Cap. XII. Quin etiam quod corpus admodum exile facilius asseratur mutaturque ab eo cui admotum est, quod autem grandius est, non nisi temporis spatio ac vix tandem etiam sensibilem alterationem sustinet, id quum non modo a physicis naturam scrutantibus sit demonstratum, sed cuivis etiam homini rei ipsius experientia notum, fiatis magnum adfert testimonium iis quae modo dicebamus. Quippe si piperis particulae a nobis accipere debent mutationis ini-r tium ; . eoque accipiant facilius quo fuerint minutiores; mirandum non est, si eas tanto citius calefacere experiamur quanto accuratius in minimas suerint comminutae.

Cap. XIII. Quin etiam quod extima cutis superficies callosa fit duraque et frigida, tum quod fusi ea est totum quanto profundius subeas, tanto est calidius, nemo ambigit; Huic sane- rationi, si duo etiam principia in aliis a nobis tractationibus demonstrata adjecero, ita denique universum possis colligere. Alterum quidem ad demonstrationem principrorum, sive lemmatum, sive axiomatum, sive propositionum, sive utcunque nuncupare libebit, in commentariis de temperamentis demonstratum est, cutem videlicet omnem in primo statim ortu sibi esse continuam ; at temporis spatio.. perforari, ac plurima nancisci spiramenta ritu cribrorum. Alterum utilium ad ratiocinationem propositionum est, corpus universum expirabile esse ac. inspirabile, ut. inquit Hippocrates. Fusius autem de hac dictum est in libro de usu pulsuum, ubi demonstravimus arterias, ubi se dilatantes undequaque et per omnes meatus attrahunt, non aerem modo halitumque attrahere, sed quicquid etiam trahifacile ac tenue sit, adspiritalis essentiae impetum expedite censequi. Quibus sic se habentibus multae venae arteriaeque aperiuntur in cutis meatus et in ipsius superficiem internam : ac in meatuum perforationes. haud. pauca pervenire venarum arteriarumqueoscula existimandum est, nihiloque secius ad. extimam superficiem, ita ut ipsae osculis. ibi finiunt ac terminentur. Tum quicquid piperis ad exactissimum redactum fuerit pollinem, simul cum ambiente aere ab arteriis attrahi, ipsumque protinus a calore nativo transmutari, idque tum ob parvitatem tum ob ingenitam ut a calore atteretur aptitudinem ; siquidem haud aliud illi erat facultate esse calido, quam facile posse incalescere. Quod si semel id illi insit, mirum non est per omne corpus tempore perlatum, ipsum recalefacere : ac proinde primum maximeque ab id genus medicamentis incalescere partes, quas primum contigerit: deinde quae his sunt proximae et continentes; ac sic deinceps jam tertio quartoque loco, pro situs videlicet vicinitate, cum iis quae primo incaluerant incalescere. Haec scientisica constant demonstratione, non tamen iis satis credibili, qui in primis non fuerint exercitati. Oportet enim in iis quae de elementis sunt ratiocinationibus esse versatum, atque in commentariis de temperamentis et usu pulsuum et ante haec omnia in demonstrandi methodis perilum. Sane paucis datum est omnia percurrere. Verum his quidem suffecerit, mea sententia, in evidentibus duntaxat versiari paucis attactis communibus rationibus, sive epilogismis. Itaque causam quamobrem non calefaciunt corpora humana ea quae crassa adhibentur, etiam si natura siutcalida, iis duntaxat qui rationem assequi valeant dictam esse reputent: sibique satis esse persuadeant, quod evidenter sensibus apparet. Apparet autem evidenter crassorum omnium nullum prius quam ad unguem comminuatur extenueturque, neque ipsum a corpore nostro quicquam perpeti, neque rursum in nos posse agere. Nec enim solum in pipere, napy, canchry caeterisque omnibus quae nos calefaciunt ita se res habet, sed aeque item in facultate frigidis. Nam si quis radicis mandragorae corticem in magnas partes consractam cuti imponat, aut illinat, aut deglutiat, plane nihil efficiet; at si admodum sit comminuta, refrigerare potest. Sic etiam papaveris semen et cicutae, quanquam hoc sit omnium refrigerantium valentissimum, tamen antequam exacte comminuatur, cuti nostrae impositum plane est imbecillum. Ne te ergo magna teneat admiratio, quod calami aridi pilique. tametsi accendi promptissimi sunt, non tamen nos contactu calefaciant; quippe qui plane a- nostro calore mutari nequeant, ut sic recalefaeiant, quod videlicet pollinis ritu comminui non valeant; quandoquidem calamus Indicus, quem et aromaticum appellitant, quum tundi, eribiari, ac plane magis quam qui apud nos noscitur comminui valeat, clare nos calefacere conspicitur, sicut imo ore omnes qui aetate nobis majores sunt medici confitentur.

Cap. XIV. Porro considerandum est, quemadmodum proposuiinon solum si crassarum sit partium an tenuium explorandum medicamentorum substantia, verum etiam rarane an densa. Voco sane rarum, cujus partes spatiis inanibus intercepta sunt, intelligentibus videlicet nobis ac semper recordantibus quo pacto dicatur spatium inane ab iis qui unitam. esse dicunt substantiam, non quemadmodum Epieuro et. Asclepiadi est vitum, imo aere -plenum est in raris corporibus spatium inane. Ubi ergo ejusmodi spatiis multis corpus fuerit distinctum, facilius quam densum acconditor, etiamsi quod ad caliditatis frigiditatisque attinet temperiem; similiter lili sit affectum. Nam qui in iis spanis continetur aer, quum sit ad patiendum promptissimus, primo statim ignis occursu accenditur atque inflammatur; una vero secum corpus universum accendit, unamquamque ejus. partem nimirum undequaque. occupans. Ergo si. parva corpora, cingente ea circumquaque flamma prompte accenduntur, nam id clare .conspicimus, non sine ratione corpusramm celeriter accenditur, utpote quum profundas ejus partus omnes flamma contingat. Sic itaque calamos aridos ignis celeriter exurit, tametsi minus sunt alia substantia calidi, idque ob meatuum multitudinem quos aer quidem prius occupabat: ubi vero ignis contigit, flamma depascitur v aer enim accensus flamma est, terra vero carbo. Porro quod aeris plenos meatus multos aridus calamus obtineat, summum argumentum est ipsius levitas; nam siccum natura corpus. leva esse alioqui nequeat, nisi inanitate sit praeditum. Eundem in modum pumex et spongia sicca atque omnia adeo quaecunque fistulosa sunt multumque vacui obtinent, pondere sunt levia; sic sane et calamus non eo duntaxat quod siccus est, sed quod plurimi aeris est particeps, prompte accenditur; ut a nostro corpore aegre proinde calefieri potest, quod essentiae sit crassae: Quando igitur medicamenti cujuspiam exiguis commertio temperiem colligentes scrutari statuimus, an adversanti nos eodem modo te gerat, substantiae ejus respicienda constitutio est. Nam ss tenuis quidem sit, sed sibi ipsi continua, eandem et in nos iiaturam tustendet quam prius in ignem ; sin autem rara.sit et crassa, fieri potest ut ab igne quideni perfacile asseretur, non famen a calore nostro, ac proinde nec nosrecalefaciat.

Cap. XV. Posteaquam igitur haec eum in modum definita sunt, rursum ad sermonem de aqua redeamus. Nam quod tenuis fit essentiae, argumento est quod promptissime per pilos et vestimenta perfluat; nam propter humiditatem mollitiemque, quodque nihil habeat adjunctum lentoris, divi-. sibiles partes obtinet et quae facile in minimas possint dis-. trahi. Talis quum sit, tamen neque nos ex sua natura calefacit, neque proprium est ignis nutrimentum, ico omnino contra adversatur et dissidet atque extinguit, ut quae illi sit adversissima: nec mirum est, sicum igne natura tum casi-, dissimo. tum siccissimo pugnet aqua, quae frigida est et humida. eonjectura igitur, ut dictum est, et ex ignis firmanda commereio, quo pacto quodque medicamentum in calore frigo reque se habeat: non tamen protinus existimandum tale et ad nos rideri, nisi tenuium sit partium et spissum. Sic oleum tametsi facile in flammam vertitur, non tamen adinopum celeriter nos calefacit, nimirum lenta crassaque substantia sua tenaciter iis inhaerens quae primum contigit; proindeque longissime omnibus perdurat, quibus fuerit illitum ,. scilicet nec ab ambiente facile aut extenuari aut discuti potens, nec intro in corpus prompte transumi, Aqua vero e contrario et celerrime in halitum solvitur atque expedite discutitur, proinde etiamsi in idem oras conjectam aquam oleumque decoquas, prior tamen aqua resolvitur et absumi- . tur, Sic item si lithargyro, aut cerussa, aut id genus aliquo cum aqua diligenter commixto, simul ambo decoquere voles, priorem discuti aquam experiere.

Cap. XVI. Non ergo simpliciter quod citius accendiluto protinus id etiam ad nos apparet calidius. Siquidem ante ottensum est, ut calefac, entium actu aliud simpliciter erat calidum, ut ignis ; aliud exuperantia calidum, velut qui in nobis est calor: sic eorum quae facultate sunt calida aliud esse ejusmodi, ut ad id quod primo et absolute est calidum ; aliud vero ut ad id quod per exuperantiam dicitur, Quamobrem non absolute ab ea quae adversus ignem est, in judicium venientium medicamentorum dispositione, ad nos transire expedit, sed adjecta limitatione proposita.

Cap. XVII. Eadem haec limitatio itidem necessaria est, quoniam ex eo quod quid facile conglaciatur frigidum esse colligimus. Nam in iis quae eandem habent aut tenuitatem aut crassitudinem consistentiae, quod ocius a frigore congelatur, temperamenti est frigidioris. Nam si alterum sit tenuius, puta exempli causa vinum; alterum crassius, ut oleum : non est necessetunt citius aut magis con- crescere quod est frigidius. Verum si quanto alterum est frigidius, tanto alterum quoque crassius sit, sic similiter ambo concrescent. Caeterum magis concretum videatur, ipsa videlicet consistentiae duritia, quod fuerit essentiae crassoris. Nam rationabile est, reor, similiter congelatarum quod crassioris fuerit essentiae, itidem fieri durius. At si vel altorum plus fit frigidius quam reliquum essentiae crassioris : aut contra minus frigidius quidem ictorum alterum ferestquum vero crassioris essentiae, haud etiam pari tempore congelascere est possibile; verum quod plus est frigidius quam alterum essentiae crassioris, minori temporis spatio; quod vero minus est frigidius quam reliquum essentiae crassioris, majori. Sic magis mmusque utrumvis ipsorum xideri durum, id pro excessus proportione evenire est ne-cesse.

Cap. XVIII. Haec ergo memoriae mandare oportet, tum quod non idem sint congelari et- refrigerari et quod.illud maxime a refrigeratione provenisti Nam refrigerari est frigidam accipere qualitatem, at congelari est durescere prae frigore. Ergo. quaecunque corpora tenuis sunt essentiae, quum facile perpetiantur, prompte tum incalescunt tum refrigerantur; at non aeque prompte congelantur, ut aer et ignis. Nam hic plane non. congelatur: ille autem nempe aer non perinde ut vitrum, ut pix, ut cera, resina, bitumen ; tametsi. bitumen fit vel calidissimum, verum quod ejus crassem est ac terreum, ad congelationis celeritatem adjuvat; ac si tetigeris, calidum etiamnum, plane tamen congelatuuireperias : sicut, puto, et plumbum et stannum non aliter concreta sunt etiamnum ferventia. Sic aquam Hippocrates, quae celeriter et incalesceret et refrigeraretur, semper esse levissimam retulit: nam quanto tenuior fuerit, tanto pati promptior est: atqui quae tenuior est, minimum habet limi terrestris. Non ergo absolute, nectentem ex materiae passionibus ad ignem, conjicere ejus ad nos faenitalem oportet, verum adjunctis limitationibus suprapositis. Quare nec aeque securum hoc judicium ac id quo ad nos ipsos quid examinamus : at qui hoc etiam ulterius transeunt, plane in multis errorum periculis vertantur. Quamquam id faciunt medicorum complures, alii omne quod viscosum est, calidum asserentes: alii quicquid adstringit: nonnulli quicquid est dulce, quidam vero etiam quod austerum acerhumve est:. sunt autem qui singulis illorum contraria defeudant; Sed qui in istis errores committantur postea narrabo. Nunc autem praefantem temonem consilium est absolvere: nempe ut liquis ex ignis commertio materiam judicare volet, non absolute, neque oltra limitationem id faciendum : neque perinde ad ignem- et hominem habere quicquid judicatur putandum. Nam aqua igni adversissima est; ut quae simultalem sortita sitfrigidam et humidam ; muria vero, marina bituminosaque et fulsurosa aqua, non aeque, quippe quum ii .genus omnes ab. aqua .ad calidius recesserint. Verum de sponte natis aquis vel haec sufficiant. Siquidem ubi medie caminum uniuscujusque quorum qualitates accipere aquam ostensum est sermonem sigillatim tractabimus, si nunc aut obscurius quippiam aut imperfectius sit. dictum, id tunc adjirietur.

Cap. XIX. Sed ad reliqua nunc liquidorum medica-. minum transibimus, inter quae vel maxima est controversia de aceto, aliis frigidum, aliis contra calidum adstruentibus, nonnullis calorem quidem quendam illi concedentibus, sed quendam etiam .auferentibus, velut qui acetum vinum esse mortuum asserunt. Nam hi propriam vini caliditatem per-. didisse quidem, verum putredinosam assumpsisse aliam quandam contendunt. Atque ego sane non multum abest quin. illorum laudem sententiam, in eamque prompte accedam, proque hac assertione atque opinione pericula omnia subeam, si quam machinam aut artem invenire queam, sicut in lacte contrariarum partium^ separationis, ita- hic quoque. Nunc autem quod lac universum non sit- homoeomeres et similare, neque undequaque sibi idem, clare monstrat ejus scissio exeogitata videlicet multis hominibus ratione, qua partes catensae a ferulis separari possint. Atqui neque tale quid repertum in aceto est; neque manifesto demonstrare possis, quod. quantum ejus est tenue atque humidum exacte, boe quidem refrigeret: quod vero secundum faecis- substantiam in eo defertur, velut in vinis calefaciat-; nam ea sutum ratione aperte quis probaverit ipsum lex partibus facultate contrariis consistere sicut lac. Sane - in omnibus liquoribus, quos- exprimendis fructibus. conficiunt, crassem defertur quippiam, quod et- temporis spatio subsidit; faex vocatur in rino, in- oleo -autem amurca; sed etin omnibus aliis inest; quod illis proportione respondet, tametsi proprium nomen, scrtitummon sit, quod velut faex est in illis; utique et ini aceto est ejusmodi quippiam et forsan ipsum est quod caloris est par ticeps-: quod vero frigoris, id quod tenue estyfor-bassis vero. et in ipso. tenui exiguum quiddam defertur mullo. tempore praeparatum alterius naturae quam ipsum fit totum; nam. quod majori parte frigidius sit quam calidius, liquido iis apparere arbitror, qui vere facultatem ejus expenderint.

Cap. XX. Ac miror qua ratione ducti quidam ita calidum esse acetum dixerint, ut cauterio ipsum assimilarint ; nam, hac, inquiunt, ratione sanguinis eruptiones reprimit. Primum enim tanta caliditas sensum nostrum non fugeret. Deinde ad illorum calidorum imaginem omnino utique cru-. stam efficeret, calidis medicamentis similiter. Nam id plane in his conspicimus, ubi per ea sanguinem fistere statutum est, crustam. relinqui haud exiguam; siquidem, nisi crustam effeceris, sanguinem haud represseris, nam ea velut. operculum fit corporibus sanguinem profundentibus. Proinde sane etiam cauteria plane candentia illis applicare consnerimus, compertum nimicum habentes, quae non sunt ejusmodi praeterquam quod. nihil proficiant, insuper laedare ac sanguinis profluvium irritare. Nec sane ignis ex sua ratione aut quod calefaciat, ipsum sistere potest: verum idcirco, quia quum urat quae contigerit, quod ex ustione reliquum est, operculum submotis partibus relinquat, id quod Graecis. appellari consuerit ἐσχαρα. At acetum haud perinde ut crustam facientia medicamenta, sed potius ut ad- stringentia et refrigerantia citra crustam sanguinis fluores^ cohibet: itaque hac quidem ratione non calefacere extreme, sed refrigerare. putetur. Praestat autem, ut et supra monui.mus,- a talibus conjecturis recedere; utpote quae judicium ad sensum haud reserant, neque ex prope positis aut vicinis, sed e longinquo et longis sumptionibus rationem colligant. Aperiam autem copiosius illarum absurditatem in libris sequentibus.

Cap. XXI. Nos autem secundum methodum ab initio positam vim ejus experiemur, primum in iis quibus inculpata constat sanitas, mox in intemperatis, deinde et in aegrotantibus. Itaque spongiam aut lanam aceto madentem cuivis sani corporis parti superponemus: deinde ut ante est positum, protinus rogabimus, idiotas scilicet atque ex plebe aliquem, nam illorum in istiusmodi incorruptum est judicium, quia nulli videlicet dogmati serviliter sunt addicti, nunquid calorem an frigus percipiant. Id vero satis constat, quod illud nec summe frigidum nec calidum admovebimus : nam et de hoc sirpea verba fecimus. Sane si tale fuerit quod applicatur acetum ; potissimum si non admodum inveteratum, neque extreme acre, manifestum principio frigus percipient; itidem et post unam, duas, tresve ac quatuor horas: postea vero post sublationem scilicet sensim nascentiis in parte caloris opinionem habebunt. Porro si vehementer acre acetum extiterit, et hoc etiam refrigerari se principio dicent ; celeriter tamen recurrentem calorem sentient, non .autem longo positumpore, velut in recentiore ac non valde acri aceto. Ex quibus constat omnino frigidum quidem esse acetum, sed quendam etiam obtinere calorem, qui acrimoniae ratione per aliquod accidens spatio temporis mediocriter corpora excalefaciat, -tametsi id .non ubique, sed in- quibusdam duntaxat. possit .efficere. Nam laxis ac doloris. expertibus tumoribus neque protinus- neque postea caloris. sensum aceti usus commovet, mordicatio tamen in illis quaedam- perripitur, ob quam saepenumero iis qui vehementer utuntur tenuis quidam recurrit .rubor. Itaque neque primario neque proprio ordino calefacere rideri possit, sed acrimoniae morsu irritare. Porro quandoquidem a sanis corporibus ad affectus semel delapsi sumus, suggeramus quae in calidissimis et. frigidissimis affectibus efficere queat. Ergo si quis ab illita thapsia. uratur, ardor aceto restinguitur;: id quod cui libitum. est experientia discere licet, velut nos profecto fecimus innubis ipsis, quo- accurate medicamenti. potentiam experiremur. Illitis enim multis in locis tibiis, -ubi post quatuor quinqueve horas. accendi et inflammari coepissent, huic quidem parti acetum, illi aquam.inspersimus ;- alii vero . oleum, alii. rosaceum inunximus; et aliis atque aliis alia atque alia quae aut acrimoniam hebetare, aut calorem restigerare creduntur; sed eorum omnium acetum compertum est efficacissimum. Quocirca manifestum est, non eo quod acrimoniam ac mordacitatem obtundat, sicut oleum et rosacoum, nam id praestare haec possunt, sed quia refrigeret tale esse. Quippe si excitatas a thapsia phlegmonas aliter sanare non liceat, nisi aut refrigerando aut morsum. sive acrimoniam obtundendo : nec alterum praestare valeat acetum: consequitur utique necessario per reliquam vim sanasse. Alias porro reliquas calidas passiones omnes, phlegmonas pura, herpetes, plrygethla, erysipelata, carbunculos …alias plus, alias minus refrigerare confuerit. Quapropter nisi vehementiasilli atque asperitas facultatis molesta inesset, haud alio sane utendum ad refrigerandum foret.

Cap. XXII. Tametsi quidam reperiantur quimaximumid caliditatis ..ejus argumentumconstituunt. Non enim, inquiunt, neque aere, neque mordax, neque asperum, neque erodens foret, nisi affatim illi inesset caliditas. Nam sicut frigidi proprium est contrahere ac condensare, ita calidi secare atque dividere: id quod in primis efficere acetum valet, quippe quod secet atque erodat non modo animahtium corpora, sed et grumos, callos, lapides, fictile, aes, ferrum, plumbum; ac tantum non velut ignis cuncta pervadat ac penetret, nec ulla possit substantia penetrationis ejus vehementiam aut sustinere, aut illi reluctari ac refistere; nam subtile haud focus esse atque ignem, non levi testimonio illi tactum esse.: quin et gustantibus ita videri et per subtilissima vestimenta promptius aqua perfluere omniaque exedere, uti paulo supra diximus. Et quidnam obseoro aliud ipsum actum his verbis quam ignem prouuuciant? Non aliter quam qui frigore grumos ipsum salvere contendunt, premendo videlicet, densando ac omnia undequaque stringendo, acsi quis digitis amplectens compresserit. Nam hi rursum adeo excedunt, ut et nive frigidius ipsum adstruant. sed utrorumque castiganda immoderatio est. Neque enim ut frigidum sit, jam nive frigidius; neque ut calidum, omnium calidissimum pronunciandum est; siquidem nisi juxta medium foret ac longe ab extremorum utroque dissitam, non tanta incidisset de. facultate ejus controversia. Nam de cicutae aut mandragorae viribus nemo ambigit, neque de nasturtii et canchryos t verum illa omnibus medicis .in consisto est facultate esse frigida, haec vero calida eundem in modum altereum et meconium frigida, piper et napy calida. Ad haec innumera sunt alsa, quaefacultate aut esse calida aut frigida, uno ore medici omnes fatentur.

Cap. XXIII. Caeterum -acetum, sicut utique et rosia ceum, neque esse summe calidum, neque rursum summe frigidum, ex ipsa dubitatione satis conflet:. neutrum vero quodam. .modo, utrumque horum fit necesse est. Siquidem quum neutra tripliciter dicantur, uti divisit Herophilus, partim amborum extremorum participatione, partim neutrius, partim nunc illius, nunc hujus, omnino et haec aut aliquo significatorum aut aliquibus, ex neutrorum natura suerint. Mihi fene magis videntur utriusque^ extremorum participatione; et quod nunc sensibiliter calefacere videantur, nunc rursum refrigerare. Sic ergo neutra dici possint acetum et rosaceum. Quod si quis ea neutra ostendere- conetur; quia neutrum extremorum participent, ne illi quidem etiam forte probabiles quaedam rationes deerunt, sed non erunt demonstra tiniae ac scientificae. Id me exacte compertum habere confisio et maxime de aceto. Nam quod tuae utrisque sint rationes probabiles, tum iis qui frigidissimum de-monstrant tum iis qui calidissimum, non parvum indicium est ipsum utriusque esse- particeps : admodum tamen difficile est rationi contrariorum participationem concedere, quum non liceat substantiam ejus aut salvere, aut. scindere, velut in lacte facimus et aliis compluribus quae omnia fers. monis progressus aperiet. Proinde evidentius magisque periculo vacans principium optamus assequi. Porro ut mihi quidem videntur, indagandum -illud principium est ex naturae .tum. tenuitate tum crassitie, de qua dictum quidem supra est, verum nunc quoque copiosius de illa disserere expedit, quandoquidem et Plato de principiis longum haberisermonem oportere prodidit.

Cap. XXIV. Igitur nemo aerem non dicit esse tenuium partium, quod videlicet in tenues facile partes.comminuatur, quodque per corpora densissima expedite penetret, aut si exalta re quapiam tenuitatis partium vocabulum illi attribuant, clare nos. deceat. Nec enim ex. corpusculis exilibus tenuibusque, ut alterius rectae principes asserunt et nos quoque aerem constitui. fatebimur;. .nam continuus. est totusque unus, nihil usquam in se vacui continens. Porro in ejusmodi corporis natura tenuitas partium intelligitur ex sola in tenuia divisionis celeritate. Verum si ea ratione aer est tenuium partium, haud omnis ignis tenuium erit partium, quippe quum aes, ferrum, lapis, lignum atque adeo quicquid in carbonem verti potest; sit ignis; non taure n quam antea tenuiorum partium : flammae tamen, quum aliud sint ignis genus, re vera tenuium partium funi. Quocirca non omnis ignis est tenuium partium, neque quicquid tenuium partium, protinus et ignis fuerit: siquidem et pruna ignis quidem est, sed non tenuium partium, et aer tenuium partium, verum non ignis. Quid ergo tam in promptu habent haice propositiones utrasque tum medici tum philosophi paulo minus omnes, omnem ignem esse tenuium partium et quicquid tenuium partium sit esse igneum ? Nam si acrius quis attenderit animumque diligenter .advertat, haudquaquam dixerit prunam aere tenuiorum esse partium. Memoria namque repetamus ambientis nos aeris puritatem, ac partium tenuitatem in vehementi frigore et boreali constitutione: ipsamque, si lubet, cum ferro componamus ignito: manifesto enim ex istiusmodi exemplis cognoscemus frigidum quid esse quod sit exacte tenuium partium, et calidum quod sit crassarum.

Cap. XXV. Quocirca haud. concedendum arbitror quibusdam qui acetum ex eo quod mordax sit, tenuium partium et calidum esse colligunt; nec enim quidquid tenuium partium fuerit, id et calidum est: forte vero nec quicquid. mordax fuerit, et tenuium partium. Verum in praesens id illis detur, tametsi afferre liceret nivem, boream, aquam frigidam non oculis duntaxat, sed et ulceribus et raris corporibus omnibus mordaces, uti Hippocrates inquit, ulceribus frigidum mordax. Verum etiam si quis et illud, ut diri, concedat, quicquid mordax fuerit esse tenuium partium, non. statim et calidum concesserit. Itaque nec acetum proinde quod mordax sit calidum fuerit, sed tenuium partium, uti aer borealis, non tamen calidum.

Cap. XXVI. Undenam igitur quibusdam obscurae cujusdam caliditatis tensus oboritur? Fortassis, ut ante dixi, ex contrariis facultatibus compositum est perinde ut lac, forte vero caloris ipsius revocatione. Possit etiam, quum asperum molestumque habeat transitum, dolorem inde ciere atque eum in locum calidam elicere fluxionem, siquidem id palam est, partibus dolentibus quippiam insuere, Verum multum influere nequeat, quandoquidem acetum frigidum est et proinde id quod accurrit repellens. At quod plane tenue est, id medicamenti ansas effugiens praeterlabitur atque in parte figitur, haud etiam retrorsum, sicut id quod crassem est, repulsum. Sane ad unguem tenuis quidam efflorescere rubor in partibus ab aceto ini latis conspicitura Torte vero alia causa est quae comprehendi nequeat. Nam ob id ipsum procul ordiendam facultatum explorationem prohibuimus, quia in naturalia incidere problemata necesse est, eaque non levibus ambiguitatibus perplexa. Nobis autem haud statutum nunc est, sicut iis qui naturam rerum scrutantur, omnes omnium rerum causas exquirere, verum medicaminum facultates cognoscere, quo et illis dextre uti et boni compositorum evadere artifices possimus. Nam quod sit impossibile, aut probe ipsum medicamentum componere, aut eo quod ab alio compositum est idonee uti, antequam simplicium medicaminum facultates pernoveris, abunde in libris tum de curandi ratione tum de medicam^ num compositione conscriptis ostenditur- Quum ergo is nobis in hac tractatione propositus fit scapus, ubi primum quod ab illis .utile est invenerimus, a physicis problematis recedendum est, quae innumeris dubitationibus sunt intricata; quippe quum in qua in universum temperatura, aciditas, dulcedo, lentor, amaritudo, salsedo, austeritas, acrimonia et aliarum qualitatum singulae provenire sunt natae, physici viri scrutari nituntur, haesitationes tum plurimae tum maximae in oratione existere assolent. Has ego non secus vitandas censeo quam quaedam praecipitia, quum praesertim ad manum silvia regia, qua medicamenta judicare liceat. Primumque, quod paulo ante praecepi, perpendendum nullam in ambiguo esse facultatem eorum medicamentorum quae vehementer aut excalfaciunt aut frigefaciunt: verum de quibus ambigitur neutra sint necesse esse: deinde pleraque ut ad sensum simplicia ex pugnanti^ bus constare facultatibus ; non enim solum lac, sed etiam sulsurosae, bituminosae, nitrosae et quaecunque ejus sunt generis sponte provenientium aquarum, ex pugnantium facultatum mixtura nascuntur ; siquidem aqua ex sua natura frigida est et humida, bitumen autem, fulsur, misy, chalcitis et ejus generis alia calida. Meminisse vero etiam oportet calidorum haud pauca crassae esse essentiae : -nec pauciora frigidorum tenuis; ac secundum haec principia tulo de medicaminum viribus pronunciare. Sat igitur fuerit tenuium partium refrigeratorium exiccatoriumque acetum dixisse, omissis super illis rationibus nimis physicis, nam ex illorum scientia, quo pacto aliis medicamentis misceri ipsum liceat cognoveris.

Cap. XXVII. Quocirca non possum eos non culpare qui de viribus ejus prolixa quaedam nugantur et garriunt; magis etiam paulo minus medicos omnes quibus curae non fuit simplicium omnium medicamentorum in majoris minorisque ratione vires discernere ; sed satis eis suit .haec quidem verbi causa calefacere dixisse, illa vero refrigerare; .tum haec humectare, ista exiccare. Nec enim absolute. sic novisse expedit, sed quatenus psyllium refrigeret, quatenus solanum, aut scandix, aut cerussa, aut portulaca, aut lactuca : tum quatenus excallariat casia, quatenus cinnamomum, aut amomum, aut cardamomum, aut majorana. Sic et in humectantibus et exiccantibus facultate pharmacis; non enim utile est generale solum novisse, verum quid primum recesserit a iymmetro et messio contrariorum facultatibus; deinde quid illi proximum, um tertium, quartum quintumque, si fieri potest, recessum sive ordinem planis limitibus discernentem definire oportet. Quandoquidem in tali facultatum notitia, tum artificialis simplicium usus constitutus est, tum a ratione proficiscens ac methodo compo-. sitio. Facitque praeter haec, ut quae composita jam sunt, rite usui. accommodare possis. Sane id quidem difficultatis atque laboris plenissimum est multam que poscens tum diligentiam tum usum. Ab experientia vero auspicari in id genus omnibus necesse est, velut jam propontum est: tum tuto ac diligenter colligere ambiguis quaestionibus se impiicate cavendo. Eoque mirari quispiam possit eos qui talia exquirunt, quum illos implicantes sese quaestionibus scriptisque animadvertat, t quemadmodum consuevit Herodotus.

Cap. XXVIII. Siquidem ab omni vetustissima compositurum medicaminum historia orsi ad expendenda quae in illis sunt simplicia transeunti .Ac quoniam his, exempli causa, calfacientibus medicamentis admixtum invenitur ace- . tum:,, proinde et. ipsum esse calidum tellendunti Neque enim an recte admixtum fuerit,-constare potest priusquam ejus seorsum vim tutam perspexeris. Neque si id detur, etiam nota. est componendorum medicaminum ratio, per quam judicantes inveniemus qua ratione multis excelsacientibus medicamentis unum admixtum fit frigidum t aut certe refrigerantibus quod calsariat. Porro ubi etiam latentes affectus memorant, ad quos congruere rideantur, ac deinde dogmaticis opinionibus paralogismos. connectunt, ex quaerendis quaerenda, ex obscuris obscura invicem colligentes, tum profecto vel maxime aliis suas produnt ineptias ac nugas.

Cap. XXIX. Nam omitto quod. empiricis etiam ree .prehensionis locum ipsi exhibent, ex quo prompte compositis facultatibus omnibus fidem. habeant: tanquam fieri non posset, ut pars magna earum errore non vacaret perperamque esset composita. Dicent enim; arbitror, sicut sane dicunt, frustra nos primas effectricesque cujusque .medicaminis facultales exquirere, quum ab experientia inventa jam antea fit tum compositorum tum simplicium medicamentorum innarmera multitudo, quibus. et ipsi fidem habent qui frustra primas facultates exquirunt Quippe si particulares eorum usus omnes comperti sint, eosque unanimiter omnes praedicent, caeterum de causis ob quas agunt, nondum conve-i ciant, liquet non ex primarum facultatum notitia medicamentorum tum compositionem tum usum esse inventa, .sed ea composuisse experientiam, at rationem ad probabilitatem usque duntaxat procedere. Haec atque ejusmodi alia multa qui experientiam profitentur medici rite in illos ulcere videbuntur qui omnibus quomodocunque conscriptis pharruacis fidem habere non verentur, causas tamen probabiles interim titulis -virium ac promissis eorum aptare nituntur. At ego nec illud quoque in illos addere gravabor, Herodotum alias lectas omnes .pravas reputare praeter eam quae spiritibus omnia tribuit, Metrodorum omnes praeter Asclepiadeam, et zenonem praeterquam quae ab Herophilo inventa est, et Hermogenem praeter eam quae Erasistratum auctorem habet, et alium atque alium omnes damnantem extra tuam. De compositis tantum medicamentis citra probationem atque experimentum scriptis omnibus fidem tribuere, five a tectae suae hominibus fini scripta sive diversae, five etiam a quopiam ex plebe. Quin vero etiam causas subinde reddere conantur probabiles medicamentorum pessima ratione compositorum, et quod hoc est mirabilius, etiam si nullum eorum quae laudant fecerint periculum, sed aliis duntaxat credant; quemadmodum quuui quidam nuper magnas multasque podagrici medicamenti laudes jactasset, atque eo etiamnum loquente forte fortuna advenisset podagricus quidam; qui tam mediocriter laborabat ut incedere etiam pollet; nosque jussissemus in illo primum praeberet experimentum; ille acquiescens pedi pharmacum apposuit. At vir ille noctem totam insomnem egit, ac postero die tantum abest ut commode sicut antea incederet, ut ne gestari quidem posset; Adeo citra ullam explorationem ac temere tum aliis quidem fidem habent, tum alios alii scientes ac sponte .fallere gaudent; Porro etiam si omncs medicamentorum quae memorant compositiones probe essent comparatae ; tamen speculationis eorum usum iis quae factitant evertunt. Ajunt enim ad praeparanda medicamenta composita eaque rite . utenda simplicium facultates inspici ac considerari, inque eorum testimonium tantum .non omnes veterum citant, Era.-sistratum; Philotimum, Dioclem; Praxagoram et ipsum etiam Hippocratem. Porrouhi ad exploranda ea accedunt, ita nobiscum agunt, ac si omnes perspectas jam haberemus facultates compositas. Atqui inquiet ; opinor, ad eos quispiam  : quo pacto non frustra simplicium quaeratis facultates, ii omnes compositorum jam noscitis? nam si quorum gratia simplicium facultates inquiritis, eas omnes jam novistis, supervacaneum est illas exquirere. Caeterum si vel hoc quoque quis illis concedat, ialtemid quod et supra positum est nescio quo pacto quis perferat, quum pugnantia cum evidenter apparentibus prolixis rationibus adstruere eo- nantur.

Cap. XXX. Siquidem in quendam etiam jam incidi tantae stupiditatis hominem, ut contemnendos esse sensus existimaret. Quem quum rogasset quis, num ipsi. piper album videretur calidum, itaque ut par erat annuisset, rursuntque alter pereunctaretur unde id sciret, ac ille responderet, tale apparere; merito ab iis qui .praesentes erant derisus est, qui quod diceret non intelligere ni…Ipsum enim hoc apparere fidem haberi ab illo sensui indicabat, quem pauloante tanquam fallacem contempserat. Nam per dees, unde ignem scimus calidum ? aut quo syllogismo docti, aut qua demonstratione- persuasi? tum unde glaciem frigidam esse didicimus nisi ex sensu ? .Ac postea reperiantur qui ipso sensu neglecto physicis problematis libros impleant. At non illo ex genere est, quam ob causam acetum terram fermenteti licet enim nobis. dicere, quod nos lateat sicut talium problematum pleraque, Si vero quis prompte dicat, quia aut calidum fit aut frigidum, utcunque enim dicunt, in ambiguas obscurasque rationes se ipsum conjiciet.

Cap. XXXI. Mecum certe probe actum putem, si quae sensui apparentibus viclua sunt atque in propinquo positu, exacte invenire possim, discernenstineis ac separans quod ex se est ab ecquod ex accidente provenit: velut exempli gratia quoniam aestivo tempore oxycrati potu quidam plane refrigerantur atque expertes sitis permanent,: sed nondum constat an id aceti gratia eveniat, pauculum siquidem ejus copiosae aquae mixtum non calidum, sed quam fieri posset maxime frigidum ebibunt. Nam dixerit forte quispiam, quia tardiuscule permeet aqua et plurimum temporis moretur in hypochoudriis, nec deorsum concedens nec in corpus se diffundens, idcirco issi acetum misceri tanquam in omnem partem ferendae futurum vehiculum : sic etiam si cum vino bibatur aqua, sitim efficacius extingui, quam si sula, vino scilicet ipsam ad distributionem promovente: itaque refrigerationem sitisque sedationem ab aqua provenire, ut quae frigidae naturae sit et humidae; caeterum adminiculo esse, ac velut alas illi ad omnes corporis partes permeandas addere tum vinum tum acetum, quae ipsa nequaquam frigida sunt et humida : siquidem praestare sic stola exhiberi potius quam cum aqua, quod ea facile prae tenuitate in corpus distribuantur et ab hypochoudriis recedant. Porro quoniam temet in hunc sermonem deveulmus, nihil obstat quo minus omnem exacte perficiamus. Nam quod fleri possit, ut et aquam acetum deducat nec tamen ipsummet refrigeret, et non deducat siclum, sed etiam refrigeret, certo certius est; verum utrum cum veritate conjunctum sit, id considerationem postulat. Distingui autem id possit tantummodo, sicut exhibeas acetum et vinum; utrumque seorsum et per se. Apparet enim a vino homini semper sitim increscere, ab aceto vero epoto interim quidem augeri, interim vero sedari,

Cap. XXXII. Quippe quum et sitis duplici ratione provenire soleat, partim humoris inopia, partim caloris copia. Quamobrem mirum rideri non debet, si priorem quidem sanare nequeat, alteram possit; siquidem humectare nequit ac refrigerat non instrenue. Quapropter neque a sicca dispositione provenientem sitim, nequa a calida et sicca unquam sanare queat epotum acetum; at siquando in unum coeant humiditas atque calidi tas, ejusce quidem suis optima medela acetum esu i Rara sane ejusmodi affectio est, in aquae inter cutem affusionibus nonnunquam proveniens, congesta nimirum in ventre salsi humoris copia ; tum etiam si quibus pituita salta ventri illita inhaeserit. At qui aliter siti premuntur, puta. in febribus ardentibus et aliis omnibus exurentibus febribus, quique aestate laborant ac gravi aestu, composita iis est affectio, ex caliditate videlicet et siccitate ; quare non injuria composita illis medela est acetum, ut quod strenue refrigeret et quovis expedite permeet; et aqua quae supra quam quod refrigeret, omnium fit vel humidissima; nihil est enim aqua humidius.

Cap. XXXIII. Quemadmodum ergo haud satis secura est. procul a sensu ducta de explorando medicamento ratiocinatio, ita nec ipsius alteri cuipiam permixti usus. Siquidem ipsum per sie solum quod judicandum venit expendere oportet, tum -in fanis corporibus iisque temperatis et intemperatis, tum in morbo alicui obnoxiis In lemperatis quidem, velut iupra positum est; in intemperatis sicut dixit Hippocrates, naturis pierocholis utilissimum esse acetum; qui vero temperaturam sortiti fuerint melancholicam, adversissimum. Porro in morbo aliquo affectis, si simplex fuerit, in simplici exploretur affectu t sin. .mixtum alicui, necesse est quod commiscetur temperatura sit medium, sicut in aqua et cerato simplici superius declaratum est. Rationabile quippe arbitror, quod nulli diversi temperamenti siCmixtum, sed quam fieri queat medio conjunctum, ipsum eorum quae perficiuntur causam existere. Nam simplici cerato quod neque calefaciebat, neque refrigerabat, aqua admixta frigida refrigeravit, quippe quae temperiem habebat frigidatu. Quod si calefacientium quippiam ejusmodi -cerato commiscuisses,. .profecto calidum id medicamentum evasisfet, quemadmodum in affectibus compluribus saepenumero euphorinum aut castorium temperavimus. Sic si acetum simplici adamussim cerato commisceas, cerato ipso longe frigidius medicamen effeceris : tanquam nimirum quod admixtum est fit frigidum. Eritque tibi id remedium vel optimum ad eryfipelata, phlegmonas, herpetes, carbunculos. Sin autem quod mixtum est tanquam simplex expeudas, nam id etiam moliuntur, longe maxime hallucinaberis. Nam ulcerum glutinatorium non acetum, sed oxycratum dicendum est, aliam multo naturam ab aceto obtinens. Siquidem quemadmodum carnem producere in ulceribus nequit aerugo, sed ceratum exiguum quiddam habens aeruginis, ad eundem modum neque acetum conglutinat, sed aqua.aceti pauxillum accipiens; ipsum vero per su ac sincerum acetum ulcera, quae glutinationem desiderant mirum in modum exasperat, utpote partium tenuitate erodens ac dolorem excitans. Quamobrem haud. merito nec convenienter talis dictitant nec melius item faciunt, quum ignotis ignota connectunt.

Cap. XXXIV. Quippe quum nihil- seorsum de glutinaulis, aut cerne implendis aut cicatrice obducendis ulceribus demonstrarint, ex inductione tamen colligunt adstringentia omnia dicentes ulcerum esse conglutinatoria. oportet autem non inductione, sed per demonstrationem in genere talia accipere, quemadmodum nos facturi sumus in curandi rationis commentariis. Imo absolute quiduis tale dictum non modo indemonstratum est, sed etiam falsum. Neque enim chalcitis, neque galle, neque major umpunicorum pur taurina; neque omphacium, neque alumen, multoque minus aes ustum, neque aeris squama, neque misy- ulcera glutinare possunt; aliaque innumera sunt inter adstringentia quae glusinare nequeant. Porro si quis non hoc, sed glutinatoria omnia adstringentia dixerit, proferentur et lue quoque non pauca quae citra adstrictionem conglutinent. Neutra igitur. vera oratio est, si simpliciter atque indefinite efferatur, neque quum .dicunt adstringentia omnia ulceris glutinatoria; neque quum ajunt, quaecunque glutinantur adstringentium benefirio glutinari. Porro multo sane etiam magis his tum absurda tum falsa, ad haec quae mossissimas jucundissimasque sortita sunt qualitates, adstringere dictitant; tanquam ad sensorium gustus non pertineat quod adstringit, sed ex illorum impositione atque arbitrio debeat accipi. Malum enim granatum et malum verbi causa et mespilum et pyrorum quaedam genera et myrta et sorba vinumque tumAmynaeum tum Mersum evidenter nos adstringunt; at triticum et rea et milium Herodotum forsan adstringebant, aliorum autem omnium neminem. Sexcentos enim quandoque super bis sum pereunctatus et inprimis super amylo; nam ipsum adstringere ait Herodotus, sicut et piper: quod nec ipsum ullum omnino aliorum hominum, qui sincere et incorrupte qualitates expendunt adstringit. At Herodotus cuncta confundere in idem non est vetitus, alique et quae acerrima sunt facultate et quae summe rodunt et quae mollissima sunt ac mitissima, omnia adstringere: tanquam in hoc ut quosdam sensu desraudaret, victoriam statueret. Verum non ita se res habet, quum ea vel maxima futura fit pravitatis dictorum ejus probatio.

Cap. XXXV. Quin vero et Asclepiades Metrodorus, tanquam illum etiam superare contenderet asserendis de sensa mendaciis, cum alia quaedam tum resinam et bitumen calefacere non denegat, atque adstringentia omnia refrigerari dictitat; quum si nihil aliud, saltem chalcitis, calchanthos et misy, quae valenter astringunt, tantam assequuta sint calasis tatem, ut nos etiam exurant. Nihil est ergo mirandum, si Prolixa.

Cap. XXXVI. Itaque ex iis quidam, puta Herodotus et Dioscorides, medicamenta quaedam ex eo, quod diarrhoeis ac dysenteriis medentur, astringere ea colligunt quanquam ne minimum quidem habent astrictionis, imo prorsum contra rarefacientia nimirum sint et laxantis, quum alioqui, quae astringunt, corpora contrahant, condensent, constipent atque constringant. Nam semel sensibus pro nihilo habitis, everterunt confuderuntque omnia quae plane sensa dignoscere est, haec prava ratione asserentes. Nam adeps caprinus omnibus quae aut gustu aut facultate sunt astringentia adversissimus est, velut etiam farina triticea et amylum et innumera eorum quae vim habent tum emplasticam tum mitigatoriam atque acrimonias hebetandi, eaque ratione iis qui acria mordaciaque per alvum excernunt auxiliantur. Quod si ob haec astringant, esto sane et oleum ex astringentium numero, quoniam saepius iis, qui graviter mordicabantur, insutum prosilit. Esto vero etiam et cera et adeps fuillus tum gallinaceus et anserinus chondri tragique succus; nam haec quoque infundimus et ceratum quandoque iis qui vehementer mordicantur, sicuti et adipem caprinum, Verum efficacius auxilium affert caprinus, quia scilicet facilius et concrescit et intestinis inungitur, plurimoque tem-. pure inhaeret. Porro sive ob crassitiem, sive aliam ob cansum celeriter concrescat, non est opus in praesentia inquirere, re ipsis evidenter apparente. Verum quemadmodum quod ocissime concrescat, atque intestinorum morsus obtundat ex rei evidentia credibilius est, sic sane etiam quod ei nulla insit aut frigiditas, aut astrictio. Atque hi quidem ex obscuris ratiocinantur de apparentibus, imo autem si verum fatendum est, se ipsius potius decipiunt. At nos tanto decet magis ad sensum accedere, tantoque diligentius perpetuo illi attendere, quanto plura in eo. peccent sophistae omnes falfaque de eo asserant. Rursum ergo ubi prius in memoriam revocaverimus quae idiotas non fugiunt ipsisque haud ignota erant, quum nondum contendendi libidine in sensus pera. veuissent contemptum, postea autem per supervacaneam sapientiam amiserunt, ad id quod continuum orationi est . transibimus.

Cap. XXXVII. Una quaeque sensilium natura privatim subjecta est, tactui quidem caliditas ac frigiditas, durities et mollities ; albedo vero, nigredo, flavedo, rubor, atque ut summatim dicam; universum colorum genus visui : amaror, dulcedo, austeritas, acerbitas; aciditas, salsedo, acrimonia gustui: planeque demens videatur si quis gusttt colores judicare tentet, aut sapores visu. Eodem modo de tactu cognoscendum est reliquisque sensibus, si quidem tactu indicandae sunt differentiae tangibiles, auditu audibiles, odoratu odorabiles. Quae quum sic sese habeant; audiamus, quaeso, Platonem gustabiles differentias exponentem. Haud famen animus ipsius physiologiae attendendus esii Nec enim nunc tempestive ejus miminero, neque in hoc viri testiumurum cito, sed tantum ut ostendam qua de re quodque nomen efferre Graecis mos est. Ausculta ergo disserentem Platonem. Tenduntur a lingua venulae ad .cor saporum nanctae, in quas si quae ita inciderint, ut humidam mollemque carnis partem penetrantia, terrestri sua natura liquefacta venulas contrahant atque desiccent, siquidem asperiora sint, acerba, si minus aspera, austera nuncupantur. Caeterum quae eas abstergunt totamque linguam abluunt, si quidem id supra modum ejsiciant simulque aliquid absumant, ut de natura aliquid colliquent, qualis ese nitratam facultas, amara omnia appellantur. At quae nitri. virtute inferiora sciat, ac moderata utuntur absiersione, salfu citra asperam amaritudinem et grata nobis magis apparent. Quae vero tibi oris caliditati applicata ab eoque mollita etscrvefucta ipsum vicissim recalefuciunt atque accendunt, praeque levitate ad capitis seruntur sen- sus ac quaeque obvia incidunt, talia omnia has ob vires acria nuncupata sunt. .eadem vero. ifia interdum a putredine attenuata et angustas ingredientia venas, partes inibi tam terrenas quam. quodammodo aerias. mutuo incursu movent ac misceri compellunt, commixto vero circumldbi alias et alias ingredi; ingressii suo penetratas concavas circuntenfusque alsicere, easque humore circumfuso concavo, interim terreno, interim puro vascula aeris ex aqua concava rotnndaqtie elsici: ac quae ex puro constant, perlucida sunt et vocantur ampullae, quae vero ex terrestri agitato elatoque, ebullitio scrmentatmque nuncupatur. Harum assertionum causa acidum cognominatur. omnibus vero quae de isiis dicuntur, affectio contraria ab occasione nascitur. contraria. Porro ubi ingredientium constitutio in humidis familiaris linguae habitui existit, quae erasaerata quidem fuerint lenit, quae vero praeter naturam aut coierint consilleriutque, aut fuso iamque fuerint, partim contrahit, partim laxat, omniaque quam maxime ad naturue statum reducit, quicquid ejusmodi esi jucundum suda veque et cognatum esi omnibus violentarumque passionum remedium ac medela, nominaturque dulce. His verbis Plato quae nos vocare finiemus austera; quae acerba, quae salia et nitro fa, quae amara, quae acria, quae acida, quae dulcia exposuit. Id videlicet quod a nobis astringens diritur, ipsis austerum nuncupans: .nam sic a vetustioribus Graecis appellari solet. Non tamen omnia in unum confundit,- sicut ii faciunt qui et piper astringere dictitant, quum ex acrium sit natura; et acetum quod ex acidis est, nec sane etiam veriti dulcissimorum quaedam astringentium numero ascribere. Ex quo fit, quum omnia confundant, ut protinus nec facultates invenire omnino valeant Omnis enim inventionis demonstrationisque principia sunt; quae sensui atque intellectui evidentia sunt. At isti haec ambo perturbant atque omnes in unum confundunt quum sensuum actus et passiones; tum multo etiam magis intellectus ac rationis,nimirum haudquaquam in speculatione logica versati. Itaque operae pretium est nugacem illorum loquacitatem omnibus modis effugere, he quid nubis quoque attribuatur vitii ex tam prolixa illorum futilique nugacitate. Porro haud leve negotium est dedocere ac transmutare eos qui ab- illis usque . adeo perversi sinit, ut et tensum contemnant et nequaquam . in speculatione logica te exercuerint; planeque rudes sint rationum quas de natura philosophi consideranti omnino enim saltem vel id didicissent; quae in illis sunt ambiguitafes fugiendas esse cauteque observandas, tum sensibus magis super simplicium medicaminum facultatibus, quam rationibus haud satis integris committendum esse judicium.

Cap. XXXVIII. Verum tales dedocere ac velut transformare est impossibile. At aliorum tamen gratia nituirum quos conatus noster juvarb poterit resumenda est, diligenterque definienda fota de propriis linguae sensoriis oratio. Nuncupatur igitur tum aTheophrasto; tum ab Aristotele, tum a Mnesitheo medico, gustandi facultas χυμὸς fecunela syllaba a μ littera incipiente, at ex humido siceoque consistentia, eorum videlicet quae a calore concocta sunt; χυλὸς a litera λ secunda incipiente syllaba. Tametsi ab aeletate illis.caloribus non modo Atheniensibus, sed et lonibus utrumque per st litteram scribi consueverit. Si quidem et apud Platonem et apud Hippocratem veteresque comicos sic scriptum reperitur. vocetur autem a nobis in praesenti quidem sermone clarioris doctrinae gratia. gustatoria facultas, sive qualitus, sive utcunque cuique appellare libet; per litteram μ, χυμός; humor autem incrassatus tumin animantibus tum iti plantis, χυλὸς secunda syllaba a littera λ incipiente. Sciendum ergo sapores, qui tum. in unoquoque animali ac planta, tum in terra inveniuntur plurimos esse nec .facile specierum numeri, comprehensibiles, caeterum diflesentias gustabiles aliis octo visas aliis numero septem nonnullis autem et his quoque pauciores. At Plato in Timaeo in supraposita dictione primum duos tepores memorat ejusdem speciei, sed in ratione iunioris ac minoris differentes, eorum alterum austerum; alterum acerbum nominati Fuerit autem austerus is, quem astringentem nuncupamus^ porro acerbus hujus intensione provenit, velut et ipsis Plato signia stravit, atque hos f ane pro usia specie numerabimus. Al terd est eorum quae illis opposita tuus, nitroforum videlicet, .fala forum et amarorum. Etio his quoque amarus ex nitrosi provenit intensione: falsus vero aut nitroso imbecillior, aut astrictionis quoque assumens aliquid. Deinde a Platone acris expositus est, mox acidus, postremo dulcis. At a Theophrasto additus. est pinguis; a Platone quidem in sermone de pro- . priis linguae sensoriis praeteritus, verum paulo ante plani. tarum succis ascriptus; ubi vinosum ab oleosi, et melleo discernebat. Porro in illo sermone^ tribus nunc memoratis quartum adjecit fucei genus una appellatione comprehentum, liquorem nominans. Ubi autem ad gustus sensoria transiit; protinus in iis dulcem memoravit, nihil enim retulerit, dulce an melleum dicas, velut nec pingue an oleosum; omisit autem pinguem, ut qui ad gustum nihil attineret.

Cap. XXXIX. Qualis autem eorum sin unusquisque, exponere quidem exacte est impossibile, quandoquidem nec aliam ullam sensoriam passionem : verum ei qui eodem sensu communicaverit, licet suggerere. Ergo si quis aut cydo-nia, aut mala, aut mespila aut. myrta gustaverit, proculdubio cognoscet alium nobis ab his in lingua moveri sensum, alium ab astringentibus corporibus. Nam quae astringunt aut refrigerant, introsum pellere contactam nostri partem ex omni parte apparent, idque aequabiliter, velut pellentis ac stipantis contrahentiaque. At austera in profundum etiam subire ridentur, atque asperum quendam inaequabilemque movere sensum, tanquam resiccantia et humorem omnem corporum sensilium depascenti. Ex quo fit ut alia fit passionum proprietas, quaeque haud facile lucideque explicari possit tum ab astringentibus nos corporibus, tum ab austeris saporibus. Sed quisquis homo mentem habet, facile quod dico comprehenderit. Porro quando quod linguae nostrae admotum fuerit corpus, valde desiccat, contrahit et in multanc profunditatem usque illam exasperat, sicut pyra filo vestris immatura et corna, ejusmodi omne acerbum appelsatur, ab austeris intensione duntaxat divertunt. At quod nos astringens vocitamus, haud temere a Theophrasto dietum reperias. Videtur autem idem significare, quod anilerum, aut certe commune esse genus tum hujus, tum etiam acerbi. Quaecunque vero linguam, duru contingunt, non contrahunt eam, neque constipant velut adstringentia, imo contra plane agere apparent, nempe detergentia et abluentia; etiam si astiingentium quippiam adstructum sit, haec omnia talia cognominamus. At quae his etiam magis deturgunt, adeo ut etiam moleste exasperent, amara nominantur, Porro quae mordicant roduntque, adque oum valida quadam caliditate, acria vocantur ; sin haec absit, acida, caeterum hac sermentaudi quoque vim obtinenti At quae velut innuo gunt atque implent, ac in statum tuum restituunt exasperafas, ac veluti erosas linguae partes, haec si cum voluptate. manifesta contingant, dulcia, sin hac sine, pinguia vocitantur, Atque boo quidem pacto quantum in me suit res explicatu longe difficillimas verbis. exponere tum conatus. Miror autem qui tam prompte omnia astringentia nominent, sive acria sint, sive amara, sive dulcia, sive pinguia, sive acida, quum jam olim rebus ipsis imposita sint nomina, atque affectuum sensibilium non exigua in nobis differentia fit. Praeiiitisset fortassis, si quidem naturales formari rationes voluerint, apparentia non evertere, nec appellationes confundere, verum inquirere cujus temperamenti aut dispositionis aut corporis constitutionis, aut quomodocunque nornipare velint, suboles sit astrictio, cujus salsedo, amaror, aciditas, acrimonia, dulcedo, pinguitudo, quae Plato, Aristotelas, ac Tbeopbrastus conati sunt definire. Clarum quippe est si ex calido, frigido, humido siccoque coeuntibus omnia fiunt mixta, etiam dictarum quamque qualitatum ex horum constare mixtione. suaque si quemadmodum dictorum faporima quisque proveniat, exponere conarentur, lubens equili dem auscultarer gratiamque haberem hon exiguam, .At si neque hoc efficiant, imo insuper sensorias omnes disserent fias in unum confundant, ut parum absit quin corpora omnia astringentia nuncupent, Iane nec audire ipse velim illosque obsecrarem, ut inanem contentionem relinquerent.

Cap. XL. At nos equidem in sequentibus ostendere conabimur, cujusnam temperamenti saporum quisque fit. ioboles. In praesenti autem discipulos ad experientiam accefsnros assuescere velim. ut id solum quod ad artem est utile prius seligant, ubi judicare velint quo pacto unumquodque nos medicamentorum afficiat. Quippe non quale ex te sit et ad. totam naturam consideramus. Nam hoc pacto; neque acetum, neque marinam aquam nos exiccare posse aut sicca esse facultate dici manifestum est, siquidem utrumque illorum actu est humidum. Verum si nos exiccare appareant, sicca dicentur, ad nos videlicet et nostram naturam parem sic-. candl potestatem obtinentia. Quin etiam et calida et frigida .et humida eodem dicentur modo, ubi nos scilicet calefaciant, refrigerent, atque humectent, eaque ad nos, non ad totam substantiam nec ex su. Atqui si hujus duntaxat meminetimus, certissima omnium erit judicatrix sola experientia, quam qui relinquunt atque aliunde ratiocinantur, non susum falluntur; sed etiam tractationis utilitatem subvertunt, Proinde nobis propositum non est, quale sua natura quodque fit medicamentum exquirere, verum souid in nobis eflicere possit. Atque hic primi libri simis esto. At in secundo deinceps oleo ac rosaceo exemplorum vice in sermone positis, pravas et inibi ratiocinandi rias monstrabimus, quibus quum medicorum complures utantur, in primis quidem se ipsos decipiunt, secumque alios multos in errorem pertualiunt. At ubi id erit absolutum, ad tertium commentariorum transiens quaestiones logicas, quae universum de simpli cibus medicamentis enarrationem antecedunt, explicare conabor. Ut videlicet in quarto ipsas jam facultates omnium definire liceat, quas protinus a principio tetigissem, nifi ple. na paralogismis, atque erroribus omnium prope juniorum medicorum essent volumina, quos prius extergere atque. ex animis discentium delere oportet, ne quid veritati obsistat. Nam ut Hippocrates inquit, fio etiam ait Plato; Non salum impura corpora quanto plus nutrias, tanto magis laedas, verum etiam imp uris -animis si nutrientes sermones operas, non modo. nihil prosis, vertim etiam magnopere abfueris. Itaque .his de causis, tum etiam quia amicorum plerisque visum est, ut juniorum medicorum argueremus paralogifmos, non tantum in congressibus quos quotidie cum illis habemus, sed etiam hisce commentariis, necesse mihi suit diutius prioribus istis duobus immorari, quo videlicet in tertio purum animi auditorem nactus, quique veras assequi rationes pussit, tum ea exponam quae de hujus speculationis principiis novisse oportet, tum deinceps omnes medicamenti cujusque facultates enarrem. Id autem fiet in universum, ut reor; libris undecim ea ferme magnitudine constantibus, cujus est lue, qui est omnium primus. Qui quum convenientem nunc. nactus sit modum, finem per hanc dictionem accipiat,