Cap. II. Crises enim ipsae omnibus diebus accidunt, sed neque pares numero, neque ex aequali fide. Hoc intercedrt discrimluis inter illas, quod aliae bonae, aliae malae eveniunt, quaedam cum pluribus et difficilioribus symptomatis et majore certamine, nonnullae statim initio tuto invadunt. Quin etiam in hoc plurimum differunt, quod hae deficientes, illae perfecta fiunt, nec minus quod aliae certis statutisque diebus indicatae prius fiunt, aliae repente et ex improvisu non idiotis modo, sed etiam artificibus eveniunt. Tot fiunt judiciorum differentiae, tot etiam dierum decretoriorum. In duodecimo enim et decimofexto nullum unquam judicatum vini. in septimo ne vel enumerare om.nes. adhuc possum. in sexto judicantur, sed cum difficilibus symptomatis et periculo maximo, ad haec absque fide, imperfecte, obscure, sine notis et ad malum. Quum igitur non susum mihi tot annis observanti hujusmodi, quaedam dierum differentia, sed Archigeni etiam in artis operibus diligentur admodum versato, inventa sit, insuper hoc superiori Tarentino Heraclidi, qui ex experientia speculationem collegit, postremo etiam Philotnno et Diocli aliisque veteribus, tum ante hos universos Hippocrati divinissimo, quomodo non quis jure in dierum numero differentiam quandam statuat? Num quod in tot anuis septimum judicantem subinde. simul et absolute, fideliter, tuso, manifeste, conspicue, et salubriter, textum e contrario viderim, non parvum quoddam discrimen ostendit. Porro quod ego quidem nunquam duodecimum viderim judicantem, alius autem quispiam raro simul et imperfecte, infirmiter, cum periculo, obscure, sine signis et male, neque hoc exiguam dierum differentiam judicat. Multi siquidem morbi fiunt, qui in septimo die judicantur absolute, pariter et secure, tuto, aperte, cum bonis signis et bene, in. duodecimo rari quidem adeo ut nobis visi sint nondum, et si cui aliquanta ante nos in duodecimo die crisis evenisse visa est, vel imperfecta, vel infida, vel periculosa, vel obscura, vel sine signis, vel omnino ad malum accidere risu est. voco hnperfectam judicationem, quum ex morbo quippiam relinquitur, infidam seu incertam, quum morbi recidiva contingi;, periculosam, quae cum symptomatis gratibus accidit, obscoram, quae citra excretionem, vel abscessum quempiam evidentem, evenit. Sine signis fieri dicitur quae a nullo priore die indicata est; mala quod in aegri perniciem omnino desinat non opus est ut dicam. Rursus absolutam voco quae nihil relinquit morbi, fidam, firmam, securam, quae non amplius reniti Tutam quae sine periculosis symptomatibus accidit. Sic manifestam cui excretio quaedam; vel abscessus insignis ac conspicuus adest; cum. bonis signis accidit quae a contemplatorio prius indicata est ; bonam esse quae ad sanitatem desinit non sputo quempiam latere. Verum si haec ita apparent, maximam esse meram inter se differentiam nullusreclamabit.

Cap. III. Dicet forsan aliquis nihil verum esse eorum quae diximus, sed nos argentum a judiciariis diebus accipientes, ipsos in res melicas lutroducere tanquam nothos qtibsdam pueros germano veroque generi assimilantes. Quarenim re moti alia quam argento contra evidentia men- . tuemur ? . non enim genere judicarii nobis conveniunt, neque cives aut familiares sunt, ut ipsis fine mereede subvenismus. Quid namque melius esset vel illis .ut decretorii esse putentur, vel nobis, si ut sunt offenderimus? At quemadmodum alia quoque per experientiam cognita indicamus libere, iniquissimum esse putantes veritatem occultere, sic et dierum differentias, quas crebro spectavimus, dicimus, uti vidimus. Quum autem optimos medicos simul et homines, ambo enim sunt Diocles et Hippocrates, item alios, quorum prius mentionem fecimus, eadem de ipsis pronuntiasse inveniamus, adhuc etiam magis, ut puto, consinimus tanquam vera dicentes. Verum non consentiunt universi hi, inquiunt, de judiciariis diebus, sed hi plures, issi pauciores esse dicunt, item quidam hos, quidam illos judiciarios esse pronunciant, non eosdem universi, sed ut cuique sua est opinio. Quid igitur per dees quaeso ad illos dicas? num in quo dissensum est, hoc omnino non esse dicitis? Atqui nondum conveneritis, nam quod accuratiore experientia, inquisitione et judicio hujnsmodi opus habeant, apnd omnes in consessio est. At quod nullus eorum qui dissentiunt vera nunciet, non modo non vos, o eximii decretoriorum calumniatores, sed ne Pyrrhoneam quidem dubitationem professi recipiunt, quoniam hi dissensionem quae iniudicari nequeat, non simpliciter universam quamlibet, ignoratae rei signum esse ajunt. An igitur impossibile est dijudicare, quis de diebus decretoriis vera, quis falsa dicat? An possibile quidem, sed non facile, siquidem et tempus longum et diligentiam accuratam desiderat? Nam morborum initia quandoque sunt obscura, et utrum in quo quis die crisim inchoarit, hunc esse decretorium suspicandum sit, an is quo primani solutus est morbus, considerationem quandam desiderat. Alius enim quispiam alterum ipsorum, arbitror, alius alterum suspicabitur, forsan etiam aliquis neutrum, sed in quem plurimum judicii tempus pervenit, eundem esse decretorium dicet. Quando igitur ad hoc etiam nobis opus est, ut frequenter ipsa inspexerimus, erat autem hoc in diebus quibusdam impossibile, qui raro judicant, vel cnsu quopiam; non enim impossibilis esthypothesis, si quis raris - diebus incidat primis, dein prius quam longum judicium expectarit, de ipsis tanquam decretoriis ferat sententiam, ex hujusmodi universis necessanum est veram dierum judicii historiam turbari. Si etenim in quo quis judicatus est, eum decretorium diceremus, facillima sic eorum cognitio evaderet et prope omnibus esse decretoriis liceret. Quoniam vero non satis est raro judicantem vidisse, verum crebro, tum ut crisis sit, quemadmodum recensui, bona, perlecta, secura, manifesta, ad haec tuta et prius indicata, constat universum in soriticam dubitatio- nem incidere. Si enim quaedam ex his quae dixi adfint, quaedam absint, et praesentia aequentur abseutibus, vel exiguus aliorum fit excessus, liquet nos de hujusmodi die addubitaturos esse, decretorium, an non, appellare oporteat, siquidem omnibus quae dixi praesentihusrilel plurimis et maximis, adhuc dubitare summa est stultitia, quemadmodum si nullum ipsorum, vel omnino pauca levique potentia praestita adfuerint; etenim hic ex non decretoriis numerandus est. Quod si parva quaedam eorum quae ei adsunt et non adstant differentia sit, manifestum est nos in dubitationem venturos, utrum ex decretoriis hic referendus sit, an minus. Egojtaque ipsis ab adolescentulo quidem dies decretorios observare incepi, ut ex mea. ipsius experientia de ipsorum dissensione dijudicarem, non tamen jam sane possum de quibusdam clare pronunciare, quantum ad praeteritam memoriam spectat. Tale etiam Hippocrati, viro nimirum veraci; diu admodum accidisse. ridetur, si quid ex primo epidemiam conjicere oportet, ubi multos. dies iit .unum congessit, quos in prognostico et aphorismis circumcidere videtur. Demonstratum autem nobis est alibi, nec jam minus ex sequentibus clarum evadet, prius epidemiam libros Hippocratem scripsisse, dum theoremata adhuc experimentis exploraret, nec generatim scntentiam de eis proferre auderet. Quamobrem ii qui dies judiciarios tollunt tanquam non existentes, quoniam de illis infer medicos non conveniat, non adeo in artis operibus animum advertisse mihi apparent. Nam si advertissent, non siclum in quibusdam diebus discordare scribentes de iis, sed. etiam in plurimis convenire ubi considerarint, et deinde ex-. perientiae tuae meminerint, invenirent nimirum alterius esse naturae .illos, in quibus consentiunt, alterius illos, in quibus dissentiunt. Quis enim vel septimum; vel undenimum, vel decimumquartum, vel alios quosdam similes, non dixerit esse judiciarios? nemo, opinor; apparent enim omnes tanquam uno ore de ipsis pronuntiare. Atqui si de omnibus inter scriptores conveniret, forsan ipsis omnibus ordine liceret sine judicio et inquisitione veritatis imitari aliquem, qui primus de judiciariis diebus disseruit, quum autem in plurimis dissentiant, non adhuc hujusmodi quid cogitare licet. Sed mihi mirari subit viros ob veritatis aequirendae studium, nempe quod non eosdem universi dicant, sed in quibusdam dissentiunt, neque temere, neque sine raliene mihi facere videntur. At qui dies notas criseum universas conservant paulo ante a me scriptas, in iis universi pari modo conscribunt, qui vero ambiguitatem aliquam ac dubitationem habent inde, quod nonnullae eis notae adsunt, quaedam non, haud ita simili modo ab omnibus scribuntur. Unde conjicere. non est obscure decretoriorum dierum naturam quandam esse propriam^, eximiam. Quos enim scorsum unusquisque nostrum ad talium experientiam devemens judiciarios pronunciaverit, ex eo quod universas crifeton notas conservent, eosdem^ apud illos quoque in confesso esse invenias, sicut etiam quos experientia nemo potestjudicare, de his esse dissensionem. Nullum igitur ego his maius judicium de judirimiorum dierum natura existimo quam quod de iis qui omnes criticas notas habent, has quoque apud illos reperias omnesque convenire, de quibus quis dubitet, de iis dissentire. Nam in talibus controver sta fidem iis, qui in confesso sunt, firmam astruit. Praestaret ergo sophistis si aliquando cavillationes oderint, de illis qui omnes habent criticas notas oumibusque in confesso sunt, prompte sententiam dicere et de reliquis considerare, quandoquidem propter dubitationem, quae in paucissimis est, certi tudinem in plurimis adeo conspicuam evertere maxime est absurdum. Age igitur nos si veritati studemus, ipsorum sedicio integre manum admoliamur, et primos sane tanquam regulas quasdam omnes criticas notas habentes apponamus, secundos his proximos, deinde tertium quendam et quartum ordinem statuamus et cujusque dignitatem judicemus. Etenim hujusmodi cognitio ad curationes morborum et solutiones non leve momentum adfert, ne videlicet iis timeamus, qui sidis diebus judicati sunt, aut tenuem victum praebeamus, neve infidis diebus judicatos parum diligenter observemus.

Cap. IV. Primum itaque omnium dierum decretoriorum septimum dicimus, non numero videlicet et ordine primum, sed potentia et dignitate ; omnes enim summatim decretoriorum notas obtinet. Etenim plurimos judicat et absolute, item cum manifesta excretione vel abscessu, fine periculo vehementi, et ut plurimum quartus eum praenunciat. Nam si urinae in illo plane, vel sputi, vel dejectionis, vel appetitus, ver mentis, vel sensus, vel alterius cujusdam similis manifesta contingit mutatio, illam ut non similis in septimo judicatio comitetur quomodo fieri posset, bona, si ad salutem, mala, siad pejora portendat? Plerumque igitur bona judicia eveniunt in die septimo, etenim hoc ei praeter caeteros accedit, quanquam nonnulli etiam in eo moriuntur et evidenti conversione ad pejora pergentes in sequenti quodam decretorio intereunt. Sextum autem diem quanto pauciores in eo judicantur quam in septimo, tanto quoque maligniorem invenio, ut qui fere e diametro naturam septimo oppositam habeat. Etenim qui in quarto ad pejorem statum recidunt, plerique sexto moriuntur. E contiario rursus, ut bona conversio contingat, septimum crisis expectabit. Et si raro interdum ad meliora conversionem iit quarto die evomentem sextus excipiens judicarit, incredibile est quanta cum perturbatione, periculo et metu hoc fiat, quasiaeger statim adeo sato sit functurus. Nam si in cataphoram incidant, caro simile quid ipsis obvenit, fiuntque tum omnis sensus tum vocis expertes, et siquae excretio proveniat, animo consternuntur, pulsus ipsorum concidunt, color abit, tremunt, collabuntur. At septimus dies semper pro excretionis portione resicit ipsos magis ac recreat. Atque igitur sexto die maligna, acria, foetida magna ex parte tum dejiciunt tum vomunt. Sudores reri quidem,qui aequales et toto manantes corpore et calidi, quales si quando oboriuntur, saepenumero intercipiuntur, timor invadit spectantes ejus rei ignaros. Interdum parotides malignae, vel etiam arquatus, vel alius quidam abscessus allerum ceriamen quo discutiatur requirens emergit. Si vero et per urinas Quandoque judicet, nec ipsits bonas inveneris; etenim crudae, decolores, tenues, boni nihil quod subsidet habentes, sed nunc quasi testaceum, nunc arenostun, in totum inaequale, crudum, ipsa copia tantum. in texto die quibus apparet conducens. Atque haec hujus diei moderatissima levissimaque tuus opera, si quis salvari debet; plurimos autem confestim in syncopen coniecit, vel suffocavit largo sanguinis profluvio, vel evacuatione parum moderate, item vel quadam catoche, vel mania, alios in manifestam perniciem iniecit, loturos inducens, parotidas non bonas excitans et marcoribus insanabilibus interdum involvens, demum quod mali genus non aufert ? Mihi quidem frequenter in mentem -venit septimi diei naturam regi assimilare, texti vero tyranno. Ille siquidem providet tanquam bonus aliquis princeps iis quos judicat, ut vel supplicii partem animat, vel illustret victoriana. Sextum vero diem e contrario finxeris vel pernicie- illius quem judicandum accepit gaudere, vel salute dolere, quaerereque ubi animum expleat et male aegrum, qui in ipsum in-, elidit tractet et longa punitione involvens exerceat. Age igitur, sermo enim lue mihi sistat priusquam aliorum die- rum decretoriorum naturam explicem, si quis roget me de fieptimo die an decretorius fit, dein ubi hoc affirmarim ex parato, de texto rursus quaerat, quid ei respondero? Nam si eandem huic quoque appellationem imponam, putabit for .r fan aliquis natura ipsum septimo assimilem me existimare, si vero natura contrarium, ideoque. ex decretoriis diebus exemerim, forsan opinabitur, eodem genere cum duodecimo et decimosexto comprehendi, de quibus antea dixi nunquam me videlicet vidisseipsos judicantes. De his sane quid sientiam, prompte, ut de fieptimo dixi, enuntiabo. Illos enim, quod nullam criticam notam habent, non decretorios dicam ; hunc, quia omnes habet, decretorium esse; de sexto non tam absolutam enunciationem statuere possum, decernit etenim frequenter de morbis, sed dolose et prave. Quaprospter, siquis me cogat de ipso ferre sententiam, non longa oratione usus, ut paulo ante quum universam ejus naturam recenserem, sed summam complectens, sextum diem malum esse decretorium dixero, quemadmodum septimum bonum. Non famen sic convenit simpliciter atque angusta oratione de re non simplici pronunciare. Nani praeter alia medicorum plerique rei ipsius obliti de nomine comendunt-, nonnulli subitam in morbo mutationem crisim exustimant, quidam, nisi liene aegro cesserit, tale crifim non votitanti, aliqui horum utrumque crisetos opus esse ajunt. At crifim ipsam perturbationem, quam sectationem dicunt, facientem conspicue mutationem in morbo acuto, ex ipsa yidelicet morbi natura provenientem, non exti inferus esse arbitrantur. Deinde multum ac diu de significato conterdunt: neque id ipsum intelligentes, tanquam a robus medicis desciscentes, vel dialecticis, vel grammaticis, vel rhetoribus convenientem speculationem recipiunt, siquidem dialectici munus est de nominum rectitudine disputare, rlretorum et grammaticorum est inspicere nomen, an Graecis in usu sit. Atque haec nonnulli medicorum factitant, tantam vel dialectices, vel grammatices, vel rhetorices cognitio- . nem ac intelligentiam habentes quantam asinus lyrae. Hi ergo medicorum res omittentes et aliena male tractantes utrobique graviter peccant- Nos sane quomodo quis medicis nominibus optime utatur, alibi monstravimus. In praesenti commentario dierum naturam interpretari statuimus, sophistarum nugas aliis relinquentes, qui artis opera parum curant; sed nugantur velut in adolescentium exercitationibus. ; Dicetur tamen nounihll in sequentibus etiam de praedictis nominibus, ut illorum cavillationes quis possit diluere, homouymias distinguens. Nunc autem prius ipsam utilitatem explicemus, quemadmodum in omnibus commeatardis fecimus, uthunc jam tenens, eoque fruens exabundanttia, .sophistarum nugas reprehendere condiscas. Nam ut alia sine longa ipsorum .nugacitate artis candidati possunt discere; omnem adamussim. dierum naturam ex ipsa doctrina opere possunt consequi… Atqui in totum ab eorum loquacitate tam vulgata abstinere impossibile est; postremo quoque in priore sermone vel inviti ipsam atfigimus, .

Cap. V. Puta itaque illa vice prooemii alienius propter speculationis celebritatem mihi esse praelibata, utilitatem autem ipsam et praestantium ad artis opera. nunc deinceps dicere universum tempus postulat. Quod quidem utilitas sit, etiam sine appellatione ostenditur: quod autem veritas, non statim apparet, sed ex ipsis rebus indicationem expectat. Quare lectores hoc adhortari opportunum est, ut postquam, quemadmodum et nos omnia lue scripta multo tempore judicavimus, ipsi quoque in aegris eadem exploraverint, tum audeant de dictorum veritate sententiam proferre, prius autem non. Rursus igitur mitium faciamus ab iis quae a principio libri incepimus, dicamusque quaecunque quidem prius dicta sunt, per capita resumentes, ut solum memoria teneantur; quaecunque vero nondum diximus, enarratione fusa interpretemur. Haec autem dicta sunt, morborum solusiones quae subito universimque fiunt excretionem quandam vel. abscessum evidentem requirere. Dierum vero in quibus eveniunt naturas esse differentes, etenim septimum et frequenter solvere et perlecte et cum fide et salubriter et sine periculo et clare et cum bonis signis, sextum frequenter quidem et ipsum, sed non septimo similiter, nam et pauciores ipsum judicare et solutionis modo plurimum differre, neque enim bonas salubresque ipsas esse, verum ma— las plurimas, neque, si bonas solutiones, omnino et perfeetas, imo neque, si perfectas, statim etiam cum fide, quia nonnunquam morbus revertitur, exacte licet solutus esse videatur: Quinetiam cum periculo et obscure sextum diem judicare, idque ei maxime proprium esse, hoc quoque dixirnus. Attamen sine signis judicium non omnino sexti proprium est, sed quartus ipsius, ut etiam septimi index est. Haec igitur praefati sumus; quae restant nunc adjiciamus. Septi usi naturum decimusquartus maxime imitatur. Proximi his sunt nonus, undecimus et vigesimus. Prope hos vero decimusseptimus et quintus, post hos quartus, hunc sequuutur tertius et decimusoctavus. At sexti naturam nullus exactu aliorum dierum imitatur, Si aliquando autem in octavum diem, vel decimum subita morbi solutio incidat, similis fere ei est, quae in sexta accidat, verum raro in lus solvitur, nec cum fide, nec bene, nec perfecte, insuper ad haec obscure simul et citra notas, unde alterius esse naturae ipsi eum stupra dictis ostenduntur. Quemadmodum in his morbus subito non solvitur, ita nec in iis quos statim recensebimus, duodecimo, sextudecimo et nonodecimo. medius vero quodammodo est omnino inter ordines nunc dictos, ordo dierum subito non solventium, octavi dico, decimi, duodecimi, decimisexti, decimi noni, quos. jam retulimus, et tertii, quarti, quinti, sexti, septimi, noni, undecimi, decimiquarti, decimi septimi, decimiocta vi,vigesimi, decimustertius maxime videtur mihi esse positus, nec scilicet ita reiiciendus, sicut hi qui secundae sunt motae, nec ita fiolvere morbos natus ficus ii qui primae fiunt notae. Hujusmodi quaedam dictorum dierum ad vigesimum usque differ enti a est. Reliquas ordine deinceps dicturus tum, hoc primum in memoriam revocato, quod ante paulum. promissi Nam quantum ad artis opera attinet, longo adinventionem tempore opus est, brevissimo autem ad doctrinam, quicquid est aliud reliquum, vel sophistarum nugae, vel adversus hos controversia est, etsi haec quoque deliramentum fit ; praestaret enim ipsius .despicere ; propter juvenes tamen et qui aliquando cavillationibus circumventi a naturali ratiocinatione recedunt, necessario locum habet. Igitur quid proposuerimus, manifeste jam liquet. Nam alne nominibus etiam his judicari; judicatum lesse, crisim et decretorium differentias dierum interpretatus sum, non a ratione quadam, vel dogmate abditorum eas introducens, verum ex solo diuturno usu speculationem constituens. Porro quicuuque hoc omisso, vel quomodo crisim definire conveniat, vel quae ratio. sit, cujus occasione non aeque in universis praedictis .dicbus crises fiunt, disquirit, sophistis controversiae ansam praebebit, qui hujusmodi sermonibus- contradicentes, rem ipsam se subvertere putant, veluti siquis ridendt causis, quas philosophi dicunt, reclamans, se alsum sustulisse credat, vel siquis de motu quid dicat non habeat, vel de loco, tempore, generatione et corruptione, cum sermonibus res quoque sustulisse arbitretur. Talis est enim de crisi et decretoriis diebus sophistarum dice nui facultas, qui evidens ipsum sane amovere non possunt, significata vero transponunt et ad definitiones quasdam reclamant, postremo placita de natura numerorum proscludunt. Quanquam a nobis nuper scripta doctrina nihil horum attigit, atque hujus- rei gratia sophistarum os obturat, utilitatem usumque breviter edocet. Pari modo dierum post vigesimum differentias compendiose tractassem, nisi ratio quaedam necessaria obstitisset, quam et ipsam empirici, qui nihil aliud recipiunt nisi. evidenter apparentia, accurate.noverunt, non tamen qui primum artem recipiunt.

Cap. VI. Haec autem ip fa ratio ea est quae in quirit, quodnam tandem sit morborum. principium. Etenim vigilant, cibos fastidiunt, capite gravantur, segnes et ad ntotum pigri fiunt, toto corpore lassitudinem sentiunt, aliaque id genus infinita patiuntur plurimi aegrotaturi. Atque haec primo adveniunt modice, verum semper magis augescunt paulatim, obambulantibus jam .et confueta facientibus. Posteaquam vero nimis quam displicere sibi coeperint, ac ab affectu victi primum fuerint, .tunc decumbunt. Unde perspicuum evadit morbi principium statuere conveniens non levioris .esse negotii, quippe ad amussim primum insensibile esse, ubi jam decubuerit, non morbi, sed decubitus esse principium. Etenim quod fortiores quidam sunt malique patientes, item quod detinentur aliquo civili negotio, longiusque eunt et procul a domo deducuntur, atque ob alias hujusmodi causas possit quis nondum decumbere, sed male affectus quidem esse, si mollis quispiam animo, imbecillis, timidus et de qualibet levi causa suspiciosus, statim decembit. Cujus igitur decubitus morbi mitium putandus, nemo facile invenerit. Atqui si neque primum exacte principium capere licet, neque decubitum, morbi .initium constituere sit aequum, constat neque aliud tempus aliquod vel ante decubitum vel post eum. Siquidem priora omnia inique capientur, primoprincipio neglecto, quae post decubitum sunt, multo in-. iquius, si neque hujus tempus morbi exordium est. Hujusmodi quidem sunt dubitationes. Porro ipsorum solutiones diversae fiunt. Prima et maxima multos morbos repente. invadere, vel simul cum rigore, .vel dolore vehementi, nullo plane sensibili symptomate eos praegresso. Morbis itaque aliis, in quibus obscura principia sunt, omissis decretorios dies in manifestissimis experiamur. Etenim et quum coenaverior facillime plerisque et se exercuerint, laverintque, subitu morbus advenit, quemadmodum Hippocrates quoque de multis aegris scriptum reliquit. Ut idem auctor de aliis aegrotis scribere consuevit, quod priusquam aegrotare inciperent, stantes fatigabuntur. Et quidem hoc ipsum dicentes, antequam morbus incepisset, inscii ac imprudentes veritatem consitemur, nam morbi initium tempus illud ipsis putamdum est, quum manifesto febricitare incipientes decubuerint. Non enim idem sunt capitis dolor et febris, sicut nec vigilia et cibi fastidium et totius corporis gravitas, vel lassitudinis sensus, verum singula haec diversa quaedam a frehre existentia febrem denunciant. Tu igitur o sophista mentem luis adverte. Febris invadens maximeque acuta, neque nos neque idiotam quemlibet latere potest. Finge autem, si voles, latere nos quoque, sed mirarer si diutius hora aegro tantem, licet omnino sensus expers sit, latuerit. Putet itaque invasisse hora decima, sit autem verum initium quod non decima, sed nona hora contigerit, quid hoc ad. dies decretorios? In .hoc artis medicae opera nimis, uti rides, pereunt, quod aegrotantium nonnullos hora una latuit. Hippoenales sane medicorum omnium diligentissimus, universa haec quum observasset, quemadmodum quod complures repente nullo prius oborto symptomate, quidam siantes recti satigati scbrinitare inceperunt, memoriae prodidit, itu ju..dicationes evenientes a primo die, quo febricitavit homo, non. ab illoque capite doluit, vel hujusmodi aliud quippiam passus est, accurate inspexit, quoniam in hujusmodi principiisdecretoriorum dierum experientia medicis est, Porro tu, si principia ratione contemplabilia vis inspicere, forsan perpetuae invaletudinis placitum attinges, at non Asclepiadarum medicina talis est. Ratione siquidem contempla- . biles illi febres neque dignoscere neque curare dignati sunt, sensiles autem et manifestas et potissimum dierum contemplalienem requirimus, neque idiotam quemlibet, neque medicum, latere possunt. Quid jam tibi vis? an iis qui statim decubuerunt, observationem facere, vel qui recte obambulentes defatigati stant ? Hippocrates etenim in utrisque faciens, eosdem de ambobus decreturios pronunciavit, non ubi primum capite doluit, sed quum: primum febricitavit, morbi initium constituens. Ita etiam singuli alii quibus ars curae . est, non sermonibus falsis probabiliter contextis. dant quidem morbi principium medicis facillime cognoscitur. Si quis vero te ipsum ab hac appellatione eximit, nondumque perfossum habet, tum nugari non solum mos, sed etiam Hippocratem, Dioclem reliquosque alios quorum. .prius mentionem serimus existimat, is Cadmeam victoriam vincat.

Cap. VII. Nos enim sophistas reprehendere nunc non instituimus, quoniam supervacuum, verum iis qui veritatem sectantur speculationem nostram impertimus. Ponamus jam hujusmodi quendam aegrum, clarioris doctrinae gratia, qui decima diei hora acuta febre conflictari incipiat; t unde sophistis. quaerere albentes principium ratione contemplabile, ipsi secundum diem an aliquod aliud initium accessio altera in-ipso sariat .sensibile et clarum, observabimus. Dein eodem modo tertium, ut sive per triduum sive quotidie fiant accessiones, cognoscamus, hoc autem magis, sive inparibus, sive iuimparibus diebus vehementius intendatur. Esto fabris continua, per triduum vero accessiones, tertio quidem die hora nudecima, quinto noctis hora prima accessionem habet, septimo noctis. hora tertia; semper enim accessionem duabus horis post venire. statuamus, quapropter etiam noni diei noctis hora quinta; undecima septima fiet accessio. Sunto jam huic alia similia per universum morbi decursum a principio ad usque noctem undecimam Undecimo vero .die coloraHores simul malae reddantur et questa albae nubeculae in iis innatent prius non visae. Hic non mediocris spes est vere medicis morbum in decimoquarto die solutum iri, evenit tamen subinde solutionem in dierum quendam sequentium incidere. At hoc quo pacto fiat sermonis de judiciis proprium existit, eaque de causa in illo dicemus, nunc autem de decretoriis diebus disserere proposuimus. Cujus autem gratia exemplum requirebam, propius venire apparet. Invadat enim quotacunque hora decimae tertiae noctis accessio cum rigore, fieri siquidem potest ut horam consuetam prae.. occupet, aut non praeoccupet, ambo enim eveniunt, rnagis tamen alterum, ut praeoccupet, quum crisis futura est. Sit jam quoque molesta gravisque, si placet, tota nox deci-. materiis facta; quo certius firmius que crisim fore speremus; quoniam impossibile est eum qui tam graviter laborarit in accessione quae decimatertia nocte incepit non judicarir Jam vero ut nihil ludefinitum sit, fingamus noctem gravem, invadat accessio hora octava cum vehementi rigore, nullumque aliud ex iis quae in crisibus superveniunt symptoma adsit, pulsits fiat inordinatus, inaequalis, sed ruotus plures elati et magni appareant; hujusmodi aeger, ubi accessio cum rigore invadens rigorem tuum receperit, fiudare statim decretorio modo in decimoquarto, videlicet die incipit; sic enim evenit, si decimatertia nocte hora octava accessio invadat. Itaque jam facilius pro evacuationis ratione spiret moveatque sete et pulsus edat meliores, tum facilis tolerantia ista comitetur, et toto die universum corpus aequaliter sudet, dein ad vesperam in totum febri levetur, talis aeger tuto judicatus. est. Procedente tempore paulatim ipsum recreare cibis et reficere convenit, nihil etiam timere ; dies enim fida fuit omnesque decretoriae notae concurrerunt. Nempe quod undecimo die in urinis. quid judicatorium apparuit, lignum est criscos, quae cum bonis signis merito nuncupatur, item nox gravis, quae accessionem praecedit, et infultus cum rigore, pulsuum. commotio decreto- . ria, sudores boni, atque ob hoc clarum judicium merito nominatur, quod sine symptomatis horrendis evenerit, tutum, quinetiam perfectum, quod febrem perfecte discussit, bonum ob hoc ipsum et quod sine periculo. Quod igitur judicio testimonium afferendum relinquitur? huc mihi animum adhibeas, quod fidele est judicium, securum et a metu de morbi recidiva remotum. Unde hoc accepimus ? nempe quod alia singula ex uno quopiam, vel etiam duobus, vel pluribus quidem, sed non ex universis factis oriumtur: verum quod cum fisie, omnibus quae commemorantur indiget, in quibus tliei quoque natura est; nam si aliis omnibus quae retuli evenientibus, crisis in decimumquintum incidisset, non perinde secura effeti Fides igitur exquisita judicii a die sigillatur ac obsignatur, atque hic decretoriorum dierum est usus. At si quis folos ipsos omne posse existimet, is non solum plus ignorat quam cognoscit, imo sophistis etiam contradicendi occasionem praebet. Dicunt igitur statim ; si fidem in morborum solutionibus decimiquarti diei natura praeberet, fidum ipsum esse vel sine multis sudoribus et salubribus oporteret Quomodo autem sermo nugax sit, ego ne vel ostendere prorsus volui, sed singulos medicorum scholam frequentantes tantum prius eruditus esse quam frequentarent. ut saltem cavillationes ac captiones adeo manifestas possint cognoscere. Hujusmodi siquidem nugacitas omne pervertit auxilium, neque venae sectionem nonnunquam auxiliari demonstrans; si namque auxiliaretur, cur fantem non statim eos quibus vena incisa est in balneum dimittimus, audacterque nutrimus, verum in lecto continemus et tenui rictus ratione fovemus ? quid quod nec cataplasma apponimus ? etenim hoc repletos, lotus et ebrios juvat ; quin nec clysterem, neque ex omnibus aliud quodlibet? similis namque loquacitas est. Sed quoniam artem tam mirabilem ac magnam pro Asclepiadibus qui olim, lanisices nunc et telonae tractant, oportet videlicet nos quoque eam oppugnatam vindicare dicereque, si una quaeris causa unius rei efficiens esse et unum quodvis signum unius rei index esse dicatur, ac quispiam ostendat hancipfam causam et hoc ipsum signum minime praestare posse id quod de ipsis enunciatum fuerat, ut quae alterius praesentiam fenaper requirant, pulchre opinionem reprehendet ; sivero aut facere, aut indicare simul plura coeuntia hoc aliquid dicatur, nugax est qui seorsum unumquodque aggreditur ; non, enim unumquodque ipsorum privatim tanquam non siussiciens, sed universa simul subvertere convenit. Dixeris equidem sic, puto, etsi decem aliqui pondus quodlibet attollere possint, singuli vero privatim tanquam non possint, ad operis totius absolutionem nihil unum conserve. Quid jam vis? utrum decretorios estes fidae morborum solutionis esse causas, an signa? in utrisque siquidem sophisma prompte deprehenditur. Vis prius causas statuamus, quemadmodum et venae sectionem et clysterem et cataplasma aliaque sin-. gula praesidia causas sanitatis esse dicimus ? verum ut illorum nullum adeo validum erat ut sine aliis restituat sanitalem, ita nec decretorrus dies. Rursus igitur, si tibi videtur, non causas, sed signa dicamus qualia in minis, alvi dejectionibus, sputo atque hujusmodi aliis universis cemuntur, sed ncc illorum ullum solum poterat vel salutem vel mortem indicare. Atque si neque ut causas, neque ut signa decreturios dies censeam semper solos aut facere, aut indicareidem, verum cum plurium congressu, nullam adhuc rationem sophisma ipsorum habebit Non enim haec ded cretoriorum dierum recta exploratio, quod etiam fine aliis signis decretoriis fidi sint, verum alia quaedam quae sane re veta est. Nam si aliis universis indiciis eodem modo hafientibus decretorius dies solum fuerit immutatus, multum a crlseos fide tolletur. Quod si vero aliis decernendi signis non admodum completis decretorium ipsis diem appositeris, solutionis securae spes quaedam affulget. Jam vero si hoc etiam finium decretoriis diebus adsit, nempe cum ipsis frequenter vel plurima et mamma decretoria signa, vel etiam universa concurrere, aequum videlicet esset hujus tantum occasione propriam quandam decretoriorum dierum naturam esse putare. Quum igitur ad hoc a se ipsis quoque aliquid adserunt in medium, non multo sane magis spsos ab illis qui nihil inferunt, neque multis judicandi signis concurrunt, separabimus ceu propriam issi, propriam et hina-. t turam habeant ? mihi quidem etiam admodum. videtur. Itaque rursus a soplustis, qui artis optima conspureant, recedentes, memores praescriptae paulo ante hypotheseos, claritatis doctrinae gratia, aegrum illum quem ecntinue sebricitantem per triduum accessionem exp erici ad diem uudecimum deducentes sermone decretorium in urinis posuimus signum habuisse, deinde quartodecimo judicatum esse, nunc haud ita sic, sed non judicatum adhuc, in decimamquintam noctem accessionem, quae in ea accidit, deducentes, similiter cum rigore invadentem, pari modo sudore judicari fingamus in die sextodecimo, ut evidenter cognoscamus quantam virtutem dies decretorius obtineat. Primum etenim .neque probe sudaverit hic aegrotus, neque perfecte in illo die febris eum dimiserit- Quod si aliquid utique praeter opinionum evenerit, fine fide omnino crisis est, item si aeger quid peccet, morbus denuo revertetur.

Cap. VIII. Iterum ergo protrahentes eundem aegrotum, quarto die signum decretorium habuisse ponamus, quemadmodum paulo supra de undecimo statuimus, huic crisis septimo expectanda est. Contemplabilis enim in secunda septimana undecimus, in prima quartus, et indicare natus ast sicut undecimus quartumdecimum, ile quartus septirnum qualisnam erit, Flat autem accessio in septima nocte hora tertia, sicut prius statutum est; item rigor, pulsuum mutationes eveniant, nocte jam finiente sudare incipiat, postea toto deinceps die octavo pulchre ludet, postremo felui levetur ad vesperam. Hic rursus animum mihi advertas; cujus enim gratia aegrum produxerim non parvum est. Siquidem in prima hypothesi decimatertia nocte accessionem. expertus more decretorio, deinde quartodecimo febre liberatus, non. decimo tertio, sed decimoquarto judicatus esse dis cebatur. Nunc autem sudores licet ex morbi solutione in octavum diem totum exciderint, tamen septimo die hic judicatus dici queat. Adhibendus enim unimus est, neque simpliciter accessionum principiis, etiamsi cum decretoriis signis invadant, neque quum primum sudare, vel esto quovis pactu inceperint judicari ; etenim solum fidem non habet, imo nec quum primum febris decessit, quin nec duo cosiun- . tia reliquo majorem potentiam necessario habent, etenim tria convenientia omnem quaestionem tollere conspicuum est. Dico autem, si in uno aliquo die accessio cum signis decreturiis invadat et judicium incipiat et perfecta solutio sequatur, si quidem partitionem fecerimus, distinguetur primum et maritae diebus quos indices et contemplabiles appellant. Si namque vel quarto vel undecimo lodice facto, crisis quo libet modo attigerit vel septimum vel decimumquartum, illorum ipsam crisim. esse arbitrari oportet. Porro si perfecte judicium extra illos dies cadat, ut neque in illis incipiat, neque compleatur, constat non adhuc esse dicendum morbum in. septimo, aut decimoquarto judicatum, verum in alio quopiam die, qui totam crifim in se comprehendat. Et si tamen nullo inlice prius habito crisis subitu contingat duos attingens dies, ad notas has respiciens distingues utriusnam sit, nempe ad accessionum analogiam, ad dierum naturam, ad decernendi temporum numerum, ad ipsum judicii tempus. Ad accessionum analogiam sic: imparibus diebus si aeger magis laborarit, proprium magis diei imparis judicium, quemadmodum si paribus, illius proprium; nam in accessionibus plurimum judicia contingunt. Caeterum ad dierum naturam hoc pacto : si ambigas utrum noni diei, vel decimi sit judicium, si enim salubre ac bonum, perfectum, sine periculo, noni magis est, si imperfectum, malum et periculotum, decimi. Ad numerum decernendi temporum, quousam haec tria erant, decretoriae accessionis initium, decretoriae motionis principium, finis ipse judicii, qui dies tempora duo accipit in sese magis judicium sibi vendieat. Sic et .ipsum tempus judicii utra die fuerit longius, illi magis judicium attribuendum est. Si igitur quatuor quidem hae nolae uno die introducantur, huic tu quoque judierum attribues, et si una ex his relinquatur, sic quoque adliuc adscribes, sed jam et alterum ipsius crisis participem fieri putabis; si vero aequales notae fuerint, judicium quoque utriusque diei commune esse censebis. Interim vero non duos modo, sed tres etiam dies judicium attingit. Iterum igitur hic mediam, quantum ad temporis longitudinem attinet, praepones, non tamen universum ei concedes, sed primum quidem, si absque inlice et contemplabili die crisis fuerit, considerandum est, quoniam diximus maximam hoc potentiam habere. Secundo regulis quoque aliis, quas modo enarrare desii, utendum est, nempe accessionum collatione, dierum natura, decernendi temporum numero et ipso judicii tempore.

Cap. IX. Quoniam vero de his abundefatis desinitum est, reversi denuo uti prius usque ad diem vigesimum, ita jam post illum decretorios enumerabimus, tantummodo prius relatis jam adjicientes quantum ad praesentem disputationem conducit, item ne ulla jam commemoratis quaestio desit. Quid autem hoc est? De primo die in morbis et secundo non diximus in superiore sermone, etsi Diocli hi quoque decernere de morbis risi sunt Quomodo igitur de hoc intelligendum sit distinctione docebimus. Nam si praeceps-ac subita in aegrotantis corpore perturbatio morbi solutionem praecedens crisis nominatur, neque primum diem, neque secundum decretorios esse censebimus, quia illa velut jactatio quae solutionem praecedit, nequaquam in his est conspicua ; si vero- solutionem simpliciter judicium voces, hi quoque erunt decretorio Certe omnes febres diariae solotionem partim in primo statim die, partim in secundo nanciscuntur. De significatu igitur quaestio luo magis est quam de re ipsa ; ipsam enim rem, liberari videlicet plerosque febribus in primis statim diebus, nemo ignorat. Ad hoc genus quaestionis pertinet illud quoque, an, quum perturbatio facta in morbi solutionem finierit, crisim esse factam diceruium, an quum insignis quaepiam mutatio acciderit. Quinetiam ipsum solutionis nomen utrum, quum ad sanitatem aeger reciderit, duntaxat inferendum sit, an etiam ubi mors fecuta, adhuc morbum sic quoque solutum fuisse dicendum sit; magnam inquisitionem obtinet. Quum vero hujusmodi disquirendi otium suppetet, rursus exponemus. Nunc autem in hoc priore commentario stolam ipsum utilitatem comaronsuere proposuimus, quam et sine demonstrationibus logicis ex hypothesucolligere possum. Fingamus enim perturbationem ante exactam solutionem crisim simpliciter appellari ;. aliarum nulla crisis absolute, verum quae ad perniciem tendit, mala crisis totum hoc nominetur ; quae insigne quidem momentum attulit, morbum vero non finivit perfecte, destciens appelletur; esta quae insigniter ad pejora declinat, im- perfecta simul et mala. Sic quidem, quum singulas res privatim absolute clareque indicare voluerimus. Interdum vero interpretationibus defectivis appellatis utentes, judicia nominamus universas quatuor differentias, citra appositionem mali, vel imperfecti. Atque hanc deficientem interpretationem apud omnes homines satis in usu esse t alibi declaretum est copiosius; sed nunc quoque dicemus quantum ad praesens institutum est. Choenicum Iane et cubitum et pedem, aut aliam quandam mensuram, neque quum major quam par fit existat, neque quum minor justo, eodem appellasse vocabulo convenit, quoniam quantitatem aliquam certam unumquodque tale nomen indicat; attamen est quum choeuicem minorem majoremque ac convenit nuncupomus; similiter cubitum, pedem et alias quasdam mensuras. At quum exacte interpretamur, non cubitum simpliciter,. sed magnum cubitum, aut parvum nominamus; absolute vero solum justum. Aliquando nonnulla secundum veste.mentem excessum generis totius appellationem sortiuntur; quemadmodum etiam apud poetam scribi dicimus, alium praeter Humerum neminem intelligentes, insuiiti licet alii poetae sinti Ejusmodi est quod dicitur apud comicum: Et rarum esu ut qui homo si; homo. Nam agrestem, bellninum, amentem, rusticum non secundum hominis naturam esse putantes, ad integros in ea natura et consummatos nomen transferimus. Sive. igitur sic per excessum- quendam judicii nomen dicimus, sive juxta priorem rationem, alterius temporis est disputatio. Quod autem -ad medicinae opera momenti afferat, jam colligere est ex praescriptorum nonunum hypothesi; Quod .enim omnes judiciorum notas habet, judicium absoluto sermone vocatur; alia cum appositione nominis appellabuntur. Jam si non subitae mutationis perturbationem, verum solam ipsam mutationem voluerit quispiam crifim nominere, bona quidem .simulque perfecta solutio simplici sermone crisis vocabitur, reliquae cum appositione omnes.

Cap. X. Proinde qui post vigesimum diem decreto: rii? hoc enim una mihi propositum est per censure. Arelligeues sane Dioclesque 21 ante omnes potissimum primo loco dignantur; etenim Ardrigenes ipsum 20 praeponit, mihi tamen aliter risum est, sicut et Hippocrati; ostendetur autem id in sequentibus. Simili modo etiam de vigesimoseptimo habet, siquidem ego hunc etiam vigesimooctavo antepono; issi postponunt. Habet autem trigesimusquartus potentiam iufiguem atque hoc magis quadragefimus. His minus deceruunt vigesimusquartus et trigesimusprimus ; et multo his adhuc minus trigesimusseptimus, ita ut in dierum decerneutium et eorum qui non decernunt medio collocatus esse rideatur et magis ex non decernentibus esse. Porro alia tota dierum multitudo inter vigesimum et quadragesimum, decernendi omnino expers est; audi ipsos jam tibi referunt tur; vigesimussecundus, vigesimustertius, vigesimusquintus; vigesimussextus, vigesimusuouus, trigefimus, trigesimussecundus, trigesimustertius, trigesimusquintus, trigesimussextus, trigefimusoctavus, trigefimusnonus ; universi duodecim sunt. Et usque ad quartumdecimum quidem magnae sunt perturbationes in morbis. Proximo loco succedunt quae usque ad vigesimum habentur. Quae post hunc ad quadragesimum succedunt paulatim vehementiam efficacitatemque remittunt, adeo ut qui post quadragesimum sunt omnes, prorsus langueant concoctione potius et abscessibus quam excretionibus morbus finientes. Accidunt in his quoque per excretiones interdum judicia; sed raro, nec magnam habent vehementiam ; et frequenter pluribus diebus judicia complentur, maxime quum in abscessum convertuntur. Atque alios quidem qui post quadragesimum habentur Hippocrates plane contemnere videtur, sexagesimi tamen et octogesimi et centefimivigesimi rationem habet. Ab his alios quidem septem mensibus, alios septem annis finiri ait; alios vero, ut verisimile est, in binis annorum hebdomadis et ternis. Non desunt qui etiam quadragesimisecundi et quadragesimrquinti, insuper quadragesimroctavr et quorundam aliorum dierum meminerunt, de quibus universis sermo nobis futurus est.