De venae sectione adversus Erasistrateos Romae degentes

GALENI DE VENAE SECTIONE ADVERSVS ERASISTRATEOS ROMAE DEGENTES.

Cap. I. Quum Romam primum appulissem, comperi quosdam medicos, qui a venae tectione tantum abhorrebant, ut. quum aliquando homo propter plenitudinem praeiocaretur, nequaquam tum hoc auxilio uterentur, Quandam etiam muliereulam aetate prope viginti uniusque annorum, quae ex menstruae purgationis suppressione faciem rubicundam habebat tussiebatque paululum et difficile jam spirabat, illi artus ipsius laneis vinculis leviter excipiebant et inediam subire jubebant, venam autem non secabant nosque secare prohibebant. Quia vero domesticis ipsius mulieris familiares erant et aetate superiores, iis major est habita fides. Illis quidem venae sectionem deinceps suadere non conatus sum, sed interrogavi num mihi liceret sanguinem per uterum r emediis id efficiendi facultatem habentibus provocare : quod quum concessissent, promte compertam familiarem ipsius aegrotae obstetricem ad eorum usum exhortatus sum. Verum haec remediis hujusmodi, quo tempore decebat, se usum fuisse narrabat,^ quando menstrua purgatio in expectatione erat, recitabatque medicamenta quae mulieri admovisset probata esse omnia, adeo ut nemo eorum imbecillitate rerredium esse irritum arbitratus siti Quum igitur ego istis auscultarem, atque etiamnum fuppressionis sanguinis quartum mensem completum esse animadverterem, rursum cum medicis colloquutus, ut ad venae lectionem sese conferrent eis persuadere conabar. Quum autem noluissent, observabam i stupidus an per uterum vacuare supervacaneum sanguinem studerent, apertis videlicet venis quae illic sunt multis, an vero secta altera quadam vena noxiam fore vacnationem arbitrarentur, At iis proferentibus inedia sola vacuari posse exuperantem sanguinem, etiam citra auxilii ejusmodi celelitationem tacitus discedebam; nihil sperans mulieri tum propter tussim tum propter spirandi difficultatem profuturum. Aut enim sanguinem sputo ejecturam ipsam e thorace vel pulmone, vase rupto, aut omnino synanchicam vel pleuriticam vel peripneumonicam fore praesagiebam, optabamque magis; veluti in malorum electione, pleuriticam fieri mulierem, veritus issi tum in angina et peripneumoniapericuli celeritatem, tum ex rupto pulmonis vase lethale vulnus, quod etiam obortum est. Dum enim ipsa tussiret vehes. mentius, sanguis sursum educebatur, atque jam etiam vulgares non pauci conquerebantur de medicis, quod virum muliereulae venam secare prohibuissent, sperabantque omnino, effi non ante, saltem tunc temporis verecundia ductos ipsos hoc auxilium concessuros. Quum autem tunc haud concederent, sed et artuum vincula vehementius constringere ec per uterum menstrua provocare et inediae mulierem.lncumbere juherent, ego et ob virorum aetatem et celebritatem, ut me nihil peracturum credens discessi. Mulier autem non multo post tempore insanabili spirandi difficultate correpta interiit. Synanchici praeterea quoque ab iis ipsis medicis, quod venam secari vetuissent, celeriter occubuerunt. Imo et alium quendam, qui per totam hiemem sine exercitus repletus fuerat, veris tempestate adeo rubentes oculos habentem universamque famem, quemadmodum si quis demisso in terram capite protentisque in altum cruribus, hac in figura diu moratus fuerit, quintus sues prae spirandi difficultate suffocavit. Ad haec quartam mulierem non pauco tempore menstrua purgatione suppressa laborantem eodem modo ad mortem prope deduxerunt isti venae sectionis sicstes, qui tribus quidem primis diebus eam jejunam retinue- runt, quum febris ipsi esset continua, quarto vero pauxillum quid sorbitionis exhibuerunt, quinto post rursum cibis eam non uti imperarunt, quo tempore ipsa vehementius exacerbatadelira prosiliebat et per januam vociferans foras cuirebat, xixque ipsam astantes retinere potuerunt. Verum eam natura effuso e naribus copioso sanguine servarit. Atque licebat admirari, ac- simul edsscere quantam vim habeat ad ejusmodi affectum curationem sanguinis detractio, quamprimum enim post sanguinis per nares eductionem mulier ab omnibus symptomatis liberata est. Prius itaque veritus eram sermones inire cum medicis, conjiciens quae quo venae teusionis usus prohiberetur dicturi fuissent, sed manifeste omnes mulierem sanguinis evacuatione taleam evasisse censuerunt. Ipsis in memoriam revocari mortuos, quibus si quis sanguinem detraxisset, issi quoque fortassis falci convaluisfent, afferebamque ad haec quasdam rationes. Hi vero verba ultro citroque involventes seipsos implicabant nihllque inferebant, sed orationi finem imponentes ad Erasistratuur confugiebant, quem primo de sanguinis eductione libro dicehant declarasse, quod vincire nisos artus quam venam secare praestaret. Illum quoque in opere de febribus a principio haud meminisse venae sectionis, quamquam eorum omnium meminerit, quae in libro de. sanguinis detractione dem o n- . straverat. Etenim ridiculus .esset, inquiebant, si praetermissa venae sectione in eo praesertim, qui ea indigere videbatur, affectu de caeteris deinceps esset dicturus. Imo hunc ipsum Erasistratum non solum in tractatu de febribus, verum etiam in caeteris omnibus affectibus de venae sectione verba con- licuisse profitebantur. Neque enim in eo qui de alui affecti-, bus neque in eo qui de resolutionibus neque in eo qui de podagra disserit, imo neque in tractatu de sanitate tuenda venae sectione usum fuisse; tametsi copiam sanguinis in. liluis de sanitate tuenda praecipuam morborum esse causam noverit. Quum autem ego quae dicebant demirarer ac tantepere etiamnum ipsius interrogarem; num nunquam venae sectione utendum fit, neque etiam si quis peripneumonicus fiat aut synanche praefocetur; neque si ex menstruae purgatinnis aut haemorrhoidis suppressione in thoracem exulerans sanguis impellatur. Atque ad haec respondebant; aegro-, . tus ab Erasistrato in divisionum libris scriptos in medium proferentes, ac praesertim inter eos Critonem ac ex Chio puellum. Illi etenim a principio synancbe laboranti, simulque plethorico existenti, quemadmodum ipsis scriptis prodidit Erasistratus, huic vero menstruis suppressis ac ducto in pulmonem redundantis sanguinis impetu, virum haud venam secuisse. Quum adhuc illi haec loquerentur, Tensuras quidam, meus municeps simulque condiscipulus, erat autem moribus plane ingenuis, Non flectes, inquit, istos unquam qui non eo usque temperate sie gerunt, ut eos in memoriam revocent qui Erasistrato interiere. Quam enim ob causam, inquit, aliam propositos ab ipsis aegrotos periisse contigit, quam quod venae sectionis praetermissum sit auxilium? Quam aliam ob causam vacuari ab iis prohibitos ante tempus occubuisse ? Et eos deinceps omnes una cum ipsis quos subierunt affectibus, quorumque paulo ante memini, nomina-. tim ac ordine recensuit, haecque subridens manu me coma prehendit attrahensque inritum a medicis abduxit. Postridie vero productos in publicum Erasistrati de divisionibus libros coram Philosophis omnibus relegit, partim ut demonstraret et Critonem et Clientem puellam per Erasistratum periisse, partim ut medicos natu majores ad colloquium provocaret. Verum illi non accesserunt, rati decertare cum adolescente . rem esse sibi deterioremi Illo namque tempore pro more contigit quotidie ad propositas quaestiones coram multitudine disserere. Quaesitum ergo est a quodam, utrum decenter Erasistratus venae sectione usus non suerit. Hoc problema; prout risum est iis qui aderant, auditoribus utilissimum explicaxid Quamobrem et me Teuthras hortatus est, proloquuta puerodictare, quem ipse ad me erat missurus. Etenim brevi in Iuniam peregrinaturus erat, atque profecturus ea prorsus habere velle dicebat. Ego itaque et ab amico pertuatus stun et orationem dictari. Contigit autem ad plerosque librum excidisse smon exuoca sententia ab illo divulgatum. Nam oratio non operi, sed auditorio congruenter erat com posita, efflagitante amico ad eum quo enarrata est modum sic eam dictaris Quamquam at liber ejusmodi prostet et plores quam perfectum deceat defectus complectatur, is tamen quaedam expectatione majora peregisse videtur. Contrariam namque methodum ineuntes omnes qui nunc seipsos Erasistrateos nominant, deinceps cunctis non solum quos paulo ante commemoravi, verum etiam quocunque modo febrimtantibus venam incidunt. Quapropter secundum Stesichorum videor quandam palinodiam emeruisse, in qua viros exhortabor ut in sermonum congressu quantumcunque vesint decertent et aegrotis ignoscant deposita ea quae in utramque portem ruit impetus vehementia. Neque enim semper venae sectio prohibenda est neque arbitrandum quibuscunque Erasistratus inediam praescripsit, eos venae sectione indigere, quod nunc Eresistralei prositentm. Non tamen facilius est omnes qui hoc egeant auxilio dignoscere, quemadmodum neque sanguinis mensuram aut venam iuridendam opportnnumque tempus invenire. Atque Erasistratum ipsum ob id opinor in unoquoque affectu adeo illam omisisse, praesertimque in eo qui phlebo tonnam requirebat, ut ea uti vetuerit. Imo, inquiunt, inediam praescribens in ipsis inflammationis temporibus sic ad verbum conscripsit. Quum enim venae evacuantur, sanguinem in arterias insu. lientemsaciliua excipient; quod quum acciderit, inflamma-. tiones minus erunt. Si ergo tanquam evacuatorium auxilium mediam consulat, multo fene liberius, ajunt, ad venae jectionem sete contulisset. Quod itaque ad venae sectionem liborius ipsum venire oporteat, ubi celeriter vacuare vult; perbelle proterunt, praeterquam quod hic eos qui phlebotomiam interdum prohibent praetermittunt scopes, quos ego procedente oratione recensebo.

Cap. II. Nunc vero quaeritur, num quid absclute praestantius sit, verum an hoc praesidium Erasistratus usur.passe videatur. Hoc autem, quum Romam primum appulsarem, omnes qui ex Erasistrati discipulis erant antea negafiant, nunc vero probatissimi quos ipsis novi ab his tanquam in re quadam parui momenti discrepant. Ut enim caetera praetermittam, Stratonem commemorabo in omnibus Erasi strato adhaerentem, qui quum ad ejus familiam scriberet proptereaque diceret se viro addictum esse, haec inter alia ille protulit: Erasistratum laudibus efferre justum est, quod etiam citra venae sectionem eos affectus curaverit, quos cum venae incisione sanare veteres conati sunt. Quin etiam et Strato ipse suis in commentariis perpetuo curationes citra phlebotomiam moliri videtur. Et quid mirum, si Erasistratus sectetur in omnibus Chrysippum Cnidium, qui prius asseruit, quemadmodum ille, se a venae sectione abstinuisse ? Sic vero et Aristogenes et Medius, ut et caeteri omnes Chrysippi sectatores, praestare ridentur. Quantum ergo ad aegrotantium salutem spectet, multo melius est- credere venae tectione usum fuisse Erasistratum, quantum autem ad hodiernos Erasistrateos, id non credere praestiterit. Extremae namque opus esset dementiae Erasistratum arbitrari eapropter in affectibus paulo ante commemoratis venae sectionem silentio praeteriisse, quod vacuari venas censeat, huncque statuisse curationis scopum, cui et crediderit, his in affectibus Erasistratum inediam consulere animadverterit. Constat. enim istud iis .evenire. qui venae sectionem facultate par inediis^ auxilium esse pronunciant. Quod si facultate par non sit, sed quasdam distinctiones postulet, quas doctus comperiet, quando evacuationem per solum venae sectionem opportunius est fieri, et quando vel per mediam solam aut utrumque, evidenter eos ratio convincit. Scripsisset enim .Erasistratus distructiones illas, si, ut ipsi loquuntur, de venae sectione recta sensisset, adeo ut eorum oratio in utrumque remedium seipsam convertat. Si etenim idfacultate par existat; ea re Erasistratus in tractatu de febribus aliisque libris quorum paulo ante memini, de venae sectione aliquid scriptis mandare praetermisit. At si haud omnino par sit venae sectionis auxilium inediae, non recte illi dijudicant qui nobis ex iis quae- de inedia scripsere de- venae sectione conjecturam faciendam .esse proferunt. Ad hoc equidem rursum eorum oratio seipsam implicat, quae inediam inutilem indicat. Nam si propterea medias ipsas admittamus, quod evacuatis per eas venis affectiones imminui sequatur, multo commodius fuerit evacuato sumes. superfluo ab inediis abstinere, utr quae multas aegrotantibus molestias et vigilias^ concitet, jactationem stomachi, vitium, humorum et ventriculi corruptionem et interdum urinae suppressionem inferat.

Cap. III. Quod autem Erasistratus revera venae sectione non sit attus, ex aegrotis quos in libris divisionum scripsit- manifeste constat, in quibus explicans quaecunque in curatione facta fuerant, nullibi venae -sectionem commemorasse conspicitur. Caeterum aegrotos omnes in medium proferre prolixum, sufficit eos sclos recordari quorum memoriam paulo ante dixi seniores medicos celebrare. Ex illis unus in priore, alter in posteriore divisionum libro descriptus est. Jam vero nunc etiam occasio est ipsa ascribendi verba, quibus Erasistratus quaecunque circa aegrotos acta fiunt enarrat. In priore itaque libro ita scripsit : Puellae Chienh ea acciderunt. Primum menstruae purgationes diuturniori tempore suppressae suerunt. deinde subsiequutae sunt tussiculae ac pituitae ejectio. Tempore procedente sanguinis rejectio oborta est. Quod ad purgationum circuitum spectat, is interdum quarto, nonnunquam secundo mente ipsi accedebat; iisdem prope diebus qulbus purgationes fiebant rejectio accidebat, quae triduum et quatriduum perdurabat. Quare perspicuum omnino erat, loco purgationum eam excretionem sortitam esse. Subsequuta autem fuerat hisce diebus febris, quae postea desinebat. Haec Erasistratus praefatus, deinceps de remediis hoc pacto scribit. Primis autem temporibus ipsa potionibus et fomentis uteri et subditis pessariis; et reliqua rictus ratione ad haec idonea curari aggressa est. Erat enim quaedam circa os uteri non granis durities. Quum autem non succederet curatio, imo quum uno quodam circultu in lumbos gravitas incumberet, humiditasque nulla adesset, et magis continuae febres obortae sunt, vel etiam corpori correpto tusses vehementes successerunt. Ab admotis igitur circa uterum remediis abstinuimus, arduum esse arbitrari permanentibus febribus meusiruas purgationes moliri; reliquis vero remediis usi fumus, quemadmodum et in hujusmodi et aliis affectibus consuevimus. Etiam ad curationem purgationum circuitu observato, cibaria subtrahebamus ac sanguinis ejectio non amplius quam semel et pauxilla supervenit. Sed certe nihil postea, verum et quandoque reemrebant purulentae rejectiones. Venae sectionis verbum hic nullum, atque consentaneum erat, ut omnes norunt operum artis periti, principium auxiliorum a venae sectione ducere. Fortassis aliquis eorum qui omnia prompte asserere non gravantur dicet ab Erasistrato curationis praefecto haec facta non fuisse, sed haec nunc ab eo prodita esse, quo nos nihil eorum lateat quae acta essent. At hos evincet quod infertur, ubi ait: A curatione igitur circa uterum adhibenda abstinuimus, periculosum esse arbitrari febribus durantibus menstruas concitare purgationes, reliquis vero remediis usi sumus ad ejusmodi et alios .affectus, atque ad medendi rationem. circuitu menstruorum purgationum observato, ci:. baria lubtrahebamus, In his enim Erasistratus aperte indi-. eat, se non aliorum curationem recitare, sed suam ipsius enumerare, simulque omnia circa aegrotam hominem peraeta perscribere. Nam et abstinuimus et arbitrati nec non usi sumus ac observato et subtrahebamus cibaria, alterum ex duobus manifeste declarat, aut quod Erasistratus curatio-. nem enarret, aut probet quae ab altero factu sunt. Quod si certe curationem obeuntes probaverit, manifesta erit ejus quam de .venae sectione stabuli sententiae conjectura. Nam cibos subducere ex his. duobus alterum dederat, aut. prorsus adimere aut imminuere.; quodErasistratus se in aegrota fecisse profert, quo tempore menstruo purgationis circuitus aderat. Sic caeteris omnibus illius scriptis consentaneum est ipsum venae sectione nequaquam usum fuisse, sed inediam consuluisse. Nisi quid rursum luo dicant, mulieri venam quidem lectam fuisse, verum. id auxilium in enarratione omissum esse, quum nobis existimandum sit id fuisse adbibitum, quamquam non sit enarratum. Cur ergo de inedia quo-1 que non conticuit, quum et haec in ea similiter animadvertere possimus? Eadem autem. ratio est tum de potionibus tum de fornentatione et admotis medicamentis. Si namque de his nihil quicquam prorsus ab Erasistrato scriptum fuisset, omnino tamen a medicis ea peracta esse mente deprehendimus, ut qui quod administratum est licet haud praescribetur, id universis auxiliis esse commune animadvertimus. At Erasistratus accuratae perspicuitatis gratia omnia simul enarrare proposuit, ne quis auctoritatem adeptus haec quidem adliceret auxilia, prout aegrotae adhibita fuissent, illa vero velut jam praetermissa subtraheret. Praeterea quoque.ipsius enarratio istorum opluioni repugnat. Si enbn muliereula venae sectionem tulerit, inedia frustra est usurpata ; quin potius, si veritas proferenda sit, non frustra solum, verum etiam non sine noxa. Sed id paulo post demonstiabimus, nunc vero eam frustra congruere praesens explicat oratio. Quum enim periodicae purgationis tempore exuberans in thoracem reflueret sanguis, periculum erat portionem ejus mulierem expuere, Erasistratus plenitudinem minuere cupiens ad inediam se contulit, quae plane supervacanea est si venae sectio usurpetur, qua momento temporis exuberantem sanguinem evacuare facillimum erat. Proinde qui Romae mulieribus medebantur, ipsi rei quae contigerat experientiae potissimum fidem adhibuerunt, ad venae sectionem circa id tempus accedentes, quo celebris menstruorum imminebat eruptio. Neque vero quitum imperabunt, neque inediam, sed melioratum offerebant victuque humectante abunde uti ac lavacris concedebant, is quibus consueverunt ad id mediocri sanguine detracto menstruae purgationes exoriri, praefiertimque quum ad poplitem prope malleolum venae sectio fit. Quod si quis vena secta inediam ferre imperaverit, non solum menstrua prius fluentia supprimet, verum etiam purgationes quae innoxie vacuabantur remorabitur. Sanguis enim per inedias arefit, ac se ipso crassior evadit, ob idque ad fluendum ineptus efficitur. At quae lotae fuerint et mulsum primum, ac postea cibos quosdam assumpserint et vinum neque austerum neque massum biberint, sus menstruae purgationes oboriuntur. ob idque inedias post venae sectionem non frustra tantum, verum etiam cum noxa promoveri dicebam. Caeterum venae sectionem puellae Chiensi non promotam fuisse, etiam ex his quae supervenerant patet, sanguinis enim aliquantum expuebat, quem nequaquam expuisset, si fuisset vacuata, atque cum spirandi difficultate mortua est, quod ipsi haudquaquam accidisset. Maximum autem sui experimentum Romae nostris temporibus exhibuit venae tectio ob plenitudinem celebrata, quum mulieres quod aquam frigidissimam ex nive poterent, aut nullo prorsus modo aut diminute purgarentur, has tamen medici venae sectione adeo incolumes conservarunt, ut neque sanguinem spuerent, neque pleuritide aut peripneumonia aut angina corriperentur. Non ergo puellam Cluentem ab Erasistrato venae sectione curatam fuisse suspicentur. Neque ille in aliarum rerum enarratione auxilium venae sectionis tanquam rem parui momenti praetermisisset, neque. ob inediam ille, neque omnino a copia sanguinis praefocata mulier interiisset. Sed de hac impraesentiarum fulficiati Translato vero jam ad Critonem sermone, ipsi orationi Erasistrati enarrationem nscribemus de. his quos homo patitor affectibus. Sic autem se habet: Critoni quidem plenitudo morbi fuit initium. Contigit vero ipsum in plenitudinem synanchicam incidisse, haec autem est et paristhmiorum ligulaeque inflammatio. Accidit itaque, qui in eam inciderint, eos suffocari, ac nisi celerrime illis succurratur, brevi interire. Quum autem in horum numero esset Crito, primo die illum more consueto spongiis foventes opitulati fumus, quo tempore admota cataplasmata reliquimus, ut in curatione perpetuo esset. Exhibita etiam ei funi catapotia ex castoreo, ad alvum tubducendum, quae his commode subducta esu. Neminem latere arbitror diligentiam narrationis omnium quae circa Critonem acta funi. Nam et. admotos ex spongiis fotus et cataplusmalum et praeterea catapotionum usum retulit : proindeque quod per spongias fotus ac calefactus -fuerit manifeste decia-favit, ac reliqua deinceps studiose enarravit, sed de venae sectione consulto illuit; quod scilicet auxilium istud- vilius aestimaverit. At quae perexigua his in enarrationibus prostant commemorare mihi .non congruit, verum hic paulo post rursum ipse Erasistratus ait f Apparebat- itaque nobis assi sectus ipsos ad pulmonem heparque translationem cepisse et illuc synanchen defluere; ac febres augeri. Hic- affectuum translationem sine hypochondriorum tensione factam esse recensuit, ubi maxime mentem adhibendam esse censeo, quae animadvertat quale quid tibi per hanc dictionem, qua ipsos affectus translationem cepisse ait, utrum ad ipsas quae infi amicantur partes permutatus pertineat; an ad sanguinis qui earum. inflammationem concitavit transfluxum. Mihi siquidem primum ex praedictis ne cogitariquidem posse videtur, alterum autem illorum verum esse constat. Ego namque interdum decumbentem in partem plenitudinem cohibui, quam illa propria facultate deinceps in aliam quandam propelleudo transfert. Id ergo Critoni contigisse apparet, veruntamen neque tunc temporis Erasistratus venae sectionis unquam meminit. Sed quid ait ? te totum thoracem una cum hypochondriis ipsis cataplasmatis fovisse. Quemadmodum autem ex partibus quae circa lingulam et tonsillas fiunt simguinis exuperantia translatio ad loca inferiora fiebat, eodem modo contra illo ex inferioribus partibus sursum sublato febres quidem sedari contingebat, sed symptoma succedere, quod nervorum principium affectum esse indicabat. Verum audi et haec Erasistrati verba : Quum autem ab hujus morbi principio decimus dies adesset, ab intuitu vero sextus, quo tempore tum febris vehementior rediit, tum cervicis obtortis quaedam accidit, et sub horae ferum quidam stupor abortus ita est ut et lotium e stragulis emitteret neque multo post febris insultus. deinde inserens ait: Videbatur itaque nobis rurium translationem ad caput affectum cepisse, in eaque translatione febrem rediisse eamque postea etiamnum, quum partes capiti vicinae afficerentur, intensam scisse. Nos aliquid jam adversus virum hisce verbis disseramus. Perbelle, o Erasistrate, dicis affectuum translationem ad caput factam esse. Melius autem fuerat si non affectuum dixisses, sed affectuum causae plenitudinis. Ut nullus unquam dixerit nitas corporis partes affectus translationem cepisse, eodem modo neque ipsos affectus. Praestaret, arbitror, dicere, cessari priores affectus et alios rursum procreatos esse translata causa, quae erat, ut ipse in principio totius narrationis dicebat, plethora. Hanc itaque si evacuasset, nequaquam columella fluxio ligulae ab his partibus deorsum translationem cepisset, nec rursus illinc ad caput ascendisset. Quapropter Critonem eo modo quo et Clientis mulier ob praetermissam venae sectionem interiisse constat. Sed id ipsis Erasistratus videtur praesensisse. Quid enim ait? Huic videntur causa in-. teritus fuisse ea, quae in pulmonem irruerunt, praeterquam quod male non praevenerit haec evacuare, licet quamprimum ab initio hominem plethorico affectu corripi cognovisset. Si quis igitur velit astruere, quod consentaneum non erat Erasistratum, qui medicus praestantissimus habebatur, quique certe affectus illos tum Critoni ex repletione tum puellae Cbiensi ob menstruorum suppressionem accidisse noverat, confulto sanguinis detractionem praetermisisse, imo et huic et illi sanguinem detraxisse, sed in enarratione praetermisisse. Quid prohibet et me dicere qualecunque aliud velim ex vacuantibus remediis adhibitum quidem aegrotis, in enarratione vero praetermissum esse? Et quis mentis compos medicus me patietur haec dicentem? Quomodo et quae adusque mortem symptomata ipsis apparebant, ea ob plenitudinem accidisse, et ipsum interitum non aliam ob cani sum insequutum fuisse quam quod non enarrata fuisset plenitudo ? Quis etiam fieret homines qui ducunt pauxilla tantum eorum quae acta sunt. ab Erasistrato scripta esse, sed venae sectionem, et eam quae ex elleboro et scammonia fit purgationem, quod haec auxilia penitus conspicua sint, praetermifisse? Si namque ex eo quod vulgus proferat, plethoiam evacuatione indigere, venae tectio significetur, quod inter evacuantis remedia sit, quid prohibet et caeterorum evacuantium quodque intelligi? . Ne igitur solam venae sectiohem aegrotis ab Erasistrato adhibitam esse dicant, sed eaetura quoque omnia evacuantis, clysteres, vomitiones, phrgationes, balnea, exercitia, frictiones, gestationes; inunctiones, calefacientia cataplasmata, quaeque deinceps omnia ab illo usurpata sunt. Si veto non solum sufficit quod evacuandus aeger sit, neque declarationis istorum auxiliorum finis existit; sed in primis locum vacuationis adjicere, deinde maturiam declarare per quam perfici queat, huicque occasionem addere et mensuram et utendi rationem oportet. Si enim commune quid protulisse suffecerit, is frustra et cataplusmata et medias et fotus per spongias memoravit An bos et cataplasma et inediam, nisi nos ille docuerit, indagare non possumus? Venae autem sectio, etiamsi Erasistratus non doceat, omnibus .manifesta est.

Cap. IV. At quamvis id aliquis ipsis concesserit, etsi manifeste absurdum, huic tamen qui hoc auxilio decenter usurus est magnae ac multae considerationes superstant. Prima, an quemadmodum quidam autumant; quamlibet venam tecare nihil differat, aut propriae venae sint in singulis affectis partibus, quae inferum plenitudinem celeriter evacuent. Secunda huic succedens consideratio, utrum temet aut multoties sanguinem detrahere conveniat. Ab his tertia, tcopos invenire, quibus accurate incumbens aliquis vacuationis mensuram conjecturis assequatur. Quarta denique occasio, qua potissimum venae tectio, si nihil exceptum sit, fieri debeat, haec ipsa cum demonstratione docebitur. Qui igitur a- venae sectione prorsus abstinet, apud hunc harum omnium rerum consideratio perit, simulque e medio tollitur, eam autem praescribenti ista succedere necesse est. Etenim et in caeteris omnibus praesidiis eadem est ratio, veluti elleboro, scammonio, vinoi balneo et eduliis. Si namque in aegrotis quocunque dicturum haudquaquam prorsus utendum sit, neque occasio neque quantitas neque utendi modus- neque quicquam aliud etiamnum ac per se investigabitur. sipprobanti vero usum necessarium est de his omnibus disserere, non solum in efficacibus auxiliis, in quibus si quid parvi momenti praetermissum sit, laesio maxima ob id aegrotanti-bus oboritur, verum etiam in minimis et id ita singulis dicbus apud omnes aegrotos evenire conspicitur. Nullus igitur medicus qui dixerit, homo hic nutriatur, rem gratam facit, qui occationem etiam non addat, qua nutriendum - esse labotantem jubet, neque cibumipfum praefiniat neque quanti-. tatem neque praeparationem ver utendi ordinem, sed horum unumquodque ut accurate persici debeat, astantibus explicati Proinde etiam- plerique in libris passim inter ea quae admi-. nistrant auxilia haec universa ordine describunt, ipsommque nonnulli haud loquaciores in hujusmodi enarratione morantur talemque disciplinam, non multiloquium, verum sed ulitatem esse ducunt. Hippocrates quidem quum in plurimis sinis operibus orationis brevitati summopere studeat, de venae sectione tamen scribere non neglexit, neque partem corporis in qua vas secari oporteat, neque vacuationis mensuram neque occasionem. Erasistratus autem, quem nunc fui Erasistratei venae sectione ulum fuisse praedicunt, multiloquus fuerit licet, tamen, 1rt paulo post indicavero, primum jd ipsum venae sectionis nomen caeteris praesidiis ne adscribere quidem dignatus est, deinde etiam quae recitata sunt omnia, et tempus et mensuram et vasis locutu et utendi ralienem, praetermisit, is qui neque, ut deceat, cataplasmata unicuique aegrotantium efferre aut offam subactam perfluihere veritus est, qui neque de olerum coctione subticuiti Audi itaque quae fereula in operibus de ventriculo scribat. Primum quidem fereulum est salina crassior, tosta ac probe excussa. Quum autem eam.offerre volueris, in poculo quodam frigido aquae infulam ac subactam exhibeto, .neque lomeltutum quod daturus es, verum his terve subigendo, ut ne arida facta offa et solutioni inepta multum humiditatis suscipiat. Nlhil enim id confert. Ast edendum vero exhibeoda sunt crebro cichoria in aceto non acri macerata, et inter albos consumenda. Pura cichoria coquenda fiunt, duas ollas praeparando. In unam projecta coquenda, quum autem jam probe admodum cocta suerint et altera aquae olla ferveat, ipsa in alterum elutrianda. Ligata vero sint cichoria, quo facilla transponi queant. At perfecte cocta tum effusa aqua Pale et oleo condenda sunt, et ut offerantur exhibenda. Itaque rursum animadvertis posse accuratius scribi minima ab eo qui crchoriorum vincula, quo transposuit facilia sint, construenda esse non siluit. Constat enim quae soluta sunt, ea non transposito facilia reddi, ob idque qui non solum nos medicos, veruta etiam et coquos olera coquentes curae habet, ipsos ut olera liganda sint edocuit. Talis autem est et quum cataplasmatis alienius scribit praeparationem, vel tot stadia obambulare vel tot tantasque moliri frictiones, aut hujusmodi aliquid aliud jubet. ob quae jam quidam superfluam curiositatem non solum non laudant, verum etiam improbant, tanquam qui terminos modosque in rebus infiurtam quantitatem habentibus constituerit. Quis ergo crediderit hunc ita accuratum caeteris quidem peraeque praesidiis. usum luisse, hujus vero venae sectionis nullibi praeterquam stem elin libro de sanguinis ejectione mentionem fecisse? Neque igitur tum ea usus est, sed omnino e contra Chrysippum, quod. venae sectionem non usurpaverit, laudibus evexit ejusque demonstrationem attulit qua Chrysippi de venae sectione, dogma .astruere putat, magis sanguinem spueutibus esse confuetum asserentis, quam .caeteris omnibus, quibus aliqua pars.corporis in phlegtnonem lapsura fit. Verum de bis post-. hac disseretur. Nunc vero quod locutus sum. repetendum est, quod Erasistratus etsi universus sermones plurimum non pro-. trahat, atque etiam bis torve interdum in diversis libris ean-. dem: sententiam recenseat; illis tamen quamquam temni. quinque syllabas ascribere neglexit, quibus cum caeteris auxiliis phlebotomiae nomen inseruisset, ad hoc et illius quautitatem ut in aliis fecit et tempus, ejusmodi caetera prout ante enarratum est pronus explicare debuerit. Proinde nonnulli medici lignis vernationis quantitatem definiunt, ut si aut color aut robur aut sanguinis fluxus mutetur aut in. imbecillitatem pulsus prolabantur-, aut aliqui sudores ipso detractionis tempore suboriantur, et ea quae Hippocrates labores vocat et vehementiores vomitus et immoderatiores alui dejectiones. Alter adusque animi desectum evacuationem ducendam asserit, quum quid in ea dum fit pro evacuationis portione oboriatur, non ab humore in ventriculi orificium fluente. Multoties enim ob bilem. aut pituitam illuc confluentem animi desectionem fieri manifeste conspicimus. Quit dam vero prorsus negant securius esse, iis quae supervenit uni prius conjectis eatenus ad laborantis vacuationem accedere, quam copiosa uti vacuatione. Alii quidam etiamnum ausi sunt quandam mensuram veluti .scilicet duabus heminis Atticis circumscribere, eamque moderatam esse detractionem, aut paulo ampliorem aut parciorem censuerunt, quippe quum nos possimus ex commoderata mensura eam invenire, quae singulis quibus venae secunda est pro aetatum, naturarum, tempestatum et regionum ratione magis ac minus congruat. Proinde Erasistratus certum frictionum numerum definit, quo etiamsi .ab exquisita commoderatione aberremus, nulla noxa subsequatur, interea de venae sectione nihil prorsus loquitur. Ego siquidem certo scio ipsum et de venis ipsis incidendis non paucascripsisse,learumque maxime . Hippocratem saepe meminisse, interdum ejus quae infra poplitem propeque malleolum est, interdum et istius quae lo fronte recta est, earumque praeterea quae sub lingua jacenti De venis enim cubiti quid quoque dicendum est, ut quod non conticuisset Erasistratus, utrum omnes in omnibus morbis secandae sunt, an, quemadmodum imperavit Hippocrates, aliae in aliis? Ejus enim ita accurate scribentis universa id munus proprium fuerat quandam mensuram in tanto praesidio. definire, ac quam de venis haberet sententiam, quemadmodum caeteri mediet factitarunt, ascribere. Quidam nihil interesse dicebant quamcunque venam quis fecere voluerit : ex earum enim unaquaque universum aequaliter vaortari profitebantur. Nonnulli plurimam ac in ea re contingere diversitatem arbitrabantur. Nam ipsarum aliquas celerius, nonnullas longiori tempore partem affectam evacuare asserebant. Qui igitur nihil eorum scripserit neque mensurae detractionis sanguinis scopos desiluerat, perspicuum est eum universas has rationes ideo praetermifisse, quod hoc praesidio nunquam sit usus. Quemadmodum enim qui nunquam in aegroto cataplasmatis usus est, is et inferum differentias aut praeparationes aut admovendi occasionem aut utendi modum describere nequaquam potest, ad .eos vero qui illa, ut Erasistratus usus est, usurparunt de horum singulis disserere pertinet: eodem pacto quicunque -venae sectione penitus non utuntur, occasionem et utendi modum et mensurae scopes scribere nequeunt. Verum qui illa utuntur, eos in primis ac de his multoque magis de venarum dissisnentia distincte tractare operae pretium est, etsi nihil aliud saltem tanti momenti, ut nihil intersit hanc ante aliam secare, quum cunctae inflammatas partes peraeque evacuare possint.

Cap. V. At nihil quicquam eorum quae dicta sunt scribere, ac usum omnem auxilii tollere eo in affectu qui praesidium illud potissimum efflagitare creditus est, qua ratione quis conspicuo exemplo esse non dicere Erasistratum hoc auxilio nunquam usum fuisse? Quid enim difficultatis erat, quum in febrium curatione hisce verbis ita scriberet :. Jtaque per initia morborum ac inflammationum generationes omne sorbitionum ciborumque fereulum auferendum est, si hic ascripsisset, utendum vero venae sectione, quo totius ejus orationis series esset ejusmodi: Per morborum initia et inflammationum generationes omnis sorbitionum ciborumque oblatio auferenda, venaeque sectio celebranda effi Jnstammationes -enim subrium procreatrices plerumque ex repletione fiunt. Si ergo in hujusmodi temporibus exhibeantur sarcula, eaque tum concoctio. tum distributio pro suis actiontbus deferant et vaso nutrimento impleantur, etiamnum maximas ac vehementes inflammationes fieri continget. Melius itaque fuerit cibaria non exhibere et venam siccare. Talis equidem esset textus series, si ille ut inediis, ita et venae sectione uti voluisset; verum quum id scriptis non addiderit, quomodo quis virum crediderit ejus remedii usum laudasse ? Quum vero neque in alio quodam opere methodi medendi hoc fecisse appareat, rursumque magis aliquis ab ipsius sententia fidem recipiet. Quis enim credere posset prolixae orationis virum Erasistratum neglexisse vel temel tuis quae scripsit operibus quatuor aut quinque syllabas addere? Ego itaque etiamsi nullus Erasistrati liber superestfet, sed jam omnes jacturam subiissent, qualem propemodum subire periclitantur Chrysippi libri, in ea re tamen discipulis illius magis crediderim in praeceptoris verba jurantibus quam iis qui neque Erasistratum ipsum unquam viderunt, nullumque ejus discipulum, ne etiam ex iis qui discendi gratia-ad illum accederent, aut qui cum his commereium haberent, sed post tot annorum secula audacter ea pronunciant quae neque ipsi noverunt nequo ab aliquo qui noverit audiverunt, neque Erasistiatum adusque quatuor vel quinque syllabas, ut protuli; scripsisse animadverterunt. suam τέμνειν φλέβα, venam secare, quatuor syllabis exprimitur : ipsa vere venae sectio quinque. Quod autem paucillum a me prius ejus contextui additum est, puta, utendum dero phlebotomia, novem syllabis effertur. Jam ergo sileant illi qui tum artem discentibus tum aegrotis ipsis illudunt, quum Erasistratum venae sectione usum fuisse proferunt, sed nullum de ea sermonem lenisse; quod illa cataplafmatum olerurnque decoctinnis confatione multo evidentior esset. Si namque artis candidati ob id venam secare velint, quod quemadmodum venae per inedias evacuatae inflammationes solvant, ita venae sectiones cunctus deinceps quos Erasistratus inediam ferre jubetsanguinis detractione curabunt. Atque hoc etiamnum pauxillum est.

Cap. VI. Adolescentes autem, qui. neque de venae sectionis mensura, neque de venis secandis quicquam audiverint, ad hoc auxilium accedere, maximam id aegrotantibus laesionem adferret, qaemadmodum retuli statim per ini-. tia. Praestiterit igitur ipsos neque prorsus venae sectionem aggredi quam citra rerum dictatum distinctionem ad auxilium sese accingere. Plures enim ea ratione praecedenti ita perierunt quam propter eos qui venas non secant pereunt. Nam medici seniores venas nequaquam secantes, aliis evacuatoriis remediis utebantur, quae longiori tempore idem ac venae sectio efficere poterant, nisi ob asseclam principem laborantis partem aut plenitudinis exuperantiam mors aegrotum praeoccuparet. Sed qui nunc omne febris principium venae sectione indigere putant, aegrotos non parum laedunt. Sic enim sibi ipsis de hoc auxilio persuaserunt, ac si ab Erasistrato scriptum esset, secundum quem ego paulo ante additis ipsis orationi novem syllabis modum declaravi, quo sententis talis fieret : nam hujus ab initio meminisse satius fuerit, Itaque circa morborum principia et inflammationum generationes omnis forbitionum cibormnque oblatio auferenda est, utendum vero venae sectione. Talem enim Erasistrati sententiam non ad aegrotantium salutemlesse volunt, quum alia quidem tempora ficopique sint inediae, alia quoque venae sectioni, quae ego omnia in praesenti tractatu decenti ordine explicabo. Nunc etenim quemadmodum si illi a fenioribus ante persuasi novam auspicarentur palinodiam ; sic mihi quoque propositum immutandum est, inducendumque eos, qui temere venas secant, venas omnino non incidere. Natu ut Plato eloquitur, minus eos aberrare consentaneum est, qui quae non norunt, ea non aggrediuntur, quam qui moliuntur quae non agnoscunt, quod et nunc isti sariunt, sibi t ipsis persuadentes quod ita facilius sit invenire primum eos quibus vena secunda esu deinde unumquodque caeterorum, quibus in omni morbo per initia ut inediam, sic venae sectionem usurpant, magis autem, si veritas asserenda sit, Erasistrati sententiam subvertunt. Nam et venas secant et extemplo quibus vena secta est, cibos exhibent, quin ille et venas secare prohibeat et haud nutrire consulat: Quum autem hi veritatem, non Erasistratum amplectantur, ipsis demonstrandum est scriptum ab eo sermonem in tractatu de sanguinis rejectione non esse illi affectioni proprium, sed omni pltlegmonae communem. Sic autem se habet sermo. Nam his imminet in sanguinis resectione, quod in phlegmone periculum in quo osierre nonsacile est. A venae vero sectione inediam longo tempore toleranti, ne virtus ejus evolvatur, periculum imminet. Sic ille de iis qui sanguinem vomunt verba facit et ea de causa eis venam fetare probibet. Caeterum, quod ipse inflammationem subsequi fuspicatus sit, dum ait: offerre non facile est; hoc est dare cibaria i et a venae sectione inediam longo tempore toleranti, ne vir-tus ejus excavatur periculum imminet unicuique in conspicuo est. Neque enim illic ad sanguinis resectionem quisquam proprie spectat, quo quis a venae lectione abflerrerr possit: verum utraque haec, hoc est neque propter inflammationes cibos dare, atque id tempore venae sectionis facitantibus, periculum de resolutione virium imminere; cum felusibus quoque communia suus. Porro si diligentius animum 1 adverteris, reperies Erasistrati sermonem hunc venae sectionem in fabricantibus multo magis quam sanguinem spuentibus detrectare: a principio enim dum sanguis rejicitur, haudquaquam vas ruptum inflammatione corripitur; at febrium luitia vel Erasistrato teste necessario inflammationis principium habent. Proinde.si ad corroborandam rerum incertarum fidem iis quae manifestae apparent. utendum est, nidi ego. plurima vulnera, quae priusquam aegris veni secaretur, coalescebant. Fieri .ergo nihilo secius potest, quod vas ruptum nullo pacto inflammetur, dummodo nos caetera rite administraverimus; sanguinisque quantum nobis Visum fuerit in tempore evacuaverimus. Praeterea si Erasistratus dicit, quod necessarium sit tempore, quo affectae partes in-, flammatione corripiuntur, inedias sustinere, ideoque virtutem venae sectione antea dissolvere veretur, multo magis ab ipsa in febricitantibus quam in sanguinem reiicientibus nobis cavendunt est. His etenim venam ruptam priusquam inflammatur coalescere possibile est et multo magis si evacuati fuerint: febricitantibus autem partem aliquam jam inflammari necesse est. Caeterum quod possibile sit vas sine inflammatione conglutinari, id alicui etiam ex reliquis vulneribus credibili apparebit. Frequenter enim vidimus, quum quibusdam singulari certamine pugnantibus integrum crus brachiumve abscissum esset, coaluisse tamen vulnus antequam inflammatio oboriretur: quod quidem multo magis continget, si, ut Hippocrates ait, sanguis copiosus illico fluxerit. Saepius etiam foramen in cavas thoracis partes illatum in tribus diebus conglutinatum conspeximus. Quin etiam nuper in palaestra aliquis insigni plaga accepta, extemplo vehementer tussiendo duas ferme sanguinis cotylas rejecit: sed ille, quia ei statim vena secta aliaque quibus opus habebat facta fuissent, neque omnino deinceps tussivit spicere licet, quod siquis vel adhuc Erasistrato obtemperare velit, abstinere magis a venae sectione in iis debeat quae jam inflammari inceperint quam quae nondum inflammatione sunt correpta.

Cap. VII. Praeterea ne illud quidem minus clerum est, quod Erasistratus venae sectionem neque cum mediis neque ante ipsas inedias unquam usurpavit. Veruntamen nonnulli eo contentionis dementiaeque pervenerunt, ut quum sermones hos audiverint, discutiendorum eorum nullam tane rationem inveniunt : tanquam vero nihil illis objectum esset, propriam sermonum farraginem auspicantur unam illam sententiam in ere habentes; quam Erasistratus his verbis asserit: Consequens etiam esi, quod circa inflammationis tempora vulneratis nihil sit osterendum - venae enim evacuatae sanguinem qui in arterias insilierit fucilius sinscipient t quod ubi contigerit, inflammationes minus evenient. Et sic illi persuasi, quod ipse venae sectione usus sit, hinc aperte colligi posse ajunt. Quo enim loco ipsam iuediaui veluti evacuationem praesidium ille accersit, multo sane magis, inquiunt, .ad venae sectionem se accinget. Adversus quos siquis dicat, quod per ea quae allegant Erasistratum quidem venae sectione ante inediam usum esse non demonstrent, sed potius consequens esse ostendant, quod ipse postea illam usurpaverit: isti hunc ridentes. Tu tandem ajunt quid consequens sit cognoscis, Erasistratus autem non cognovit? quasi vero ille ingenio exercitato non fuerit praeditus, tuque illo multo sis promptior, ac rationibus magis polleas. Si itaque volueris, illi, ut te discendi causa frequentet, consulemus, quo scllicet quid ad quamque rem vel consequens vel pugnans sit cognoscere assuescat. Atque his verbis habitis illinc discedunt: in posterum vero, ut collocutoribus aliquam contumeliam inurant, adjungunt sibi hominum perfrictae frontis catervam adeo copiosam, ut prae illorum clamoribus nemo loqui quicquam possit, ejusrnodique finem congressuum statuunt. Sed nos impraesentiarum eum non quaerimus, qui convicia spargenti vices referat, verum in primis quidem num Erasistratus venae sectione aliquando sit usus ? Secundo autem, quasnam hoc auxilium vires habeat, indagamus. Atqui horum utrius que proprie habentur demonstrationes. Quod enim. hunc venae sectione non sit usus, testantur et monimenta illius et discipuli fide dignissimi, Chrysippique universum audrturiuur. Caeterum de auxilii hujus facultatibus non eadem est ratio: nam de his enunciata quaedam quam verissima, necnon et conclusiones selectae afferuntur. Praeterea siquis istis quoque posthabitis, solum rerum ordinem sequi voluerit, vel sic scripta Erasistrati, quia nihil tale in bis proditum sit modis omnibus periclitabitur. Reputa igitur haec in animo, praesertim exordio illinc sumpto, ubi ille in libro de rejectione sanguinis Chrysippum laudibus extollens, quod loco venae sectionis membra vinculis excipere consuevisset, haec ad verbum scripsit: Hoc apsum autem facere volunt ii, qui sanguinem .rejicientibus venam secant. At ChrYsippus multo consultius agit, ut qui non solum id quod instat prae oculis habeat, verum. et impendentis periculi curam gerat:. adhaeret entm his tempore resectionis ex inflammatione periculum, in qiio offierre non facile est, a venae autem sectione inediam longo tempore toleranti, ne virtus illius evolvatur perimisum imminet. Atqui hic causam non adjecit, ob quam tempore inflammationis inediam iiijungat, utpote quae ab illo declarata est, quum in bane sententiam scriberet: Consequens est, quod vulneratis circa inflammationis tempora nihil sit asserendum; venae enim evacuatae sanguinem, qui in arterias institerit, facilius suscipient : quod ubi contigerit, inflammationes minus contingent. Quapropter ille inediss tempore inflammationis ea causa laudat, quia illae venas evacuent, verum si ambas has sententias in unum redegeris, sermo integer talis erit; Chrysippus sane recte fecit, qui non sccuerit venam iis qui sanguinem repetebant eo quod illi paulo post evacuatorio. auxilio, puta inedia, indigebant. Praeterea idem iste sermo. si compendiosius quoque dicatur, ejusmodi erit; Sanguinem reicientes nequaquam sunt evacuandi, quia paulo post. inflammatione ingruente evacuatione opus habebunt. Etiam vero clarius is hoc pacto explicaretur; Ante inflammationis tempus venas evacuare non licet, ipsis quippe evacuatis inflammationes cessant. At sermo iste- evidenter sibi ipsi repugnat, nisi siquis suppetias illi laturus duo haec temere adiiciat, quod videlicet melius sit ut corpus per inflammationis tempus evacuetur, non ante: quodque media sit magis quam ipsa venae sectio usurpanda. Sed si haec dicat, nos hunc neque quod propositum suerat demonstrasse, neque sibimet consentanea dixisse, respondebimus : in hocque has partes discrepare dicemus, quod ordinem sermonum non observent. omnibus enim hominibus, qui praesertim tantum mentis possident, ut consideratione etiam pauxillum quid consequi possint, perspicuum est quod huic qui sanguinem in arterias transilientem per evacuationem venarum ad proprium locum reducere velit, id primo quoque tempore sit faciendum. Manifestum etiam est quod evacuatorio auxilio quam celerrime utendum sit, ut quo et brevissimo temporis spatio et sine ulla corporis perturbatione evacuationem quamvis perficere possimus. Quantum enim inediae persaepe laedant, superius demonstratum est. Proinde in hunc modum. alicui dicere integrum erit .Arbitror equidem ridendos esse eos, qui Erasistratuin quandoque sanguinem repetentibus venam secuisse putant, quandaquidem ubi inediam tanquam evacuatorjum praesidium laudat, multo herele magis ipsam venae sectionem laudaturus fuerit: ubi quoque inflammationis tempore evacuatione opus esse arbitratur, sub illius initium magis quam quum futura est ipsam laudaturum fuisse in confesso est. Neque etenim Erasistratus rerum adeo imperitus erat, ut non multo citius sanguinem ex arteriis in venas reduci putaret, quum neque circa insultus initium ille vehementer esset densatus, neque a calore febrili tantopere eliquatus, ut ob id crassiusculus efficeretur. Nam, qui hoc ipsum assereret sumet potius deridendum quam illos quos aceusat exhibere : quandoquidem quuui Erasistratus ipse feribat venae sectionis ulum ea causa non esse usurpandum, quia inflammationis tempore longe melius sit, .ut assumptionem evitemus.

Cap. VIII. Continere insanabile aut omnino curatu difficile, qualia et haemorrhoidibus accidunt. At quum nos membrorum deligaturas diceremus repletionem absque venae sectione adducere ad se se esse idoneas, illelroc ait impossibile in plethoris esse, ob quas ipse Erasistratus brachia .manusque ac tibias aduri dixit, fierique id, quia vasa propter sanguinis multitudinem intenderentur. Qua ratione ergo in illa id quod inprofundo est delabi amplius, quum et sineillo ne ipsarumpantur periclitari jam videntur? Atqui jam declaravimus, quod Erasistratus Chrysippum laudaverit non apposita, ut ego nunc scribendo faciam, aliqua sermonis distinctione, verum absolute sententiam suam prodens. oratio .namque sic habet; Deligationes vero laneis vinculis circa alas ipsas ac inguina faciendae. Deligationes enim, inquit, faciendae, neque interim utrum hoc auxilium ple tiro ri cis solis nihil commodi afferat, aliisque e diverso emolumento sit futurum sermoni addidit, sed simpliciter pronunciavit, quo de omnibus dictum istud intelligamus. Atqui, ajebat ille, si de omnibus. id intelligendum esset, ipsemet istud declarasset in hunc modum scribens; Deligationes in omnibus faciendae, verum simpliciter protulit, Deligationes laneis vinculis circa alas iuguinaque faciendae, eo quod nos ipsi suspicari possemus orationem hanc de illis tantum habitam esse, in quibus ad membra sanguinem transferri possibile est : nam in quibus id fieri nequit, ne vincula quidem eorum membris sunt adjicienda. Cur ergo, ajebamus nos, hoc quod nunc dicis Erasistratus non scripsit? an quia iis, qui adeo repleti sunt, ut eis brachia tibiaeque ac cubiti adurantur, sanguinem subtrahere necessariunt sit, caeteris vero sola membrorum dqligatio sufficiat ? Quoniam, inquit, non hominibus vulgaribus scripsit, verum iis, qui ea quae res ipsas necessario consequuntur cognoscere atque operari possint, impossibiliaque nequaquam aggredi in animum inducant. Nonne ergo, inquiebamus, si aliquando plethorica dispositio corpus occupaverit, etiamsi Erasistratus istud non scripserit, venae .sectione opus esse dices? In confesso enim est quod hoc omnibus cognitum sit ideoque ab Erasistrato non est descriptum: caeteros namque affectus quicunque .sine repletione fiunt, Erasistratus. seorsum mederi jussit. Verum quum ille ad haec obstreperet, primum quidem hortatus eum sum, ut sententiam ex tertie de febribus descriptam audiret : deinde vero et eam, quae in priore de Satalaribus commentario habetur. Nam quae in tertio de Febribus reperitur haec est : igitur circa aegritudinum prsu- cipia ac inflammationum generationes omnis ciborum sarbition unique oblatio subtrahenda est, plerumque enim inflammationes, quaescbres suscitant, ex repletione fiunt. si ergo in hujusmodi temporibus oblationes dentur et eas concoctio .distributioque pro suarum actionum facultate vicissim distribuant, venaeque alimento impleantur, adhuc longe majores ac vehementiores inflammationes saepenumero fieri accidit. His verbis Erasistratus nomen repletionis aperte deti scripsit, modum que illius curandi tradens inediae comateminit, venae vero sectionem silentio plane praeteriit. Quapropter ad Erasistrateum illum me convertens; Quater, inquam, o amicissime, mentitus es, quandoquidem Erasistratum repletionis medicandae rationem separatim scripsisse patet. Idem namque vel in priore Salutarium libro, ipsaque illius praefatione recitat, quo cuique cognitum esse possit, illum quum repletionis remedia ordine scriberet, quiduis potius quam venae sectionis meminisse. Dictio autem sic habet: summam in quibusdam sanitatis curam rationemque habere oportet, ideoque qua via quis eum, qui in repletione fieri consuevit, affectum cognoscere atque observare possit, in primis colligendum est. incipiente enim ea, a diffalveutibus abstinendum quam maxime est : si autem illa nondum adso, antequam aegritudinis initium stat, illis utitor. Atqui plures modi extant, quibus hujusmodi affectus dessolvi potest, neque iidem cunctis quadrant. Sed de his jam ordine dicere constituimus. Qui ergo corpus laboribus exercere consueverunt, his multo praestantissimum fuerit, ut illos paulo plures quam pro consiletudine ineant, Ipsisque affectum hunc dissolvere tentent: ab exercitiis vero sudores in balneo proritent. Porro siquid superealefactione exiccatum est, tum pluribus lavacris uti, hisque omnibus peractis, in multa quiete longo tempore nullas oblationes asa sumentem degere, consuetum est. Plo enim tempore repletio summopere sustollit, praejertimque si post exercitia et lavacra quis longo temporis spatio nulla oblatione utatur, quiescatque postea aliquamdiu. Prandium vero subtrahendum est, sed et coena minor feltro assumenda. Dum qui osthrunsur cibi nutrimento fere careant, veluti sunt olera pleraque tam cruda quani cocta cucurbitaeque ac. oucumeres peponesque teneri et ficus recentes, .legumina item cum oleribus cocta ; panis. quoque omni vitio careat. Nam sic universa talia partim alvum lubricam reddant, partim, nutrimenta, quae ex illis. fiunt, neque copiose neque sarria elsicient. Lerum a carnibus piseib usque ac omnibus. rebus cum lacte, chondroque et amylo elixatts et caeteris id genas alimentis dicto tempore abstinendum, velprorsus paucis utendum. Huic autem victus rationi diligenter .ob id insistendum, quo repletio jam consistens secure sustollatur. Caeterum qui corpus laboribus exercere non sunt astueti, his plura exercitia commodum non est injungere, quas,. quam haec. .alloqui, prout plurima alia, evacuationes tutas faciant. Praeterea vero quicunque ad vomendum propansiseint,. ut a coena vomitiones instituant, omnibus communiter utile est. Ne autem ad aliquid aliud minus idonei siant, vomitus ab oblatione non multum temporis intercedat, sic enim cibi adhuc- in superioribus partibus existentes sucilitis. evomentur ; proindeque alimenta, quae ex ipsis cibis generantur non multo ante vomitionem distributa sint. Ad haec piisiero die lavacra seidoresque provocare oportet. Quin etiam evacuato jam corpore atque repletione restaurationem nacta, paulo post ad consueta redeundum. His ergo verbis Erasistratus clare per omnia indicavit quod ad repletionis affectum medicandum aliis omnibus^ auxiliis usus sit, venae autem factionem nunquam adhibuerit, istudque et. insequente operis parte innuit, dum in hunc modum loquitur: Hitec vero animo revolvenda sunt, quod non omnes. homines ad quosvis affectus aequaliter propensi sunt, sed ubi aliquando idem scmptoma, veluti repletio esi, intra plurimos contingat, in omnibus ad quae consuevit loca impetu scrtur et in aliis quidem ad hepar, aliis rursum ad alnum, nec desunt quibus illa vel epilepticos affjectus vel articulorum dolores. conciliet, opus esi ergo, ut unusquisque ea quae illi contingere consueverunt considerans curam assiretibus provenientibus idoneam instituat. Non enim eadem ratione ad epilepsiam inclinato, qua sanguinem spuentt curatio exequenda: verum illi perpetuo labore defuti— . gari, huic autem a laboriosis exercitiis cavere operae piatium est; verendum namque est ne ex defetigatione initium ruptionis suboriatur. sed et qui epilepticis asjectibus obnuxius est, in labore continuo ac inedia et cibi paucitate sc contineat, scequentia autem lavacra, quaeve vehementem permutationem asserunt, modis omnibus evitet. Quos vero renales affectus plerumque .infestant, his cibi concoctu fuci.. ies osterendi, ac lavacra astatim injungenda ., potus. autem constringendi facultate careat, ne lotium acrius redditum seca per quae excretio ipso scrtur, arrodati adhaec exercitiis diu insistere hujusmodi hominibus noxium est. Quibus autem vel ad splenem vel jecur siu.no scrri consuevit, . his. a laboribus^ nimis frigidaque ablutione abstinendum, inediisque et paucitate potationum ac lavacris curatio in universum procuranda.

Cap. IX. In his rursum Erasistratus suam sententiam clare ostendit. suam eos, quibus ex repletione vel sanguinis sputum vel epilepticus morbus imminet, neque fortiter purfantibus medicamentis evacuare unquam, neque frequenti frictione uti voluit: quae ipsa etsi debilior sit quam quae hujusmodi morbis adamussim opitulari possit, praestantior tamen non paulo una inedia existit. Frequenti enim frictione non paucos istorum evacuavimus, quum alias prae animi ignavia, neque purgans medicamentum assumere abderent neque venae sectionem sufferrent. Siquo auxilium hoc in omnibus sufficeret, sorte quis ipso venae sectionis loco setaper uti posset. Constat autem quod interdum multo minus debili usque reperiatur quam quale corporis repletio exigat, maximeque quia illi, qui frictionibus non assueverunt, si plus aequo perfricti suerint, dolorosis affectionibus illicb cerripiantur. Nonnulli e contra densam duramquo cutim quuni habeant, etiamsi plurimam subierint frictionem, nihilominus quam paucissimam evacuationem experiuntur. At si quis medicus in arsis operibus diligenter versabitur, ipsa experientia edoctus, quantopere stomachi inanitio ad acces sendutfl paroxysmum epilepticum faciat, sine negotio cognoscet. Dispiciet etiam illos, qui ob solam stomachi laesam actionem epilepsiis corripiantur, ex media. vehemeuler laedi, : velut et Diodoro grammatico usu venit. Is enim si quando in quodam dudo literario existens famem diutius sustineret, illico epilepfia convellebatur. Huic itaque. praesentaneo remedio frica currebamus jubent.es ut circa tertiam aut quartam diei hos. ram panem ex vino temperato assumeret: hocque praesta dio usus anuis permultis sanus degebat, quippe qui hujus suluis rei curam gerebat, ut cibos. in coena assumptos quam optime concoqueret. Aliquando autem quum propter civilia quaedam negotia in foro ad meridiem usque sine cibo perdurare cogeretur, humi prostratus denuo convulsus est. Iste igitur, veluti indicavi, propter stomachi - vitium epilepsia vexabatur. manifestum etiam .est quod stomachus laesus, .si modo ad hoc idoneus fuerit, alias partes non paucas una fecum exacerbet, acad consensum trahat .Hoc loco autem advertendum est, quod in hujusmodi affectibus os -ventris stomachus a medicis appelletur. Caeterum vel multi ante nos: suerunt, qui hos affectus jam pernoverant, ideoque de his plenius .tractare alibi praestiterit: impraesentiarum veros huusque dictum de ipsis sit, quo obiter declaremus multos epilepticos ex lolo stomacho longioribus inediis perturbato in exacerbationem incidere. Proponatur ergo homo esse adeo repletus, ut brachia et cubitos, coxas tibiasque inflammari lontiat, tempus vero anni ver incipiens: neque enim hoc ipsum exemplum perraro contingit. immo nos per id temporis homines saepissime hpc pacto affici conspeximus : huic accedat quod is exercitiorum ac fractionum sit penitus expers, sacileque ab inediis laedatur : nobis porro investigandum suerit, qua ratione hunc evacuare debeamus. Numquid ergo evacuationem instituemus lavacris frequentibus aut exercitiis aut mediis vomitionibnsve a coena factis? Nant praeter haec apud Erasi stratum nulla alia repletionis remedia reperiuntur. Atqui ipse exercitiis uti iis, qui id non confueverunt, nequaquam concedit: a lavacris etiam illos quia epilepticis affectibus obnoxii sunt, arcet: arcebit item mea quidem sententia eosdem a vomitionibus, ut quae caput evidenter replere soleant. Caeterum inedia inter ea quae caput replent adeo eminet, ut ex illa tensio vehemens circa brachia manusque oriatur: neque tamen ea quoque ad eva-. cumulum satis virium obtinet, quin potius siqui stomachum affici aptum habuerint, iis insignem laesionem infert. Quomodo igitur ipsam evacuationem adornabimus? num frictionibus solis, quarum Erasistratus prorsus non meminit? Praeterea fieri non potest ut illae in insuetis tot tantaeque fiant, quae sufficienter evacuent. Aut postremo illum laneis vinculis excipiemus ? At Erasistratus hujus rei nullam hoc loco mentionem fecit, id remedium ad solam sanguinis rejectionem cohibendam referens. Concipiatur autem in animo, quod etiam de hoc ipso confideretis satis luculenta sit facta:, verum tamen illis, qui eo repletionis venerunt ut et membra exteriora sibi aduri.putent, auxilium hoc quam molestissimum ac nullius momenti esse antea ..dictum est. Neque etiam credibile illud est ab Erasistrato in libro de sanguinis refectione recitatum, quod scilicet rej.ectionis tempore ex inflammatione periculum immineat; in quo ille ea propter aegros sine cibis degere jubet, quoniam eorum quos curamdos suscepimus virtutem venae sectione prius dissolvere non liceat. Haudquaquam enim necesse est ut inflammatio repletrement insequatur, dum illam evacuare praeoccupaverimus. Et quanquam id quoque, si quis eminus consideret, in rebus salutaribus persuasibile magis quam verum videatur, Erasistratus tamen plenitudinem; quae aut epilepsiam aut rejectionem sanguinis effectura est, evacuare -per venae sectionem nunquam est ausus. Sic etenim in observandis Chrysippi placitis pertinax est, ut deque- evacuare per venae sectionem neque fortiter purgantibus- medicamentis unquam uti in animum. induxerit. Atqui- tum .venae sectione. tum .purgatione aliqua plenitudinem. commodissime evacuare poterat. Tamen Erasistratus de his nihil scripsit, quemadmodum neque quum de paralysi vel- de- podagra ageret:. illic enim etiam in repletionem causam rejicit, ac- deinceps necne venae sectione neque aliquo essedarium illorum et purgantium medicamentorum utitur. Praeterea opinionem tuam in libro desanguinis. rejectione longe clarius prodidit, idque in illa operis parte, ubi homines quosdam ex consuetae excretionis retentione, sanguinis resectionis periculo subesse asserit. Quum namque inter alia retentionum genera haemorrhoidum quoque cohibitionem annumeraret, non simpliciter has evacuatione indigere ait: verum prout in caeteris operibus consuevit, sic et ibi omnes quas ipse compertas habuerat medelarum species sola venae sectione excepta recensuit. Dictio autem sic habet: Praesentibus igitur iis, quibus sanguinis exuperantia frequenter fieri consuevit, sudorum et lolii excretiones quadrarent. Conveniret etiam subtractio eorum quae offeruntur, ac deambulationes in locis planis, non celeriter peractae. In his rursum plenitudinem et sudoribus et lotio et inediis inambulationibusque evacuandam censens usum venae sectionis non adhibuit. Praeterea si neque prius quam inflammatio fieret, neque quum facta jam esset neque quum suturam suspicarentur, venae sectionem usurpandam in hoc libro indicavit, supervacaneum Iane suerat illum in sliis operibus de eadem mentionem facere, praecipueque postquam curationem inflammationis aut jam factae, veluti Tuimo de febribus, aut futurae, aut de qua suspicio esset, aut incipientis, ut ex aliis patet, longe antea descripte Iit. Verumtamen hoc quidam ex Erasi stratam non animadvertentes d icere contendunt, illum evacuatorio auxilio, puta venae sectione, usum fuisse, quum tamen ipsemet Erasistratus manifeste contrarium asserat. Nam simulatque circa inflammationis tempus offerre cibos perdifficile esse dixisset, ea de causa sutura jam inflammatione venae sectionis usum explosisse se indicavit. Ista ergo oratione palam declaratur, quod quibus inediam consulturi sumus, eisdem a venae sectione modis omnibus interdicere debeamus. Non ergo consentaneum est, ut quis circa unum eundemque aegrotum utraque auxilia, nempe inediam et venae sectionem, usurpet. Hinc quoque perspicue patet Erasistratum, siquando is inediam aegrotis in j ungit, eo tempore venae sectione non esse usum, ac propterea illius in aliis operibus, ut et superius significatum est, nullam mentionem fecisse. In omnibus enim illis, veluti declaravimus, inediam suadens venae sectionem, perperam quidem istud ille faciens, e medio sane tollit, ut a nobis alio quoque prius in opere demonstratum est : minus tamen p eccat quam illi, qui omnes illos, qui inedia utuntur, statim et venae Tectione opus habere existimant. Ego enim sequenti commentario ostendere aperte conabor, quod non solum omnes illi venae sectione non indigeant, verum ne plethorici quidem: ipsi, nisi prius qualem illa plenitudo naturam obtineat discernatur, huicque accesserit de habitudine aetaleque. aegrotantis,ac de tempore et regione atque constitutione consideratio: tum quaecunque antecesserunt, quaeve ipsum aegrotum etiammum molestant symptomata. Ob .singula enim haec permultos.venae sectionem, nonnunquam citra noxam experiar non posse ostendam. Praeterea et alios plerosque tibi ob oculos ponam, qui absque .repletione quum. sint, venae sectione nihilominus tripus habenti Posteaquam autem de his sigillatim disseruero; tum et occasionem et mensuram venae rectionis ordine explicabo. Addam etiam istis eam, quae in secandis venis differentia est. Declarabitur quoque-. semestre .an. pluries sit subtrahendum, Ad. haec vero non minore opera disquiretur, quibusnam, quum adhuc commoda valetudine fruuntur, veris tempore ves purgationem vel venae sec lienem usurpare conferat.