De curandi ratione per venae sectionem

GALENI DE CVRANDI RATIONE PER VENAE SECTIONEM.

Cap. I. Qui de venae sectione speculantur unum sibi primumque proponunt, nempe ut quae corporis affectiones evacuatione indigeant, considerent: ac deinde alterum quaenam ea, quae sanguinis fit detractione; nam multi sunt affectus, qui alia quapiam evacuatione quidem indigeant, sed non sanguinis missione, Tertio post haec ut dijudicent, qui innoxie hanc ferre evacuationem possint: quippe quum saepe fiat, ut affectio venae sectionem desideret, caeterum laborans eam ferrenequeat five propter aetatem, sive propter anni tempus, sive propter regionis naturam, sive ob os ventriculi .vitiatum, quod persaepe. per abusum stomachum appellitant; ac nos rane etiam compendii nimirum causa hac. appellatione toto hoc utemur libro. Sed et sunt qui tametsi vel maxime quod ad morbum pertineat sectione venae indigeant, obtotius tamen corporis habitum ferre nequeant. Quae si quis etiam definire aggrediatur, particularis excipiet contemplatio, sicuti in alio quovis auxilio. Mox autem de venis quae veniunt secandae: nam de istis quaesitum est multum nihilne referat quam quis secare venam volet.omnes enim omnibus aeque affectibus prodesse: an sicut Hippocrati ac prope medicorum clarissimo cuique risum est, multum intersit hanc an illam incideris, Porro hac quoque speculatione abscluta succedit de scopis sive intentionibus oratio, quibus videlicet quis animum attendens vastationis mensuram conjectura queat assequi. Ad haec omnia, in quibus semel auferre praestet, in quibus vero repetitam facere ablationem, quam ἐπαφαἱρεσιν nominant, expediat. Tum in quibusinanire ad animi conveniat deliquium, in. quibus autensid tanquam luminum malum vitandum. Haec igitur prospiciat .necesse est qui probe hoc uti remedio volet.

Cap. II. Sane de omnibus istis in medendi methodo tractavimus, fient et seorsum adversus Erasistratum ; quod perperam ab hoc abstinuit remedio. Deinde. alium etiam 11brum conscripsimus ad eos Erasistrateos, qui usum esse hoc auxilio vicum asserunt. Itaque odio sane dignissima est scefestorum lophistarum tum versutia, qui quum mentiri se sciant, astu tamen contraria prae novarum rerum studio adstruant: tum sapientiae vanae aucupium, qui.rerum ntilissimarum ignari, contraria tamen verbis asseverant. Horum alterum Chrysippo Cnidio accidit, qur venae incisionem ex omni medicinalium praesidiorum numero tollendam censuit. Secuti hunc sunt sui discipuli et ipsi apud Graecos clari, Medius et Aristogenes. His etiam magis. Erasistratus, ad summos evectus honores, Chrysippi servarit sententiam. Post quem ipsius discipuli principio quidem praeceptoris decreto insistebant, sed temporis successu eorum ex numero quidam ab iis defecerunt, pudore affecti impudentissimo. Nam quid aliud in illos dicam, qui asserere sustinent phlebotomiae an-. xilium recipere Erasistratum, tametsi nusquam in commentariis ullo in morbo hoc consulere conspicatur ? Immo consentaneum est, inquiunt, qui inediam tanquam evacuatorium auxilium adhibeat, mullo magis phlebotomiam admittere. At qui haec afferunt, omnes ad ea tondendam esse venam ajunt, ad quae Erasistratus cibo abstinendum praecepit. Cum ergo ille in opere de febribus scribat, adhibendam morbonun principiis inediam, loquitur utique omnibus detrahendum esse sanguinem, id quidem sane isti etiam arbitrantur illo utique in tempore. Verum maximum id malum fuerit, si ita faciendum adolescentibus artem discentibus persuadeatur t multoque etiam perniciosius, si non alia quoque, quae discernere convenit, respiciant. Quocirca alio libro ea exponere necesse habui, quo videlicet adolescentibus commonstrarent et Erasistratum venae sectione haudquaquam utero, id enim praestat eos eredere quam omnibus uno ordine venam incidero, quibus ille ciborum usu interdicit, et maximum laborantibus inde provenire commodum, si quis recte utatur. Itaque aliud mihi denuo mea quidem sententia de phlebotonna scribendum non fuit, quum nimirum remedii hujus usus quidem in medendi fit methodo expositus, simulque in opere de tuenda valetudine : in duobus autem libellis, quorum alter ad aprum Erasistratum inscribitur, alter ad Romae degentes Erasistrateos, pravas illius opiniones judicaritu. Quum tamen precibus me suis obtundere non cessarent complures amicorum; quos piget, ut mihi videtur, curandi^ librum perlegere, coactus tandem fum ad haec scribenda descendere, ne scilicet invidere illis videar-: i mox veto ferio convenienti omnia, quae de hoc auxilio proferri possint enarrare. Atque adeo jam tempus est orationem ordiri.

Cap. III. Affectionis vocabulum, velut alibi diximus, ab afficiendo dictum, aeque atque illud de multis effertur retibus. Sed nunc recessus in statum praetor naturam, qualeacuique ii fuerint, affectiones sive affectus toto hoc libro no-minabimus. Quaeremus autem omnium primum, quot quasusque eae sint vacuationem putrentes, deinde quaenam ex iis venam incidi postulent. Quoniam autem omnia, quae in, quaestionem veniunt, duo inventionis organa obtinent nempe rationem et experientiam. Adque cum in artibus omnibus, tum per omnem prope vitam, necesse esse arbitror et nunc quoque. me aut ratione stola aut stola experientia aut punctis ambobus quae proposita suntscrutari. Porro quoniam ratio ipsa partim ex communibus tantum notionibus progrediens invenit et demonstrat, partim vero etiam quae ex illisi n-. venta sunt ad demonstrationem adhibet, utraque ratione omnes uti artes demonstravimus : ac nos quoque in praesentia utra earum utilis reperietur, eam rebus- nostris eccummodabimus. Sane.priori: ratione omnes per tusam, vitam homines uti assolent, altera vero non omnes, nam proprie ad artifices attinet. Etenim geometra primum artis sua theorema per solam priorem rationem demonstrat; deinde in sed eundo non sola ea utitur, sed ad ejus demonstrationem quod ex prima probatum est- una adhibet. Quantum vero deinceps a primo recedit theoremate, tantum etiam a prima ratione abscedit. Denique vero et paucissimis utitur, per ea quae demonstrata. sunt alia demonstrans et per illa rursum;: alia et iterum per illa alia, ut tandem demonstratio ad ea, quae plebi lucredibila sunt, procedat, nempe ad solis, lunae et terrae non solum magnitudinum, sed et distantiarum. cognitionem. Ex quibus tandem inventis horologia construunt et clepsydras, qui hac videlicet via incedunt lunaeque amictis deliquia praedicunt. Sic igitur et nostra artisi-cialis ratio inultis Aletur, quae in aliis operibus .sunt demos-. strata, puta, quod complures fiunt facultates quae animalis gubernant, quantum. -aliasnaturales, alias. animales appellamus. Generationis autem principia in rebus omnibus pro materia quatuor habent elementa, quae per sese mutuo tota misceri inque invicem agere sunt nata. Quapropter nulla hoc libro Asclepiadis fiet mentio, ut cujus elementa salsa ostendimus et in decimotertio de Demonstratione commentario et in opere de Asclepiadis placitis, in quo. quintus et sextus elementorum ejus consutationem continent. Demonstratum est etiam et in commentario de Elementis ex Hippocratis sententia conscripto, de qualitatibus effectricibus; quarum nomina sunt, caliditas, frigiditas, humiditas et sics citas, et de humorum tum differentia tum generatione. Eorro de medicamentis humorem uuumquemque purgantibus paucula quaedam in libro de Elementis, sed separatim in alio libro tractavimus. Utilis quoque in rem praetentum tracta-, tio de. Temperamentis est, elementorum sequens tractatio^ nem: verum omnium maxime liber de Plenitudine; in quo ostensa est et ut ad vires plenitudo et ut ad capacitatem in qua continetur. Atque haec plenitudo a medicis κατὰ τὸ ἔγχυμα nuncupatur. Optimum ergo fuerit, ut qui scienter velet expendere quae hoc volumine dicenda veniunt, de Plenitudine librum prius. perlegat; quae vero et ille ante perlecta requiret, ipsa indicabit. Nec vero mirum cuiquam xideri debet si tantis sit opus, ut probe de vena locanda contemplari liceat: non enim ad hujus t solius auxilii inventionem, sed et aliorum omnium necessaria est eorum quae modo recitavimus cognitio. Nam si citra illorum notitiam recte curare possemus, haud esset cur ea tanti faceremus. Sed haec praefari necesse fuit. Tempus autem nunc est oralienem ordiri, considerando quot sint affectiones vacuatione indigentes. Ergo si quis eas experientia collectas exponat, sola opus est ad explicationem memoria. At si via rationali, commune et generale inveniat necesse est ; ex illius deinde in species disterentiasque sectione usque ad species ultimas affectuum numerus vacuationem indicantium investigandus est. Sic enim constare universa quae peri rationalem viaminventionem sortiuntur, monstrabimus.

Cap. IV. Igitur cum artis medicae. officium fit, omnes partium corporis functiones ubi corrumpuntur quidem recuperare, tueri autem ubi salvae suerint, haeque ad constitutionem sequantur naturalem; necesse est hanc, dum praesens est, servare, intereuntem vero recuperare. Quum ergo primarias actiones a similaribus corporibus perfici ostensum sit, ab instrumentatus vero secundarias, ridendum est tibi, qui in corpore continentur humores, quam aut utilitatem aut noxam partibus ejus asserant. Posteaquam igitur in libro de Plenitudine demonstratum est bifariam et fieri et diri plenitudinem, nempe uno significato ut- ad vites, altero ut ad continentium humores vasorum laxitatem, quod quidem vocant κατὰ τὸ ἔγχυμα, utrique evacuatione est opus, sive in homine valetudinario sive valente evenerit. Sane quemadmodum qui onus gestat, non protinus ubi gravatus ac fatigatur jam cecidit et victus ab eo est, ad eundem modum ubi virtus a plenitudine gravatur, fieri potest ut non.:. dum homo aegrotet. Siquidem nonnulli, qui consueta etiamnum munia obeunt, sentire sese graves, pigros, segnes atque. aegre mobiles referunt, atque ea est ut ad virtutemplenitudo : velut ubi post exercitia tendi rideantur, quemadmodum Erasistratus dixit, implentur brachia et. cubitus, non exigua est ea alterius plenitudinis nota, quam κατὰ το εγχυμα vocari a quibusdam proposui, quandoquidem κατὰ τοὺς ἐγκεχνμένους,^ est insulis per vasa humoribus, consistit et botelligitur. Dictum autem est in libris de similate tuenda, ubi in toto corpore sensus provenit ulcerosus, ac potissimum dum movemur, talem affectum mali succi esse sobolem. Attamen. id non paucis consuetas etiamdum res agentibus usu venire conspicitur. Quamquam autem et in partibus quibusdam corporis, non .in tota mole indicia existunt affectionum illis in partibus consistentium, similium iis quas in toto corpore consistere dictum nunc est. Nam caput aliquando Polum gravari sentimus, aut ulcerosam quandam affectionem habere; aut musculos temporis, quos κροταφίτας nuncupant, intendi, idque aut simpliciter aut cum majore quadam caliditate. Sic et. in jecore, liene, ventre, costis, iepto transverso gravitalem saepenumero percipimus. Similiter in ore ventriculi aut gravitatem aut morsum aut nauseam aut ciborum fastidium aut absurdum appetitum quandoque sentiscimus. Ad haec autem fixi in parte quapiam dolores, idque aut ob humorum copiam confertim ingruentium, aut propter spicitum flatuosum vacuationem indicant, sicut qui ab acri humore partem caedente rodenteque proveniunt. Sunt autem qui ab intemperie nascantur, atque .inter eos ipsos quidam ab ea sola citra humores, alii vero. cum humoribus. In omnibus itaque istis modo propositis infestantium tum humorum tum vaporum evacuationes a pathematis, id est pafsionibus hominem .liberant. Non tamen vena secta prorsum est opus, sed sufficit purgatio, frictio, balneum et inunctio cum digerente medicamine. Ergo qui vena inrisa Iuventur affectus, deinceps dicamus.

Cap. V. Non solum nutrimentum animantis partibus ex sanguine est, sed calor quoque naturalis perseverans fiam ex sanguine obtinet; quemadmodum ex lignis comburiidoneis, qui in suco est ignis, a quo aedes totas calescere conspicimus. itaque quemadmodum ignis hic offenditur, interdum quidem congestis in eum confertim lignis, interdum vero tametsi non multis; tamen admodum madentibus, nonnunquam autem omnino impositis aut valde exiguis: sic qui in corde est calor interdum ie ipso minor efficitur aut propter sanguinis copiam, aut propter ingentem inopiam, aut propter qualitatem frigidam : interdum vero major aut propter calle dam sanguinis qualitatem, aut propter pauculam inopiam. Quicquid autem cor in caliditate frigiditateque perpetitur, ejus protinus et aliae corporis partes participes fiunt. Evenit autem et una in parte persaepe praeter naturam tum calisiitas tum frigiditas, sicuti. saepenumero in aliis commentariis demonstravimus : idque duplici ratione provenit, in.terdum ob humores calidos aut frigidos, interdum veto ob si,Iam intemperiem. Caeterum quae membratim accidunt caliditates aut frigiditates, eas quae parti quidem affectae vicinae. furit una alteram, at in totum extendi corpus priusquam cor mutent nequeunt. Eundem in modum et cordis corpus duplici modo alterari ostensum est, aut per intemperiem aut propter humores calidos vel frigidos aut ob alienius horum inopiam. Porro humores calidos frigidosque fieri demonstravimus pro tibi potusque modo et ob pleniorem corporis animique .tum motum tum quietem. Caeterum quemadmodum in ventre frequenter pravae fiunt coctiones, iis quae assumpla sunt in pituitam aut bilem conversis aliamve praeter naturam corruptionem perpessis, aut crudis et alterationis expertibus plurimo tempore manentibus et in flatum versis; ita ubi sanguinis fraudamur generatione, humorum in arteriis venisque affectiones proportione respondebunt iis, quae a frustrata in ventre concoctione proveniebant. QuAn iam autem calida simul humidaque omnia celerrime putrefuero apparent, et praecipue si in loris calidis sint, consequituri necessario, quod ex ventre distribuitur nutrimentum, quando^ a natura non superatur, inque sanguinis .boni generationem non convertitur, alias aliam perpeti putredinem. Atqui quum quae ex materia calida putrescunt calidiora etiam evadant, calidior quoque erit proinde sanguis putrescens. Hic autem ubi calidior fuerit, calidior quoque sensibiliter pars in qua putrescit evadet. Porro autem, quoniam a notabiliter calidis una quae vicina sunt incalescunt, una quoque cum sic affectis partibus quae circumquaque ulterius sunt incalescant, idque calore acri ac mordaci: ejnsmodi enim est qui a putredine proficiscitur. Ergo si pars, quae hoc pacto incaluit, insignis fit et calorem suum in eo protendere valeat, five quod vicina ipsi sit, sive quod ex principalibus, sive quod calida, una et ipsum accendet, ut quod natura calidissimum sit. Quod si iemel illud accentum suerit, facilem totum ipsius jam ecrpsis simul exealfiet, quemadmodum ab ingenti in foco flamma quae illam continet domus. Vocant autem id pathema Graeci quidem πύρετὸν, Latini vero scbrem. Sed et nonnunquam priusquam putrescere incipiat sanguinis multitudo in partem aliquam consertam decumbens aut prorsum eam extinxit, ut actio interiret, aut certe non contemnendam noxam inflixit. Nam hoc pacto apoplexiae proveniunt multo nimirum sanguine in principium animanti; confertim incumbente. Nam ubi in aliam partem praeceps ruit, tumorem inibi praeter naturam efficit: ex hoc genere est pblegmone. At ubi crassior est, melancholiaeque magis naturam refert, qui decubuit sanguis scirrhosus tumor efficitur: sicut si pituitosior sit fluxio, laxus: sin bibula, erysipelas existit. Discriminata haec ad unguem habes in iis quae modo recensuimus operibus. Nunc autem, ut dixi, quae sunt demonstrata hypothesium loco, hoc in sermone assumens, consequentem illis esse sermonem de venae sectione demonstro. Igitur quum plenitudo duplex fit, opti-mum enim fuerit hinc auspicari, et ea quae ad vires refertur facile in putredinem perveniat, atque etiam interdum in partes quasdam ingruens inibi tumores praeter naturam excitet: et altera quoque, quae κατὰ τὸ ὲγχυμα appellatur, saepe in partes decumbas ac tumores creet, immo et apoplexias et ruptiones venarum moliatur; eam celeriter evacuare tentandum, priusquam magnum .aliquod malum in homine admittat. Porro fusissime expositum est in tuendae valetudiuls volumine, quo pacto utramque affectionem et agnoscere et sanare oporteat: sicut ubi febris aut sanguinis rejectio prae plenitudine invasit, aut apoplecticarum infirmitatum aliqua, quomodo et illas curare oporteat in Curandi methodo diximus. Quare de his nunc conscribere supervacaneum censeo. Nam si perinde ut illis tractatibus scripsi, ita et hic scribam, bis eadem de re verba facere cogar, ac propterea in longum etiam sermonem extendere. Sin in compendium sermonem hunc contraham, duorum alterum subibo periculum, aut ut ob brevitatem obscurus fiam, aut distinctionem aliquam utilem praeteream. Verum quoniam haud mea voluntate hunc aggressus fura sermonem; si quod dictorum peccatum eveniat, ipsi culpam. serent, qui auctores suerunt ut hoc onus susciperem: sic ut si recte atque ex sententia accidat, utilisque appareat, laudem illis omnem cedo.

Cap. VI. Rursus ergo orationi sumatur principium. Qui res consuetas adhuc factitant, sed princeps illis pars aliqua aut totum corpus gravatur tenditurve, iis necessaria est evacuatio. Porro si aetate nec puerili sint, nec senili, de secanda vena consilium inito, prae oculis habens principales hosce scopes, nempe plenitudinis tum quantitatem tum qualitatem et virium robur atque infirmitatem:. deinde naturalem totius corporis habitum tempusque et regionem vitamque anteactam, tum an cibi potusque copia et. praecipue affatim nutrientium, qui sic affectus est, fit usus, ad haec consuetudinem et res praeter consuetudinem actas, quosque motus exercuerit, quas excretiones habuerit, aut praeter foRtum compescuerit : ad omnia autem haec num gracilior aut crassior evaserit. Sane utriusque plenitudinis quantitas ex propriorum signorum magnitudine definietur. Quanto enim gravior sibi homo videtur, tantum et plenitudinem quoad vires crevisse constat. Ad eundem modumquautum auctus suerit tunsionis lentus, tautum et alteram insuetam plenitudinem, quam a quibusdam κατα τὸ ἔγχυμα vocari diximus. At utriusque plenitudinis qualitatem partim ex coloribus agnosces, memor colorem humorum esse, siquidem modice a colore frigoreque externo affectum totum corpus fuerit, partim ex iis, quae humorum naturae conjuncta sunt. Etenim calidiores calidior totius corporis sensus sequitur, frigidiores vero frigidior : tum dos qui in venis quidem acervantur humores, tumor, vasorumque distensio: qui vero in carne, sensus in ea aut gravitatis aut tensionis, sicut certe et caliditatis. Porro dispensandum nos facultatum infirmitatem ac robur propriis indicari functionibus ostendimus: arbitrariis quidem ea quae in nervis et horum principio cerebro: pulsativis autem ea quae in arteriis et corde.; at a functione, quae in bona editur. nutritione, aut nutritione abolita, tum colore bono.aut malo, ter-. tia facultas, nempe nutrix, quam a jecore proficisci demonstravimus, agnitionem sortita est. Ubi ergo extantibus pleni.tudinis signis valentes facultates fuerint, venam incides, videlicet si tensiva quidem fit affectio, nullo discrimine magisque etiam in phlegmonode; sin infesta fit degravans plenitus. do, haud semper sanguinis molienda detractio est; fieri enim potest ut crudus per corpus collectus fit furens. In quo advertendum diligenter est quantum valeat robustaque sit virtus, quantum humor ipsis sit refrigeratus ; nam exoleta ab id genus affectibus. virtus, adhibita sanguinis missione, in extremum malum .recidere sidet, ut nequaquam poflea restitui possit. Quod ubi evenit, periculum non leve consequitur, potissimum si febris accedat fletu aestivo, stomachoque male affecto, aut toto adeo corpore natura molli et temperie humido : ejusmodi enim hominibus multa accidit per halitum digestio ..repentinaque syncopa, - etiam si febris haud^magna invadat. Si vero horum nihil. fit, caeterum hiems suerit regiove natura frigida, tum natura quoque hominis frigidior iis per sanguinis missionem et totum corpus graviter relrigeratur, et accidunt nonnulla quae ad gravem sequuntur refrigerationem symptomata. Quocirca qui sic affecti funi, eos sanguinis missione vacuare non convenit, sed frictionibus, mediocriterque excalfacientibus unctionibus; tum potionibus humorum crassitudinem incidentibus, ac modice cala facientibus. Nam quae valenter calfaciunt, nimis subito vires delicium, ut in reliquam curationem non sufficiant f saepe etiam febrem auxere: itaque et inde viribus noxa obvenit. Quapropter humorum incidentes crassitudinem tum cibi tum potus mediocris sunto in excalfaciendo facultatis.

Cap. VII. Porro qui sanguine ex pectore rejectoin praesens quidem curati, caeterum eam sortiti sunt corporis structuram in thoracis pulmonisque partibus, ut, vel pauculo plus collecto sanguine protinus, aut vasis alicujus osculum reseretur aut ipsum rumpatur; iis etiam si nullum in corpore etiam dum symptoma extiterit, ineunte tamen vere fianguinem mittere oportet. Similiter qui prompte morbum comitialem aut apoplexiam incurrunt. Ad eundem modum si aliorum morborum cuipiam obnoxium esse hominem cognoverimus, puta peripneumoniae, pleuritidi, anginae, committendum non est ut expectemus dum aliquod evidens ple-. nitudinis symptoma appareat, sini antevertere sanguinis de-tractione praestat. Eodem modo quibus haemorrhoides retentae fiunt, potissimum si natura sint atrabilarla. Quique quotannis aestate plethoricis morbis corripi assolent, et hos quoque veris initio vacuare expedit. Eadem ratione et qui. ipsi, etiam vere illius modi malis vexantur. Sunt autem quidam oculis imbecillioribus aut scotomaticis, quas vocant, hoc est vertiginofis obnoxii passionibus, qui et ipsi principio veris inaniri poscunt. Sed illud prius videndum, quid fit quod in istis acervetur. Siquidem nonnullis amara bilis succus plus caeteris colligitur, quibusdam bilis atrae aut pituitae, aliis ex aequo omnes in quisuis sanguis abundate dicitur. Hos ergo omnes vacuabis. Sicut etiam podagris cos et arthriticos veris principio, exhibito videlicet aut medicamento purgante aut sanguinis diminutione. Equidem complures ipse sanari, qui tribus quatuorve annis per intervalla pedum laborassent doloribus, exundante humore veris initio expurgato aut sanguine diminuto. Caeterum id neminem latere puto, illos in omni deinceps rictus vitae.. que ratione agere moderatos. Nam intemperantes vinososque ac ventri gulaeque deditos neque purgatione neque sanguinis missione magnopere adjuveris, nam per vitae ine temperantiam crudorum humorum copiam ocissime colliguntt verum his ne manum quidem admovere tentandum est. Eis vero qui praeceptis salutaribus obsequentur, sum-.. mopere prolueris, si principio veris primum quidem e vacuaris, deinde autem ad exercitia victnsque .rationem salo-, luem deinceps perduxeris. Quae de istis dixi, haec tibi dicta putato et de omnibus, qui morbis iis quos modo dicebam capi fiunt apti, nempe aut comitiali, aut apoplexia, aut vertigine, aut sanguinis rejectione, aut melancholicis.

Cap. VIII. Porro non solum ubi adest plenitudo, sive ea ut ad vires fit, sive ut κατὰ το ἔγχυμα, mirifice prodest venae sectio, verum etiam citra. plenitudinem initio phlegmones, quae aut propter ictum aut propter dolorem aut partium debilitatem provenit: quippe quum dolor sanguis nem ad se trahat et saepe et partium debilitas phlegmonem; absque ut in corpore plenitudo fit, procreet: ostensum est enim in virtutum naturalium commentariis, infirmam natura partem prompte gravari, si vel paulo plus acervetur aliquando in ea excrementis. quin etiam quod pars quaelibet vim possideat, .sicut familiarium attractricem, ita quoque alienorum exere tricent :. tum quod duplex sit alienum, alterum quantitate, alterum qualitate: itaque partem quamvis, quae licet ab humoribus in se contentis non gravetur, tamen ex-t crementa quaedam habeat in qualitate praeter naturam, ad eorum excretionem per..venas inibi sitas tanquam per cales insurgere. Porro si quod propellitur, pravus sit sanguis, sive alius quivis succus, ad propinquam primum veniat partem necesse est: ubi rursum duorum alterum eveniet, aut enim concoctus aut corruptus in aliam tertiam haud transfluet; aut si neutrum assequatur, denuo ex parte secunda in aliam labetur, atque iterum exilia in aliam: neque cessabit quoad in talem quampiam illabatur quae amplius ex su propala lore quod. in ipsa redundat nequeat. Accidit autem id illis partibus, quae vim excretricem vicinis omnibus imbecilliorem obtinent ; si quidem haud etiam in illas, quae prae virium robore non admittant, repellere quod molestum est valent. Nam et hoc quoque nobis in illis monstratum est commentariis, quod non solum pars quaelibet recrementum in vicinam protrudat, verum quod et recipiat quidem, sed contra saepe remittat et contra repellat, in feste haud admittens; quo in certamine victoria potitur validiori Qua-. propter partes infirmiores omnium primae excrementissis morbis corripiuntur. Hujusmodi quapiam ratione rheumaticos vocatos affectus provenire festo, toto videlicet corpore infirmo, quae una est mali habitus species: principibus vero silius partibus, paulum licet infit ipsis sanguinis, gravari tamen solitis, eumque ad carnosas cutis partes protrudendus potissimumque ad adenas excipiendis recrementis idoneos, tum ob substantiae laxitatem, tum. quia omnium partium minime robustas habeant naturales virtutes, sicut et pinguedo. Nam quum quatuor eae sint, ut ostensum est, prima attractrix,. secunda retentrix, tertia exoratrix et quarta alteratrix, alias quidem tres imbecillimas, adenes carmesque obtinent:-. at unam alteratricem haud ita multo caeteris partibus minorem. Post adenas sequitur pulmo, flnxioni recipiendae promptissimus. Nam et hic tres facultates infirmas possidet et corpus ipsum laxum. Deinde est lien. Porro cerebrum aut perinde ut illi aut etiam plus excipiendo fluxu est habile t caeterum hoc illis potius est, quod constructionem habeat re-, petendis iis quae accepit promptissimam : .habet enim. in-, gentes ventriculos, qui pronis meatibus evacuantur. Quibus ergo carnuto genere pulmo, lien ac cerebrum natura robustiora sunt, in iis ad adenas et carnes fluxiones perveniunt, ubi totus nimirum habitus infirmus fuerit, velut in rheumaticis affectibus accidere solet. Merito ergo his cmandis scapus est non evacuatio ; sed corporis totius roboratio, quamquam tamen curationis initium illis a misso oriatur fangnine: ac si excrementa pravam etiam qualitatem habuerint; una adhibeatur purgatio: in quibus maxime corporibus neutrius proprium expectandum plenitudinis symptoma est, puta gravitas quidem ejus, quae ut ad vires est, tensio vero ejus, quae ut νεττἄ τὸ ὲγχνμου Eadem ratione in iis quibus pars quaepiam graxiter icta est, aut utcunque aliter incipientem habet phlegmonem, eam si magnam fore suspicamur, curationem ab inanitione auspicamur, aut purgatorio medicamine exhibito, aut vena incisa, prout nimirum alterum altero magis convenire judicamus.

Cap. IX. Recte ergo admonemur in iis quae adjecta sunt libro de victus ratione acutorum, sanguinem mittere, si magnus sit morbus et aeger florenti sit aetate roburque adsit. Perperam que Menodotus in sola syndrome plethoraca servari venae section em inquit. Contra enim prorsum sanguinis mittendi scopi primum in se plenitudinem non comprehendunt, sed ficulis passionis suspicionem. Nam si eam magnam fore apparet, omnino sanguinem mittemus, etiamsi nulla existat plenitudinis nota, tantum inspecta aetate, viribus et regione, quae sola in iis quae adjecta sunt libro de ratione victus recenseri conspiciuntur. Vigentes enim aetate propter pueros et senes in distinctionem assumpfit. Caeterum primi princinesque mittendi sanguinis scopi sunt morbi magnitudo et laborantis robur: et hanc esse primam dicendum est syndromen non plethorlosm, in qua servata sit sanguinis missio: in illa enim et haec comprehenditur, ut quae morbi magnitudinem adaugeat. Quippe non suium ubi jam adsit morbus gravis sanguinis detrahendi tempus est, sed ubi- sutorum suspicamur. Antevertit enim Hippocratis doctrina, qua nos docet quaecunque morbis jam praesentibus recte perageremus, melius esse ut ipsa morbis incipientibus aut imminentibus autevertendo faciamus. Quare et propositos scopos ad sanos transferre liceat. Siquidem et his sanguinem mittere expedit, ubi nimirum magni ali cujus morbi metus imminet, ratione habita et aetatis et virium, Nam siquis ut magnum incurrat morbum sit habilis, licet nullum etiam corpore symptoma acciderit, venam tamen secandam censemus. Satis est enim aetatem et vires inspexisse. Itaque tria sunt quae agnitionem continent, -morbi magnitudo aut praesens aut imminens, aetas florens, et virium robur. Forte vero negligentius infis, quam adjecta sunt libro de victus ratione acutorum, exposita rideri possit una aetatis particula. Nec enim- florentem duntaxat dixisse recte habet, sed addenda est- et quae illam praecedit et quae sequitur, uti videlicet duae tantum distinctioni eximantur, nempe puerorum et fenum. Verum senum aetas in virium verbo comprehendi potest: nulli enim qui ea aetate est; robur inest. Quibusdam vero medicis ne pueris quidem rubur inesse vitum est, sed perperam rem intelligentibus, sicut alibi nos ostendimus. Itaque si magnum fore morbum expectamus aut jam praesentem inspicimus aut incipientem, venam tondemus virium habita ratione tantumque ex oratione exemplis pueris, dicemusque minus perfecte positam aetatis dignotionem ab en, qui conscripsit ea quae adjecta fiunt limo de rictus ratione acutorum: satis enim sunt ad incidendam venam hi duntaxat scopi Neque enim ubi tanta crudorum humorum copia .accumulata est, ut secandam venam prohibeat, ratio redarguitur; nam istis virium robur non adest. Estque .hoc indicium, eos haud posse sanguinis missionem praeferre, quando una cum colore corporis totius, qui exciderit ab indicando sanguinem abundare, pulsus adest in vehementia et magnitudine inaequalis; exuperantiniis per ipsius inaequalitatem imbecillibus et parvis. Definitis itaque tribus mittendi sanguinis scopis, nempe morbi magnitudine aut praesente aut imminente aut incipiente, ..aetate florente, vicium robore, extra puerorum aetatem; ad alia ante dicta mittendi sanguinis indicia, quae non pauci medici adjicienda censuerunt, nunc accedamus. Coindicant autem haec detractionis quantitatem, non ipsam sanguinis detractionem. Itaque ex morbo, aetate et viribus minuendus esse sanguis cognoscitur: at vacuationis quantitas non ex istis modo; sed ex aliis deprehenditur. Ea sunt plethorica vocata syndrome; aeris nos ambientis temperies in tempus et locum divisa, eaque quae in anteacta acciderunt vita circa comesurum tum quantitatem tum qualitatem, excretionesque ac. motiones aut factas aut non factas, sed quaenam sit in his diversitas paulo postviderimus.

Cap. X. In praefanti autem de utriusque plenitudinis notis contemplabimur, an ubi eae in homine solita negotia obeunte apparuerint, mittendus illi omnino sanguis sit, an id. necessarium non fit, ubi nulla magni afiuerit morbi .expectatio. Porro quid hac de re santiam, neminem vestrum ambigere arbitror, ut qui saepe astiteritis sanguinis missionem suadenti tum^ podagricis tum arthriticis tum epilepticis, ad haec melancholicis, quique sanguinem antea expuissent, aut in thorace structuram sortiti essent ad id malum idoneam, praeterea vertiginosis, quique assidue corripi solent angina, peripneumonia, pleuritidibus, hepatidibus, ophthalmia vefrementibus, aut, ut in Comma dicam, magno quopiam morbo. Nam in illius modi omnibus necessarium esse remedium minutionem sanguinis arbitror confestim adhibitam, posthabitam .virium atque aetatis rationem. Haec .enim si forte. aliquando non dicantur, subintelligere oportet. Atqui nihil .ejusmodi .nunquam antea perpessi fuerint, omniumq.ue corporis partium inculpatam sortiti constructionem, geminam me vacuationis viam proponere nostis, per venae sectionem quidem, si in victu sint intemperantes: citra hanc, si temperantes, Licet enim frictionibus multis balneisque et ambulationibus aliisque motionibus, ad haec unctionibus digerentibus, celeriter plenitudinem exhaurire, si utique ridebitur non esse crassi sanguinis abundantis- Talis est ut plurimum melancholicus, raro- vero crudorum quos vocant humorum. Caeterum in redundantia humoris melancholici sanguinem mittere praestat, aut certe omnino medicamento uti atram bilem expurgante. At ubi crudi succi exuperant, antequam morbus. invaserit, caute vacurius: sed ubi jam febris corripuerit, ut ante monui, nequaquam. Habebis vero eorum indicium tum colorem veluti plumbeum, aut ex pallido album omnisque potius quam rubrum, tum pulsuum inaequalitatem. Si vero etiam admodum creverit talis plenitudo, tum et corporis illis gravitas inest, atque ad motus pigritia, tum mentis tarditas et tensus hebetudo. Contra vero si quibus ex compressis haemorrhoidi- bns cumulatus in corpore sanguis extiterit, audacter venam incides, etiam si antea gravem experti morbum non fuerint. Fieri enim potest, ut apti quidem ad ejusmodi aliquem fuerit, caeterum ob inanitionem, quae ex hoemorrhordibus fit, nondum perpessi. Porro si quae illis partes pravam sortitae structuram appareant, ac potissimum in thorace, omnino. eis ocissime sanguinem detrahes.

Cap. XI. Idem me sentire novistis et de mulieribus, quibus menstrua restitit purgatio. Neque enim prosectu proroganda in his evacuatio est, non tamen necesse est illis venam scindere: quippe quum malleorum scarificationes superfluitati quandoque evacuandae satis esse queant: et quae et alioqui hoc etiam habent, quod mensium evacuationem ciere possunt, sicut. etiam in malleolis- ac poplitibus incisae venae. Nam plenitudines a suppressis mensibus ortas omnino per crura evacuabis, sive venam secare oporteat sive scarificare. Sectae enim in cubito venae mulierum revellere purgationem assolent. Porro quae ex mulieribus albidiores sunt, sanguinem acervare tenuem solent: quocirca adhibitis malleorum Icarisicationibus maxime juvantur. At quae nigriores sunt secta vena curatu: crassiorem enim sanguinem ac magis melancholicum colligunt, magis vero etiam si magnas habere venas appareant, quod. illis accidit quae graciliores sunt ac nigriores. Carnosis vero et candidis parvae infiunt venae, quibus malleolos scarificare quam venam secare praestiterit, quippe quum hae parvas ini cruribus venas habeant r itaque etiam si probe secentur, quod justum tamen fit non profluat. Caeterum non contemnenda venae sectio est, tanquam non sit auxilium revulsorium, quum me saepenumero conspexexitis in valida sanguinis a naribus eruptione eo usum repente fluxionem sedasse… Expedit autem, uti vidistis, non eo usque sanguinem educere, dum ad extremum vires ducantur, sed quoad quod symmetrum moderatumque fit eductum videatur prorumpentibus sanguinis impetus nondum flaccescat, sed validus permaneat: locare in cubito venam, si ex dextra nare prorumpat sanguis in brachio dextro : sin. eni altera, in sinistro. Simul autem cum hoc agis, artubus vincula iniicite aut ex lana aut ex canahe: tum hypochondrio directe supposito cucurbitam admittito. Nam haec nos faciendo, ut scitis, semper erumpentem ex naribus sanguinem compescuimus, quum antea experiundo quae scribunt in nares inserenda medicamenta, atque in frontem illinenda in- firma omnia compererim. Itaque ad ea quae supra de sanguinis missione dicta sunt. et hoc quoque Menodoti opimisnem convincit, qui putarit plethoricam vocatam syndromem remedii nos admonere. Nam quae dicta est affectio, pletboricae plane contraria est. Adhibemus. autem ad eam sanguinis missionem non ut evacuatorium, sed ut revulsorium remedium.

Cap. XII. Nihil aeque artem medicam in agendo conjecturalem efficit, uti. cujusque. remedii quantitas. Etenim quum frequenter compertum habeamus tempus instare exuihendi, aut cibi aut potus, ejusque aut calidi aut frigidi quantum tamen dandum fit; certo haud novimus. Idemusu venit in purgantibus medicinis. Nam quod laboranti praefiendum sit medicamen, aut bilem tum flavam tum atram aut pituitam aut scrotum excrementum evacuans, exacte novimus: caeterum quantum praeberi. debeat nescimus. Atqui talis exhibitio corrigi postea nequit. Nam quod semel in ventrem devoratum est medicamentum, quo minus omne devoratum fit fieri non potest:: neque possibile est, ubi plus quam conveniat jam.purgetur homo partem oblati auferre. At in sanguinis missione summum id bonum est, evacuationem dum voles posse sistere, ac rursum, quo videatur tempore, fluere sinere, quoadusque recte habere appareat. Quapropter praestat, nisi quid urgeat, priori.mis.sione minus detrahere, iterumque eam repetere, immo si in-. bet, et tertio. Ubi ergo multe evacuatione est opus, verum vires sunt imbecilliores, in his evacuationem partiri expedit, uti nimirum et me fecisse vidistis in iis, quibus erudiorum inerat hunrorum copia. Nam pauculo sanguine detracto, protinus melioratum exhibeo probe coctum cum incidentium medicaminum quopiam) velut hyssopo, origano, et interim etiam nepita, aut pulegio, aut certe cum meliorato .oxymel aut oxyglycy: ac sic rursum sanguinem minuo vel ipso eo-. dem nonnunquam die, interdum die postero, in quo rura sum exhibito propositorum medicamentorum quopiam itetum de sanguine quid aufero; acrursum tertio die similiter bis Caeterum ubi fervescentis inest sanguinis plenitudo, acutissimam accendens febrem subito ac fimus evacuare expc-. dit; eamque inanire lentandum, vel ad animi deliquium usque, virium modo inspecto robore. Itaque memini quibusdam sex detractas protinus cotylas aut .postridie aut tertio quartove: quibusdam primo etiam die, quum febris p ri n cipio noctis coepisset; aut medio, ac quae pridie comederant probe fuissent concocta. Nonnullis autem pridie inaequalitatem aut fusiorem aut dolorem capitis alteriusve alicujus partis se lentire querentibus, ac proinde parce esitantibus, ubi febris praecedente invasisset nocte, primo etiam die me sanguinem detraxisse memini. Nam in quibus tibi sanguinis ferventis copia apparet, quam ocissime eum vacuare constor, priusquam in principem aliquam partem ingruat. Quamobrem nec per noctem sanguinem aliquando mittere verearis. Siquidem ridiculum est quod quidam factitant, a secunda diei hora ad quintam aut sextam solummodo sanguinem mittentes, haud alio quovis tempore, quos si non clysteres; ribum aliaque. exhibere remedia quocunque tempore noctis vidissem, graviter profecto in illos inveherer. Quoniam vero omnia agunt, haud praefinito uno horarum numero omnibus morbis communi, sed ut affectus moneat, in sola autem missione sanguinis dictum modo tempus semper observant, tolerabilis est illorum error. Sic itaque affectis aegrotis, ut diximus, expedit et ad usque animi desectum sanguinem educere. Novi enim ex iis quosdam necessario ex animi deliquio refrigeratos, ac toto corpore assiuentibus madoribus et alvo rupta celerrime morbo liberatos. Utile est autem pulsuum diminutionibus animum advertere, tamgendo eos sanguine etiamnum fluente, sicut in aliis omnibus, dum sanguis mittitur, facere consuevi, ne videlicet nobis nec opinantibus pro animi deliquio mors occupet, quod sane tribus evenisse medicis novi. Venam iocabat eorum unus nruheri febricitanti, aliorum uterque erro, test ad tantum animi duxere deliquium, ut vires recuperari non possent. Proinde satius est tam copiosis vacua clunibus abstinere, nisi magna incumbat necessitas. Quin et revulsionem, non leve et ipsam auxilium, quodque saepe secta adhibetur vena, quanto ntajorem in numerum particulares auxeris detractiones, tanto esu ficaciorem effeceris. Haec itaque praenovisse praestabat.

Cap. XIII. Rursum autem a principio ad propositum reversi speculaticnem exponamus quae summe necessaria esse compertum habemus iis, qui innoxie venae sectionem obire semper volenti Primum omnium scire convenit, dum propositi scopi hujus praesidii augentur, majorem indicare evacuationem, dum vero exolvantur; tantum detrahendum de sanguinis missione, quanto illi minores evaserint. Morbi itaque magnitudo cum virium robore primi erant mittendi sanguinis scopi, ille quidem quae facienda funi indicans, hic tanquam illum haud prohibens, id quod contra indicare^ jumorum medicorum quidam appellant. Nonnunquam enim affectio mittendum .sanguinem commonet, caeterum virium contra robur prohibet. Quibus ambobus scopis praesentibus constat, ut ante diximus, nullam esse crudorum humerum tantam talemque plenitudinem, quae hoc inhibere auxilium possit. Deinde considerandum quae fit naturalis hominis temperies. Nam quibus amplae fiunt venae, quique modice graciles sunt nec candidi, neque tenera carne praediti; copiosius evacuabis, contrarios autem parcius, quippe qui exiguum habeant sanguinis carnemque facile transpirabilem. Hac ratione nec pueris venam tundes, usque ad quartum decimum aetatis annum, post quem si multus congestus sangula appareat, tempusque anni vernum suerit, regioque natura temperata et pueri natura bene sanguinea, sanguinem minues, multoque magis si aut peripneumoniae aut anginae aut plemitidis aut altarius acuti gravisque morbi periculum incumbat. Detrahes autem primum .ut summum ad cotylam usque. Quod si postea perpendenti vices permanere validae videantur, dimidium ejus adiicies reiterata missione. Didicisti autem vehementi pullili cum aequabilitate, tahquaui minime fallaci virium robustarum signo, fidem semper ha-. bendam esse, ex abundanti .autem et magno. Itaque et septuagenariis modo dicti adsint pullus, si affectus jttbeat, venam secabis. Sunt enim quidam et in hac aetate multi sanguinis viresque habent robustas, sicut alii sicci et pauci sanguinis et facile arescentes quatis percussa parte. Itaque noti numero annorum solummodo animum advertes, quod quia Jam faciunt, sed et corporis habitui. Nam sunt qui sexagesimo aetatis anno venae sectionem non ferant, quum quidam qui septuaginta nati sunt annos perferant. Verius tam en minus his utique detrahes, allatu si eandem habere affectionem) quam florens corpus appareant.

Cap. XIV. Optimum autem fuerit, priusquam ape.; riatut vena, haec omnia considerare et maxime haemorrhois dibus suppressis aut muliebri purgatione; Ubi vero incisu vena sanguis effluit, mutatione ejus et maxime quum adest jam phlegmone, Iabascentique flexionis robori, potissimum autem pulsuum mutationi tanquam indicio haudquaquam mendam animus diligenter .attendendus est, continuoque quiescendum pulsu alterascente aut in magnitudine aut in quavis inaequabilitate. Nam de mutatione in imbecillitatem quid attinet dicere ? didicisti enim in hac qualitate certam fleri discretionem firmarum infirmarumque virium. In qui- . bus autem juxta sectam venam phlegmone est ingens, optinmm est sanguinis et in colore et in consistentia mutationem expectare, sicut. indicavit Hippocrates in libro de acutorum rictu, quando de pleuritide verba facit; alius .enim est qui in phlegmone est sanguis ab eo qui secundum naturam utpole plus excalfactus. Nam si antea crudior erat, rubrior modo et flavior efficitur, sin ejusmodi prius suerat, ad atredinem vergit adustione. Proinde Hippocrates de pleuriticis hunc in modum scripsit: secanda vero in cubito vena interna; nec verearis multum detrahere; donec rubrior flaviorque multo sinat, aut pro puro et rubro lividus, utrumque enim evenit. Siquidem signum constituit assumpti alicujus in sectam venam ex phlegmone sanguinis, mutationem in eo apparere. Non tamen omni ex parte haec.expectanda est, sed est quando; antequam fiat mutatio, cessare conveniat, idque duplici nomine, ob infirmas videlicet vires aut phlegmones malignitatem, interdum enim nihil ab ea emittitur, sed inibi fortiter constrictus est. Si tamen vires exolvi evacuatione nondum rideantur; id quod ex pulsu scies, et si cui sanguis mittitur, aetate. sit florenti, expectanda est mutatio, potissimum si ambiens sit temperatus. rino enim haec sunt, ob quae maxime conjecturalis efficitur evacuationis in hoc auxilio quantitas, laborantis. natura qualis sit, quam utique adamussim novisse non liceat: et ambientis tumperies, qualis sit a misso sanguine futura. Nam quum febrilis calor multum sanguinis digerit, atque abstinenter laborans victitat, necessario brevi illum nutrimentum ex simgnine destituit, interrmque virtus exolxitur. Absumitur autem ob laborantis quidem temperiem, si calida humidaque sit, cujusmodi est puerorum: ob ambientem vero, si regio sit calida et tempus aestivum. Proinde minus detrahimus quam plenitudo commonet, quod et aetates quidem attinet, ini puefis, quod ad corporis habitus, in candidis et quibus mollis teneraque est cero, quales Galli sunt, quod ad tempus, sub pane: similiter etiam in regionibus et constitutionibus. Alia vero ratione, ut et ante propositum esu in contrariis, hoc est in frigidis tum temporibus tum locis largam evacuationem fugimus, propter insequentem nimirum refrigerationem. Quapropter unum definire in quoque dictorum vacuationis modum scripto. non licet. Memini enim quibusdam ad sex usque libras sanguinem detractum fuisse, ita ut febris protinus extingueretur nec ulla sequeretur virium afflictio, quibusdam vero sesquilibram haud citra leve falsem virium detrimentum, quibus si quis duas vacuasset, extreme laesisset. Quapropter: utiliter quibusdam trnamquoque detraxi alia quando, immo vero nonnunquam hac quoque minus, idque ex vena aut cubiti aut poplitis aut tali. Nam ex venis, quae ad magnos oculorum angulos conspiciuntur, aut sub .lingua, . quod certe mentione dignum fit effluere non solet; sicut nec siquis summa in manu aut pede venam secet, quemadmodum putant qui lienem curari ajunt a .venae, quae ad secundum parvum digitum sila est, sectione, de qua fusius deinceps disseretur.

Cap. XV. Quaecunque igitur de hoc scemmate sive speculatione a medicis dicta sunt, ea si scribere aggrediar, opus erit. libro iis singillatim dicato, coque ingenti. Caeterum quemadmodum in aliis, quae hactenus definita sunt, effeci, ut scilicet et mentem meam vobis exponerem, qui eam a rebus ipsis probari vidistis, idem nunc quoque faciam sumpto initio ab iis, quae quotidie in laborantibus ridentur, quae quidem Hippocrates diligenter observata memoriae prodidit; Est vero eorum unum primariumque caput, hoc scilicet: Quibuscunque κατ ἴξιν eruptio sanguinis accidit, Intumum id commodum laborantibus affert. Hoc autem κατ ιξιν quod in rectum intelligatur, omnibus confessum est, quum clarissime saepenumero hac voce καΓ ἰξιν in hoc utamur significato. Quibus vero contra evenit, nihil juvat, aut etiam interdum nocet, quod vires scilicet citra morbi levamen dejiciat atque exolvat. Non enim in liene turgente ex dextra nare erumpens sanguis, nec in jecore ex sinistra ullam fert utilitatem r: sed revulsio quibus in directum adhibetur, evidentem utilitatem celeriter ostendit: quibus contra, haud etiam. Dextra igitur nare sanguis erumpens ad dextrum hypochondrium fixa cucurbitula clare celeriterque sistitur, sicut ad sinistrum ex sinistra erumpens. Porro revulsionis causa, si venam faces, in directe quidem oppositis sanguinis eruptionibus citissime conspicuam .videbis utilitatem, at si contra seces, nihil prosuerit.

Cap. XVI. Sic affecto liene haud aeque adjuverit circa anularem digitum sinistrae manus incisa vena, atque si internam cubiti secueris, multum enim juvat afflictum lisnem sanguinis ex sinistro brachio detractio. Praestat autem semel quantum conveniat extraxisse, sed in duos dies id partiri fiatius est. lnvenire tamen nequeo, quam ob rem tuedici lienosis sanguinem detrahere neglexerint, siquidem ego ingentem perpetuo utilitatem provenire conspexi,ut vel libra duntaxat una detracta foret. Vernationis famen memfura ex dictis scopis conjicienda est. Quin et pleuriticis quae e directo laborantis lateris adhibita fuit sanguinis missio clarissimam saepe utilitatem attulit, quae vero ex brachio opposito aut omnino obscuram aut certe post temporis in-, tervallum. Ad haec oculorum perstrepe dolores gravissimos e directo venae, quam humeralem nominant, lectio intra horae unius spatium compescuit. Conari autem in omnibus affectibus praestat, post modicam sanguinis missionem iterato mittere, interim eodem die, si ita expedire videatur, interim postridie, nisi quando, ut ante dictum est, ad animi deliquium evacuationem ducere conveniat. Itaque dolentibus oculis humerulis vocata vena, quaeque ex ea derivata est in cubito incisae, luculentum celeriter commodum afferunt; affecto vero latere aut pulmone aut septo transverso aut liene aut jecore aut ventriculo, ea quae per alas ad cubiti juncturam pertingit, Hoc autem casu maxime interior secanda venit, quod si non, certe ea quae ab ipsa diducta in juncturae apparet flexura, Novistis sane paulo ante ab humerali vena praedictam diduri; ipsam connectentem. Nam hi tres sunt loci mittendi ex cubito sanguinis, interior, exterior, melius. Igitur interior utilis est in iis, quibus inferiores collo partes patiuntur: ..exterior vero. in iis, quibus quae his superiores sunt, ut facies aut caput. Medius locus interdum utrasque habet diductas venas in ulteriorem brachii partem tendentes, ac deinde hic coeuntes, interim vero celeriter in unum mutuo congredientes, in ipso videlicet juncturae flexu, ac nonnunquam obscuram darum alteram, claram vero alteram. Itaque ubi vena, quae parti affectae propria est, obscurior fuerit et ad mediarum aliquam accedas, conare quae a pro.pria diducitur potius incidere. Est vero ubi et quaeinferiores sunt cubiti punctura, eas quae in ulna existunt scilicet, nihil secare prohibeat, ubi nimirum quae in cubito sunt non appareant, sed eas certe quae in rectum sunt asseclis. Porro tam perspicuum saepe celereque remedium, quae e directo affectis partibus venae secantur afferunt, ut et qui patiuntur et familiares ipsorum saepenumero obstupescant.

Cap. XVII. Itaque ego olim rogatus sum a divite quopiam in suburbiis Romanae urbis, ut rerum suarum oeconomum inviserem, cui caecitatis imminebat periculum, nam ita ille dicebat: certe magno dolore vexabatur idque diebus jam viginti Divitis autem illius familiae praefectus erat medicus sectae Erasistrateae, anxie semper venae sectionem refugiens, Ubi ergo laborante inspecto Iuvenem eum multi sanguinis cognovissem, ac oculos quidem nondum ulceratos habere, caeterum phlegmonem maximam fluxionemque, tum in ambabus palpebris densitatem, atque in altera quasdam etiam asperitates, a quibus oborta caligine aegrotus magis magisque dolebat, ac phlegmone fluxioque acerbabantur : his, inquam, conspectis, cognitaque omni ratione curationis, qua medicus ille usus fuerat: me quidem assidue in- suburbium ventre messe negabam, caeterum ex usu esse, ut triduum ut minimum hominem parvis temporum intervallis inspicerem. Permitte igitur illum, inquam, mihi, si ridetur, tres hosce dies. humo vero, inquit, ut facias obsecro, gratiamque habebe; quin .jam hominem tecum ad aedes tuas in urbem adduc. Vehit autem circiter boram quintam; ac prima protinus detractione tres sanguinis libras exhausi, deinde hora nona aliam. A quibus mirifice refectus inunctus est postero die mollium collyriorum quopiam, cui admixtum erat quod vinum habet, sicuti in ejusmodi facere consuevimus; illitu sub palpebris facto, specilli culpide in summo medicamen impositum ferente. Id primum quidem mane faciebam, deinde ad horam tertiam, postea ad nonam. Post quas inunctiones sub occasum felis in balneum ductus est. Postero deinde die palpebris extra versis bis inunctus est, majore copia collyrii illius quod vinum recipit molli illi collyrio admixta : dein ad vetperam lotus est. Postridie vero mane obvius diviti illi egressus, eo loci ubi ex vehiculis descendere solent salutavit illum oculis apertis phlegtnoneque ac fluxione plane liberis, qui ante biduum illos ne aperire quidem prae fluxione atque dolore potuerat. Itaque res iucantationi similis vita est, adeo ut et ipsis ille curationis celeritatem admiratus exclamaret, unaque qui cum eo erant omnes in clamorem prorumperent, quum nos interim haud magnum quippiam fecissemus, nisi tantum ex medici illius comparatio ne, qui summum malum attulerat venae sectionis metu. Porro ex palpebris restabant extergendae laboranti tum densitates ilo lae tum asperitates, caeterum id fieri non poterat citra medicamentum mordax. Atqui ferre illud neutiquam potuisset, nisi prius vacuatus foret : dictum enim saepe a nobis demonstratumque est acria omnia .medicamenta parti cuivis adstota, nili vacuum corpus omne fuerit atque adamussim excrementi expers fluxionem attrahere phlegmonemque efficere. Pereontatus itaque tunc dives, quaenam ea fuisset incantatio; reque omni intellecta, exinde Erasistrataeum illum medicum αἱμοφόβον, quasi dicassanguifugum, nominabat. Haec itaque narratio utriusque indicationem continet, tum quod in asseorionibus ejusmodi venam ferare oporteat, quod in praesenti oratione propositum nobis haud erat, tum quod e directo laborantium partium; praeterea humerales venas secandas, ubi superiores pectoris partes laborant.

Cap. XVIII. Porro quemadmodum praedictae omnes partes in cubito tecta vena Iuvantur, ut dictiun est, sic quae his inferiores sunt illis quae per poplites et malleolos decurrunt. Sunt autem dictis inferiores coxendix, uterus, vesica. At renes cui parti adscribi debeant ambigunt, siquidem inferiores sunt iis quas prius recensuimus, superiores vero quam eae quas secundo loco. Itaque misso ex cubitu sanguini interdum auscultant, ubi videlicet recens suerit phlegmone copiaque sanguinis affuerit, quibus vero affectioinest,quam proprie nephritin nominant, eam quae in poplite est secare expedit, aut certe quae in malleolis fonti Porro uteri inflammationes magis etiam quam renum a venis in crure suetis juvantur. Nam quae ex cubito fiunt evacuationes aliud etiam habent. adsumtum malum, nempe quod purgationes menstruas comprimant, sanguinem ad superiores corporis partes retrahendo, quae vero fiunt ex cruribus, tantum abest ut retrahant, ut etiam menses promoveant, ac ubi id facere volueris, tempus consueti musieri circuitus tribus quatuorve diebus antevertens, aut vena incisa aut scarificatis malleolis cruris unius pauculum evacuato, deinde postero die similiter sarito in crure altero: ut tamen etiam istis diebus in quibus vacuas et ante eos. quatuor aut quinque extenuantem victum procures. Conscriptus est autem a nobis. seorsum liber de victu extenuante. Sed mulieribus sine hujusmodi vietus ratione menses abunde provocant et nepita et pulegium. Exhibebis ea in meliorato cocta, .sed antea contusa, arida, cribroque subtili disicreta, ac ructum trita usque dum pollinem tenuitate referant, ita denique meliorato insperge. Porro convenientissimum potui tempus est balneo; involutis adhuc linteo. Atque haec quidem medicamenta mitia sunt. Valentiora flant fa vina et distantum, caeterum usus ante dictis similis. Datur autem et hoc tempore medicamentum, quod et proprie amarum appellatur, centum habens drachmas aloes, mixtis aliorum medicaminum cujusque sex. optimum est, ubi cinnamomum acceperit. Sed haec obiter sint dicta, quamquam non a re ipsa aliena, quandoquidem sanguinis ex utero fluxus auxiliantur, cum evacuatione ex crus. ribus, quae fiat aut malleolis scarificatis aut incisa in talo aut poplite vena. Memini me ischladas sive coxendices uno die facta ex crure evacuatione curasse, nimirum ubi non ex frigore, sed impletis sanguine; quae in coxit funtr venis provenissent. Quare secta in poplite vena commodior ita asse.ctis est quam in malleolo :. scarificatio autem nihil perspicuo illis prodest.

Cap. XIX. Porro, ut summatim dicam, incipientes phlegmonas revulsu evacuare oportet r quae vero inveteratae jam sunt, ex ipsis; si fieri potest; affectis partibus r quod si nequeat; saltem ex vicinis. Etenim iit incipientibus avertere quod influit expedit, in inveteratis autem ipsum tantum quod affectae parti infixum est evacuare. Evacuabitur porro id optime per -venas conjunctas cntn iis, quae in partibus ipsis sunt sitae: Huic rationi experientia quoque subscribit. Quorirca quae in gutture et arteria grani torquentur inflammatione; in principio quidem secta in cubito vena, post principium autem sub ipsa lingua magnifice prodest, incisis videlicet venis quae iub ea sunt ambabus- Sic induratae^ phlegmonarum in oculis reliquiae; secta quae ad magnum decurrit angulum vena, mirifice Iuvantur i sicut capitis gravi-. lates et inveteratos in eo ex plenitudine dolores levare; manifeste finiet tusa in fronte Vena r at incipientes aut etiam rigentes per cucurbitam in cervice procurata retractio, interim quidem salam, interim cum scarificatione. Caeterum praevacuatum esse corpus universum oportet. Eadem ratione incipientes in occipitio dolores aut etiam rigentes incisa frontis vena juvat. Quippe revulsiones cum evacuatione adhiberi magis debent in fluxionibus incipientibus : quae vero fiunt, ex ipsis partibus. affectis aut illis vicinis in phlegmonis quae velut scirrhi naturam referunt. In quibus autem corporibus nulla dum particula affecta est, caeterum vacuationem vere ineunte autevertimus, in iis, si quidem talis sit homo, qui quotannis aestivo tempore fabrilibus morbis obnoxius esse assolet, atque eorum suppedi talionem evacuare studemus, aeque pars quaevis in sanguinis detractionem accommoda est, sicut sine etiam, si arthriticus sit, omnibus articulis laborans. Quibus autem eximie pera quaepiam, ubi prius evacuati hon fuerint, infestetur, haud aeque liceat ex quavis parte evacuationem moliri, verum sicut in iis, qui pati jam occipiunt. Quamobrem podagricos ex cubito evaenato : comitialibus vero morbis vertigi ussi usque obnoxios potius ex cruribus. Caeterum si retentae haemorrhoides miti. tendi sanguinis occasio sint; siquidem cohibere eas voles, quae in brachio sunt, sin provocare; quae in cruribus sunt venas secare convenit t at in iis, quibus repressi sunt menses, semper in cruribus. Non enim ut in haemorrhoidibus quidam ejusmodi liberari evacuatione volunt, quidam habere etiam gaudent, ita quoque se res habet in mensium purgastone. Quippe quum haemorrhoidum evacuationem vereamur, he in tantam evadat immoderationem, ut hominem vel protluus interimat vel hydropicum aut cachecticum, hoc osi habitus mali reddat: at uteri purgationibus, ut quae secundum naturam furit, tale ullus evehit. Accedit tamen aliquando ut ex utero per erosionem sanguis erumpat. in quibus non idem est curationis scopus, siquidem haud effluere sanguinem volumus uti ex mensibus, sed plane sistere consilium est. Communis ergo in his omnibus, iis qui vere ineunte ad sanguinis missionem accedunt, haec ratio est. Siquidem insigniter infirmam partem aliquam habeant, in quam quae colligitur plenitudo decumbat, per revulsionem evacuare: at si tale nihil sit, qua cuique magis placebit, excepta tamen aut haemorrhoidis, aut mensium retentione, ut paulo ante definivimus.

Cap. XX. De hoc rane potestate et supra dictum est, veruntamen satius suerit et hic quoque omnia percurrere,. omnibus quae ante dicta sunt in unum collectis, et si qua non distincta .sunt, una discretis. Igitur universim hoc sciendum, in sanguinis missione dierum numero primum haud esse attendendum, sicut quidam scripsere: ac nonnulli admodum ridicule post tertiae diei paroxysmum, quando videlicet, ut ajunt, dignatio quaedam habetur, qualis sit in . forma et moribus. atque adeo tota natura sua morbus. Alii extremum terminum mittendi sanguinis definiunt diem quartum : intra quem missionem sanguinis concedunt in paroxysmorum intervallis adhibendam, electo quo libeat die. Alii detrahere festinant, quibus sanguinis detractionem ex ulli esse statuerint, transfluente etiamnum eo, ac ubi nec dum firmiter in parte aliqua superfluitatem .recipiente inhaeserit, unum modo considerantes, num corruptio aliqua cilii inventre concoquendi fit facta, ut. tarda concoctio aut etiam cibi in eo contineantur. Ergo quod maturandum sit in quibus vacuatis ex usu est, nisi prius concoqui aut cibos aut in primis venis contentos semicoctos succos oporteat, rectissime praecipiunt habendaque fides. Verum quoniam quintum saepe diem aut textum ab initio expectant, priusquam nos ad curandum accersant, expediet nihilo secius quoque sanguinem detrahere ; etiamsi hujus auxilii primum tempus sit omissum. Quocunque enim die mittendi sanguinis scopes in laborante inveneris, in eo auxilium illud adhibeto, etiamsi Ver vigesimus is ab initio extiterint At quinam fuerint hi scopi? Morbus ingens .roburque virium, excepta aetate puerisi et aere nos ambiente -valde calido. Porro. autem quoiliam prius exolvitur temporis tractu in plerisque morbis virtusridcirco et mittendi sanguinis occasio dierum numero deperditur, non tanquam primario id dies efficiant, sed re aliqua intercedente, nempe viriam dissolutione. Itaque si quando vel secundo a principio die vires exolvi rideantur, a vena secanda abstinebimus,

Cap. XXI. Sed enim quod in ipso rorfum die, in quo sanguinem mittimus, obscuranda sit febris declinatio, .clarere satis arbitror, quamquam quibusdam id non satis. fit .notum, qui mane tantum tondendam esse venam aut ad summum in horam- usque quintam aut sextam existimant, c Verum si quis memoria tenet quae toto supra libro sunt dicta, nihil tale committet, sanguinem mittens quavis diei noctisque hora, modo respiciat in febrientibus quidem partionlarium paroxyfmorum declinationem r in quibus autem .aut ob oculorum lippitudinem, aut aliud simile, citra. febrem hoc opus est auxilio, non declinationem omnino, quum .omnino febris non adsit, sed. magnitudinem aut doloris, arsi phlegmones, aut. totius affectus, in quo lecta opus est vena, inspicere convenit. Quum autem nihil ejusmodi aut urgeat, aut prohibeat, praestat mane venam incidere, haud protinus ex somno excitis, verum circiter horam unam jam antea.vigilantibus, Dictum est. autem, quod et lavacro uti quibusdam expedit: quod si verum est, et praeetmle quoque ambu:datione nonnullis. Caeterum. in quibus vere ineunte venam incidere aggredimur, aut propter febris metum aut alterius cujuspiam affectus, scio me sanguinem misisse quibusdam etiam, posteaquam rerum sclitaium quippiam. obiissent, sive in ludo literario,five in officinis, sive in foro, sive in aedibus. Iteratae tamen detractionis tempus in quibus simpliciter quidem vacuare .conamur, .eodem die esto: at in quibus reveitere, si vel duobus deinceps diebus fiat, melius fuerit: Porro nitente semper animo in omnibus id genus in laborantis vipes esto, manu jugiter arteriis illius admota : sunt enim. quidam tam ad patiendum apti ut confertam inanitionem non serant, quo. casu refecto primo die aegroto iterare secunde detractionem expedit.

Cap. XXII. Quod autem arterias antiqui venas appellabant et a nobis alibi demonstratum est et ante nos aliis confessum extitit. Ob id ipsum ergo ac praeterea ob disciplinarum affinitatem- compendii gratia satius mihi visum est haud alium conscribere librum de arteria secanda, sed orationi de secanda vena annectere, atque id ipsum in hac parte, jn qua consideramus, quas venas ob quas partes affectas sccare oporteat. Sicut enim alias venas ob alias affectas partes ostendimus secandas, sic quoque et quae in temporibus sunt arterias et quae post aures incidere medicis mos est, in tem^o.ribus quidem, infestantibus oculos fluxionibus tum calidis tum spirituosis ; post aures vero in vertigine sis maxime et iis, qui diuturnis doloribus capitis calidis ac spirituosis affiguntur. Jam vero et ob alios quoque affectus in capite consistentes diutinos sunt qui arteriarum post cures utuntur sectione. Non tamen in ulla alia particula patiente eam adhihuerunt, tametsi multae sint, quibus hoc potius auxilio quam. venae sectione sit opus: ubi enim calidus spirituosusque infestus est sanguis in arteriis acervatus, illic communibus parti affectae tectis arteriis est opus; verum propter difsicilem eruptionis sanguinis compressionem arterias medici incidere metuunt: quippe quum, si quis. in secunda forte vena arteriam vulneravit, aegre statim sanguinis eruptionem compescat: ac ubi res optime cadat ad cicatricem perducta divisione, tamen aneuryfma fiat.

Cap. XXIII. Quin et interiisse quosdam novi ut arteria interiori in cubito venae subjeota, nonnullos quidem protinus ob vinculum circumpositum, volentibus medicis siflere sanguinis eruptionem, in gangraenam incidentes : alios postea in aneuryfrnate manu curando defunctos ; necesse enim hic est laqueo vasculum constringere. Itaque maiusculas proinde arterias medici refugiunt, .parvas autem tanquam haud ita multum profuturas : quamquam et ipsae quoque nonnunquam haud parvum attulisse commodum visae sinit, quum hoc quod et citra aneurysma cicatrice claudantur. Quin et si major fit arteria, et ipsis quoque citra aneurysma cicatrice includi potest, tota nimirum dissecta : idque ipsum saepenumero imminens ex sanguinis profluvio discrimen sustulit: clare enim apparet, quum tota transversim per se totam discinditur, revulsis utrinque partibus ambabus, unam sursum, alteram deorsum concedere. Atque id quidem et venis, verum moderate, usu venit, sed arteriis semper plus quam venis. Sane vero quae mihi occasio extiterit locandae arteriae, nunc jam tibi edisseram. Monitus per quaedam insomnia, quorum duo perspicuo mihi visa sunt, accessi ad dextrae manu. arteriam inter indicem et pollicem sitam, fivique fluere, donec sponte sanguis resisteret, nam ita somnium praeceperat : effluxit autem non tota libra. Subito itaque diuturnus extinctus dolor est in illa maxime parte fixus, qua jecur septo transversio committitur. Mihi quidem hoc aetate juvenili evenit. At minister dei Pergami diutino lateris cruciatu laborans liberatus est arteria in Intuma manu iucifa, aggressus et ipse illud insomnii monitu. Porro alteri cui ex vulnere in malleolo inflicto dissecta arteria fuerat, sanguinis quidem curius haud quievit, donec ego vocatus totam dissecui : ac medicamento ex aloe et manna et ovorum albumine, pilis leporum molliusculis imposito usus fui : cituaque aueuryfma curatum est vulnus, obducta videlicet arteriae osculo carne. Vir autem ille quartum jam annum haud exiguis temporum intervallis coxae dolore vexatus exinde prorsum fimus extitit, Haec itaque mihi persuaserunt, ut subinde in summis artubus, immo et in capite arterias secarem in omnibus doloribus, qui a calida spirituosaque substantia nasici ridebantur; et maxime in membranis, quarum dolor punctioni siculis est, ac sensim expanditur pungente quidem sensu una in parte, tanquam in affecti loci centro infixo, tensionis vero tensum percipiente omni circumcirca ad centrum particula.