum urinarum color niger; atque etiam eorum quae in ipsis suspenduntur; aut earum quae supra vehuntur nebularum; ad easdem causas refertur, calorem scilicet immoderatum, aut mortificationem ex refrigeratione vehementi. Pessima igitur est omnis urina denigrata, adeo ut neminem unquam servatum viderim ex iis qui talem urinam minxerunt; minus vero perniciosa, si suium id quod subsidet, nigrum suerit; atque adhuc minus, si suium id quod in medio jacet; ac multo minus etiam, si nebula. Color vero viridis fit in transitu.ad nigrum, et est quoddam veluti prooemium nigri; nam si morbus malignus suerit et vomitionibus et alui detentionibus et urinis viridibus, postmodum nigrae superveniunt. Color autem lividus est solius frigiditatis effectus; odor vero granis, putrefactionis. Quod si veluti oleum metatur, colliquationis est signum. Tales quidem urinae pravae sunt. Quae autem bene coloratae sunt, et hypollases habent albas et laeves et aequales, aut nebulas quasdam, .aut suspensa similia, omnes urinas bonitale praecellunt, maxime autem in quibus hypostasis talis fuerit; secundum bonitatis obtinent locum, in quibus Tuspenfa salia fiunt; tertium, in quibus nebulae. Hae igitur coctionis signa fiunt; reliquae vero omnes partim cruditatem partim perniciem portendunt. Nam quae alba est et quae . tenuis et quae turbulenta, cruditatem; at quae farinae horder crassiori, aut squamis, aut fursuribus similis est, quae nigra, aut viridis, aut livida est, aut oleaginea, aut foetida, perniciem significat. Quae autem subrufa, aut subflava est, adhuc autem tenuis, qua quidem tenuis, cruda existit; qua vero talem habet colorem, jam coquitur; est autem media inter eas quae sunt exquisite crudae et coctae ; sicuti et quibus alba quidem situs et laevia quae suspensa sunt, divulsa vero et minime continua. Hoc vero etiam in subsidentibus contemplarr oportet, si non modo alba sint et laevia, sed si omnino aequalia, et quia in nulla parte divulsa sint, et quia omni tempore talia sint; nam si alternatim meiatur puta in subsidentibus, semicoctum esse morbum ostendit. De lusce igitur omnibus admirabilis Hippocrates primus omnium quos scimus optime docuit; et quod in viris quidem et musieribus nigrae urinae pessimae sunt, in pueris autem aquae similes ; nam in sus magis consuetae crassiores, in perlectis autem magis rufae; quod vero marine contrarium est consnetis, perniciosum. Sed et de subrubentibus minis et statim habentibus hypostasin subrubentem ac laevem, recte suxit, quod sunt quidem satis salutares, sed diuturniores iis quas paulo ante semicoctae nominari; .sanguinis enim scrofa superfluitas istas intingit; oportet autem non modo hanc, sed etiam aliquid rufae bilis admisceri. Si vero calor naturmis adeo est imbecillis ut neque rufam generet bilem, neque sanguinem exquisite coctum, sed adhuc setosum atque humidum, quod quidem ad sui coctionem tempore egeat, est manifestum; quod vero haec dispositio sine periculo fit, materiae natura commonstrat, quae neque tenuis aut aquae similis est-, neque integre crassa, sed neque acris quidem aut putrida, sed utilis existit, et prope naturam sanguinis.

Cap. XIII. Sed postquam etiam de urinis quantum ad praesentia erat utile omnino dictum est, reliquum est ut dicamus, quod polliciti sumus facere; praecognitionem status, atque aliorum temporum morbi. Ergo si unum quidem aliquod tale signum, aut etiam plurium collectio firmiter indicare posset id quod sutorum est, neque ipsa Hippocrates dixisset artem longam, neque nostri temporis medici admirarentur, si possibile est in praecognitionem medicinalem ejuscemodi omnia venise. Quoniam vero neque signum estum ita fidele est ut exquisite ostendat singula ex futuris temporibus ; sed neque quae secundum concursus quosdam signa sunt complicata, fala possunt experientia judicari, multi enim numero hoc pacto concursus fierent, adeo ut nemo eos posset enumerare, neque observare, neque memoria tenere; idcirco necessarium est signi cujusque natu-ram exquisite considerare, si quis nuit recte praenoscere, ut ex vi tmiuscujusque praecognitionem faciat. Nequejenim quae plurima.sunt, illa omnino paucioribus sunt potentiora; saepe enim signum unum validum multis debilibus fidelius existit. Haec igitur etiam admirabilis dicebat Hippocrates in libro prognosticorum t signa oportet ediseentem omnia, judicare vires .eorum, invicem comparantem. Quare et cum ratione secundum vires eorum tradidit disciplinam, non simpliciter deinceps bona signa conuumerans, deinde rursus mala, annotans autem in appellationibus uniuscujusque naturam, perniciosum et grave nominans et gravius et gravissimum et minus grave et magis grave ; sic et pravum et pravius et pravissimum et mortiferum quoque per Iovem et malum simpliciter, nonnunquam vero, valde, adjiciens utrique signorum generi, et iis quae nunc dictu sunt prava et iis quae bonum aliquod ostendunt. Nam et in illis hoc quidem optimum dicit, hoc vero bonum simpliciter, hoc autem magis, hoc vero minus. Tale vero est et quod dicit, valde, magnam habere vim ad salutem. Nonnunquam vero nihil ex sus addens, quod temporis indicium erit et longae solutionis meminit, nobis, ut arbitror, de hisce omnibus ratiocinandum relinquens, quae neque omnino prava sunt, neque penitus extra periculum, sed cum valida quidem facultate salutaria, cum debili autem periculosa. Haec igitur non solum legenda sunt in Hippocratis libris, sed et memoranda saepius atque observanda in aegrotantibus; nam ex continua inspectione exquisitam eorum potestatis habemus notitiam. Semper autem mente revolvere oportet ac considerare, quaenam sint signa optima, quae pessima, et quae in messio confinio horum veluti gradus quosdam habentia, nonnulla quidem optimis; nonnulla vero deterrimis proximiora; et quae quidem minus, quae vero magis; eo quod alternatim modo prope illa, modo procul reperta sunt; et quaenam exquisite media ponenda sint inter bona et mala signa. Deinde considerandum, quaenam semper mala fint ec quae semper bona : et quaenam in totius morbi temporibus permutentur, quum aliquando bona fiant,: aliquando mala et nonnunquam fida, nonnunquam vero iusida. Etenim hoc ab Hippocrate lictum est admiratione dignum, quod iis quae non secundum rationem tevani non .oportet credere, neque vereri valde mala, quae venerunt contra rationem. Quod nisi quis noverit, nequaquam poterit manifeste praecognoscere; sed aliquando. instante crisi nihil a vulgari quopiam differre videbitur, sed simul perturbabitur ac compavescet defuturis; nonnunquam vero .existimans liberatum esse a morbo aegrotantem, atque ei victus libertatem permittens, magni alienius mali occasionem afferet. Omnino. autem male victum instituet, futurum. statum non praecognoscens ; nisi quis enim ad hunc respiciens statum ab initio victus modum adhibuerit, fieri non potest quin magnum malum aliquod afferat aegrotanti.

Cap. XIV. Haec igitur jam nos dicamus, quemadmodum proposuimus, .singula per genera dividentes. Et primum, quod signorum omnium triplex differentia sit exponamus, deinde singulorum vires, postmodum quo pacto quispiam morborum tempora praecognoscat. Triplex quidem signorum omnium natura qualis sit, mihi antea dictum est; sed nihil deterius est nunc repetere, quod nonnulla quidem cruditatis et coctionis, quaedam mortis et salutiis fiant signa ; haec quidem duo sunt genera ; tertium autem et aliud genus est quod crisibus inest. Coctionis. igitur et cruditatis signa, alui excrementa et sputa et urinas statuere oportet. Mortem autem atque salutem portendentia tuus quae una cum istis excernuntur et quae per totum apparent corpus, de quibus satius in libro prognosticorum Hippocrates scribit. Sane. ad crises aliquid quidem valent et nonnulla ex his, est tamen proprium atque praecipuum eorum genus, quod totum paulo post explicabimus. At cruditatis et coctionis signa semper constantem habent propriam poteflatem, sive statim in primo die, sive in sequentibus apparuerint. Modi autem morborum signa tripertita sunt; nam quaedam, ut supra dicebatur, in urinis et alvi excrementis .et sputis apparent; quaedam in dispositione totius corporis.inveniuntur, quaedam in naturalibus et animalibus videntur actionibus, haec vero non omnia fidelia sunt in omnibus morbi temporibus, sed deinceps ipsa dividemus. Criticorum autem accidentium duplex quidem natura est, quoniam aliqua sunt tanquam causae et signa, aliqua tanquam signa solum. Infida vero est universa eorum natura et contraria significans, et faciens in diversis morborum temporibus. In his autem totum est praecognitionis certameu;. nam in alio quidem tempore secundum aliam. dispositionem critica sunt, secundum vero aliam aliquam culpotitionem, vel morbi tempus, accidentia, vel signa prava fiunt, .critica vero neque omnino sunt. De hisce vero ab Hippocrate etiam saepius dictum est; sufficit autem in praesentia unius dicti ex secundo Epidemiorum libro meminisse: Decretoria, quae non decernunt,^ quaedam mortalia suat, quaedam vero diselculter decernunt. Hoc vero haudquaquam inest coctionis, aut cruditatis signis, sed ex his unumquodque unum atque idem semper significat; ut verbi gratia urina quae bene colorata est et albam et laevem et aequaleur habet hypostasin, coctionis est signum ; tenuis autem et quae nullum sedimentum habet urina, semper est crudisatis signum. Et quae quidem coctionem significat, bona est semper; quae vero cruditatem, non bona; siquidem eorum quae prius diximus recordamur. Si tamen capitis dolorem, aut delirium, aut vertiginem tenebricosam, aut difficilem anhelitum, aut anxietatem, aut gravem sumnum inspexeris, nihil in sus stabile, neque bonum, neque malum poturis praecognoscere; secundum eandem rationem neque sudores, vel vomitus, aut ventris, aut uricae multum profluvium, aut sanguinem de naribus, vel de utero, vel de haemorrhoidibus emanantem, aut parotidas aliosque decubitus. Haec enim omnia et decernentis et non decernentia sunt secundum duplicem modum, aut quia nullo modo decernunt, aut quia male. Nam cossi dolor, ver temporum gravitas, vel hallucluationes atque tenebricosae vertigines et capitis dolores, et lachrymarum involuntarius effluxus, faciesque una eum oculis rubens, aut inferius labrum agitatum, vel vigiliae aliquae, vel somnus granis, sunt tantum signa crisis aliquando; sicuti et asthma et quaedam anxietas, vel difficultas anhelitus et. contracta liypochondria, et stomacbi fastidium quoddam, vel nausea insignis et aestus et sitis vehemens, et oris ventriculi dolor, et non posse ferre decubitum et delirare atque exclamare. Fiunt igitur et haec saepius jam imminente crisi indicia. Alterum genus non Polum signorum decretoriorum, sed etiam causarum obtinet vicem. Sunt vero haec vomitus et excrementa alui et multitudo urinarum et sudores et sanguinis eruptiones et parotides atque alin decubitus. Contingit autem neque in primis symptomatis, quae tantum sunt signa crisis neque in secundis, quae et signorum et causarum vim habent, crisim ex necessitate sequi. Alterum vero genus est signorum simul atque symptomatum, quod neque dentetorium nominatur, quoniam neque ostendit neque facit misim, neque omnino fidum est, sicuti coctiones, neque infidum ex toto ; sed est invenire inter ea quaedam bona stmper, quaedam autem mala; atque haec quidem esse talia ut plurimum omnibus inest? Mente igitur constare atque ad ea quae offeruntur bene se habere bonum; bonum etiam facilis anhelitus et facilis tolerantia et passuum bonitas et facies simillima sanis, decens accubitus, et totius corporis aequalitas, et quaecunque alia Hippocrates in prognosticis scribit. His contraria mala, hoc est, dieficilis tolerantia, puejhum malitia, et spirandi disoicultas, et maxime quae per frigidi spiritus expirationem sit, atque alia multa, quae in prognosticis ab Hippocrate dicta sunt, manifeste definiente signi cujusque potentiam: quae-i cunque enim simpliciter bona et mala nominat, saepius talia existunt.

Cap. XV. At quae ab eo optima et pessima dicuntur, et quibus praesertim adjunxerit id verbum, valde, talem vim habent, quod semper unum quoddam ostendunt, aut raro non indicant. Hac igitur existente inter ligna differentia, si quidem impossibile est distinguere. quando signa decretoria crison ostendunt, vel quando ea tuae decernunt symptomata bonam, aut malam afferunt irifim, frustra ea verba pronuntiasset Hippocrates : his qua: non cum ratione levant non oportet fidere, neque vereri multum mala, quae fiunt praeter rationem; frustraque hos de crisibus tractare instituissemus. Si vero neque aliud quicquam ex omnibus, neque haec ab Hippocrate frustra dicta fiunt, erit omnino aliquod signum fidum, quo id quod secundum rationem est ab eo quod praeter rationem separatur. Sed quidnam hoc sit, libenter audirem ab iis qui veterem negligunt medicinam. Nos enim credimus verum id esse, quod ab Hippocrate dicitur, quod Coctio crisis celeritatem, et securam sanitatem significat: cruda autem et incocta, et in malos conversa abscesus, crisium desectum, mit vehementas. labores, aut mortes, aut eorundem recidivas. Unde et principii tempus, sicuti etiam diximus antea, pon alio quopiam distinguimus. Illi autem nullum nobis .principii. indicium dederunt ; atque ob id nequeunt distinguere, quando exitialiter quispiam se male habet, vel delirat; et quando imminente jam crisi; ut similes .vulgaribus sunt, neque quem finem ea quae fiunt sint habitura praenoscen. fes, neque quid facere oporteat, invenientes. Sed de his . quidem etiam iterum dicetur.

Cap. XVI. Quomodo vero etiamsi nondum adsint universalia morbi tempora quispiam ipsa praenoscere queat, quum maxime ad usum artis sit necessarium, hoc jam expono. Propositum enim est statim a primo die saltem tantum cognoscere, quod vel in primo. quaternario, vel in secundo morbus decernetur ; nam utrum in decimo quarto, vel vige.simo die illud fiat, nondum liquet. Verum ex hoc haud magna sequitur in rictus ratione mutatio, quemadmodum si quarto, vel quinto die crisis affutura esset ac talem aliquis victum institueret, qualis si quadragesimo die morbus finiri deberet institueretur, .hoc enim maxime esset absurdum. Et quicunque medicus primo vel saltem secundo die non praecognoscit morbum, qui extra primum septenarium nequeat extendi-; hunc permultum erraturum fit verisimile. Si igitur sismel, vel bis tali errore delinqueret, venia dignus foret ; si vero putet nullam esse futuri status praecognitionem, luo nec minimam medicinae artis partem est-assequutus. Ego vero tantum abest ut quod futurum sit penitus incognitum putem, ut de eo certam interdum haberi scientiam existimem. Quid enim si aliquid primo statim die nullum habens signum periculosum, verum insuper omnia salutaria, acute quidem febricitet, urinam autem meiat bene coloratam ac mediocriter crassam ? an non in propatulo est medico, qui in artis operibus est exercitatus, hunc in primis quatuor diebus crisim habiturum, et eo magis, si nebula aliqua vel fuspensio bona ibi assor et, atque etiam tanto plus, si bonum sedimentum? Sed hoc quidem breviter dictum est, non tamen brevi tempore disci potest; omnia enim et bona et .mala signa cognoscere oportet, qui id certissime sit .praecogallinus, quemadmodum^ horum habens scientiam ajehat Hippocrates : .Ut mitissimae fabres, quae cum signis sccarissimis fiunt, quarto die sedantur vel prius, at quae malignisiimae sunt et cum signis gravissimis accidunt, quarto die accidunt vel antea; mites quidem nominans contrarias malignis, et quod neutrae quartum transcendunt diem, sed hae quidem omnino solvuntur, hae vero interiiciunt, ostendens. Sicuti igitur quae omnia habet signa tutissima febris acuta, in prima periodo decretoriorum dierum solutionem habet, sic quae isti proxime adjacet, diem sieptimamnon transcendet. Sed quaenam est: haec? illa videlicet cui non omnia sunt tutissima signa. Dictum igitur est et antea quod non idem sit superlative et simpliciter dicere quicquam; non igitur securum et securissimum, neque malignum et. malignissimum, neque grave et gravissimum, eandem vim habent. Sit jam a primo statim die febris acuta, sed non supreme, simplicissimaque et cum tutissimis signis, verum simplex et cum signis tutis, quam Hippocrates mitem nominat, ego hanc clarioris doctrinae gratia simplicem voco, fugiens aequivocationem, haec febris ad secundum quaternarium progredietur. Nunquid vero vel quinto die velfexto, velseptimo judicabitur, procedente sermone determinabitur. Eodem modo et maligna et cum gratibus iacta signis; nam et haec quantum abest a malignissima et cum gravissimis signis adveniente, tanto et mortem afferet tardiorem. si quis simplices et simplicissimas et malignas ac malignissimus febres distinguere nescit, neque si recte aut sucus de his Hippocrates dixerit, unquam poterit experientia perpendere. Quod si neque signorum vires intelligat, sed simpliciter opinetur haec quidem bona, illa vero mala tantummodo esse, adhuc magis tanquam vetulae cantilenam quae ab Hippocrate scripta fiunt leget. Ego quidem talibus ab his commentariis censeo recedendum ; at qui libros prognosticos Hippocratis accurate legerunt, istis deinceps verba faciatur In primo quidem die, sic vero me ubique intelliges totum ex die et nocte tempus in viginti ac quatuor horas partitum accipientem, urina quidem fit exquisite aquea, febris vero. debilis, lue homo diu superstes manebit. Sed quantum hoc erit, in primis diebus cognosci non potest, neque cognitu utile est; nam cujus gratia test egemus praecognitione, jam id habemus, victus scilicet formam convenientem consutuere, quum status post multos dies fit subsequuturus. Singulis quidem quaternariis signa diligenter observans, etiam ipsum status tempus exquisite poteris praecognoscere. oportet enim, inquit, a primo die considerare et in singuiis quaternariis adjectis animadvertere, neque te latebit quo se morbus convertet. Haec quidem etiam in sequentibus pluribus ac diligentius exequemur. Ad primi vero temporis praecognitionem, quod principium vocant, in. quantum extendetur tempus, jam magnum aliquid ostensum est in primo die fuisse acceptum, quod loquenti die adhuc manifestius est distinguere. Similiter enim febre et urina manentibus, non susum quod nondum morbus incrementum inceperit, dicere possumus, sed quod neque ante septimum diem sit incepturus; didicisti enim quod extreme cruda est aquosa urina. Quare non solum praesens jam principii tempus internoscere datur, verum etiam saepius praecognoscere, quo finietur.

Cap. XVII. In his quidem adeo diuturnis sutis lon-. gum est principii tempus, in peracutis extreme angustum. Nam si statim in prima die in urinis appareat aliquod signum coctionis, jam hic principium transgressum est. Numquid igitur neque omnino incipit? an hoc quidem impossibile? . neque enim fieri potest ut morbus aliquis proprium statum reciplat, non praecedente principio et incremento. Atre-, me breve utrumque horum temporum saepius fieri contingit, adeo ut in primo die morbus ad statum perveniat. Ita igitur acuti principii ne praecognitionem quidem finis inquirereoportet, sed satis putare, si dum adest, cognosci possit, et quum primum ad ascensum convertitur, manifeste deprehendetm. Est autem communis talium principiorum atque rncrementorum cognitio cum primis accessionis partibus; idem enim et ejus et universi morbi principium atque incrementum, natu neque ipsa statim incipit a statu. Hoc enim non modo nemo unquam vidit, sed neque etiam cogitatione assequi potest sebrem videlicet acutam statim in primo insultu in statu constitere, ac si sumine foret homo percussus. Quomodo igitur ur primo die febris in statu consistere agnostetur r quomodo aliter quam si statim habuerit signa coctionis? Tale enim quiddam accidit circa humorum crudorum coctionem, quale etiam partibus, quae inflammationem patiuntur, advenit. Ita autem et deluis quodam in loco inquit Hippocrates : Circa puris generationes dolores ac fabres contingunt, magis quam ubi jam est generatum. Quemadmodum igitur jam suppurata inflammatione .non contingit febrem adhuc in statu esse, aut dolorem ob viere, eodem modo neque si quicquam in urinis subsidat exquisite bonum. Nebula quidem sola aut quibusdam bonis suspensis factis; status tempus nondum adest, ac mullo minus, quum haec ipsa defuerint, praeterquam si biliosus valde. morbus extiterit. Quicunque igitur iis omnibus quae a nobis dicta sunt saepius in aegrotis mentem diligenter adhibuerit, hunc nui-. dum unquam latebit tempus, sed si quidem acutum fuerit et dum praebens erit, exacte cognoscet et statim subsequuturum praecognoscet ; si vero diuturnum, lex multo utique tempore conjicies, ac propius accedens manifestius. etiam praecognoscet. Nam in universum oportet cognoscere quod nisi manifestum appareat inditium coctionis, totum illud tempus intermedium est principium morbi. Quantum igitur adhuc praesentibus deficit ad manifestum illud coctionis indicium et a morbi motu et natura .et tempore anni et regione et aetate et temperie ipsius laborantis inveuses. Nam si morbus natura diuturnus extiterit, quemadmodum exempli gratia febris quotidiana, et videatur tarde in hoc aegrotante moveri, ac quodam modo succendi ac suffocari, et tempus anni fuerit hiems et regio frigida, aetasque atque natura laborantis ad frigidum declinaverit, multum interim tempus erit necessarium ad manifesti signi generationem, quod totum tempus principio erit conttibuendum. Sit igitur ita ut hiberno tempore incipiat febris quotidiana in corpore ita se habente, quemadmodum nunc diximus, una cum exquisite crudis et aquosis urinis, non modo neque intra septimum, sed neque etiam decimumquartum diem quispiam habere posset manifestum coctionis signum: sic autem appello ea quae inter debilis sunt et perfectae coctionis indicia. Perfecta igitur coctio est, quando in minis subsederit aliquod album et laeve, aequale et continuum. Debilis autem coctio est, quando ex aquosa mediocriter subpallida facta fuerit, et quidem si turbulenta apparuerit et talis permanserit, haec quoque obscurae et debilis coctionis est signum, et rufa etiam ac tenuis ex eodem genere est. Sed nihil horum jam principium esse finitum ostendit; haec enim manifestius indicium semper expetunt, vel solam nebulam albam aut suspensum aequale continuum atque album. Et quidem et rubens nebula et sedimentum tale et sine redimenti, bene colorata urina et crassitie mediocris principium finiisse ostendit.

Cap. XVIII. Sic peripneumonicis et pleuriticis affectibus ea quae proprie sputa vocantur urinarum sedimentis assimilantur, nihil vero omnino expuere, sed tussim tantummodo siccam habere tale quiddam est, quale in urinis extreme crudum, quod aquosum nominamus. Quod si ab eo quod est nihil expuere .ad expuere, verum liquida .et omnino cruda fiat transmutatio, liquet quod debilis et obscura omnino est hujusmodi permutatio et nondum est finitum primum morbi tempus, quod principium diximus nominari. Quando igitur hoc quidem cessabit atque integre ad augmentum morbus convertetur? quando coeperit pauca expuere cocta, reliquo vero omni tempore abhinc usque ad statum semper eo plura ac meliora atque facilius expuenter Quum vero exquisite cocta fuerint et multa et fine difficultate educta, tunc status est tempus. Quando vero similiter quidem exquisite cocta et sine molestia educta, eorum autem multitudo. minuta fuerit, dolorque non amplius affuerit, tunc statum cessasse judicare oportet, subsequitur enim declinatio. Supponamus igitur aegrotum aliquem pleuritide correptum neque expuentem aliquid et urinas mingentem tenues quidem, sed bene coloratus, circa vero dieta undecimum expuere quaedam inripiat, verum liquida et cruda; hunc quidem quod nemo diceret ante diem undecimum esse in alio morbi tempore quam in principio otnnibus est manifestum In undecimo vero fortassis rideretur cuiquam manifeste transgressus, verum non ita su habet, nam dies undecimus quartidecimr index existens secundi temporis morbi manifestum ac certum principium illum habibiturum. praemonstrat. observabis igitur diem decimumquartum, si praeostensis ab undecimo consentiat, et post hunc rursus decimum septimum, quoniam et hic vigesima est index, quemadmodum in libris de diebus decretoriis diximus. Age jam hoc die supponamus expuere pauca quidem, sed cocta, huic die vigesimo possibile est aliquam advenire crisim, non tamen perfectam ob talem causam, quoniam non eandem vim habent, neque inter indices primi cum posterioribus, neque primi decretorii cum ultimis decretoriis, at valentiores quidem primi funi, in longum autem jam protracto morbo imbecilliores redduntur. oportet igitur procedente morbo et tum praecipue, quando admodum crudus extiterit magnam fieri tansmutationem, ut focum crisis speretur. Magna autem est permutatio, quum perfecte cocta nnnguntur atque expuuntur, talia vero non simponebantur in die decimofieptimo affuisse, quere nec fieri potest htt hic aegrotus in die vigesimo liberetur, ut perfectam crisim habeat, sed mutationem aliquam effatu dignam fieri sat est, poterit enim in aliquo ex sequentibus decretoriis diebus integra solutio advenire. Nunquid igitur siclum suppositio quaedam est hic sermo, vel est visus etiam salis aegrotus? Mihi quidem habere haec omnia quae nunc drxinuis ille ridetur de qudscribit Hippocrates in tertio epidemia,rum, ille, inquam, aegrotus a pestilenti constitutione ordine octavus. Ita autem omnis sermo se habet: su Abderis erat Anaxum, qui habitabat. circa portas dhraciaNu Pebrle acuta invasu hominem, lateris dextri dolor continuus aderat; testis sicca, neque expuebat primis diebus; sttibundus erat et pervigil, urinae bene coloratae, tenues et multae. Sexto die deliravit, a sementis nulla fiebat doloris remissio. Septimo die gravius se habuit, nam et febris intendebatur, neque dolores minuebantur et tusses insufla bant, difficilemque habebat anhelitum. Octavo die venam in cubito secui, sanguis multus effluxit, qualem oportuit, dolores remissi sunt, tusses tamen siccae insequebantur. l.Indecimo die febres minores factae fiunt, parum circa caput sudarit, tusses et quae exibant a pulmone, humidiora erant. Decimoseptimo coepit quaedam pauca concocta expuere, levatus est. Vigesimo sudavit, febre liberatus est, post crison levatus est, siticulosus vero erat, neque a pulmone bonae erant exp argutiones. Septimo et vigesimo febris rediit et tussiit, eduxit concocta multa, uriuls sedimentum multum et album, sine siti restitit, bene spirans factus est. Quarto et trigesimo die sudavit per totum corpus, sine scbre restitit, atque ex toto judicatus est. Huic sane et alia, quemadmodum supposuimus, videntur advenisse. Et de urinis quamvis non pluries, quemadmodum consuevit in aliis aegrotis, sed bis saltem mentionem faciens, in principio quod tenues essent, in septimo et vigesimo die subjungens, urinis suffimentum multum et album palam facit, tum primum exquisite coctas urinas minuisse, propterea igitur, ut et antea dixi ; in die vigesimo crisim quandam habuit, sed imperfectam quidem, quoniam su derimo septimo coepit quaedam cocta expuere, non tamen integra crisis subsecuta est, quoniam neque exquisita coctio urinarum aut sputorum; propterea igitur inquit, erat autem siticulosus, atque ex pulmone non erant bonae exp argutiones. Hic igitur nobis ad memoriam revocans, quod recte dictum est, Quae relinquuntur in morbis post orisim,. recidivas facere consueverunt. De septimo ac vigesimo die lege enarrationem, quae ita te habet : septimo et vigesimo rediit sobria, tussiit, eduxit concocta multa, uri-. nis multum sedimentum album, sine siti restitit. Nam quum antea dixisset quod in tempore intermedio post vigesimum diem et sitis remansit et a pulmone non erant bonae expurgatione deinceps inquit quod in septimo et vigesimo die facta recidiva febricitavit, fine fili autem restitit et bona expuere coepit, in urinis subsidentiam habebat multam atque albam. Hoc igitur est quod prius dicebatur, quod videlicet in morbis febrilibus tale quid accidit, quale in iis quae suppurant inflammationibus. Sicuti enim ibi, quum generatur pus et dolores et febres praecipue contingunt, ita et hic dum concoquuntur humores qui febrem inducunt. Sic igitur et in Anaxione, quantum ex prima illa crisi defectu relictum erat; hoc rorsus effervescens in coctionis tempore, illam quae antecessit secundam eri sim sebrem generarit. Hoc vero a naturali calore, non autem febrili provenisse, dierum natura non. minime judicabat; primum enim undecimus bonam, sed obscuram incepit coctionem; deinde decimussiep limus lignum coctionis manifestius ostendit; deinde vigesimus crifim imperfectam, post hunc vero septimus et vigesimus integrae coctionis indicia dedit Propterea subinserens inquit: Quarto et trigesimo die sudavit per totum, sine scbre resti. tit, atque ex toto judicatus est. Liquet enim quod in trigefimo quarto die, qui septimus est post septimum et vigesimum, concoctae funi simul et excretae omnes morbi causae, per sputa vero quae in thorace; oportet autem hujus meminisse sermonis et ob praesentia et ob illa quae dicenda sunt, et haec tria invicem differre arbitrandum et obscuram coctionem et manifestam atque perfectam ; obscura enim undecimo, manifesta vero decimoseptimo, perfecta vero vigesimoseptimo facta est; post quem in omnibus septem diebus morbus solutus est, et fictorum hoc tempus status, quemadmodum et in sequentibus manifestius ostendemus. Hoc igitur sputum, quod septimo et vigesimo die apparuit, si quidem in primis morbi diebus apparuisset cum urinis bonum tedimentum habentibus, fieri non potuisset quin in prima septimana morbus indicaretur. Primos voco dies morbi quos primus quaternarius coereet.

Cap. XIX. Et primum igitur morbi principium juxta secundum significatum in hoc circumscribi tempore prius dicebam, et hoc est quod inquit: Jn pleuriticis sputum si siatim appareat, incipiente morbo ipsam breviorem fucit. Nam quum principium triplex dicatur, secundum unum quidem modum de primo rnsultu, qui .simplex est et latitudine caret, secundum alterum vero de eo, quod ad tertium extenditur diem, quod solum mihi somniare videtur Thessalus, et praeter haec etiam id, quod tanquam pars accipitur totius morbi, quod manifestae coctionis signa definiunt, de omnibus his Hippocrates verba facit, quemadmodum ex iis quae antea scripsimus liquet et in sequentibus commentariis manssestius offendetur. Quod vero juxta secundum significatum principium ostenderit, quum dixit id sputum, quod in pleuriticis appareat in principio breviorem facere, neminem latere arbitror, sed hoc etiam in sequentibus distinguemus. Quo . pacto vero quispiam aut jam praesens atque perfectum id, quod tanquam totius pars morbi principium accipitur, cognoscere queat, aut jam finiturum praecognoscere; mihi jam videor demonstrasse. Nam jam perfecti principii manifestum et firmum est signum coctio manifesta; finituri autem et ipsius morbi natura et tempus anni et aetas laborantis, praeterea autem et regio in qua aegrotat, et modus ejus qui antecesserit victus, quum nondum morbo correptus esset. Specialiora vero indicia futuri finis primo morbi tempore coctionis indicia sunt. Et quo pacto haec praecognoscere oporteat, quando maxime futura sint, dicetur quidem diligentius et in iis quae- loquuntur, dicetur autem et nunc quod considerare oportet, quantum distant praesentia cruditatis signa ab iis quae aderunt in manifesta eoorione, et quisnam fit in morbo motus, hoc est utrum acute aut tarde ac veluti succensus moveatur. Utilissimum vero ad haec, .imo vero summopere necessarium est exquisite ficire dignoscere quantum invicem superant ac superantur et coctionis et cruditatis signa, nam et cruditatis signa non parvam inter te habent differentiam, adhuc autem magis et coctionis. Si quidem integrae cruditatis indicia in primis quatuor diebus permaneant, longum erit huic morbo principis tempus, si vero obscurae mediocriter in ipso apparuerint, longum quidem et hoc erit, sed non priori similiter ; si autem parva suerint cruditatis signa, futurum etiam prin, cipri tempus statim erit. His addenda fiunt et illa quae ab Hippocrate dicta sunt longioris temporis esse significativa, de quibus in loquentibus nobis plenior erit ferum. Nunc ergo gratia exempli hujus aphorismi meminerimus: Prigidi sudores cum acuta quidem scbre mortem significant, cum mitiori vero morbi diuturnitatem. Nam si in primis diebus praevalentibus adhuc cruditatis signis aliqua talia signa apparuerint, principii tempori addent, et liquet etiam quod tempus incrementi longius erit, atque eadem ratione status post multum tempus occurret, sic autem et morbi solutio.

Cap. XX. Quare non solum primi temporis m plimis diebus aliquam habebis artificiosam conjecturam, sed etiam sequentium. Exquisitius autem et.magis ipsa praecognosces, si succedentibus quartanariis mentem adhibueris. Nam primus qui obscurum coctionis signum ostendit, ipse manifestius reliquum principii tempus indicabit : quum jam hoc tibi fine ulla dubitatione constabit, quod universum illud tempus, in quo nullum est manifestum coctionis signum, prituum est ex quatuor morbi temporibus, quod nos prmcipium nominamus. Nam si ad hoc respexeris, nihil erit amplius difficile invenire, si in tot primis diebus ab iis quae primo die apparuerunt tot jam praeterierint, quot adhuc erunt reliqua transigenda usque ad manifestam coctionem. Inde autem incrementum incipit, sed in hoc vel aliqua defecta crista apparebit, quemadmodum pardo antea in.pleuviticis ostendi, vel si morbus expectaverit integrum statum, sic et crisis integra erit. Saepius vero neque ulla fit crisis in. status tempore, sed -paulatim morbus tollitur, longo tempore coctionem recipiens. Quo pacto autem, antequam fiant haec, futura praecognoscere oporteat, in sequentibus commentariis -explicabitur; nam in ipsis liquido ostendam, quando in incrementis,. quando etiam in statibus morbus crisim habeat et quando, sine ulla dmniuo crisi paulatim coctus dissolvatur. Et clarum est quod hujusmodi solutionem neque crisim nomino, si qua vero consertior fiat permutatio, et multo magis adhuc eam agitationem quae ipsam praecedit, ita appellare consuevi. Equidem harum quoque praecogintiones in sequentibus dicam. Melius enim est non solum, quod in tempore integram morbus habebitsolutionem, sed etiam utrum. cum magno aliquo certamine, vel sole vexatione atque periculo aliquo intelligere. Haec igitur omnia in sequentibus commentariis ostendentur et praeterea bonarum et malarum crisium praecognitiones, perfectarum quoque ac imperfectarum. lustrorum vero omnium principio praeponam ipsorum .morborum invadentium djgnotiones. Quoniam enica et ab ipsi, morbo diximus oportere quaedam de temporibus universalibus nosse, ac praeterea a tempore anni et ab aliis quae diximus, nisi eorum omnium statuo a primo die aliquam habeamus cognitionem, simile quiddam multis medicorum saniorum patiemur. Nam sicuti illi utrumque ignotorum alterum per alterum monstrare conantur, vel quod notius est per id quod minus notum est, sic et nobis accidet, nisi uniuscujusque morbi formam statim a primo die aliquo modo dignoscamus. Optimum igitur est, si in ipso primo die dignoscamus, et hoc millies jam fieri posse probavimus at.tertianos et quartauos et quotidianos circuitus in primo statim die agnovimus; si veroaliquando in hoc manifeste dignosci non possit, tunc conjecturam aliquam artificiosam habebimus, ex qua bonam victus rationem instituere incipiemus, exactam autem notitiam assequemm insecundo die, vel omnino in tertio vel in quarto. Et hoc igitur ipsum melius sueris ostendere et praebere indicia eorum quorum a primo die statim exquisitam posse- . mus habere cognitionem, eorumque etiam quae conjectura quadam non inartificiose dignoscere speramus, sed exacte in tertio et quarto discernimus. Rursus igitur ab his primo auspicati in secundo libro, reliqua etiam singula quae promifimus convenienti ordine prosequemur.