<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="../../../../verbatim_theme/verbatim.xsl"?>
<?xml-model href="https://epidoc.stoa.org/schema/dev/tei-epidoc.rng" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<?xml-model href="https://epidoc.stoa.org/schema/dev/tei-epidoc.rng" schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader xml:lang="eng">
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title xml:lang="lat">De compositione medicamentorum per genera</title>
        <author xml:lang="lat">
<name ref="http://viaf.org/viaf/44299175">Galenus</name>
</author>
        <editor role="translator">Kühn, Karl Gottlob</editor>
        <funder ref="https://www.iufrance.fr/">Institut universitaire de France</funder>
        <funder ref="https://www.sorbonne-universite.fr/">Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université</funder>
        <respStmt>
          <resp>Published original versions of the electronic texts. The following text is taken verbatim from the Latin translation of Galen’s complete works published by Karl Gottlob Kühn from 1821 to 1830. The text was produced from the image of Kühn’s edition digitised by the <orgName ref="https://www.biusante.parisdescartes.fr/histoire/medica/index.php">Bibliothèque numérique Medica</orgName> (BIU Santé médecine, Université Paris Cité) using ABBYY FineReader 15.</resp>
<orgName xml:id="Galenus_verbatim" ref="https://galenus-verbatim.huma-num.fr/">Galenus verbatim, funded by the Institut universitaire de France (2019-2024), the Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université (2021-2024) and the Institut des sciences de l’Antiquité de l’Alliance Sorbonne Université (2024-2025)</orgName>
          <persName>Nathalie Rousseau, Sorbonne Université</persName>
        </respStmt>
        <respStmt>
<resp>Editor-in-Chief, Galenus verbatim</resp>
<persName>Nathalie Rousseau, Sorbonne Université</persName>
<orgName ref="#Galenus_verbatim">Galenus verbatim, funded by the Institut universitaire de France (2019-2024), the Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université (2021-2024) and the Institut des sciences de l’Antiquité de l’Alliance Sorbonne Université (2024-2025)</orgName>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>Lead Developer, Optéos</resp>
          <persName>Frédéric Glorieux</persName>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp from="2021-11" to="2023-03">Digital Editor, Galenus verbatim</resp>
<persName>Cahal Taaffe</persName>
<orgName ref="#Galenus_verbatim">Galenus verbatim, funded by the Institut universitaire de France (2019-2024), the Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université (2021-2024) and the Institut des sciences de l’Antiquité de l’Alliance Sorbonne Université (2024-2025)</orgName>
</respStmt>
<respStmt>
<resp from="2024-02-19" to="2024-07-19">Digital Editor, Galenus verbatim</resp>
<persName>Lucas Lemperriere, Université de Rouen</persName>
<orgName ref="#Galenus_verbatim">Galenus verbatim, funded by the Institut universitaire de France (2019-2024), the Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université (2021-2024) and the Institut des sciences de l’Antiquité de l’Alliance Sorbonne Université (2024-2025)</orgName>
</respStmt>
<respStmt>
<resp from="2024-06" to="2024-07">Global text verification and correction, Galenus verbatim</resp>
<persName>Fabrice Robert</persName>
<orgName ref="#Galenus_verbatim">Galenus verbatim, funded by the Institut universitaire de France (2019-2024), the Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université (2021-2024) and the Institut des sciences de l’Antiquité de l’Alliance Sorbonne Université (2024-2025)</orgName>
</respStmt>
<funder ref="https://www.iufrance.fr/">Institut universitaire de France</funder>
<funder ref="https://www.sorbonne-universite.fr/">Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université</funder>

</titleStmt>
<editionStmt resp="#Galenus_verbatim">
<edition n="1">First digital edition of the Latin translations printed in Kühn’s edition.
<date type="upload" when="2024">2024</date>
</edition>
</editionStmt>
<publicationStmt>
        <authority ref="#Galenus_verbatim">Galenus verbatim, funded by the Institut universitaire de France (2019-2024), the Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université (2021-2024) and the Institut des sciences de l’Antiquité de l’Alliance Sorbonne Université (2024-2025)</authority>
        <publisher>Sorbonne Université</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <idno type="filename">tlg0057.tlg077.verbatim-lat1.xml</idno>
        <availability>
          <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/">Available under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License</licence>
        </availability>
<date>2024</date>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <biblStruct>
          <monogr>
            <title xml:lang="lat">Claudii Galeni Opera Omnia</title>
            <author xml:lang="lat">Galenus</author>
            <editor role="translator">Kühn, Karl Gottlob</editor>
            <imprint>
              <publisher>Cnobloch</publisher>
              <pubPlace>Leipzig</pubPlace>
              <biblScope unit="vol">13</biblScope>
              <biblScope unit="pp" from="362" to="1058">362-1058</biblScope>
              <date>1827</date>
            </imprint>
          </monogr>
        <ref target="https://www.biusante.parisdescartes.fr/histmed/medica/cote?45674x13">BIU Santé, Medica</ref></biblStruct>
        <biblStruct>
          <monogr corresp="Basel">
            <title xml:lang="lat">Γαληνοῦ Ἅπαντα. Galeni Pergameni Opera omnia</title>
            <author xml:lang="lat">Galenus</author>
            <editor>Camerarius, Joachim</editor>
            <editor>Fuchs, Leonhart</editor>
            <editor>Gemusaeus, Hieronymus</editor>
            <imprint>
              <publisher>Cratander</publisher>
              <pubPlace>Basel</pubPlace>
              <biblScope unit="vol">2</biblScope>
              <biblScope unit="pp" from="312" to="423">312-423</biblScope>
              <date>1538</date>
            </imprint>
          </monogr>
          <ref target="https://www.biusante.parisdescartes.fr/histmed/medica/cote?00039x02">BIU Santé, Medica</ref>
        </biblStruct>
        <biblStruct>
          <monogr corresp="Chartier">
            <title xml:lang="lat">Magni Hippocratis Coi, et Claudii Galeni Pergameni archiatrΩn uniuersa quae extant</title>
            <author xml:lang="lat">Galenus</author>
            <editor>Chartier, René</editor>
            <imprint>
              <publisher>[s.n.]</publisher>
              <pubPlace>Paris</pubPlace>
              <biblScope unit="vol">13</biblScope>
              <biblScope unit="pp" from="640" to="864">640-864</biblScope>
              <date>1649</date>
            </imprint>
          </monogr>
          <ref target="https://www.biusante.parisdescartes.fr/histmed/medica/cote?00013x13">BIU Santé, Medica</ref>
        </biblStruct>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <p>The following text is encoded in accordance with EpiDoc standards and with the CTS/CITE Architecture.</p>
      <refsDecl n="CTS">
        <cRefPattern matchPattern="(.+).(.+)" n="chapter" replacementPattern="#xpath(/tei:TEI/tei:text/tei:body/tei:div/tei:div[@n='$1']/tei:div[@n='$2'])"/>
        <cRefPattern matchPattern="(.+)" n="book" replacementPattern="#xpath(/tei:TEI/tei:text/tei:body/tei:div/tei:div[@n='$1'])"/>
      </refsDecl>
<editorialDecl resp="#Galenus_verbatim">
<correction>
<p>Typographical errors of the printed edition are marked up by a &lt;choice&gt; element.</p>
</correction>
<hyphenation eol="none">
<p>End-of-line hyphenation is silently removed where appropriate.</p>
</hyphenation>
<interpretation>
<p>The layout of the printed edition is marked up by &lt;pb&gt; and &lt;lb&gt; elements. The indentation type has been systematically specified with a rend value.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Titles for books of treatises are marked up by a &lt;head&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Divisions in works, books, chapters, sections are marked up by a &lt;div&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Headings are marked up by a &lt;label&gt; element. Latin numbers in headings of chapters or sections are marked up by a &lt;num&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Verse lines are marked up by an &lt;l&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Linegroups are marked up by an &lt;lg&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Tables are marked up by a &lt;table&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>In the commentaries, Hippocratic lemmas are marked up by a &lt;quote&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Greek words are marked up by a &lt;foreign&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Italics are marked up by a &lt;hi&gt; element.</p>
</interpretation>
<normalization>
<p>Original symbols are maintained as they appear in Kühn’s printed edition. In the Latin text, the following symbols are used: ẞ (one half: U+1E9E), ℔ (libra: U+ 2114), ℥ (uncia: U+2125), Ʒ (drachma: U+0292), ḡ (granum: U+1E21).</p>
</normalization>
<normalization>
<p>The Unicode character dexia keraia (U+0374) is used to indicate the numeric use of Greek letters.</p>
</normalization>
</editorialDecl>
</encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="lat">Latin</language>
<language ident="grc">Greek</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>

</teiHeader>
  <text>
    <body><div type="edition" xml:lang="la" n="urn:cts:greekLit:tlg0057.tlg077.verbatim-lat1">
<pb n="13.362"/>

<div type="textpart" subtype="book" n="1">
<div type="textpart" subtype="chapter" n="1">
<head>LIBER I.</head>
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="1">Cap. I.</num></label> Jam a me et prius scriptum est opus, cujus
<lb/>priores duo libri in publicum sane prodierant, sed
<lb/>cum aliis in apotheca, quae ad Viam sacram est, relicti intereidere,
<lb/>quando Pacis delubrum totum et ingentes Palatii
<lb/>bibliothecae incendio conflagrarunt. Tunc enim et aliorum
<lb/>multorum et mei libri, qui in apotheca illa erant sepositi,
<lb/>interierunt, idque quum amicorum nullus, qui Romae degebant,

<pb n="13.363"/>
<lb/>priorum duorum exemplaria habere se sateretur. Esflagitantibus
<lb/>itaque familiaribus ut idem opus denuo foriherem,
<lb/>operae pretium mihi visum est prius editorum mentionem
<lb/>facere, ne, si quis antea in illos inciderit, causam
<lb/>quaeritet, cur bis de eisdem rebus tractaverim. In illis igitur
<lb/>a primi libri exordio disputationem in eos direximus,
<lb/>qui sophistarum modo compositorum medicamentorum pollicita,
<lb/>seu prosessionem quantum licuit abrogare nonnullaque
<lb/>simplicium calumniis deprimere conabantur, dicteriis
<lb/>eos pariter incessentes, qui scriptum de illis reliquerunt,
<lb/>alia jecur, alia lienem, alia renes vel vesicam vel caput
<lb/>vel pulmones juvare. Utrum enim, ajunt, praeses quidam
<lb/>eis imperat? quemadmodum in tragoedia,</p>
 <lg rend="italic">
<l>Abi quidem tu stamina ipsa ad Placiti,.</l>
<l>Phebas at age tu pergito Cadmeias.</l></lg>
<p rend="nonindented">
 <lb/>Sic hic tu quidem ad hepatis portas, tu vero ad vesicam
<lb/>vel renes duos proficiscere. An quod in ventriculum iugestum
<lb/>est, in jecur quidem distribuitur, inde vero per universas

<pb n="13.364"/>
<lb/>corporis partes defertur? At hoc scomma eos, qui
<lb/>haec cavillantur, tam esse medicamentorum facultatis imperitos
<lb/>arguit, ut a marino lepore pulmonem exulcerari
<lb/>solum ex omnibus corporis partibus ignorent, vesicam sulam
<lb/>a cantharidibus, ab aliis renum lapides conteri, ab
<lb/>aliis rursus ex pulmone atque thorace faciles fieri excreationes,
<lb/>quemadmodum ab aliis alia in una quadam parte
<lb/>peculiariter perfici. Atqui varie hunc sermonem in primo
<lb/>commentariorum jam antea nobis, ut dixi, conscriptorum
<lb/>libro, sicut rursus in secundo alterum sumus exequuti, quod
<lb/>alii quidam putarent in compositione simplicium medicamentorum
<lb/>contrarias inter se facultates omnino corrumpi.
<lb/>Etenim si aquam, inquiunt, ferventissimam cum liigidissima
<lb/>temperaveris, neutra illarum, qualis prius extitit, permanet,
<lb/>sed tertia quaedam ab utraque diversa generabitur. At
<lb/>hic quoque vanam ipsorum nugacitatem ostendimus, qui
<lb/>ignorent ex iis, quae corpori admoventur, nonnulla pro
<lb/>innatis facultatibus, alia pro acquisitis qualitatibus functionem

<pb n="13.365"/>
<lb/>obire. Quis enim cicutam aut papaver refrigerandi
<lb/>vim habere dubitat? quin tu si recalefacta ea vehementer
<lb/>animalis corpori offeras, non secus ac cauterium ulcus concitabunt.
<lb/>Quemadmodum rursus, ubi sinapi in frigido aëro
<lb/>cum aqua tritum, frigidissima hiemis tempestate, repente
<lb/>corpori raro ac imbecilli applices, horrebit nihilominus,
<lb/>quam si nix aut glacies ipsum contigisset. Sed si longiori
<lb/>tempore corpori animalis admotum fuerit, principio sane exigui
<lb/>caloris sensum praebebit, dein majoris, postea tam copiosi,
<lb/>ut igne uri videatur. E contrario vero et cicuta et papaver,
<lb/>calida adhibita, si corpori diuturno tempore admoveris, tantam
<lb/>parient refrigerationem, ut stuporem corporibus quamlibet
<lb/>acuto <hi rend="italic">sensu</hi> antea praeditis inferant. Quum igitur id
<lb/>genus omnia in commentariis, qui undecim numero sunt,
<lb/>de simplicium medicamentorum facultate definiverimus, jam
<lb/>ad ipsam disciplinam utilem descendemus, in qua quivis
<lb/>exercitatus, etiam si facultatum multorum medicamentorum
<lb/>scriptiones minus attulerit, non indigebit idoneis ad quemque

<pb n="13.366"/>
<lb/>affectum, modo simplicium medicamentorum, uti diximus,
<lb/>materiae non sit imperitus. Caeterum hic liber obiter
<lb/>ostendit et empiricorum medicorum contentionem, qui ad
<lb/>insomnia, fortunam et casum medicamenta composita prope
<lb/>universa referunt, paucissimis quibusdam exceptis, quae communi
<lb/>omnium hominum ratione, quam epilogismum ipsi voeant,
<lb/>invenisse se dicunt. Quemadmodum ubi ejusdem facultalis
<lb/>medicamenta invicem miscuerimus, quae alia in alio
<lb/>corpore melius aut pejus functionem suam objisse usu ac
<lb/>experimentis didicimus, rationi consonum certe nobis esse
<lb/>videtur, empiricorum aliqui dicunt, non enim omnes, componere
<lb/>plura hujusmodi, ut vel unum ex eis corporis curandi
<lb/>naturae idoneum inveniatur. Quod in hoc utique recentissimo
<lb/>medicamento vocato cephalica accidisse ferunt,
<lb/>mixtis in eo omnibus iis, quae vel per se ulcera carne implere
<lb/>cognoscuntur. Sed qua ratione aerugo cerato simplici
<lb/>mixta medicamentum farcoticum faciat, quum neutrum ex
<lb/>illis carnis procreandae vim habeat, non item exponunt,
<pb n="13.367"/>
<lb/>siquidem aerugo ulceratum carnem erodit, quum acre et
<lb/>calidum medicamentum sit, ceratum vero mite quidem est
<lb/>nec mordax, verum novae carnis loco sordes parit ulceribus.
<lb/>Nos vero diximus in tertio methodi medendi libro,
<lb/>quomodo tum hoc tum alia, quae ex contrariis eodem pa^
<lb/>cto constant, invicem commisceantur, dicetur nunc quoque
<lb/>particularis exercitatio, morbi cujusque apposito exemplo.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="2">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="2">Cap. II.</num> <hi rend="italic">Quae praescire oporteat eum, qui medicamenta
<lb/>probe compositurus sit</hi>.</label> Altero de simplicium mestramentorum
<lb/>facultatibus opere dictum est, singulorum facultates
<lb/>esse noscendas non in genere solum, ut quidam
<lb/>scripserunt, dicentes ea vel calefacere vel refrigerare vel
<lb/>siccare vel humectare, verum definite articulatimque, ex
<lb/>quo sint ordine, uti nos declaravimus. Nam nonnulla qusa
<lb/>dem medicamenta obscure prorsus unumquodque praedictorum
<lb/>efficiunt, quaedam manifesto, a siqua valide, sicut alia
<lb/>absolute. Non satis est ergo novisse medicamentum hoc calefacere

<pb n="13.368"/>
<lb/>aut refrigerare, sed quousque calefaciat vel restigeret,
<lb/>desinire oportet. Calefaciunt enim resinae omnes,
<lb/>idque ipsis commune, attamen majoris minorisque rationem
<lb/>non exiguam in calore sortitae sunt. Hem succi plures non
<lb/>mediocriter ratione ad majus minusque facta disserentes calefaciunt.
<lb/>Nam si panacis succum Cyrenaeo et Medico conferas,
<lb/>videbitur tibi hic nihil ceu ad illos esse. At quorsum
<lb/>attinet sermonem ipsorum divertere longius, quum eorum
<lb/>differentiae, quibus in cibo utimur quotidie, possimus me.minisse?
<lb/>Anethum igitur et ruta cepaque, omnia calefacientis,
<lb/>magno inter se variant discrimine. Quapropter in
<lb/>curationibus quoque parti admodum refrigeratae medicamentum
<lb/>quod impense calefaciat admovebimus, illi vero,
<lb/>quod paululum a naturali habitu recessit, modico calore
<lb/>praeditum, sicut et insigniter refrigeratae vehementissime calefaciens
<lb/>adhibebitur. Merito igitur quatuor nos excalefacientium
<lb/>ordines statuimus, separantes a modice calefacientibus
<lb/>ea, quae manifeste id agunt, tum quae valide, tum
<pb n="13.369"/>
<lb/>quae vehementer adeo, ut urant. In singulis autem illis quatuor
<lb/>ordinibus diversis quaedam esse velut incipientis differentiae,
<lb/>nonnulla desinentis et ei, quae post hanc existit,
<lb/>propinquae, alia in medio constituta. Itaque sunt ex iis,
<lb/>quae propter caloris vim exulcerant, quemadmodum etiam
<lb/>ex illis, quae septica putrefaciente nominantur, alia simulatque
<lb/>corpora contigerint facultatem suam ostendunt, quaedatu
<lb/>duabus tribusve aut iv horis opus habent, nonnulla
<lb/>diem totum, vel etiam post eum noctem vel majus dein
<lb/>spatium requirunt. Haec jam ut in calefacientibus, ita quoque
<lb/>in refrigerantibus intelligere eum oportet, qui medicanentum
<lb/>aliquod confecturus est, pari modo et in iis
<lb/>quae humectant exiccantque. At materiae medicamentorum
<lb/>quaedam a plantis, quaedam a metallis, nonnulla ab animantibus
<lb/>proveniunt, quas omnes in tractatu de simplicibus
<lb/>medicamentis desinite expressas didicistis. Nam cum familiaribus
<lb/>hic sermo potissimum est, qui precibus me adegerunt
<lb/>haec nunc propter librorum interitum denuo perscribere.

<pb n="13.370"/>
<lb/>Jam vero, ut simplicium medicamentorum universorum
<lb/>facultates adamussim vobis cognoscendae sunt, quo
<lb/>ubivis corporibus curationem desiderantibus idonea ex iis
<lb/>quae adsunt facile possitis remedia componere, ita etiam
<lb/>omnium praeter naturam affectuum differentias tenere expedit,
<lb/>quas primum quidem libro de morborum, altero de
<lb/>symptomatum differentiis, tertio post istos, in quo de causis
<lb/>morbos efficientibus dissero, comprehensas habetis, ad haec
<lb/>aliis tribus de symptomatum causis, uno insuper meo de
<lb/>plenitudine, nec non de febrium differentia commentario,
<lb/>postremo medendi methodo, in quibus affectiones actionem
<lb/>laedentes didicistis, item curationem harum primam esse,
<lb/>quemadmodum etiam praeservationem, causarum eas parientium.
<lb/>Docti pariter estis, primum curationis scopum a morbofis
<lb/>dispositionibus suggeri, ac cum his una affectae partis
<lb/>naturam indicati. Praeterea aeris nos ambientis temperamentum,
<lb/>constitutionem, aetatem, tempus, locum, vitae pro^
<lb/>positum et estq, id est consuetudines, plures egregii medici
<pb n="13.371"/>
<lb/>inspiciunt, de quibus, ubi eorum usus fuerit, aliqua simus
<lb/>et hic nobis dicentur. Haec itaque in memoria vos omnia
<lb/>sic exprompta habere expedit, si quovis loco medicamentorum
<lb/>tum simplicium tum compositorum copiam habere
<lb/>desideratis. Insuper quod ab uno interim aliquo sponte nato
<lb/>medicamento ac simplici morbus curari possit, interim vero
<lb/>compositi usus requiratur, ac quamobrem id agamus rationem
<lb/>deinceps explicabimus.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="3">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="3">Cap. III.</num> <hi rend="italic">Quis compositorum medicamentorum usas</hi>.</label>
<lb/>Si solis simplicibus medicamentis universos^ praeter naturam
<lb/>affectus curare liceret, nullus utique compositi unquam usus
<lb/>foret; at hoc nunc ita comparatum non est, nam saepe,
<lb/>quum corpus aliquatenus calefacere volumus, simplex nullum,
<lb/>quod praestare id queat, habemus, medicamentum enim
<lb/>curans affectioni cui adhibetur, proportione nimirum respondere
<lb/>oportet. Ergo si dispositio sit frigida, quatuor numeris
<lb/>a naturali recedens, curaturum ipsam medicamentum
<lb/>totidem gradibus mediocri symmetrove calidius esse oportere

<pb n="13.372"/>
<lb/>omnibus est manifestum. Porro quum interim tale simplex
<lb/>nullum adsit, si duo habeamus, quorum hoc numeris
<lb/>quinque, illud tribus calidius sit, ea si miscuerimus, medium
<lb/>efficiemus, quatuor numeris symmetron exuperans. Jam
<lb/>quaedam simplicia citra alterius mixturam ne in usu quidem
<lb/>esse possunt, veluti quum emplastrum medicamentum
<lb/>apponere cuipiam volumus, quippe simplex nullum ad talem
<lb/>usum idoneum est. Ergo neque bitumen neque cera
<lb/>neque resina, sicut neque pix neque propolis ac ladanum
<lb/>multo minus aerugo et cerussa, vel spuma argenti vel molybdaeua
<lb/>vel aliud quodpiam metallicum medicamentum,
<lb/>simili modo nec herbae solae emplaston medicamentum esficere
<lb/>possunt. Quare primi emplastrorum an tores non temere
<lb/>ex oleo quoque metallica coquere excogitarunt, quae
<lb/>liquefieri possint, liquefacere ac. siccas herbas contusas cribratasque
<lb/>eis adjicere. Rursus in aliis affectibus unum medicamentum
<lb/>solum ex iis, quae suapte natura proveniunt,
<lb/>usurpamus, cui tamen nonnulla adjicimus, aliquando facultalum

<pb n="13.373"/>
<lb/>ipsius vehementiae obtundendae, interdum insuavitalis
<lb/>mitigandae gratia, quemadmodum Hippocrates in libro
<lb/>de victus ratione in morbis acutis hisce verbis inquit: <hi rend="italic">si
<lb/>sub transversa septo dolor sit, ad clavioulam vero signum
<lb/>non fecerit, emolliendus est venter vel nigro veratro vel
<lb/>peplio, veratro quidem daucum vel seseli vel cuminum
<lb/>vel antsam vel aliud quiti odoriferum alescendo, peplio
<lb/>autem silphii saccum.</hi> Hac dictione manifesto Hippocrates
<lb/>usum quidem medicamenti purgantis esse ostendit, sed insuavitatem
<lb/>ejus in potu moramque in ventriculo condimentum
<lb/>requirere, multa siquidem quae bibuntur medicamenta
<lb/>tam sunt assumentibus insuavia, ut stomachum subvertant
<lb/>vomitumque protinus creant, quaedam licet paululum
<lb/>in ventriculo manere possint, postea tamen evomantur,
<lb/>quum pravas eructationes moverint. Quemadmodum vero
<lb/>purgantium ceu condimenta sunt ejusmodi medicamenta,
<lb/>quorum Hippocrates meminit, ita dolorem levantium, quae
<lb/>anodyna appellantur, alia vehementiam mitigant, ut quum
<pb n="13.374"/>
<lb/>papaveris succum vel hyoscyami semen praebemus vel mandragorae
<lb/>radicis corticem. Quare et hic medicamentorum
<lb/>compositionis usus est, maximus autem in morbis, qui con^
<lb/>trarias simul facultates desiderant, verbi gratia repellendi
<lb/>et discutiendi vel detergenda ac laevigandi vel in era flandi
<lb/>simul et attenuandi humores ac veluti plurimi usus medicementa
<lb/>polychrestotata et optima diversas in se facultates,
<lb/>ut indicabimus, continent. Verum is quoque medicamcntorum
<lb/>compositionis usus est, quum unum aliquod illos
<lb/>rum ad multas venenatas seras vel exitialia medicamenta
<lb/>efficax habere volumus, qui usus etiam theriacam, ut voeant,
<lb/>antidoton comparavit, item mithridatico aliasque multas.
<lb/>Sunt porro et aliae quaedam utilitates minores quidem
<lb/>praedictis, attamen quae crebro nos ad medicamentorum
<lb/>compositionem descendere cogunt, quas universas hoc
<lb/>in opere docebimini. Nunc enim ubi primum emplastri medicamenti
<lb/>et ad plura utilissimi a me consecti mentionem
<lb/>fecero, jam institutum aggrediar.</p>

</div>
<pb n="13.375"/>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="4">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="4">Cap. IV.</num> <hi rend="italic">De emplastro medicamento dia chalcia
<lb/>teos</hi>.</label> Qua ratione composuerim emplastrum ex chalcitide,quod
<lb/>a palma, quam phoenica Graeci vocant, phoenicinum
<lb/>appello, medicamentum glutinandis ulceribus, cicatrice obducendis
<lb/>et phlegmonis curandis accommodum, ubi liquefactum
<lb/>humidi cerati crassitudinem obtinet, animum exercere
<lb/>tum permissis empiricis suam ipsorum fateri inscitiam
<lb/>tum relictis quoque Thessali sectatoribus, qui optima medicamenta
<lb/>a medicis inventa contrariis constare facultatibus
<lb/>ignorant. exercete, inquam, ingenium, ut eisdem mecum
<lb/>utentes methodis medicamenta possitis conficere ac sitis
<lb/>re ipsa persuasi Vel ea, quae a madoribus inventa sunt,
<lb/>omnia ex ratione componi, nimirum quum empiricorum
<lb/>incidentia nugatoria sit. Dicenda itaque jam est propositi
<lb/>medicamenti compositionis ratio. Oleum vetus et adeps
<lb/>digerendi vim obtinent, chalcitis et palmae succus repdtendi
<lb/>astringendique. Ex his igitur medicamentum composui,
<lb/>quo jam complures uti novistis ideo, quod omnibus sui generis

<pb n="13.376"/>
<lb/>melius esse ex ipsis operibus comprobatum sit.
<lb/>Etenim ratio compositionem invenit, experientia de inventorum
<lb/>virtute decernit, ut etiam rationalium methodorum
<lb/>imperitis artificiose consecta fidem faciant. Porro cum
<lb/>modo dictis medicamentis argenti spumam miscui, quae nihil
<lb/>magni adeo momenti afferre potest, neque repellentibus,
<lb/>quod influit, neque digerentibus, quod jam partibus
<lb/>phlegmone laborantibus infixum est, quippe siccandi virtutam
<lb/>habet, sed non validam, quare ipsam ceu aptum
<lb/>medicamentum in emplastri compositionem adjunxi, nam
<lb/>cum praedictis incoquitur donec substantiam, quae non
<lb/>polluat, consequatur. Adipem vero insulsum et quam
<lb/>maxime fieri licet vetustissimum esse convenit, tum oleum
<lb/>vetus similiter, quod cum suillo adipe propinquam virtutam
<lb/>habere quodammodo didicistis, licet adeps paulo
<lb/>majorem emolliendi calefaciendique vim obtineat. Didicistis
<lb/>quoque vetustate ipsa tenuiorum partium fieri et din
<lb/>gerere promptius, eoque phlegmonis, quae magnum dolorem

<pb n="13.377"/>
<lb/>inferunt, magis blanda ac mitia esse ipsa recentia,
<lb/>iis vero, quae tales non sunt, commodiora vetusta. Et quo
<lb/>phlegmone et diuturnior et contumacior, hoc magis vetera
<lb/>profunt ac sola curare valent, modo praeterea nihil assiictae
<lb/>parti influat. Quod si quidquam influat, mixtam esse
<lb/>medicamenti quoque virtutem oportet, cujusmodi habet a
<lb/>me compositum medicamentum. Itaque propterea chalcitidem
<lb/>et palmam digerentibus admiscui, non ignarus paucas
<lb/>omnino phlegmonas diuturnas existere, quibus nihil influat,
<lb/>nam ob humores in eas confluentes diutinae esse
<lb/>solent. Dum autem hae incipiunt et accrescunt, astringentium
<lb/>refrigerantiumque medicamentorum virtutis praepollere
<lb/>debet, ideoque hoc emplastra medicamentum ad humidi
<lb/>cerati spissitudinem liquefactum multis admodum utile redditur,
<lb/>interim vino adjecto vel aceto vel aqua illiquescens,
<lb/>nonnunquam ex oleo immaturo vel alio quopium astringente,
<lb/>quale est Hispanum et Histricum, vel ex dulci aliquo
<lb/>astrictionis experte vel etiam vetusto. Ego quoque saepe
<pb n="13.378"/>
<lb/>myrteo et melino, ubi validius astringere res postulabat,
<lb/>medicamentum liquescet. Haec igitur compositio medicamenti
<lb/>tali symmetria conficitur, vetusti adipis, quem institores
<lb/>axungiam appellant, sint lib. ij, olei vetatis lib. iij
<lb/>et argenti spumae lib. iij, chalcitidis Ʒ iv. Haec autem
<lb/>ita coquere oportet; adipis membranulae omnes eximuntur,
<lb/>reliquum contunditur, ut liquari facile possit, mox ad
<lb/>ignem liquefit, deinde per colum destillatur, ut purum fiat,
<lb/>niliilque membranae habeat, pondo duo praedicta pendens,
<lb/>postea chalcitidis laevigatae pondo triens cum olei tribus
<lb/>libris adipi miscetur, his et argenti spumae pondo tria
<lb/>adficiuntur, ac omnia, ubi simul in mortario coierint, conjiciuntur
<lb/>in caccabum ac rudicula palmae moventur. Sufsiciet
<lb/>autem tibi ramus unus maiusculus, ut solida ligni. parte
<lb/>movendo utaris in modum spathae dictae, vocant enim
<lb/>sic id quo confecturas movent, et nos perspicuitatis gratia
<lb/>similiter nominabimus. Quod autem solidae rami parti
<pb n="13.379"/>
<lb/>continuum est, in orbem purgato ac tenellos ramusculos
<lb/>utrinque procedentes contusos decide, sed cortice prius
<lb/>exuto, ut segmenta injecta medtcamentum succo suo issihu
<lb/>an t insiciantque. lgitur statim ab initio spatha utendum
<lb/>est, sed tenuia palmae segmenta injicere oportet, ubi medicamentum
<lb/>cerato similem consistentiam habuerit. Nam
<lb/>si a principio ea immittas, succus injectorum, quem manere
<lb/>volumus, ex decoctione consumetur. Insuper spathae, qua
<lb/>medicamentum initio movetur, pars in caccabo intincta, postquam
<lb/>inaruerit, ut proprium succum non amplius servet,
<lb/>amputatam rejice, reliqua utere. Hanc rursus, cum medicamento
<lb/>intincta siccata fuerit, simili modo absecato. Constare
<lb/>autem vobis arbitror quod palmae ramum non
<lb/>multis diebus ante abscissum arbore esse oportet, quippe
<lb/>temporis intervallo arescit et succum amittit. Pridie igitur
<lb/>per hiemem auferatur, aestate vel eodem ipso die, quo
<lb/>cocturus es medicamentum. Lbi autem sic coctum spitL
<pb n="13.380"/>
<lb/>situdinem, ut non inquinet, acquisierit medicamentum,
<lb/>ipso uteris emplastro ad ulcera, quae cicatricem aegre dueunt,
<lb/>dysepulota vocantur, ad cruenta valet oleo liquefactum,
<lb/>benefacit phlegmonis, podagris, articulorum morbis,
<lb/>bubonibus, phymatis, ambustis, pernionibus, fracturis
<lb/>ossium, contusionibus, omnibus denique affectibus,
<lb/>quos appellant rheumaticos. Jam vero et multi, qui hernias
<lb/>absecant, post manus operam statim ipsum cum irrigationibus
<lb/>et cataplasmatis praeparatum imponunt. Si vero
<lb/>chalcitidis unciae sex immittantur, quae est selibra, medicamentum
<lb/>ad magna vulnera glutinanda promptius atque
<lb/>ad ea, quae cicatricem aegre ducunt, efficacius fiet. Sunt
<lb/>quidem in hoc etiam alia ejusdem potentiae medicamenta,
<lb/>ipsi tamen cum oleo liquefacto magis quam aliis omnihas
<lb/>in rheumaticis affectionibus fidendum est. Quum igitur
<lb/>plurima ejusmodi Romae existerent, nullum tam celebre
<lb/>probatumque fuit. Conducit, ut dixi, et podagricis et
<lb/>articulorum Vitio laborantibus quolibet tempore, quum
<pb n="13.381"/>
<lb/>dolores intensi non sunt, qui perfusiones et cataplasmata
<lb/>lenientia postulent. Incipientibus igitur atque augescentibus
<lb/>etiamnum id genus vitiis, liquefactum medicamentum
<lb/>refrigerari sinito idque spathomela deradens pilae injicito,
<lb/>cui vinum superfundito, quod ut recipiat, manibus ad pilam
<lb/>subigito, erit autem vinum austerius aetate quidem
<lb/>medium, substantia non crassam, sed quam maxime fieri
<lb/>potest, dilucidius, nam hujusmodi, utpote substantiae
<lb/>tenuioris, in altum corpus penetrat. Tantisper autem liquefacto
<lb/>medicamento ipsum infundito, manibus conterens,
<lb/>dum excipiatur misceaturque, nec humidum adnatet, quod
<lb/>contrito ac emollito medicamento mixtum non sit. Ad
<lb/>haec etiam si non prius refrigeratum medicamentum deraseris,
<lb/>liquefacto et adhuc calido vinum super su sum permiscere
<lb/>licet. Itaque in phlegmonum principiis vim repulsorsam
<lb/>validiorem esse oportet, in incrementis vero haec nonnihil
<lb/>imminuenda, quae digerit virtus augenda est. Quum autem
<pb n="13.382"/>
<lb/>in statum proprium seu vigorem phlegtnones tumor pervenerit,
<lb/>pares invicem esse potestates convenit repellendi
<lb/>et digererdi, nisi quis vehemens dolor medicamentum
<lb/>leniens requirat. Caeterum declinante phlegmone discufiendi
<lb/>vim augebitis, ut prorsus nihil vini eo tempore mistratis.
<lb/>Praeterea dum id liquescit, ubi astrictorum qualitatem
<lb/>satis excellere volumus, Hispanum oleum vel Istricum
<lb/>vel quod omphacinum et omotribes <hi rend="italic">crudum</hi> vocatur
<lb/>iniciendum est. Ubi aequales utrasque facultates habere cupias,
<lb/>oleo dulci nec recenti nec vetusto liquandum est. Si
<lb/>ut digerat expetis, vetus oleum vel cicinum commode fumitur.
<lb/>Emplastri autem medicamenti in liquescendo hujusmodi
<lb/>stat symmetria. Oleum paulo copiosius quam medicamentum
<lb/>esto, magisque aestate, videlicet ut libram unam
<lb/>absolvat, medicamenti vero decem unc. injecisse abunde
<lb/>suffecerit. Clarum est autem cuilibet hoc efsicacius reddi
<lb/>emplastrum, quo plus medicamenti habuerit, tanto autem
<pb n="13.383"/>
<lb/>magis mitigare ac dolorem tollere, quanto liquidius fuerit
<lb/>ex rosaceo liquefactum. At cerati, quod inungi possit, consistentiam
<lb/>recipit, dum medicamenti libra j. in olei selibra
<lb/>liquata fuerit. Tale vero phlegmonam declinationibus ex,
<lb/>usu est. Item sedis, rectique intestini tumores phlegmonodas
<lb/>sponte obortus omnibus melius juvat. Ipsum autem
<lb/>tunc liquefactum oportet cum oleo copiosiore, ut per cornu
<lb/>recti foraminis, cui vesica suis alligata sit, immittatur, velut
<lb/>in ejusmodi usurpare consuevimus. Ad haec frequenter
<lb/>ipsum in his ex rosaceo liquescimus, caccabo vasi, in quo
<lb/>liquescit, prius subjecto, qui calidam contineat, prunis vero
<lb/>ardentibus incumbat aut flammae sumo carenti. Jam vero
<lb/>pro superioris symmetriae modo liquatum, ut liquidi cerati
<lb/>spissitudinem habeat et pudendi et podicis ulcera persanat,
<lb/>imo et alia omnia usque ad ulceratos perniones et ambusta.
<lb/>Etenim universa statim inflammatione liberat, puraque
<lb/>reddit et solida^ implet carne, praesertim ubi plus
<pb n="13.384"/>
<lb/>chalcitidis adjectum fuerit. Insuper nemo ignorat, vinum
<lb/>quoque medicamento id eflecturo admiscendum esse. Quod
<lb/>si acetum acceperit, ambustis optime facit et statim et
<lb/>postea quolibet tempore impositum, sive illa jam pustulas
<lb/>sive non habeant. Constat autem, si quis in aqua
<lb/>ferventi ustus fuerit, hunc etiam affectum, pyrlosuton,
<lb/>ambustum igne nominari. Porro si medicamentum ante
<lb/>imposueris quam phlegmone sit orta, nihil adeo ipsius
<lb/>generationem impedit prohibetque. Quapropter, ut dictum
<lb/>est, nonnulli qui hernias secant, statim eo utuntur, neque
<lb/>prius vulnere madefacto. Ad haec contusionibus, fracturis
<lb/>et qualibuscunque plagis, si liquidum imponitur,
<lb/>accommodatissimum est remedium. Ligamentis autem circundatum,
<lb/>fasciarum instar, quibus rupturae deligantur,
<lb/>catagmaticas vocant, oedemata omnia et inflationes mirifice
<lb/>juvat. Quum malo succo corpus abundat vel admodum
<lb/>sentiens est, quamprimum contusis et percussis partibus
<lb/>illud impones, hyoscyamus recens adficietur, qui si non
<lb/>est recens propter anui tempus aut locum, nihilo magis
<pb n="13.385"/>
<lb/>ipsum desiderabis, si adjungas eum, qui per aestatem repositus
<lb/>est, qualis etiam singulis annis ex Creta nobis
<lb/>Romam apportatur. Hoc magis adhuc dolori sedando^ opportunum,
<lb/>id est anodynon medicamentum, succus mandragorae
<lb/>mixtus efficiet. Non autem vos latet et hunc a
<lb/>Creta optimum fictilibus poculis afferri, cujus unciam
<lb/>j. librae olei emplastri liquelacti miscere sufficit, atque
<lb/>interdum amplius, interdum minus impones, prout dispositio
<lb/>postulat. Conducit autem in ejusmodi corporibus
<lb/>et medicamentum ex rosaceo liquefactum esse. Caeterum
<lb/>ex casu contusis partibus vel ligno ac lapide percussis,
<lb/>etsi ecchymosis quaedam contigerit, protinus ab initio
<lb/>medicamentum liquatum imponi oportet, vino ut docui
<lb/>mixto. Quod vinum die tertio aut certe quarto, si pars
<lb/>inflammatione careat, auferri oportet, oleo autem veteri
<lb/>emplastrum liquare; nam si plus astringantur ecchymomata,
<lb/>vix queant per halitum digeri. Hoc medicamento
<lb/>etiam utor adversus erysipelata, praesertim phlegmonode,
<pb n="13.386"/>
<lb/>et adhuc longe magis ad phlegmonas erysipelatodeis. Princspio
<lb/>igitur impono ipsum liquatum ex rosaceo, quod oleo
<lb/>omotribe, <hi rend="italic">crudo</hi>, et falis experte constet, tale enim erysipelatis
<lb/>est accommodatissimum. Ita jam liquefacto Insani
<lb/>succus in mortario misceatur, qui totus per totum accurate
<lb/>subigatur excipiaturque; qui si non adest, psyllii;
<lb/>si aestas fuerit, etiam omphacis, id est uvae acerbae cum
<lb/>portulacae vel sempervivi succo. Etenim uvae acerbae liquor
<lb/>per se plus quam oportet astringit, tanta autem
<lb/>astrictio erysipelata laedit, ut quae calorem ipsorum cutem
<lb/>densando includat. Rursus portulacae succus neque is
<lb/>solus prae lentore potest exprimi. Optimum igitur est, qui
<lb/>ex uva acerba prius tusa exprimitur, portulacae in pisa
<lb/>committere et sic iterum contundere, deinde ubi ex am..
<lb/>bobus mixtum exacte unitum fuerit, liquorem elicere.
<lb/>Simili modo etiam sempervivi succum exprimes, nam scorsum
<lb/>neque ex hoc, quemadmodum neque ex cotyledone,
<lb/>succum copiosum exprimere quisquam potest. At mandragorae

<pb n="13.387"/>
<lb/>pomorum maturitate vigentium succus recens adjectus
<lb/>magis aptum medicamentum efficiet, quem si tempus
<lb/>non admittat, illius quae a Creta vel alio quopiam loco
<lb/>advehatur, miscere non dubitabis. Quin et hyoscyami
<lb/>succum miscere ei consuevimus, interdum meconium, ita
<lb/>autem nominatur papaveris succus. Satius autem est una
<lb/>cum hoc et glaucii quippiam superindere. At his multo
<lb/>imbecillior, sed acquisitu faedis, lactucae succus est, tum
<lb/>agrestis, tum hortensis, quam universi Graeci hujus tempestatis
<lb/>non thridacinem, sed thridaca nominant, agrestem
<lb/>solam thridacinen appellantes. His rursus fereos, polygoni,
<lb/>trifolii et auriculae muris, succi minus ad refrigerandum
<lb/>efficaces sunt, quanquam et ipsi refrigerant, sed his evidentius
<lb/>lenticula palustribus locis proveniens. Horum omnium
<lb/>penuria miscebis acetum et aquam. Porro medicamenta
<lb/>haec universa ascititias qualitates frigidas habeant, vasis
<lb/>videlicet aquae admodum frigidae aut nivi insistentibus.
<lb/>Atqui ipsum quoque phoenicinum medicamentum simili
<pb n="13.388"/>
<lb/>modo refrigeratum erysipelatis admoveatur, donec vehomens
<lb/>ipsorum ardor subsidat. Liquet autem, subinde ea,
<lb/>quae adventitia qualitate frigida erysipelatosis affectibus
<lb/>succurrunt, immutanda esse, maxime ubi exactum erysipelas
<lb/>citra phlegmonem fuerit. Posteaquam vero vehemens
<lb/>ille ardor quieverit aut nec perfectum plane erysipelas
<lb/>afflixerit, sed vel erysipelatodes phlegmone vel phlegmonodes
<lb/>erysipelas, non adhuc externum frigus admoliemur,
<lb/>verum a succis etiam impense frigidis abstinebimus, eos
<lb/>medicamento liquefacto miscentes, qui mediocriter refrigerant.
<lb/>Atque ab his jam et lini seminis et chamaemeli
<lb/>succum misceamus, ipsoque solo postea medicamento liquato
<lb/>utemur, nihil aliud praeterea immittentes. At si
<lb/>quando lividum ex frigefacientium ni erysipelas evaserit,
<lb/>tale non amplius erysipelas appellandum est, sed tunc abstinere
<lb/>non a vini mixtura modo, sed rosacei quoque et
<lb/>astringentium oleorum oportet, nam solum phoeniculum
<pb n="13.389"/>
<lb/>veteri oleo liquefactum, quod livorem contraxit, per halitum
<lb/>discutere potest, et tunc affectae partes aqua calida
<lb/>foventur et scarificantur. Vobis si fuerit visum hoc
<lb/>interdum facere, protinus phoeniculi liquefacti humidum
<lb/>medicamentum, cui vinum adjectum sit, imponere convenit,
<lb/>altero die Vinum auferendum. Quod si jam plus impendio
<lb/>erysipelas refrigeratum ab immodice refrigeranti…
<lb/>bus medicis acceperimus, ut jam quoque nigricet, perfusione
<lb/>et scari sicatione magis utemur, atque citra haec calcis
<lb/>vivae quippiam liquido medicamento immittamus; si vero
<lb/>laborantes teneri sunt, lotam ipsam usurpabimus. Tunc
<lb/>prodest etiam succus coriandri medicamento inditus, qui
<lb/>sane et cum cerato rosaceo juvat non mediocriter. Ad
<lb/>haec sane similesque affectus alia pleraque medicamenta
<lb/>sequenti sermone dicentur, quaedam pari virtute cum phoelucino,
<lb/>nonnulla etiam efficaciore praedita. Adversus autem
<lb/>rhe Iun a ficos affectus omnium optimum hoc medicamentum
<lb/>est, ac spe majora frequenter. praestitit. Quum
<pb n="13.390"/>
<lb/>itaque femur aliquando prope inguen, cruda phlegmone
<lb/>totum id affligente, suppurasset, crus ita nobis figurabatur,
<lb/>ut sanies ad inguen conflueret. Facto autem ulcere,
<lb/>dum hoc longiore intervallo contingeret, fluxio quae in
<lb/>femur decubuerat, evacuata est, sed sistulosa quaedam
<lb/>affectio sub fautoris totius cute orta est, ut ipsam juxta
<lb/>patellam seu epigonatidem dividere cogitaremus, quo
<lb/>saniei utrinque liber esset exitus, medicamentis autem liquidis
<lb/>inditis largius pertranseundi via promptior. Ubi autem
<lb/>famur solvissem posterus die, quo incidere ipsum decreveram,
<lb/>inventa sunt omnia collapsa, arida madorisque
<lb/>expertia. Nemo igitur non novit quod rationi consentaneum
<lb/>erat et postero die et sequentibus similiter uti medicamento,
<lb/>quandoquidem particula quotidie coloratior ac
<lb/>omnino sanior quam esset reddebatur. Curato itaque hoc
<lb/>modo adolescente postea multas rheumaticas affectiones
<lb/>hoc medicamento sanavi, quae quidem osculum simplex
<pb n="13.391"/>
<lb/>haerent, sed ut glutinari non posset et fistulosum intus
<lb/>esse. Non est autem ab ipsius medicamenti usu desistens
<lb/>dua, etiam si multis diebus evidens nullum praesidium
<lb/>affere videatur, ut quod postea uno interim die simul
<lb/>universam utilitatem maximam ostendat. Quare bono
<lb/>aulos hoc semper in rheumaticis affectionibus utamini,
<lb/>in tenerae quidem carnis homine vel puero aliquo vel
<lb/>mulsae post praedictam symmetriam quatuor uncias chalcitidis
<lb/>immittentes, in valido ac duro corpore ex proportime
<lb/>vel unciam unam vel duas apponentes, ut quin..
<lb/>que vel sex chalcitidis unciae sint, tres librae utriusque,
<lb/>nempe olei veteris et argenti spumae, duae vetusti adipis,
<lb/>quem nstitores axungiam appellare l diximus. Diluatur
<lb/>autem it rheumatum vitiis oleo dulci nec novo nec veteri,
<lb/>assuuatque vinum austerum aetatis mediae. Hoc medicamenttm
<lb/>coarguit Theffali nugacitatem, efficacissimum
<lb/>auxiliumx ex contrariis potentiis compositum ostendens,
<lb/>quarum si alteram adimas, nihil faciet praedictorum.
<pb n="13.392"/>
<lb/>Nam neque ex astringentibus solum sine laxantibus ad
<lb/>rheumaticos affectus praeclarum quidquam perficiet, vel
<lb/>certe ad phlegmonas incipientes et augescentes; neque eum
<lb/>leniendi vim obtinebit, neque ex solis relaxantibus lisGussorium,
<lb/>sine astrictione consectum, quae indurata habent
<lb/>emollire. Porro laxabit perfecte et mediocriter enolliet,
<lb/>si non admodum vetus oleum et adipem receperit.
<lb/>Quod ita Mnaseus medicamentum condidit, aequalia invicem
<lb/>continet tum oleum tum argenti spumam tua adipem,
<lb/>sed maxime phlegmonis incipientibus increscentibusque
<lb/>est contrarium. Habet et nostrum vidisset hoc
<lb/>medicamentum eadem omnia, quae Mnasei, et argenti spumam
<lb/>et adipem et oleum, verum si nihil ex it, quae
<lb/>astringunt, acceperit, partes efseminat et robu earum
<lb/>dissolvit, ob quod etiam fluxioni fiunt obnoxhe. Didicistis
<lb/>enim non semper ob calorem immodicum, ut qui-t
<lb/>datu arbitrantur, corporis partes fluxionibus laborare,
<pb n="13.393"/>
<lb/>sed hoc quidem ipsis raro accidere, ab imbecillitate vero
<lb/>illarum id genus vitii progigni, quae ut plurimum ex
<lb/>intemperie frigida proficiscitur. Itaque si humectet eas
<lb/>quispiam calefaciatque medicamentis laxantibus, dissolutae
<lb/>prorsus et infirmae fiunt. Rursus si tumores in rheumaticis
<lb/>affectionibus fortiter astringat, initio quidem proficere
<lb/>videbitur, caeterum quod restat s contumax et scirrhosum
<lb/>faciet; nam magna ex parte tales affectus ne quidem
<lb/>ferunt nimis astringentium impositionem, ut qui illis
<lb/>et dolore et tensione molestentur. Atqui omnis dolor inflammata
<lb/>exacuit irritatque et fluxionibus .occasionem praebet,
<lb/>quamvis rheumatica intemperie aeger non afficiatur.
<lb/>Sed miri nihil est, Thessalum medicae artis operum inexpertum,
<lb/>et qui affectiones ratione invenire nequeat,
<lb/>omnem phlegmonarum curationem ignorare. Vobis autem,
<lb/>qui crebro tum phoenicini hujus tum aliorum medicarnentorum,
<lb/>quae contrariis constant virtutibus, evidentissima
<lb/>in multis morbis auxilia videritis, conandum est
<pb n="13.394"/>
<lb/>ipsis quoque, ubi jam composita interdum desiderantur,
<lb/>eadem methodo ex illis quaecunque regio praebet, conticere,
<lb/>quum phlegmonem suspicamini futuram vel lucepisse
<lb/>modo, quae magis astringunt, in augmento ipso,
<lb/>quae minus, in statu et declinatione, quae magis relaxant
<lb/>et digerunt. Semper tamen utraque misceatur et
<lb/>repellendi et discutiendi facultas, nisi quando fluxio prorsus
<lb/>constiterit et corpus vacuum fuerit, tunc ad digerentem,
<lb/>sicut in primis incursibus ad repulsorium virtutem,
<lb/>tuta est accessio.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="5">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="5">Cap. V.</num> <hi rend="italic">De emplastris, quae ex lithargyro parantur</hi>.</label>
<lb/>Quoniam in emplastri mei phoenici ni confectura
<lb/>adipem vetustum et oleum digerendi potestatem habere
<lb/>dixi, chalcitidem vero et palmam cogendi repellendique,
<lb/>haec autem medicamentum emplastrum sine argenti spuma
<lb/>procreare non possunt, ob id visum mihi est, de ipsius
<lb/>spumae argenti usu deinceps verba facere, siquidem phoenicini

<pb n="13.395"/>
<lb/>viribus nec eam obesse quicquam nec conducere,
<lb/>sed materiae ad emplastri medicamenti compositionem tantum
<lb/>idoneae rationem obtinere putandum est. Non absurdum
<lb/>itaque mihi apparet, si de ejusmodi medicamenti,
<lb/>exempli gratia de litbargyro, disputationem instituero.
<lb/>Sunt non pauca, quae potestatem aut nullam aut exiguam
<lb/>admodum medicamento, quod praeparatur, simul
<lb/>asserunt, commoditatem vero materiae praebent, ut vel
<lb/>emplastri vel cerati speciem referat. Neque enim lithargyrus
<lb/>manifesto calida est, sicut nec frigida nec humida,
<lb/>sed exiguam siccandi habet virtutem in primo abscessu
<lb/>ab iis, quae adamussim media sunt inter humida et
<lb/>sicca. Non tamen vis ejus est obstruere, sicut nec aperire,
<lb/>item nec abstergere, quemadmodum nec inquinare
<lb/>eVidenter, sed paulum a mediis ad crassius quodammodo
<lb/>recessit. Verum hoc quoque ex diuturna coctione deponit,
<lb/>fusa per ignis potentiam et alterata. Porro fota per
<lb/>se cruda femorum attritus ex itinere juvat, quo etiam
<pb n="13.396"/>
<lb/>parum exiccare cognoscitur. At neque acrem vel dincem,
<lb/>neque acidam vel amaram vel austeram vel acerbam
<lb/>vel omnino astringentem facultatem ipsam habere gustus
<lb/>abunde testis est. Quemadmodum etiam ulcera nec ab
<lb/>ea derodi nec calefieri nec refrigerari nec purgari nec
<lb/>carne impleri nec, quum caro superereverit, tolli perespimus.
<lb/>Licet itaque nobis in varium usum administrare argenti
<lb/>spumam, interim ex oleo et aqua coctionem ejus
<lb/>adusque emplastri spissitudinem molientibus interdum ex
<lb/>oleo et aceto, aliquando ex oleo et vino. Porro in quibuscunque
<lb/>istorum coquatur, melius id medicamenti redditur,
<lb/>quod magis coctum fuerit, quod liquidorum, quae
<lb/>miscentur, copia continget. Est enim ex iis medicamentis,
<lb/>quae liquefieri possunt, etiam spuma argenti, dum tota
<lb/>funditur, sicut resina et cera, sed non statim ubi ignem
<lb/>contigerit, unde multis imponit, qui nullo modo ipsam
<lb/>fundi existimant. Igitur si cum oxelaeo coquatur, liquescit
<lb/>citius, perinde ac cum aerugine, quae et ipsa fundi natma

<pb n="13.397"/>
<lb/>solet, uti chalcitis quoque et misy. Ipsorum itaque
<lb/>celerrime chalcitis funditur, tardissime argenti spuma, at
<lb/>in horum medio sunt aerugo et misy. Funditur et sori,
<lb/>sed longiore temporis intervallo, ut quod terrestre magia
<lb/>et saxeum sit, quam chalcitis et misy, sed de his iterum
<lb/>dicetur. Argenti autem spumam per oxelaeum coquens^
<lb/>ocius liquefactas, per hydrelaeum tardius, tamen funditur
<lb/>sic quoque, si duplum ejus sit uterque humor. Ego
<lb/>certe plus etiam quam duplum miscui frequenter, ut
<lb/>paulo post exponam. Atqui melius est statim ab initio
<lb/>haec tria in mortario miscere, argenti spumam, aquam
<lb/>et oleum. Quod si candidum medicamentum esse cures,
<lb/>oleum purius lucidiusque injicito, atque aquam similiter
<lb/>puram ac candidam, coquatur in loco sub dio, foli exposito,
<lb/>quia nubilus aer medicamentum denigrat, sincerus
<lb/>magnum ad albedinem adjumentum affert, sicut aqua
<lb/>etiam in hujusmodi aere aspersa. Caeterum observato, ne
<lb/>coctionem lignis aut carbonibus peruri incipientibus, mo^
<pb n="13.398"/>
<lb/>haris ; nam fumus ei facile nigredinem conciliat. Perustis
<lb/>igitur antea carbonibus, cum exacte ardent, tunc coctionem
<lb/>suspicare, quod si illam per hos absolvi non licuerit,
<lb/>in alio foco simili modo carbonibus praeparatis caccabum
<lb/>superponito. Quae ergo medicamenti candidi fa ciendi
<lb/>gratia observanda sunt, abunde satis indicatum est.
<lb/>Jam vero hoc fit glutinantius, quo plus, ut dictum est,
<lb/>liquoris assuerit, quemadmodum si singulorum trium pondo
<lb/>libram unam injicias, firmius adhaerebit. At si argenti
<lb/>spuma non illiquescat, causa est potissimum, cur id facile
<lb/>decidat, sicut diutius adhaeret, quum argenti spuma cocta
<lb/>funditur alteraturque. Candidius sane erit citiusque coquetur,
<lb/>libris duabus aquae in tres utriusque, puta spumae
<lb/>argenti et olei, injectis, atque hoc in parvis ulceribus
<lb/>uti consuevimus. Medicamenti, quod aqua coquitur, potestas
<lb/>nota est, si meminerimus eorum quae in commentario
<lb/>de simplicibus medicamentis dicta sunt.</p>

</div>
<pb n="13.399"/>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="6">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="6">Cap. VI.</num> <hi rend="italic">De emplastro, quod ex lithargyro et
<lb/>hydrelaeo conficitur</hi>.</label> Aqua peculiari substantia semper
<lb/>humectat et refrigerat, ascititia autem calore assumpto,
<lb/>donec ipsum conservat, calefacit, frigida facta refrigerat.
<lb/>Oleum vero si recens sit, medicamento non renititur, permanet
<lb/>enim humidum et modice frigidum, quali maxime
<lb/>tenera corpora et vitiosis humoribus repleta indigent.
<lb/>Mulieres itaque et pueri, atque ex grandioribus mollem
<lb/>corporis habitum sortiti, sunt autem hi et candidi cute,
<lb/>ejus generis medicamenta requirunt. Porro coctum ostendimus
<lb/>ex oleo copiosiore et aqua reddi tam glutinans,
<lb/>ut ne quidem a lotis decidat. Et vero etiam ulceribus,
<lb/>quae ad cicatricem veniunt, multis diebus subsequentibus
<lb/>medicamentum immanere expedit, quo melius et
<lb/>citius ita cicatrix ducatur. Notum est hujusmodi medicamentum
<lb/>pruritus desquamata et, ut uno verbo expediam,
<lb/>parva ulcera persanare, in quibus et subliquidum, ut vocant,

<pb n="13.400"/>
<lb/>ceratum aliaque id genus quaedam utiliora sunt iis,
<lb/>quae validam potestatem obtinent, qualia magnis vulneri..
<lb/>bus imponimus. De quorum omnium universali virtute
<lb/>in tertio libro de morbis curandis dictum est, in quo
<lb/>generales communesque sermones universales nuncupant,
<lb/>de quaque ulceris differentia tradidi, ostendens quales mestramentorum,
<lb/>quibus illa curabuntur, vires esse conveniat.
<lb/>Hic vero particulares materias recenseo, symmetrias
<lb/>miscendorum destruens, et modos, quibus si praeparentur,
<lb/>reddantur optima, demonstrans. Ex hydrelaeo itaque argenti
<lb/>spuma, sicuti dictum est, praeparata, emplastrum tactu
<lb/>blandissimum et adhaerendo pertinax efficit, praeterea
<lb/>aspectu album, refrigeratoriam vim habens mediocrem,
<lb/>cujus auxilio exulceratis partibus ne quid influat impedit,
<lb/>et quod jam influxit denuo ad partes circumjacentes
<lb/>retrudit, ut res fiat hujusmodi, qualis quum spongiam aqua
<lb/>frigida humentem parti cuipiam corporis imponimus. Nam
<lb/>illa <hi rend="italic">rugosum contractumque</hi> totum locum facit, non tantum

<pb n="13.401"/>
<lb/>repellens quod influit, sed etiam quod in eo continetur
<lb/>ad vicina elidens. Atque emplastrum modo commemoratum
<lb/>non ea prima facultate, sed per accidens exiccare
<lb/>dicetur. Nam proprie quidem et primario ea, quae
<lb/>digerunt et temperamenta ad sicciorem statum perducunt,
<lb/>nominantur siccantia, ex accidenti vero etiam ea, quae
<lb/>frigoris causa id, quod influit, propulsant, quod continetur
<lb/>expellunt. In summa nullum humectans vel primario
<lb/>vel ex accidenti, ulceribus commodum est, ut in tertio
<lb/>Methodi libro monstravimus. De argenti spuma, quae ex
<lb/>hydrelaeo praeparatur, etiam haec sufficiunt.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="7">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="7">Cap. VII.</num> <hi rend="italic">De emplastro quod ex llthargyro et
<lb/>oxelaeo componitur</hi>.</label> Digrediendum modo est ad eam, quae
<lb/>oxelaeo constat. Itaque mediocriter exiccans medicamentum
<lb/>sit, si utriusque, nempe olei et aceti, duplo major portio
<lb/>quam argenti spumae misceatur. At si vetus quoque oleum
<lb/>sit, adhuc etiam magis exiccat. Copiosior vero quam
<pb n="13.402"/>
<lb/>duplum sit utriusque mensura, valentius enim facit meduramentum,
<lb/>quapropter fistulas, quae nondum callum
<lb/>durum habent, curat. Caeterum spumae argenti una pars
<lb/>injicitur, illorum singulorum duae et semis. Quin etiam
<lb/>tripla utriusque parte nonnunquam mixta toto die coxi
<lb/>medicamentum, unde reddebatur quidem nigrum, sed
<lb/>perinde ac bitumen probum splendescebat. Porro maxima
<lb/>siccandi potentia hoc pollet curatque ulcera difficilia et
<lb/>fistulas, quales dixi, jungit, vulnera cruenta glutinat, uno
<lb/>verbo, exiccat sine morsu, hujus rei gratia etiam alia
<lb/>universa ulcera sanat, majora minoraque, donec ad cicatricent
<lb/>perveniant. Aequum est et alia quaedam ejus opera
<lb/>commemorare, quae forsan ne quidem speraveris, quantum
<lb/>ad materiae humilitatem attinet. Nam quum quis in
<lb/>febre ex parotide suppurata judicatus fuisset, parva relicta
<lb/>est fistula, quam post sex menses a principio in agro mihi
<lb/>ostenderunt, erat enim puer filius agricolae, annos natus
<lb/>circiter quindecim. Huic cum ex emplastro illo, quanta
<pb n="13.403"/>
<lb/>tunc mihi copia aderat, imponendum dedissem ; ipse in ur..
<lb/>hem reversus sum, ac pluribus negociis medicis occupatus,
<lb/>oblitus sum ejus, qui medicamentum acceperat, sed post
<lb/>duos certe menses in urbem venit incolumis, cum hoc ego
<lb/>eventurum non admodum sperassem. Immittentibus enim
<lb/>nobis suillum pilum per fistulam ad articuli commissuram
<lb/>usque procedere videbatur. Non multos post dies, quum
<lb/>alius puer sorte fortuna ejusdem cum priore aetatis eodemque
<lb/>morbo laborans, mihi esset ostensus, emplastrum
<lb/>hoc imposui, quo ille pariter integrae sanitati restitutus effi
<lb/>Ab eo tempore plurimos eodem vitio hujus medicamenti
<lb/>virtute liberavi tum pueros tum adolescentes tum mulieres.
<lb/>Igitur si vos quoque uti eo ad hujusmodi affectus volueritis,
<lb/>vetustissimum oleum et acetum quam acerrimum ex vino
<lb/>videlicet Inlu confectum injicitote, non ut quidam aqua
<lb/>mixta ipsum praeparant, sed purum sit quam maxime licet
<lb/>ac pellucidum, tale si quidem tenuius commodiusque iis
<pb n="13.404"/>
<lb/>erit, ad quae ipsum requirimus. Hoc medicamento etiam
<lb/>musculos induratos subinde curavi.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="8">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="8">Cap. VIII.</num> <hi rend="italic">De emplastro, quod ex lithargyro et
<lb/>oenelaeo praeparatur</hi>.</label> Reliquum est, ut de argenti spuma
<lb/>dicam, quae ex oenelaeo componitur et eandem praedictis
<lb/>symmetriam ac virtutis excessus pro humorum copia respondentes
<lb/>habet. Etenim aequali portione tria missa praeparavi
<lb/>et duplo majori utriusque liquidi mensurae quam argenti
<lb/>spumae, dimidium insuper ac interdum et triplum addidi.
<lb/>Confeci autem nonnunquam ipsum et hoc modo. Per aestatem
<lb/>sole calido argenti spumam ex vino Falerno conterebam
<lb/>singulis diebus quindecim continuis, vinum rursus, si forte
<lb/>primum evaporarat, infundens. Post dictos dies coelum
<lb/>medicamentum exiccans abunde factum est, quo in rheumaticis
<lb/>quoque affectionibus perinde ac phoenicino usus
<lb/>sum, ex oleo liquefaciens, ut in illo praedictum est. Ac
<lb/>femur jam diu induratum cruentaque vulnero eo sanavimus,
<pb n="13.405"/>
<lb/>atque ad omnia fuit optimum. Itaque si Falernum ad manum
<lb/>non habeas, aliud sumito colore fulvum, sed tenue substantia,
<lb/>ut polluceat, cujusmodi est Ariusium, quod in Chio
<lb/>nascitur, et odorum vehementer Lesbium, in Mitylene paucum
<lb/>in Ereflo et Methymna copiosius meliusque proveniens,
<lb/>item quod Falerno simile est, Tmolite. Est et hoc
<lb/>tenuissimum, pellucidum, fulvum colore, dulce mediocriter,
<lb/>nimis quam odoratum, potes inveteratum hoc usurpare ad
<lb/>quaecunque et Falerno uteris. Est porro et aliud vinum
<lb/>smohtae huic tum colore tum substantia simile, verum
<lb/>neque dulce neque odoratum, habet autem vim quandam
<lb/>astringendi, sed dulcedine multo inserius est. Haec itaque
<lb/>ex cocta spuma argenti fiunt medicamenta.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="9">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="9">Cap. IX.</num> <hi rend="italic">De crudae lithargyri usa</hi>.</label> Non cocta
<lb/>quidem per se, ut annotavimus, attritus emendat. Ex aceto
<lb/>autem Ihu vino trita liccataque ulceribus medetur, quae
<pb n="13.406"/>
<lb/>ob humiditatem vix cicatricem recipiunt. Quod si mordacitatis
<lb/>expertem esse cupis, elota utitor.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="10">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="10">Cap. X.</num> <hi rend="italic">Quomodo lavare oporteat lithargyron et
<lb/>reliqua metallica</hi>.</label> Facile autem eluitur, ut quae statim
<lb/>propter innatam gravitatem liquoribus, in quibus laevigatur,
<lb/>subsidat, unde totam mordacitatem in aqua lota
<lb/>exuit, acuti vero sensus corpora parum adeo mordacem
<lb/>percipiunt, si ex aceto vel vino eluatur. Porro convenit
<lb/>diligenter toto die contritam cum liquore per noctem relinquere,
<lb/>postero die mane illum auferre, alium mox superfundere,
<lb/>postea rursus terere similiter iterum que sequenti
<lb/>aurora liquorem emittere. Quod faciendum est, donec simul
<lb/>cum humore litbargyri velut tenuissima quaedam portio
<lb/>achne dicta appareat, quumque nihil amplius innatat, nihil
<lb/>etiam magis effundendum est, attamen conterere diebus pluribus
<lb/>et si nihil ei insistat, idque sole serventi satius est,
<lb/>ita enim accidit, ut medicamentum exiccet valentius. Porro
<lb/>noverunt omnes id aestate non solum in argenti spuma,
<pb n="13.407"/>
<lb/>verum in aliis etiam, quae hoc modo praeparantur, fieri
<lb/>commodius. Si quidem cadmia, aeris squama aes ustum,
<lb/>ad haec item, quod vocatur diphryges, cerussa, misy, fory,
<lb/>summi et omnes lapides, praeterea calx, perinde ut argenti
<lb/>spuma, ex liquore aliquo praedicto eluuntur laeviganturque.
<lb/>Interdum ex marina praeparationem ipsorum
<lb/>molior, de quibus in sermonis processu rursus agetur, nunc
<lb/>enim propositum mihi est emplastra percensere, quae Graeci
 <lb/>juniores medici cum <foreign xml:lang="grc">ρω</foreign> in ultima syllaba et scribunt et
<lb/>enunciant. Quemadmodum in centrio et melotride facere
<lb/>omnes consueverunt, siquidem in his prima nominum positio
 <lb/>videtur sine <foreign xml:lang="grc">ρω</foreign> facta fuisse a verbo quidem con hin,
<lb/>quod est pungere, centrio nominato, ultima syllaba rho non
<lb/>habente, melotride vero composita ex mela et ote, id est
<lb/>specillo et aure. At quum hoc tempore prope omnes ea cum
<lb/>rho efferant, non peccaveris, si simili modo cum illis pronuncies,
<lb/>praesertim in centtio, quippe ostendimus in opere,
<pb n="13.408"/>
<lb/>quod contra illos, qui <hi rend="italic">soloecismum</hi> committentes corripiunt,
<lb/>prodidimus et ipsos Atticos viros viescentem usum et confuetudinem
<lb/>sequutos fuisse. Nam alii quoque ante me indicarunt
<lb/>Atticorum linguam permultum a proprietate sua decudisse,
<lb/>ac omnes, quorum eloquentiae laus ac gloria maxisila
<lb/>apud Graecos extat, suae quemque tempestatis morem
<lb/>imitatos fuisse. Et nos itaque, quum omnes inveniamus jam
<lb/>medicamentarios libros emplastri nomen, cum rho scriptum
<lb/>habere, usum praevalentem sequemur.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="11">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="11">Cap. XI.</num> <hi rend="italic">De medicamentis, quae ex molybdaena
<lb/>consociantur</hi>.</label> Relatum a me est superius quoque molybdaenam
<lb/>et argenti spumam in eundem fere usum adhiberi.
<lb/>Omnia enim, quae ex argenti spuma componuntur, etiam ex
<lb/>molybdaena fieri possunt, sed facultate invicem disserunt
<lb/>tantum, ut molybdaena substantiae crassioris frigidiorisque
<lb/>sit, argenti spuma tenuioris et inter calidam ac frigidam
<lb/>mediae. Caeterum colores medicamentorum, quae inde
<pb n="13.409"/>
<lb/>praeparantur, molybdaena nonnihil evariat, quatenus Insatores
<lb/>ipsos efficit. Quare et alborum emplastrorum, quae
<lb/>non modo cerussam, sed argenti spumam quoque habent,
<lb/>nullum ex molybdaena constat, quippe ex hujus mixtura
<lb/>color albus cinereus redditur. Potestas autem in albo emplastro,
<lb/>quod ex hydrelaeo componitur, melior etiam evadit,
<lb/>praecipue in teneris corporibus, tantum abest ut pereat.
<lb/>Quum discutere quid volumus, argenti spuma, quam
<lb/>molybdaena potior est. Pari modo et in reliquis medicamentis
<lb/>cunctis, quae ex argenti spuma compositionis titulum
<lb/>sortita sunt, cum molybdaenam adjicimus, color et virtus
<lb/>tantum immutantur medicamenti, quantum paulo ante indicavimus.
<lb/></p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="12">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="12">Cap. XII.</num> <hi rend="italic">De emplastris albis, quae ex lithargyro
<lb/>et cerussa fiunt</hi>.</label> Vel coloris causa medici cerussam
<lb/>argenti spumae ad emplastra alba conficienda miscent, vel ut
<lb/>quandam astringendi ac refrigerandi vim medicamento
<lb/>concilient. Videntes autem et hujusmodi nigrescere, quum
<pb n="13.410"/>
<lb/>largius coctum fuerit, praesertim lignis et iis quoque fortalle
<lb/>fumidis nec in aere puro, mox ab igne tollere coguntur,
<lb/>ob quod ipsum nec aquam copiosam nec oleum misuere.
<lb/>Merito igitur resinam ei adj ungere excogitarunt, quo
<lb/>sequax ac sibi continuum fiat, viscosum quid assumens
<lb/>maxime cum liquida resina immittitur. At ex tali mixtura
<lb/>deterius efficitur medicamentum cum mordax quiddam resina
<lb/>repraesentet, quod vero siccet, nihil admodum generosum,
<lb/>cujus usum maxime ulceribus esse necessarium didicistis.
<lb/>Quaedam itaque vel insigniter mordaces sunt resinae,
<lb/>de quibus universis iterum sermo futurus est. Mitissimae
<lb/>vero duae inter eas sunt, prima terebinthina, larix altera
<lb/>nuncupatur. Has igitur miscere satius est, ubi id genus emplastri
<lb/>conficere cogitas. At multo leniora tactu omnia fiunt
<lb/>tum quae resina constant, si cerae quid adjectum sit, tum
<lb/>quae ex cera, si resinae nonnihil admixtum habeant. Quamebrum
<lb/>cera quoque resinae immittenda est : ut autem color
<pb n="13.411"/>
<lb/>emplastri albus fervetur, albam ceram esse congruit. Est
<lb/>sane alba, quae suapte natura provenit, Pontica, sic enim
<lb/>nominari jam consuevit, licet aliunde veniat, quod plurima
<lb/>in Ponto alba nascatur, aliis in regionibus paucissima, ac
<lb/>candida, quae Tyrrhenica nominata est, non sponte nascitur,
<lb/>quare nullam evidentem habet acrimoniam. Quae vero
<lb/>suo instinctu proveniunt, nonnullae acres sunt, quas prius
<lb/>eluere oportet in hunc modum. Liquantur primum ad ignem,
<lb/>deinde in aqua fontis pura demerguntur, ubi permoventur
<lb/>expurganturque. Simili ratione et pix et resina et quod
<lb/>pbyfema dicitur lavandum est, de quibus iterum exactius
<lb/>commentabimur. In praesentia, quoniam albi emplastri cossi..
<lb/>positionem tradimus, reliquum eorum, quae praecepta sunt,
<lb/>deinceps percensebimus. Posteaquam ergo cerussae spumaeque
<lb/>argenti, coctis prius, usque dum medicamentum adamussim
<lb/>non inficiat, cera simul cum resina fuerit adlecta,
<lb/>candidum jam emplastrum, si placet, habebitis, interim
<lb/>aquam injicientes, interim oleum duntaxat idque nunc
<pb n="13.412"/>
<lb/>recens nunc vetus. Prius enim jam audivistis, quam virtutam
<lb/>aqua et oleum vetus habeat. Novistis item, quod
<lb/>omphacinum oleum et id, quod colitur in Iberis, quae nunc
<lb/>Hispania dicitur, astringens quippiam medicamento adjicit.
<lb/>Histricum non modo exiguam astrictionem, sed amaritudinem
<lb/>quoque refert. Proinde different tantum ex astringentibus
<lb/>consecturae ab iis, quae dulci oleo constant, quanto
<lb/>initio ulceris et fini potiora sunt omnia, quae nonnihil
<lb/>astringens continent, in mediis dulcia. Nam in principio
<lb/>medicamenta repellentia prosunt ulceribus, ne phlegmone
<lb/>corripi incipiant, inde quae magis relaxent, si non pblegmone
<lb/>adsit, transpiratus gratia; quod si assuerit, etiam ob
<lb/>illam, ut citius dissolvatur. Enimvero clarum est de parva
<lb/>phlegmone verba fieri, siquidem exigua ulcera, in quibus
<lb/>albis hisce emplastris utimur, magna comitari phlegmone
<lb/>non potest, si error nullus accesserit. Caeterum et ulceribus,
<lb/>quae jam ad cicatricem veniunt, astringendi qualitatem utin
<lb/>Iem esse, nullus ignorat. Tempus igitur jam postulat medsu
<pb n="13.413"/>
<lb/>cementorum, quae emplastrum album utilissimum constituunt,
<lb/>symmetriam exponere.</p>
 <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_1.12.1">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">Pondus emplastri</hi>.</label> Aequa sit portio utriusque me..
<lb/>tallici, cerussae et argenti spumae, et haec, si videatur, esto
<lb/>singulorum pondo libra, olei vero mensura amborum simul
<lb/>pondus absolvat vel, ut Romani dicunt, sint pondo librae
<lb/>duae, cerae pondo selibra, terebinthinae illius dimidium,
<lb/>hoc est pondo unciae tres. Quod si et thus admisceas, primum
<lb/>dolori mitigando aptum magis erit, tum parva ulcera,
<lb/>quae phlegmone infestat, ocius concoquet, sed ad cicatricem
<lb/>ducendam erit imbecillius, nam carnem supererescentem
<lb/>promovet, quoniam thus carnem generat, ut in tertio quoque
<lb/>libro de morbis curandis legistis. Satius itaque est injicere
<lb/>et aluminis paululum tum ad cicatricem ducendam
<lb/>tum alterius causa, quandoquidem laxantia medicamenta
<lb/>plethoricis et vitioso succo abundantibus corporibus adbibita
<lb/>affectis partibus fluxum concitant. Ex his autem omnibus
<lb/>compositum medicamentum tumores praeter naturam
<pb n="13.414"/>
<lb/>in molli corpore, qui nec magni adeo nec dolorifici sunt,
<lb/>discutere poterit, praesertim quum thus abunde assumpserit.
<lb/>Erit itaque in praedictis copiosum thus, si aequale ipsi te- .
<lb/>rebinthinae pondus accipiat, sin ejus dimidium, minorem
<lb/>digerendi vim medicamentum habebit, magis autem cicatrici
<lb/>ducendae erit idoneum quam quod duplo copiosius id receperit.
<lb/>Jam si plenius adhuc digerere cupiatis, etiam piperis
<lb/>albi pauxillum adjicitote, quod ulcerum cicatrici obducendae
<lb/>nihil obesse potest. Sit igitur aluminis pondo uncia, piperis
<lb/>vero semuncia, ratio siquidem est, hujus tres denarios, alu.^
<lb/>minis siex injicere. Quoniam vero et alias praestat alumen,
<lb/>quod scissile nominatur et colore candidum est, id immittere
<lb/>expedit.</p>
</div>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="13">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="13">Cap. XIII.</num> <hi rend="italic">Album emplastrum ex pipere, ut Attalus
<lb/>Plerasque composuerunt</hi>.</label> luvat sonum ulcera et eorum,
<lb/>qui mollem habent cuticulam, denique omne ulcus
<lb/>curat, quod et humidius est et non facile cicatricem admittili
<lb/>ad haec abrasa, quae aposyrmata Graeci vocant, ut cutis

<pb n="13.415"/>
<lb/>suspensa sit, interim nigrescens in cubito, tibia et genu,
<lb/>quibus neque caro, sed membrana sola os ambiens, periostios
<lb/>Graecis dicitur, subjecta est. Hisce igitur, ut omnia
<lb/>ordine recenseam, medicamenti compositio constat. Argenti
<lb/>spumae, cerussae, utriusque pondo libra, olei duarum librarum
<lb/>mensura, nuncupatur enim a Romanis aequivoce ponderalis,
<lb/>ut ita dicam, libra solidorum corporum et mensuratis
<lb/>libra liquidorum, quae copiosissima in tota urbe ex
<lb/>materia cornea constat, praeter haec cerae pondo selibra,
<lb/>terebinthinae resinae pondo unciarum trium, thuris vel dimidio
<lb/>ipsius resinae vel aequali pondere, aluminis pondo
<lb/>denariorum sex, piperis pondo denariorum trium. Coctio
<lb/>manifesta est. Initio quidem metallica in sole coquuntur,
<lb/>dum plane non inficiat vel etiam paulo durius fiat, immittuntur
<lb/>autem tunc cera et resina, dein cum omnia in unum
<lb/>coierint, thus primum, mox alumen eL piper addentur.
<lb/>Inlicere autem convenit cerussam, quam vocant rhodiacam,
<pb n="13.416"/>
<lb/>si emplastrum candidum eximie fieri cupias, quin etiam
<lb/>in civitate Dicaearchia olim, nunc Puteolis vocant nonnulli,
<lb/>quam cerussam praeparant, similem rhodiacae albam facere
<lb/>consueverunt. Porro quod in sole conficiendum sit emplastrum
<lb/>et aqua admiscenda, ut albius simul et magis refrigerans
<lb/>fiat, antea discussum est. At si mavis ad cicatricem
<lb/>ducendam commodius ipsum reddere, ab aqua in totum abstiueto,
<lb/>olei autem veteris pondo uncias duas ac dimidiam,
<lb/>imo etiam tres immittito. Hoc medicamentum non ex eorum
<lb/>numero est, quae a me primo auctore composita sunt,
<lb/>sed jam annis multis ante a rege nostro Pergamenorum Attalo,
<lb/>viro omnigenorum medicamentorum studioso. Constat
<lb/>ratione praedicta. Et Iane admirarer, si quid ejusdem speciei
<lb/>hoc ipso praestantius possit confici. Meminit ejusdem Heras
<lb/>quoque in medicamentorum libro, quem nonnulli narthecem,
<lb/>id est ferulam, inscribunt, alii tonon dynameon, id est
<lb/><hi rend="italic">robur virium,</hi> censens oleum vetus attribuendum eique
<lb/>parem aquae mensuram vel dimidiam esse miscendam.
<pb n="13.417"/>
<lb/>Caeterum alia, quae ad symmetriam spectant ita habent ut
<lb/>a me scripta sunt, nisi quod ille heminas, non libras, tum I
<lb/>aquae tum olei posuerit, non indicans quot unciarum heminam
<lb/>sive ponderis sive mensurae constituant, etenim
<lb/>ponderales unciae gravitatem corporum, mensuratas molem
<lb/>decernunt. Quum igitur medicamentum hoc senum ulcera
<lb/>et tenerorum curare dicit, verus est, quum vero ulu
<lb/>cus sanare scribit, amplius quam par est ei condonat et
<lb/>tribuit. Siquidem humidiora coque minus ad cicatricem veurentia
<lb/>curat, cacoethes nullum, sicut nec ullum vulnus
<lb/>cruentum, ille autem et haec omnia promittit. Attamen derasis
<lb/>ipsum mederi scribens non falsus est ; subinde enim
<lb/>tam derasum os ut cutis inde cum subjecta quadam carne
<lb/>dependeret, medicamento imposito, cum ipsa coaluisse vidi,
<lb/>et quod hoc majus est, interdum jam nigricante, rursus
<lb/>aliud quam hoc etiam admirabilius, in cubiti gibbero, tibia
<lb/>et genu, quibus nulla caro, sed os convestiens membrana
<lb/>vel latus tendo solus subjectus est. Quare ad abrasa optimum.
<pb n="13.418"/>
<lb/>hoc medicamentum habueritis, ad sinus et abscessus nec
<lb/>omnium optimum nec bonitate optimorum secundum, verum
<lb/>ad mediocres hos affectus in teneris, mulieribus, pueris
<lb/>et senibus commendatur. Quare et hic plus quam opertebat
<lb/>Heras medicamento detulit, multo autem magis, cum
<lb/>laudaret ipsum scribens ad morsus universos esse remedio.
<lb/>Cur enim sermoni appositum esse vult universos? utrum
<lb/>si etiam serarum morsus fuerit, an hominum universorum
<lb/>tantum, dicit? atqui falsum est utrumque. In feris quidem
<lb/>clarum est, quae enim ab efficacibus medicamentis vix curantur,
<lb/>haec nemo ab illo sanari posse dixerit ; quod si de
<lb/>hominibus dicat et sic oratio incerta indistinctaque est adeo,
<lb/>ut auditores magis offendat quam juvet. Itaque persuasit
<lb/>aliquis cuidam medico ut emplastrum hoc adolescenti in
<lb/>pancratio digitum indicem morso imponeret, qui inde tam
<lb/>male habuit, ut in periculo esset, ne pars tota morsa computresceret,
<lb/>oborta jam putredine, vix autem diuturna curatione

<pb n="13.419"/>
<lb/>glutinatus est. At quum non in nervum, sed carnem
<lb/>laesionem acceperit, nihil mirum est hujusmodi medicamento
<lb/>salvum evasisse. Etenim hominum morsus aliis ulceribus
<lb/>admodum similes sunt, nisi qui momorderit vitiosis humoribus
<lb/>abundet aut diutius a cibo abstinuerit aut ira correptos
<lb/>sit, universum corpus et etiam dentes bile madeant,
<lb/>neque in his tamen ejusmodi quicquam mentione dignum
<lb/>medicamentum facere videbitur. Atqui ei, qui subito suerit
<lb/>usus, satis erit, si nihil incommodi acceperit prius quam
<lb/>medicamentum aliquod talibus curandis peculiariter dedicatum
<lb/>morsis particulae imposuerit, de quibus mox dispulabitur.
<lb/>Nunc vero tantum dixisse sufficiet in iis, quos sive
<lb/>homo, qualem diximus, sive simia sive canis sive id genus
<lb/>animantium aliud memorderit.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="14">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="14">Cap. XIV.</num> <hi rend="italic">Attalici secundum Andromachum albi
<lb/>narratio et compositio, quod minus laedit a rabiosis
<lb/>morsos et nervos vulneratos</hi>.</label> Alba quae oleo recenti et
<lb/>aqua citra piperis atque thuris mixturam conficiuntur,
<pb n="13.420"/>
<lb/>commorsas partes vehementer offendunt, licet animantis
<lb/>saliva, quod momorderit, vel pauxillum adeo virus contineat,
<lb/>at minus illis omnibus Attalicum laedendi naturam
<lb/>obtinet, quod terebinthina, oleum vetus, thus et piper adjecta
<lb/>sint. Pari etiam modo in nervorum vulneribus reliqua
<lb/>alba magis nocent, sed multo minor offensa est ex
<lb/>hoc, quod quidem oleum vetus habet, aquam non item.
<lb/>Insuper hoc magis eveniet, si tres uncias thuris integras
<lb/>et non ejus dimidium recipiat. Dictum siquidem mihi est
<lb/>et antea, quod si et hoc pacto praeparemus, in hujusmodi
<lb/>albis alumen medicamento male congruat, nam opus est hic
<lb/>non astringentibus, sed abunde extrahentibus, quae in alto
<lb/>nervos punctos affligunt et venenatam animalium salivam.
<lb/>Heras hoc emplastrum ex rhodino vel myrteo vel myrrhino
<lb/>dilutum mederi et ambustis igne tradit, et si etiam
<lb/>hic longe inferius sit medicamentis, quae ambusta commode
<lb/>sanant, de quibus ipsis quoque rursus sermonem instituemus.
<pb n="13.421"/>
<lb/>Praestantiora enim in his sunt alia candida, quae neque
<lb/>thus neque resinam habent. Quin et haec non parum
<lb/>ab iis superantur, quae ambustis igne proprie auxiliantur,
<lb/>quemadmodum a me compositum eadem sanare dixi, si
<lb/>acetum adjungas, illud si quidem nullo non tempore commodum
<lb/>est. Quod autem ex pipere album constat, excorialis
<lb/>adustionibus quum ad cicatricem perveniunt utile est,
<lb/>ante per se nihil conducit, dilutum vero ex oleo myrteo
<lb/>prodest, non tamen aequali cum his medicamentis virtute,
<lb/>quae ad ambusta proprie faciunt. Heras morsis etiam ipsum
<lb/>convenire scribit. Sed hic quoque distinctione utamur oportet,
<lb/>siquidem in duris et ad patiendum .difficilibus nubecillius
<lb/>est medicamentum, in mediocribus, maxime in senibus,
<lb/>pueris, mulieribus et ut breviter dicam, molli carne
<lb/>praeditis abunde sufficit. Insuper varis aptum est, quemadmodum
<lb/>et hoc vere prodidit Heras. At de exantbema.tis
<lb/>indistincte pronunciavit. Etenim ex horum numero
<lb/>mediocriter subdura persanat, quae vero plus caloris aut
<pb n="13.422"/>
<lb/>phlegmonodes quippiam referunt, irritat praesertim initio.
<lb/>Post commemorata deinceps in haec verba Heras disseruit:
<lb/><hi rend="italic">Pecit etiam ad duritiam trimestrem, quae ex partu profecta
<lb/>erat ac pelspiratu disotessit, non impossibilia dicens.</hi>
<lb/>At conveniebat ipsum praescripsisse, cujusnam durities esset,
<lb/>totiusne vulnae, an cervicis solius vel orificii vel cornuum
<lb/>vel externi cujusdam corporis ei incumbentis. Jam vero id
<lb/>ipsum emplastrum impensius quam natura comparatum sit,
<lb/>laudat adversius fistulas quum alias omnes tum maxime
<lb/>quae in dactylio, id est podice, oriuntur; sid enim appellavit
<lb/>ipse, cum illud curare affirmaret. Simili modo ad podagram,
<lb/>carbunculos, epinyctidas, condylomata, lepras, vitiligines,
<lb/>sugillata, propositum emplastrum Heras extollit. Si itaque
<lb/>tanquam meliorum penuria eo usus quispiam mediocre
<lb/>praesidium attulerit, vere praedicat; sin autem ut medicamentum
<lb/>ad haec optimum adducit, manifesti mendacii arguitur,
<lb/>quum multa alia praestantiora inveniantur. Caeterum
<lb/>post ipsius laudes, his verbis praecipit: <hi rend="italic">Viere hoe</hi>
<pb n="13.423"/>
<lb/><hi rend="italic">maxime, quum ulcus ab acribus medicamentis et iis, quae
<lb/>cruentis imponuntur vulneribus, solvitur et phlegmonen
<lb/>recipit, tum in abscessibus, qui circa genu fiunt</hi>. Hic quoque
<lb/>fidei illius erat apponere pro abscessuum quidem ratione
<lb/>tenera carne praeditos pueros, mulieres et senes, in ulceribus
<lb/>autem species eorum adscribere, uti nos faciemus in
<lb/>sermone de malignis ulceribus ; nam istud, de quo nunc loquimur,
<lb/>emplastrum nulli tam cacoëthi seu maligno cicatricem
<lb/>obducit. Verum distinguenda sunt ea, quae cicatricem
<lb/>aegre ducunt, a cacoëthibus, neque enim omnia cacoëthe
<lb/>difficulter cicatricem admittunt. At dicetur sermone procedenti
<lb/>de ipsorum differentia et medicamentorum, quae utrisque
<lb/>sanandis dicata sunt. Quin ex solis metallicis album emplastrum
<lb/>praeparare licet, ut paulo ante in sola argenti spuma
<lb/>cocta admonuimus. Si enim spuma argenti cerussae committatur,
<lb/>deinde olei et aquae utriusque duplum misceatur,
<lb/>et coctionem, ut nuper est dictum, carbonibus antea perustis,
<lb/>in aere lucido peragas, tum glutinans ac tenax, tum
<pb n="13.424"/>
<lb/>album colore medicamentum erit, majore autem refrigerandi
<lb/>virtute praeditum quam quod est ex sola argenti
<lb/>spuma consectum. Quemadmodum enim molybdaena frigidioris
<lb/>crassiorisque naturae est, etsi argenteae spumae eam
<lb/>admisceas, sic etiam cerussa vel magis adhuc quam molybdaena;
<lb/>quod si vetus oleum indatur, non parum lentoris
<lb/>et hoc medicamentum habiturum est, ne videlicet a corpore
<lb/>facile decidat, cuicunque fuerit impositum. Atqui si emplastrum
<lb/>candidum fieri postulatis, oleum quam fieri potest
<lb/>purissimum simul et lucidissimum injicitote; multa enim
<lb/>ejus generis non sunt. Mitigans vero ac dolorem sedans
<lb/>erit medicamentum, si et adipis aliquid infeceris, veluti ego
<lb/>facere consuevi. Adeps vero anserinus sit vel hujus inopia
<lb/>gallinaceus. Si neque hunc habemus, suillum injiciamus,
<lb/>non ignari quidem magnam esse anserini ad reliquos eminentiam,
<lb/>utentes autem peioribus etiam, si quando optimi
<lb/>copia non conceditur, nam et quum cinnamomum desideratu
<lb/>r, ad cassiam optimam descendimus. Verum in praedicta
<pb n="13.425"/>
<lb/>symmetria adipis pondus dimidio minus, quam utriusque
<lb/>metallici miscere sufficit, ut argenti spumae et cerussae
<lb/>singulorum pars una adsit, olei dupla et aquae dupla aut
<lb/>etiam paulo amplior, adipis pars dimidia. Caeterum quomodo
<lb/>dicam iis qui lance metiuntur dupla, dimidia et aequalia,
<lb/>ante paulum ostensum est, dum Romanae librae ponderasis
<lb/>cum mensurali cognominationem, quam vocant homonymiam
<lb/>seu aequivocationem, interpretarer. Medicamentum
<lb/>hoc variis modis praeparavi, siquidem quatuor pari
<lb/>portione mixtis dimidiam adipis, interdum quoque liquinorum
<lb/>utriusque unam et dimidiam, adjunximus. Porro
<lb/>fiet veluti exemplo symmetria talis, argenti spumae pondo
<lb/>libra, cerussae pondo libra, olei aquae utriusque pondo
<lb/>libras, postremo adipis pondo selibra. Est quum et pondo
<lb/>trientem adjecerim, sicut et aquae pondo libram integram.
<lb/>Quod autem idiotae frequenter dicere solent et medici ipsis
<lb/>similes, observate ne interdum dicatis, nempe medicamentum
<lb/>quodlibet generosius fieri, Ii adjectum hoc suerit,
<pb n="13.426"/>
<lb/>quodcunque scilicet nominaverint. Nonnulli ignorare se
<lb/>fatentur rogantque nos, qualisnam compositio praeparatioque
<lb/>sit optima, ignorantes aliam in alio affectu esse commodiorem,
<lb/>simpliciter vero et indefinite ne unam quidem
<lb/>optimam, hujus itaque rei gratia ego simplicium medicamentorum
<lb/>virtutes accurate pernoscere operae pretium esse
<lb/>vobis puto, nam composito probe uli non possitis illorum
<lb/>ignari. Nimirum igitur in proposito hic albo emplastro recens
<lb/>adeps admixtus medicamentum efficit, quod dolorem
<lb/>magis adeo levat, ut si et inflammatione laboret ulcus, juvet
<lb/>ipsum, at cicatrice obducenda minus reddet accommodatum.
<lb/>Quod citra adipem conficitur, facilius quidem cicatricem
<lb/>inducit, verum non ex aequo sedat dolorem. Dictum
<lb/>quoque est prius, quod aqua admixta evidentius refrigeret,
<lb/>sed oleo veteri magis discutiat. Itaque qui eam facultatem
<lb/>assequutus est, ut quo potissimum ulcus indigeat scire possit,
<lb/>is optime et ipse componet medicamenta et jam compositis
<lb/>utetur- Atque vidistis me subinde medicorum, qui me in
<pb n="13.427"/>
<lb/>consilium advocabunt, medicamentis multa curasse, a quibus
<lb/>illi sanitatis spem abiecerant. Optimum igitur medicomentum
<lb/>dictum est non sermone simplici, sed inter ea,
<lb/>quae hoc aliquid facere pollicentur, quemadmodum ego
<lb/>phoenicinum optimum esse retuli adversus rheumatica, Ii eo
<lb/>juxta praedictas distinctiones utamur.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="15">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="15">Cap. XV.</num> <hi rend="italic">De aliis emplastris albis</hi>.</label> Alba igitur
<lb/>ante commemorata qua dixi ratione jam olim confecta sunt,
<lb/>post quae alia diversa medici posteri excogitarunt, quaedam
<lb/>adimentes, addentes et immutantes, de quibus et ipsis praestat
<lb/>dicere, ut in varia medicamentorum compositione vos
<lb/>exerceamini. Scripsit itaque Andromachus in libro, cui titulum
<lb/>fecit, virtutes ad exteriora, hisce quodammodo verbis:
<lb/><hi rend="italic">Album, quo utor.</hi> Argenti spumae mina una, cerussae
<lb/>mina una, cerae pars quarta, resinae pars quarta, olei heminae
<lb/>tres, aquae heminae duae. Hactenus Andromachus
<lb/>nec quibus conveniat adscripsit nec coctionis ejus mentionem

<pb n="13.428"/>
<lb/>fecit. Nonnulli viginti uncias minam continere ^radunt,
<lb/>quidam sedecim. Atque medicamentum utroque modo praeparari
<lb/>possit, non tamen recte mihi parem modum refiuae
<lb/>et cerae injicere videtur, nam Attalici compositio melior est,
<lb/>quae ceram resinae duplo copiosiorem accipit. Constat autem
<lb/>si resinae et cerae aequalis portio adjecta sit, emplastrum fore
<lb/>glutinantia, non tamen ex aequo suave gratumque ulceribus,
<lb/>sed acrimoniam habiturum. Quin etiam eo quod indicare
<lb/>noluit qualis immitti debeat resina, parum recte seci
<lb/>t, nos autem haud ignari esse meliorem per omnia terebinthinam
<lb/>tum colophonium tum eam quae phrycte nominatur,
<lb/>illam injiciemus. At si et laricem habeamus, quid
<lb/>uti prohibet, quum sibi invicem propemodum sint assimiles?
<lb/>Olei heminas tres Atticas puto ipsum scribere, aut certe
<lb/>scripsisset libras. Atqui miretur quispiam quomodo Romae
<lb/>degens pro libris heminas nominaverit; ejus nempe regionis
<lb/>illa sunt nomina, libra, sextarius, uncia. Ex multis
<lb/>medicamentis quondam conscriplis, priusquam Romanorum
<pb n="13.429"/>
<lb/>res eo potentiae accrevisset, conjeci quam illi vocarent
<lb/>heminam esse aequalem unciis novem librae Romanae hodiernae.
<lb/>Numquid igitur et Andromachus tres heminas ceuset
<lb/>adjiciendas, tanquam singulae unciis novem valeant?
<lb/>eademque ratione et aquae duas? Vos ergo si simplicis cujusque
<lb/>potestatem cognitam ante habeatis, quomodocunque
<lb/>praeparato uti potueritis ad ea quae compositionis modus
<lb/>promittit, aliis permittentes inquirere, qualisnam confectio
<lb/>sit optima; omnes enim optimae sunt et non optimae, quemadmodum
<lb/>nobis prius ostensum est. Postea Andromachus
<lb/>aliud subj ungit hujusmodi.</p>
 <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_1.15.1">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">Album aliud</hi>.</label> ♃ Argenti spumae Ʒ clx, cerussae Ʒ
<lb/>cc, cerae Ʒ l, terebinthinae Ʒ xxiv, olei heminae dimidium,
<lb/>aquae cyathos vj. Hoc igitur emplastrum priori plus cerusfac
<lb/>quam argenti spumae habens candidius evadet magisque
<lb/>refrigerans, quod ad hoc attinet, sed facile decidit,
<lb/>minusque adhaerescit, licet sedecim uncias et duas partes
<lb/>heminam habere statuamus, quemadmodum nonnulli ajunt.
<pb n="13.430"/>
<lb/>duvat sane ipsum ad haec terebinthinae mixtura, ne friabile
<lb/>fiat medicamentum, quoniam omnino alipes, ut Graeci dieunt,
<lb/>id est pinguis expers et aridum esset, pauco oleo et
<lb/>aqua addita. Neque in hoc vero ascripsit Andromachus vel
<lb/>coctionem vel quid promittat.</p></div>
 <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_1.15.2">
 <p rend="indent">
   <lb/><label type="head"><hi rend="italic">Aliud album</hi>.</label> Aliud post hoc ponit tertium, quod
<lb/>eadem alia omnia cum Attalico ex pipere albo confecto conlinet.
<lb/>Adjecta autem sunt ei haec duo, orchis herbae drachmae
<lb/>octo, struthii unciae duae. Aquam vero nequaquam
<lb/>huic medicamento adj ungit, sed thuris pondo denarium viginti
<lb/>quinque injiciendum censet non adscribens, ut Heras
<lb/>consuevit, nonnulli autem xxvj immittunt. Olei tamen
<lb/>hic ille heminas duas imponit, eandem nobis obscuri talem
<lb/>relinquens cujus supra memini. Accusaverit quis eum vehe
<lb/>m enter, quod medicamentorum pollicita, seu titulum non
<lb/>praefixerit, quippe secundum cum primo et tertio eandem
<lb/>potentiam non obtinet. Herasque sane laudandus est, qui
<pb n="13.431"/>
<lb/>medicamentorum virtutes adscripserit utendique modos,
<lb/>quos Andromachus in emplastris albis prorsos omisit, raro
<lb/>ad quid valeant apponens, quin nec quo pacto coquendum
<lb/>medicamentum fit, indicavit. Attamen nemo forsan
<lb/>eum accusare possit, quod jam exercitatis in re medica, non
<lb/>idiotis, scribat. Verum quod titulum praeterit vel uni versales
<lb/>potentias, non mediocre peccatum est. Quid enim dicet
<lb/>qui defensionem ejus susceperit? forsan quod peritis
<lb/>simplicium medicamentorum virtutem haec tradiderit; atqui
<lb/>illorum nullus Andromachum desiderat, quum et ipse simili
<lb/>modo pofltt componere.</p>
</div>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="16">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="16">Cap. XVI.</num> <hi rend="italic">Aliud Herae advelsus rabiosos molsus</hi>.</label>
<lb/>Rursus ad Heram revertamur, aliud candidum emplastrum
<lb/>post Attalicum iisdem hisce verbis scribentem. <hi rend="italic">Candidum
<lb/>adversas rabiosorum morsus. Facit exacte etiam ad
<lb/>aquam expavescentes rabidi canis morsa, praeservat enim
<lb/>statim a periculo vulneri impositum, item devictis valde
<lb/>catapotium nucis avellanae magnitudine ex eo dandum est,</hi>
<pb n="13.432"/>
<lb/><hi rend="italic">idque diebus quadraginta, mutat tamen colorem in spiculis
<lb/>reddilurque nigrum. Valet et contra morsus hominum
<lb/>canumque abrasa et ulcera, quae cicatricem difficulter
<lb/>admittunt. Tollit etiam sugillata siliqua uva, vulnera
<lb/>conglutinat, aufert pllymata et rhagades. Est et pessus
<lb/>emolliens. Oportet tamen post diem solvere et nigredinem
<lb/>ulceribus obortam spongia detergere, idque tantipper faciendum
<lb/>est, donec nigricies amplius nulla appareat. ddm
<lb/>quoque idem cicatricem ducit et ad omnia bonum est.</hi>
<lb/>Haec praefatus Heras deinceps symmetriam emplastri his
<lb/>verbis enarravit. <hi rend="italic">Album.</hi> ♃ cerae albae Ponticae lib. ij,
<lb/>argenti spumae chry stridis lib. j, cerussae lib. j, myrrhae ℥
<lb/>ij, medullae cervinae ℥ ij, thuris insecti ℥j, olei veteris
<lb/>sextarium j. Haec sane symmetria eorum est, quae emplastrum
<lb/>constituunt. Coquendo vero modum deinceps ita
<lb/>scripsit. Argenti spuma ex oleo coquitur, ubi sordium craslitudinem
<lb/>habere videtur cera, mox cerussa aspergitur
<lb/>moveturque, unita jam nec polluentia ab igne tolluntur et
<pb n="13.433"/>
<lb/>medulla iniicitur, postquam refrixerit medicamentum, myrrha
<lb/>et thus miscetur, deinde emollitum subactumque manibus
<lb/>usui est. In hoc igitur Heras commendandus est, qui non
<lb/>reliquerit nobis quomodocunque lubet emplastrum coquendum,
<lb/>sed ipse apposuerit. Proclive enim erat cerussam cum
<lb/>argenti spuma, ut in albis aliis statim ab initio coquere, et
<lb/>nos id plerumque factitare consuevimus, imo et ille ipse
<lb/>in aliis conscripsit, verum in hoc ipsam secundo injicere
<lb/>praecipit, non apponens causam cur id agere praestiterit,
<lb/>etsi ostendat non unum coquendi modum in omnibus esse
<lb/>similiter utilem, sed in quibusdam et duos et tres efficere
<lb/>licere, non modo colorem, verum et facultatem immutantes
<lb/>medicamentorum, quemadmodum in hoc nunc proposito
<lb/>cerussam cum argenti spuma coquere noluit, sciens ipsam
<lb/>et exactum candorem ex coctione perdere et astrictionem,
<lb/>quam habet cum refrigerandi virtute, deponere. Forsan
<lb/>igitur inquiret aliquis, ecquid quum emplastri autor primus,

<pb n="13.434"/>
<lb/>qu me fuerit, digerens id esse vellet, conatus tamen
<lb/>est celtussanrsuvudam in eo praeservare? Mihi sane videtur
<lb/>hujus gratia ad talem venisse confecturum, ut medicamentum
<lb/>repulsoriae quoque virtutis quippiam habeat, etenim
<lb/>ejusmodi nullam habentia, plethoricis corporibus nequaquam
<lb/>tuta sunt. Ut ergo conveniat et his cerussam crudam
<lb/>mixtam esse, verisimile est. Caeterum neminem latet, magna
<lb/>de se propositum medicamentum promittere, inde siquod
<lb/>myrrham et cervinam medullam assumpserit, sicut et alia
<lb/>quoque eadem cum communibus his emplastris continet.
<lb/>Didicimus autem myrrham valde siccans tenuiumque admodum
<lb/>partium esse medicamentum, medullam rursus nullo
<lb/>inter ea, quae mollientia vocantur, inferiorem. De hac
<lb/>facultate, quemadmodum et de aliis omnibus secundis, in
<lb/>libro v, simplicium medicamentorum dictum est, videtur
<lb/>tamen non iis tantum medicamenti compositor, sed etiam
<lb/>albae cerae Ponticae, quae vim habet medicamen lusam, considere,
<lb/>atque ideo plurimum ejus immittere. Caeterum sextarii,
<pb n="13.435"/>
<lb/>hoc est xesti, Romani Heram meminisse puto, nam
<lb/>apud Athenienses neque mensura neque nomen hoc erat,
<lb/>nunc ex quo Romani imperare orbi coeperunt, nomen sextarii
<lb/>apud omnes, quae Graeca lingua utuntur, nationes existit,
<lb/>ipsa vero mensura Romanae aequalis non est, quippe
<lb/>alii aliam sextarii mensuram usurpant. Apud Romanos sextarius
<lb/>libram unam, semissem et sextam illius partem pendet,
<lb/>ut omnes simul junctae unciae sint viginti, quas plurimum
<lb/>cornibus metiuntur, incisis extrinsecus lineis quibusdam
<lb/>orbicularibus. Nonnulli falso Romanum sextarium opinati
<lb/>sunt octodecim mensuratas uncias capere. Videtur igitur
<lb/>et Heras, quum heminam scribit, sextarii dimidium indicare,
<lb/>num vero novem uncias ex librali cornu, an decem
<lb/>innuant, etiamnum ignoratur. Item ad rabiosos morsus aptum
<lb/>ne sit medicamentum sive bibitum sive extrinsecus iule
<lb/>positum, ratione cognoscere nemini licet. Indicavimus enim
<lb/>tota substantiae proprietate ejusmodi medicamenta efficaciam
<lb/>habere et ob id experientia judicari. At experiri nunquam
<pb n="13.436"/>
<lb/>ausus sum hoc medicamentum, quam vim in rabidorum morsibus
<lb/>ostenderet, quod certo sanans haberem medicamentum
<lb/>ex cancris consectum, quum autem hoc non adest, alia quoque
<lb/>nonnulla, quae nunquam prospero successu nos frustrantur.
<lb/>Quare in tam periculoso affectu certis medicamentis relictis
<lb/>curiosae experientiae causa morsi salutem prodere
<lb/>grave et iniquum mihi videbatur. Jam quidem de rabiosis
<lb/>morsibus haec quoque dicta sufficiunt. Reliqua vero, quae
<lb/>Heras de hoc emplastro retulit, ut in Attalico, partim sane
<lb/>vera praedicari, partim impendio magis ab eo extolli, dixerim.
<lb/>Optimum enim est medicamentum, ut inter emplastra,
<lb/>quae sugillatis dictis admoventur, inter ea vero, quae
<lb/>cruenta vulnera glutinant, non in primis et optimis est.
<lb/>Summatim permultos invenio non modo hujus tempestatis
<lb/>medicos, sed etiam veteres, qui libros posteritati reliquerunt,
<lb/>hoc genus emplastra supra veri fidem extulisse, de quibus
<lb/>sequenti volumine agetur. In praesentia ad institutum reversi

<pb n="13.437"/>
<lb/>iterum Herae dicta examinabimus. Ait enim phymatis
<lb/>medicamentum illud mederi, nulla distinctione eorum apposita,
<lb/>quae ego de phoenicino protuli. Quaedam siquidem
<lb/>calida sunt phymata et cum vehementia quadam exiliunt,
<lb/>quaedam frigida siccaque sunt, permulta alia inter haec consistunt,
<lb/>alia quidem exacte media illorum, quae diximus,
<lb/>alia a medio in utramque partem paulum inclinant, aliqua
<lb/>plus idem faciunt, nonnulla summis vicina vel a mediis^
<lb/>quodammodo et summis pari spatio absunt. Quibus universis
<lb/>emplastrum hoc convenire non potest, nisi cum mollibus
<lb/>quibusdam id velit liquefacere, ut multi modi fiant, quibus
<lb/>eo utamur, quos explicasse ipsum, sicut in aliis factitavit,
<lb/>oportebat. Proinde par esse puto, ut hunc laudemus ob ea
<lb/>quae tradidit, Andromachum accusemus. Caeterum de eo,
<lb/>quod emplastrum istud hominum canumque morsibus conserat,
<lb/>easdem puta a me rationes audire, quas et de Attalico
<lb/>pronunciavi, similiter etiam de aliis, quae medicamentum

<pb n="13.438"/>
<lb/>commendant, quemadmodum illud, ita hoc quoque
<lb/>bonum esse medicamentum dicens, sed multum ab iis, quae
<lb/>optime ad unumquodque illorum faciunt, inferius esse, ut
<lb/>quis eo confidenter utatur, ubi optima desint omnia. Hoc
<lb/>autem non parvum est in medicamentis, quemadmodum nec
<lb/>in victus ratione et omnibus quae circa artem versantur.
<lb/>Ego contempsi quidem id primum, ut neque dignum esse
<lb/>judicarem Hippocrate, qui adhortatur nos, ita omnia artis
<lb/>opera perficere, ut juvent vel non ostendant. Postea vero
<lb/>cognovi magnam vim habere, quum scilicet viderem nonnullos
<lb/>medicos in medicamentis se primum recte gessiste,
<lb/>ut in admirationem sui alios perducerent, eosdem postea in
<lb/>aliis prospero eventu frustratos, ut risui essent. Ideoque
<lb/>semper conatus sum ejusmodi uti praesidiis, quae an prosittura
<lb/>essent, nonnunquam sane dubitabam, quod autem nihil
<lb/>afferrent incommodi, certo sciebam. Quae igitur in Attalico
<lb/>emplastro, atque hoc laudavit Heras, non quidem, ut
<lb/>dixi, magna sunt, sed ubi desiderantur, quae id magnifice
<pb n="13.439"/>
<lb/>efficiant, nemo his utens manifestam laesionem inferet, etsi
<lb/>nihil juverit. Atqui si quis hoc medicamento uti volet in
<lb/>pbymatis, ab illis, quae in phoenicum docui, ipse intelliget,
<lb/>alias aliter ipsum liquesaciens. Tractabitur autem uberius
<lb/>deinceps et phymatum tota curatio, unde spero vos methodum
<lb/>exactam persectamque medicamentorum, quae illa
<lb/>juvare possunt, habituros. Vocetur autem vobis emplastrum
<lb/>hoc. Album ad rabiosos morsus, sicut illud, quod ex albo
<lb/>constat pipere, Attalicum. Subjungit mox et aliud emplastrum
<lb/>Heras in hanc sententiam. <hi rend="italic">Album Ariobarsauiou,
<lb/>quo .Xeuocrales abscessum jam iualteratum circa tatsum
<lb/>discussit</hi>. Deinde eorum, quae ipsi immittuntur, symmetriam
<lb/>et postea coquendi modum praefatus, ad calcem haec verba
<lb/>apponit. <hi rend="italic">Maxime facit ad cacoethe pascentia contumacia,
<lb/>universaliter ad omne ulcus.</hi> Porro cur eorum, quibus
<lb/>constat medicamentum, symmetriae tertiam partem recitaveri
<lb/>t, compertum non habeo, quum alii integram hoc modo

<pb n="13.440"/>
<lb/>tradiderint, ♃ argenti spumae drach. cc. cerae drachmas
<lb/>quinquaginta, olei veteris heminas iij, cerussae drach. lxxx,
<lb/>terebinthinae drach. triginta duas, cineris buccinorum drach.
<lb/>x, thuris drach. xix et aquae cyathos duodecim. Haec omnia
<lb/>a me prolata medicamenta Heras ad tertiam partem imminuit,
<lb/>sic, ♃ argenti spumae drach. sexaginta sex obolos
<lb/>quatuor, cerae draclu xvj obolos iv, olei veteris heminam,
<lb/>cerussae drach. xxvj obolos quatuor, terebinthinae resinae
<lb/>drach. decem, obol. quatuor, cineris buccinorum drach.
<lb/>iij. obolos ij, thuris drach. vj obolos duos, aquae cyathos
<lb/>quatuor. Postea coctionem ita subdit, argenti spumam et
<lb/>cerussam cum aqua et oleo terito, deinde recenti olla igne
<lb/>non acri coquito, ferrea spatha sedulo movens, ne adurantur.
<lb/>Ubi semicocta suerint, ceram immittito, hac liquefacta
<lb/>resinam et thus, ac tam diu coquito, dum aliquatenus
<lb/>non inquinet. Postquam bene habere propemodum videtur,
<lb/>huccinos inlectos reliquo tempore concoquito. Quum
<lb/>perfecte coierint, in mortarium demittito, aqua exigua prius
<pb n="13.441"/>
<lb/>subjecta et subacto utitor. Hoc medicamentum ut sine
<lb/>morsu discutiat praeparatum est, quod et cerussae parum
<lb/>ad argenti spumae portionem habeat et cum hac ab initio
<lb/>coctum sit valideque exiccet ob buccinorum cinerem additum.
<lb/>Non dissimilis quodammodo facultas est et purpuris
<lb/>et ostreis concrematis, notum est autem sine carnibus horum
<lb/>animalium testas concremari. Ac Heras quidem unum de
<lb/>facultatibus librum conscripsit: Asclepiades cognomento
<lb/>pharmacion, decem praeter theriacas et gynaecea, apponens
<lb/>et ipse cujusque medicamenti titulum, in multis etiam eoctionis,
<lb/>in quibusdam utendi modum. Porro Andromachus
<lb/>multas vires collegit et fere non pauciores iis, quae in decem
<lb/>libris pharmacionis Asclepiadis habentur, tribus ipsas
<lb/>libris comprehendens. Primo medicamenta docet, quae extrinsecus
<lb/>imponuntur, altero quae ^intro assumuntur, et
<lb/>tertio quae oculis adhibentur. Reprehendere autem ipsum
<pb n="13.442"/>
<lb/>jure possis, ut admonui, quod nec confecturas nec dius
<lb/>rationem nec vires nec quid promittant adjecerit.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="17">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="17">Cap. XVII.</num> <hi rend="italic">Quae Asclepiades alba scripserit</hi>.</label>
<lb/>Ad Asclepiadem igitur jam transgressus producam in medium,
<lb/>quae ipse alba emplastra ad finem tertii libri Externorum
<lb/>tradidit. Nam inscribit eorum primam Marcellam,
<lb/>secundam, tertiam, quartam, quintam, veluti alios interiorum
<lb/>quinque primum Masonem, secundum, tertium, quartum
<lb/>et quintum. Verum in tertia Marcella ad calcem alba
<lb/>emplastra adscripsit, prioris titulum esse ait, ad ambusta et
<lb/>abrasa et cutem teneram, quod emplastrum A cestu, id est,
<lb/>medelam, nominari dicit. Omnia vero simul quatuor, argenti
<lb/>spumam, cerussam, oleum, aquam pari pondere incoqui
<lb/>oportere commemorat. Constatque hoc medicamentum
<lb/>fragile et alipes effici, hoc est pinguis expers, ut cuti sine
<lb/>deligatura adhaerere non possit, nisi enim ut praefatus sum
<lb/>ante, metallica plenius cocta fuerint, tale fieri emplastrum
<pb n="13.443"/>
<lb/>necesse est. Coquuntur largius dum majorem liquidorum
<lb/>mensuram in mixtura continent. Huic aliud emplastrum
<lb/>Asclepiades subdit, ejusdem quidem tituli, sed non ejusdem
<lb/>consecturae, neque enim aequale metallicorum pondus immittit,
<lb/>verum cerussam argenti spumae sesquiplum, quin et
<lb/>sevum vitulinum adjicit, totam symmetriam sic faciens, ♃
<lb/>cerussae drach. exx, argenti spumae drach. lxxx, adipis vitulini
<lb/>drach. xxx, cerae drach. xxv, olei heminas duas.
<lb/>Hoc medicamentum olei parum habet, ceu ad metallicorum
<lb/>proportionem, si quis heminam statuat valere unciis novem
<lb/>Romanis, quae in cornibus consuetis libralibus descriptae
<lb/>sunt. Quoniam vero cerussa in ipso superat, eoque magis
<lb/>astringens magisque refrigerans quam superius reddebatur,
<lb/>adipem autor admiscuit. Sciens autem bubulum adipem
<lb/>calidiorem esse suillo et vehementius digerere, cavit perfecti
<lb/>bovis sevum indere, quippe in omni animantium genete
<lb/>iuvenilia perfectis humidiorem mimtsque calidum adipem
<lb/>habent. Erit igitur et haec compositio difficilior quidem,

<pb n="13.444"/>
<lb/>ac simplicis albi emplastri, quod ante scripsit, sed nibito
<lb/>utilior. Ab his tertium aliud profert cicatricem ducens
<lb/>album, ex pari cum argenti spuma pondere, cerae quarta
<lb/>illorum parte et terebinthinae rursus dimidio minore, quam
<lb/>in cera, oleum et aqua fere aequa portione metallicis mensuris
<lb/>utriusque simul indita sunt. Voluit enim medicamenti
<lb/>autor cerussae et argenti spumae, singulorum drach. c.
<lb/>miscere, cerae drach. viginti quinque, terebinthinae drach.
<lb/>xij, olei et aquae cujusque heminas duas. Itaque Attalici
<lb/>memores emplastri, quod metallica perinde ac istud conlinet,
<lb/>sicut etiam oleum simul cum aqua, ceram dupla portione
<lb/>ad eam, quae in hoc medicamento additur, terebinthinum
<lb/>similiter, scietis manifesto quonam discrimine medicomenta
<lb/>inter se variant, adjectum namque est illis et thus
<lb/>et alumen ac piper. Quin etiam Asclepiades Attalici illius
<lb/>emplastri commeminit, non vocans id Attalicum, imo nec
<lb/>piper admiscens. Alia vero omnia pariter ita scripsit ad
<pb n="13.445"/>
<lb/>verbum. <hi rend="italic">Album, quod ad Mnaesaeum refertur, facit et
<lb/>ad diuturna ac disoicilia</hi>. ♃ argenti spumae, cerussae,
<lb/>cujusque drach. c, cerae drach. quinquaginta, terebinthinae,
<lb/>thuris, singulorum drach. xxv, aluminis scissi drach. xij,
<lb/>olei heminas duas. Porro ne putetis differre, si drach. celle
<lb/>tum alicubi inveniatis loco unius librae scriptas, sed illud
<lb/>potius considerate, utrum qui scripsit drachmas centum,
<lb/>dimidium cerae ipsis misceat sive hujus dimidium terebinthinae,
<lb/>ut sint cerae quidem drach. quinquaginta, terebinthinae
<lb/>viginti quinque, an aliam quandam symmetriam faciat.
<lb/>Si namque praedictam, nihil reseret dicere libram et selibram
<lb/>et tres uncias, siquidem libra denarios sex habet ad
<lb/>nonaginta, selibra octo et quadraginta, et sie et hujus rursus
<lb/>dimidium quatuor et viginti. Quapropter eadem proportio
<lb/>servatur, nulla insigni differentia sive centum drachmis
<lb/>metallicorum. sive nonaginta sex heminae duae olei
<lb/>misceantur. In hoc itaque non variabunt aut disserent medicamenta
<lb/>sive libra nominetur sive drachmae centum.
<pb n="13.446"/>
<lb/>illa vero Asclepiadis scriptum medicamentum ab Attalico
<lb/>emplastro disjunxit, quod Attalicum sex quidem drachmas
<lb/>aluminis scissi, piperis vero albi tres habeat, Asclepiadis
<lb/>album piper non habeat, sed duplum pondus scissi aluminis.
<lb/>Porro validius astringere quodammodo, ideoque
<lb/>promptius cicatricem ducere Asclepiadis medicamentum,
<lb/>Attali magis digerere, omnes norunt. Unde quod dixi et
<lb/>prius, qui rogant, utrum ipsorum praestet, medicamentis
<lb/>uti nesciunt. Etenim ad cicatricem ducendam Asclepiadis,
<lb/>ad digerendum Attalicum est melius. In universum meminisse
<lb/>oportet quod apud Hippocratem scriptum est in
<lb/>libro de alimento, <hi rend="italic">pravum videlicet et non pravum, noxium
<lb/>et utile, relatione ad aliquid dici.</hi> Alia enim ratione
<lb/>pronunciaverit Attalicum hoc emplastro esse praestantius,
<lb/>alia ad multa utilius illud esse. Denique et Asclepiades
<lb/>ipse post hoc modo recitatum, scribens illud spsum,
<lb/>quod ex pipere sit, non vocat Attalicum, sed Pamphilion,

<pb n="13.447"/>
<lb/>ignorans opinor primum ipsius inventorem. Apponit
<lb/>autem nomen utentis ac unde acceperit, tum quid
<lb/>valeat, his verbis praefixit. <hi rend="italic">Aliud Pamphilion dictum medicamentum
<lb/>accommodatum. Pacit ad vetera vix sanabilia,
<lb/>carbunculos, epinyctidas, achoras, pscricos affectus,
<lb/>sinus glutinat, facit ad abscessus, condylomata etfere omnibus
<lb/>utilius est.</hi> Constare ipsum tradit ex cerussa, argenti
<lb/>spuma, cera, terebinthina, duabus heminis olei, eodem
<lb/>modo sicut et Heras, ad haec item fissili alumine et
<lb/>albo pipere, aquae vero non meminit in confectura, sed neque
<lb/>thuris. Quidam non quinque et viginti, sed dimidium
<lb/>immittunt, quin etiam de aqua; quum enim olei veteris
<lb/>heminas duas infundi scripsisset, postea aquae duas vel unam
<lb/>adjecit. Ego et sine aqua medicamentum saepius praeparavi
<lb/>et ad omnia alia melius fieri apparet, praeterquam in teneris
<lb/>corporibus; nam in his aquam praestat adhibere, praesertim

<pb n="13.448"/>
<lb/>cum phlegmone tentantur ulcera. Inde aliud Asclepiades
<lb/>cum superioribus albis emplastris profert, quod rabiosos
<lb/>morsus sanare promittit, quemadmodum et quod
<lb/>apud Heram scriptum est pollicebatur. Assumit et hoc praeter
<lb/>simplex album, quod ex argenti spuma, cerussa, thure,
<lb/>cera constat, insuper medullam cervinam et myrrham;
<lb/>porro miscet ei argenti spumae drachmas quadraginta, cerussae
<lb/>drachmas triginta, thuris drachmas decem, myrrhae
<lb/>drachmas decem, medullae cervinae duobus pauciores quam
<lb/>decem, cerae albae drachmas quinquaginta, olei veteris sextarium
<lb/>unum. Primum autem horum omnium, quae recitavit,
<lb/>prodidit Asclepiades, quod Rhodiacum nominat ceu discutiens
<lb/>et curans in mammis duritias, et ex his componitur :
<lb/>♃ argenti spumae, cerae Ponticae, singulorum libram unam,
<lb/>cerussae, adipis suilli elaborati, cujusque selibram, hoc est
<lb/>uncias fax, myrrhae uncias quatuor, ovorum tostorum vi..
<lb/>tellus duos, olei heminam unam et semis. lstnd etiam sedi
<pb n="13.449"/>
<lb/>benefacere confirmat, non apponens quonam liquefieri velit,
<lb/>sed nobis consectandum forsan relinquens interdum ex rosacco
<lb/>unguento, interdum myrteo, alias ex oleo quopiam
<lb/>liquandum esse.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="18">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="18">Cap. XVIII.</num> <hi rend="italic">Quomodo candida emplastra componenda
<lb/>sint adversas ulcera cacodthe, id est maligna et ea
<lb/>quae cicatricem diestculter admittunt</hi>.</label> Quae dysepulota,
<lb/>id est <hi rend="italic">vix ad cicatricem venientia,</hi> quae itam cacoëthe, id
<lb/>est <hi rend="italic">maligna</hi>, appellem, distinguendum modo est, quia non
<lb/>solum in praesentem disputationem, sed etiam in futuram
<lb/>commoda praefinito est futura. Quae itaque ex humorum
<lb/>confluxu vel multorum vel acrium oriuntur, sine eo, quod
<lb/>locus affectus hujusmodi jam dispositionem habuerit, ut licet
<lb/>bonum sit quod influit, tamen ipsum corrumpat, dysepulota
<lb/>nomino, quae vero dictam dispositionem jam obtinent,
<lb/>praecipuo vocabulo cacoëthe appello. Nunc igitur, quoniam
<lb/>priores me emplastra quaedam alba, ut quae dysepulotis ci-..
<lb/>catricem probe obducant, conscripserunt, propterea ego
<lb/>quoque alba scribo emplastra, quae adversus dysepulota omnia

<pb n="13.450"/>
<lb/>et cacoëthe nonnulla, quae non pravum admodum habent
<lb/>statum, composui, nam in illis denuo medicamenta accommoda
<lb/>dicentur. Primum et hic methodum dicturus sum,
<lb/>qua id genus emplastra conplura conficere discetis. Duplex
<lb/>porro ejus scopus est, alter omnium, quae ratione eotllponuntur,
<lb/>medicamentorum communis, alter .peculiaris colore
<lb/>ab his disserens. Quae igitur in commentario de simplicibus
<lb/>medicamentis cognovistis, sine rosione quidem ao
<lb/>morsu, valide tamen adeo exiccantia, haec in memoriam reducite.
<lb/>Omnino autem conveniebat, praeterquam quod non
<lb/>mordicent vel astringant manifesto, etiam detergere posse,
<lb/>siquidem cava plurima ejus generis ulcera tanquam ab exesione
<lb/>humorum malignorum facta apparent ejusque rei
<lb/>gratia carne impleri desiderant; ostendimus autem in tertio
<lb/>therapeuticae methodi libro, omnia quae carnem generant
<lb/>medicamenta detergendi facultatem habere. Multa etiam alia
<lb/>siccam obtinent virtutem hujusmodi ulceribus curandis accommodam.
<lb/>Sed age nunc repetamus ea, quae aut compositi
<pb n="13.451"/>
<lb/>emplastri candorem tueri possint aut non adeo laedere. Hoc
<lb/>ex genere est cadmia, pompholyx, calx, ostrea concremata,
<lb/>purpurae, buccina et sepiae pars ossea, parum officiet colori
<lb/>et aeris squama et ustae chalcitidis non fulvum, sed
<lb/>cineritium vel subalbidum. Quomodo autem hujusmodi res
<lb/>praeparanda sit, rursus in Theriacae antidoti sermone dice mus.
<lb/>Porro dictorum quodquam si lavetur, totam mordicationem
<lb/>amittet, quemadmodum cera, quae medicamento
<lb/>conficiendo admiscenda est, tum resina. Caeterum quod cera
<lb/>Tyrrhenica vel Pontica dicta ad candidi emplastri praeparationem
<lb/>sit idonea, prius explicatum est, resinae vero, et
<lb/>quae larix vocatur et terebinthina, adversus ulcera maligniora
<lb/>magis valent. Thuris quoque partem aliquam indere
<lb/>non ab re fuerit, ut ulcerum maleficorum dispositio coquatur
<lb/>et ad suppurationem veniat. At non solum ex praedictis
<lb/>medicamentis unumquodque lavandum venit, sed
<lb/>etiam metallica quam maxime in loco soli exposito cum
<pb n="13.452"/>
<lb/>aqua vel aceto vel marina vel Vino laevigare oportet.
<lb/>Pura autem et candida et perspicua singula haec erunt
<lb/>candoris cujusdam medicamento conciliandi gratia. Ile cerussa,
<lb/>oleo, coctionis modo, aere circumfluo et igne, quomodo
<lb/>quodque eorum ad albedinem aliquid afferat, ante exposuimus-
<lb/>At quemadmodum in aliis, ita in his quoque, facultalis
<lb/>aquae, aceti, marinae vinique albissimi peritum, id
<lb/>in compositura miscere convenit, quod maxime curando
<lb/>affectui profuturum est. Etenim in ulceribus praetumidis ac
<lb/>duris, quae oras crassas, callosas multamque attenuationem
<lb/>requirentes habent, ex aceto et marina laevigata magis
<lb/>quam quae per aquam idonea sunt. In quibus autem acre
<lb/>et mordax est humidum, quod in ulcera fertur, ex aqua
<lb/>terere potius singula metallica necesse est. Quemadmodum
<lb/>rursus ex vino magis, ubi copiosus humor ulceribus influens
<lb/>apparet. Haec igitur singula, quae dixi, in unoquoque jam
<lb/>nominato humore laevigata diebus pluribus injeci frequenter

<pb n="13.453"/>
<lb/>medicamentis, quae ex argenti spuma et cerussa confiunt,
<lb/>eaque expertus sum omnia cicatricem optime ducere.
<lb/>Verum scriptiones quasdam amicis quoque dedimus, qui hujusmodi
<lb/>medicamenta desiderarent, a quibus ipsis quoque in
<lb/>experientiam producta, quod titulo promittunt, tueri videbantur.
<lb/>Itaque argenti spuma cum cerussa prius cocta et
<lb/>medicamento prope ad non inquinantem consistentiam perveniente,
<lb/>inlinienda est larix vel terebinthina resina cum cera
<lb/>candida. His pulchre unitis adde metallica, quae hujusmodi
<lb/>symmetriam habent. Argenti spumae et cerussae pro consuetudine
<lb/>singulorum libra coquatur cum olei libris duabus,
<lb/>frequenter etiam aquae selibra addita; liquescit enim sic argenti
<lb/>spuma citius, et coctio aquam consumit, ut nihil ad
<lb/>humiditatem medicamento aperte prosit, resinae tres unciae,
<lb/>cerae duplum sufficit. Quanquam si duas resinae indideritis
<lb/>interdum, quatuor cerae, sic quoque compositiones non
<lb/>adeo differre invenientur. Thuris etiam uncia una semis
<pb n="13.454"/>
<lb/>satisfacit post ceram et resinam injecta, deinde tres aliorum
<lb/>unciae, quae drachmae quatuor sunt ad viginti. lmpones
<lb/>autem duorum, trium, plurium, ac omnium quae numeravi,
<lb/>quorum singulorum tibi copia contingat, ut si omnia
<lb/>habeas, aequam portionem cujusque injicias, cadmiae
<lb/>dico et pompholygis, buccinorum cineris vel ostreorum et
<lb/>aeris squamae, singulorum drachmae sex erunt, quae tres
<lb/>uncias absolvunt. Quod si et calcem lotam misceas, singulomm
<lb/>drachmae quinque ponentur. Si ustae chalcitidis, singulosum
<lb/>drachmae quatuor, ut ex omnibus sex connitis tres
<lb/>unciae fiant. Verum chalcitis usta sit elota et colore cinereo,
<lb/>non qualem multi ex iis, qui urunt eam, faciunt,
<lb/>veluti si dicas ex pallido flavam. Si duo quaedam ex his
<lb/>habeas solum, tres uncias ex ambobus ponito, hoc est
<lb/>utriusque unam ac semissem. Haec in praesentia ad alborum
<lb/>emplaltrorum constitutionem, ulceribus dysepulotis curandis,
<lb/>cognoscere vobis fossi ci I. Atque subhumida cerata candida
<pb n="13.455"/>
<lb/>etiam ex iis ipsis praeparantur, disserunt tamen ab emplastris,
<lb/>quod neque argenti spuma nec cerussa coquatur, adeps
<lb/>vero vel anserinus vel gallinaceus vel suillus vel vitulinus
<lb/>indatur. Quod si vinum interdum habeas vel acetum, quae
<lb/>albissima lucidissimaque sint, aquae loco ipsa admiscebis.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="19">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="19">Cap. XIX.</num> <hi rend="italic">Damocrates de albo emplastro</hi>.</label> Quoniam
<lb/>medicamentorum facultates versibus exscriptae facilius
<lb/>memoria tenentur et exactam ipsorum symmetriam perservant,
<lb/>satius mihi visum est et horum meminisse. Quum itaque
<lb/>Damocrates praeter alia alba emplastra etiam candidum
<lb/>scripserit, quod commendat, apponam scripturam iisdem illius
<lb/>versibus iambico trimetro expressis.</p>
 <lg rend="italic">
<l>At cum his habere emplastrum medicis convellit</l>
<l>Album, efficax adversus avulsam cutem,</l>
<l>Ambusta ad ulcera et per summa corporis</l>
<l>Occasionem citra manifestam edita.</l>
<l>Ita confit, cerussae libra sumitur,</l>
<pb n="13.456"/>
<l>Lllhargyri, trypherae eodem simul modo,</l>
<l>Et portio praeterea librae tertia:</l>
<l>Ceraeque purae Ponticae quinque unciae,</l>
<l>Terebinthinae pondo uncia purissimae,</l>
<l>Phurisque mannae vel thuris quinae unciae,</l>
<l>Candidi olei boni recentis felibra.</l>
<l>Aquae sup effundetur his sextarius.</l>
<l>Oleum, cerussa, argenti spuma, aqua coquitur</l>
<l>Leni Igne, agitatur sedulo rudicula.</l>
<l>Cum tota pulchre desiccata sic aqua</l>
<l>Et leve medicamentum apparet, candidum</l>
<l>.Et molle inficiens nec, terebinthina inditur,</l>
<l>Deinde cera succedet, thus postea.</l>
<l>Ab igne cum depones ollulam, move</l>
<l>Quum mediocriter est refrigeratum pharmacum,</l>
<l>Mortario superfundas, atque excipe</l>
<l>dn mulieribus vel delicatis puerulis,</l>
<l>dn senibus habitu, aut pravo pavonibus simul.</l>
<pb n="13.457"/>
<l>Huic tertiam partem immisoeto aluminis,</l>
<l>Quod prodidimus emplastrum non multo antea,</l>
<l>Ac utitor ad omnia recentia vulnera.</l>
<l>ipsi vero rhodinon liquefacto immisceas</l>
<l>Paulum ac cerae, liparon habebis ac bonum,</l>
<l>Album vinum parum austerum st affuderis.</l></lg>
<p rend="indent">
 <lb/>Aluminis, cujus meminit, compositio in quinto hujus
<lb/>operis commentario.</p>
</div>
</div>
<pb n="13.458"/>   
<div type="textpart" subtype="book" n="2">

<div type="textpart" subtype="chapter" n="1">
<head>GALENI DE COMPOSITIONE MEDICAMENTORVM PER GENERA
<lb/>LIBER II.</head>
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="1">Cap. I.</num></label> Quum propositum opus hunc quoque
<lb/>cum aliis scopum teneat, ut Ii quando libium, quo medicamentorum,
<lb/>quibus utimur, compositiones scriptas habemus,
<lb/>ipsi nos perditis similia possimus conficere, necessursum
<lb/>est primum nos in universum formulam quandam
<lb/>viae didicisse, qua propositum inveniamus. Deinde per
<lb/>hanc viam in multis particularibus exerceamur oportet,
<pb n="13.459"/>
<lb/>scientes, citra talis studii exercitationem nullum recte
<lb/>opus perfici. Et vero grave est, quod jam quibusdam accidit
<lb/>medicis, duobus mihi cognitis, quorum alter dolore
<lb/>ex talium scriptionum interitu contabefactus periit, alter ab
<lb/>operibus medicis destitit. Verum exercitatis, judicio meo,
<lb/>praeterquam medicamenta utilia componere, etiam a superioribqs
<lb/>nobis medicis scriptorum arbitris esse licet, com
<lb/>modeque omnia ea, quae ab illis prodita sunt, usurpare atque
<lb/>illa, quae ipsi methodo inferius posita invenerint. Me-,
<lb/>lius igitur est experimentis jam comprobata sumere eum,
<lb/>qui usus ipsorum methodum didicerit, licet, quod dixi, necessitas
<lb/>frequenter nos cogat ut vel experientia incompertis
<lb/>ex tempore utamur. Itaque superiore libro quomodo ex argenti
<lb/>spuma sola emplastrum praepares docuimus, interim
<lb/>oleo tantum, interdum aceto admixto vel vino vel buv
<lb/>jusmodi alio, item ex quali ipsorum symmetria emplastrum
<lb/>fieri candidum possit, Ii probe coctum fuerit. Caeterum ex
<pb n="13.460"/>
<lb/>his emplastris quaedam ducendae cicatrici accommodata fieri
<lb/>diximus, quaedam vulneribus cruentis glutinandis, quaedam
<lb/>phlegmonis exiguis curandis, quaedam ulceribus, quae cicatricem
<lb/>aegre admittunt, sanandis, si non cacoëthe sint, quaedam
<lb/>ad tumores praeter naturam, sed non magnos, neque
<lb/>duros, discutiendos. Scriptum simul in eo est non multo
<lb/>post initium et emplastrum a me compositum, quod phoefucinum
<lb/>nomino. Praesenti autem hoc libro de viridibus
<lb/>et melitus et gilvis et fulcis et rufis agetur emplastris, quibus
<lb/>etiam adnumerantur, quae dichroma, id est bicolora, dieun
<lb/>tu r. Inter haec alia quaedam sunt medio inter haec nomine.
<lb/>ut ex candido melina et ex nigro viridia et rhypode,
<lb/>id est strigmentosa, adde quae aerem imitantur et coemlea,
<lb/>quaedam vero nomine prorsus carentia. Itaque similia inviGem
<lb/>viribus deinceps^ scribere commodum est, ut qui in
<lb/>plura incidit vel librum legit, id quod optimum corpori
<lb/>ejusque curando affectui Iit eligat. At colore similia tradere
<pb n="13.461"/>
<lb/>eorum est, Apti similitudinem non artificialem attendunt,
<lb/>verum quoniam potentes quidam viri interdum nos jubent
<lb/>emplastrum sibi melinum consulere, quod ulcera glutinet vel
<lb/>cicatricem ducat vel indurata emolliat vel aliud hujusmodi
<lb/>facere possit, coacti sunt nonnulli recentiorum medicorum,
<lb/>ubi similia colore seriatim conscriberent, proprias cuique
<lb/>professiones apponere. Quamobrem ego mixtam quandam
<lb/>disciplinam conabor effingere, a magis artificiosa auspicatus.
<lb/>Scribo enim prius, quae cava ulcera carne implent,
<lb/>quorum plurima colore viridia sunt, adnotans, quot ex his
<lb/>glutinantia sint, quotque in maligna evadentibus medeantur,
<lb/>atque hujusmodi aliud quidquam possint perlicere. Deinde
<lb/>glutinantia non modo recentium ulcerum, sed etiam sinuum,
<lb/>ex his plura sunt, quae ad usque cicatricem ulcera perducauli
<lb/>Atque horum omnium unam seriem facturus sum,
<lb/>melinorum aliam, barbarorum, ut vocant, aliam et fuscos
<lb/>rum aliam, nec non in reliquis coloribus similiter. Produeam
<lb/>in alio quoque uno libro similitudines absque coloribus,

<pb n="13.462"/>
<lb/>quae ulcera cicatricem vix admittentia, dicuntur et
<lb/>chironia, persanant. In alio rursus post istum, quae tum
<lb/>haec, tum alia quaedam curant, quae dicuntur et sunt usus
<lb/>multiplicis. At post haec omnia, quicquid emplastrorum facultatem
<lb/>reliquum fuit methodo cognoscendum, percensere
<lb/>conabor. Haec igitur vice prooemii cujusdam omnium emplostrorum,
<lb/>quae commemorabuntur, communis praefati,
<lb/>ad ea quae hoc libro scripta sunt, digrediemur, oratione
<lb/>quadam generali eis praeposita, tanquam nihil etiam mihi
<lb/>jam praedictum sit. Compositiones medicamentorum complurium
<lb/>laudabilium primus omnium, quos noverim, Mantias
<lb/>Herophileus scripsit, cujus discipulus factus Heraclides
<lb/>Tarantinus non solum in medicamentorum usu videtur imitalus
<lb/>illum, sed etiam in ea artis parte, quae victus rationem
<lb/>docet. Post quos alii sane quidam non paucis voluminibus,
<lb/>sicut Mantias et Heraclides. Sunt etiam qui uno aut altero
<lb/>tantum ea conscripserint, quemadmodum Cappadox Heras,
<lb/>qui nec improbatum aliquod medicamentum tradidit, nec
<pb n="13.463"/>
<lb/>confecturas ipsorum omisit et universos particulatim usus
<lb/>recensuit. Permulta medicamenta pluribus libris studiose
<lb/>scripserunt Musa et Asclepiades et Crito. Verum Andromachus
<lb/>unico libro medicinalia medicamenta ad exteriora
<lb/>corporis vitia, altero quae interna curant, memoriae prodidit,
<lb/>item tertio his minore oculorum remedia. Paucissimis
<lb/>autem ipsorum tum praeparandi modus tum utendi appositus
<lb/>est, neque vero horum quispiam nec alius cujusque
<lb/>medicamenti componendi rationem docuit. Ob quod empirici
<lb/>confidentius licet absurda pronunciant, ut qui medicamen
<lb/>torum compositionis inventionem ad casum referunt,
<lb/>inde nimirum confidentiae occasionem sumentes, quod nemo
<lb/>ex dogmaticis medicis consectionis eorum regulam absolute
<lb/>scripserit. Nam cum dogmatici interrogati rationem, qua medicamenta
<lb/>singula composita sint, quibus utuntur, nihil, quod
<lb/>dicant, habeant, perpeditisque illorum scriptionibus ipsi
<lb/>alia componere ex tempore non possint, et ipsi merito contemnuntur
<lb/>et empiricis contradicendi majorem praebent audeciam.

<pb n="13.464"/>
<lb/>Quod si affectus cujuslibet eorum, quos curandos
<lb/>suscipiunt, naturam scirent methodumque cognoscerent,
<lb/>qua et simplicium singulorum medicamentorum vires et suopum
<lb/>curationis invenirent, non utique compositionis rationem
<lb/>ignorarent. Ut exempli gratia, cavum ulcus apertum,
<lb/>graece aperistaton, nihil enim mali est, ut quidam vocant,
<lb/>brevioris disciplinae gratia, sic nos quoque nominare, quomodo
<lb/>quis Ianare queat consideremus, tanquam si nondum
<lb/>aliquod ei curando aptum medicamentum inventum sit.
<lb/>Nam quum docti a ratione fuerimus, cavarum ulcerum curationem
<lb/>subministrari nascente alia carne loco perditae,
<lb/>ex ea videlicet, quae sublecta est, cogitavimus fieri non
<lb/>posse hoc, si in ulcere sordes aut copiosa humiditas insit.
<lb/>Verum sordes medicamenta detergenti auferunt, humorem
<lb/>exiccantia discutiunt. Convenit igitur hujusmodi medicamentorum
<lb/>materias cognoscere non simpliciter secundum
<lb/>genus, ut Dioscorides alioqui scripsit, sed uti nos in commensariis
<lb/>de simplicibus medicamentis fecimus, non tantum
<pb n="13.465"/>
<lb/>apponentes vel calefacere vel refrigerare vel hujusmodi
<lb/>aliquid aliud quodvis medicamentum facere, verum etiam
<lb/>quod prima distantia vel secunda vel tertia vel quarta a
<lb/>medio tale existat. Frequenter etiam, quod in horum media
<lb/>unaquaque vel incipiente vel desinente sit, ut duodecim
<lb/>medicamentorum, quae per excellentiam quancunque proferuntur,
<lb/>ordines subsistant. Interdum enim vel mediocriter
<lb/>calefaciens vel exiccans, interdum quod vehementissime
<lb/>quodvis horum facere possit, requirimus. Qui autem simpliciter
<lb/>partam calefactione indigere intelligit, non magis piper
<lb/>et sinapi quam thus accipiet. Haec sane et prius ostendimus,
<lb/>diximus vero et in tertio methodi therapeutices commentario,
<lb/>quasi vero praescientes, ea ex demonstratione
<lb/>convenienti ad reliqua deducam, hinc praesentis sermonis
<lb/>fumpto initio. Quoniam ulcera carne implenda, medicamento
<lb/>exiccante et detergente mediocriter sine morsu indigere
<lb/>demonstravimus, convenit ejusmodi medicamentorum
<lb/>materiam, quaenam sit, in memoriam reducere. Indicata est
<pb n="13.466"/>
<lb/>autem in libro de simplicium medicamentorum facultatibus,
<lb/>insuper et conveniens singulorum ordo expositus est.
<lb/>Hoc etenim, sicut dixi, admodum utile est, ut si quando
<lb/>fortiore quis medicamento opus habeat, ad quod digrediatur,
<lb/>cognoscat. Verum quum simplex nullum habemus, composito
<lb/>utimur. Atque primum surgamus nos habere ceram
<lb/>et aeruginem, aliud nihil, quod cavo ulceri manifeste conducat,
<lb/>thus dico, irim, aristolochiam, farinam arvorum,
<lb/>radicem panacis et quaecunque ex hoc sunt genere. Quum
<lb/>igitur sciamus cera sola imposita sordidum ulcus evasurum,
<lb/>ut quod neque detergere, neque exiccare possit, aerugine
<lb/>autem adjecta morsum et rosionem illatum iri, atque phlegmonem
<lb/>excitandam, horum sane utrumque devitabimus, medium
<lb/>autem ex ambobus aliud consiciemus, imbecillius quidem
<lb/>aerugine, valentius autem cera, sed quoniam haec
<lb/>paulo inferior est eo, quod commode queat adfici, aerugo
<lb/>autem multum praecellit, multae cerae parum aeruginis admiscebimus.
<lb/>Quantam ergo quantae? hoc enim deinceps venit

<pb n="13.467"/>
<lb/>dicendum. Exacte quidem quantitatem cujusque ante
<lb/>experientiam invenire nemo potest, conjicere tamen et judicare
<lb/>et componere medicamentum prima potest experientia,
<lb/>nullum insigniter improsperum successum habiturum, quemadmodum
<lb/>ego aliquando feci in quodam vico, ubi quum
<lb/>neque ipse medicamentum, quod me sequeretur, haberem,
<lb/>neque alius ex iis, qui ibidem agebant, copiam mihi facere
<lb/>posset, reperi solum ad compositionem idonea aeruginem et
<lb/>ceram, quibus acceptis et ad ignem cera liquefacta cum oleo
<lb/>rosaceo, ut liquidum ceratum fieret, miscui cerati librae
<lb/>unciam unam aeruginis, hoc est, duodecimam partem, statui
<lb/>enim decimam vel duodecimam miscere, suspicatus quidem
<lb/>majorem, ut acriorem, cera futuram, minorem tanquam im., .
<lb/>becilliorem. Expertis autem nobis compositionem, visae
<lb/>sunt partes et decima et duodecima recte pro corporum
<lb/>differentia commixtae. Ostendimus enim, quod etiam usus
<lb/>attestatur, valida corpora validiora sustinere medicamenta,
<lb/>imbecilliora hujusmodi non ferre. Validiora dico corpora,
<pb n="13.468"/>
<lb/>quae temperamento sicciora sunt, veluti agricolarum natu
<lb/>ram et venatorum, imbecilliora, molliora vel natura vel
<lb/>vietus consuetudine, cujusmodi sunt mulierum, eunuchorum,
<lb/>puerorum et qui naturali temperamento sunt humidi,
<lb/>candido mollique corpore praediti. Dura igitur corpora ex
<lb/>copiosiore aerugine cerato admixta, carnem recipiunt, molhora
<lb/>ex pauciore. Unde, ut frequenter dictum est, unum
<lb/>medicamentum omnibus nequaquam convenire potest cor^
<lb/>potibus, sed oportet medium esse, ceu ad mediam temperaturam
<lb/>aptatum, duci vero ad utramque ejus medii partem,
<lb/>dum quotidiano usu probatur. Si enim quod res postulat es
<lb/>fecisse videatur, in eo manere convenit, si paulum deficiat,
<lb/>angere ipsius vires, quemadmodum etiam adimere, cum praeter
<lb/>modum efficax fuerit, velut in ipso hoc proposito medicamento,
<lb/>quod cerato et aerugine constat, considerare
<lb/>prius oportet, nlcusne carne. obductum sit, an nondum, <hi rend="italic">sed</hi>
<lb/>sordibus humoreque sit refertum, vel praeterquam quod
<lb/>carne impletum non est <hi rend="italic">rrtmnrlimtiortio</hi> se, rt suto nliottiu laboranti

<pb n="13.469"/>
<lb/>ortus sit, et calidior vel rubicunda magis pars ulcerata
<lb/>apparuerit. Si igitur imbecillius videatur, melle vel
<lb/>aerugine admixtis facultatem ejus adaugebis, si validius,
<lb/>oleum vel rosaceum miscebis, molliens medicamentum, quod
<lb/>linamentis excipiendum est. Commode quidem ceratum et
<lb/>aerugo sic miscentur, quemadmodum a me nonnunquam esse
<lb/>mixta retuli. Confectura autem medicantibus haec esto emplastri
<lb/>compositi, viride a colore vocant, sanantis quidem et
<lb/>recentia vulnera, quaecunque non magna sunt, sed quod ex
<lb/>rosaceo simul ad mediocris medicamenti consistentiam potest
<lb/>liquesieri. Quin et resinae vel colophoniae et srictae nominatae
<lb/>vel terebinthinae nonnihil ipsum habere oportebit,
<lb/>ostendimus autem laricem vocatam terebinthinae quodammodo
<lb/>esse similem. Porro quantitas earum mixturae et hic
<lb/>conjecturalis est. Si enim plus resinae quam ex usu sit admisceamus,
<lb/>donec manibus subigitur, molle apparet, in linteolum
<lb/>vero illitum paulo post instar pellis durum erili facilo

<pb n="13.470"/>
<lb/>a corpore decidens. Sin minus justo resinae cum cera
<lb/>mixtum sit, non habebit hoc, quod echecollon, id est <hi rend="italic">glutinans,</hi>
<lb/>appellatur, ut distrahendo eo plurimum extendatur.
<lb/>Liquet autem, si alicui particulae imposueris, fore ut
<lb/>difficulter agglutinetur et protinus ab ipsa delabatur. Quae
<lb/>igitur mediocris mixtura ceu emplastri consistentiae conveniens?
<lb/>siquidem mihi fidem adhibes, par utriusque portio.
<lb/>Nec vero cera nec resina sicca vetusque esto, optimum
<lb/>siquidem ita amborum mixtionis coagmentum est, si ambo
<lb/>pinguia et mollia assumantur; si alterum excedat, semper
<lb/>resinam praepollere satius est, quare nonnulli vel duplum
<lb/>hujus pondus cerae admiscent.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="2">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="2">Cap. II.</num> <hi rend="italic">Confectura simplicis emplastri viridis Andromachi
<lb/>et facultatis ipsius explicatio</hi>.</label> Ac sane viride
<lb/>nonnulli, sic enim ipsi nominant, ex dupla resinae portione
<lb/>consecerunt, duas quidem ejusdem libras, unam vero cerae
<lb/>et binos olei cyathos immiscentes. Aeruginis autem alii
<lb/>duas, alii tres uncias hujusmodi cerae et resinae mixtioni
<pb n="13.471"/>
<lb/>immittunt. Sed etiam in praeparatione liquefactis, quae
<lb/>liquari poflunt, aeruginem inspergunt, quidam ubi refrigerat
<lb/>verint, mox raserint, in mortario mixturam moliuntur.
<lb/>Porro qui medicamentum cruentorum ulcerum glutinantius
<lb/>facere statuunt, aeruginem in pila prius cum aceto laevigatam
<lb/>iniiciunt, ceratum radentes. Proinde si quis vos roget, quale
<lb/>horum viridium emplastrorum sit praestantissimum, succurat
<lb/>id, quod identidem a me praedicatur, respondere, omnia
<lb/>esse optima ei, qui affectus, quibus singula offeruntur,
<lb/>cognoscat, sicut et eos ignoranti omnia pessima. Mei etenim
<lb/>officii est dicere, id exiccare valentius, quod acetum assumit.
<lb/>Constat autem, quod plus aeruginis continet, id tum validum
<lb/>esse tum magis exiccans tum sordida ulcera rectips purgare.
<lb/>Terminus ipsius est, ut haec citra morsum efficiat, nam adeo
<lb/>valens, ut jam puris ulceribus impositum morsum pariat,
<lb/>nec ea unquam carne replebit, sed alio modo humida sordidaque
<lb/>reddet, sicuti illa, quae parum integre siccant, detergentque.

<pb n="13.472"/>
<lb/>Jam vero ex acrioribus cavum magis ulcus evadit
<lb/>et rubicundius calidiusque est, quum aeger etiam ipse
<lb/>morsum ejus percipit. Ne igitur quodvis medicamentum simpliciter
<lb/>laudate citra dispositionis, in qua commendatur, appositionem,
<lb/>nec in alio quoquam medicamento, nec in iis
<lb/>quae modo nobis proponuntur, id agendum est. Quos igitur,
<lb/>viridibus ordine suo descriptis, affectus, quibus ea conve-niunt,
<lb/>distinguere non piguit, minus peccant quam ii qui
<lb/>ne hoc quidem fecerunt. Qui vero sine distinctionibus ac
<lb/>indesinite scripserunt, quum ad alia tranleunt, apponentes,
<lb/>aliud viride, disciplinam reddunt pravissimam, si modo oportet
<lb/>omnino disciplinam vocate hujusmodi scriptiones. lgitur
<lb/>Andromachus in libro, quem externorum inscribit, paulo
<lb/>post principium, primo fusca posuit, mox rufa, deinde
<lb/>nigra, postremo ad viridia conversus, disciplinae hujusmodi
<lb/>initium facit, praefixo nomine viridia. Ac quod principem
<lb/>locum habet, scripsit his verbis. <hi rend="italic">Viride Calli.</hi> ♃ resinae
<lb/>pineae Ʒ ceo, cerae drach. c, aeruginis rasae drach. l, thuris
<pb n="13.473"/>
<lb/>Ʒ xxv, aceti quantum satis est. Conveniebat igitur ipsum
<lb/>nonnihil forsitan et de confectura dixisse, num etiam thus
<lb/>simul cum aerugine in saevorum redigi aceto affuso velit, an
<lb/>solam aeruginem, utrumque enim licet, atque in multis compositionibus
<lb/>nonnulli hoc, quidam illo modo scripserunt.
<lb/>Verum in hoc mentem ejus condicere possumus, nempe ambo
<lb/>cum aceto velle conteri, thus puta et aeruginem, attamen
<lb/>in quibusnam affectibus medicamento sit utendum, significatum
<lb/>prorsus oportebat. Numquid igitur, quoniam ante
<lb/>hoc duo quaedam emplastra scripserat, quorum^ priori
<lb/>praeposuit, Ad gangraenas, putredines, nomas vetustas et
<lb/>malignas, secundo ad nomas, quo utor, et alia pleraque^
<lb/>ideo viride istud sine appositione deinceps protulit, ostendens
<lb/>iisdem ipsum affectibus convenire. Caeterum aliud rursus
<lb/>huic subjungens simpliciter dixit, viride Potamonis, deinde
<lb/>aliud tertium viride et quartum, quo utor. Ad haec quintum
<lb/>aliud, sextum, septimum, octavum, nonum, decimum,
<pb n="13.474"/>
<lb/>undecimum, duodecimum, decimumtertium, decimumquartum,
<lb/>decimumquintum, decimumsextum, recensuit, uno
<lb/>duntaxat hoc nomine, aliud, singulis praepositio, disterentia
<lb/>quidem inter se omnia viribus commemorans, non tamen
<lb/>universa ad putredines, nomas et gangraenas idonea, quemadmodum
<lb/>ex ipsorum materia est cognoscere. Unde etiam
<lb/>constat pro colotis, non virium similitudine simul invicem
<lb/>haec ipsum conscripsisse. Itaque nos cujusque eorum potestatem
<lb/>exponemus, a simplicium medicamentorum natura
<lb/>sumpto principio. Nam hoc longe utilissimum fuerit iis, qui
<lb/>non solum in universali compositionis methodum ac usum
<lb/>talium medicamentorum cupiant intelligere, sed etiam suomet
<lb/>ipsorum marte conficere posse, et quae a veteribus citra
<lb/>distinctionem tradita sunt, qualemnam facultatem habeant,
<lb/>dignoscere. Quod igitur primum Andromachus prodidit, inspiciamus,
<lb/>proponentes considerantesque simplicia singula,
<lb/>quibus confectum est. Primum igitur resinae strobilinae in eo
<lb/>meminit, quae ut in commentariis de simplicium medicamentorum

<pb n="13.475"/>
<lb/>facultatibus asserui, resinarum longe calidissima est,
<lb/>sicut terebinthina ambabus qualitatibus omnium moderatissima,
<lb/>omnes siquidem resinae calefaciunt et exiccant, sed
<lb/>hae magis, illae minus. Validissima igitur est strobilina, moderatissima,
<lb/>ut dixi, terebinthina. Quin etiam siccat celerrime
<lb/>strobilina, et quod peculiari appellatione pityinon physema
<lb/>dicitur, resina quidem et ipsum genere, caeterum siccans
<lb/>et calefaciens, siccando autem a strobilina non superatur,
<lb/>calefaciendo plurimum. Hae ergo exiccatae pinguedinis
<lb/>expertes sunt, ideoque emplastra bene adhaerentia conficere
<lb/>non habent, ut viscosae et liquidae. Inter pityinon physema,
<lb/>id est piceam et strobilinam resinam, media calore abietina
<lb/>est, liquida tamen diutius perdurat, sicut etiam colophonia
<lb/>illa, quae thus redolet et quae nonnullis sola vocatur colophonia,
<lb/>odoratu suavitatem quandam referens sicut abietina
<lb/>et colore mediocri praedita ut illa, nascitur autem admodum
<lb/>modica atque ob id pretiosa est. Humidissima tamen

<pb n="13.476"/>
<lb/>omnium est altera laricis appellatae differentia, nam
<lb/>haec quoque duplex quodammodo est, una quidem similis
<lb/>in omnibus terebinthinae, altera hac acrior, calidior, magis
<lb/>liquida et odoratu gravior et gustu amarior calidiorque.
<lb/>Porro humida resina, quae in continentibus pineam resistam
<lb/>subsidet vasis fictilibus, consistentia et colore terebinthinae
<lb/>adamussim similis, odore et gustu diversa, ingratior quidem
<lb/>olfactu, sicut etiam acrior et gustu mordacior. Quare satius
<lb/>est, terebinthinam omnibus medicamentis, quae ulcera recte
<lb/>curabunt, admiscere, quoniam primus praecipuusque in eis
<lb/>scopus est, ut id, quod offertur, non mordeat. Igitur ad
<lb/>compositum emplastrum revertamur, in quo Andromachus
<lb/>strobilinae resinae drach. ccc, cerae drach. c, mixtis jubet
<lb/>injicere, neque consistentiam, neque virtutem exacte assequutus
<lb/>vel ipse vel qui id composuit. Neque enim glutinans
<lb/>erit et acre fiet, auxilium vero ei ad utrumque contulit
<lb/>thus admiscens, verum pro illorum copia paucum adeo,
<pb n="13.477"/>
<lb/>praesertim quum aeruginis drachmas quinquaginta immittat,
<lb/>octavam partem quadringentorum ex cera vestraque collectorum
<lb/>explentes. Atqui nemo hoc illi vitio verterit, utpote
<lb/>cui consilium suerit medicamentum conficere vehementer
<lb/>exiccans, quum et alioquin ipsum carni generandae ac
<lb/>mediocribus glutinandis volucribus aptum reddere volenti,
<lb/>drachmae quinquaginta misceri recte possint, itaque Ienius,
<lb/>ad carnem producendam commodius, adhaerendo pertinaeius
<lb/>et ad multa utilius fieri. Commendanda vero est thuris
<lb/>commixtio, quod emplastri coagmentum juvet, anodynon
<lb/>enim est et concoquit. Quare si aequa ipsius portio aerugini
<lb/>fuisset conjuncta, hoc est drachmae quinquaginta, glutinantius,
<lb/>ut dixi, redditum fuisset et mitius medicamentum.
<lb/>Quoniam vero vigintiquinque adjecit, siccantem aeruginis
<lb/>vim servare curans, emplastrum ad glutinandum majora
<lb/>vulnera et ulceribus vix sanabilibus curandis idoneum factum
<lb/>est, quodque tale ipsum fore in animo habuerit aceti
<lb/>quoque mixtura innuit. Penes nos itaque est et vehementius
<pb n="13.478"/>
<lb/>et sanius ipsum facere vel plus aceti vel minus miscentes,
<lb/>sicut acrius vel minus mordax. Etenim ex acrioris mixtione,
<lb/>quemadmodum etiam copiosioris, medicamentum exiccabit
<lb/>fortius et cruentorum erit glutinantius, si vinosum acetum
<lb/>fit adjectum. Porro praestat in compositione plusculis diebus
<lb/>aeruginem ex aceto acri in Iole calido allaevigare ; quod
<lb/>enim in eo mordax est, mitescet virtusque nihilo fiet millor.
<lb/>Thus autem initio admiscere necessarium non est; verum
<lb/>huic dies unus satis est. Siquidem meminisse vos puto
<lb/>et hujus, quod toties repeto, sortium medicamentorum, cujusmodi
<lb/>est aerugo, misy, chalcitis, sury, aeris squama vel
<lb/>chalcanthum, ex aceto diebus pluribus contritorum morsum
<lb/>obtundi, bonitatem augeri. Quoniam enim metallica, ut
<lb/>quae crassioribus natura constant partibus, facultatem suam
<lb/>in altum usque corporis, quod curatur, non extendunt,
<lb/>ideo ut tenuiora fiant, iis per trituram et acetum adhibendus
<lb/>est cultus; haec enim curiose ita attenuata ad intima usque

<pb n="13.479"/>
<lb/>penetrant. Accedit autem et aliud quoddam commodum
<lb/>in hujusmodi medicamentorum praeparationibus, quod
<lb/>diligenter elaborata corporis meatus nusquam inter eundem
<lb/>retenta pertranseunt, ejusque rei gratia et si calidioris
<lb/>naturae sint, sine morsu munere suo funguntur. Quin et inter
<lb/>humores ipsos in corpore generatos tenues facile citra
<lb/>morsum perspirant, crassiores retenti obstructique molestant,
<lb/>ubi mordaces fuerint. Eadem ratio est in metallicis medicamentis
<lb/>combustis, sed illa ex ignis commereio nonnihil
<lb/>mordax perservant, quod per lavationes deponunt ac lenia
<lb/>prorsus redduntur. Quibus autem simile quippiam nstioni
<lb/>ex tritura cum aceto in sole facta ignis loco accidit, ea
<lb/>neque ex igne genitum calorem consequuntur, si tamen et
<lb/>quae combusta sunt, ex aceto laevigentur, multo praestantiora
<lb/>fiunt. lgitur tum haec multorum medicamentorum eommnnia
<lb/>sunt cognitu necessaria tum usus ipsorum similiter,
<lb/>alius quidem in aliis affectibus, in cavis vero ulceribus cum
<pb n="13.480"/>
<lb/>linamentis excepta exponuntur. Propositum itaque emplostrum
<lb/>si ex rosaceo liquefaciens eo utaris, prodest sordidis
<lb/>et humidis ulceribus, aperistata vero, id est aperta, mordieat,
<lb/>cujus rei <hi rend="italic">causa miscendum</hi> ei est ceratum liquidum ex
<lb/>cera et resina confectum vel ex <hi rend="italic">rosaceo</hi> vel ex oleo liquefactam.
<lb/>Poteris interdum et myrteo uti, atque horum mixtionis
<lb/>methodum quandam intelligas oportet. Olei sane nomen
<lb/>unum est, qualitas et facultas diversa. Nam omphacinum siigidius,
<lb/>ex maturis oleis pressum calidius est, temporis an.
<lb/>tam processu calefaciendi vim auget. Sic etiam quod salem
<lb/>habet, quantum ex illo sumpserit, tanto calidius est, magisque
<lb/>siccat, quam quod ipsius expers est. Quod furculos oleae,
<lb/>quos thallos nominant, continet, valentius astringit. Indicat
<lb/>autem tibi id, quod est utilius, et ulceris forma et corporis
<lb/>aegri natura, ulceris quidem sanandi contrariis, corporis
<lb/>autem ulcerati similibus. Quapropter medicamentum, quod
<lb/>linamento exceptum immittendum est, myrteo liquefactas,
<pb n="13.481"/>
<lb/>quum generata caro flaccidior quam par est apparet, praefartim
<lb/>ulcere ad cicatricem perveniente propemodum. Nam
<lb/>quum pauxillum quiddam phlegmones in ambientibus partibus
<lb/>relinquitur, optimum est medicamentum ex rosaceo liquare.
<lb/>Rosaceum vero praestantissimum esse novisti, quod
<lb/>solis rosis pluribus in oleo citra salem praeparato diutius
<lb/>maceratis consectum effi Si ergo haec quispiam in memoria
<lb/>prompta semper habeat, nec oblitus sit, ut praecepimus,
<lb/>omnium simplicium medicamentorum potentiae, et varia
<lb/>ipse emplastra viridia componet et singulis jam confectis
<lb/>optime utetur. Emplastrum igitur hactenus in sermone propositum,
<lb/>quod primum viridium scripsit Andromachus, multifariam
<lb/>licet adaptare, partim pro strobilina resina aliquam
<lb/>aliam adjiciendo, partim thus augendo vel cum eo siccum
<lb/>aliquod carne explens, velut irim, aristolochiam, ervi farinam
<lb/>atque hujus generis alia admiscendo. Quin etiam, quod
<lb/>ora ulceris indurata emoliiat, miscendo compositionem variare
<lb/>licet. Unde nonnulli guttam ammoniaci et galbanum,
<pb n="13.482"/>
<lb/>nonnulli medullam cervinam aut vitulinam aut sevum admiscuerunt,
<lb/>sicut rursus alii repellens aliquod, dum influxus
<lb/>conantur reprimere. Hac ratione igitur alii scissile alumen,
<lb/>alii rotundum, alii gallum immaturam adjecerunt, quidam
<lb/>ladanum utraque virtute praeditum, molliendi videlicet et
<lb/>repellendi, ut labra emolliantur et nihil ex superioribus
<lb/>influat. Insuper qui vix sanabilia curare studuerunt, ut multiplicis
<lb/>usus medicamentum esset, adjunxerunt enumeratis
<lb/>chrysocollam vel diphryges vel aes combustum vel siquamam,
<lb/>aliqui aeris, aliqui chalybis vel ferri. Et prope omnia
<lb/>modo enarrata viridium emplastrorum colorem servant,
<lb/>alia vero iisdem facultatibus praedita mixta corrumpunt.
<lb/>Quare nec ego omnium memini pro qualibet facultate, sed
<lb/>illorum duntaxat, quae emplastri compositi colorem tuebuntusu
<lb/>non enim de glutinantibus vel iis, quae carni alendae
<lb/>sunt, emplastris simpliciter, verum de eisdem viridibus dicere
<lb/>etiam statuimus. Quamobrem haec modo narrata et
<pb n="13.483"/>
<lb/>atramentum sutorium et chalcitis cruda, si brevi mensura
<lb/>admisceantur, colorem medicamentorum in sermone praecedentium
<lb/>reservant. Itaque de talium compositione abunde
<lb/>satis actum est. Usum vero ipsorum quoniam Andromachus
<lb/>omisit, a quo traditum esse conveniebat, nos apponemus,
<lb/>communem unum de talibus medicamentis usurpandis sermonem
<lb/>plane necessarium praefati, deinde universalem methodum
<lb/>interpretati, particulares eorum causa, qui illam
<lb/>didicerunt, convenit efflngamus. At hujusmodi opus ad diatacticos
<lb/>pertinet in omnibus particulares ipsis perscribere,
<lb/>sicut Heras, Crito, Asclepiades aliique complures factitarunt.
<lb/>Atqui etiam tertia disciplinae species est, quam nos
<lb/>tractamus, neque in omnibus particularibus medicamentis
<lb/><hi rend="italic">usum scribentes</hi>, imo nec universim communi methodi disciplinae
<lb/>soli totum concedentes, sed hanc quidem primam docentos,
<lb/>inde vero unum vel alterum vel etiam tertium
<lb/>exemplum claritatis et exercitii discentium gratia accommedentes.

<pb n="13.484"/>
<lb/>Quemadmodum sime ea et nunc re ipsa ostendimus,
<lb/>ut jam in prioribus quoque fecimus. Nam quatenus
<lb/>medicamentum exiccet detergatque cum ex simplicium facollate,
<lb/>quae id constituunt, invenerimus, inde simul affectionem,
<lb/>cui conveniet, adipiscemur. Ubi enim humiditas
<lb/>multa et copiosa sordes est, ibi desiccans evidenter purgansque
<lb/>medicamentum applicare oportet, ubi vero apertum,
<lb/>aperistatou vocant, ulcus est, camis indigum, moderatissimum
<lb/>inter exiccantia detergenti a que competit. Verum
<lb/>minoris majorisque in eo rationem ab aegri natura sumere
<lb/>conducit. Siquidem durioribus vel ex temperamento naturasi
<lb/>vel aetate vel loco vel studiis, corporibus magis exiccantia
<lb/>exhibenda sunt, humidioribus minus. Quapropter primus
<lb/>cujusque medicamenti linteolis excepti, emmoton appellatur,
<lb/>usus ex praedictis nuper scopis conjecturali artificio
<lb/>sumitur: secundus, ut etiam antea monuimus, ex signis
<lb/>in corpore curando apparentibus. Si namque cavum ulcus
<pb n="13.485"/>
<lb/>citra phlegmonen et purum inveniatur, nihil novum tentare
<lb/>oportet, si humidius vel sordidius, intendere desiccans detergensque
<lb/>medicamentum ratio postulat, si cavum magis
<lb/>quam prius existit, solvere ; intenditur itaque mellis mixtione,
<lb/>mitigatur ex oleo et cerato vel oleoso quopiam, cujusmodi
<lb/>est rosaceum, myrteum et cyprinum simpliciter praeparata
<lb/>sine spissamentis, quae addunt odoris gratia, vel ut
<lb/>consecta diutius ab injuriis immunia permaneant. Jam vero
<lb/>si contentiosus quispiam nos increpet, tanquam praeter id,
<lb/>quod ab initio instituimus, ad medicamentorum usus orationem
<lb/>deducamus, polliciti nos de eorum compositione
<lb/>verba facturos, ille considerato quod in usu etiam consectura
<lb/>quaedam fit, fidentium sibi imponat. Prima enim medicamentorum,
<lb/>quae cerato miscentur, in eo conjectio est,
<lb/>altera rosaceo vel myrteo vel cyprino vel lentiscino oleo
<lb/>vel melle apposito constat. Atque de his satis. Verum ad
<lb/>emplastra, quae jam per experientiam abunde probata sunt,
<lb/>transeamus. Haec igitur Andromachus memoratu digna medicam

<pb n="13.486"/>
<lb/>enta usurpare ipsa scientibus praescripsit. Unde quum
<lb/>talia sint, ea deligenda, quae ex paucioribus paratuve facillimis
<lb/>simplicibus componuntur, tum quae ad plura valent
<lb/>et proposito maxime scopo serviunt. Res fiet exemplo ita
<lb/>dilucidior. Finge cavum ulcus apertum in sane corpore, tale
<lb/>vero ab emplastro viridi, quod lite vocatur, liquefacto ex
<lb/>rosaceo curabitur, appellant autem litem quod ex aerugine,
<lb/>cera et resina conficitur. Ego sane, ut ostendi, aequam
<lb/>utriusque portionem misceo, aeruginis decimam vel duodecimam
<lb/>vel octavam. Est videlicet duodecima, si cerae pondo
<lb/>et resinae tantundem, aeruginis ℥ ij, miscuerimus, decima,
<lb/>si duabus aeruginis unciis, viginti ambarum, resinae et cerae,
<lb/>hoc est utriusque decem adficiantur, quin etiam si octavam
<lb/>aeruginis partem cerato ex cera et resina confecto apponamus,
<lb/>etiam sic bene habebit; nam acrius quidem magis^
<lb/>que detergens hujusmodi medicamentum erit, non tamen
<lb/>inutile, duris enim corporibus pereommode adhibebitur.
<pb n="13.487"/>
<lb/>Melior evadet compositio, ubi octavam portionem aeruginis
<lb/>confecturae ex cera resinaque immiscuerimusi aerugine ex
<lb/>aceto quam acerrimo diebus plusculis ante in laevorem restacta.
<lb/>Praestantior erit, si etiam thuris partem dimidio <hi rend="italic">minorem</hi>
<lb/>quam <hi rend="italic">fuit</hi> in aerugine indiderimus. Olei pares numero
<lb/>cyathos aeruginis unciis adjunges, cum sine aceto et
<lb/>thure medicamentum conficis. Quando autem thus acetumque
<lb/>adjicis, siquidem fricta resina pinguior quodammodo
<lb/>molliorque sit ac aestate medicamentum praeparas, miscebis
<lb/>nihil, si vero dura idque per hiemem conficis, cyathum j,
<lb/>infundes. Quod si liquidarum quampiam resinarum cerae
<lb/>misceas, oleo prorsus carere licet. Liquidissimae quidem
<lb/>tertiam cerae portionem addes, minus liquidae dimidiam.
<lb/>Fiet autem videlicet hujusmodi quaedam compositio. Ceram
<lb/>resinamque liquatam ubi refrigeraverit aeruginis parti nunc
<lb/>octavae, nunc decimae, alias duodecimae commisceto, <hi rend="italic">cognoscens</hi>
<lb/>duris corporibus primam symmetriam convenire,
<lb/>mollibus tertiam, mediis mediam. Aeruginem ex aceto lacvigabis,

<pb n="13.488"/>
<lb/>si lenius medicamentum voles efficere, thuris pondus
<lb/>dimidium ejus, quod aerugo continet, adjungens, sin
<lb/>hoc mitius, thus et aeruginem aequali modo committes.
<lb/>Atqui et resinam cum cera, ubi sine rasura refrigera verimus,
<lb/>liquefactas aerugini thuriqu.e in pila ex aceto tritis
<lb/>superfundimus. Haec igitur primae compositiones sunt viridis
<lb/>emplastri, quod cruenta quidem vulnera non adeo magna
<lb/>glutinat et reliqua ad usque cicatricem sanare potest et carnem
<lb/>in eis producere, ex humido quodam oleoso liquatum.
<lb/>Voco autem oleosa, rosaceum, quo maxime ad illum, quem
<lb/>retuli, modum confecto utendum est, et post hoc myrteo,
<lb/>cyprino et lentiscino. Sed ipsum oleum, ubi medicamento
<lb/>liquescenti caloris quippiam ad j icere cordi est, commune hoc
<lb/>miscebis, in quibus refrigerare studes, id quod omotribes
<lb/>appellatur, ubi astringere, myrteum, ubi mixtae facultatis
<lb/>aliquid, concoquens puta et repellens, rosaceum, in quin
<lb/>bus modicam astringendi vim cum m a j Ore caliditate desideras,

<pb n="13.489"/>
<lb/>cyprinum et lentiscinum. Porro et pleraeque aliae,
<lb/>quemadmodum dixi, compositiones erunt, dum medicamentis^
<lb/>simplicibus modo commemoratis vel carne explentia vel
<lb/>emollientia vel astringentia vel quae difficilia ulcera curant,
<lb/>commiscentur. Nonnulli vero ingerentia miscuerunt, sicut
<lb/>etiam cicatricem ducentia. Aliis autem quibusdam omnia
<lb/>commiscentibus vel constaturam inutilem vel medicamentum
<lb/>variis accommodum praeparare contigit. Quorum materias
<lb/>cognoscentes tum jam inventis uti, tum similia componere
<lb/>ipsi poteritis. Ascribam tamen et ego nonnulla celebria
<lb/>ab iis denuo, quae Andromachus tradidit auspicatus.
<lb/>Sunt itaque ordine a praecedenti triginta, quae vero ab ipso
<lb/>commendantur, duntaxat adficiam. Quartum ergo post primum
<lb/>ita scriptum est. <hi rend="italic">Viride, quo utor. sa</hi> aeruginis rasae
<lb/>Ʒ ix, chrysocollae Ʒ ix, terebinthinae ℥ xvj, minam j,
<lb/>cerae minae dimidium, aceti parum. Quid singula emplastra
<lb/>polliceantur, non, ut prius dixi, praeposuit Andromachus,
<lb/>sed ex simplicium medicamentorum materia, ex quibus propositum

<pb n="13.490"/>
<lb/>componit, nulli obscurum est vel ipsum per se,
<lb/>priusquam liquefiat, ulceribus mederi posse ac liquatum linamento
<lb/>exceptum immitti. Minam vero sedecim unciarum
<lb/>injicit, nam quae viginti continet, ceu ad chrysocollae et
<lb/>aeruginis aequam mensuram, magna est. Post hoc vero aliis
<lb/>tribus feriatim productis, russus aliud sic ad verbum subjungit.
<lb/><hi rend="italic">Aliud, quo utor</hi>. ♃ Aeruginis rasae lib. j, mannae
<lb/>℥ x, ego lib. j, injicio, cerae lib. v, resinae frictae lib.
<lb/>v, resinae liquidae lib. v, olei cyathum j, aceti quantum satis
<lb/>est, ego etiam guttae ammoniaci uncias decem pono. Post
<lb/>haec Andromachus cessat. Liquet autem, si praedictorum
<lb/>meminimus, etiam hoc ipsum emplastrum persimilem superiuri
<lb/>facultatem obtinere. Deinde aliud scribens Andromachus,
<lb/>sic exorsus est. <hi rend="italic">Aliud Molochinum.</hi> Ac postea simplicium
<lb/>medicamentorum symmetriam, unde ipsum conficit,
<lb/>his verbis subscribit. ♃ Aeruginis rasae lib. j, picis lib. ij,
<lb/>mannae lib. j, cerae lib. ij, resinae lib. ij, olei lib. j, aceti
<pb n="13.491"/>
<lb/>quantum sufflciat. Hoc itaque superioribus simile est. Manifestum
<lb/>vero est utriusque et aeruginis et mannae parem
<lb/>portionem ex aceto laevigandam esse, duplam horum, cerae,
<lb/>picis et resinae, hoc est cujusque lib. ij, cum olei libra
<lb/>liquanda, et sic in laevorem ex aceto redactis admiscere
<lb/>oportet, uti frequenter nobis dictum est, refrigerantes magis
<lb/>et radentes quam infundentes, ne aere jam frigido
<lb/>encerides appellatas fieri contingat. Aliud ab hoc celebre
<lb/>emplastrum subnectit. <hi rend="italic">Viride Hecatoudrachmou.</hi> ♃ Guttae
<lb/>ammoniaci Ʒ viij, squamae draclu xij, mannae drach. viij,
<lb/>resinae siccae drach. xij, aeruginis drach. octo, sevi vitulini
<lb/>Ʒ xiv, resinae terebinthinae drach. octo, cerae drach. xxx,
<lb/>olei quartam cyathi partem, aceti quantum satis est. Hoc et
<lb/>magna vulnera glutinare potest et sordida ulcera purgare,
<lb/>ubi ceratum inter liquescendum assumpserit, carni produc
<lb/>cendae est, prius quam vero liquafactum sit, crassas ulcerum
<lb/>oras sanare et sinus jungere, in totum digerere et repellere

<pb n="13.492"/>
<lb/>potest, nam ex contrariis facultatibus mixtum est.
<lb/>Quod succedit viride nunc commemorato similis et potentiae
<lb/>et usus hujusmodi symmetriam obtinet. ♃ Terebinthinae
<lb/>minam unam, ferapiadis herbae drach. vigintiquinque, acruginis
<lb/>rasae drach. decem, sevi vitulini drach. vigintiquinque,
<lb/>cerae drach. vigintiquinque, thuris drachmas duodecim,
<lb/>cyprinum aridis adjicitur. Ac emplastrum, quod ab
<lb/>aliis isis nuncupatur, ipse citra hanc appellationem in hunc
<lb/>modum conscripsit. <hi rend="italic">Viride Epigoni</hi>. Quum autem omnes
<lb/>ejus meminerint, nihilo minus et nunc simplicium in ipso
<lb/>medicamentorum symmetriam adducturus sum, quoniam
<lb/>nonnulli in eis dissentiunt. lubet enim immittere aeris usti,
<lb/>falis ammoniaci, aeris squamae, aeruginis, guttae ammoniaci,
<lb/>aristolochiae et thuris, singulorum drachmas octo, hoc est
<lb/>unciam, aloes autem, myrrhae, galbani, singulorum sexquiplex,
<lb/>hoc est unciam et semissem, quod perinde est ac
<lb/>si dicas omnium uncias duodecim et dimidiam, aluminis rotundi
<lb/>drachmas sex. Miscet etiam resinae colophoniae drachmas
<lb/>ducentas, cerae dimidium, hq^, est. pensum, olei hemin
<pb n="13.493"/>
<lb/>nae dimidium. Quosdam ait quartam partem miscere, aceti
<lb/>quantum satis est, dracontii radicis unciae dimidium, quod
<lb/>est Ʒ i^. In fine autem hoc adjecit, quod in i sidis scriptura
<lb/>non continetur, nam Epigonus id apposuit, atque hac ratione
<lb/>isis ab Epigono differt. Jam vero post nuper relata addidit
<lb/>Andromachus viride Pasionis hac symmetria. ♃ Resinae
<lb/>colophoniae drach. trecentas, cerae drachmas centum
<lb/>quinquaginta, aeruginis drachmas octo, aluminis rotundi
<lb/>drach. octo, aeris squamae drach. duodecim, thuris drachmas
<lb/>sedecim, aeris usti drach. octo, salis ammoniaci Ʒ viij,
<lb/>olei dimidium cyathi, aceti quantum sufficit. Hoc medicamentum,
<lb/>quia salem ammoniacum prius assumpsit, magis
<lb/>quam superiora extrahit magisque discutit magisque detergit,
<lb/>in aliis omnibus cum illis convenit. Fortius autem magisque
<lb/>ad multa utile praescripto post medium unum recenset
<lb/>Andromachus, quod <hi rend="italic">Virido Alcimionis</hi> nominavit in
<lb/>hae symmetria. ♃ Terebinthinae Ʒ ec, cerae Ʒ cl, aeris
<lb/>squamae Ʒ x viij, aeruginis rasae Ʒ xvj, aluminis rotundi Ʒ
<pb n="13.494"/>
<lb/>xvj, galbani Ʒ xvj, thuris Ʒ x, salis ammoniaci Ʒ xij, aeris
<lb/>usti Ʒ xvj, aristolochiae Ʒ x, aloes Indicae Ʒ xij, myrrhae
<lb/>Ʒ xvj, guttae ammoniaci Ʒ xviij, galbani Ʒ xij, alii octo,
<lb/>olei heminae dimidium, aceti heminae dimidium. Aliud inde
<lb/>scribit, cui titulus <hi rend="italic">Athena.</hi> Minerva, sicut ipse ad calcem
<lb/>refert. Porro simplicium ejus medicamentorum symmetria,
<lb/>unde componitur, in hunc modum habet. ♃ Cerae Ʒ
<lb/>ccl, terebinthinae Ʒ cc, frictae Ʒ c, sevi vitulini Ʒ I, galbani
<lb/>Ʒ xxiv, mannae Ʒ xxiv, salis ammoniaci Ʒ xij, aeris
<lb/>usti Ʒ xij, aloës Ʒ xij, aeris squamae Ʒ xxiv, aluminis rotundi
<lb/>Ʒ xij et fissilis Ʒ viij, chalcanthi Ʒ viij, mifyos Ʒ viij,
<lb/>opopanacis Ʒ viij, aeruginis rasae Ʒ vj, guttae ammoniaci Ʒ
<lb/>vj, minii Sinopici Ʒ iij, aceti heminas tres, olei heminas
<lb/>duas, minium initio inditur. Athena, hoc est <hi rend="italic">Minerva vo-</hi>
<lb/>eatur hoc emplastrum, utilissimum multis, ut indicavimus.
<lb/>Quomodo autem usui erunt emplastra multis utilia, in sermone
<lb/>de iis futuro significabitur. Ab hoc deinceps aliud viride
<lb/>his verbis conscripsit. <hi rend="italic">Viride ex Cyprino Aphrodae</hi>. ♃
<pb n="13.495"/>
<lb/>Cerae drach. xxiv, resinae aridae drach. xij, aeruginis rasae
<lb/>drach. octo, Aphrodas drach. xij, mannae drach. octo, cyprini
<lb/>dimidium acetabuli. Contunditur autem cum eo et difficilibus
<lb/>curatu ulceribus potest conducere. Atque haec causa
<lb/>est, cur ipsum scripserit tum quod paucis constet, tum
<lb/>quod utilissimum esse possit. Quum autem multa deinceps
<lb/>viridia alia multiplicis mixturae et utilitatis adducat Andromachus,
<lb/>visum mihi est ea relinquere et ut ipsi vocant, litas
<lb/>duntaxat percensere. Is igitur sic ad verbum scribit.
<lb/><hi rend="italic">Aliud viride lite, quo utor.</hi> ♃ Resinae libras duodecim,
<lb/>cerae libras octo, aeruginis rasae libras duas, sevi vitulini
<lb/>libras duas, aceti libram unam, ego autem mannae libram
<lb/>injicio. Liquet igitur acetum cum duabus aeruginis libris
<lb/>et libra thuris esse laevigandum, sicut antea praecepi, deinde
<lb/>liquabilia his miscenda, dico autem sevi libras octo cum cerae
<lb/>octo et resinae duodecim. Emplastrum hoc lite adamussim
<lb/>foret, nisi adipem assumpsisset et mannam, ita namque
<pb n="13.496"/>
<lb/>aerugo decima amborum simul portio esset, resinae videlicet
<lb/>et cerae. Quod si resina dura fuerit, omnino etiam
<lb/>olei quid addendum putabis, ut prius expositum est. Quoniam
<lb/>vero sevum vitulinum recepit nec amplius exacte est
<lb/>lite, ut quod molliens et concoquens medicamentum acceperit,
<lb/>multo autem magis, si etiam mannam assumpserit,
<lb/>quae concoquit, purique movendo est et carnis gignendae
<lb/>quandam vim obtinet.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="3">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="3">Cap. III.</num> <hi rend="italic">Communis sermo de emplastris colore
<lb/>similibus</hi>.</label> Quo sane medicamenta non secundum colosis,
<lb/>sed facultatis similitudinem una scribi conveniat manifestum
<lb/>plane est. Ut ergo Andromachus, sic alii quoque nonnulli,
<lb/>ordine tradunt emplastra non solum viridia, sed etiam melina,
<lb/>fusca et candida. Quo igitur modo stant candida, priori
<lb/>volumine dictum est. Viridium vero compositionis licet
<lb/>antea expositae nunc quoque mentionem faciemus.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="4">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="4">Cap. IV.</num> <hi rend="italic">Quomodo viridia stant</hi>.</label> Aerugo non pauca
<lb/>iis immittitur, ut et aliorum colorem vincat et omnia in
<pb n="13.497"/>
<lb/>suum permutet. Porro conjicere oportet eum, qui tale emplastrum
<lb/>conficit praeter aeruginis quanlitatem etiam colorem
<lb/>illorum, quae ipsi commiscentur, ad haec coctionis
<lb/>rationem, in iis quae miscentur quidem, colores pertinaces
<lb/>vitare, cujusmodi flava et rufa et nigra medicamenta obsinent.
<lb/>Dico autem flava et rufa, qualia sunt melitites, chalcitis
<lb/>combusta, auripigmentum, fandaracha, nigra vero,
<lb/>quod genus sunt pix, bitumen, terra ampelitis, lapis gagates.
<lb/>At inter coquendum non oportet aeruginem super ignem
<lb/>coeuntibus committere, verum ubi in mortario unitas facta
<lb/>est, admiscere, si colore viride medicamentum permanere
<lb/>desideras, sin autem melinum voles emplastrum conficere,
<lb/>intelligito in coctione aeruginem primum in hunc colorem
<lb/>perduci, postea in gilvum, ut emplastrum, quod dichromon,
<lb/>id est bicolor, appellant, evadat. Etenim a coctionis tempore
<lb/>paucis diebus post in summo quidem emplastri fuscus magis
<lb/>redditur color, in imum vero gilvus currit. Quoniam vero
<pb n="13.498"/>
<lb/>de ipsorum colore quae conveniebant diximus, rursus ad
<lb/>facultatis sermonem revertemur memoria repetentes, unde
<lb/>primum hoc in libro exordium sumpserimus. Agere autem
<lb/>coepimus, siquid meminimus, de medicamentis carnem generantibus,
<lb/>quorum facultatis scopus est, ut mediocriter et
<lb/>sine morsu detergeant exiccentque, at speciales confecturae
<lb/>pro diversa simplicium medicamentorum materie disserunt.
<lb/>Caeterum nemo ignorat, ea quae proprie et primario farcotica
<lb/>nominantur, aperta ulcera carne implere, hoc est quae
<lb/>cava quidem sunt, non tamen sordes aut inflammationem
<lb/>con j unctam habent, magis vero etiam nec pravorum humorum
<lb/>influxionem, neque carnem in cavo ulcere intemperatam,
<lb/>nam praedictorum aliquod cavitati si immixtum est,
<lb/>prius illud curandum. Scopi vero curationis ipsorum sunt,
<lb/>sordidis quidem detergentia medicamenta adhibere, eis vero
<lb/>quae ex influxione humorum proveniunt, exiccantia atque
<lb/>repellentia id, quod influit, at si multum et contumax existat,
<lb/>fluoris causa prius amputanda est. Constat autem et
<pb n="13.499"/>
<lb/>inflammatarum partium phlegmonem sanandam esse, carnem
<lb/>autem intemperatam habentium, hanc ad temperiem reducondam.
<lb/>Porro intemperata illa quum fiat quatuor sane modis
<lb/>simplicibus, quatuor item compositis, per contrarias
<lb/>qualitates succurretur. Sed de his et postea. Nunc autem de
<lb/>medicamentis vehementer detegentibus agemus.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="5">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="5">Cap. V.</num> <hi rend="italic">De medicamentis vehementer abstergent^bus</hi>.</label>
<lb/>Quod haec ex praedictorum genere sint, quae ob moderatam
<lb/>detersionem cavis ulceribus, puris, apertis, sine
<lb/>omni morsu admovebantur, antea diximus. Intensam vero
<lb/>detergendi virtutem obtinent quae copiosas sordes auferunt.
<lb/>Quare nonnulla ex praedictis viridibus medicamentis una re
<lb/>solum, nempe aeruginis copia, ab iis quae simpliciter carnem
<lb/>producunt, evariant. Quaedam et aliorum vehementer detergentium
<lb/>mixtura, sicuti vocatum isis et Macbaerionis emplastrum,
<lb/>quod nos pro <hi rend="italic">more usurpamus</hi>, oleosum ex usu
<lb/>nuncupant, ubi enim sinum carne implere proponimus, copiosiore
<lb/>oleo liquefacientes per cornu recti foraminis, modo
<pb n="13.500"/>
<lb/>clysteria porcinae vesicae conjuncti, ipsum infundimus.
<lb/>Quin et vocatis pyulcis, hoc est <hi rend="italic">pus trahentibus</hi>, in eo
<lb/>utimur, etenim horum etiam ii, quibus satius foramen est,
<lb/>ad hujusmodi administrationem commodi sunt. Perspicuum
<lb/>autem est sinus oppletos sordibus ex meraciore hoc medicamento
<lb/>purgari, id est oleo pauciore adhibito, rursus puHores
<lb/>ex humectato magis olei uberioris mixtura. Itaque si
<lb/>parvae adhuc phlegmones sinum inscstantis suspicio quaepiam
<lb/>existat, medicamentum ex rosaceo prorsus liquesiat, sin a
<lb/>phlegmone suerit liber, ex oleo, et si citra monstrationem
<lb/>veteris mixturam sustinuerit, illo medicamentum liquetur.
<lb/>Caeterum in hujusmodi usum non solum hoc, sed Maestaerionis
<lb/>quoque emplastrum et isis atque alia faciunt, quae
<lb/>majores nostri perscripsere, cerato mixta, cavis ulceribus
<lb/>carnem inducere. Omnia namque haec sine cerati mixtura ex
<lb/>oleo et rosaceo liquefacta sinibus immittuntur, eo quod considentia,
<lb/>quae linamento excipitur, emmoton systasin vocant,
<lb/>sinibus illini non potest. Pari modo et medicamentum
<pb n="13.501"/>
<lb/>siccum, quod combusta charta constat, rosaceo copiosiore
<lb/>diluentes ipsis infundimus. Quemadmodum vero sinus liquidioribus
<lb/>medicamentis indigent, dum crassiora imponi nequeunt,
<lb/>ita quae in summo cava ulcera affligunt, crassius
<lb/>medicamentum desiderant, hac videlicet occasione, quod liquida
<lb/>statim ab eis decidunt et linamenta sicca relinquuntur.
<lb/>Merito igitur in id genus vitiis ceratum valide abstergentibus
<lb/>admiscemus, in sinibus oleum vel rosacei plurimum.
<lb/>Atqui haec in eum modum detergentia medicamenta omnino
<lb/>etiam discutiunt, ideoque vehementer exiccant ac commune
<lb/>quoddam ipsorum genus efficitur, quod polychrestum,
<lb/>id est <hi rend="italic">multiplicis usus</hi>, appellant. Accedunt huic generi
<lb/>emplastra admodum acria, qualia sunt ea quae di halum, id
<lb/>est <hi rend="italic">ex salibus,</hi> nominantur, quae non offerenda sunt ubi
<lb/>carne quidquam explere cogitamus. Nam praeter alia hoc
<lb/>quoque sal eximium habet ut astringat magis quam purget,
<lb/>siccare vero nihilo minus quam aphronitrum ac nitrum
<lb/>potest, sed illa astringendi facultatem non agnoscunt, sicut
<pb n="13.502"/>
<lb/>nec Asiae petrae flos, hujus rei gratia discutere et ceratis
<lb/>admixta ulcerum sordes tollere nata sunt, sal propter
<lb/>astringendi potestatem hoc efficere non potest. Proinde quum
<lb/>haec in memoria habeatis et methodum compositionis ususque
<lb/>omnium ejusmodi medicamentorum audiveritis, deinceps
<lb/>illa quae a clarissimis propter optimorum medicamentorum
<lb/>cognitionem experimentis probata sunt, enumerabo,
<lb/>primum sane Manti ac atque ejus discipuli Tarentini Heraclidis
<lb/>sectatoris permulta medicamenta, quae subsequentibus
<lb/>annis per experientiam probantes distinxerunt et praestantissima
<lb/>eorum ipsi duo literis mandarunt, quae vero minus
<lb/>efficaciae habere videbantur, omiserunt. Jure igitur et ego
<lb/>majorem facio mentionem eorum, qui illis successerunt. Sunt
<lb/>autem inter eos, qui in medicamentorum experientia rectissime
<lb/>se gessisse videntur, Petronius Musa, Heras, Andromaesius,
<lb/>Asclepiades et Crito. Jam vero Archigenis et Philippi
<lb/>studiosi non pauca medicamenta prodidere. Quin etiam
<lb/>liber unus est Menecratis, cui nomen inditum est insignium
<pb n="13.503"/>
<lb/>medicamentorum imperator integris literis descriptus. Quae
<lb/>ergo pulcherrima ipsis tradita sunt medicamenta et commendantur,
<lb/>quorumque nos inter omnia relata experientiam habemus
<lb/>et quibus praeceptores nostri usi sunt, ad haec, si
<lb/>quod et nobis inventum sit, deinceps adducam, quo singula
<lb/>genere contineantur exponens. Nunc autem viridibus relatis
<lb/>melina protinus subjungam.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="6">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="6">Cap. VI.</num> <hi rend="italic">Melina emplastra</hi>.</label> Quemadmodum viridium
<lb/>emplastrorum plurima propter aeruginem praepollentem
<lb/>talia fiunt, praesertim quae sunt ex ipsis coloratiora, ita
<lb/>quoque melina. Sed viridia aeruginem incoctam habent, melina
<lb/>vero coctam quidem, sed mediocriter, nam si amplius
<lb/>coquas, bicolora emplastra quibusdam appellata quibusdam
<lb/>gilva efficies. Solent medici viridia simpliciter melina et.
<lb/>rufa nominare, quae non adeo magna vulnera glutinant et
<lb/>ulceribus cicatricem obducunt, quae mos est medicis appelfare
<lb/>aperistata, quasi dicas aperta. Item ex rosaceo liquese
<lb/>facta cavis carnem gignunt. Multiplicis usus sunt inter ea
<pb n="13.504"/>
<lb/>quae plura pollicentur. Quaedam multa non promittunt, sed
<lb/>unum mensione dignum, videlicet vel ulcera cacoëthe bene
<lb/>curare vel plus digerere vel meliceridas vel duritias emollire
<lb/>vel hujusmodi quid non contemnendum neo curatu
<lb/>facile. Andromachus itaque quatuordecim melina conferipsit,
<lb/>ex quorum numero quinque aeruginem habent, relisa
<lb/>qua sine hac consecta sunt. Porro ex iis quae aerugine
<lb/>constant unum quidem primum inter quatuordecim posse
<lb/>tum est, alterum vero quartum, post hoc aliud sextum, inde
<lb/>septimum et decimum. Quibus ergo nihil eximii apposuit,
<lb/>omnia simul et conglutinant ulcera et cicatricem inducunt.
<lb/>Quae si ex rosaceo liquefiant carnem procreant, quin et
<lb/>mediocribus phlegmonis medentur, sicut mediocres etiam
<lb/>duritias emolliunt, atque hoc faciunt evidentius quae guttam
<lb/>ammoniaci continent, his adhuc ipsis magis, quae copiosiorem
<lb/>reliquorum proportione eam assumpserunt. In
<lb/>quibusdam vero apposuit ipse tenerum, hoc est tenerae cuti
<lb/>conveniens Videlicet, et cui praefixit, epispasticon et exipoticon,

<pb n="13.505"/>
<lb/>id est attrahens et eruens, innuit membrorum dofuribus,
<lb/>synanchae et lateris cruciatui benefacere Vel interiores
<lb/>abscessus discutere, magis quoddam testimonium his
<lb/>asserens quam simplici sermone scriptis. lgitur omnia ipsa
<lb/>deinceps subjiciam.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="7">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="7">Cap. VII.</num> <hi rend="italic">Melina Andromachi</hi>.</label> <hi rend="italic">Melinum quo utor.</hi>
<lb/>♃ Spumae argenti drach. civ, olei aestate heminam j, hieme
<lb/>heminam dimidiam, cerae drach. xlviij, colophoniae drach.
<lb/>xlviij, guttae ammoniaci drach. xxiv, aeruginis rasae drach.
<lb/>viij, galbani Ʒ octo, myrrhae Ʒ octo. <hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Spumae argenti
<lb/>drach. c, olei tres cyathos aut heminam dimidiam, resinae
<lb/>colophoniae Ʒ lxiv, guttae ammoniaci drach. xl, cerusfac
<lb/>Ʒ xxiv. <hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Spumae argenti drach. xl aut l, cerussiae
<lb/>drach. vj, cerae tyrrhenicae drach. xvj, resinae pityinae
<lb/>siccae drach. xvj, guttae ammoniaci drach. ij, olei
<lb/>heminam unam. <hi rend="italic">Aliud.</hi> Ql Spumae argenti drach. c, colophoniae
<lb/>drach. lxiv, alii xlviij, cerae drach. lxxxiv, galbani
<lb/>Ʒ octo, myrrhae Ʒ viij, aeruginis Ʒ octo, opopanacis
<lb/>drach. vj, olei heminam unam aestate, hieme vero heminam
<pb n="13.506"/>
<lb/>dimidiam vel tres cyathos. <hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Spumae argenti
<lb/>drach. centum, resinae pityinae drach. c, cerae Ʒ xij, olei
<lb/>heminam ẞ vel tres cyathos, vini Falerni heminae dimidium.
<lb/>Spuma argenti ex vino laevis sit, donec siccata fuerit,
<lb/>deinde coquitur. <hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Spumae argenti Ʒ c, olei
<lb/>veteris heminas lxx vel duas, cerae drach. c, aeruginis scoluciae
<lb/>Ʒ xxv, chamaeleontis nigri drach. xij ẞ, chrysocollae
<lb/>Ʒ xl. <hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Spumae argenti Ʒ ec, olei veteris heminas
<lb/>tres, cerae Ʒ clxviij, guttae ammoniaci drach. c, myrrhae
<lb/>Ʒ iv, aeruginis Ʒ viij vel xx, resinae colophoniae Ʒ exxviij,
<lb/>galbani drach. xx, chamaeleontis atri Ʒ viij, alii propoleos
<lb/>drach. octo vel xx, pro chamaeleonte. <hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Olei veteris,
<lb/>in quo chamaeleon fervefactus sit quam copiosissimus,
<lb/>sextarium unum, spumae argenti lib. j, ubi ebullierit, argenti
<lb/>spumam inspergito et coquito. <hi rend="italic">Aliud ad nomas.</hi> ♃
<lb/>Sandarachae Ʒ iij, aluminis scissilis Ʒ iv, thuris Ʒ iv, myrrhae
<lb/>Ʒ iv, guttae ammoniaci Ʒ xviij, cerae Ʒ xviij, terebinthinae
<lb/>vj, adipis suilli Ʒ ij, mellis decimam sextam heminae
<pb n="13.507"/>
<lb/>portionem. <hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Spumae argenti drach. cviij vel exx,
<lb/>cerae Ʒ cviij vel exx, alibi centum invenio, guttae ammoniaci
<lb/>Ʒ l, terebinthinae Ʒ xl, aristolochiae Ʒ xxv, ^eae radicis
<lb/>Ʒ viij vel xx, aeruginis scoleciae Ʒ xvj, aluminis scissilis
<lb/>Ʒ xvj, olei veteris binas heminas. <hi rend="italic">Aliud simplex</hi>. ♃ Spumae
<lb/>argenti Ʒ e, axungiae Ʒ lxxv, olei veteris drach. lxxv.
<lb/>Ad molli carne praeditos facit et discutit. <hi rend="italic">Aliud melinum
<lb/>emolliens, Diophantis aphra nominatur, attrahens et
<lb/>eruens, quo articuli curantur.</hi> ♃ Visci elaborati lib. j,
<lb/>cerae lib. j, resinae terebinthinae lib. j, galbani uncias tres,
<lb/>liquefactis utitor. <hi rend="italic">Aliud Salome ad omnem dolorem et anginam
<lb/>cum cucurbitula et ad lateris dolorem.</hi> ♃ Spumae
<lb/>argenti lib.ij, olei veteris uncias viij simul coquito.</p>
 <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_2.7.1">
 <p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">Aliud melinum Heraclidis interiores abscessus sine
<lb/>dolore disoutiens</hi>.</label> ♃ Spumae argenti Ʒ c, cerussae drach. c,
<lb/>cerae Ʒ lxxx, resinae aridae Ʒ lx, guttae ammoniaci Ʒ l,
<lb/>galbani drach. xvj, olei veteris heminas duas. Ut autem
<lb/>rusticus ille familiaris lsidori, ♃ Spumae argenti drach. l,
<pb n="13.508"/>
<lb/>cerussae drach. l, guttae ammoniaci drach. octo vel xl, cerae
<lb/>drach. xxv, resinae aridae drach. l, liquoris folliculorum
<lb/>ulmi drach. xv, galbani drach. viij, olei veteris heminae
<lb/>dimidium vel heminam i ẞ. inter haec emplastra nullius
<lb/>coctionem scripsit Andromachus. Ego vero ad colorem ipsonun
<lb/>pertinere dixi, scilicet neque aeruginem crudam esse
<lb/>oportere ut in viridibus, neque nimis coctam, sicut in iis,
<lb/>quae bicolora et gilva nominantur, verum ubi jam caccabus
<lb/>ab igne auferendus propemodum est, injici aerugo debet,
<lb/>deinde quum mutat colorem et melinum redditur, medicamentum
<lb/>tollere jam ab igne tempus est, si jam non inqui
<lb/>net, sin minus, paululum super ignem lentissimum remorati
<lb/>sic tollemus, nam in admodum vehementi facile in gilvum
<lb/>degenerat. Cujus rei gratia quoque duo insignia emplastra
<lb/>melina, alterum Menoeti, alterum Serapionis, subjungam,
<lb/>quorum coquendi rationem plerique tradidere et
<lb/>vos confecturae eorum quae Andromachus scripsit exemplum
<lb/>habebitis.</p>

</div>
</div>
<pb n="13.509"/>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="8">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="8">Cap. VIII.</num> <hi rend="italic">Menoeli melinum</hi>.</label> ♃ Spumae argenti
<lb/>lib. iv, olei lib. iij, terebinthinae pellucidae lib. ij, cerae
<lb/>lib. j, aeruginis, thuris, galbani, singulorum Ʒ vj. Argenti
<lb/>spuma ex oleo ad multam spissitudinem usque incoquitur,
<lb/>deinde resina ceraque inlicitur, quum pulchre soluta haec
<lb/>fuerint, caccabus deponitur et refrigerari bene sinitur, post
<lb/>illa aerugo immittitur, et ubi infra motum fuerit, denuo
<lb/>super ignem lenem coquitur, donec melinum colorem re.j,
<lb/>praesentet, postremo galbanum et thus laevia facta ac in
<lb/>mortarium demissa, ubi ammoniacum ex aceto in laevorem
<lb/>redactum est, ut sordium imaginem habeat, statimque ullinibus
<lb/>subacta excipiuntur, et aceto modico affuso in sequentem
<lb/>diem usque relinquuntur, ac tunc rursus emollita
<lb/>reponuntur.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="9">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="9">Cap. IX.</num> <hi rend="italic">Melinum Serap sanis ad vulnera et ad resclvendum,
<lb/>militare, prorsus utile</hi>.</label> ♃ Spumae argenti Ʒ c,
<lb/>guttae ammoniaci Ʒxxviij, cerae Ʒ lvj, aeruginis cypriae
<lb/>Ʒ ix, myrrhae Ʒ j, colophoniae Ʒ lvj, galbani Ʒ ix, olei heminae

<pb n="13.510"/>
<lb/>dimidium, aestate heminae unius quartam partem.
<lb/>Argenti spumam ac oleum coquito, quum inalterata sunt,
<lb/>ammoniacum, deinde ceram, postquam deposueris caccabum,
<lb/>galbanum, aeruginem et reliqua addito atque molliter incoquito.
<lb/>Hujusmodi coquendi modos melinorum, quae scripsimus,
<lb/>emplastrorum multi me priores tradidere, juxta
<lb/>quorum similitudinem etiam alia melina coquere poteritis.
<lb/>Argenti spumam sane primum injicere convenit, mox resinas
<lb/>et ammoniacum, deinde galbanum et aeruginem, postea
<lb/>si vel thus vel myrrham vel aloëm capiat, haec immittenda
<lb/>sunt, quum medicamentum ab igne tollitur, quippe coctionem
<lb/>non ferentia. Praediximus autem lente coquenda esse,
<lb/>praesertim quum aerugo indita fuerit, quin et ipsam miscendam,
<lb/>ubi caccabum in terram deposueris ac parum refrigeraveris,
<lb/>eique magis, si vas parvum sit, in quo coquitur,
<lb/>nam effervescenti immissa aerugo frequenter ex <hi rend="italic">ipso vase</hi>
<lb/>diffundi medicamentum cogit. Porro in Menoeti primo melino,
<lb/>quod ideo pycticon, pugilatorium, vocatur, quoniam
<pb n="13.511"/>
<lb/>pugiles potissimum medicamento eo utantur, ammoniacum
<lb/>quoque ex aceto laeve in mortario fieri posse, aliis omnibus
<lb/>in caccabo mixtis, deinde ex ipso defusis, prius instituti
<lb/>fumus.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="10">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="10">Cap. X.</num> <hi rend="italic">Melina Herae emplastra</hi>.</label> <hi rend="italic">Ad strumas
<lb/>Herae.</hi> Quae ab Hera his verbis ita scripta sunt. <hi rend="italic">Melinum
<lb/>ad veteres sinus et st in vacua pelforati sint. stem etiam
<lb/>discutit strumas, quae in pueris nuper ortae sunt. Pacit
<lb/>etiam ad artus e loco motos</hi>. ♃ Argenti spumae chrysi tidis
<lb/>drach. c, resinae pityinae siccae Ʒ c, cerae Ponticae
<lb/>drach. xij, obol. iv, olei dimidium heminae, vini Falerni
<lb/>heminae dimidium. Argenti spumae ex vino laevigatur, donec
<lb/>siccescat, post una cum oleo sic coquitur, quousque
<lb/>mutata fuerit, et tunc resina laevis additur ac cera coquitur
<lb/>donec non inquinet. <hi rend="italic">Menoeti, coloris aurei ad teneros
<lb/>maxime enuchos facit. Aptum est Abrasis et omni inveterato
<lb/>et recenti ulceri, itidem combustis. Fst etiam malagma,
<lb/>disoutit phymata, parotidas, strumas et omnes duri-</hi>
<pb n="13.512"/>
<lb/><hi rend="italic">tias; valet etiam ad rhagadas et ad condylomata, valde
<lb/>generosam est.</hi> ♃ Argenti spumae Ʒ c, olei veteris Ʒ c,
<lb/>resinae pityinae aridae Ʒ l vel c, cerae Ʒ I. Argenti spumam
<lb/>cum oleo coquito, donec unitas fieri inceperit, mox
<lb/>resinam laevem indito, hac liquata, ceram, ubi bene habuerit
<lb/>medicamentum, in mortarium oleo prius inunctum demittito
<lb/>et denuo tritum excspito. Est autem glutinans nec
<lb/>polluit. <hi rend="italic">Hygiini emplastrum ad multa boni coloris, curat
<lb/>ulcera vix cicatricem ducentia et paronychia, hoc mettus
<lb/>emplastrum non extat</hi> ♃ Argenti spumae chrysitidis minam
<lb/>unam, cerae minam unam, chamaeleontis nigri radicis
<lb/>drachmas triginta sex, aeruginis rasae drachmas octodecim,
<lb/>chrysocollae drach. quadraginta, olei veteris heminas
<lb/>tres. Argenti spuma cum oleo igne non acri coquitur,
<lb/>usquedum effervescere inceperit, deinde aerugo inspergitur
<lb/>caccabo deposito, atque iterum reposito emplastrum permo
<lb/>vetor, quousque proprium colorem receperit, postea cera,
<lb/>quae ubi bene se habuerint, chrysocollam et chamaeleontem
<lb/>assumunt, demisso jam in mortarium acetum superfunditur.

<pb n="13.513"/>
<lb/>Itaque praedictis affectibus bene facit etiam chrysocolla
<lb/>admixta, attamen sine hac mitigantissimum est et praecipue
<lb/>ad nervorum puncturas valet, itidem ubi a musculis
<lb/>vel nervis abluere quid oportet. Horum trium emplastrorum,
<lb/>quae Heras conscripsit, primum ex vino et confectionem
<lb/>et titulum habet, multique nostri tam praeceptores,
<lb/>quam amici eo sine aerugine videlicet praeparato utuntur,
<lb/>scripto autem ab Andromacho et fere omnibus, qui varia
<lb/>emplastra composuerunt. Proinde non pauci illorum negligenter
<lb/>ipsum conficientes, contemptum emplastro pariunt.
<lb/>Optimum vero est si, uti tradidimus, ex vino Falerno confiniatur,
<lb/>cujus penuria gilvum vetus tenue substantia, quatenus
<lb/>potest gilvum hoc esse, immiscebimus, nam candida
<lb/>hoc peculiariter habent, ut peliuceant. Porro praestantissima
<lb/>apud nos sunt in Asia tria, Tmolite vocatum, Lesbium,
<lb/>ac celebratissimum apud veteres Ariusium, in Chio proveniens,
<lb/>quo omnes ad optima medicamenta, praesertim antidotos,
<pb n="13.514"/>
<lb/>sicut nunc Falerno, utebantur. Hujusmodi igitur vinum si
<lb/>in argenti spumam sub caniculae aestu vel sole alioqui calido
<lb/>mittamus, deinde teramus, vel sine sole etiam diu
<lb/>teramus, vt humor resiccescat, spsaque argenti spuma relinquatur,
<lb/>vel omnino madoris expers et sicca vel prope fiat,
<lb/>medicamentum optimum evadit. Unus sane ex praeceptoribus
<lb/>meis, postquam in vino Falerno tritam exiccasset, hoc
<lb/>modo ipsam praeparabat, oleum alio, vinum item alio vase
<lb/>calefaciens, paulatim argenti spumam superfundebat interdum
<lb/>vino in quo laevigatae probeque permixtae oleum adjiciebat,
<lb/>interdum ab oleo auspicatus ad vinum transibat.
<lb/>Alternis autem vicibus hoc saepius agendo utrumque consumebat
<lb/>et sic ex mortario in caccabum demittens pityinam
<lb/>resinam, quam proprie physema vocant, laevem adamussim
<lb/>factam addebat, mox ceram, et sensim, quoad non
<lb/>inficeret, decoquebat. Utebatur eo et ad sinus diuturnos, illinens
<lb/>prius sanguine columbae non domesticae, sed ex cisi quae
<pb n="13.515"/>
<lb/>in turribus nidum collocant, boscadas quidam nominant,
<lb/>quas .apud nos in agris extruunt, nonnulli has agrestes vocant.
<lb/>Pari modo magnis vulneribus recentibus hujusmodi
<lb/>sanguine columbino illinens medicamentum imponebat non
<lb/>mediocri ejus confidentia. Vini autem sesquiheminam indebat,
<lb/>non ut Heras et. Andromachus semissem tantum, atque
<lb/>hujus occasione medicamentum longe melius factum est.
<lb/>Caeterum ubi ipsum voles boni odoris efficere, opopanacis
<lb/>semunciam, quod est denarios quatuor, miscebis. Colosis
<lb/>gratia ceram candidam Ponticam adjicies. Hoc medicamentum
<lb/>ulcera vel ad usque cicatricem probe perducit.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="11">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="11">Cap. XI.</num> <hi rend="italic">Critonis melina medicamenta</hi>.</label> Quae Crito
<lb/>melina scripsit, buxea nominat. <hi rend="italic">.Buxeum ad recentia vulnera,
<lb/>idem cicatricem obducit et extrahit</hi>. ♃ Spumae argenti
<lb/>lib. iv, cerae lib. iv, terebinthinae uncias octo, aeruginisƷocto,
<lb/>olei veteris sextarios ij aceti, sextarii ditnidium.
<lb/>Spumam argenteam, oleum, aeruginem, acetum, una
<pb n="13.516"/>
<lb/>super ignem lentum incoquito^ ubi vero coitura fiunt, resina
<lb/>ceraque adjungatur, et in unum redactis ad recentia
<lb/>vulnera potissimum utitor. Scripsit et aliud ante hoc Urito,
<lb/>quod buxeum vocat, simplex quidem quantum ad mixtorum
<lb/>numerum pertinet, magnum vero pollicitis. Scripsit
<lb/>igitur de ipso ad verbum hoc modo. <hi rend="italic">Emplastrum ex chamaeleonte,
<lb/>eadem faciens, qua Pyria. Cicatricem ulceribus
<lb/>difficillimis, callosis et inveteratis maxime inducit,
<lb/>medetur etiam rhagadis digitorum, condylomati et duritiis.</hi>
<lb/>♃ Spumae argenteae minam j, cerae minas vj, aeruginis
<lb/>minas iv, chamaeleontis minas viij, olei minam j. Oleo
<lb/>spumam argenteam coquito rudicula movens, donec tonsistat
<lb/>et fiat melinum, post hoc aeruginem inspergito, inde
<lb/>ceram adjicito. Porro ubi diligenter liquata ab igne tuleris,
<lb/>chamaeleontem indito, quum unitas facta est, in mortarium
<lb/>demittito, ubi subacta, excipito. Jam vero et alia quaedam
<lb/>emplastra Crito tradidit in quarto medicamentorum volumine,
<lb/>buxea quidem, ut ipse nuncupat, melina vero, ut
<pb n="13.517"/>
<lb/>alii, attamen nonnulla ex iis extra aeruginem componuntur,
<lb/>nonnulla aeruginem quidem assumunt, sed in alio mestramentorum
<lb/>genere pro facultatis, sen virium similitudine
<lb/>dicentur in epuloticis epulotica, in iis quae succis constant,
<lb/>ex succis composita, in munientibus illa, quae mollire
<lb/>nata sunt, quemadmodum et Mnasaei emplastrum multifariam
<lb/>ab eo in hoc opere conficitur. Nunc igitur ad glutinantia
<lb/>ire jam tempus est, colore invicem et a molinis
<lb/>differentia.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="12">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="12">Cap. XII.</num> <hi rend="italic">De gilvis emplastris, quae et dichroma
<lb/>id est bicolora dicuntur</hi>.</label> Quaedam ex eadem materia constant,
<lb/>qua aeruginem habentia melina, sicut prius quoque
<lb/>diximus, hoc <hi rend="italic">solo</hi> differentia, quod diutius coquantur, omnia
<lb/>siquidem propter crudam aeruginem viridia, fiunt melina,
<lb/>ubi mediocriter ipsa cocta fuerit, gilva, ubi liberalius. manifestum
<lb/>igitur melina gilvaque oleum copiosius quam viridia
<lb/>necessario habere, etsi reliqua omnia eadem recipiant.
<lb/>Atque hujus gratia primum spuma argenti caccabo injicienda

<pb n="13.518"/>
<lb/>est, in quo tantisper coquetur dum sordium crassitudinem
<lb/>consequatur, mox aerugo, deinde si metallicum aliquod
<lb/>ceu aes combustum ej usque squama immittatur. Ac
<lb/>quando spissitudinem acceperint, tunc ceram et resinam, si
<lb/>haec etiam medicamentum recipiat, indere conveniet, postremo
<lb/>thus, myrrham, aloën, ali aque id genus, sicut celeberrimum
<lb/>gilvum, quod ex dictamno vocatur, sacrum et
<lb/>ipsum appellatum velut ista, quoniam ajunt ea ex sacris
<lb/>Aegypli locis esse allata. Usum igitur hoc praestat multiplicem,
<lb/>proinde in sequenti sermone simul cum iis, quae
<lb/>ad plura valent, paulo post describetur. In praesentia de
<lb/>aliis gilvis tum omnino simplicibus, tum iis, quae inter
<lb/>haec et polychresta, id est multipliciter utilia, consistunt,
<lb/>verba facturi sumus. Ut igitur viridia emplastra simplicia
<lb/>ex cera, resina, oleo et aerugine consiciebantur juxta dictam
<lb/>illic symmetriam, sic gilva ex argenti spuma et oleo
<lb/>copiosiore quam in Viridibus sumpto componuntur. Itaque
<pb n="13.519"/>
<lb/>si emplastrum largius voles coquere augeasque oleum, medicamentum
<lb/>habiturus es quod magis siccet ideoque vulnerum
<lb/>cruentorum glutinantius, sin autem mediocriter, tantam
<lb/>olei mensuram, quantum argenti spumae pondus esse
<lb/>sufficit, libram enim olei mensuralem Romanorum in argenti
<lb/>spumae libram ponderarent iniiciemus. Jam si medicamentum
<lb/>plenius incoquere placet, non solum Iib. j ẞ,
<lb/>sed etiam duas et plures immittamus. Porro inter haec
<lb/>gilva emplastra sic praeparata plus siccant, quae nec resinam
<lb/>nec ceram omnino habent, sed ex solis ut vocant
<lb/>metallicis consiciuntur, quemadmodum alii quoque nonnulli
<lb/>ex prioribus alia scripserunt. Caeterum quo ego semper
<lb/>mea industria composito utor, in hunc modum coquitur.
<lb/><hi rend="italic">Calvum ex metallicis</hi>. Argenti spumae cum oleo prius coctae
<lb/>metallica ex aceto laevigata immitto et sic coquo, donec
<lb/>non inficiat. Addo his olei libras quatuor, hoc autem
<lb/>quanto vetustius tanto erit melius, magisque si id suerit
<lb/>Sabinum, argenteae spumae libras tres, aceti quam acer^
<pb n="13.520"/>
<lb/>rimi libras duas, horum trium metallicorum squamae aeris
<lb/>nigri, aeruginis, chalcitidis, singulorum aequale pondus, nimirum
<lb/>uncias duas, hoc est drach. sedecim. At quum vetus
<lb/>oleum existit crassumque ex vetustate, quatuor libras
<lb/>et dimidiam immittito. Nos et quinque interdum idque per
<lb/>hiemem indidimus, non ignari hieme plus olei quam per
<lb/>aestatem immiscendum. At argenti spumam prius videlicet
<lb/>coques, donec sordium crassitudinem recipiat. Quod si et
<lb/>oleum cicinum habeas, id pro vetere usurpato. Medicamentum
<lb/>hoc cruenta vulnera facile glutinat magisque in
<lb/>duris corporibus quam mollibus, cujusmodi sunt mulierum,
<lb/>puerorum et eunuchorum, dilutum quoque ex oleo cicino
<lb/>vel veteri ac linteo exceptum impositumque mirum est
<lb/>quam ulcera curatu difficillima concoquat, quae pus nequaquam
<lb/>faciunt. Ad haec sinus conglutinat et fistulas astringit,
<lb/>exiccat et prorsus claudit. Atque ubi jam ipsum haec
<lb/>pulchre velis efficere, metallica pluribus diebus aceto longe
<pb n="13.521"/>
<lb/>acerrimo conterito ac potius in sole, pari modo argenti
<lb/>spumam tritam exiccatamque et oleo postea mixtam eo
<lb/>quo dixi modo incoquito. Attamen ad ulcera, quibus cicatrix
<lb/>difficulter induci potest, metallica sic elaborari et
<lb/>argenti spumam ita conterere non est necessum, etenim sine
<lb/>his quoque cicatrici ducendae promptius illud evadit. Adjiciatur
<lb/>autem tunc ei diphrygis et chrysocollae singulorum
<lb/>uncia. At haec non simul cum sipuma et aerugine committuntur,
<lb/>uti neo ubi jam coctum medicamentum fuerit
<lb/>omnino, sed eo, quod intercedit, tempore. Tantam enim
<lb/>hujusmodi medicamenta coctionem requirunt, ut exacte
<lb/>cum prioribus in unum coeant, quod mediocri intervallo
<lb/>accidit, neque multo ante nec paulo minus quam caccabus
<lb/>ab igne tollatur. Solum itaque hoc emplastrum fistulas, sinus
<lb/>et magna vulnera glutinare potest. Juvat ipsum spongia
<lb/>recens non dura veteri vino respersa. Deligatura in sinibus
<lb/>ab imo fiat ligamento ad orificium perveniente, sicut
<lb/>in sermone de fistulis clarius ostendetur.</p>

</div>
<pb n="13.522"/>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="13">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="13">Cap. XIII.</num> <hi rend="italic">De ile quae cicatricem obducunt</hi>.</label> Emplastra
<lb/>cicatricem inducentia, sive synulotica sive epulotica
<lb/>nominare velis, sicut etiam alia medicamenta epipasta, id est
<lb/>quae insperguntur et quae stramentorum usu apponuntur,
<lb/>nihil ut ad curationes eorum differentiae affert, si qualis
<lb/>quodque facultatis medicamentum hujusmodi esse debeat
<lb/>memineris, quam simul cum reliquis omnibus in therapeulices
<lb/>methodi libris explicavimus. Quanto enim agglutinantia
<lb/>carnem generantibus siccare magis ostensa sunt, tanto
<lb/>aggl uti nantibus epulotica, nam ipsarum beneficio carnem
<lb/>cavis ulceribus generatam cutem reddere statuimus, ob quod
<lb/>etiam tale medicamentorum genus, sive illinendum sive inspergendum
<lb/>sit astringere oportet. Hic autem illorum duntaxat
<lb/>emplastrorum mentionem facere cogitamus, siquidem
<lb/>ea, quae linamentis excepta imponuntur medicamenta, ex
<lb/>his rosaceo vel myrteo liquatis fiunt. Atque myrteum rosaceo
<lb/>hoc magis conducit, quo vehementius astringit. At si
<lb/>neutrum habeas, ex cyprino, lentiscino et melino, liquanda
<pb n="13.523"/>
<lb/>sunt, si his quoque careas, ex omphacino vel eo, quod ab
<lb/>Hispania portatur, Hispanum nominant, ubi nec hujus copia
<lb/>adsit, teneros olivarum surculos contusos alii cuipiam vulgari
<lb/>oleo admiscebis, quod si hos etiam desideres, praestat
<lb/>oleo vetere liquesacere, hinc enim medicamentum siccandi
<lb/>virtute augebis. Proinde plerique medicorum a medicamentis,
<lb/>quae optimi quique medici longi temporis experientia
<lb/>satis probarunt, eoque nobilia reddiderunt, hac ratione solum
<lb/>abstinent, ut ipsi melius quippiam praeter majores habere
<lb/>videantur. Attamen sciendum est, his ipsis celebribus
<lb/>medicamentis, quae ab omnibus laudantur, haud facile
<lb/>aliorum ullum reperiri quod sit praestantius. Ab antiquo
<lb/>igitur laudata sunt, tum quod ex cadmia tum quod ex
<lb/>Iadano inscribitur, ad cicatricem ducendam utrumque esse
<lb/>praestantissimum. Quamquam apud omnes mixturae simplicium
<lb/>medicamentorum symmetriam eandem non sit invenire.
<lb/>Quapropter visum mihi est eas, quae cuique scriptori
<lb/>placent, describere, auspicati a proditis ab Asclepiade in
<lb/>tertio de exterioribus commentario, quae Marcellas inscribit.</p>

</div>
<pb n="13.524"/>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="14">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="14">Cap. XIV.</num> <hi rend="italic">De epuloticis emplastris Asclepiades sic
<lb/>scribit</hi>.</label> Posteaquam ulcera particularia sine alia dispositione
<lb/>ad cicatricem jam tendunt, utendum est iis compositionibus,
<lb/>quae infra scribuntur <hi rend="italic">Emplastrum ex cadmia ad cicatricem
<lb/>ducendam. Hoc Lucius Cathegetes, id est praeceptor
<lb/>usus est</hi>. ♃ Cadmiae ustae et ex vino praeparatae,
<lb/>chalcitidis tostae, singulorum drach. xvj, cerae drach. lxxx,
<lb/>picis colophoniacae Ʒ viij, vini ltalici quod latis est. Chalcitis
<lb/>et cadmia ex vino terantur, ut humidi cerati spissitudinem
<lb/>habeant, ceram et resinam perfractam in vas fictile
<lb/>immittito, atque his olei myrtei pondo libram adjicito,
<lb/>deinde carbonibus superponito movens sine requie, quum
<lb/>soluta fuerint ab igne tollito, ubi refrixerint, redito laevigatisque
<lb/>indito ac mixta excipito. In usu oleo myrteo
<lb/>subigito, temperatura dispositioni respondeat. <hi rend="italic">Aliud ex
<lb/>cadmia.</hi> Cadmiae tostae, chalcitidis tostae, diphrygis, singulosum
<lb/>Ʒ xvj cerae, resinae frictae, olei myrtei, singulorum
<lb/>selibram, vini Italici quantum satis est. Praepara quomodo

<pb n="13.525"/>
<lb/>dictum est, ac utitor nunc diluto^ nunc mero medicamento.
<lb/><hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Argenti spumae, cerussae, cadmiae^
<lb/>diphrygis, resinae, singulorum Ʒ viij, chalcitidis Ʒ ij, cerae
<lb/>Ʒ viij, myrtei olei quod sufficit, vini Aminaei quod satis esu
<lb/><hi rend="italic">Aliud Euphrannris</hi>. ♃ Diphrygis, misyos tosti, singulorum
<lb/>Ʒ viij, chalcitidis tostae, molybdaenae, singulorum Ʒ ij, cadmiae
<lb/>Ʒ j, cerae Ʒ vj, colophoniae Ʒ iij, myrtei libras vj,
<lb/>vini ltalici quod satis est. <hi rend="italic">Aliud ex ladano accommoda tum
<lb/>medicamentum, non solum cicatricem ducens, sed
<lb/>etiam callos excindens et male curata instaurans</hi>. ♃ Chalci
<lb/>fidis, argenti spumae, ladani, singulorum Ʒ xxiv, bituminisƷ
<lb/>viij, cerae lxxij, myrtei heminam unam, alii Ʒ xviij,
<lb/>vini heminam j. Praeparato i^I modum praedictum, quum
<lb/>res exigit, et splenio et diluto ^utitor. <hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Argenti
<lb/>spumae Ʒ c, picis Ʒ l, ladani drach. xxv, aeruginis rasae,
<lb/>aeris usti, singulorum Ʒ viij, olei myrtei lib. ij, aeris squamae
<lb/>Ʒ iv conficito ac utitor. <hi rend="italic">Aliud, quod pyricauton dicitur,
<lb/>ex Attalicis virtutibus medicamentum accommodatum.</hi>
<pb n="13.526"/>
<lb/>♃ Olei heminam j, aluminis scissilis, mannae, thuris,
<lb/>argenti spumae, galbani, singulorum Ʒ j, cerae Ʒ xxiv, anchusaeƷ
<lb/>viij, medullae cervinae, adipis suisti, aeruginis, cerussae,
<lb/>singulorum drach. duas, ovorum trium lutea. Quae
<lb/>liquari possunt, siccis immiscentur. Hoc medicamento alias
<lb/>diluto, alias mero utitor. <hi rend="italic">Aliud medicamentum accommodatum.
<lb/>Pacit ad vetera ac sanata dieficilia</hi>. ♃ Cerussae,
<lb/>argenti spumae, aluminis fissilis, mannae, galbani, thuris,
<lb/>medullae cervinae et vitulinae, singulorum drach. iv cerae,
<lb/>anchusae, ovorum luteorum, singulorum drach. octo, olei
<lb/>heminas iv. Medullas diligenter tundite et liquato cum iis,
<lb/>quae liquefieri possunt, movens anchusa, ex qua possint ea
<lb/>colorari, deinde ab igne sublata et in aliud vas conlecta
<lb/>refrigerari sinito, derasa siccis i m m i ficeto, deinde in usum
<lb/>excipito. <hi rend="italic">Candidum quod magnum dicitur medicamentum
<lb/>accommodatum. Valet et ad diuturna vulnera et quae vir
<lb/>cicatricem recipiunt, item scabiosus affectus, benefacit et
<lb/>sedis vitiis rosaceo aut myrtino dilutum</hi>. ♃ Argenti spumae

<pb n="13.527"/>
<lb/>drach. c, cerae drach. l, cerussae drach. c, terebinthinae
<lb/>drach. xxv, thuris Ʒ xxv, aluminis scissilis drach. xij,
<lb/>olei heminas duas. Componito simili modo, et utitor interdum
<lb/>emplastro, interdum diluto medicamento. <hi rend="italic">Aliud cui
<lb/>nomen est Pamphilion ad idem. susuper sinus conglutinat
<lb/>et fistulis callum exterit. Valet ad ulcerum fluxiones
<lb/>tum ad diuturna et dysepulota scabiemque sanat,
<lb/>tollit sugillata, benefacit caput dolentibus et oculorum
<lb/>epiphoris fronti impositum, nec minus sedi convenit dilutum
<lb/>rosaceo vel myrteo. Caeterum in hunc modum coluponitur</hi>.
<lb/>♃ Argenti spumae drach. centum, cerae drach.
<lb/>quinquaginta, terebinthinae drach. vigintiquinque, thuris
<lb/>drach. vigintiquinque, cerussae drach. centum, aluminis
<lb/>fissilis drach. xvj, piperis albi Ʒ iij, olei veteris heminas
<lb/>duas. Liquato, ut dictum est, nunc diluto medicamento nunc
<lb/>emplastri modo utens. Nam in capitis manantibus ulceribus,
<lb/>quae achores Graecis dicuntur et oculorum asperi tatibus,
<lb/>vel in iis, quas epinyctidas vocant, vel ani vitiis dilutum

<pb n="13.528"/>
<lb/>medicamentum myrteo vel lentiscino iliinitur. <hi rend="italic">Aliud
<lb/>Pelamonis medicamentum accommodatum. Facit et ad
<lb/>carbunculos, sinus exiccat immissum vel instillatum. Ad
<lb/>haec cicatricem probe inducit.</hi> ♃ Pityinae, cerae, calcis
<lb/>vivae, argenti spumae, singulorum Ʒ I, cerussae Ʒ xxv, olei
<lb/>heminae dimidium. Argenti spumam oleumque, dum in unum
<lb/>coëant, incoquito, mox ceram, inde resinam. Porro calci
<lb/>et cerussae in laevorem redactis liquabilia indito. Dum
<lb/>uteris, oleo cineri calido superposito medicamentum confringendo
<lb/>inlicito, ubi incaluerit, mortario superfundito et
<lb/>diligenter subigito, donec sordium spissitudo fiat. Ab igne
<lb/>deposito utitor tanquam maximo medicamento, alias pennis
<lb/>illinens, alias instillans. Caeterum carbunculis vocalis
<lb/>linteolo illitum adhibeto. <hi rend="italic">Aliud Moschionis, celebre ad
<lb/>quaelibet a callo vindicanda et cicatrice obducenda, idem
<lb/>et sedi prodest insigniter.</hi> ♃ Argenti spumae, cerussae,
<lb/>calcis vivae, singulorum drach. viij, medullae cervinae, cerae,
<lb/>utriusque drach. xvj, olei myrtei quantum fatse est,
<lb/>quae liquari possunt, aridis immiscentur et mollita sedulo
<pb n="13.529"/>
<lb/>in pastillos digeruntur. Quum uti voles, prius aqua vel
<lb/>lacte diluatur quantum habet, ut sordium crassitudinem
<lb/>habeat, deinde rosacei quod sufficit, immittitur vel myrtei,
<lb/>contusum diligenter in plumbeam pyxidem reponitur, usui
<lb/>est, quemadmodum praediximus.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="15">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="15">Cap. XV.</num> <hi rend="italic">EpuloticaAndromachb</hi>.</label> ♃ Cadmiae lib. j,
<lb/>chalcitidis ustae lib. j, cerae lib. j, resinae aridae lib. tres,
<lb/>myrtei lib. iij, vinum siccis immiscetur. <hi rend="italic">Aliud ex ladano.</hi>
<lb/>♃ Argenti spumae Ʒ xl, ladani drach. xxxij, chalcanthi
<lb/>drach. octo, aluminis scissilis drach. xij, cerae drach. c,
<lb/>squamae drach. viij, bituminis drach. xxxij, myrtei quartam
<lb/>heminae partem, vinum Falernum siccis adjicitur. <hi rend="italic">Aliter,
<lb/>ut Alcimion, quod praeparavi.</hi> ♃ Ladani drach. viij,
<lb/>hyssopi drach. iv, propoleos drach. viij, bituminis drach.
<lb/>viij. argenti spumae drach. iv, aeris squamae drach. iv, misyos
<lb/>crudi drach. iv, cerae drach. xxiv, myrtei octavam
<lb/>minae portionem. <hi rend="italic">Aliud ex hordeis</hi>. ♃ Cerussae Ʒ l, argenti
<lb/>spumae drach. l, hordei usti non triti sextarium j, cerae
<lb/>drach. l, olei sextarium j, Postremum hordeum adjicitur.
<pb n="13.530"/>
<lb/><hi rend="italic">Aliud ad ducendam cicatricem</hi>. ♃ Cadmiae ℥ ij, ehalcitidis,
<lb/>cerae, terebinthinae, singulorum ℥ iv, hyssopi unciam
<lb/>unam, myrti uncias quatuor, chalcan thi uncias quatuor,
<lb/>vinum siccis affunditur. <hi rend="italic">Aliud ad idem</hi>. ♃ Resinae aridae
<lb/>drach. xviij, diphrygis drach.iv, argenti spumae drach. xvj,
<lb/>cerae drach. x, olei heminas iv. Post haec Andromachus
<lb/>alia emplastra sex percensuit cicatricem aegre ducentibus
<lb/>accommoda, quae sane hic nunc ascribere visum non est,
<lb/>dicentur enim simul cum illis, quae ulcera curatu dissis
<lb/>cilia sanant, in quarto hujus operis volumine. Quum autem
<lb/>Andromachus ibidem ante praedicta modo epulotica alia
<lb/>quaedam tradiderit, non praeponens quod apertis ulceribus
<lb/>cicatricem inducerent, praesertim in pueris, mulieribus
<lb/>et eunuchis, summatim in omnibus, qui teneram habent
<lb/>carnem, melius mihi visum est haec quoque huc adjicere.
<lb/>Titulum ipsis a colore Andromachus indidit, ut qui de iis
<lb/>hunc in modum ad verbum scripserit. <hi rend="italic">Candida Andromachi
<lb/>epulotica, album quo utor</hi>. ♃ Argenti spumae minam

<pb n="13.531"/>
<lb/>j, cerussae minam j, cerae iv, resinae iv, olei heminas
<lb/>tres, aquae heminam j. <hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Argenti spumae drach.
<lb/>clx, cerussae drach. cc, cerae draclu 1, terebinthinae drach.
<lb/>xxiv, olei veteris heminae dimidium, aquae cyathos vj.
<lb/><hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Argenti spumae drach. c, cerussae, cerae, singulorum
<lb/>drach. l, terebinthinae drach. xxv, aluminis fissilis
<lb/>drach. vj, piperis albi draclu iij, orcheos herbae Ʒ vlij,
<lb/>struthii Ʒ ij, mannae Ʒ xxv. <hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Argenti spumae
<lb/>Ʒ lxx, cerussae drach. c, cerae drach. l, olei veteris cyathos
<lb/>duos, aliter drach. duas, aquae heminas duas. <hi rend="italic">Aliud.</hi>
<lb/>♃ Argenti spumae Ʒ xxv, cerae Ʒlvij, adipis suilli Ʒxxxvij,
<lb/>myrrhae Ʒ ij, ovorum coctorum lutea iv, alii crudorum.
<lb/><hi rend="italic">Medicamentum arete</hi>, id est virtus, <hi rend="italic">appellatum</hi>. ♃ Strig
<lb/>menti puri heminas xij, argenti spumae minas iij, squamae
<lb/>Ʒ vj, alii Ʒ xvj, resinae colophoniae minas vj, alii Ʒ l,
<lb/>cerae minam j, quidam minas xlv, marinae aquae heminas
<lb/>iij.</p>
 <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_2.15.1">
 <p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">Andromachi panacea i.</hi> universale remedium.</label> ♃
<lb/>Argenti spumae Ʒ cl, cerae Ʒ xl, terebinthinae Ʒ iiij, marinae

<pb n="13.532"/>
<lb/>veteris vel potius vini vetusti heminas ij, strigmenti
<lb/>heminas vj, squamae Ʒ xvj, ricini heminas ij, cerussae Ʒ lxxx,
<lb/>guttae ammoniaci Ʒ xxiv, sevi vitulini drach. lxxx, calcis
<lb/>vivae drach. xxiv, aristolochiae drach. xxv. Coquito ut
<lb/>didicisti.</p>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_2.15.2">
 <p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">Candidum Pelephants</hi>.</label> ♃ Argenti spumae drach.
<lb/>lxxx, cerussae Ʒ exx, myrrhae drach. iij, obolos ij, sagapeni
<lb/>drach. v, thuris drach. vj, obolos iv, olei heminas ij ẞ,
<lb/>omnia simul incoquito. <hi rend="italic">Aliud.</hi> ♃ Cerae candidae lib. j,
<lb/>myrrhae ℥ j, thuris ℥ j, medullae cervinae uncias ij, adipis
<lb/>hyaenae ℥ ij, coaguli cervi, vel hoedi ℥ ij, nitri ℥ ij, galbani
<lb/>Ʒ j, guttae ammoniaci Ʒ iv, argenti spumae lib. j ẞ,
<lb/>cerussae Ʒ vj, olei veteris heminam j ẞ, marinae aquae heminae
<lb/>ẞ. Canniace dicitur. <hi rend="italic">Aliud.</hi> ♃ Argenti spumae drach.
<lb/>cc, cerae drach. lij, olei heminas tres, cerussae drach. lxxx,
<lb/>terebinthinae drach. xxxij, buccinarum ustorum drach. decem,
<lb/>thuris drach. xix, aquae sextarium unum. <hi rend="italic">Aliud.</hi> ♃
<lb/>Adipis suilli recentis drach. octoginta octo, cerae candidae
<lb/>drach. quadraginta octo, cerussae drach. duodecim, argenti
<pb n="13.533"/>
<lb/>spumae drach. duodecim. Aliud ad herpetas, carbunculos,
<lb/>condylomata, rhagadas, phlegmonen prorsus arcet, ut Heras
<lb/>Cappadox meminit. In hoc igitur recte fecit, quod non
<lb/>simpliciter cerae scripserit, sed candidae adjecerit, nam sic
<lb/>fieri possit, uti vult, colore candidum. Post haec autem
<lb/>aliud commemorans neque cerae neque vini candorem
<lb/>apposuit, sed nos ad j ungere oportet, si emplastrum candidum
<lb/>reddere statuimus. Porro compositio ejus his verbis
<lb/>ab ipso Andromacho tradita est.</p></div>
 <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_2.15.3">
 <p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">Aliud ex vino, Publii</hi>.</label> ♃ Cadmiae lib. j Ʒ ix, argenti
<lb/>spumae lib. ij, cerussae lib. ij, vini Graeci sextarios ij,
<lb/>rosacei lib. v, cerae lib. iij, ova cruda numero xij, thuris
<lb/>Ʒ tres. Haec incoquito. Candidorum emplastrorum coquendi
<lb/>rationes in priori commentario percensui simulque methodum
<lb/>non coquendi modo, sed etiam eorum compositionis
<lb/>ostendi. Et fortasse nihil amplius ejusmodi emplastrorum
<lb/>doctrinae adjiciendum restat, sed quia hic liber non solum
<pb n="13.534"/>
<lb/>de carnem generantibus emplastris, quae quidem ut plurisitum
<lb/>viridia sunt, verum etiam de glutinantium et epulolicorum
<lb/>omnium ratione egit, quae ulcera malignitate canentia
<lb/>cicatrice obducunt, quoniam que melina ac gilva percurri,
<lb/>ideo candida quoque emplastra, quorum in illo libro
<lb/>mentionem nullam fecimus, in hoc producere visum est.
<lb/>Caeterum, ut nihil praesenti commentario desit, non pigehit
<lb/>adjicere emplastra, quae ab ipsis cephalica et catagmatica,id
<lb/>est capiti fracturisque medentia, nominantur et magna
<lb/>vulnera sinusque glutinant, quum vero diluta fuerint, linamentis
<lb/>excipiuntur et fiunt sarcotiea, id est carnem progignentia.
<lb/></p>
</div></div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="16">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="16">Cap. XVI.</num> <hi rend="italic">De emplastris ad se acturas et caput
<lb/>idoneis</hi>.</label> Qui plurima ac optima medicamenta prodiderunt,
<lb/>antea omnes nominatim citavimus, genus quoddam emplaficorum
<lb/>cephalicum et catagmaticum vocant a calvariae
<lb/>fracturis potissimum nomen eis imponentes. Sunt autem talia
<lb/>abstergendi, digerendi et siccandi potestate praedita.
<pb n="13.535"/>
<lb/>Plerique paululum ex astringentibus medicamentis eis admiscuerunt,
<lb/>idque duplicis usus gratia, sicut diximus, nempe
<lb/>ut id, quod affectis partibus influit, repelleretur et abstergentium
<lb/>facultatem in profundum usque deduceret. Porro
<lb/>docuimus nos antea, nisi astringentia elaborentur tritura,
<lb/>quoadusque in pulverem redigantur, noxam magis quam
<lb/>praesidium esse allatura iis, quae trahendi vim obtinent. At
<lb/>optime elaborari ostendimus ea, si ex aceto acri laevia
<lb/>fiant. Itaque hujusmodi medicamentorum seriem ab iis, quae
<lb/>Asclepiades tradidit, jam auspicabimur.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="17">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="17">Cap. XVII.</num> <hi rend="italic">De emplastris ad fracturas idoneis ab
<lb/>Asclepiade traditis</hi>.</label> Primum in tertio exteriorum medicamentorum
<lb/>his verbis praescripsit. <hi rend="italic">Nigrum areston, id est
<lb/>optimum catagmaticum.</hi> Hoc medicamento usus sum in sracturis
<lb/>ossium multorum, ita ut eorum plura moverentur ac
<lb/>innatarent omnesque hortarentur innatantia illa ossa auferri.
<lb/>At hoc aristus id fecit, quod praeter omnium opinionem
<lb/>est visum, nam fluitantia et ab aliis ossibus separata
<pb n="13.536"/>
<lb/>ita copulavit, ut aliis continuaverit. Haec recipit argenti
<lb/>spumae, bituminis, singulorum drachmas ducentas, picis
<lb/>aridae, cerae, singulorum drachmas centum, resinae terebinthinae
<lb/>drachmas quinquaginta, aluminis scissilis, propoleos,
<lb/>singulorum drachmas triginta, guttae ammoniaci drachmas
<lb/>vigintiquatuor, aeruginis drachmas decem, olei sextarios
<lb/>quatuor, praeparato, ut praedictum est. Alia praeposito
<lb/>generi similia in eodem libro Asclepiades conscripsit in haec
<lb/>verba. <hi rend="italic">Aliud Petitionis ad fracturas, quo Helenus tescis
<lb/>est. Valet etiam ad vulnera ex ictu. Quum exhibebis,
<lb/>spongia calida madesacta splenium relaxare oportet, nam
<lb/>medicamentum valide glutinat. Benefecit idem ad strumas
<lb/>et fistulas. dn sinibus autem et fistulis splenium excindere
<lb/>convenit, hoc est in oreficio, ut humor, qui excernitur, loDum
<lb/>habeat, item simul cum medicamento lavandum est.
<lb/>Praeparatur hoc pacto</hi>. ♃ Bituminis Judaici lib. v, uncias
<lb/>quatuor, picis brutiae siccae pares portiones, resinae frictae
<lb/>lib. viij, cerae lib. iv, thuris libras iv, squamae rubrae libram

<pb n="13.537"/>
<lb/>unam ℥ iv, olei per aestatem libram unam, hieme libram
<lb/>j ẞ, aceti heminam unam. Quae liquari possunt, liquefacito,
<lb/>thus et squamam ex aceto trita reliquis admisceto,
<lb/>attendens ne ebulliant, movensque in mortarium demittito,
<lb/>contusa et subacta excipito ac utitor. In alio exemplari
<lb/>squamae rubrae pondo libram dimidiam offendi. Liquet autem
<lb/>efficacius esse, quod copiosiorem squamam receperit.
<lb/><hi rend="italic">Moschionis medicametum dd fracturas, recentia vulnera
<lb/>et nervos praecisos consectum, item ad divisa cum contusione.
<lb/>Benefacit etiam si acturis cum vulnere, etenim vulneribus
<lb/>succurrit et ossa cum deligatura convenienti impositum
<lb/>ad callum perducit. Nec minus incipientibus hy.dropicis
<lb/>et testium contusionibus prodest, eminentias circa
<lb/>anum reprimit et rhagadas butyro dilutum sanat et faucium
<lb/>tumores, quos Graeci bronchocelas appellant. Dissolvit
<lb/>omnem duriciam. L sape r valet ad laxatum et per-</hi>
<lb/>v <hi rend="italic">celsum articulamentum, itidem ad callosus excessus in
<lb/>manibus pedibusque, quos clavos appellamus, ita valet, ut</hi>
<pb n="13.538"/>
<lb/><hi rend="italic">sine exulceratione auferat. su summa medicamentum est
<lb/>longe utilissimum, facit et ad incipientes hydropas. Hoc
<lb/>modo conficitur.</hi> ♃ Lithargyri minam j, mina vero in hoc
<lb/>medicamento habet draclu clx, picis liquidae Ʒ clx, sevi viinlini
<lb/>drach. clx, resinae terebinthinae drach. lxxx, mannae
<lb/>thuris drach. lxxx, cerae drach. quadraginta, aeruginis
<lb/>drach. octo, opopanacis drach. octo, galbani drach. <hi rend="italic">octo,</hi>
<lb/>olei cicini heminam j, aceti tantundem, liquoris sycamini
<lb/>heminam unam, picis liquidae heminae dimidium. Argenti
<lb/>spuma saevissima et cicinum oleum in vas fictile aereumve
<lb/>injecta et super ignem posita incoquuntur, posteaquam ebulsierint,
<lb/>sevum et manna thuris adduntur moventurque continne,
<lb/>quum coiverint, pix, cera, resina admiscentur, et eoctis
<lb/>quoadusque non polluant, galbanum aspergitur, deinde
<lb/>aerugo et opopanax ex aceto resoluta. Liquor vero sycoes
<lb/>mori et pix liquida in alterum vas transsusa coquuntur,
<lb/>ubi coiverint, priori medicamento admiscentur, rursusque
<lb/>supra ignem posita usque dum non inquinent coquuntur,
<pb n="13.539"/>
<lb/>et in vinum demersa relinquuntur triduum, inde subactis
<lb/>utimur, in linteolum illinentes. Oportet autem in medicamenti
<lb/>impositione vittam respersam Vino exprimere et
<lb/>tunc medicamento circumdare. Quemadmodum vero Lucius
<lb/>praeceptor noster praeparavit, ita habet, adeps et oleum
<lb/>prius liquantur, ubi dissoluta suerint, manna thuris laevissima
<lb/>et argenti spuma inspergitur, his in unum coactis sequentia
<lb/>facimus. Atque tum in hoc medicamento tum in eo,
<lb/>quod proxime subscribitur, minam denariis centum sexaginta
<lb/>valere ait. Unde clarum est Alexandriae minam ipsum
<lb/>intelligere, quae uncias viginti pendet et singulae unciae
<lb/>drach. viij habent, sic enim accidet minam drach. clx conlinere.
<lb/><hi rend="italic">Aliud Claudii Philoxeni apelum</hi>, id est hiulcis conveniens,
<lb/><hi rend="italic">inscriptum ad cruenta et fracturas. Facit etiam
<lb/>ad praedicta vitia</hi>. ♃ Argenti spumae minam unam, hoc
<lb/>est drach. clx, sevi vitulini drach. clx, thuris drach. lxxx,
<lb/>opopanacis, resinae terebinthinae singul. Ʒ lxxx, cerae Ʒ xl,
<lb/>aeruginis, aluminis scissilis, chrysocollae, galbani, singulorum

<pb n="13.540"/>
<lb/>Ʒ xij, olei cicini heminam unam, aceti quantum sit
<lb/>satis, postremum thus et aeruginem et opopanacem et alumeu
<lb/>et chrysocollam et id genus reliqua prius aceto distoluta
<lb/>et sedulo laevigata injicito. In alia scriptura sic habet,
  <lb/>♃ lithargyri Ʒ clx, picis Ʒ clx, sevi vitulini Ʒ clx, resinae
<lb/>terebinthinae Ʒ lxxx, mannae thuris Ʒ lxxx, cerae Ʒ xl,
<lb/>opopanacis, aeruginis rasae utriusque Ʒ xvj, chrysocollae,
<lb/>aluminis scissilis utriusque Ʒ xij, guttae ammoniaci Ʒ vj,
<lb/>ciceos heminam j, aceti tantundem, ut catagmatica imponito.
<lb/><hi rend="italic">Oenanthe cataovnaticum, accommodatum medicamentumfacit
<lb/>ad praedictas affectiones</hi>. ♃ Argenti spumae Ʒ clx,
<lb/>picis vinariae Ʒ clx, hanc ex ltalicis doliis defluentem capimus,
<lb/>resinae terebinthinae Ʒ lxxx, thuris Ʒ lxxx, sevi vitulini
<lb/>elaborati Ʒ lxxx, medullae cervinae elaboratae drach.
<lb/>lxxx, cerae Ʒ xl, oenanthae siccae, symphyti radicis, centaurii
<lb/>comae singulorum lib. j, aeruginis rasae, opopanacis
<lb/>singulorum Ʒ viij, papaveris succi, myrrhae, aloes, galbani

<pb n="13.541"/>
<lb/>singulorum Ʒ viij, aceti heminas tres, olei cicini heminam
<lb/>j, symphyton, oenanthen s centaurium, non minutim
<lb/>contusa ac in acetum injecta ad tertias coquimus et
<lb/>humore expresso ad medicamenti confecturam utimur. Prodest
<lb/>medicamentum etiam podagricis. Alibi sic scriptum est,
<lb/>♃ argenti spumae, picis vinariae, singulorum Ʒ clx, medullae
<lb/>cervinae, resinae terebinthinae, sevi vitulini, thuris,
<lb/>symphyti radicis, socci sycamini singulorum drach. octoginta,
<lb/>oenanthes aridae, certaurii singulorum lib. j, cerae
<lb/>drach. quadraginta, aeruginis, opopanacis, styracis, papaveris
<lb/>succi. mandragorae succi, myrrhae, aloes, galbani, chrysGcollae,
<lb/>aluminis scissilis, singulorum drach. xij, aceti sextarios
<lb/>tres, olei cicini libram unam. Praeparato quemad.
<lb/>modum praediximus et in vinum Italicum demergite, ut in
<lb/>catagmatico Moschionis fecimus.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="18">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="18">Cap. XVIII.</num> <hi rend="italic">De emplastris, quae proprie cephalica
<lb/>nominantur</hi>.</label> Capitis fracturarum, quae ad crassae membranae
<lb/>duplicaturum usque pervenere, emplastra cephalica dici
<pb n="13.542"/>
<lb/>consueverunt. Eorum virtus est ut ossium squamas <hi rend="italic">sursum</hi>
<lb/>attrahant ac in pristinum locum revocent et fragmenta tum
<lb/>in capite tum in aliis corporis ossibus educant. Nonnulli
<lb/>communi genere haec etiam vocant catagmatica, proprie vero
<lb/>nuncupatis fortiora sunt. Siquidem catagmatica ab eis dicta
<lb/>purgandi siccandique facultatem habent, haec autem acrimoniam
<lb/>etiam quandam sortita sunt, ut ex alto in superficiem
<lb/>extimam non ossa modo, sed his multo magis quoque
<lb/>humorem crassem aliquem et viscosum vel omnino depravatum
<lb/>attrahant. Meminit hujusmodi emplastrorum Asclepiades
<lb/>in tertio libro de exteriorum medicamentis, quae sane
<lb/>in quarto hujus operis libro tractamus. Quoniam vero ad
<lb/>cacoëthe ulcera et chirouia quaedam ipsorum convenire
<lb/>dixit, tum quod ad Deileontem autorem refert cephalicum
<lb/>tum hoc sequens ex nigro viride cephalicum, tum post
<lb/>haec Philutae cephalicum, tum deinde isin, quod et ipsum
<lb/>cephalicum appellat, aliaque nonnulla hujusmodi, hujus generis

<pb n="13.543"/>
<lb/>esse putandum est. ldeo nunc quoque ipsa non apposui,
<lb/>sed ad catagmatica et cephalica ab aliis medicis memoriae
<lb/>mandata transgrediar, ubi generalem utriusque potens
<lb/>tiam exposuerim Quae vero et antea et in hoc libro protulimus
<lb/>et in opere de simplicium medicamentorum facultate,
<lb/>in memoriam reducentes, cognoscere vos expedit, cephalica
<lb/>catagmaticis esse valentiora coque cum cerato carnem
<lb/>producere natura sunt apta. Quapropter et sarcoticis
<lb/>alio quodam modo genere similia sunt. Nam ubi ex cerato
<lb/>vim remiserint, sarcotica fiunt, quae linamentis exdipiuntur,
<lb/>adjecto videlicet interdum oleo, alias rosaceo, nonnunquam
<lb/>alio quodam hujusmodi.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="19">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="19">Cap. XIX.</num> <hi rend="italic">De quibus Heras catagmaticis et cephalicis
<lb/>scripserit</hi>.</label> Primum id genus emplastrorum illu
<lb/>vocatum Heras scripsit, medicamentum ad satis multa idoneum,
<lb/>deinde quod ex herbis appellant, quod et ipsum
<lb/>multiplicis esse usus attestatur id, nempe quod cephalicum
<lb/>existat. Quin et quod consectum ex scilla scriptum deinceps

<pb n="13.544"/>
<lb/>est, quum multi satis usus medicamentum existat, idem
<lb/>pollicetur. Insuper post haec omnia aliud emplastrum mainfesto
<lb/>his verbis exposuit. <hi rend="italic">Aliud cephalicum. Ad capitis
<lb/>fracturas facit, ossa facile reducit et squamas separat
<lb/>reliquaque omnia facit, quae et ante ipsam pastillus.</hi> ♃
<lb/>Squamae aeris rubri drach. xxv, aluminis drach. xx, aristolochiae
<lb/>dactylitidis drach. xx, guttae ammoniaci draclu
<lb/>xxv, thuris drach. xxv, myrrhae drach. xij, sevi taurini
<lb/>lib. iv, cerae lib. iv, terebinthinae lib. quatuor, pityinae siccae
<lb/>lib. iv, olei heminam unam, aceti quantum satis est,
<lb/>sicca ad lae vorem terito, quot sufficiat diebus sub aestu caniculae,
<lb/>ammoniacum madefactum prius aceto infundito,
<lb/>demum quae liquari possunt rasa, ac in unum coactis utitor.
<lb/>In quibusdam exemplaribus adscriptum est, olei veteris.
<lb/>At quum hoc ipsum emplastrum dixerit efficere, quae et
<lb/>ante ipsum pastillus, visum mihi est illius quoque compositionem
<lb/>subscribere, quae secundum Herae ipsius verba ita
<lb/>habet. <hi rend="italic">Pastillus cephalicae triplici mixtura constans. Pacit</hi>
<pb n="13.545"/>
<lb/><hi rend="italic">ad capitis fracturas, item ad phymata, fistulas, podagras,
<lb/>callos, coxendices.</hi> ♃ [terrae erytlniadis minas duas, alii
<lb/>duodecim, squamae aeris rubri minas quatuor, ichthyocollae
<lb/>Ponticae minas iv, in libris autem Herae reperitur mina
<lb/>una. Erythrias et squama seorsum teruntur, deinde simul
<lb/>acetum acre affunditur, ut mellis crassitudinem habeant, et
<lb/>levigantur, resiccatis acetum rursus admovetur, hoc sit die- .
<lb/>bus viginti sub caniculae aestibus, post ichthyocolla ex aceti
<lb/>hemina confringitur et lento igde liquatur, mox terra
<lb/>squamaque additur, quae in vas aeris rubri conjecta, foli
<lb/>octo diebus exponuntur, bis quotidie moventur donec coiverint,
<lb/>post haec exempta paulatim in mortario conteruntur
<lb/>aceto affuso, usquedum constiterint, inde pastilli fiuguntur
<lb/>et collyria tum longitudine tum crassitie inaequalia et
<lb/>refrigerata reponuntur. In usu ad unam medicamenti partem
<lb/>ex aceto saevissimam factam tres cerati rosacei portiones
<lb/>admisceto, utitor platysmate primum, mox splenio, in
<lb/>capitis fractura desuper lanis succidis ex aceto adjectis.
<pb n="13.546"/>
<lb/>Porro collyrio fistulis imposito, splenium ex hoc cum cerato
<lb/>superdandum est. <hi rend="italic">Aliud ejusdem ad multa valens.</hi>
<lb/>Scripsit aliud quoque multiplicis usus emplastrum ad sracluras
<lb/>quoque conveniens, de quo sic ad verbum inquit.
<lb/><hi rend="italic">Emplastrum ad fracturas artuum cum vulnere et sine
<lb/>vulnere, item ad male curata, et silius..</hi> ♃ Picis aridae
<lb/>minam unam, argenti spumae minam j, mannae minae dimidium,
<lb/>sevi vitulini minam unam, cerae tyrrhenicae minas
<lb/>quatuor, opopanacis drach. viij, aeruginis rasae minas
<lb/>sedecim, aeris cyptii decimam sextam minae portionem,
<lb/>galbani drach. unam, terebinthinae minae dimidium, ricini
<lb/>vel olei veteris heminam unam, aceti heminae dimidium
<lb/>et obol. iij. argenti spumam, oleum et sevum, lento igne
<lb/>incoquito, ubi colorem mutaverint, picem, resinam, galbanum
<lb/>adjicito, postea coquito, donec coeant, et tunc subtracto
<lb/>igne sinens paululum refrigerari, mannam, mox opopanacem
<lb/>et aeruginem ex aceto tritam, in ollam fundito,
<lb/>ac ubi tantillum incoxeris, dum bene habeat tollito. Utimur

<pb n="13.547"/>
<lb/>facultate frigidam assim dentes aestate, hieme gelu adimentes.
<lb/>Caeterum ubi medicamentum tenerius facere animus
<lb/>est vel ut os maturius abscedat, medulla cervi ipsum
<lb/>diluimus. Jam vero in hoc medicamento Heras minam sedecim
<lb/>unciarum esse velle plane ostenditur, alias enim decinlam
<lb/>sextam minae partem non scripsisset. <hi rend="italic">Aliud.</hi> Huic
<lb/>deinceps aliud ad eadem hisce verbis Heras subdidit. <hi rend="italic">Emplastrum
<lb/>phlegmouas arcens. Ad puncturas nervorum ac
<lb/>fracturas. Hoc frequenter et ad articulos luxatos ipsa
<lb/>die usi sumus, tum in si acturis, item in contorsione tali
<lb/>vel genu. Disoutit humores incoctos circa genua summe
<lb/>sc attollentes, praesertim st partes affectae duobus vel
<lb/>tribus diebus ante, ervi farina oxymeltre madefacta illita
<lb/>sunt. Summatim ad omnem convulsionem et rupturam va let,
<lb/>nam mirifice phlegmonem arcet</hi>. ♃ Argenti spumae
<lb/>drach. xxv, bituminis aridi drach. centum, picis aridae
<lb/>drach. quinquaginta, cerae drach. quinquaginta, resinae pityinae
<lb/>drach. xxv, guttae ammoniaci drach. quindecim, aluminis

<pb n="13.548"/>
<lb/>fissilis drach. xv, aeruginis drach. xv, propoleos drach.
<lb/>xv, olei veteris lib. iij. Argenti spuma cum oleo coquitur,
<lb/>et ubi confluere coeperint, bitumem adlicitur, usque dum
<lb/>probe liquefactum suerit, incoquitur, liquatur enim pedetentim,
<lb/>dein pix, postea resina, cera, ammoniacum, propolis
<lb/>adduntur, singula autem adhibe contorquendo ignemque
<lb/>subtrahendo, quibus sic spissatis, ut non amplius inquinent,
<lb/>aeruginem ac scissae alumen adj ungito, tum fervore remisso,
<lb/>in ollam, in qua frigida sit, transfundito. Hoc postquam
<lb/>fractura reliqua callum cepit frustulis pluribus innatantibus,
<lb/>usi fumus, idque paucis diebus eo rem perduxit,
<lb/>ut callus etiamdum frustula comprehenderet. Valde est in
<lb/>multis usui. Inde aliud quoque deinceps ejusdem generis
<lb/>cum praedictis emplastris in hunc modum Heras recensuit.
<lb/><hi rend="italic">Emplastrum ad fracturas et ad hydropicos.</hi> ♃ Picis aridae
<lb/>minam j, picis liquidae heminae dimidium, liquoris sycomoti
<lb/>heminam j, argenti spumae minam j, thuris minam j,
<lb/>galbani Ʒ viij, terebinthinae minae dimidium, adipis vitulini

<pb n="13.549"/>
<lb/>minam j, cerae minam j, opopanacis Ʒ viij, aeruginis
<lb/>rasae Ʒ viij, ricini non adulterati heminas iv, aceti acris
<lb/>heminam j, argenti spuma et thus cum ricino et favo leniter
<lb/>incoquuntur, deinde pix adjicitur, cera, resina, galbanum
<lb/>purgatum et pauco aceto dilutum, reliqui aceti tertia
<lb/>pars aerugini, duae opopanaci admiscentur et haec iule
<lb/>mittuntur. in alia autem ollula picis liquidae, sycomori
<lb/>et ricini liquoris pars octava, ne aerugo densetur, deinde
<lb/>mediocriter coquuntur, ut unitas fiat, quum bene unita videbuntur,
<lb/>in vino reponitur medicamentum. Hoc multis
<lb/>hydropicis succurrimus, inicientes ipsum ac moroso minus
<lb/>Victu regentes solumque, ut bene concoquerent, provideotes.
<lb/>Quum vero prosecisse se multum aegri sentiunt, delbendimus
<lb/>ad emplastrum ei subjectum, quod ex salibus
<lb/>dicitur.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="20">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="20">Cap. XX.</num> <hi rend="italic">Catagmaticum Andromachi</hi>.</label> Primum catagmaticum
<lb/>Andromachus ita scripsit. <hi rend="italic">Catagmaticum, quo
<lb/>continue utor.</hi> ♃ Argenti spumae minam j, picis minam j
<pb n="13.550"/>
<lb/>cerae minam j, sevi taurini minam j, thuris minam j, ple.
<lb/>cis liquidae heminae dimidium, liquoris sycamini heminam j,
<lb/>terebinthinae minam j, opopanacis Ʒ octo, galbani Ʒ octo,
<lb/>aeruginis Ʒ octo, ricini heminam j. Nonnulli etiam butyri
<lb/>minam j, addunt, guttae ammoniaci Ʒ xxv, ex vino austero
<lb/>diluitur. Mox post hoc aliud hac sententia scribit. <hi rend="italic">Aliud
<lb/>catagmaticum</hi>. ♃ Argenti spumae minam j, cerae minae
<lb/>ẞ, alii partem iv, picis minam j, terebinthinae minae ẞ,
<lb/>sevi vitulini minam j, opopanacis drach. viij, aeruginis
<lb/>Ʒocto, galbani Ʒ octo, alii sex, ricini heminam. j, aceti
<lb/>tantundem. Gallus injecit scissilis drach. xij, chrysocollae
<lb/>Ʒ xij. Aliud superioribus catagmaticum hoc modo Andromachus
<lb/>subnectit. <hi rend="italic">Nigrum catagmaticum.</hi> Argenti spumae
<lb/>Ʒ cc, bituminis Ʒ cc, picis drach. c, cerae Ʒ c, scissilis
<lb/>drach. xxx, propoleos Ʒ xxx, terebinthinae Ʒ l, guttae ammoniaci
<lb/>drach. xxiv, aeruginis rasae drach. x, olei sextae
<lb/>rios iv, alii sextarios ij adjiciunt. Veteres etiam lapidis pyritae
<lb/>drach. IX. Haec igitur ab Andromacho ordine scripta
<pb n="13.551"/>
<lb/>sunt, seorsum vero inter viridia postremum emplastrum .
<lb/>quoddam his verbis expressum invenio. <hi rend="italic">Aliud viride cephalicum
<lb/>ex collectaneis Aphrodae.</hi> ♃ .Squamae Ʒ xl, ter.rae
<lb/>eretriadis Ʒ xx, aristolochiae Ʒ xxx, ichthyocollae Ʒ xvj,
<lb/>salis ammoniaci Ʒ xij, missos Ʒ xij, myrrhae Ʒ xij, tinnis
<lb/>Ʒ xxxvj, aeris usti drach. xvj, aluminis sissilis Ʒ xi j, Iotundi
<lb/>Ʒ xvj, bryoniae Ʒ xij, chamaeleontis nigri ℥ xij, resinae
<lb/>ustae ℥ xviij, guttae ammoniaci Ʒ xviij, argenti spumae
<lb/>Ʒ xij, in alio reperi sulfuris vivi, lllyridis, singuli Ʒ xij,
<lb/>chalcanthi Ʒ xij, sellis taurini heminae dimidium, aceti congium
<lb/>). Sub caniculae aestu pastillos fingito, qui singuli
<lb/>drach. quatuor pendant, cerae quartam partem misceto,
<lb/>aceti heminas sex, olei heminas sex.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="21">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="21">Cap. XXI.</num> <hi rend="italic">De emplastris glutinantibus</hi>.</label> Quidam
<lb/>haec sanguinaria et vulneratio, idest cruentis et vulneribus
<lb/>adhibenda, nuncupant. Opus eorum est conjungere divisas
<lb/>partas et conglutinare, ut in pristinam unitatem particula
<lb/>reducatur. Verum non modo cruenta protinus glutinantur,
<pb n="13.552"/>
<lb/>ubi sanguinem ex divisione profluentem adhuc spongia deterserimus,
<lb/>deinde futuris aut fibulis coarcta verimus, sed
<lb/>etiam sinus veteres, quum ab omni inflammatione immunes
<lb/>et puros medicamentis appositis effecerimus, comunttuntur
<lb/>coëuntque. Dictum est in therapeutices methodi
<lb/>libris medicamentum primario atque ex sese sordis detersorium
<lb/>appellari, secundaria vero ratione carnem produceus
<lb/>et glutinans. Non enim tanquam ipsum carnem generet
<lb/>aut uniat, neque tanquam haec naturae solius opera
<lb/>non sint, sed quod talibus impositis medicamentis ulcera
<lb/>carne replentur ac coeunt, appellationem hanc sortita sunt.
<lb/>Opus ipsorum proprium est asseclam partem recrementis
<lb/>vacuare, ne videlicet sanies carnis generationem glutinationemque
<lb/>impediat. Indicatum porro est glutinatoria carne
<lb/>explentibus esse sicciora, item quae carne explent detergendi
<lb/>vim omnis morsus expertem referre, glutinantibus
<lb/>autem non abstersoriis prorsus, verum desiccantibus solum
<lb/>esse licet. At quum cicatricem quoque ducentia medicamenta

<pb n="13.553"/>
<lb/>multo his, praeterquam quod abunde astringunt, sicciora
<lb/>sint, statuamus demum, et quae glutinant et quae conungunt
<lb/>moderatius istis exiccare. Finis autem glutinantium
<lb/>est nullum inter coitura subnasci humiditatem permittere,
<lb/>cicatricem vero contrahentium, non hanc tantum impedire,
<lb/>sed etiamnum consistentem in iis quae mox cicatricem ducent
<lb/>consumere, haec callum obducere et astringendo in .
<lb/>durare. Quae carne implent, sanguinem ad resectionem
<lb/>idoneum tum pro quantitate tum pro qualitate tuentur ac
<lb/>tantum talemque, quanto natura et quali ad carnis generationem
<lb/>indiget. Caeterum medicationis prorsus expers medicamentum
<lb/>purum ulcus servat, si quidem tale acceperit,
<lb/>si vero sordidum, necesse est tantum pro sua ipsius potestate
<lb/>detergens sit, quantum crassitudinis sordes habuerit,
<lb/>quin etiam carnem recens Iunctam mordere et exedere debebit.
<lb/>Unde palam colligitur id, quum tale existat, ulceri
<lb/>carnem non esse inducturum nec cavitatem carnis repleturum,
<lb/>sed quod potius colliquabit imminuetque. Atque
<pb n="13.554"/>
<lb/>hujus rei causa medicamentum, quod sordibus copiosis repurgandis
<lb/>est, quod antea dixi, non semper carnem potest
<lb/>gignere, nisi vel ex uberiore oleo vel rosaceo liquatum,
<lb/>sicut quod oleosum et quod ex charta inscribitur, detersionis
<lb/>vehementiam remittat vel cerati mixtura mordicationem
<lb/>deponat. Hujusmodi sunt plura multiplicis usus medicamenta,
<lb/>quemadmodum Machaerionis emplastrum et isis.
<lb/>Scopus igitur singulorum id genus in therapeuticae methodi
<lb/>libris declaratus est, simplex facultatum materia in alio
<lb/>opere priori, composita in praesenti tractantur. Ac primum
<lb/>sane in eo meminisse oportet naturae corporum, quae
<lb/>curanda susceperis. Nam humida eoque mollia, quemadmodum
<lb/>mulierum, puerorum, eunuchorum et qui muliebriter
<lb/>degunt, imbecillioribus medicamentis indigent, virorum corporq,
<lb/>potissimum qui ex vitilibus muniis et sole durum
<lb/>corporis habitum conciliarunt, ab imbecillibus nihil praesidii
<lb/>sentiunt. Quapropter nec glutinantia utrorumque corporum
<lb/>communia sunt, sed quae ex argenti spuma, oleo
<pb n="13.555"/>
<lb/>et aceto praeparantur, in priori libro de ipsis egimus, issilucillam
<lb/>mollemque carnem glutinant, quae bitumine aerugine,
<lb/>squama, aloe et myrrha constant robustam et duram.
<lb/>Itaque bitumen ipsum per se in harum facultatum scopo
<lb/>continetur. At nulla ratione solum ex oleo liquatum usurpare
<lb/>poteris, ut quod friabilius sit quam medicamento emplastri
<lb/>forma faciendo conveniat. Ut igitur emplastrum stat,
<lb/>ceram et resinam ei admiscemus, a quibus denuo facultatem
<lb/>ejus solutum iri scientes, interdum aes vel ejus squasuam,
<lb/>saepe aloen vel myrrham vel in summa siccans aliquod
<lb/>medicamentum non inepte adjicimus.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="22">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="22">Cap. XXII.</num> <hi rend="italic">De bitumine bat bara</hi>.</label> Prima hic quoque
<lb/>ab Andromacho scripta apponam ipsis illius verbis.
<lb/><hi rend="italic">Rarbarum, quo utor.</hi> ♃ Cerae Ʒ ec, picis Ʒ ce, resinae Ʒ ec,
<lb/>bituminis Ʒ cc, thuris Ʒ xxiv, olei heminam unam. <hi rend="italic">Aliud.</hi>
<lb/>♃ Picis lib. ij, bituminis lib. j, cerae lib. j, guttae ammo-.
<lb/>niaci ℥ vj, mannae ℥ vj, cerussae ℥ iij, olei heminae dimidium,

<pb n="13.556"/>
<lb/>aceti heminas iv. Hoc aphrodas admiratus est. <hi rend="italic">Aliud
<lb/>nigrum</hi>. ♃ Picis aridae lib. j, resinae aridae lib. j, bituminis
<lb/>lib. j, cerussae ℥ vh mannae, atramenti sutorii, aeruginis
<lb/>rasae singulorum Ʒ iij, olei heminae dimidium, aceti
<lb/>heminae dimidium. <hi rend="italic">Aliud ex emplastris Calli.</hi> ♃ Sevi caprini
<lb/>drach. triginta, aeruginis drach. octo, cerae drach.
<lb/>quinquaginta, aristolochiae drach. vigintiquinque, bituminis
<lb/>drach. xxv, picis Ʒ vigintiquinque, guttae ammoniaci drach.
<lb/>duodecim, galbani Ʒ xij ẞ, silphii Ʒ viij, alias xx, mannae
<lb/>Ʒ xij, praeparato. <hi rend="italic">Aliud quod invictum dicitur.</hi> ♃ NCerae
<lb/>drach. centum, sevi taurini drach. xxx, bituminis drach. xxv,
<lb/>picis drach. xxv, terebinthinae drach. vigintiquinque, nitri
<lb/>drach. xxij et dimidiam, aristolochiae drach. xij, galbani
<lb/>drach. octo, myrrhae drach. xviij, thuris drach. xij ẞ, amp
<lb/>maniaci drach. octo, amomi drach. octo, cardamomi Ʒ xij,
<lb/>opopanacis drach. octo, medullae cervinae drach. quindecim,
<lb/>aeruginis drach. xij, aloës drach. viij, bdellii drach. xvj,
<lb/>olei heminas ij. Ego vero adjeci propolcos drach. duodecim.</p>
<pb n="13.557"/>
 <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_2.22.1">
 <p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">Aliud quod cruentis vulneribus imponitur Iuliani</hi>.</label>
<lb/>♃ Argenti spumae drach. l, bituminis Ʒ l, cerae Ʒ l, picis
<lb/>hrutiae drach. l, resinae frictae Ʒ xv, aeris squamae drach.
<lb/>duodecim, thuris drach. quatuordecim, galbani drach. octo,
<lb/>chalcitidis drach. quatuor, aloes drach. vj, gallae drach.
<lb/>quatuor, myrrhae dradh. quatuor, aristolochiae longae drach.
<lb/>sex, aristolochiae rotundae drach. quatuor, olei veteris heminas
<lb/>quatuor, nos olei heminas tres.</p></div>
 <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_2.22.2">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">Barbara Herae</hi>.</label> Quod Heras conscripsit barbarum
<lb/>sic habet. <hi rend="italic">Nigrum emplastrum ad cruenta vulnera ad divistones
<lb/>notatu dignas, maxime capitis ad fistulas, sinus,
<lb/>fracturas. Convenit etiam .hepaticis et lienosis, citra inflammationem
<lb/>glutinat. Benefecit etiam nervis, cartilaginibus
<lb/>et ossibus praeciso. Cohibet etiam mirefice songuinem
<lb/>erumpentem. .insuper valet ad tubos et sinus, glulinat
<lb/>enim insigniter. stem in abscessibus humore ablato
<lb/>hoc imponitur. .sist etiam atl sanguinem cohibendum praesolutissimum,
<lb/>praesertim in iis, qui sanguinem reficiunt,</hi>
<pb n="13.558"/>
<lb/><hi rend="italic">duas vero in pelles illinito, et unam pectori et lateribus
<lb/>imponito, alteram dorso, praeter opinionem sanguinem sisol.
<lb/>Valet insuper ad canum hominumque morsus, in lotum
<lb/>phlegmonem arcet. ldem ea quae vulneribus adidbeatur,
<lb/>superat, ut experientia indicavit. Hieme diebus
<lb/>septem solvitur, per aestatem quinque, si vero necessitas
<lb/>urgeat, tribus.</hi> ♃ Cerae libram unam, picis libram unam,
<lb/>bituminis Iib. j, pityinae lib. j, mannae uncias sex, cerussae
<lb/>uncias quatuor, chalcanthi uncias quatuor, opopanacis uncias
<lb/>duas, olei semunciam, alii femiminam, alii selibram,
<lb/>aceti heminas duas. Ceram, bitumen, oleum, acetum paululum
<lb/>relinquens in olla recenti liquato, deinde picem et
<lb/>resinam adjicito, in minima frusta diligenter concidito, ubi
<lb/>semicoctum suerit, tollito ollam et aliquandiu refrigerato,
<lb/>atramentum sutorium pereolatum laevigatumque ex duabus
<lb/>aceti heminis paulatim inspergito, ne effervescat, quando
<lb/>autem effundis, leviter ignem subministrato movens, quum
<lb/>non inquinat, caccabum deponito, opopanacem in reliqui
<pb n="13.559"/>
<lb/>aceti parte pridie madefactum insundito, ut dissolvatur, mox
<lb/>cerussam mannamque una pariter trita inspergito, et paululum
<lb/>tepefaciens, ut in unum coeant, observa ne opopanax
<lb/>et manna adurantur, refusa in mortarium ibi restigerari
<lb/>sinito, ac rursus subacta reponito atque utitor. Porro
<lb/>manifestum est etiam, alia barbara, quae tum Andromachus
<lb/>tum reliqui tradiderunt, eodem modo confici oportere. Quidam
<lb/>opopanacem caccabo non injiciunt, sed laevi ex aceto
<lb/>facto, liquata in mortario superfundunt. Cum eo nonnulli
<lb/>miscent mannam et cerussam, quemadmodum ego quoquo
<lb/>saepius feci in mortario terens ex aceto et quae liquari
<lb/>possunt, liquefacta infundens. Subinde vero atramentum sutorium
<lb/>duntaxat cum opopanace laeve factum caccabo indidi,
<lb/>mannam cerussamque inspergens. <hi rend="italic">Aliud barbarum
<lb/>Herae.</hi> Heras soli huic praescripsit, barbarum, ego vero
<lb/>antecedens etiam similiter appellavi, etsi nigrum ab ipso
<lb/>nuncupatum, quoniam plerique ex recentioribus medicis
<lb/>emplastra ex bitumine barbara nominare consueverunt.
<pb n="13.560"/>
<lb/>Heras de ipso sic ad verbum scripsit. -<hi rend="italic">Barbarum ad recenv
<lb/>lia vulnera, sinus, canum homiuumque morsus, condylomala
<lb/>inflammata ad articulorum vitia o ninia ili principio
<lb/>et podagram</hi>. ♃ Cerae minam unam, picis minam
<lb/>unam, resinae frictae minam unam, bituminis .Iudaici minam
<lb/>unam, argenti spumae drach. decem, cerussae drach. quinque,
<lb/>aeruginis drach. l, opopanacis drach. quatuor, olei
<lb/>heminam unam, aceti cyathum unum. Cera, pix, bitumen,
<lb/>resina incoquuntur, donec illiquata sueti t, deinde reliqua ex
<lb/>oleo trita injiciuntur, his ablatis ab igne et aliquantulum
<lb/>refrigeratis acetum paulatim instillatur. Talis sane barbarorum
<lb/>emplastrorum formula est. Ego ubi paucis exposuero
<lb/>quomodo ipse utar, sermonem de eis finiam. Sunt autem
<lb/>duo, unum ad maxima vulnera, alterum ad minora. Quod
<lb/>itaque ad maxima adhibetur haec recipit.</p></div>
 <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_2.22.3">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">Barbarum Caleni</hi>.</label> ♃ Picis lib. viij, cerae lib. vj
<lb/>et Ʒ viij, pityinae lib. quinque et Ʒ iv, bituminis lib. quatuor,
<lb/>olei libram unam et uncias vj, argenti spumae, cerussiae,

<pb n="13.561"/>
<lb/>aeruginis, singulorum drach. vigintiquatuor, thuris
<lb/>selibram, aluminis liquidi drach. xij, fissilis une. iv, opopanacis,
<lb/>squamae, galbani, singulorum drach. duodecim,
<lb/>aloes, opii, myrrhae, singulorum drach. iv, terebinthinae
<lb/>Ʒ xxiv, mandragorae succi drach. vj, aceti heminas sex, quae
<lb/>sunt librae quinque. <hi rend="italic">Simplicioris compositionis barbari
<lb/>sommetria est talis</hi>. ♃ Picis, cerae, resinae pityinae, resinae
<lb/>stactae, bituminis, horum quinque singulorum libram
<lb/>unam, argenti spumae drach. x, cerussae drach. quinque,
<lb/>aeruginis drach. quinque, opopanacis drach. iij. olei hieme
<lb/>℥ ix, aestate ℥ vj. Quae liquari possunt, siccis in mortario
<lb/>aceto acri laevigatis offunduntur. Quod si sedando dolori
<lb/>aptius voles medicamentum reddere, hyoscyami succi drach.
<lb/>unam et dimidiam, item opii drach. j admisceto,</p>
</div>
</div>
</div>
<div type="textpart" subtype="book" n="3">
<pb n="13.562"/>

<div type="textpart" subtype="chapter" n="1">
<head>GALENI DE COMPOSITIONE MEDICAMENTORVM PER GENERA LIBER III.</head>
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="1">Cap. I.</num></label> Et haec, amici, commentaria vobis paro,
<lb/>qui jam ex ipsis medicinae operibus comperistis, quam esa
<lb/>ficax sit nostra nervorum Vulneratorum curatio, nempe ex
<lb/>qua omnes servati sunt, non autem manci nec claudi redditi,
<lb/>quae aliter curatis accidere conspexistis, quemadmodum
<lb/>etiam nonnullos convulsione correptos vel cum dolore
<lb/>vel putredine vel febre mortuos. Par autem est, hosce libros
<pb n="13.563"/>
<lb/>ad aliorum quoque manus perventuros^ qui scriptis bene
<lb/>uti non possunt, vel quia a praeceptore medicae artis
<lb/>speculationem non didicerunt, sed omnino rudes, quasi
<lb/>vix initiati et prorsos inexercitati permanent, aut quia
<lb/>perperam edocti adhaeserunt iis, qui composita medicamenta
<lb/>sola experientia citra rationem esse inventa asse-^
<lb/>runt. Etenim ii manifesto contentione sua errant. Altero
<lb/>modo non minus praedictis errant ii, qui nullum
<lb/>medicamentum ex simplicibus facultate contrariis confici
<lb/>oportere arbitrantur. Verum hos medicamenta superiore
<lb/>libro citata coarguunt, ut quae magnas ipsorum facultates
<lb/>ex contrariis invicem simplicibus compositis ostentent,
<lb/>imo etiam in libris hunc subsecuturis praestantissima me^
<lb/>dica menta ex contrariis virtutibus composita indicabuntur.
<lb/>Nunc de nostra curandi ratione, quam in nervorum vinnexibus
<lb/>excogitavimus, toto hoc libro disseremus, ostendentes
<lb/>quantam ejusdem facultatis medicamentorum copiam,

<pb n="13.564"/>
<lb/>tum ex generalis sanandi ficosa indeptione, tum ex
<lb/>simplicium virtutis cognitione invenerimus.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="2">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="2">Cap. II.</num> <hi rend="italic">Quis communis vulneratorum nervorum</hi>.</label>
<lb/>curationis modus et quae medicamenta specialia. Spectavimus
<lb/>omnes praeceptores praesidio, quod jam recentiores
<lb/>medici sanguinarium seu cruentis opitulans, enaemon
<lb/>dicitur, et glutiuatorium appellare solent, uti, nam
<lb/>initio medicamentum aliquod ex enaemis imponentes vulneris
<lb/>oras committere seu glutinare moliebantur. Si vero
<lb/>phlegmone eas obsederat, calida aqua liberaliter fovebant
<lb/>oleum assundentes, ac tritici farinam ex hydrelaeo decoetam
<lb/>epiplasma applicabant. Quin etiam gladiatores in
<lb/>patella vulneratos supraque hanc in lato tenuique tendine
<lb/>pari modo ab ipsis curatos vidi, forsan melius dicas
<lb/>non curatos, sed perditos, paucissimi enim illorum
<lb/>et ii claudi supervixerunt. Et vero etiam permultos in manu
<lb/>summa tendones, per quos digiti flectuntur extendunturque,

<pb n="13.565"/>
<lb/>vel contusos vel minimo punctu laesos, putrescentes
<lb/>adeo conspexi, ut coctis praesertim diutius in aqua
<lb/>similes apparerent, non enim secus exolvuntur et considentia
<lb/>emollescunt, qui superiorem sanandi modum expariuntur.
<lb/>Itaque ipsum reprobavi, ut qui partem vulneratam
<lb/>putrefacere^. Quoniam vero putrescentia omnia
<lb/>ab humiditate ac caliditate id pati praenosceham, curationem
<lb/>per siccantia refrigerantiaque moliendam esse deprehendi.
<lb/>Rursus apud me contemplatus, frigidum vere
<lb/>ab Hippocrate nervis inimicum dici, optimum fore nervorum
<lb/>vulneribus medicamentum intellexi quod et siccaret
<lb/>et medium esset inter calefaciens et refrigerans, vel
<lb/>non multum a medio ad calorem recederet, calidum
<lb/>vero etiam esse satis posse, modo siccandi potestate polleat,
<lb/>etenim calor citra humiditatem^ putrefacere nihil
<lb/>habet. Insuper illud quoque cum cogitando adinvenissem,
<lb/>multum referre, nudae parti affectae medicamentum
<pb n="13.566"/>
<lb/>offeras, an per alia corpora ei praeposita, convenire ad.
<lb/>verti aliis in nudato nervo uti medicamentis, aliis quum
<lb/>punctus fuerit, partibus quae ipsi praejacent illaesis. Ubi
<lb/>etenim nudo nervo medicamentum asseras, ibi praedictam
<lb/>auxiliorum integram indicationem assumi convenit, praepositis
<lb/>autem partibus salvis, tenuius medicamentum inveniendum
<lb/>est, cujus facultas interjacentes particulas permeando
<lb/>non dissolvatur, sed in altum penetret. Hoc
<lb/>autem efficere tale medicamentum posse, si valide siccet
<lb/>et si non calore et frigiditate medium sit ac symmetron,
<lb/>neque offendere, dum efficacia ipsius calefaciendi, vel reingerendi
<lb/>in particulis, quae nervoso corpori propositae
<lb/>sunt, penetrandis, imbecillior est reddita. Atqui invento
<lb/>jam praesidiorum scopo in substantiae eorum tenuitate,
<lb/>deinceps materiae mentionem facere oportet. Plurima
<lb/>igitur, quae calefaciunt, tenuiorum esse partium, permulta
<lb/>rursus, quae refrigerant, crassiorum, in simplicium
<pb n="13.567"/>
<lb/>medicamentorum speculatione didicimus. Quippe una solum
<lb/>inter ea qualitas acida cum tenui substantia nonnunquam
<lb/>fit, eoque inter omnia, quae refrigerandi
<lb/>vim obtinent, tenuiorum partium aceto est acerrimum,
<lb/>quod etiam caloris exigui particeps esse demonstravimus.
<lb/>calefacientium vero liquores probi tenuissimam habent substantiam
<lb/>et apud omnes iam homines Cyrenaeus primas
<lb/>tenere cognoscitur, qui si non adsit, etiam medico utimur
<lb/>et iis, quae cum ipsis ab orientalibus plagis asseruntur,
<lb/>cujusmodi est, quod fagapenum appellamus. Hoc
<lb/>genere comprehenditur et liquor eupborbii in occiduis orbis
<lb/>regionibus natus, sive liquorem ipsum sive aliud quid
<lb/>nominare velis, nobis in toto commentario euphorbium
<lb/>hoc medicamentum vocare sufficiet, quemadmodum jam
<lb/>omnes consueverunt. Quin imo et inter ea quaesun nostra
<lb/>regione proveniunt et panacis et tithymallorum liquores
<lb/>subtili facultate praediti sunt. Et vero etiam omnes
<lb/>nominati liquores generose calefaciunt. Opobalsami vero,
<pb n="13.568"/>
<lb/>qui subtilis et ipse est, non admodum calefacit. Ex terrestribus
<lb/>autem nitri spuma tenuem substantiam habet,
<lb/>item quod ex aqua facile solvitur aphronitrum, si ad
<lb/>corpora terrestria videlicet relationem fieri inaudiamus.
<lb/>Subsequitur nitrum nomine berenicium, et Afia petra,
<lb/>cujus flos etiam omnium terrestrium est subtilissimus.
<lb/>Porro ex metallis auripigmentum et sulfur tum subtilia
<lb/>tum calida ifunt, quibus succedit misy, aeris squama et
<lb/>chalcitis, paululum simul -adstringentia. Quare usta quoque
<lb/>chalcitide frequenter in subtiliorum medicamentorum
<lb/>compositionibus utimur. Citra calorem vero manifestum
<lb/>tenuium partium metallica sunt spodium et pompholyx,
<lb/>adde quod vocatur psoricum, subtilis abunde est et chryfocolla.
<lb/>Caeterum inter succos laurinum simul cum eo,
<lb/>quod valide calefacit, ut ad <hi rend="italic">sensum</hi> tenuem esse dicimus.
<lb/>Nihilo enim minus eo ^calefacit facultate cedrinus,
<lb/>calore tamen, qui fontibus subjicitur propter substantiae
<lb/>suae tenuitatem illi cedite Ejusdem cum cedrino generis
<pb n="13.569"/>
<lb/>est lixivia, quae stacte, id est <hi rend="italic">stillantia</hi> dicitur, atque
<lb/>inter hanc ipsam ea, quae ex materia subtili usta fit, cedrinum
<lb/>oleum virtute superat. Ex malo igitur et ficu,
<lb/>eaque magis agresti, quam vocant caprificum, item ex tithymallis
<lb/>combustis hujusmodi lixiviam conficimus. Praedensissimus
<lb/>est ex tithymallis, qui characias nuncupatur.
<lb/>Caeterum ex seminibus frumentariis, uti nominant, subtilissimum
<lb/>est ervum sine insigni calefaciendi potestate,
<lb/>lolium vero cum insigni, hordeum nequaquam calefacit.
<lb/>Mediam inter ea materiam obtinent, qualitatibus amara,
<lb/>quae multum tenuibus substantia cedunt, crassi licet nihil
<lb/>habentia. Nonnulla ipsorum a mediis tantillum declinarunt,
<lb/>alia ad calorem, alia ad frigiditatem ; quorum omnium
<lb/>materias in opere de simplicibus medicamentis exequutus
<lb/>sum, quemadmodum etiam nucum acrodryum, in
<lb/>quarum numero sunt amygdalae amarae et pistatia. At
<lb/>stirpium materiae in praesentia non memini, redire enim
<lb/>ad principium cogito, atque exponere, quando quoque
<pb n="13.570"/>
<lb/>modo singula per rationem nobis inventa nsurpaverimus.
<lb/>Hinc enim puto bonae indolis juvenes incitatum iri, ut
<lb/>medicamentorum materiam cognoscant spsimet inspicientes
<lb/>non semel, aut bis, sed frequenter, quoniam sensibilium
<lb/>rerum cognitio sedula inspectione confirmatur, cujus rei
<lb/>indicium est evidentissimum, quod gemini per omnia similes
<lb/>esse nobis videantur, disserentes autem iis, qui ipsos
<lb/>inspicere consueverunt. Itaque herbarum, fontinum et arhorum
<lb/>materiam prius quam e terra eximantur contemplari
<lb/>pulcherrimum est, dum fructus videlicet futuri sunt,
<lb/>dum eduntur, dum augescunt et dum vigent. Haec siquidem
<lb/>continua eorum speculatio docebit te, quando potissimum
<lb/>ipsos commode decerpas, ac in siccis domunculis
<lb/>repositos custodias, ne a solis radiis exurantur, neque ab
<lb/>humiditate ex tecto vel muris madebant. Id optime fiet,
<lb/>si domus neque subterraneae sint, neque aliis vicinae,
<lb/>neque sub tegulis, sed ostia ad meridiem spectantia habeant,
<lb/>prope quae tamen medicamenta reponi non debent,
<pb n="13.571"/>
<lb/>Amici vos admoneo ut in hoc quoque me sequamini, si
<lb/>artis opera pulchre obire velitis, novistis enim, quomodo
<lb/>ex omni natione praestantissima quotannis medicamenta
<lb/>mihi asserantur, eo quod perditi illi quarumcunque rerum
<lb/>coëmptores scrutarius variis modis ea contaminant. Praestiterat
<lb/>forsan non hos solum, sed multo magis etiam mereatores,
<lb/>qui illa advehunt, incusare, atque his multo magis
<lb/>ipsos herbarios, item nihil minus eos qui radicum
<lb/>liquores, succos, fructus, flores et germina ex montibus
<lb/>in urbes conferunt, hi siquidem omnium primi in eis dolum
<lb/>exercent. Quisquis igitur auxiliorum undique copiam
<lb/>habere volet, omnis stirpium materiae, animalium, metallorum
<lb/>et absque metallica natura terrestrium corporum,
<lb/>quae ad medicinae usum ducimus, expertus esto, ut ex
<lb/>eis et exquisita et notha cognoscat, deinde in commentario
<lb/>meo, quem de simplicium medicamentorum facultate
<lb/>prodidi, sese exerceat. Nisi enim hoc modo instructus ad
<pb n="13.572"/>
<lb/>praesentis operis praesidia veniat, verbotenus quidem medendi
<lb/>methodum sciet, opus vero nullum ipsa dignum
<lb/>perficiet. Fingat namque ipse, quae de nervorum vulneribus
<lb/>praedixi, quaedam aliquis cognoscere, adulterata
<lb/>vero medicamenta per ignorantiam^ compositioni injicere,
<lb/>vel neque omnino exacte facultates ipsorum intelligere,
<lb/>an non erit necessarium frequentius hunc errare quam
  <lb/>recte agere? mihi quidem vel admodum videtur. Jam
<lb/>vero accurate facultates cognoscere ab eo multum differt
<lb/>quod est cognoscere. Etenim solum cognoscere scire est,
<lb/>an medicamentum siccare vel humectare vel refrigerare
<lb/>vel calefacere suapte natura nos possit, accurate vero cognoscere
<lb/>praeter hoc etiam facultatis quantitatem scivisse
<lb/>est. Quaedam enim medicamenta calorem tepidum generant
<lb/>corporibus nostris admota, quaedam moderatum,
<lb/>quemadmodum alia hoc paulo validiorem, nonnulla jam
<lb/>sic ferventem ut urere possint. Convenit igitur medicum
<lb/>non modo affectus qualitatem, sed etiam ipsius, ut ita
<pb n="13.573"/>
<lb/>dicam, quantitatem conjectasse, nam haud ipsa proprie
<lb/>quantitas in qualitate dicitur, quanquam dicatur tamen,
<lb/>ut febris magna et parva. Ac tantus usus est eorum,
<lb/>quae sic dicuntur, ut jam proprii vim obtineant ipsa;
<lb/>perinde ac pyxis, excusor, pictor, quereus incisor, in
<lb/>totum quae ex vocato a grammaticis abusu inceperunt,
<lb/>deinde vero propria dici credita sunt. Hoc quidem attulimus
<lb/>praeter eos, qui parum opportuno tempore de
<lb/>sermonis proprietate argumentantur. Quod autem dicere
<lb/>desiit, tale est, nempe quod exiccari desiderat non simpliciter
<lb/>siccante indiget medicamento, sed convenienti mensura,
<lb/>copiosa quidem humiditate auctum, insigniter exiccante,
<lb/>parva, parum hoc faciente, quemadmodum multa,
<lb/>admodum resecante, non tamen extreme, neque in <hi rend="italic">summo,</hi>
<lb/>siccitatis enim quantitatem humiditate copiae respondere
<lb/>convenit. Ego itaque dum communem nervorum vulnerum
<lb/>curationis modum immutare primum ausus sum, conjeci,
<lb/>in quantam humiditatem caliditatemque affecta pars
<pb n="13.574"/>
<lb/>recidisset. Et quum adolescens quidam mihi ostensus esset,
<lb/>in primo articulo medii dextrae manus digiti totum
<lb/>circa nervum locum humentem adeo ex contusione habens,
<lb/>ut jam computrescent, partem sane putrescentem cataplasmate
<lb/>ex lixivia stillatitia et cruda lysi, sic autem nosti
<lb/>me hordei farinam nominare, fovi, non putrescentem
<lb/>vero, sed tensam dolentemque oleo calente liberaliter perfundi,
<lb/>inde quum lana sicca madorem exhausissem, ceratum
<lb/>tam humidum illevi, quam in fracturis utimur, cui
<lb/>euphorbium sit admixtum. Confectum autem mihi fuerat
<lb/>hoc quoque mea industria hujusmodi occasione. Profectus
<lb/>ad me quispiam hieme vehementi ostendenque genu, facile
<lb/>dicebat rigore id affici, statim vero calefacientibus juvari.
<lb/>Rogabat igitur hujusmodi aliquod medicamentum darem,
<lb/>ut qui profectus in frigore inalgeret doleretque vedementius
<lb/>quam alias. Nunc igitur, inquit, loturus discedo,
<lb/>mittam autem ex balneo, qui medicamentum accipiat.
<lb/>Haec quum dixisset, abiit. At ego cum tale nullum medicamentum

<pb n="13.575"/>
<lb/>ad manus haberem, euphorblum cum oleo trivi
<lb/>et ceram liquatam immiscui, paulo post cum amicus medicamento
<lb/>ferendo puerum misisset, exhibui. Dolore protinus
<lb/>cessante, inde in aliis partibus similiter affectis uti
<lb/>praecepimus, de quibus mox dicetur. Nunc ad nervi vulnerati
<lb/>sermonem redeo propter eos, qui nihil, quod ego
<lb/>nunc dico, intelligunt, vitio autem vertunt dictiunculas,
<lb/>quos invenire auguror nervifaucios perperam eos nominari,
<lb/>qui in tendonibus vulnus acceperint, tendones enim
<lb/>ipsis puto vocari, qui extra manum toti carpo et digitis suportensi
<lb/>sunt. Quanquam sane non ignorem manifestius
<lb/>magisque proprie tendinifaucios ipsos nominari, tamen cum
<lb/>omnes neurisaucios nuncupare soleant, et ego, ne quis innovare
<lb/>me appellationem dicat, consuetam pro vera suscepi,
<lb/>etsi nec illa sine ratione abire in consuetudinem potuerit^
<lb/>plerisque medicis tendones etiam nervorum nomine jam
<lb/>vocitantibus. Verum sive in nervis sive in tendonibus
<pb n="13.576"/>
<lb/>vulneratos appellasse mavis, neque ob has voces incolumes
<lb/>erunt, neque convulsione laborabunt, quemadmodum
<lb/>neque manci fient, nec morientur, appellatio siquidem nec
<lb/>servavit hominem unquam, nec perdidit, sed medicamentorum
<lb/>facultas utrunque efficit. Atque ego haed immutans
<lb/>putrescentes, convulsos, mancos, nonnullos etiam pereuntes,
<lb/>sanos vivosque reddo. Nam nervos contusos habentes
<lb/>sicut ille habuerat, nervosaucios, non neurothlastos,
<lb/>id est in nervis contusos, nuncupare anticiparunt. Caeterum
<lb/>curatio communis est et periculum aequale amborum, nempe
<lb/>contusorum et vulneratorum vel nervis, vel tendonibus.
<lb/>Itaque homo ille putredine jam circa primum medii
<lb/>digiti articulum orta, quum superjacentium tensione doloreque
<lb/>infestaretur, multo melius habere coepit die postero,
<lb/>quo vice hordei farinae, ervorum farinam stactae lixiviae
<lb/>commiscuimus. Ac tertio sane quum consimiliter etiam
<lb/>curaretur, jam quidem in aliis partibus dolorem omnino
<lb/>non percepit, ex contusione vero nervosum quoddam corpus

<pb n="13.577"/>
<lb/>crassae membranae persimile exertum est, quod mediocriter
<lb/>me commovente facile totum femiputridum excidit.
<lb/>Videbatur omnibus contemplantibus hoc corpus nervus totus
<lb/>esse, qui computrdisset, ut qui ignorarent, quo pacto
<lb/>tendones hi nervosis membranis convelati per brachiale
<lb/>procedunt et super totos digitos extenduntur, mihi vero
<lb/>putridum ex contusione attollenti tendo salvus apparuit
<lb/>Quum igitur vel pastillo uno, vel trochisco, vel utcunque
<lb/>vocasse libet, quorum in numero est et Polyidae, soluto
<lb/>ex hepfemate, vel siraeo id est sapa, nam et hoc pro arbitrio
<lb/>nominare liceat, apparentem nervi partem prius junxissem,
<lb/>rursus eodem modo et cataplasmate et unctione ex
<lb/>euphorbio in iisdem locis sicut prius utroque <hi rend="italic">usus sum</hi>.
<lb/>Quarto jam die omnia composita circa contusum quidem
<lb/>antea, ulceratum vero nunc primum digiti articulum intuitus
<lb/>considerabam, quorsum a cataplasmate transgrederer.
<lb/>Visum igitur est, si nervus inflammatione prorsus vacaret,

<pb n="13.578"/>
<lb/>ad cicatricem ducentia transire, Ii vero phlegmones
<lb/>ipsius scirrhosum quidquam remaneret, aliquod ex abunde
<lb/>siccantibus exhibere. Quoniam igitur nonnihil ex ea reliquum
<lb/>esse videbatur, medicamentum ex dracunculi radice
<lb/>confectum prius usurpavi, quod alia eadem cum Aegyptio
<lb/>medicamento, quae isis vocatur, continet, assumpsit autem
<lb/>dracunculi radicem. Ab hoc vero deinceps Athene, id est
<lb/>Minerva, dicta usus, inde ad ea quae cicatricem ducunt
<lb/>perrexi. At quum alium curarem pastillo sapa diluto nudatas
<lb/>vulneris partes illinens euphorbium extrinsecus ituponebam,
<lb/>tantum cerae ac resinae miscens, unde emptastri
<lb/>crassitudo simul fieret et euphorbii vires conservarentur.
<lb/>Caeterum quomodo ad hos scopos respiciens medicamentum
<lb/>componas, deinceps declarabimus. Etenim aliud
<lb/>quoque ex aceto medicamentum confecimus, hoc spectantes
<lb/>ut ipsius spissitudo et subtilis aceti virtus cum refrigeranttis
<lb/>facultatis exclusione incolumis permaneat. De his sane,
<pb n="13.579"/>
<lb/>quomodo composita sint, post paulum tractabitur. Nunc
<lb/>quia nervis vulneratis medendi modum ex rationali indicatione,
<lb/>nugatorio illo empiricorum casti repudiato, inveni,
<lb/>totam cogito ipsam dicere, ita ut nullam distinctionem
<lb/>praeteream, sermonem ab initio rursus repetens. Quando
<lb/>igitur vulneratum aliquem protinus suscipio, interdum per
<lb/>liquida medicamenta curationem molior, interdum empta..
<lb/>suis, lanam extrinsecus quam mollissimam oleo calente imbutam
<lb/>applicans. Quod si medicamentum ex aceto usurpem,
<lb/>aceti parum oleo admisceo ac bis terve quotidie solvo
<lb/>et oleo calente foveo. Si noctes longae suerint, etiam
<lb/>his solvere consuevi, idque magis facio, dum ulcus a medicamentis
<lb/>mordetur; nam ubi initio tali medicamento utenti
<lb/>aeger, nec se morderi, nec dolere, nec tensionem percipere
<lb/>mihi dicat, die solvo et foveo mane semel et vesperi iterum.
<lb/>Oleum vero, quo fovemus, satis calens esto, verum ita,
<lb/>ne vulneratam partem offendat; sicut enim frigidum hujusmodi

<pb n="13.580"/>
<lb/>affectibus maxime est contrarium, sic tepens non omnino
<lb/>utile. Namque in primo de simplicibus medicamentis
<lb/>volumine didicimus, ut aqua ineo, quod calens, aut frigida
<lb/>sit, maxime contraria facere nata est, ita quoque
<lb/>oleum, nam frigidum corpori admotum, perspiratum quodammodo
<lb/>ipsius obstruit, imo prohibet, calidum vero digerit
<lb/>ac extenuat. Quod tibi etiam ex carnibus in eo coctis
<lb/>licet condiscere; similiter etenim, ut praerancidas friabilis
<lb/>efficit, etsi protinus quum animans mactatum est, in
<lb/>eo coquas, aut sartagine frigas. Propter quod et ego fomentum
<lb/>ex oleo satis calente usurpare malui, tepidum semper
<lb/>vitans, adhuc autem magis frigidum. Porro ab aquae
<lb/>usu in tota curatione ita tempero, ut ne attingat quidem
<lb/>ulcus ; proinde cum sanguis initio statim a vulnerata parte
<lb/>eluendus est, ex oleo id facere expediti Ubi autem jam
<lb/>aegri mediocriter habentes lavacro utuntur, neque tunc
<lb/>affectum locum in aquam demergere ipsis concedendum,
<lb/>magna siquidem ex parte nerVi in manibus vulnerantur.
<pb n="13.581"/>
<lb/>Memini cujusdam ex hujusmodi vulneratis, qui quum diem
<lb/>quartum citra omnem dolorem ageret, partemque affectam
<lb/>absque phlegmone videret, multo in frigore domo egressus
<lb/>ad opus quoddam necessarium, eique diu immoratus, domum
<lb/>rediit membro universo ad cervicem usque tenso, idque cum
<lb/>ingenti ipsius dolore. Postquam vero quodam me accerfente
<lb/>profectus ad eum vidi quibus in malis esset, oleum ex itinere
<lb/>refrigeratum a parte auferri jussi, calente vero totum
<lb/>membrum fovi, deinde cervicis partem adversam lanis oleo
<lb/>respersis et medicamento liquido ex eupborbio simul, cum
<lb/>castorio hominem statim mitigavi et somno post haec accedente
<lb/>usque ad vesperam omnia cessarunt symptomata.
<lb/>Prae omnibus igitur danda opera est ut lana permaneat
<lb/>calida, sive oleo tantum, sive oxelaeo, hoc est aceto et oleo,
<lb/>quoque imbuta fuerit, fiet hoc si aliae lanae siccae extrinsecus
<lb/>circumponantur et aeger intra tectum, quum hiems
<lb/>suerit, ad quintum usque vel septimum morbi diem sale
<pb n="13.582"/>
<lb/>contineat. Nam si eousque nec phlegtnone aliqua tentetur,
<lb/>vacetque prorsus dolore et nullam sentiat tensionem, in poflorum
<lb/>tutus erit. Curabis autem, ne in aceto vinosum
<lb/>aliquid appareat, quemadmodum oleum quoque, ut omni
<lb/>astrictione vacet. Neque igitur quod crudum vel immaturum
<lb/>dicitur adhibebis, neque id, quod ab Hispania vehitur
<lb/>ac vocant Hispanum, imo nec aliud quodlibet ex iis
<lb/>quae oleae surculos habent. Optimum oleum est tenue,
<lb/>quale in ltalia Sabinum, alibi vero in nationibus Romano
<lb/>imperio subjectis, quae nullam astringendi vim obtinent.
<lb/>Jam vero qualis res sit rationalis indicatio et quanto ditior
<lb/>quam nuda experientia citra metsiodum, vel hinc condisces.
<lb/>Quum permultis nervorum vulneribus saepe in itinere, in
<lb/>navigio, in agro, vel in civitate, sed procul a meis aedibus
<lb/>incidissem, nec medicamenti ex euphorbio copia adesset, nec
<lb/>illius, quod ex aceto consicitur, nec alterius, medicamenta,
<lb/>quorum forte fortuna eo loco facultas erat, vulneri imponentes,

<pb n="13.583"/>
<lb/>propositum semper sumus assequuti. Novi etenim
<lb/>me ipsum in agro propolim recentem liquidam et pinguem,
<lb/>quam agricola habebat, vulneri imposuisse, interdum fermentum
<lb/>solum, interdum ambo commixta. At fermentum
<lb/>quam vetustissimum esse, propolim vero contra habere convenit,
<lb/>quantum ad tempus attinet, sin autem vetustior sit,
<lb/>ex oleo juxta ignem vel in sole emolliatur. Rursus in
<lb/>alio quodam rustico succum titbymalli fermento mixtum imposui,
<lb/>quem prope ipsius cortem succrevisse conspexeram,
<lb/>quippe fermentum ut recens contemnebam. Nonnunquam
<lb/>et propolim ex oleo liquefactam sarmento subegi, sed
<lb/>prius aceto quam acerrimo dissoluto. Praestat oleum esse
<lb/>vetus in hujusmodi mixtionibus, puta ex oxymelite et fabarum
<lb/>farina vel ervorum vel lolii vel ciceris vel lupinorum
<lb/>amarorum vel tenuiori polentae pulvere vel hordeacea sarina,
<lb/>quibus in urbibus usus sum cataplasmatis non solum
<lb/>in iis, quos jam phlegmone prehenderat, sed etiam protinus
<lb/>ab initio. In agro cum et picem liquidam apud fabrum invenissem,

<pb n="13.584"/>
<lb/>fermento mixtam imposui, item apud alium ervorum
<lb/>farinam illo subactam, cujus penuria etiam praedictaruta
<lb/>quaevis misceri potest. Quin etiam oxelaeum solum,
<lb/>quod calere, lana exceptum, statim dum aliud nihil haberem,
<lb/>consisus aceto abunde acri et vetusto. In alio restigerato,
<lb/>quod ante horam unam vel longius etiam tempus
<lb/>nervus contusus esset, quousque mihi quoddam idoneum
<lb/>medicamentum afferretur, expectavi, partem oleo foveri
<lb/>praecipiens, interdum aceto prius admixto, quoniam aer
<lb/>per aestatem calidissimus erat, mixtura ex utroque diutissime
<lb/>fovi, donec aliud medicamentum allatum suili Singulis
<lb/>autem praedictis farinis permixtam quoque stacten saepe
<lb/>illevi et mox a principio et postea, quum homo medicamento
<lb/>quodam, quod cruentis imponitur, non probe usus
<lb/>esset. Haec itaque omnia, quomodocunque applices, medicamenta
<lb/>calida qualitatibus offeras. Et vero etiam cum
<lb/>domo mea egredi festinans aliquando medicamentum nullum
<pb n="13.585"/>
<lb/>in promto compositum haberem, dedi cuidam familiari vetus
<lb/>euphorbium, injunxique laeve factum ex oleo veteri, donec
<lb/>humidi cerati spissitudinem haberet, tendinis puncturae in
<lb/>manu admoveret. Reversus igitur interrogavi vulneratum
<lb/>multumne caloris in parte affecta sentiret, ille mediocrem
<lb/>quendam respondit se percipere. Rursus igitur quaesivi, an
<lb/>medicationem a medicamento in vulnere sentiret ; ille quum
<lb/>se non morderi, sed veluti pruritum quendam sentire dixisset,
<lb/>medicamentum ad noctem usque adhaerere permisi.
<lb/>Quoniam vero, quum imposita abstulissem, calor in affecto
<lb/>loco mediocris mihi apparuit, neque punctura hians, satius
<lb/>mihi visum est eodem uti medicamento; et vero cum vulneratus
<lb/>altero die prospere haberet, item tertio et quarto, ad
<lb/>finem usque idem medicamentum usurpavi, quod contemplatos
<lb/>quidam in alio vulnerato similiter recenti euphorhio
<lb/>in eundem modum usus est: quare necessario calor aegrum
<lb/>multus et commotius et dolor in ulcere subsecutus
<pb n="13.586"/>
<lb/>est, adeo ut homo ad me deductus sit, tanquam hoc praeter
<lb/>omnium opinionem accidisset. Atque ego, statim re intellecta,
<lb/>quod impositum erat abjeci, fotu autem per oleum
<lb/>ipsi adhibito, medicamentum ex aceto imposui, quod si non
<lb/>in procinctu fuisset, medicamentum ex euphorbio copiosioris
<lb/>cerae particeps admovissem. Quapropter non oportet, uli
<lb/>paulo ante diximus, probatorum medicamentorum facultates
<lb/>ac species ignorare, nec quae celeriter virtutem mutant,
<lb/>tum quae rursus diutino tempore conservant. Nam
<lb/>ex iis, quae caducam ac statim .evanescentem calorem habent,
<lb/>euphorbium est. Id autem cognosces, etiam si non
<lb/>manduces, colorem contemplatus, quippe non ut ab initio
<lb/>cinereum, verum suppallidum et subflavum redditur inveterascens.
<lb/>Statim etiam siccum abunde videretur tunc et
<lb/>vix inter laevigandum ex oleo recenti protinus imbibito
<lb/>dissolvitur. At subito ipsum oleo miscendum non est, sed
<lb/>prius in mortario sensim terendum, ne dilatetur. Quid
<lb/>item opus est dicam, quod etiam gustanti tibi recens percipiatur

<pb n="13.587"/>
<lb/>ferventissimum, ut linguam adurat, vetus autem exiguam
<lb/>efficiat caliditatem? Jam aliis quoque multis medicementis
<lb/>evanidam potentiam pauculis annis habere contingit,
<lb/>attamen euphorbium post thapsiam, haec enim anno
<lb/>admodum imbecillis redditur, ut bimusa prorsus expiret,
<lb/>euphorbium vero, quum principio bonum fuerit et probe
<lb/>repositum asservatumque, etiam anno tertio adhuc vim aliquam
<lb/>retinet, interdum et quarto, quinto autem et sexto
<lb/>jam exolvitur, deinde procedente tempore in totum elanguescit.
<lb/>Porro id, quo me aliquando cum inveterato
<lb/>oleo sine cera usum esse dixi, quinque annorum aut sex
<lb/>erat euphorbium. Unde usum ipsius mensura comprehendere
<lb/>nemo potest. Nam recens oleo decuplo et duodecim
<lb/>partibus superante cum cera tripla commiscetur, veteraluens
<lb/>copiosius ei immittendum est, trimum vero et quadrimum
<lb/>vel duplicatum prioris pondus vel aequale cerae.
<lb/>Quum igitur medicamentum consistentia simile acopis dictis
<pb n="13.588"/>
<lb/>unctionibus habere volueris, quae spissitudo liquidi etiam
<lb/>cerati est, oleum cerae quadruplum esse curabis. Ubi vero
<lb/>ad emplastri speciem fiet, ceram omnino aequalem oleo misuere
<lb/>oportet, maxime si sicca fuerit et vetusta, sicut reeens
<lb/>et pinguis pauciore oleo indiget, ut ceratum in emplastti
<lb/>modum efficiat, idque magis adhuc per aestatem. Haque
<lb/>si ceratum emplastri formula facere statueris, cerae ex
<lb/>oleo liquefactae qua dixi symmetria sextam recentis euphorbii
<lb/>partem admiscebis, ut illius una sit drachma, cerae
<lb/>sex, olei item sex vel quinque. Sed quoniam cera glutinans
<lb/>ac viscosa non est, quemadmodum resinae et pix,
<lb/>ideo hanc vel illam vel utriusque partem cerato admisceo.
<lb/>Clarum igitur est dum haec miscentur, non amplius oleum
<lb/>pari illis portione affundendum. Etenim cera ad liquiditatem
<lb/>multo pingui indiget, at resinae, quae quidem aridae
<lb/>prorsus sunt, pauco, liquidae et siccam quandam substantiam
<lb/>ad emplastri crassitudinem assumere postulant. In ceris igitur

<pb n="13.589"/>
<lb/>non magna humiditatis ac siccitatis differentia est, in
<lb/>resinis, sicut etiam in picis genere, contra aridae ab humidis
<lb/>permultum differunt, Omnium ergo resinarum siccissima
<lb/>est quam nonnulli fructam, alii colophoniam appellant.
<lb/>Huic succedit quae ex fictilibus impura nec fricta fumitur,
<lb/>quam si purges, in sumtam mutabitur. His ambabus
<lb/>siccior est, quae dicitur pityinon physema, ac si dicas picea
<lb/>germinatio. Hanc sane ceu squalidam in praesentis emptastri
<lb/>compositionem non esse idoneam ratus abjeci, usus
<lb/>autem sum fricta et liquidis. Jam vero ex his quoque nonnullae
<lb/>diutius liquidae permanent, quemadmodum terebinthina,
<lb/>aliae cito inarescunt, sicut strobilina, media utriusque
<lb/>est abietina. Quin etiam facultate calidior est quidem strohilina,
<lb/>mox vero abietina, deinde terebinthina. Cupressi resinam
<lb/>miscere non ausus sum, ut quae nonnihil astringeret.
<lb/>Putabit forsan aliquis, nobiscum dissentire Dioscoridem Ana-
<lb/><hi rend="italic">:tarbeum</hi> in sermone de resinis haec verba scribentem primo
<pb n="13.590"/>
<lb/>de medica materia commentario. <hi rend="italic">Ex omnibus resinis principatus
<lb/>terebinthinae datur, post eam lentisoinae, tum ei,
<lb/>quae de picea raditur et abiete, post quas pinea strobilinaque
<lb/>numeratur.</hi> ln his enim Dioscorides tanquam de
<lb/>infima strobilina, optima vero terebinthina sentire videtur.
<lb/>Verum ego ex his tribus resinis strobilina, abietina, terebinthina,
<lb/>principem certe strobilinam calore, secundam abiesinam,
<lb/>postremam terebinthinam esse dixi. Quemadmodum
<lb/>igitur qui inter ltaliae vina austera optimum ponit vinum
<lb/>Italicum, alius ad qualitatem unam sermonem referens, alius
<lb/>absolute de tota ipsorum substantia pronuncians, verus deprehenditur,
<lb/>eadem ratione etiam inter resinas optimam
<lb/>tanquam medicamentum in multiplices usus accommodatum,
<lb/>merito terebinthinam affirmaveris, non tamen caliditate
<lb/>primas obtinere. Itaque ut ajebam, licet tibi quamlibet
<lb/>resinam cerae miscenti simplex ceratum glutinantius efficere,
<lb/>quod ex oleo et cera duntaxat componimus. Hic vero expatientiae

<pb n="13.591"/>
<lb/>quoque utilitas est, quae de conjectura nostra decernat.
<lb/>Potes enim ubi triplicatam ceram terebinthinae
<lb/>commiscueris, intelligere, emplastrine spissitudinem jam medicamentum
<lb/>acceperit, an adhuc siccius sit ac copiosiorem
<lb/>insuper resinam desideret^ Quapropter ubi hunc in modum
<lb/>experienti tibi mediocriter habere visum suerit, miscebis
<lb/>tunc medicamento, quod conficis duodecimam partem enphorbii.
<lb/>At si ignores, an euphorbium exacte sit calidum,
<lb/>an nonnihil a tali discedat, post confectionem linteo paulusum
<lb/>illius medicamenti illitum tuae ipsius tibiae vel cubito
<lb/>horis aliquot imponito, postea si modice calefacere deprebendis,
<lb/>bene temperatum esse medicamentum arbitraberis,
<lb/>quod si vel nullum sensilem calorem dat vel justo ferventiorem,
<lb/>integrum est aut medicamentum remittere aut
<lb/>intendere; remittere quidem mixtura cerati, intendere apposito
<lb/>euphorbio. Atqui si propolim pinguem habeas, eam
<lb/>omnibus resinis aptiorem fore tibi intelligito, ut quae vaporosam

<pb n="13.592"/>
<lb/>spiritus crassitiem humoresque superfluos elicere
<lb/>ac exalto foras ductitare suapte queat natura. Siquidem resinae
<lb/>cum cera emplastri spissitudinis gratia, non tanquam
<lb/>curationis consilio assumuntur, propolis autem curationis
<lb/>ipsius scopo continetur. Atque haec aliquando sola, ut dixi,
<lb/>recenti, quantum ad humiditatem attinet, usus sum in agricola
<lb/>quodam duro corpore, ac mirum est, quomodo sula
<lb/>adusque finem adhibita adjuverit, adeo ut nullius medicamenti
<lb/>praeterea venerit necessitas. Alteri qui puncturam
<lb/>profundiorem haberet tithymalli cujusdam exiguum quid
<lb/>liquoris admiscui. Mollioribus vero corporibus medicamentum
<lb/>tactu durius apparet, nisi olei mixtura vehementer
<lb/>ipsum mollias. Quin et alia medicamenta omnia, quae nervorum
<lb/>vulneribus adhibentur, liquida et mollia esse con..
<lb/>venit. Mollitiem igitur quodvis oleum conciliare, robur vero
<lb/>medicamenti vetus oleum tueri potest. Ut autem propolim
<lb/>in agro nonnunquam accommodavi tanquam melius medicamentum
<lb/>iis, quae tum affuerant, eligens, ita fermentum
<pb n="13.593"/>
<lb/>rursus in alio admovi medicamenti inopia, quoniam hoc
<lb/>quoque in alto fixa extrahere et discutere sciebam. Quanto
<lb/>autem vetustius fermentum tanto est praestantius. Porro
<lb/>hujusmodi res non solum facile in aegris reperiuntur, sed
<lb/>etiam sulphur vivum, quo nonnunquam et <hi rend="italic">ipso sum</hi> usus
<lb/>miscens cum tetrapharmaco. Huic igitur et spumam nitri
<lb/>et Berenicium litrum et aphrolitrum non lapidosum, sed
<lb/>vere aphrolitrum, quod spumae consistentiam habet, adjiciens
<lb/>frequenter usurpavi, non modo in agris aliorum penuria,
<lb/>sed etiam praesentibus enumeratis medicamentis hoc
<lb/>nomine, ut animi sensum experientia explorarem probaremque.
<lb/>At vulneratus talis rei solo usu convaluit, fotus
<lb/>videlicet oleo. Hoc enim commune tibi esto in omnibus
<lb/>medicamentis, quae hic dicuntur nervorum vulneribus conducere.
<lb/>Jam vero et quod a medicis vocatur arsenicum,
<lb/>ab iis autem, qui Attice omnia volunt proferre, arrhenicum,
<lb/>adjunxi tetrapharmaco, quod animo conceperam, expatientia
<lb/>volens pertentare, rursus quum id non adesset,
<pb n="13.594"/>
<lb/>sandaracham, uti vocant, sicut calcem restinctam et vivam,
<lb/>lotam et illotam, minus autem vivae, plus restinctae et
<lb/>plus adhuc lotae adjeci. Caeterum de exacta cujusque componendae
<lb/>quantitate paulo post dicemus, ubi haec simplicia
<lb/>omnia ususque ipsorum distinctiones retulerimus. In hoc
<lb/>enim sermone propter empiricos, qui ex casu plurima compositorum
<lb/>medicamentorum inventa esse putant, visum mihi
<lb/>est commemorare nervorum vulnera curandi rationem a
<lb/>me citra casum repertam, inde, quod sanationis ipsorum
<lb/>scopum et simplicium medicamentorum facultates cognoscerem.
<lb/>Etenim ex casu unum aliquod simplex medicamentum
<lb/>invenitur, rationalis autem methodus plurima simul
<lb/>invenit et vatias ipsorum compositiones. Quae igitur ex
<lb/>alto humores educere digerereque natura possunt, nervorussi
<lb/>vulneribus ex usu sunt. Quandoquidem vero nonnulla
<lb/>caliditatem immoderatam vel mordacem vehementer acrimuniam
<lb/>vel acidam qualitatem conj unctas habent, alia ipsis
<pb n="13.595"/>
<lb/>medicamenta admisceri ratio est, quae praedictos excessus
<lb/>sine virtutis oflënsa temperare queant. At hoc fieri recte
<lb/>non potest, nisi cujusque medicamenti non modo qualitatis
<lb/>genus, sed etiam quantitatem in eo cognoscas. Quaedam
<lb/>namque, ut ostendimus in commentario de simplicibus
<lb/>medicamentis, in primo calefacientium ordine collocantur,
<lb/>a temperatis paululum abscedentia, alia in secundo magis
<lb/>inde declinantia, alia tertio, nonnulla quarto, quae urere
<lb/>jam queant. Igitur pro vehementiae virtutis cujusque medicamenti
<lb/>proportione miscendorum facultas invenitur,
<lb/>modo simplicium omnium temperamenta intelligas. Empiricorum
<lb/>haeresis sola genere consimilia propter uniuscujusque
<lb/>medicamenti naturae ignorantiam miscet, et qui hanc
<lb/>noverunt sola eadem miscent, quia excessu^ quantitatem
<lb/>certo non cognoscunt. Quod itaque ipse primum praeparavi
<lb/>medicamentum, ex multis ejusdem generis compositum est,
<lb/>quoniam nondum cujusque virtutis quantitatem exacte pernoscebam.

<pb n="13.596"/>
<lb/>Injcci etenim nonnihil armenici, sulfuris, misyos,
<lb/>calcis lotae et illotae et pompholygis, similiter spodii, item
<lb/>squamae aeris, chalcitidis ullae lotae et illotae, ad haec
<lb/>non ustae. Haec igitur prius in aceto quam acerrimo diebus
<lb/>multis sole aestivo laevia reddidi. Quae superfundi
<lb/>his debebant, cera erat necessario et mellis nonnihil prius
<lb/>expurgati, resinae propemodum omnes, propolis, pix et
<lb/>ladanum, liquida cyprinum, susinum, opobalsamum, amaracinum,
<lb/>gleucinum, cedrinum et oleum ricininum et vetostum,
<lb/>ex singulis autem liquoribus, quos non multo ante
<lb/>recensui, paulum aliquid. Postremo alias aliud auserens experientiae
<lb/>gratia, nihilo simpliciora singula, quibus in hunc
<lb/>diem utor, inferiora esse animadverti, ipsorum autem symmetriae
<lb/>mox ponentur. Itaque ex aceto et liquoribus talia
<lb/>conseci, cerae, resinarum, propoleos et picis nonnihil adj
<lb/>ungens, pari modo ex columbarum stereore et herbis tenutum

<pb n="13.597"/>
<lb/>partium. Minus ergo molesta sunt liquida medicamenta
<lb/>cum aliis tum nervorum maxime vulneribus. Utimur
<lb/>etiam emplastri modo compositis propter eos, qui se
<lb/>lavare volunt, lanis enim ablatis ac tali medicamento solo
<lb/>adhaerente minore cum molestia lavant. Praedictum enim
<lb/>est, neque tunc vulnere affectam partem aquis respergendam,
<lb/>si in manu id contigerit, pes vero, si is laesus sit, ut
<lb/>non madefiat fieri non potest, sed tunc a balneo primis
<lb/>quatuor diebus abstinendum est. Quoniam vero omnium
<lb/>hujus tempestatis hominum et eorum jam etiam, qui ruri
<lb/>degunt, fortitudo periit, qui lavare se quotidie consueverunt,
<lb/>equidem qui non adeo deliciis affluunt, sunt hi maxime
<lb/>pauperes, ut plurimum obtemperantes nobis habesuus,
<lb/>divites vero et praesertim potentes admodum, illos
<lb/>vel aegre obtemperantes vel prorsus haud morigeros experimur.
<lb/>Optimum igitur fuerit nec ipsis mederi, verum
<lb/>quum nescio quo modo alius ob aliam causam, quidam
<lb/>nostrum inviti, quidam ultro ipsorum mollitiem tolerare
<pb n="13.598"/>
<lb/>coguntur, tale quippiam factitare consuevi, vulneratae parti
<lb/>medicamentum aliquod in emplastri modum imponens, extrinsecus
<lb/>iterum multiplices pannos oleo tinctos plures superinjicio,
<lb/>quibus rursum extrinsecus fasciam ex linteis accommodo,
<lb/>quam deinde in ipso rursus balneo, quum aeger
<lb/>in folium est ingressurus, oleo prius perfundo et loto videlicet
<lb/>jam omnia imposita aufero utorque praedicto totius
<lb/>curationis genere. At vero patet omnibus eum, qui pulchre
<lb/>nervorum vulneribus prospecturus est, etiam partium naturae
<lb/>peritum esse oportere. Nam antea comprehensum est,
<lb/>tendines pariter, in quos musculi plurimi desinunt, non
<lb/>mediocriter condolescere, primum quidem convulsionem genavantes,
<lb/>dein putrescentes et ipsos vicinas simul partes
<lb/>universas inficere. Nonnulli autem eorum, ceu membranae
<lb/>tenues latique sunt, quales in femorum terminis ad genua
<lb/>spectantibus, tum intra manus infraque pedes subtensi sunt.
<lb/>Omnes enim, qui in manibus pedibusque sunt, satis quidem

<pb n="13.599"/>
<lb/>coeuntes cutem contingunt, qui vero in patellam perveniunt
<lb/>a circumposita cute, per excursationem abscedunt.;
<lb/>Mihi etiam hoc forte fortuna conligit, etenim nervorum
<lb/>vulnerum curationem juvenis adhuc, quum primum ex
<lb/>Alexandria in patriam reverterer, annos vigintiocto natus,
<lb/>excogitavi. Quia vero singula medicamenta, quae adinveneram
<lb/>medicis amicis non solum civibus, sed etiam vicinis
<lb/>exhibueram, ut omnia ulu ac experimentis firmarentur,
<lb/>visumque erat, haud novi quomodo, civitatis nostrae pontifici
<lb/>gladiatorum curationem mihi soli tradere, quamvis
<lb/>Inveni adhuc, vigesimum nonum enim tum primum attin-a
<lb/>gebam, tunc vulneratos in priore infernaque femoris parte
<lb/>invento praesidio curavi, in iis sane qui per transversum
<lb/>percussi erant, reliquum tendinis ipse amputans, ut tuta
<lb/>esset mihi curatio, qui vero parvum vel per directum vulnus
<lb/>acceperant, cum securitate simul et metu totam sa- .
<lb/>nandi deductionem exercens. Nam quum omnes ante nos
<pb n="13.600"/>
<lb/>medici plurimum aqua calente ipsos foverent et triticea fa^
<lb/>rina ex hydrelaeo modice decocta illinirent, ego sane aquam
<lb/>omnino non obtuli, oleo autem frequenter respergens simul
<lb/>cum praedictis medicamentis statim omnes sanitati restitui.
<lb/>Quandoquidem vero multi superioribus annis fortuito
<lb/>perierunt, mihi tamen ne quidem unus vel ex nervorum
<lb/>vulnere vel alio mortuus est, alter pontisex succedens isti,
<lb/>qui mihi tum medendi officium commiserat, similiter et ipse
<lb/>a septem mensium intervallo gladiatorum curationem fidei
<lb/>meae concredidit, siquidem primus autumnali solstitio, secondus
<lb/>vigente vere, pontificatum gessit. Rursus post hunc
<lb/>omnibus a me servatis, tertius, quartus et quintus, pari
<lb/>modo gladiatores mihi curandos tradiderunt, ut jam permultum
<lb/>illam medendi curationem exploratam habeam.
<lb/>Quin etiam hoc tempore tale quid industria invenimus,
<lb/>cui animum advertere maxime illos medicos convenit, qui
<lb/>vulnerum curationem recte administrare cupiunt. Contemplatus

<pb n="13.601"/>
<lb/>enim gladiatorum quendam ex iis, quos equites <hi rend="italic">no-</hi>
<lb/>minant, transversam divisionem in priore ac inferiore femoris
<lb/>parte habentem eamque satis altam, ac vulneris labrum
<lb/>intuitus, lurstnn alterum revulsum, infra alterum quasi
<lb/>ad patellam detractum, non dubitavi distantes invicem musculorum
<lb/>partes suturis contrahere, curatione illa, quae
<lb/>per latitudinem dicitur, neglecta. Itaque veritus tendines
<lb/>ipsis consuere, denudatis prius illis sic altioribus suturis
<lb/>usus sum, haud ignarus carnosam ipsam musculorum partem
<lb/>periculo vacare, tendines vero non item, quamvis hoc
<lb/>nullum ex praeceptoribus facientem viderim. Quidam siquidem
<lb/>ipsorum in hujusmodi vulneribus solas cutis oras consuebant,
<lb/>nonnulli in carnosis partibus musculos ipsos fuere
<lb/>ausi, id in superficie ipsorum facere solebant, proinde si
<lb/>quando vulnus insigniter altum non secundum membri
<lb/>longitudinem contigerit, summam quidem musculi partem
<lb/>glutinabant, reliquam vero totam inglutinatam relinquebant.
<pb n="13.602"/>
<lb/>Etenim in vulneribus juxta membri longitudinem factis
<lb/>deligatura vulnerati musculi partibus ^invicem contrahendis
<lb/>sufficit, per transversum vulneri accepto, cum deligatura
<lb/>nihil prodesse possit, ex sola sutura totum absolvitur, has
<lb/>igitur nisi quis altas faciat, musculi in profundo partes inglutinatae
<lb/>permanent. Caeterum nonnulli opus a me consectum
<lb/>imitantes anatomes imperiti ab omnibus musculis
<lb/>subjectas membranas avellunt, nescientes has simul cum
<lb/>musculis tuto consui, tendines autem similiter ipsis dilatatos
<lb/>non mediocri cum periculo. Verum quomodocunque illi
<lb/>dilatati fuerint, tamen crassiores adhuc durioresque membrattis
<lb/>sunt, tenues abunde illos videbis et in omnibus juxta
<lb/>abdomen musculis, praeterquam duobus rectis, quibus obliquorum
<lb/>membranosae aponeuroses, ii sunt nervosi ex musculis
<lb/>exortus, incumbunt. Alius tendo nullus praeter enumoratos
<lb/>membranae modo dilatatur, quippe servant omnes,
<lb/>qui dilatantur crassitudinem magnam satis, ut neminem latere
<lb/>queant. Atqui consensus superpositarum partium usque
<pb n="13.603"/>
<lb/>ad ipsum nervorum principium non minus quam iis, qui
<lb/>juxta femoris articulum, musculis tum in cubiti gibberum
<lb/>tum in calcaneum infertis, accidit. Dilatantur itaque utrinsque
<lb/>tendines, sed ita, ut crassitudinem notandam retineant,
<lb/>calcis tendo ex sura descendens magis adhuc robustus crassusque
<lb/>ceu ex tribus nervosis exporrectionibus compositus
<lb/>apparet. Latuit autem hoc aetate nobis majores anatomrcos,
<lb/>sicut et pleraque alia in totis musculis, ac multo etiam
<lb/>magis in venis, arteriis et nervis. Multi vero jam ex meis
<lb/>sodalibus etiamnum haec omnia noverunt et discipulis ostendunt,
<lb/>libris meis anatomicis perlectis. Memini sane ex ttllatome
<lb/>evidentium nihil, ut quis putaverit, commune cum
<lb/>opere de medicamentis componendis habentium, timens ne
<lb/>ex hujusmodi inscitia errantes vel universam curandi rationem
<lb/>suspectam haberent vel frustra membranas avellerent
<lb/>fugientes inde, sicut falso existimant, noxam futuram.
<lb/>Quemadmodum alii quidam, quum non valeant ligamenta
<pb n="13.604"/>
<lb/>cognoscere, ea tanquam nervos et tendines vulneratos fospecta
<lb/>habens, a periculo alioquin remota, quomodocunque
<lb/>afficiantur, utpote insensilia et ex ossibus, non ex musculis
<lb/>sicut tendines orta vel ex cerebro spinalique medulla, ut
<lb/>nervi. Optime igitur velut alia pleraque etiam in his permulti
<lb/>medici clarissimi dixerunt, medicinae partes mutuam
<lb/>opem requirere, eam dico chirurgice m quae manu, pharmaceuticen
<lb/>quae medicamentis et diaeteticen quae victu
<lb/>medetur, ac sane maxime illam, quae manu curat reliquis
<lb/>duabus indigere. Itaque si frequenter in simiis cujusque tendinis
<lb/>et nervi positum ac magnitudinem contempleris, exacte
<lb/>poteris, etiam si humani corporis incidendi copia tibi
<lb/>unquam suppetet, singula ut vidisti celeriter invenire; quod
<lb/>si inexercitatus omnino facias, nihil inde promovebis. quemadmodum
<lb/>nec medici bello Germanico, barbarorum corporum
<lb/>infectionis potestatem habentes amplius quippiam
<lb/>didicerunt iis quae coqui intelligunt. Etenim empiricorum
<lb/>anatome casu contingens prolixum nugamentum est, simile
<pb n="13.605"/>
<lb/>capris quae j uncis manualibus conpunguntur. Hac nugacior
<lb/>est ex libris anatomicis institutio non absimilis iis, qui
<lb/>secundum paroemiam ex libro gubernare dicuntur. Quandoquidem
<lb/>enim contemplati palam a praeceptore ostensos
<lb/>in corpore nervos et tendines ipsorum, nisi denuo eos videant
<lb/>et tertium et saepius deinceps, loci accurate, in quo
<lb/>positi sunt non meminere, multo minus ex lectione pote^
<lb/>runt addiscere. Itaque hujus tempestatis empiricorum opti*
<lb/>mus, quum libros omnes anatomicorum perlegisset, puerum
<lb/>stilo in interiore brachii regione, supra medias ipsius partes,
<lb/>in schola quandoque punctum medicamento emplastico
<lb/>curare aggressus est, cujus experientiam ex nervi vulnere
<lb/>curatio paulo ante acceperat, puerumque ob id ab iussammatione
<lb/>ac dolore immunem videns, in totum curatum putabat,
<lb/>verum repetente septimo die convulsas periit. Ilie
<lb/>igitur quum factum, quasi cujus ratio aut causa dari non
<lb/>facile posset, nobis recenseret, ego vero medicamenti come
<pb n="13.606"/>
<lb/>positionis scripturam recitaret postulassem, eh quum id statim
<lb/>egisset, haec protinus subjeei, nunquid recensendo, quae
<lb/>puero nervum vulnerato contigerunt, plus aliquid narrationi
<lb/>adjecisti quam quod medicamenti mirifice puerum
<lb/>recens vulneratum curatis experimentum habueras? Ut autem
<lb/>ille consessus est, nil se aliud sermoni addidisse, rursus
<lb/>igitur, inquam, audi a me quid gestum sit. Notabile
<lb/>vulnus erat nervi percussi, quod medicamento hoc curatum
<lb/>esse dicis, et quidem audacter in id genus vulneribus
<lb/>iterum eo utitor, puncturas autem nervorum angustam culis
<lb/>divisionem habentes tale medicamentum sanare non
<lb/>potest, sicut nec id quod puncturis medendis dicatum est,
<lb/>ipsi nervo nudo adhibitum, quippe multo calidius est magisque
<lb/>mordet quam ut nudus nervus mordicationem ejus
<lb/>et ardorem sustineat. Ubi vero et cutis et membrana super
<lb/>ipso, item caro praeposita est, mordax medicamentum, Ii
<lb/>tenuium etiam partium sit, eadem ratione nervo medetur,
<pb n="13.607"/>
<lb/>qua medicamentum tuum, quando ipsum solum nudum
<lb/>nervum affectum contigerit. Praecipua autem danda opera
<lb/>est ut orae angustiorum punctuum apertae sint, ut calidum
<lb/>medicamentum extrinsecus applicatum per eas vapores educat,
<lb/>attrahens humiditatem circa affectum locum in alto latentem.
<lb/>Ob quam rem in id genus puncturis orificium
<lb/>duabus in cutem sectionibus secundum rectos angulos dividere
<lb/>oportet. Atque tum haec, tum alia multa prius relata
<lb/>dixit ei, qui in pueri nervo vulnerati curatione erraverat
<lb/>adeo, ut ex prava medendi ratione ipse convulsus interierit.
<lb/>Itaque omnes norunt etiam punctae partis naturam indicare
<lb/>nonnunquam vulnus absque periculo, nonnunquam su spectum
<lb/>esse, quum nervum subjectum viderimus, ut in puero
<lb/>ad brachium puncto, non enim sermone locus potest exprimi,
<lb/>ubi quae per alam in totam manum pertendunt, brachio
<lb/>inseruntur. Et sane hic quoque demirati est empiricorum
<lb/>litigandi studium, qui quidem in aliis omnibus medicinae
<pb n="13.608"/>
<lb/>opus quodlibet subinde contemplatum melius ipsum imitari
<lb/>concedunt, quam si raro viderit, itidem melius eum quotibet
<lb/>opere perfungi, si frequenter illi assueverit. Sola vero
<lb/>quae ex corporum incisione cognoscuntur posse quempiam
<lb/>firmiter assequi, modo anatomicorum virorum historiam perlegerit,
<lb/>quum vel ex iis, qui a praeceptore ostensas corporis
<lb/>partes conspexerunt, nemo semel vel iterum speculatus
<lb/>adamussim memoria tenere possit, sed frequenter illum conspicere
<lb/>convenit. Nervi autem non modo magni in alto
<lb/>partes multas corporis permeant, sed in cutem quoque solam
<lb/>distributorum tanquam radices quaedam sunt, in quibus vulnerati,
<lb/>nisi probe curentur, subjacentium nervorum magnorum
<lb/><hi rend="italic">consensus</hi> affectum obtinent, unde ii prodeunt, quos
<lb/>in anatomicis administrationibus accurate pertractavimus,
<lb/>ab omnibus, qui me praecesserunt, omissos. Atque has
<lb/>radices, nisi crebro in simiis fueris intuitus, fieri non potest,
<lb/>ut quum humanum corpus in dissectionem nactus fueris, exacte

<pb n="13.609"/>
<lb/>deprehendas. Quemadmodum multo minus in anatome
<lb/>fortuita, quam et speculationem vulneratam nominant, locum
<lb/>ex sola lectione invenire queas; quanquam nec aliquis
<lb/>permulta vulnera ipsemet inspicere poterit, si ea excipias,
<lb/>quae in bello contingunt, in quibus et ipsis nemo, dum
<lb/>faucium cito curare studet, contemplatur, ubi vulneratis
<lb/>partibus nervi, ubi arteriae venaeque subjaceant. Vide ntur
<lb/>itaque in hujusmodi affectuum curationibus anatomes
<lb/>imperiti similes iis, qui iter in lectica caeci faciunt coque
<lb/>vehementer errant. Verum qui inter ipsius et partium expe^
<lb/>rientiam ex incisione cognitam et methodum consectionis
<lb/>ususque medicamentorum conjunxerit, is semper nervorum
<lb/>vulnera, uti nos, sine omni periculo curaturus est, ut nec
<lb/>principalior ulta pars condoleat, nec vulneratus nervus aut
<lb/>contusus inflammatione laboret, ubi jam haec sunt, multo
<lb/>minus vel putredo vel claudicatio vel convulsio vel ipsa
<lb/>mors comitabitur.</p>

</div>
<pb n="13.610"/>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="3">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="3">Cap. III.</num> <hi rend="italic">Confectiones medicamentorum ex metallicis
<lb/>ad nervorum vulnera</hi>.</label> Ex metallicis medicamentis
<lb/>astringentia vitare consultum est, praesertim ubi compositi
<lb/>medicamenti usus in punctura eveniat, quae vero detergenda
<lb/>vim obtinent, sicut aeris squama, ex usu sunt, caeterum
<lb/>omnia metallica, quum crassiorum partium existant, multum
<lb/>enim terrestris substantiae in se continent, artificii nonnihil
<lb/>in praeparando requirunt, quo tenuiora fiant. Hoc igitur
<lb/>ex aceto facere quam acerrimo excogitavi, praesertim quod
<lb/>ex vino non austero confectum est. Ac si ex tali non sit,
<lb/>sed admodum vetus, eo utitor. Attende tamen diligenter
<lb/>in gustu, ne tibi minimam vini qualitatem referre videatur,
<lb/>tale quippe acetum validam exedendi incidendique
<lb/>vicina facultatem non habet. Jam vero metallica ex acerrimo
<lb/>et quam fieri potest vetustissimo substantiale tenuissimo
<lb/>laevigare oportet eum, qui consistentiae crassitudinem
<lb/>devitat. Praestat autem id in sole aestivo perficere. Sunt
<pb n="13.611"/>
<lb/>quidem ex metallicis, quae nec comminui nec cribrari postulant,
<lb/>quum facile ab aceto solvantur, sicut chalcitis et
<lb/>misy, nonnulla et contundi et cribrari et postea laevigari
<lb/>desiderant, quemadmodum aeris squama. Quum igitur primum
<lb/>praepararem medicamentum, immiscui ei et arsenicum,
<lb/>postea superfluum esse putavi, etenim ex aeris squama
<lb/>et misy et chalcitide medicamentum compositum iri
<lb/>abinde mihi satis videbatur. Miscui autem prima confectione
<lb/>etiam aeruginem combustam, luam quae ignem experta
<lb/>non erat, tanquam justo mordaciorem suspicatus sum, deinde
<lb/>tamen non ustae pauxillum simul adieci, quantum aliorum
<lb/>portio ferebat. Pari modo chalcitidem sane paucissimum,
<lb/>ustam vero aequalem misy et aeris squamae, indidi. Praestantius
<lb/>autem omnibus compositis fore speravi, imo etiam
<lb/>experientia deprehendi, in quo plurima aeris squama inesset,
<lb/>dein chalcitis combusta, postea misy. Quaecunque
<lb/>igitur miscebis medicamenta, ad solem, ut di^Is aestivo
<pb n="13.612"/>
<lb/>tempore multis deinceps diebus in pulverem ex aceto quam
<lb/>acerrimo redigantur, quanto enim longiori tempore trita
<lb/>fuerint, hoc tenuiorem substantiam consequentur. ldeoque
<lb/>angustis vulneribus aptiora, sicut in nervis denudatis admodum
<lb/>tenuia exedendiaque cavenda sunt, ob quod praedicti
<lb/>pastilli omnibus id genus conveniunt, siquidem nonnulla
<lb/>astringentia quoque assumpserunt. Porro celebres ex
<lb/>illis sunt qui ad Andronem, Polyidam et Pasionem auctores
<lb/>referuntur. Sunt et alii quidam quartus et quintus,
<lb/>illis valentiores, quibus ego subinde utor. Symmetriae
<lb/>vero ipsorum perfectae sermonis processu dicentur. Nunc
<lb/>de eorundem usu tantum explicasse sufficiat, quod tritos
<lb/>ipsos aridos postea rursus sapa adjecta, ita terere convenit,
<lb/>donec sordium spissitudinem recipiat medicamentum et
<lb/>aequaliter laeve fiat. Vocant autem nunc omnes apud nos
<lb/>et siraeon, ex musto decocto natum, id autem nihil vinosum
<lb/>habeat, quale non ex austerarum uvarum, sed quam maxime

<pb n="13.613"/>
<lb/>dulcium musto praeparatur, neque ex primo fluentes,
<lb/>sed postremo. Si igitur tale mustum extiterit, coquendum
<lb/>est dum ad dimidiam partem mensurae consumatur, sin
<lb/>minus tale, ad tertias coquendum est. hujusmodi quidem
<lb/>decocto pastillos solvere expedit, ut mellis crassitudine linamentis
<lb/>excepti, nervis denudatis imponantur, maximeque
<lb/>ex ipsis temperatiores, qualis Polyidae est. Ac multo sane
<lb/>magis, si corpus sit tenerum ac molliusculum, in quo et
<lb/>prorsus a pastillorum usu te abstinere tutius est aliis utentem
<lb/>medicamentis, de quibus jam sermo iactus est, iterumque
<lb/>fiet. Nervo autem nudo linamentis cooperto, extrinsecus
<lb/>unum aliquod ex iis, quae ad angusta vulnera conveniunt,
<lb/>superdandum est. Quorum sunt quatuor genera, unum
<lb/>hoc quod ex metallicis consuitur, alterum quod ex liquoribus,
<lb/>inter quae refertur et illud, quod ex euphorbio constat,
<lb/>tertium ex columbarum stereore, et quartum praon id est mite
<lb/>a me appellatum, quo etiam ad nervos tenerorum corporum
<pb n="13.614"/>
<lb/>omnino denudatos utor, ex his quatuor unum quoddam
<lb/>toti affectae parti circumdandum est ita ut sanarum quoque
<lb/>partium multum una comprehendat, praesertim superpo..
<lb/>sitarum, quas bis die vel ter, si necessitas incidit, perfusione
<lb/>fovere oportet. Quin etiam nocte interim linamentis quidem
<lb/>denudato nervo impositis, caeterum eo, quod extrinsecus
<lb/>admotum erat, ablato. Porro quum permagna humanorunt
<lb/>corporum sit differentia, tum in nativis ipsorum temperamentis,
<lb/>tum aetatum mutationibus, insuper vitae studiis,
<lb/>nulla ratione, quod componitur medicamentum, omnibus
<lb/>convenire potest. Quamobrem duo in promptu habeto,
<lb/>alterum valentius ejusdem generis reliquis, alterum
<lb/>mitius, quibus invicem mixtis, dum usus postulat, permulta
<lb/>inter haec media juxta mixturae quantitatem constituas. Si
<lb/>namque parem utriusque portionem confuderis, mixtum
<lb/>exacte medium amborum erit, quod si alterius plus adiicias,
<lb/>tantum a medio ad illud summum recedet, quanto mixtura
<lb/>superaverit. Esto igitur valentissimum metallicum ex his
<pb n="13.615"/>
<lb/>constructum, unam partem crudae chalcitidis habens, duas
<lb/>misyos similiter crudi, tres aeris squamae, invalidissimum
<lb/>unam itidem misyos et chalcitidis, sed utriusque combusti,
<lb/>squamae quatuor. At vero amborum medium, quo subinde
<lb/>usus sum, tale esto, misyos, chalcitidis, aeruginis, cujusque
<lb/>usti pars una, aeris squamae partes tres. His sicut
<lb/>praedixi contritis, cerae in valentissimo duplum, in altero
<lb/>duae partes et ẞ. miscentur, in medio, quod intra haec
<lb/>consistit, partes duae et quarta, sicut in primo trium, quod
<lb/>valentissimum esse dixi, omnes partes numero sex, ex misy,
<lb/>chalcitide et squama collectae, nascuntur. His ergo duodeci
<lb/>In cerae partes adjicientur. At in medicamento invalidissimo
<lb/>si metallicorum sex partes existant, cerae duodecim
<lb/>apponas, in mediocri amborum medium, sunt autem inter
<lb/>octodecim et duodecim media quinque et decem. Sive
<lb/>igitur drach. j. statuas unam esse partem, omnium videlicet,
<pb n="13.616"/>
<lb/>tot denarios adjicito, quot partes, sive unciam, sive libram,
<lb/>sic enim apud Romanos consuetudo est nominari tot uncias
<lb/>vel libras. Porro mensura quidem apud ipsos est, qua
<lb/>oleum metiuntur, inlecta discretaque lineis totam in duodecim
<lb/>partes dividentibus, atque integra mensura ab eis
<lb/>libra nominatur, duodecima vero ejus portio uncia. Metallica
<lb/>igitur et cera in lance aliis unciis ponderantur, oleum
<lb/>cornu metiuntur. Itaque praedictis medicamentis omnibus
<lb/>juxta cerae proportionem oleum immittatur, superetque in
<lb/>singulis ipsis dimidio, ut si cera uncias viij. compleat, oleum
<lb/>duodecim, hoc est integram libram pendat. Esto autem id
<lb/>sabino simile, partium tenuiorum, minimeque astringens,
<lb/>at etiam si vetus sit, praestat, acerbum vero et quod ex
<lb/>oleae surculis confectum est, nequaquam convenit. Caetorum
<lb/>omnibus medicamentis commemoratis, ubi metallica
<lb/>ex aceto pluribus diebus in mortario trita fuerint, thus candidissimum
<lb/>et pingue admisceatur, deinde rursus una cum
<pb n="13.617"/>
<lb/>metallicis diebus aliquot laevigetur, priusquam ceratum eis
<lb/>immisceas. Quanta vero ex omnibus metallicis copia colligitur,
<lb/>hujus partem dimidiam thus conticeat, quod si mollius
<lb/>medicamentum facere postulas, amplius quam dimidiam,
<lb/>sicut ubi acrius expetis, minus dimidio adjungas. Et vero
<lb/>etiam cerae cum oleo liquatae^ resinam quandam ex iis,
<lb/>quas recensuimus, misceas licet, sciens acrius ipsum adjecta
<lb/>strobilina, fieri, mollius terebinthina, medium utriusque
<lb/>abietino. Ex harum genere larix quoque est, praedictis
<lb/>plane humidior, consistentia vero similis liquidae piceae,
<lb/>quam loco terebinthinae institores vendunt ignorantibus eas
<lb/>discernere, est autem talis resina odore, gustu et facultate,
<lb/>quam terebinthina acrior. Cum hac igitur et terebinthina
<lb/>persimilem potentiam larix obtinet, sed tenuioribus partibus
<lb/>majoreque discutiendi virtute praedita est. Miscebis
<lb/>igitur cerae sextam superiorum resinarum partem, volens
<pb n="13.618"/>
<lb/>medicamentum emplastri figuram induere, nam uni cerae
<lb/>libram, resinae uncias duas adjicias, sin autem liquida insigniter
<lb/>fuerit, vel unam tantam miscere satis est. Attamen
<lb/>si, ut in modum emplastri medicamentum fiat, nihil curas,
<lb/>resinam addere non admodum opus est, galbani vero aequale
<lb/>thuri pondus indes, ubi mitissimum reddere medicamentum
<lb/>statuis, dum valentius, dimidium, quando ipsorum mee
<lb/>dium, id quod inter aequale et dimidium est. Verbi gratia,
<lb/>si quatuor thuris drachmae fuerint, duas galbani impones,
<lb/>validum permanere medicamentum postulans, mite, quatuor,
<lb/>medium, tres. Ut enim molle et dolorem levans quippiam
<lb/>habet, ita quoque putrificum, quod sane et plurimis mollientibus
<lb/>accidit. Quare quum nervo denudato medicamentum
<lb/>adhibes, non adeo galbanum esse commixtum oportet, quod
<lb/>si nudus ille non est, haud mediocriter ipsius admixtio dolori
<lb/>auferendo convenit, ideoque tale etiam medicamentum
<lb/>acuto sensu praeditis, teneris et cacochymis paratum habere
<pb n="13.619"/>
<lb/>expedit, in quo plus galbani adjectum sit. Omnia siquidem
<lb/>metallica exasperant, doloremque concitant, et ex liquidis
<lb/>acetum, unde merito ex illis confecta medicamenta aspera
<lb/>videntur et dolorifica, ob quam rem et fotus ex oleo et galbani
<lb/>mixtura similiter ipsis idonea est, nihilo autem minus
<lb/>tenuium partium adeps galbano dolorem sedat. Quare velim
<lb/>te aliud quoque medicamentum ex his aliquod praeparatum
<lb/>habere, quod ex metallicis composito miscere possis,
<lb/>tum in dictis corporibus, tum in iis, quae asperum et dolorificum
<lb/>quandoque medicamentum perceperint. Deligendus
<lb/>autem adeps, qui tenuiorum partium existat, cujusmodi
<lb/>sunt agrestium animantium, maxime leonis, pardi, hyaenae
<lb/>et ursi, ad haec volatilium, maxime anserum, horum inopia
<lb/>agrestium gallorum gallinarumque, ita vero anserum quoque
<lb/>silvestrium, nam animalium, quae in urbibus aluntur
<lb/>et tanquam in ocio conclusa sunt, humidior est adeps et crassior.
<lb/>Caeterum quo medicamenti consistentia cerati spissitudinem

<pb n="13.620"/>
<lb/>habeat, cerae tertia vel quarta pars admisceatur, vel
<lb/>si adeps humidus nimium esse tibi videatur, licet et cerae
<lb/>dimidium adjicere, quemadmodum et ubi sicca fuerit, quartam,
<lb/>quum mediocriter habeat, tertiam. Porro hujusmodi
<lb/>ceratum, quod utile nobis futurum est, ex sevis nominetur.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="4">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="4">Cap. IV.</num> <hi rend="italic">He medicamento quod ex euphorbio componitur</hi>.</label>
<lb/>Dictum mihi est et antea vetus euphorbium recentiori
<lb/>multo inferius. Si igitur anniculum sit, etiam Cyrenaeo
<lb/>magis liquore calefacit, praesertim eo, quem nunc
<lb/>habemus, ex quo per aquae irrigationem stirpes augent et
<lb/>ad liquoris copiam generandam praeparant. Nam post annum
<lb/>unum abunde calidum est, disicit autem jam non mediocriter
<lb/>a recenti, bimum adhuc magis a novo degenerat,
<lb/>quemadmodum trium aut quatuor annorum etiam hoc magis,
<lb/>vetustioris virtus omnino resolvitur. Cognosces autem,
<lb/>ut dixi, quam aetatem, quamque vim obtineat et colorem
<lb/>et consistentiam ejus respiciens. Colore quidem vetus novo
<pb n="13.621"/>
<lb/>flavius pallidiusque apparet, consistentia durius et siccius.
  <lb/>Jam si gustu voles discernere non conjecturalem ejus dignotionem,
<lb/>sed sirmam habiturus es, quod vero dixi calefactoriam
<lb/>unctionem ex eo me coniecisse ex temporali usu
<lb/>exigente, exactissime medicamenti facultatem tibi indicabit.
<lb/>Constat autem hac symmetria. Una pars est euphorbih tres
<lb/>cerae, olei duodecim, ceram quidem euphorbio triplo copiosiorem,
<lb/>oleum vero quam ipsa cera, quadruplo esse convenit.
<lb/>Ubi igitur in hunc modum medicamentum composueris,
<lb/>fuscata eo parte aliqua, manifesto licebit dignoscas
<lb/>quantam virtutem obtineat, maxime autem in balneo innotescit,
<lb/>siquidem ab aëre quidem mordentur, sed magis adhuc
<lb/>valide ab aqua, quum euphorbium sit calidum, recens
<lb/>et vehemens. Tale igitur consequutus et hanc ipsam commemoratam
<lb/>unctionem audacter puncturis imponito, ubi
<lb/>oras connivere metus est. Si imbecillius fuerit, auge mensuram
<lb/>euphorbii pro imbecillitatis ratione, interdum partem
<pb n="13.622"/>
<lb/>unam ac dimidiam injiciens, interdum duas, nonnunquam
<lb/>etiam pares cerae et plures, si vetus nimium extiterit. Primus
<lb/>sane usus in puncto nervum vel tensionem ad secundum
<lb/>te deducet. Si namque et vulneratus ipse mordicationem
<lb/>sensisse dicat, tibique ipsi partes puncturam ambientes
<lb/>calidae appareant, tum ipsa punctura magis ac par est
<lb/>elata et orae inflammatione subassiciantur vel olei copiosioris
<lb/>mixtura vim medicamenti remittes, vel compones aliud
<lb/>ad priorem symmetriam aut enphorbio vetustiore moderatum
<lb/>ita efficies. Quod si contrario quam dixi eveniat, virtutam
<lb/>medicamenti adaugebit Sin mediocriter omnia habere
<lb/>videbuntur, servabis. Itaque confectura ceram triplo
<lb/>euphorbio copiosiorem continens aliarum est valentissima,
<lb/>quum illud, quemadmodum diximus, recens additur, quincuplo
<lb/>autem habens invalidissima, quadruplo capiens medio
<lb/>inter utrasque ordine consistit. At si unguenta proponis efficere,
<lb/>qualia a medicis acopa, id est lassitudinem levantia,
<lb/>nuncupantur, oleum cerae quadruplum immiscebis, si vero
<pb n="13.623"/>
<lb/>ut in fracturis liquidum ceratum parare, duplum, quando
<lb/>cera et sicca et pinguitudinis expers fuerit, etiam amplius
<lb/>quam duplum, plerumque vero sufficit unius partis dimidium
<lb/>duplo apponere, ut tota cerae mensura duarum partium
<lb/>et dimidiae fiat. Atqui in modum emplastri medicamentum
<lb/>cupiens componere, oleum pari mensura cerae miscelus,
<lb/>siquidem ambiens fuerit calore temperatus, sin cera
<lb/>vetus et arida et ille frigidus sit, paulo amplius, sicut quum
<lb/>cera est pinguis, ambiens calidus, paulo minus. Id autem
<lb/>minus duodecima utroque versum medii portio est, etenim
<lb/>et undecim et tredecim nonnunquam olei uncias cerae librae
<lb/>miscui tum pro ejus consistentiae quantitate tum aeris
<lb/>circumflui caloris frigorisque. Raro autem paulo plus vel
<lb/>minus, verum ut colligationem, pinguedinem lentoremque
<lb/>haberet nec friabile esset aut facile dissolveretur aut a cute
<lb/>decideret, adjunxi resinam ei potissimum, si aderat, terebinthinam
<lb/>veram, sin minus paratissimam ubique, quam frictam
<pb n="13.624"/>
<lb/>et colophoniam appellant, eamque pari cum cerae pondere.
<lb/>Conservat enim medicamentis quibus injecta est priorem
<lb/>consistentiam, ubi et ipsa mediocriter habeat, quippe notum
<lb/>est, ut in omnibus aliis, sic in resina quoque majoris minorisque
<lb/>rationem consistere. Itaque si pinguior Iiquidiorque
<lb/>nonnunquam appareat, sciendum est ceratum, quod ex cera
<lb/>cum oleo liquata proveniet, liquidius multo quam fuisset
<lb/>evasurum, summatim in nervorum vulneribus, quum interim
<lb/>ab exacta mediaque medicamentorum emplastri modo
<lb/>confectorum consistentia erratum fuerit, ad molliorem potius
<lb/>tendere, si inquinatorum quoque sit, quod confectum est,
<lb/>simili ratione et quod consistentia mediocri est. Pix autem
<lb/>cerati consistentiam servat, optima vero sicut dictum est, in
<lb/>talem mixturam pinguis existit, quemadmodum et resina.
<lb/>Si liquidam resinam injicias, quali consistentia est terebin thina,
<lb/>tertiam ipsius partem cerae esse oportet. Atque spsa
<lb/>terebinthina recens veteri longe est liquidior. Mementote
<lb/>igitur, quod de cera et resina audi visus, id in omnibus observare,

<pb n="13.625"/>
<lb/>nec enim ex siccis et aridis vel tempore vel ex
<lb/>primaria natura, verum ex mediocribus consistentia, tantum
<lb/>cujusque miscendum est in medicamentorum compositione,
<lb/>quantum a me scriptum inveniatur. Esto igitur quod vim
<lb/>et substantiam praedicti medicamenti mediocrem habet, cerae,
<lb/>resinae frictae et olei pares portiones continere,
<lb/>ipsius enphorbii sextam, ut singulorum sit illorum libra,
<lb/>euphorhii unciae duae. Quod si mollius ipsum reddere volnerimus,
<lb/>octavam euphorhii partem injicere sufficit, hoc
<lb/>est unciam et dimidiam, in recente et calidissimo, velut
<lb/>praeconini, euphorbio symmetria hac definita, nam si vetustius
<lb/>sit eoque imbecillius, copiosius hoc aliorum portione
<lb/>esse debere prius indicavimus. At si non resinam duntaxat
<lb/>imo etiam picem injicere est animus, selibram utriusque
<lb/>miscebimus, ut modus cerae sit aequalis, quamquam multo
<lb/>praestat medicamentum, si resinae picisque loco propoli ut
<lb/>cerae parem adj ungas. Quod si ipsa pinguedinem non habeat

<pb n="13.626"/>
<lb/>similiter resinis, si adhaerens medicamentum, ut fasciis
<lb/>ligari non opus sit, esse curemus, terebinthinam vel saricem
<lb/>nominatam vel etiam syncomisten pineam ludemus,
<lb/>voco syncomisten, quam in alveis et doliis comportant ligna
<lb/>multa ac lapidosa corpora in se habentem, quae liquata
<lb/>dum pereolatur, pura tunc sicut colophonia et fricta dicta
<lb/>redditur. Quin et resinas autorrhytos, <hi rend="italic">sponte sinentes</hi> dictas
<lb/>admiscere licet, nominant ipsas in Lacedaemone ac
<lb/>aliis regionibus nonnullis protorrhytos <hi rend="italic">primtstuas,</hi> in Cilicia
<lb/>vero nuncupant talem resinam capnelaeon, liquidis
<lb/>omnibus resinis tum liquidiorem tum calidiorem tum partibus
<lb/>tenuioribus praeditam, quare potentiae quidem haec
<lb/>medicamenti, quod componis, conferet ac maxime injicienda,
<lb/>quum euphorbium roboris expers fuerit. Porro et inter
<lb/>alias resinas odoratior est sicut terebinthina et abietina.
<lb/>Enimvero dictum est antea terebinthina abietinam esse calidiorem,
<lb/>hac vero strobilinam. Differt autem a praedictis
<pb n="13.627"/>
<lb/>resinis quod vocatur strobilinum physema et pityinum,
<lb/>adeo siccum, pinguedinis expers arescensque utrumque celeri
<lb/>ter, ut in pila contundatur et cribro secernatur, quare
<lb/>ad propositi medicamenti compositionem neutiquam haec
<lb/>conveniunt. Usus tamen sum frequentissime, quum euphorbium
<lb/>anniculum existeret. Porro dum componitur, olei,
<lb/>cerae, resinae frictae singulorum libram j misceto, picis
<lb/>pinguis selibram, et his liquefactis euphorbii uncias duas,
<lb/>si imbecillius sit tres, si terebinthinam cerae adjicere voles,
<lb/>unam. Mediocrem medicamenti consistentiam facies, si cera
<lb/>terebinthinam liquidam et recentem triplo superet. Hujus
<lb/>vero exiccatae temporis spatio resinae dimidium pondus
<lb/>oleo adaequato. Totum autem ex tribus mixtum, oleo inquam,
<lb/>cera et terebinthina, quum fit librae unius ac femissis,
<lb/>euphorbn anniculi unciam unam accipiet, si tale non
<lb/>extiterit, unam et semissem. Unde, sicut jam subinde dictavimus,
<lb/>eupborbium pro temporis ratione augere nobis est
<pb n="13.628"/>
<lb/>integrum. Quin etiam si vulneri impositum medicamentum
<lb/>primo usu videatur quodammodo imbecillius, euphorbium
<lb/>oleo laevigatum medicamento emplastrofo manibus ante subacto
<lb/>licet admiscere; sic enim nobis facientibus prompte
<lb/>unitatem accipit. Caeterum in prima medicamenti compositi
<lb/>one satius est ceratum <hi rend="italic">rasum, seorsum</hi> ubi praeparaveris,
<lb/>ita laevi facto euphorbio ex oleo admiscere, quippe iis, quae
<lb/>liquata sunt, ipsi superfusis in mortario plerumque fiunt
<lb/>encerides nominatae, praesertim ambiente frigido. Aquam
<lb/>vero cerae liquefactae cum resina committere non est necessarium,
<lb/>sicut ego ab initio factitabam tantum ei admiluens,
<lb/>quantum in ipsa coctione consumendum erat.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="5">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="5">Cap. V.</num> <hi rend="italic">Medicamentum ex liquabilibus confectum</hi>.</label>
<lb/>Liquabilia voco medicamenta tum quae ignis commereio
<lb/>colliquantur, tum quae ex humidis quibusdam, velut aqua,
<lb/>aceto et vino. Ex aceto itaque citra ignem liquescit gutta
<lb/>ammoniaci, sagapeni liquor et panacis similiter, quem appellatione

<pb n="13.629"/>
<lb/>composita opopanacem vocant. Igni vero liqueluunt
<lb/>propolis, cera, resina, ladanum, sevum, galbanum,^
<lb/>verum hoc in duplici vase colliquare melius est. Nominamus
<lb/>autem sic, quum in cacabo, qui aquam calidam habeat,
<lb/>prunis enim incumbit, vas alterum consistit, praeter
<lb/>liquabilia etiam galbanum continens. Habeto autem tale
<lb/>quoddam confectum medicamentum saltem unum, etsi duo
<lb/>habere praestaret, quorum validius erit hujusmodi. Opopanacem
<lb/>ex aceto dissolutum diutius conterito, huic postea
<lb/>liquefacta super igne propositu, galbanum, resinam terebinthinam
<lb/>misceo. Singulorum itaque aliorum pars una esto,
<lb/>propolis vero recentis pinguisque sex, quod si sicca vetusque
<lb/>contigerit, praestat omnino tali non uti, at si aliam
<lb/>non habes, duas portiones, non unam, miscebis. Sin absit
<lb/>propolis, ejus loco picem pinguem immitte, qualis est brutia,
<lb/>et quae ex regionibus circa Pontum apportatur, pinguis simul
<lb/>et odorata, unam in inarum amaracinum inliciunt,
<pb n="13.630"/>
<lb/>quale prius omne conficiebatur, nunc enim et sine ea subalbidum
<lb/>amaracinum componunt. Quod si tali etiam careas
<lb/>alia utitor terebinthina sicut praediximus duplicata. Ego
<lb/>nonnunquam vel solum medicamentum ex pingui pice consectum
<lb/>imposui, quo etiam ad canum morsus utor. Hoc
<lb/>namque solam picem pinguem ex aceto acri coctam hujusmodi
<lb/>symmetria continet. Sectarium unum Romanum aceti
<lb/>Iib. j, picis, opopanacis quadrantem, quod est unc. iij. Hoc
<lb/>medicamentum ulcus ex rabiosi morsu cicatricem ducere
<lb/>non finit, sed punctis in nervosa aliqua particula idoneum
<lb/>est, quippe quod puncturae oras connivere nequaquam permittat.
<lb/>Quoniam vero durum est, in duris solum corporibus
<lb/>eo utemur, qualia sunt fossorum et messorum. Sin autem
<lb/>puero vel muliere vel molliore corpore puncto, hoc
<lb/>tantum quispiam vestrum praeiens habeat, idem cum unguento
<lb/>aliquo discussorio, amaracino maxime et opobalfamo,
<lb/>colliquare licet, deinde cum irino et comageno, haec si non
<pb n="13.631"/>
<lb/>adsint, gleucino, fusino et cyprino, his quoque desideratis,
<lb/>oleo veteri liquefaciat, vel si in Alexandria forte fuerit,
<lb/>ricinino et raphanino, haec siquidem copiosissima in illa
<lb/>civitate habentur, sicut etiam in universa Aegypto. Atqui
<lb/>in illis regionibus sinapinum oleum haud aegre reperiri potest,
<lb/>cujus et ipsius parte aliquando mixta medicamentum
<lb/>acerrimum fore nemo ambigit, ut ad puncturas conniventes
<lb/>aperiendas conducat. Patere autem cuilibet arbitror ex
<lb/>praedictis, si et loco opopanacis sagapeno prius in pila ex
<lb/>aceto trito liquefactam resinam, propolim et adipem quampiam
<lb/>acriorem adjicias, ejusdem generis medicamentum suturum.
<lb/>Alterum vero mollius est genus medicamentorum
<lb/>liquabilium, sed acetum non habet, quod resinis et propoli
<lb/>et sevis tantum praeparatur, cera quoque propter spissitudinem
<lb/>adjecta, ex cujus mixtura medicamentum tactui commodius
<lb/>redditur. Adeps porro tenuium partium acrisque
<lb/>esto, sicut leoninus et pardalinus et post hos hyaenae et
<pb n="13.632"/>
<lb/>ursi. Sed de anserino quid attinet dicere, praesertim quum
<lb/>anseres rusticae fuerint? Quin et tauri vetustus adeps et
<lb/>hircinus huc convenit, nam quum mixtae naturae ac facultatis
<lb/>existant, temporis intervallo, quia terrestres acresque
<lb/>sunt, ad majorem acrimoniam declinant, similiter videlicet
<lb/>plurimis quae vetustescunt, sic namque et ipse porcinus
<lb/>adeps, omnium quum sit mollissimus, temporis processu
<lb/>acrimoniam acquirit. ldem vino, aceto et melli accidit. in
<lb/>horum autem medicamentorum genere sunt etiam medullae,
<lb/>longe vero praestat cervina et vitulina. Horum acrius coagulum
<lb/>et jam vehementiori medicamentorum generi propinquum
<lb/>existit. Itaque et hujusmodi aliquod medicamenti
<lb/>habere te consulo, ut quum a forti aliquo medicamento
<lb/>supra modum morfam partem vulneratam indignatam offenderis,
<lb/>oleo prius fotam hujusmodi quopiam contegas, sic
<lb/>namque placata ea, rursus ad acrem curandi modum redire
<lb/>poteris. Ego itaque dum partem in nervo vulneratam quandoque

<pb n="13.633"/>
<lb/>solvissem, vulnus irritatum contemplatus medicamentum
<lb/>liquidum forte fortuna praesens, quod ex adipe constat,
<lb/>ad aures inscriptum, in vase duplici calefactum affectae
<lb/>par siculae ille vi ac subito inde auxilium ipso aegrotantis
<lb/>sensu accessisse percepi, quippe statim omnis dolor
<lb/>quievit, atque inde a nobis soluta secundum naturam habere
<lb/>visa est.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="6">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="6">Cap. VI.</num> <hi rend="italic">De medicamento ex columbarum stereore
<lb/>consecto</hi>.</label> Columbarum in rusticorum turribus agentium
<lb/>stereus acre est, quo interdum ruri usus sum in adolescente
<lb/>nervi vulnere affecto. Atque hoc agricola quum vidisset,
<lb/>qui fundi curam gerebat, erat enim non imprudens, inlitatus
<lb/>semper usurpat et nervis vulneratis medetur. Porro
<lb/>compositio et usus idem est medicamento ex euphorbio,
<lb/>aliis nimirum eodem modo habentibus, sed euphorbii loco
<lb/>stereore indito. Verum stereus hoc subtilitate euphorbio cedit,
<lb/>coque duris corporibus in agris ex usu est. Miscui
<lb/>aliquando ipsum et metallicis experiundi gratia, statim a
<pb n="13.634"/>
<lb/>principio cum eis terens ex aceto ad solem, sicut nuper
<lb/>docui, multoque acrius medicamentum evasit, quemadmodum
<lb/>et quum aeruginem vivam, id est non combustam,
<lb/>acceperit.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="7">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="7">Cap. VII.</num> <hi rend="italic">De medicamento ex herbis composito</hi>.</label>
<lb/>Insuper ex herbis tenuium partium ad nervos vulneratos
<lb/>medicamentum composui, initio quidem ex dictamno, amaraco
<lb/>et aristolochia tantum, postea vero et ex aliis, mei
<lb/>ipsius periculum faciens, an recte compositionem ipsorum
<lb/>conjectura assequerer, atque omnia quo volebam perduxi.
<lb/>Idoneae vero ad id herbae amaritudinem sine astrictione
<lb/>gustu referant vel acrimoniam quidem, non tamen immodicam;
<lb/>tales sunt praeter praedictas maron, amaracum,
<lb/>polium, argemone, chamaepitys, centaurium, quaeque ejus
<lb/>notae in simplicium medicamentorum doctrina commemor
<lb/>ratae sunt, quemadmodum etiam radices omnium aristolochiarum,
<lb/>dracunculi, cucumeris agrestis, bryoniae, althaeae,
<lb/>iridis, acori, mei, asari, phu, gentianae et panacis, omnium
<pb n="13.635"/>
<lb/>enim id genus materiam in simplicium medicamentorum
<lb/>commentariis exposui. At radices herbasque totas non modo
<lb/>scire oportet accurate contusas tenuibus cribris secernere,
<lb/>sed etiam denuo exacte laevigare, ut arida collyria quousque
<lb/>in pulverem redigantur. Nam quod crassis constat
<lb/>partibus, nervos vulneratos nihil juvat, qui subtilia, ut diximus,
<lb/>medicamenta requirunt. Caeterum concisum medicamentum
<lb/>laevigatumque liquido aliquo excipiatur cerati speciem
<lb/>habente ea symmetria, quae in euphorbio prius indicata
<lb/>est. Quantum enim in illo bimuli euphorbii, tantum
<lb/>iis dictamni, mei et acori inficiendum est et quae his simili
<lb/>ter calida gustu percipiuntur, quantum vero illis trimuli,
<lb/>tantum his aristolochiae, iridis, dracunculi, gentianae, alinrumque
<lb/>id genus, quae perinde atque haec amara sunt,
<lb/>immittamus.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="8">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="8">Cap. VIII.</num> <hi rend="italic">De sumptuosis medicamentorum confecturis
<lb/>ad nervos vulneratos</hi>.</label> Non ab re fuerit etiam ejusmodi
<lb/>medicamenta cognoscere, usus enim ipsorum quandoque
<pb n="13.636"/>
<lb/>sed rarius incidit, quemadmodum simpliciorum frequenter.
<lb/>Ubi enim quispiam medicamentorum medicinaeque studiosus,
<lb/>non plura quingentis myriadibus habens, ullo simpliciore
<lb/>uti dedignabatur, multo magis vel dives aliquis vel
<lb/>monarcha odoratum simul et quod multa constet pecunia,
<lb/>volet habere medicamentum. Porro dives citatus, cujus in
<lb/>primo de praecognitione ex pulsibus suppresse nomine memini,
<lb/>quemadmodum et nunc, qualis erat ex duabus ipsius
<lb/>actionibus hujusmodi condisces. Ulcus famuli malignum
<lb/>ipsa sanare conabatur, ubi autem nihil promovit, mihi fiominem
<lb/>tradidit ac quum videret curatum, medicamenti scripturam
<lb/>postulabat, nesciens multas quidem malignorum utcerum
<lb/>esse differentias, multas item medicamentorum, sed
<lb/>arbitratus unum medicamentum omnibus posse mederi.
<lb/>Quum igitur qui applicabat neque <hi rend="italic">artificiose ipso</hi> uteretur,
<lb/>postquam audivit quibus constaret, essentque omnia vilis
<lb/>pretii, hoc, inquit, mendicis serva, me autem sumptuosius
<lb/>aliquod doceto. Quin etiam puellum diu ex auribus laboran

<pb n="13.637"/>
<lb/>te m, ubi ipse multis, quibus usus erat medicamentis citra
<lb/>methodum, nihil attulisset praesidii, nobis quoque curandum
<lb/>adduci praecepit, posteaque audiens re quadam vili
<lb/>puerum sanatum, non postulavit a me medicamenti scripturam.
<lb/>Hic igitur ipse contemplatus, multis, quibus nervi vulnerati
<lb/>erant, digitos et abscissos et putrefactos, quosdam
<lb/>vero periisse vel mancos redditos, deinde intelligens nultum
<lb/>ex eis, qui a me curati essent, periclitatum, omnes
<lb/>vero celeriter sanos evasisse, medicamentum cupiebat aliquod
<lb/>a me accipere odoratum simul et sumptuosum, quo
<lb/>nervorum vulnera posset sanare. Ego sane multas jam saepe
<lb/>tum familiaribus tum amicis medicis scripturas juxta praedictam
<lb/>methodum ex tempore compositas tradideram, ut
<lb/>experimentis compositionis ipsorum ratio confirmaretur,
<lb/>sumptuosum vero, cujusmodi ille volebat, paupereulis homissibus
<lb/>nullum utique dedi ratus melius esse remedia ex
<lb/>paratu facillimis componi. Cum igitur dives ille odori sumptnosique
<lb/>medicamenti compositionem aliquam sibi dari petiisset,

<pb n="13.638"/>
<lb/>plures ei scripturas donavi praedicta methodo factas,
<lb/>quas ille cum experiri festinaret tum liberis tum fervis,
<lb/>nervis vulneratos sibi conquirere injunxit, medicamentis
<lb/>autem supra omnem spem operatis primum sane me laudavit,
<lb/>ut qui citra invidiam ac liberaliter scripturas ei
<lb/>communicaverim, postea etiam donis prosequutus est, etenim
<lb/>ad hujusmodi quoque officia promptus erat. Porro medicamentorum,
<lb/>quae ei dederam, confectura est talis. ♃ Cinnamomi,
<lb/>dictamni, mari, singulorum drach. xl. Haec namque
<lb/>odorata sunt et tenuium partium. At amaracum quasi
<lb/>non boni odoris nequaquam miscere cogitavi, deinde [luo.
<lb/>niam Romae aegre poterat inveniri sicut et marum, videbam
<lb/>autem illum aegro parabilibus gaudere, quemadmodum
<lb/>et sumptuosis, <hi rend="italic">apposui scripturae</hi> etiam illius pauxillum
<lb/>quiddam partis unius, ut puto quartam vel quintam portiunculam.
<lb/>Haec contusa eribroque subtilissimo secreta misuere
<lb/>jussi cerato ex opobalsamo optimo et cera Tyrrhenica
<lb/>facto, commodum vero esse conjeci, si cerae partes octo,
<pb n="13.639"/>
<lb/>opobalsami decem receperit. At ne friabile medicamentum
<lb/>foret, sed sibi cohaerens unitumque, etiam resinae terebinthinae,
<lb/>quae et ipsa est odorata, modo sit optima, partem
<lb/>unam adjeci. Verum si generosius, ut dixi, medicamentum
<lb/>facere proponas, non unam cujusque herbae commemora-.
<lb/>tae partem immittas, sed amplius, ut una et semis fiat.
<lb/>Hoc igitur ab experientia probatum est medicamentum. Altarum
<lb/>praeterea ex eodem cerato et liquore Cyrenaeo compositum,
<lb/>mixtura proportione euphorbii facta. Tertiumque
<lb/>aliud ex ambobus mixtis confectum. Quartum deinde quod
<lb/>stacten myrrham accepit. In quibus autem nervus nudus
<lb/>est, ibi ceratum ex cera, quae myrepsice, id est <hi rend="italic">unguentaria</hi>
<lb/>vocatur, et unguentis apud Romanos dictis spicato et
<lb/>foliato composui, duodecimam partam pompholygis ei ad^
<lb/>miscens sive eloti masculino genere sive elotae foeminino
<lb/>malis dicere, nihil enim quomodocunque dicas vel praesidii
<lb/>vel nocumenti medicamento asseres. Licet autem tibi et ex
<pb n="13.640"/>
<lb/>Tyrrhenica cera ipsum praeparare. Nec prohibet quicquam
<lb/>sine praedictis unguentis Tyrrhenicam ceram ex nardo proba
<lb/>liquefacere, in duplici nempe vasculo, quod in omnibus
<lb/>unguentis commune est. At raso cerato, spicae nardi, amomi,
<lb/>folii malabathri et pompholygis eloti pares singulorum
<lb/>portiones miscebis. Etenim in puncturis, sicut praedictum
<lb/>est, acrioribus medicamentis est opus, quae vulnus apertum
<lb/>perpetuo fervent, denudatis autem mediocri astrictione cum
<lb/>digerendi virtute absque morsu praedita afferre convenit.
<lb/>Quamquam et amomum astrictionis sit aliquatenus particeps,
<lb/>magis autem ipso nardi spica et malabathri folium.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="9">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="9">Cap. IX.</num> <hi rend="italic">De medicamentis ab aliis medicis advetsus
<lb/>nervorum vulnera proditis</hi>.</label> Universam nervorum vulnera
<lb/>curandi rationem, quam ego deorum quadam providentia
<lb/>composui, nullus ante me conscripsit, medicamenta
<lb/>tamen, quae nervorum vulnera quaedam curare promitterent,
<lb/>composuerunt sine distinctione et vario utendi modo
<pb n="13.641"/>
<lb/>neque in angustis punctibus sanandi rationem, qualis sutura
<lb/>esset, indicantes, neque in latioribus vulneribus vel
<lb/>denudato nervo vel tendine vel contuso, multo minus si
<lb/>pars affecta phlegmone infestaretur vel etiam gangraena
<lb/>propemodum. Porro unum quendam nostrae aetatis medicum
<lb/>medicamento utentem vidi, perinde ac meis ex metalsicis
<lb/>praeparatis, indistincte quidem et ipsum, quoniam vero
<lb/>ex paucis sponte nascentibus ipsum componi audio-ram,
<lb/>quod autem multis constat, ego illo tempore praeparaveram,
<lb/>cogitavi pluribus ademptis aliud rursus ex paucis
<lb/>compositum inspicere ac experientia inquirere, multone
<lb/>ab eo, quod varia mixtura paratur, inferius esse videretur
<lb/>an paulo. Quovis igitur modo curavi etiam medicamenti,
<lb/>quod medicus nostrae aetatis habebat, scripturam accipere
<lb/>et statim simile praeparatum eadem et ipsum polliceri et
<lb/>praestare, quae varium illud, comperi. Hujus igitur compositio
<lb/>in hunc modum scripta erat. ♃ Cerae ℥ vj; diei ℥ su;
<pb n="13.642"/>
<lb/>misyos drach. vj, chalcitidis drach. j, squamae aeris ℥ ij ẞ,
<lb/>thuris unciam j ẞ, galbani unciam unam. Quae liquati possunt,
<lb/>hoc est cera et galbanum, liquefacta metallicis in
<lb/>aceto acri prius accurate tritis superfunduntur. Hoc meduramentum
<lb/>haud scio quis composuerit, neque enim apud
<lb/>Asclepiadem pharmacionem scripturam inveni, nec apud
<lb/>Petronam nec Andromachum, etsi omnes antiquiores medici
<lb/>optima medicamenta conscripserint. Plane autem constat
<lb/>nec apud Heram Cappadocem nec Mantiam nec Heraclidem
<lb/>Tarentinum reperiri qui magnam medicamentorum
<lb/>experientiam habuerunt, imo nec apud Archigenem aut Philippum
<lb/>aut apud aliquem ejus discipulum. Insuper Sorani
<lb/>libris de medicamentis perlectis omnibus, item Menecratis,
<lb/>Critonis, Damocratis et aliorum, qui medicamentorum cognitione
<lb/>claruerunt, apud nullum hoc modo citatum medicamentum
<lb/>comperi. Quae vero apud viros jam dictos habentur,
<lb/>deinceps scripta indicabo ac initium a pharmacione
<lb/>Asclepiade facturus sum, qui in tertio interiorum medicamentorum,

<pb n="13.643"/>
<lb/>quas etiam Marcellas inscribit, hunc in modum
<lb/>docet. <hi rend="italic">Andromachi Aegyptia ad vulnera cruenta, utAscle-.
<lb/>piades praescribit. Pacit ad nervos, musculosque praecio
<lb/>fes, item ad punctus, contusiones, attritus, artus fractos.
<lb/>Valet etiam ad abscessus, est item lippientibus collyrium,
<lb/>juvat capite dolentes et ad multas dispositiones utile est
<lb/>remedium</hi>. ♃ Argenti spumae, cerae, singulorum draoh.
<lb/>exliv, guttae ammoniaci drach. lxxij, terebinthinae drach.
<lb/>xxxvj, lanae succiduo combustae drach. xij, squamae aetis
<lb/>drach. viij, squamae stomomatis drach. viij, thuris drach.
<lb/>viij, aristolochiae rotundae drach. viij, olei ricinini heminas
<lb/>iij. Argenti spuma et oleum incoquuntur, ac ubi mutata
<lb/>fuerint, cera resinaque adiicitur, quum non inquinant,
<lb/>ammoniacum indas dilatando et tunc lanas succidas ac reliqua.
<lb/>Hoc medicamentum quanto utilius ex stomomatis
<lb/>squama evasit, tanto deterius ad nervorum vulnera factum
<lb/>est; si namque punctus solum fuerit, etiam aeris squama
<lb/>supervacua est. Quippe nullum metallicum his conducit,
<pb n="13.644"/>
<lb/>nisi prius ex aceto acri pluribus diebus laeve factum fuerit,
<lb/>quamquam in nudis nervis et tensionibus bonum fuerit
<lb/>remedium. At si jam phlegmone conjuncta est, liquare ea
<lb/>ex rosaceo convenit et sic illito linamento uti; ubi vero
<lb/>non adest phlegmone, molliora humidioraque statim ab initio
<lb/>potiora sunt medicamentis durioribus ac siccioribus,
<lb/>praestatque liquata ipsa in digerente quodam vel mitigatorio
<lb/>medicamento usurpare. Voco digerentis quidem vetus
<lb/>oleum et ricininum et sicyonium, mitigatoria autem rosaceum,
<lb/>chamaemelinum et quod ex althaea confici tur. His
<lb/>fortiora coque durioribus corporibus magis idonea sunt,
<lb/>quod ex cucumeris agrestis radice in oleo decocta et quod
<lb/>ex iride, bryonia et aro paratur. His valentius est ex draeunculo,
<lb/>aristolochia et panace factum. Porro nos frequens
<lb/>ter etiam ex abietis semine, oleo, item ex populi flore contecto
<lb/>usi fumus, nam haec diutius fabino oleo intingimus<choice><sic></sic><corr>.</corr></choice>
<lb/>Quae igitur de ejusmodi medicamentorum usu dicta sunt
<pb n="13.645"/>
<lb/>vos memoriter servantes ad alia, quae explicanda veniunt,
<lb/>traducere operae pretium esse arbitror. Quod autem nobis
<lb/>institutum erat facere, aggrediemur; apponemus enim et alia
<lb/>ejusdem facultatis medicamenta, quale est et quod ab A salepiade
<lb/>post praedictum his verbis scriptum est: <hi rend="italic">Claudii
<lb/>Philoxeni chirurgi Aegyptium ad praedicta vitia</hi>. ♃ Argenti
<lb/>spumae, cerae, singulorum drachmas centum sexaginta,
<lb/>guttae ammoniaci drachmas octoginta, propoleos drachmas
<lb/>quadraginta, resinae siccae, terebinthinae, squamae aeris,
<lb/>thuris, singulorum drach. xvj, lanae succidae combustae,
<lb/>squamae stomomatis, singulorum drach. viij, opopanacis Ʒiv,
<lb/>ricini heminas iij. Hoc igitur medicamentum superiori esse
<lb/>simile omnibus apparet et utendi modum eundem cum nuper
<lb/>a me citato habebit. Quin etiam ad haec duo emplastra
<lb/>aliud tertium Asclepiades sic ad verbum inquiens tradidit:
<lb/><hi rend="italic">Cilvum Hallei. Hacit ad cruenta vulnera et nervos prae^
<lb/>cisos, item ad vetera cicatricem aegre ducentia et stuentia
<lb/>ulcera. Quin et probe emollit duritias, maxime in</hi>
<pb n="13.646"/>
<lb/><hi rend="italic">mammis oborientes. Vtimur eo ad canum hominumque
<lb/>morsus. Eumme facit ad pastinacae, draconis, aliorumque
<lb/>saevorum pisorum ictus. in totum virtutem habet mirabilem,</hi>
<lb/>♃ Argenti spumae, cerae, singulorum drachmas centum,
<lb/>terebinthinae, mannae, thuris, galbani, minii sinopici,
<lb/>singulorum drachmas octo, olei sextarium unum. Nec ipse
<lb/>ergo Asclepiades hoc medicamentum ad punctus tendinum
<lb/>ac nervorum, sed ipsis praecisis utile esse promittit, quum
<lb/>videlicet majus vulnus extiterit et nervus nudus appareat,
<lb/>quippe aptiora tunc sunt medicamenta, quae mitigatoriam
<lb/>et mediocrem vim obtinent, cujus generis est nuper ab ipso
<lb/>citatum. Itaque haec tria emplastra in medio fere libro
<lb/>Asclepiades produxit, superius etiam aliud multiplicis quidem
<lb/>usus emplastrum, melius autem iis tribus ceu ad nervos
<lb/>praecisus corruptosque tradidit. Verba Asclepiadis ita
<lb/>habent. <hi rend="italic">Meschionis catagmaticum. Valet ad recentia vulnera,
<pb n="13.647"/>
<lb/>nervos praecisos et cum contusione divisiones. Pacis
<lb/>etiam ad fracturas cum vulnere, etenim vulneribus an..
<lb/>xiliatur et ossa callo obducit convenienti deltgatura imp
<lb/>ostium. Prodest hydropicis incipientibus, item facit ad tesucularum
<lb/>contusiones, tollit circa anum eminentias, sanat
<lb/>rhagadas butyro dilutum, facit ad bronchocelas, solvit
<lb/>omnem duriciem. Curat attritos et fractos articulos, item
<lb/>pedum manuumque callosas excrescentias, quos clavos vocamus,
<lb/>ut eos etiam citra exulcerationem auferat. Summatim
<lb/>medicamentum est utilissimum. Confectio haec ita
<lb/>se habet</hi>. ♃ Argenti spumae minam unam, mina continet
<lb/>drachmas centum sexaginta, picis aridae drachmas centum
<lb/>sexaginta, sevi vitulini drachmas centum sexaginta, resinae
<lb/>terebinthinae drach. lxxx, mannae thuris drach. lxxx, cerae
<lb/>drach. xl, aeruginis drach. octo, opopanacis drach. octo,
<lb/>galbani drach. octo, olei ricinini heminam unam, aceti parem
<lb/>mensuram, liquoris sycamini heminam unam, picis liquidae
<lb/>heminae dimidium. Argenti spuma tenuissima et cie
<pb n="13.648"/>
<lb/>cinum oleum in vas fictile vel aereum conjecta ignique
<lb/>supraposita coquuntur, quum efferbuerint, sevum et manna
<lb/>thuris adjiciuntur moventurque assidue, ubi confluxerint,
<lb/>pix, cera, resina induntur et donec non amplius inquinent,
<lb/>incoquuntur, deinde galbanum, post aerugo et opopanax
<lb/>ex aceto soluta insperguntur. Liquor sycamini et pix liquida,
<lb/>in aliud vas transfusa coquuntur et cum commixta fuerint
<lb/>seu confluxerint, priori medicamento immittuntur et rursus
<lb/>supra ignem posita, quousque non inquinent, incoquunt
<lb/>ur, ac in vinum demissa triduo relinquuntur, postea subactis
<lb/>manu in Iinteolumque illitis utimur. Oportet autem
<lb/>post medicamentum impositum, linteum vino madefactum
<lb/>exprimere et tunc medicamento circumdare. Porro nostri
<lb/>praeceptoris Lucii confectio sic habet. Sevum ac oleum
<lb/>prius liquescimus, ac ubi soluta fuerint, mannam levissimam
<lb/>factam et spumam argenti inspergimus, postquam
<lb/>confluxerint, reliqua facimus. Caeterum laude dignus est hic
<lb/>quoque Asclepiades, qui confecturae medicamentorum modum

<pb n="13.649"/>
<lb/>adscribat, non ut Andromachus omittat, qui neo quam
<lb/>virtutem habet apponit. Denique primum e tribus ab Asclepiade
<lb/>traditis a me scriptum emplastrum Aegyptium et ipsa
<lb/>Andromachi esse confirmat, neque cujus sit virtutis neo
<lb/>quomodo praeparandum sit aut utendum, Andromachus indicavit.
<lb/>Verum simpliciter tanquam vulgare quoddam medicamentum
<lb/>libro de exterioribus facultatibus, quem ipse
<lb/>secundum inscripsit, projecit. Primum enim omnium scripsit,
<lb/>quod ipse nominat Pantagathium, id est, <hi rend="italic">ad omnia valens,</hi>
<lb/>deinde hoc Aegyptium, aliud, ut dixi, nihil adjungens. Habet
<lb/>enim ejus dictio in hunc modum. <hi rend="italic">Aegyptium</hi>. ♃ APgenti
<lb/>spumae drach. exliv, ricini heminas vj, cerae drach.
<lb/>exliv, guttae ammoniaci drach. lxxij, terebinthinae drach.
<lb/>xxxvj, lanae combustae Ʒ xviij, squamae stomomatis draclu
<lb/>octo, squamae aeris drach. viij, thuris draclu viij, aristatochiae
<lb/>Ʒ viij, nonnulli myrrhae drach. iv, opopanacis drach.
<lb/>ij, alias duodecim. His ad finem adscripta sunt marinae
<lb/>aquae ad irrigandam ceram heminas octo. Quid sibi velit,
<pb n="13.650"/>
<lb/>quum dicat ad irrigationem cerae, manifesto non scimus,
<lb/>intelligere enim plura licet. Mirandum vero quomodo in
<lb/>aliis omnibus cum Andromacho conveniat, mensuram ricini
<lb/>parem non ponat, Andromachus enim heminas sex, Asclcpiades
<lb/>tres scripsit. Neque vero etiam apposuit, quod in fine
<lb/>scripturae ab Andromacho adjectum est, nonnulli myrrhae
<lb/>drach. iv, opopanacis drach. ij. Rursus adjunxit ipse, in
<lb/>combustis lanis succidis, quod in Andromachi scriptura non
<lb/>habetur. Post dictum Aegyptium theriaca emplastra quinque
<lb/>retulit Andromachus, deinde aliud fuscum, quod ad Enbulum
<lb/>auctorem refert, postea rursus aliud fuscum, quod
<lb/>Minervam nominat. Post haec iterum alia fusca simpliciter
<lb/>duo, quibus subnectit aliud, ubi sic ad verbum scriptum est:
<lb/><hi rend="italic">Puscum nygmaticum ad nervorum puncturas utile Audromachi.</hi>
<lb/>♃ Guttae ammoniaci drach. viij, cerae novae
<lb/>drach. viij, terebinthinae drach. viij, aeris usti drach. viij,
<lb/>picis aridae drach. xl, ut autem ^eno ait, minae dimidium
<lb/>et quartam partem, argenti spumae Ʒ iv, aloes Indicae Ʒ ij,
<pb n="13.651"/>
<lb/>aristolochiae Ʒ ij, galbani Ʒ ij, aeruginis Ʒ j, alii ℥ ij, thuris
<lb/>Ʒ ij, olei hieme quartam heminae partem, aestate octavam,
<lb/>aceti heminae dimidium ad ammoniaci dissolutionem. Hoc
<lb/>verisimile est ab ipso nominari nygmaticum, ut quod nervorum
<lb/>puncturis ex usu esse queat.</p>
</div>
</div>
   <pb n="13.652"/>
 <div type="textpart" subtype="book" n="4">

<div type="textpart" subtype="chapter" n="1">
<head>GALENI DE COMPOSITIONE MEDICAMENTORVM PER GENERA
<lb/>LIBER IV.</head>
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="1">Cap. I.</num></label> Primus sane liber in alborum emplastroconfecturis
<lb/>tum aliis tum eorum, quae ulceribus cicatricem
<lb/>aegre ducentibus conveniunt, finitus est, ubi distinximus
<lb/>communiter appellata dysepulota, <hi rend="italic">cicatricem difficulter admittentia,</hi>
<lb/>ab iis, quae proprie maligna dicuntur et ipsa
<lb/>nimirum dysepulota. Quoniam vero quaedam saniei humorumque
<lb/>ulceratis partibus influentium vitio cicatricem aegre
<pb n="13.653"/>
<lb/>admittunt, quaedam ipsa affecta sede influentem succum qualibet
<lb/>probum corrumpente, ulcera secundo modo habentia,
<lb/>dysepulota et cacoëthe proprie nominant, in quibus interdum
<lb/>totam partem affectam excidere vel adurere nonnulli
<lb/>coguntur aut medicamentis crustam inducentibus aut igne
<lb/>utentes. At quum ampla sit latitudo utrinque in eo, quod
<lb/>alterum altero magis minusve dysepulotum malignumque
<lb/>est, tantum medicantium medicamentorum esse numerum
<lb/>oportet, quantus ipsorum quoque ulcerum extiterit. Merito
<lb/>igitur omnes, qui unum duntaxat medicamentum ulceribus
<lb/>malignis cicatricem inducere promittens habent, successu
<lb/>crebro frustrantur. Nam duo minimum, quae idem poHicentur
<lb/>eandemque facultatem ostendunt, diversa alioquin inter
<lb/>se non simpliciter majoris minorisque, verum, ut apertissime
<lb/>dicam, maximi ac minimi ratione, in promptu adesse illi
<lb/>convenit, qui omnia id genus vitia curare proposuerit.
<lb/>Quemadmodum igitur commentario therapeutices methodi
<lb/>in universis affectibus primam omnium communem auxiliorum

<pb n="13.654"/>
<lb/>facultatem inveniri docebamus, dein materias, quibus
<lb/>illa continetur, ita nunc quoque in ulceribus dysepulotis
<lb/>generalem medicamentorum, quibus illa curabuntur, factdtatem,
<lb/>quae tandem sit, prius inventam esse oportet. Indicata
<lb/>vero mihi est et haec in illo opere, quum quidem nullus
<lb/>vitiosus habitus ulceratas partes infestat, duos scopes
<lb/>habens, unum, ut id quod influit repellat, alterum, ut quod
<lb/>affectae parti inhaeret infixumque est discutiat. Haec autem
<lb/>contrariae vires praestant, siquidem influxum reprimunt,
<lb/>quae sunt astringentia medicamenta, discutiunt impacta
<lb/>jam exceptaque trahendi potestate praedita. Porro
<lb/>quae astringunt ut plurimum exasperant atque hac occasione
<lb/>molesta sunt, trahentia vero ac digerentia ex alto humiditates
<lb/>non citra acrimoniam id efficiunt. At acrimoniam
<lb/>dolor quidam necessario sequitur ulceratum partem mordens.
<lb/>Atque sic propter dolorem, quae exasperantia mordentiaque
<lb/>concitant, humores ulceratis partibus influentes
<lb/>irritari contingit, unde quoque ulcus phlegmone obsideri
<pb n="13.655"/>
<lb/>exedique. Ex quibus dictis colligitur ulceribus dysepulotis
<lb/>praesidia inveniri difficulter posse, multo magis adhuc Illa..
<lb/>lignis. Quare talis medicamentorum materia, quoad ejus
<lb/>fieri possit invenienda est, unde ulcus citra dolorem siccescat,
<lb/>quod accurate fieri nulla ratione licet medico ignorante
<lb/>quem effectum medicamentum exhibitum ostenderit.
<lb/>Quippe ambobus <hi rend="italic">componentibus</hi>, mordente puta et astringente,
<lb/>necessario validum existit, verum sordes et humiditatis
<lb/>copia id genus ulceribus incumbens veluti propugnacula
<lb/>quaedam ulceratis partibus facta, medicationem medicamentis
<lb/>valentibus exolvunt. Itaque attendendum est
<lb/>quantum primus usus humiditatis in ulcere desiccaverit, vel
<lb/>si etiam sordes habeat, quantum harum quoque absterserit,
<lb/>ac ita secundum tertiumque uti illo debemus donec purum
<lb/>et siccum ulcus apparuerit. Ubi vero primum id tale conspexeris,
<lb/>ad aliud medicamentum te conferes ejusdem quidem
<lb/>speciei, sed priore imbecillius; nam validiora dum
<pb n="13.656"/>
<lb/>mordendo ulcus dolorem inserunt, fluores movent et phlegmonas
<lb/>concitant. Quod si rursum multo imbecillius priore
<lb/>medicamentum adhibeas, ulcus humidum sordidumque evadet.
<lb/>Hac igitur parte artificio utens medicus, eo qui solo
<lb/>experimento innititur melior est, quod sciat ulcus non alia
<lb/>medicamentorum facultate curari quam dum affecta pars
<lb/>eam siccitatem consequatur, quam in naturali statu sita possidebat,
<lb/>quod factum intelligimus, ubi neque tenuis amplius
<lb/>sanies influat, neque pus producatur. Hanc dispositionem
<lb/>ulcera nanciscantur, quo dixi modo siccescentia, hoc est,
<lb/>adstricta discussaque, dein ubi sicca quidem fuerint, verum
<lb/>sordida adhuc appareant, detersoriis medicamentis repurgantur,
<lb/>de quibus ipsis quoque nonnihil in opere de simplicibus
<lb/>medicamentis commemoravimus. Omnis autem absolutissima
<lb/>methodus est tractatu de morbis curandis perscripta,
<lb/>in quo prius exercitatum esse convenit, qui hinc
<lb/>perfecte frugem reportaturus est. Hoc vobis, amici, quibus
<lb/>ista scribuntur, constare manifesto admodum novi, itidem
<pb n="13.657"/>
<lb/>rationem sine exploratione in operibus facta probabilem non
<lb/>esse, quae nunc a me dicuntur, demonstrant. Etenim vidistis
<lb/>subinde illis ipsis medicamentis, quibus sine methodo
<lb/>medici quidam utentes nihil proficiebant, multa me ejus
<lb/>generis ulcera perfanasse. Quamobrem in memoriam redueite
<lb/>medicamenta citra demorsum exiccantia, sunt autem
<lb/>ipsorum pleraque metallica. Atqui hoc etiam memineritis
<lb/>quod combustis elotisque mordicatio, quae prius adfuit, edomatur
<lb/>ac interit. His igitur in praesentia uti vobis licet,
<lb/>elutis quidem in pueris, eunuchis, mulieribus et qui molli
<lb/>natura carne sunt praediti, item qui ad sentiendum habiles
<lb/>admodum sunt et <hi rend="italic">vitioso succo</hi> laborant. In aliis corporibus
<lb/>etiam illota usurpare potueritis mane primum ipsa iis,
<lb/>qui curantur, ubi probe concoxerint, adhibentes. Si vero
<lb/>et corpus totum praeparationem quandam requirat et hanc
<lb/>prius factam esse oportet, praecepimus de his in commentario
<lb/>de morbis curandis. Nonnullis siquidem vel purgatio
<pb n="13.658"/>
<lb/>sola sufficit, quibusdam sanguinis detractio, aliis utraque
<lb/>haec adbibere profuerit. Sunt in quibus superjacentem varicem
<lb/>excindere opus est, vel lieni vel jecinori prospicere,
<lb/>aliquibus ambientes ulcus partes scarificare, quemadmodum
<lb/>interdum labrorum callos amputare. Si horum nullo egemus,
<lb/>humoris copia simul cum sordibus inspicienda est, atque
<lb/>ita ad idoneum medicamentum veniemus, rursus simplicium
<lb/>singulorum memores, quae desiccant, non tamen ulceris
<lb/>sordes abstergunt, item quae abstergunt quidem, non
<lb/>tamen probe desiccant. Quae vero utrumque possunt efficere,
<lb/>prospiciemus ex quoto quodque ordine existat, quod
<lb/>maximum inter ea censeo, quae ad curationem pertinent,
<lb/>neglectum tamen medicinalis materiae scriptoribus. Nam hi
<lb/>foli omnes ipsius vires dicere studuerunt, sicut etiam Dios..
<lb/>corides, quem nulli eorum, qui in ea quasi arena deinderunt,
<lb/>secundum esse quispiam dixerit. Ego igitur deinceps
<lb/>omnia medicamenta recensebo, quae ulcera citra mordicalienem
<lb/>exasperationem que manifestam exiccare possunt. Incipiam

<pb n="13.659"/>
<lb/>a metallicis, quibus etiam terrae species adnumerantur.
<lb/>Porro quum varie inter se differant in eo, quod magis
<lb/>minusque siccent, a mediis orsus ad vehementius vel
<lb/>obscurius exiccantia me conferam. Siccant igitur modice
<lb/>Lemnia sphragis et cadmia atque hac magis ea, quae sua
<lb/>sponte nascitur citra permutationem, in torrentibus aut
<lb/>rivis ac in Cypriorum montibus aliisque in locis inventa;
<lb/>praecipue vero ubi metalla sunt. Porro consuevi eam magis
<lb/>siccantem reddere per aestatem in sole pluribus deinceps
<lb/>diebus terens ex aceto aut vino colore gilvo, Inlu
<lb/>stantia pellucido, cujusmodi est in Italia Falernum, in Asia
<lb/>Tmolite, quod vinorum maxime siccare natum est. Hoc
<lb/>genere comprehenditur et Ariusium in Chio natum, item
<lb/>odoratum Lesbium in Erefo et Methymna. His succedunt
<lb/>omnia vetera, quum ex albis et astringentibus inveterata
<lb/>sunt, in Italia Signinum, Tiburtinum et Marfum, in Sicilia
<lb/>vocatum ab incolis Aminaeum, in Asia Aphrodisieum et
<pb n="13.660"/>
<lb/>Misynm. Sufficit enim mihi facultatum universalium veluti
<lb/>exempla exposuisse. Jam vero cadmiam ex aceto acri simililiter
<lb/>multis per aestatem diebus in sole praeparo, siccatamque
<lb/>repono, ut ulceribus malignitatem assumentibus inspergi
<lb/>possit. Valentius hoc medicamentum est chalcitis
<lb/>combusta eodem modo prius in pulverem redacta, per se
<lb/>autem ignem non experta tam valens medicamentum est,
<lb/>ut crustas faciat. Lotam igitur ipsam, deinde siccatam habere
<lb/>satius est, minus enim Iota quam usta desiccat ac longe
<lb/>mitior est minusque mordax. Persimile huic medicamentum
<lb/>est etiam aerugo combusta, quae vero ignem non experta
<lb/>est, fortissimum medicamentum est, sicut etiam chalcitis, verum
<lb/>haec nonnihil etiam astringit et ea multo magis chalcanthum,
<lb/>quod inter metallica maxime siccat, at aerugo
<lb/>hujus facultatis omnino particeps non est Misy autem et
<lb/>fori, ut didicistis, chalcitidi genere cognata sunt ex una, ut
<lb/>ita dicam, radice producta, tenuius tamen misy apparet ac
<pb n="13.661"/>
<lb/>minus mordax et urens, crassius fori est et utroque siccat
<lb/>imbecillius, quemadmodum et stibi majorem astringendi siccandique
<lb/>vim ac furi possidet. Porro diphryges appellatum
<lb/>medicamentum ulceribus aegre humiditatis vitio ad cicatricent
<lb/>venientibus aptissimum est, valide namque siccat,
<lb/>etsi modice mordeat. Enimvero id quoque praeter acrem
<lb/>tum qualitatem tum potentiam vim habet astrictoriam, quas
<lb/>tamen ambas fortiores et chalcitis cruda et chalcanthum
<lb/>repraesentat, sive id masculino genere sive foeminino sive
<lb/>neutro appellasse quis malit, nam hoc vobis semper succurrat,
<lb/>de nominibus contendendum non esse, ubi speculationem
<lb/>ipsius artis usui necessariam ediscere statueritis.
<lb/>Quin et alumen quodlibet ulcera satis exiccat generose
<lb/>astringens. Unde nemo Polis his ad ulcera utetur, sicut nec
<lb/>cruda chalcitide et aerugine, usta vero et haec et misy
<lb/>utilia sunt, ut elota morsum quidem remittunt, verum minus
<lb/>siccant. Itaque lotis ipsis uti tutius est, quoniam permulta
<lb/>corpora, quibus mederi cogimur, unam quandam dispositionem

<pb n="13.662"/>
<lb/>habent, qua vehementem commorsum ferendo
<lb/>non sunt. Audivistis autem ipsa frequenter, sed et nunc
<lb/>iterum commemorabo atque ad omnem sequentem sermonem
<lb/>memoriter teneri operae pretium esse arbitrabor.
<lb/>Quae igitur plethora vitiosoque succo laborant corpora,
<lb/>ad haec quae tenera carne praedita et ad sentiendum insigniter
<lb/>habilia sunt, facile ex morsu phlegmonem recipiunt.
<lb/>In carne molli praeditorum numero continentur mulieres
<lb/>videlicet candidae, pueri, eunuchi, viri cute alba, insuper
<lb/>qui regionem frigidam incolunt, humidi hi quoque et pituitofi,
<lb/>coque molles et albi, quemadmodum ii, qui calidum
<lb/>tractum inhabitant, ut Aegyptum et Arabiam, duros corporum
<lb/>habitus et siccos sortiuntur. Itaque horum vobis
<lb/>veluti memoribus appositurus sum quandam et aliam medicamentorum
<lb/>simplicium materiem, quae malignis ulceribus
<lb/>curandis sit idonea. Sarcocolla igitur et ichtbyocolla et his
<lb/>magis adhuc chrysocolla tali facultate praedita est. Huc
<lb/>optime facit et plumbum combustum, post hoc fori stibique,

<pb n="13.663"/>
<lb/>haec quoque combusta, insuper plumbi recrementum
<lb/>probe siccat, quemadmodum et ferri squama, evidentius tamen
<lb/>stomomatis. Porro aeris squama praeter quam quod
<lb/>siccat etiam abstergit purgatque, unde pura quoque ulcera
<lb/>efficit, quod reliquae squamae non possunt. Quare si haec
<lb/>omnia medicamenta arida ulceribus malignis ac contumacibus
<lb/>inspergis, mirifice videbis citra medicationem ea desiccari,
<lb/>sicut ubi buccinorum testas concrematas, purpura..
<lb/>rum, ostreorum, aliorumque id genus adhibueris. Quin et
<lb/>quod Graece diaphanes, Romanis lapis dicitur speculatis,
<lb/>ex iis est quae leniter ac sine morsu exiccant, qui ustus
<lb/>ulceribus aegre cicatricem admittentibus non item malignis
<lb/>ac rebellibus conducit, quippe minus exiccat quam illa
<lb/>requirant. ldem potest vitrum ustum ac ignitum illud, quod
<lb/>in calefactoriis aerariorum fabrorum officinis consistit. Caeterunt
<lb/>Aegyptiae spinae fructus, galla omphacitis, id est
<lb/><hi rend="italic">immatura,</hi> rheon, malicorium, radices, lierbaeque non paucae
<lb/>ultra siccandi etiam astringendi facultatem habent. Nam
<pb n="13.664"/>
<lb/>et aristolochia, iris, acorum, artemisia, panacis radix, argemone,
<lb/>chamaeleontis nigri radix, cyperum, dracunculus,
<lb/>gladiolus, affatim exiccant. His evidentius adhuc centaurium
<lb/>et polium, quibus paulo imbecillior est terra nomine ere v
<lb/>tinias, uti valentior est ampelitis. Talis sane medicamentorum
<lb/>simplicium ad ulcera maligna ac contumacia materies
<lb/>existit. Extrinsecus autem nonnulla ipsis apponuntur, quae
<lb/>quidem per se vehementis potentiae gratia nen admoveri,
<lb/>sed aliis misceri solent, veluti aerugo ignem nondum exporta,
<lb/>calx viva et illota et molle aphronitrum, quod re
<lb/>vera aphrolitrum est; quanto enim spumantius, tanto praestantius
<lb/>est utraque facultate, tum qua minus mordet tum
<lb/>qua magis discutit. Didicistis enim et in opere de simplicibus
<lb/>medicamentis tenuiora crassioribus hac facultate inter
<lb/>omnia, quae simili specie comprehenduntur, praecellere.
<lb/>Porro nihil tam nobis evitandum est quam medicamenta
<lb/>generis oleosi, quae Hippocrates malthacodea, id est <hi rend="italic">molli-</hi>
<pb n="13.665"/>
<lb/><hi rend="italic">cina</hi>, nominat, cujusmodi sunt omnes adipes, praesertim
<lb/>porcorum, dein resinae, postea cera, alia vero ratione et
<lb/>quae indurata remolliunt, malactica Graecis dicuntur, non
<lb/>conveniunt, galbanum, bdellium, gutta ammoniaci, styrax,
<lb/>medullae, item alio modo acria, piper, gingiber, sinapi,
<lb/>canchri, multaque ejus generis alia.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="2">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="2">Cap. II.</num> <hi rend="italic">Quomodo medicamentis siccis modo commemoratis
<lb/>in ulceribus ad cicatricem aegre venientibus
<lb/>et malignis utendum sit</hi>.</label> Hujusmodi ulcera vitioso plena
<lb/>humore necessario existunt, pleraque vero ipsorum etiam
<lb/>sordes copiosas continent. Quoniam ergo siccum aliquod
<lb/>medicamentum ipsis sumus insperscri, convenit prius ea
<lb/>linteolo molli, puro et sicco extergere. I.bi ulceris cavitatem
<lb/>medicamento impleveris, latum linteum emplastri laluis
<lb/>attenuandis accommodati extrinsecus superdandum est,
<lb/>atque huic rursus linamentum undique aequale foris inji..
<lb/>ciendum, cui spongiam ex aqua aut vino tinctam applicabimus.
<lb/>At in primis curandum est ut spongia frigida permaneat,

<pb n="13.666"/>
<lb/>quod ex facili fiet, si frigida ipsam continue citra
<lb/>deligaturae solutionem foveas. Sed fasciam ei injicere
<lb/>circumdare debes, ut Hippocrates in commentario de sra-.
<lb/>cturis edocuit, maximam laesionem fore ratus ex deliga tura
<lb/>quae ad elegantem formam, non usum conducit. Si igitur
<lb/>fascia una fuerit, inferne sursum tribuenda est sive tibia
<lb/>sive genu sive talus sive cubitus sive manus summa sive
<lb/>alia quaevis pars laboraverit. Quod si duabus uti veli^, ut
<lb/>in fracturis, altera a parta affecta <hi rend="italic">sursum</hi> feretur duntaxat,
<lb/>altera deorsum prius, mox in superiore parte desinet, eodemque
<lb/>cum priore perveniet. Quamobrem hasce fascias
<lb/>ex linteis non panniculos esse, ut omnes novistis, expedit.
<lb/>Tertio autem quoque die non singulis solvendum membrum
<lb/>est, sic ut aqua non adhibita, quo dixi modo nuper, molli
<lb/>puro et sicco linteo saniem ulceri abstergas. At si ambientes
<lb/>ulcus partes phlegmouodes quippiam repraesentent, humistum
<lb/>medicamentum latum extrinsecus platysmati superaccommodandum

<pb n="13.667"/>
<lb/>est ex meo phoenicino, non simpliciter
<lb/>liquefacto, sed cui plurimum, quoad fieri potest, vini astringentis
<lb/>adjectum sit. Neque tamen obvio quovis oleo liquare
<lb/>ipsum convenit, verum si rubor quispiam vel omnino calor,
<lb/>in circumpositis ulceri partibus exuperet, astringente
<lb/>et restigerante aliquo id faciendum est, sunt hujusmodi
<lb/>myrteum et melinum, si haec non adsint, adhibeto quod
<lb/>omphacinum et omotribes nominant. Si durities major extiterit,
<lb/>oleo veteri vel ricinino, ipsum phoenicinum liquefacies.
<lb/>Sed tutius suerit, si nihil in ambiente ulcus loco
<lb/>vitiosi appareat, superpositae regioni, liquidum medicamentum
<lb/>admovere, quod repellat, siquid prius vel pravum vel
<lb/>plus quam par est influat, maxime cum in crure ulcus obortum
<lb/>superpositam venam varicosam habeat. Quae dum
<lb/>magna est ac colore nec rubrum nec probum sanguinem,
<lb/>sed atriorem magisque melancholicum continere videtur
<lb/>excidenda venit. Interim vero contigit ut vena tali excifa

<pb n="13.668"/>
<lb/>ulcus statim ad cicatricem veniret, etsi jam annum
<lb/>durarat, verum ipsius loco juxta divisionem, ubi vena erat
<lb/>excisa, ulcus malignum ac contumax oriretur, cui cicatrix
<lb/>induci non potuerit. Igitur id genus vitiis praestat, viribus
<lb/>aegri consultis a venae incisione auspicari, deinde medicamento
<lb/>purgare, melancholicum humorem vel cum hoc etiam
<lb/>pituitosum educente, quoniam is quoque una nonnunquam
<lb/>cum melancholico influit dum varices generantur. Postea
<lb/>ipsam venam ulceri suprapositam in longum scarificare
<lb/>commodum est. Ubi abunde vacuaris ei ipsi venae sectae
<lb/>prius medendum. Postquam exacte jam cicatricem ducere
<lb/>videtur, tunc maligni ulceris curationem, ut praedictum est,
<lb/>aggredere. Jam vero lien interdum male affectus, vitiosi
<lb/>talis humoris auctor est, sicut et jecur. Quibus ubi prospexeris,
<lb/>sic tandem ad ulcus curandum venire oportet. Pari
<lb/>modo, si universum corpus cacochymum vel plethoricum
<lb/>existat, prius expurgare vacuareque ipsum expedit quam
<pb n="13.669"/>
<lb/>medicamentum ulceri admoveas. Porro intra ulceris per
<lb/>arida medicamenta curationem quotiescunque solveris, advertendum
<lb/>est qualemnam in parte effectum ediderint.
<lb/>Sciendumque ac in memoria habendum quod quae desiccare,
<lb/>non autem detergere valent, cujusmodi sunt illa,
<lb/>quae astringendi qualitatem obtinent, ulcus purum non efficiunt,
<lb/>at quae praeterquam quod siccant, adhuc etiam detergunt,
<lb/>ea non modo siccam, sed puram quoque totam
<lb/>partem exulceratam efficiunt. Praeterea notandum venit
<lb/>pura ulcera ab iis medicamentis unde prius, quum essent
<lb/>sordida, nihil medicationis percipiebant, nunc morderi.
<lb/>Quae causa est ut a valentioribus abstersuriis medicamentis
<lb/>ad mitiora minusque mordacia digrediamur, ubi ulcus
<lb/>ad amussim purum invenerimus, quemadmodum rursus in
<lb/>sordidis ad magis abstergentia transimus, nisi ex mordicatione
<lb/>sordida apparuerint. Hoc siquidem medicis etiam bonis
<lb/>existimatis nonnunquam imposuit, ut ad absterscrium
<lb/>valentius acriusque se conferrent, unde iterum ulcus erosum

<pb n="13.670"/>
<lb/>ex aequo sordidum vel etiam magis adhuc, altera
<lb/>solutione visum fuerit carne a medicamento colliquata ipsum
<lb/>foedante, nam in pravam saniem degenerat colliquescens
<lb/>caro. Caeterum quicquid ex his ipsis tenuioris consistentiae
<lb/>est, a medicamento discutitur, reliquum ibidem circa ulcera
<lb/>concretum sordes ipsis redditur. Quare animum attendere
<lb/>oportet utrum ulcus carne, quae subest, exesa ac colliquescente
<lb/>sordidum evaserit, an quia medicamentum sordibus
<lb/>auferendis aptum requirat, impositum vero tale non sit.
<lb/>Indicat autem ulceris major facta cavitas, tum orae rubenHores
<lb/>calidioresque, quum medicamenti acrimonia fordescat.
<lb/>Forsan igitur supervacaneum fuerit in praesenti commentario
<lb/>compositorum medicamentorum usus rationem modumque
<lb/>adscribere, quippe in methodo curandi explicatum,
<lb/>at quae necessaria sunt et magnam noxam afferunt,
<lb/>neglecta satius est bis terve, ut fidelius memoriae inhaereant,
<lb/>repetere. Ponamus igitur et hoc etiam in talium usu
<pb n="13.671"/>
<lb/>cerum curatione, si quidem citra totius corporis noxam
<lb/>fieri poterit, aegro a balneo abstinere, perfricari linteis largiter,
<lb/>mox oleo, deinde halteribus exerceri, si crus fuerit
<lb/>affectum, vel cursu, si partes superiores male habeant. Quod
<lb/>si a balneo temperare sine totius corporis noxa non poterit,
<lb/>solvere deligaturam non oportet, verum ut ligatum
<lb/>est, membrum lavare et aquam calidam ex spongia exprimere,
<lb/>aliamque mox frigidam infundere, ut nullus in deligatura
<lb/>calor sit reliquus. Jam si curatio succedere videam
<lb/>tur, etiam absque spongia alligata sanari potest, si phoenicinum
<lb/>liquefactum, ut dixi, extrinsecus imponas, et citra
<lb/>spongiam, quae fasciis comprehensa velut in fracturis, aegrotae
<lb/>corporis parti orbiculatim circumdatur.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="3">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="3">Cap. III.</num> <hi rend="italic">Compositio medicamentorum emplastris
<lb/>similium</hi>.</label> Quoniam malignorum et difficulter cicatricem recipientium
<lb/>ulcerum curationis summus est scopus ut medicamentum
<lb/>citra morsum exiccet, aqua vero et oleum
<pb n="13.672"/>
<lb/>maxime omnium humectant, ab eis abstinendum est ita
<lb/>ut nec per se adhibeantur nec siccis, quae recensuimus,
<lb/>misceantur medicamentis. Itaque cera deligenda est neque
<lb/>natura neque vetustate sicca, verum recens et pinguis natura.
<lb/>Qua in sole emollita, aridorum medicamentorum dictorum
<lb/>quodcunque volueris excipere poteris, sin autem
<lb/>fol absit, apud ignem calefacta subigatur et in calidam
<lb/>aquam demergatur, non enim aqua per totam miscetur,
<lb/>sed statim ab ea emollescente defluit, antequam ulceri fuerit
<lb/>imposita. Symmetria vero mixturae est talis. Mediocre
<lb/>medicamentum hoc modo efficitur. Quarta pars metallicorum
<lb/>cerae adjicitur, valentius erit si tertia sumatur. Porro
<lb/>quum ipsa metallica minus, magisque morsu carentia, siccaque
<lb/>existant, virtus in iis quae magis siccant intendetur,
<lb/>quae minus remittetur, quemadmodum rursus tutior Ieniorum
<lb/>usus est, mordaciorum periculosior. Dictum namque
<lb/>frequenter est, nonnullas naturas corporum tum cutem tum
<pb n="13.673"/>
<lb/>carnes magis sensorias habere, quibusdam has ambas minus
<lb/>esse suasorias. Item pro majoris minorisque sensus ratione
<lb/>doloris etiam affectus sequitur, ut et phlegmones. Accedit
<lb/>huc non mediocris differentia, quod quis molli sit carne
<lb/>vel duriore, boni malique succi vel plethoricus vel vacuus
<lb/>vel medio quodam modo inter enumeratos affectus. Unde
<lb/>colligo unum omnibus idoneum medicamentum praeparari
<lb/>non posse, sed qualecunque ex similibus specie confectum
<lb/>suerit, hoc uti sciet ille, qui methodum isto libro traditam
<lb/>artificiose didicerit. Exempli gratia in subjecta materie, si
<lb/>pares utriusque aeruginis et aeris usti partes misceas,
<lb/>aluminis scissi partis unius dimidium, ut totum tribus vel
<lb/>duabus drachmis et semisse vel unciis totidem constet, fufsiciet
<lb/>decem cerae drachmas adjicere drachmis, decem vero
<lb/>uncias unciis, in temperati et medii facultate medicamenti
<lb/>compositionem. Melius fiet minusque mordebit, si loco aluminis
<lb/>scissilis diphryges accipiat, cujus una drachma integra

<pb n="13.674"/>
<lb/>injecta, quemadmodum aeris quoque et aeruginis, medicamentum
<lb/>erit praestantius. Quod si aeruginem mordacius
<lb/>facturam suspicati lene prorsus ipsum fieri postulemus,
<lb/>ustam apponimus. Insuper si expurgare fordes statuerimus,
<lb/>aeris squamae drachmae dimidium addetur, ut tota medicamenti
<lb/>symmetria talis evadat. ♃ Aeris, aeruginis ustae, dipbrygis,
<lb/>singulorum partes aequales, hoc est cujusque
<lb/>drachmam unam, aeris squamae drachmae dimidium, haec
<lb/>pingui cera, ut dixi, mollita excipiantur. Ubi siccior paulo
<lb/>fuerit, quam ut commemorata excipiat, miscendum est myr^
<lb/>teum molliendo vel melinum vel lentiscinum vel ricininum
<lb/>vel cyprinum vel omotribes oleum vetus vel recens Hispanum,
<lb/>vel quod apud nos ex oleae surculis praeparatur.
<lb/>Aut si omnino nihil oleosum medicamento adhibere
<lb/>placet, laricem resinam admisceto, cujus si copia non est,
<lb/>terebinthina ejus loco utendum. Caeterum hoc semper in
<lb/>memoria tenendum est iis, qui haec legunt, maxime ad primum,
<lb/>quod dictum est, tanquam praestantissimum venien
<pb n="13.675"/>
<lb/>dum esse, mox ad secundum et tertium, deinde ad alia,
<lb/>quae post tertium sunt, ceu pro medicamentorum virtutis
<lb/>et potentiae proportione sermonis ordine nobis usurpantibus.
<lb/>His igitur auditis quispiam, simplicium medicamentorum
<lb/>facultatibus intellectis, stijudicare poterit quae majores
<lb/>nostri ad ulcera maligna medicamenta conscripsere, sicut
<lb/>verbi gratia Asclepiades cognomento pharmacum in tertio
<lb/>exteriorum in hunc modum tradidit.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="4">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="4">Cap. IV.</num> <hi rend="italic">Quae medicamenta scripserit Asclepiades</hi>.</label>
 <lb/><hi rend="italic">Ad chironia et curatu difficilia ulcera medicamentum
<lb/>accommodatum</hi>. ♃ Aeris squamae unciam j, aeruginis rasae
<lb/>℥ j, cerae selibram, resinae laricis ℥ j ẞ. Ea quae liquari
<lb/>possunt, aridis effunduntur, quibus exceptis ac curiose
<lb/>mollitis utitor, item platysma exiguum soli affectae
<lb/>parti, ut ulcus tantum comprehendat, injicito. Caeterum
<lb/>ambientes partes medicamento, quod phlegmonem arceat,
<lb/>circumdare oportet, inter curandum tertio quoque die solvere,
<lb/>deinde fomentis mitigare, idemque emplastrum quod
<pb n="13.676"/>
<lb/>a Iatitudine platysima vocatur, abluendo emollire ac rursus
<lb/>imponere donec cicatricem inducere incipiat. Haec est
<lb/>medicamenti scriptura. Pulchre vero auctor ipse adj unxit
<lb/>ad chironia, nominant enim sic ulcera non mediocriter,
<lb/>sed maxime maligna contumaciaque. Generosum hoc medsa
<lb/>camentum est, ut quod ex tertia cerae parte metallica conlineat,
<lb/>aeruginem sane medicamentum valentius, aeris squamam
<lb/>multo illu moderatius, attamen et ipsum generosum.
<lb/>Mediam ac symmetram habet temperiem, ut etiam modice
<lb/>maligna curet, si non triplex, sed quadrupla cerae porlio
<lb/>aliis commixta fuerit, moderatius adhuc extiterit, si quincupla
<lb/>adjiciatur, ut nondum maligna, sed aegre cicatricem
<lb/>ducentia persanet. Quemadmodum etiam si metallicorum sex
<lb/>partes cera capiat, ut si aeruginis et squamae utriusque
<lb/>denarius, cerae duodecim, laricis quot exigit proportio, quae
<lb/>erit si tres ipsius denarii imponantur. At ubi cera pinguis
<lb/>est, etsi minus resinae addatur, spissitudinem quanta sufficit

<pb n="13.677"/>
<lb/>medicamentum habebit, si quidem hujusmodi medicamentis
<lb/>resina ob consistentiam inditur, veluti et myrteum
<lb/>vel lentiscinum. Ego veto Attico nonnunquam oesypo ceram
<lb/>emollitam miscui, ac usu didici vel nihil vel parum
<lb/>adeo medicamentum ab illis, quae sine hoc praeparata sunt,
<lb/>superari. Manifestum autem est me haec ad futuri medicamenti
<lb/>robur referre, nam auxilium ad aliquid spectat, quippe
<lb/>mollius medicamentum ad moderatius maligna magis quam
<lb/>vehementius conducit. Ubi igitur ulcus ipsum minus malignum
<lb/>est, orae vero ochthodeis, <hi rend="italic">praetumidae ac durae,</hi>
<lb/>potior in his est oefypus. Benefacit etiam his cervi vitulique
<lb/>medulla, quam laevem ante factam cerae prius admifuere
<lb/>oportet, dein sic in unitatem coactis iis metallica
<lb/>trita, ut in pulverem redigantur excipienda sunt, ut quae
<lb/>medicationem pariant. Omnia vero sicca ac terrestria medicamenta,
<lb/>quantum satis est, antea laevigentur, ut est galla,
<lb/>cytinus, malicorium, Aegyptiae spinae fructus, quoniam id
<pb n="13.678"/>
<lb/>genus omnia aegre fiunt laevia, sicut facile quae ex succis
<lb/>et liquoribus resiccatis proveniunt, myrrha, aloe, acacia et
<lb/>quae his sunt genere finitima. Caeterum recte Asclepiades
<lb/>ad finem superioris medicamenti scripti haec verba adjecit,
<lb/>et haec triduo solvito fomentisque mitigato, idemque emplastrum
<lb/>ablutum emollito rursusque apponito. Nisi enim
<lb/>diutius cuti medicamentum adhaeserit, nihil efficiet. Quod
<lb/>et plerosque medicos latuit arbitrantes, si ter die saniem
<lb/>ab ulcere deterserint, melius se facturos iis, qui bis idem
<lb/>faciunt, qui vero semel solvunt, ab ipsis quoque aegris tanquam
<lb/>negligentes male audiunt. Convenit hic quoque vos
<lb/>meminisse; quod in plerisque nostris commentariis dictum
<lb/>est, qualitates videlicet omnium vicinorum corporum mutuo
<lb/>in se quicquam agere, etsi alterum ipsarum multo sit
<lb/>validius- Hac namque ratione specie quodammodo inter se
<lb/>similes fiunt spatio temporis, tametsi permultum differant,
<lb/>ubi autem qualitas medicamenti curando corpori similis
<pb n="13.679"/>
<lb/>specie fuerit, utilitas major sequitur. His igitur rationibus
<lb/>qui primus emplastro ante imposito uti statuit laude dignus
<lb/>est, et nos ipsum sequi multo magis decet, quum quod
<lb/>ratione invenit experientia comprobatum cognoverimus.
<lb/>Nec temere triduo quoque ipsum foveri, singulis videlicet
<lb/>solutionibus praecipit, nam quia valens medicamentum est,
<lb/>merito lenitionem desiderat. Satius igitur est in ulceribus
<lb/>non ita malignis ceram quadruplam vel quincuplam ante
<lb/>horum simul metallicorum esse. Post hoc medicamentum,
<lb/>aliud Asclepiades deinceps tradidit, quod his constat. ♃
<lb/>Aeruginis uncias ij, squamae unc. ij, diphrygis unciam
<lb/>unam, cerae libram unam, laricis ℥ iij. Haec rursus symmetria
<lb/>simplicium medicamentorum eadem est, quae superioris,
<lb/>solo diphryge superans, alia certe omnia priorum
<lb/>duplicata sunt. In illa enim scriptura aeruginis et Equaallie
<lb/>utriusque unciam unam adjiciebat, cerae modum amoabus
<lb/>triplo majorem, siquidem omnes uncias sex ejus
<lb/>admiscendas censuit, resinae vero semunciam supra utriusque

<pb n="13.680"/>
<lb/>metallici portionem. Secunda scriptura illius quidem
<lb/>loco unciae et semissis tres imponendas jubet, metallicorum
<lb/>vero pro una uncia singulorum duas, cerae libram,
<lb/>cum in priore scriptura selibram immittat. Clarum
<lb/>itaque est diphryges solum in secunda eum apposuisse. Ac
<lb/>si unciam ipsius immittendum aliis duplicatis praecipit,
<lb/>modo simplicibus universis in priore scriptura mixtis diphrygis
<lb/>semunciam addideris, talem medicamenti confecturam
<lb/>habiturus es. ♃ Squamae unciam j, aeruginis unciam
<lb/>j, cerae selibram, resinae Iaricis unciam j ẞ, diphrygis
<lb/>semunciam. Eadem omnino et haec est priori, si diphryges
<lb/>excipias, quod tam moderatum est medicamentum ut etiam
<lb/>solum inspersum ulceribus, quae cicatricem difficulter admittunt,
<lb/>medeatur, similiter et aes ustum. Valentior autem
<lb/>longe aerugo, ut vel sordida admodum et humida curandi
<lb/>terminos excesserit, si Polam eam inspergas, exedit enim
<lb/>et mordet insigniter. Porro in chironiis ulceribus aliis
<pb n="13.681"/>
<lb/>mixta medicamentis tantum de vehementia quidem facultas
<lb/>tis suae remittit, auget autem illorum, ut compositum ex
<lb/>omnibus medicamentum fiat praestantissimum. Qua vero
<lb/>ratione praedictis medicamentis aerugo mixta fuerit, hac
<lb/>et viva calx exigua proportione aliorum multis a quibusdam
<lb/>adjecta. Extincta mediocre est medicamentum, elota
<lb/>prorsus laeve et mordacitatis expers. Hoc igitur emplastrum
<lb/>exempli gratia adscripsi, quod juvenes in particularibus
<lb/>exerceri velim, nec universalibus solis esse contene
<lb/>tos. Rursus autem revocato ad initium sermone ad Andromachi
<lb/>medicamenta digrediar.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="5">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="5">Cap. V.</num> <hi rend="italic">De scriptis ab Andromacho emplastris ad
<lb/>ulcera maligna</hi>.</label> Apponam igitur causa exempli quae ex
<lb/>compositis medicamentis ad cacoëthe ulcera convenire nsn
<lb/>probata sunt, ab iis exorsus quae scripsit Andromachus,
<lb/>quem non in j uria queas accusare, quod citra distinctionem
<lb/>medicamenta tradiderit. Hac enim omissa permultos medicos

<pb n="13.682"/>
<lb/>male ipsis uti contingit, ideoque nonnunquam scopum
<lb/>mirifice assequi, interdum. ab illo errare permultum delabentes.
<lb/>Quum igitur par esset ut ipse diceret, hoc ipsum
<lb/>validissimum est, ab hoc rursus aliud moderatissimum, hoc
<lb/>vero imbecillimum, ille omnia subinde scripsit, nulla distinctione
<lb/>apposita. Auspicatur igitur ea ipsa hoc titulo. <hi rend="italic">Cicatricem
<lb/>inducentia</hi>. Mox ita subdit. ♃ Cadmiae tostae libram
<lb/>unam, chalcitidis ustae lib. j, cerae libras quatuor, resinae
<lb/>aridae libras tres, myrtei libras tres, vinum aridis miscetur.
<lb/>Ab his vero deinceps in hune modum scribit ad verbum.
<lb/><hi rend="italic">Medicamentum ex ladano.</hi> Et symmetria apposita
<lb/>iterum deinceps ait. <hi rend="italic">Aliter, ut Alcimum</hi>. Deinde hic quoque
<lb/>symmetriis expositis infert inquiens. <hi rend="italic">Medicamentum ex
<lb/>hordeo</hi>. Post hujus compositionem in hanc sententiam iterum
<lb/>scribit. <hi rend="italic">Aliud cicatricem inducens</hi>. ♃ Resinae siccae
<lb/>drach. xviij^ diphrygis Ʒ iv, spumae argenti drach. xvj, cevae
<lb/>Ʒ x, olei heminae quartam partem, ut hoc sit ei medicamentum
<lb/>ab initio sextum. His subjungit iterum alia sex
<pb n="13.683"/>
<lb/>unicuique praeponens. <hi rend="italic">Aliud.</hi> Volens nimirum cicatricem
<lb/>inducens nos inaudire. Quinque igitur sunt epulotica quibus
<lb/>uti mos est nec malignis nec aegre cicatricem ducentibus
<lb/>idoneis. Sextum ad ulcera quidem dysepulota, id est
<lb/>quae cicatricem disiiculter recipiunt, non tamen jam ad maligna
<lb/>valet. Reliqua vero sex adjecta malignis prosunt, viribus
<lb/>invicem diversa, quibus alterutrum oportebat, nempe
<lb/>vel rationalem ac methodicam disciplinam conficiendo, adscripsisse
<lb/>in eorum vehementia differentiam, tanquam nobis
<lb/>intellecturis ad maligniora ulcera valentioribus utendum remediis,
<lb/>ad mediocria imbecillioribus, vel empiricorum more
<lb/>posuisse, quaedam horum medicamentorum phagedaenicis,
<lb/>in summaque exesis ac pastis esse utilia, quaedam cavis,
<lb/>quaedam vehementer sordidis, iis vero qui phlegmonodem.
<lb/>simul aut scindiosum affectum habent aut labra ulceris dura
<lb/>vel praetumida vel nigra vel alterius cujusquam coloris
<lb/>singulis propria, horum autem nihil ille effecit. Postea sex
<pb n="13.684"/>
<lb/>facultates cicatricem inducendi ordine retulit, quarum ego
<lb/>compositionem cum propriis distinctionibus narraturus sum.
<lb/>Primum itaque ab eo scriptum, quod tamen a principio septimum
<lb/>est, satis validum, ut quod aequale habeat pondus
<lb/>aeruginis et squamae, remisit autem minustque vim ipsius
<lb/>cerae mixtura, quae octo partes utriusque sigillatim, quatuor
<lb/>amborum simul explet. Etenim aeruginis et squamae cujusque
<lb/>unciam miscere praecipit, cerae uncias octo, admodumque
<lb/>commode cavit, qui id <hi rend="italic">composuit</hi>, miscere aliquod
<lb/>lene, oleum dico et sevum et oesypum et butyrum et resinam.
<lb/>At si pinguis cera non adsit, metallica aegre miscebuntur.
<lb/>Ac si juxta ignem vel in sole calido miscere ipsa
<lb/>cogamur, paulo post medicamentum indurescet. Quapropter
<lb/>quum ulceri suerit impositum, sanum suum aeger durum
<lb/>contingere putabit, quippe ejusmodi medicamenta omnia
<lb/>talem habent usum. Si vero calidis manibus tractetur, tantum
<lb/>ex ipsis recipit magnitudinis ut emollitum dilatatumque

<pb n="13.685"/>
<lb/>toti ulceri imponatur, atque etiam oras contegat. Quum
<lb/>altum ulcus extiterit, totum ipsius cavum medicamento indito
<lb/>replebitur, postque hoc rursus aliud platysma superaccommodabitur,
<lb/>quod et labra comprehendat. Huic deinde
<lb/>rursum linteus pannus frigida madens tantus undique olujicitur,
<lb/>ut medicamentum occultet. Postremo extrinsecus
<lb/>spongia mollis fascia ex linteo excepta vel semel vel bis
<lb/>affectam partem orbiculatim ambiente tantae magnitudinis,
<lb/>quo totum ulcus cum labris ac superpositorum ipsis aliquid
<lb/>subjectorumque complectatur. Deligatio a duobus
<lb/>principiis fiat, vocant sic, quoties tota pars media vinculi
<lb/>affecto loco incumbat, caput autem utrumque in oppositum
<lb/>deducatur. Postremo si pannus tam sit validus ut semel
<lb/>injectis spongiam tuto contineat, illic terminis consuetur,
<lb/>eo quod superfluit, forfice adempto, sin imbecillis, rursus
<lb/>utrumque caput ducetur simili robore ad id, quod affectum
<lb/>est, attractum, quod in primis observare convenit, cum
<pb n="13.686"/>
<lb/>in primo fasciae trajectu tum vel maxime in secundo. Quin
<lb/>nec illius oblivisci te oportet, cujus primus, quorum ad
<lb/>nos memoria pervenit, Hippocrates inventor exilit, olim
<lb/>ab omnibus ante ipsum medicis, nunc ab iis, qui artem
<lb/>parum legitime didicerunt commissi. Putant enim satius esse
<lb/>partem exulceratam incompressam servare, utrinque vero
<lb/>ligamentum ei circumponere, quod quam sit incommodum
<lb/>ac noxium, Hippocrates demonstravit. lgitur ubi haec primo
<lb/>die peregeris, altero aqua frigida spongiam perrigato. Si
<lb/>ambiens aer calidus et siccus fuerit, bis hoc ter ve in dies
<lb/>singulos faciendum est, ac deligatura tertio quoque die solvendo,
<lb/>per hiemem etiam quarto. Caeterum inspicienda est
<lb/>a medicamenti vi facta alteratio tum in ulceris cavitate
<lb/>tum in labris tum in locis ea ambientibus. Porro unde
<lb/>haec discas, libri de temperamentis suppeditabunt, nec non
<lb/>in opere therapeutices methodi de his ulceribus tractatum
<lb/>est. Vel enim siccius vel humidius vel calidius vel frigi
<pb n="13.687"/>
<lb/>dius, quam prius et totum membrum affectum et singulae
<lb/>ejus partes apparuere. Insuper considerabimus, nunquid ex
<lb/>orsa ademptum sit, vel emollitae quodammodo vel attanuatae
<lb/>sint, item colorne mutatus et an fordium copia eadem
<lb/>remanserit. Unde cognosces utrum fortius vel mollius
<lb/>vel simile priori medicamentum imponendum veniat- Poteris
<lb/>sane et primum ipsum ex facili immutare, si mollius
<lb/>voles reddere, mixto inter molliendum paululo cujusdam
<lb/>olei astringentis aut myrtei aut rosacei aut melini aut lentiscini
<lb/>aut mastichini aut cyprini, sin validius aut squama aut
<lb/>aerugine, ex quibus utrisque paulum adamussim laeve reddes,
<lb/>ut subigendo adjicias. Nos, uti novistis, vel mite aliquod
<lb/>medicamentum ulceri i n spargimus, eique medicamentum
<lb/>emplastrodes superimpouimus. Nulli dubium est mitia
<lb/>medicamenta mihi dici, diphryges, farcocollam, chalcitidem
<lb/>ustam, item combustum et aes et aeruginem et chalcanthum,
<lb/>quae ignem non experta, acria omnia sunt, usta, moderata
<pb n="13.688"/>
<lb/>lota post ustionem, lenia mordacitatisque fiunt expertia.
<lb/>Praestat autem, sicut praediximus, et emplastrum mixtioni
<lb/>adaptare, aliquodque ex aliis medicamentis imponere, quorum
<lb/>deinceps meminit Andromachus, idque non modo simplicium
<lb/>facultates sed mensuram quoque inspicientes, ut in
<lb/>eo, quod jam commemoravimus. Quatuor enim partes cerae
<lb/>cum aeruginis et squamae utriusque una miscentur, tres
<lb/>fortius ipsum efficient, sicut quinque imbecillius. Eodem
<lb/>modo in aliis agendum est, puta in eo, quod praedictum sequitur
<lb/>octavum ordine tali symmetria. ♃ Chrysocollae
<lb/>drach. duas, squamae drach. duas, cerae drach. sex, diphrygis
<lb/>drach. duas, spumae argenti drach. octo, rosacei vel myrtei
<lb/>parum. In hoc medicamento chrysocolla et diphryges
<lb/>ipsa per se inspersa malignis ulceribus curandis sufficiunt.
<lb/>Squama validius, asperius mordaciusque medicamentum est,
<lb/>eoque argenti spumam auctor admiscuit subveritus squamae
<lb/>violentiam cupiensque ipsam mollioris medicamenti
<pb n="13.689"/>
<lb/>mixtura mitigare ac exolvere. Sin absque cera quatuor illa
<lb/>juxta dictam temperaturam misceas, medicamentum aridum
<lb/>inspersile habiturus es ad malignorum ulcerum curationem
<lb/>non inefficax. At ubi emplastrum facere conaris, cera miscenda
<lb/>est. Et propter metallicorum copiam necessario etiam
<lb/>liquidorum in praesenti facultate meminit Andromachus,
<lb/>rosacei nempe et myrtei, cera namque modica nimis est
<lb/>pro metallicorum modo. Quum igitur chrysocollae, squamae
<lb/>et diphrygis binas drachmas, argenti spumae octo
<lb/>misceri jubet, quatuordecim videlicet universas efficiens,
<lb/>vel ceram pinguem permultam ^el oleosum aliquod medicamento
<lb/>affundere debebat. In superiore medicamento cera
<lb/>quadrupla metallica superabat, unde spuma argenti ablata
<lb/>ex aliis licet medicamentum componere, quemadmodum ego
<lb/>nonnunqt am factitavi. Quod si fiat, myrteo non opus erit,
<lb/>cera, ut diXi, pingui adhibita, si dura sit, liquidum aliquod
<pb n="13.690"/>
<lb/>miscere oportebit. Quamobrem nonnulli in id genus medicanentis
<lb/>cerae apposuisse videntur, alii novae, alii recentis,
<lb/>non per lovem ipsius aetatem, sicut in aliis medicamentis,
<lb/>sed humiditatem requirentes. Est etenim re .vera melior
<lb/><hi rend="italic">nova, sed</hi> non jam ut bimulam trimulamve rejicias. Caetarum
<lb/>ad sequens emplastrum ire tempus est, quod habet
<lb/>in hunc modum. ♃ Diphrygis drach. lxxxiv, argenti spumae
<lb/>drach. ccxl, cerae drach. cccxviij, olei heminas vj. Poterit
<lb/>autem hoc medicamentum ulceribus nondum malignis,
<lb/>verum cicatricem aegre recipientibus eam obducere, quoniam
<lb/>exiccat, sed non valide, ut quod post <hi rend="italic">ipsum scribitur</hi>
<lb/>minori tamen symmetria conficiendum est, idem enim ei
<lb/>hoc est. ♃ Diphrygis drach. xiv, argenti spumae drach. xl,
<lb/>cerae drach. liij, olei myrtei ℥ x. Nam Andromachi medicementa
<lb/>horum sescupla sunt. Hoc igitur cicatrici obducendae
<lb/>re vera est respondens ex cadmia consecto e^ glyceae
<lb/>nominatae, de quibus sequenti sermone dicemus. Huic subscriptum

<pb n="13.691"/>
<lb/>validius quidem est, non tamen primo ex lnTce
<lb/>sex, verum septimo a primordio finitimum, in quo squamam
<lb/>et aeruginem cerae quadruplae commiscuit, diphrygis
<lb/>enim adhuc drach. xvj, argenti spumae drach. xlvisp cerae
<lb/>drach. lxvj adjicit. Inde horum copiae gratia coactum est
<lb/>myrtei olei heminam j ẞ affundere. Numeretur ergo boe
<lb/>quoque inter ea, quae cicatricem generant. Quod statim subj
<lb/>ungitur ejusdem generis est, mitissimum vero minimeque
<lb/>mordax ex plumbo combusto et eloto, spodio, cadmia, diphryge
<lb/>et terebinthina compositum. lenonem ait galbanum
<lb/>quoque miscere, quod mihi praedictis videtur superfluum.
<lb/>Scribit igitur ipsius symmetriam talem. ♃ Eloti plumbi
<lb/>drach. duas, spodii drach. quatuor, cadmiae tantundem drach.
<lb/>quatuor, diphrygis drach. unam, alias quatuor. Excipit ea
<lb/>terebinthinae drach. lex. lenonem dicit galbani addere
<lb/>drach. ẞ, ut. drach. iv. Siquidem ceu molliendis labris callosis
<lb/>ac duris; coque vermcosis appellatis id facit, probe
<pb n="13.692"/>
<lb/>admiscet, sin ad ulceris malignitatem et contumaciam, non
<lb/>item; tametsi enim galbanum quoque receperit, etiam sic a
<lb/>malignorum ulcerum pravitate vincetur. Magis autem verisimile
<lb/>videtur duodecim haec ordine se consequentia medicamenta
<lb/>ad cicatricem ducendam idonea scripsisse. Etenim
<lb/>praeter duo ex ipsis, puta septimum a principio et octaVum,
<lb/>alia omnia ulceribus quidem aegre ad cicatricem vementibus,
<lb/>sed nondum malignis medentur. Rem duodecisuum
<lb/>inter ea similiter quidem cicatricem obducit, imbecillius
<lb/>autem est quam maligna persanet. Compositio quoque
<lb/>hujus haec capit. ♃ Molybdaenae drach. centum, diphrygis
<lb/>drach. sedecim, soreos drach. decem, misyos cyprii tosti
<lb/>drach. octo, resinae terebinthinae drach. octo, cerae drach.
<lb/>quadraginta, myrtei drach. quadraginta. Porro minoris symmetriae,
<lb/>quae huic proportione respondeat, omnia ejusmodi
<lb/>medicamenta conficere oportet, scientem ipsa confestim duram
<lb/>ac saxeam duritiem acquirere. Tantum igitur cujusque
<lb/>praeparare satius est, quanti usus fuerit, praesertim si hiems
<pb n="13.693"/>
<lb/>usum ipsorum excipiat. At si quartam singulorum partem
<lb/>capias, molybdaenae quinque et viginti drachmae erunt,
<lb/>quatuor diphrygis, duae et famis soreos, tosti misyos duae,
<lb/>terebinthinae Ʒ ix, alias ij et cerae et myrtei pares portio .
<lb/>nes, utriusque decem, amborum simul videlicet viginti. Porro
<lb/>in omnibus ejus notae medicamentis illa quae liquari pessunt,
<lb/>liquesacta et refrigerata, deinde rasa siccis diligenter
<lb/>in pulverem redactis admisceto. Nam si liquida ipsis assondas,
<lb/>saepe fient grumi cerei <hi rend="italic">en ce r ides</hi>, maxime quum frigus
<lb/>fuerit. In sole ferventi si mixtura fiat, licet ea superfundere,
<lb/>movendo Vehementer rudicula primum, deinde cochleario ;
<lb/>praestat autem in silice. omnibus rusticulum palmae
<lb/>esse ramusculum. Haec Andromachus indistincte, sicut diximus,
<lb/>duodecim medicamenta tradidit, hoc ipsis tantum communiter
<lb/>praeponens, epulotica, hoc est ad cicatricem inducendam
<lb/>idonea. Ego vero differentiam ipsorum manifesto^
<lb/>ut arbitror,^ exposui, quae cordatum virum ad dextrum
<lb/>particularium usum veluti manu ducere queat. Insuper aliorum

<pb n="13.694"/>
<lb/>multiplicis usus medicamentorum meminit, ut ad alios
<lb/>plerosque affectus, ita ad ulcera aegre cicatricem ducentia
<lb/>aptorum, quae nos sermone procedente percensebimus, uti
<lb/>medicamenta polychresta aggrediemur. In praesentia peculiariter
<lb/>de iis sermo nobis est, quae ad maligna et dysepulota
<lb/>faciunt, eaque potius maligna, quae chironia nonnullis
<lb/>appellantur, quemadmodum et ipsi Andromacho. Ordine
<lb/>itaque ex duodecim medicamentis modo relatis, quum
<lb/>duo ad carbunculos prodiderit, unum ad herpetas, quartum
<lb/>aliud post tria hisce verbis conscripsit. <hi rend="italic">Lsculoticum ad chirouia
<lb/>Dioscoridis.</hi> Magis varium quidem medicamentum
<lb/>componens, non tamen septimo illo suprascripto valentius,
<lb/>in quo ceram quadruplo copiosiorem quam utrisque, nempe
<lb/>squamae et aeruginis, miscebaL At in nunc proposito pauciore
<lb/>cera metallicorum proportione injecta, liquari ipsam
<lb/>pauco myrteo jubet aut rosaceo, quantitate eorum non adipripta.
<lb/>Jam Vero universam ejus sententiam ex Audiom

<pb n="13.695"/>
<lb/>achi verbis apponam. <hi rend="italic">Cicatricem obducens ad chironia,,
<lb/>Diescoridis.</hi> ♃ Chrysocollae drach. ij, aeruginis rasae draclu.
<lb/>ij, squamae draclu ij, cerae draclu vj, diphrygis drach. ij,
<lb/>spumae argenti drach. octo, rosacei vel myrtei modicum,
<lb/>ut liquefiat. Hoc medicamentum ad amussim superiori isti
<lb/>convenit, quod inter cicatricem obducentia Iocum, ut dixi,.
<lb/>octavum obtinet post id positum, quod squama atque aemgine
<lb/>constat, sola illud aerugine nimirum superans. ldeoque
<lb/>cicatricem illud inducentibus adscripsit, majora tamen
<lb/>de ipso pollicetur, ad chironia convenire id dicens. Et vere
<lb/>post hoc quoque optimi medicamenti mensionem facit in
<lb/>istum modum. <hi rend="italic">Medicamentum obducendis cicatricibus ex
<lb/>collectaneis Primionis ad desperata.</hi> Hoc nomen, desperata,
<lb/>ulcera illa, quorum curationem plerique aggressi non
<lb/>absolverunt, sed tanquam ab insanabilibus destitere, ei signifleat.
<lb/>Fidendum huic medicamento, quod praeter alia usu
<lb/>quoque probatum est. Hanc autem ejus compositionem scribit.
<lb/>♃ Soreos Ʒ xxiv, aluminis scissilis drach. xvj, malicorii draclu
<pb n="13.696"/>
<lb/>sedecim,calcis vivae drach. sedecim, thuris drach. triginta duas,.
<lb/>gallae drach. triginta duas, cerae drach. centum viginti, sevi vitulini
<lb/>drach.centum sexaginta, olei veteris hemin.unam. Haec
<lb/>est simplicium medicamentorum symmetria ad praesentis compositi
<lb/>praeparationem. At quomodo illud praeparandum sit
<lb/>omisit, ut in aliis etiam multis, quae confecturae narrationem
<lb/>requirunt, nam in hoc quidem vel admodum facilius
<lb/>est, ut paulo post dicemus. Caeterum vos scire inprimis
<lb/>volo, ut si quando vitulinum pingue desideretur, ejus loco
<lb/>vetus suillum, quod nominant axungiam, admiscendum,
<lb/>verum salis expers et non multorum nimis annorum. Vetus
<lb/>itaque oleum abunde satis discutit, sic adeps quoque,
<lb/>idque citra mordicationem ambo efficiunt, bubulus similiter
<lb/>quidem discutit, sed non aeque morsu caret, medium locum
<lb/>obtinet vitulinu.s, quo porcino acrior, hoc bubulo mollior.
<lb/>Itaque medicamentum, quo de sermo institutus est validis.sima
<lb/>continet, lori, alumen scissile, malicorium, gallam, non
<pb n="13.697"/>
<lb/>discutiendi facultate eximia, sed astringendi, ut vocant, praedita.
<lb/>Clarum est autem gallum semper adficiendam esse,
<lb/>quae vocatur omphacstis, id est <hi rend="italic">immatura,</hi> alumen vero Aegyptium
<lb/>et scissile, cujus penuria rotundum, quod scissili
<lb/>quidem est crassius, sed non minus astringens. Quod autem
<lb/>malicorium putamen mali granati vocatur, omnes noverunt.
<lb/>Brevi adeo tempore viget, si velis aridum contundere
<lb/>et in pulverem redigere, seu laevigare, namque dum arescit
<lb/>malicorium, imbecilliorem quoque vim sortitur, cum
<lb/>humore ejus discusso pereuntem. Quare tutius est lucemlentum
<lb/>prius ex vino decoquere, donec optime laevigari
<lb/>possit. Vinum autem austerum prorsus, sed neque recens
<lb/>esse oportet, nam austera nisi vetera sint, crassarum partium
<lb/>existunt, neque vetustum adeo, ut jam acre existat,
<lb/>etenim recens penitiora corporis non permeat, vetus acre
<lb/>et mordax est. Ergo aetate medium potius est, quod plurimum
<lb/>intra quinque et decem annos consistit. Postulat lucus

<pb n="13.698"/>
<lb/>hic in memoriam reducere, quod multi saepe dictarunt
<lb/>de austeris, acerbis, in totum de astringentibus vinis, dbis
<lb/>et medicamentis, ac primum de harum vocum significationibus
<lb/>agendum est. Austerum enim Graecis idem sibi
<lb/>vult quod mediocriter astringens, acerbum quod valide ac
<lb/>vehementer id facit. Genus utrique commune astructionis
<lb/>vocabulo signatur, non etiam utrum valide an obscure ea
<lb/>fiat declarante. Omnia igitur astringentia contrahunt ac
<lb/>densant meatus, ad haec vinciunt ac continent partium sibi
<lb/>invicem cohaerentium substantiam, atque minus magisque
<lb/>hoc pro astrictionis quantitate efficiunt. Caeterum stringendo
<lb/>ac densando summa corporis, quod astringitur virtus illorum
<lb/>excluditur et in altum ire prohibetur. Ob quam rationem
<lb/>pulchre nonnulli medicorum hujusmodi medicamentis
<lb/>alia tenuium partium et acri potestate praedita, indere
<lb/>cogitarunt, a quibus veluti ductae astringentium vires in profundum
<lb/>corpus perveniant. Hoc igitur medicamenti propositi

<pb n="13.699"/>
<lb/>auctor consideravit, qui calcem vivam ei addiderit,
<lb/>at in Andromachi libro calcis vox omissa est, vivae nomen
<lb/>adscriptum, medicis compendii gratia et pleraque alia sic
<lb/>interpretantibus. Nimirum igitur in ipsis medicamentis ad
<lb/>ulcera vix cicatricem recipientia et maligna compositis,
<lb/>squama simpliciter apposita, citra adscriptionem aeris et
<lb/>scissile sine vocabulo aluminis, et terebinthina, absque adjectione
<lb/>resinae, subaudimus quae ipsi sic in dictione omiserunt,
<lb/>quemadmodum et nunc in vocabulo, viva, calcem,
<lb/>nuncupant enim per excellentiam ipsam restinctam et vivam,
<lb/>appellatione non minus et aliis, quae uruntur, ac
<lb/>commodata. Itaque viva calce mixta emplastri hujus auctor
<lb/>acerbis medicamentis validum compositum reddidit, ut virtus
<lb/>ejus in imum usque penetret, Quoniam vero ex valentissimis
<lb/>consertura est, ac nullum mitigatorium nec leniens
<lb/>nec concoquens aliquod continet, merito thus ei, quod puri
<lb/>movendo medicamentum est, admiscuit. Si igitur sicco composito

<pb n="13.700"/>
<lb/>uteris, ulceri ipsum inspergens sic vehemens admodum
<lb/>esset, mordax, asperum et exedens, at quia emptastrum
<lb/>id facere proposuimus, perspicuum est unicuique resinam
<lb/>vel ceram vel adhuc adipem vel medullam miscendam
<lb/>fuisse, ac si nondum ex his emplastri spissitudinem acceperit,
<lb/>oleum aliquod affundendum. Quum autem addo aliquod,
<lb/>inaudiendum est tibi praeterquam quod proprie et
<lb/>simpliciter oleum dicitur, etiam quod cum adfectione rosaceum
<lb/>nominatur oleum vel myrteum vel cyprinum vel ejus
<lb/>generis aliquod, distinctum namque est jam saepius quid
<lb/>discriminis sit rosaceum unguentum dicas an oleum rosaceum,
<lb/>et unguentum cyprinum an cyprinum oleum, aliaque
<lb/>similia. Merito igitur ejuscemodi medicamentorum mixturam
<lb/>non eandem omnes fecerunt, qui id genus emplastra
<lb/>composuere. Nam quod plures hujus differentiae causae
<lb/>existant, non ratione, sed mea ipsius experientia deprehendi.
<lb/>Nonnunquam enim ex paucis numero simplicibus
<pb n="13.701"/>
<lb/>medicamentum subito praeparavi, interdum ex pluribus^
<lb/>alias ex plurimis vel omnibus ejusdem generis. Insuper
<lb/>quia nonnulla apud nos abunde copiosa, quaedam ex toto
<lb/>non essent aut paucissima eo tempore, ex iis quae habebam,
<lb/>medicamentum composui usu ita postulante, deinde
<lb/>quum experimento id probatum invenissem, ita semper usarpavi.
<lb/>Saepe fortiora quaedam medicamenta composita, quaedam
<lb/>imbecilliora, ultro facere instituens, ut variis affectibus
<lb/>accommodata haberem, diversas compositiones agressus sum,
<lb/>praeterea hac ratione motus, quod pars exulceratione laborans
<lb/>plures requirat facultates, ut quum simul et cava est
<lb/>et fluida et sordida et oris praetumida ac dura et fluxionem
<lb/>ex superioribus recipit. Si namque medicamentum ad
<lb/>omnia, quae sic exulceratis partibus acciderunt, valere cupias,
<lb/>diversarum virium materias miscere necessarium est. At si
<lb/>unum aliquod primum, quod urget, sanare studeas, aliis neglectis,
<lb/>non est quod medicamentorum varietatem requiras.
<pb n="13.702"/>
<lb/>Clarum est igitur et illos, qui ante me ejusmodi medicamenta
<lb/>confecerunt, ob praedictam rationem dissensisse, veluti
<lb/>verbi gratia in proposito medicamento vitulinum pingue
<lb/>auctor cepit, quod oras induratas emolliat. Proinde d nplicem
<lb/>ei usum adhibere debebat, unum ut molliusculo medicamento
<lb/>ad unitatem siccorum faciendam, quae primum erant
<lb/>utilia, alterum ut et ipsum aliqua partis affectae symptomata
<lb/>seu accidentia persanaret. Verum multo utilius medulla cervina
<lb/>induratis oris adhibetur, quae si non adsit vitulina,
<lb/>sin utraque desideratur, humida aliqua et non acris resina.
<lb/>Nam omnes resinae humiditatis gratia simul et viscositatis,
<lb/>quam habent cognatam, sicca medicamenta veluti colligant,
<lb/>quia vero non evidentem habent acrimoniam, ulcus nequaquam
<lb/>irritant. Quapropter nonnulli merito talibus medicamentorem
<lb/>conjecturis admiscuerunt vel terebinthinam vel
<lb/>laticem nominatam resinam. Meminisse autem vos inter
<lb/>componendum oportet illius etiam, quod a plerisque medicorum
<lb/>negligitur, a quibusdam per ignorantiam committitur.

<pb n="13.703"/>
<lb/>Credunt enim institoribus vetus oleum dare se affirmantibus,
<lb/>ignari quomodo ipsius loco vendant adipem suillum
<lb/>veterem ex oleo communi liquatum temperatumque,
<lb/>sed membranulis prius diligenter nxemtis, apparet enim
<lb/>sic, crassem inspicientibus, si odoreris, vetustatis graveolentiam
<lb/>repraesentat, similitudo igitur est foetoris, qui vero
<lb/>utriusque ad unguem meminit, manifesto alterum ab altero
<lb/>discernit, alia siquidem est odoris adipis, alia veteris olei
<lb/>proprietas. Accedit huc, quod crassitudo ipsius adulterati
<lb/>continua non est nec similaris, quemadmodum olei veri.
<lb/>Quin et crassius in vasis fundo, tenuis in summo evadit,
<lb/>ob quod etiam id adulterantes permovent, dum emptoribus
<lb/>tradunt. At si re vera quoque sit oleum sine tali astu sua
<lb/>sponte natum, nomen quidem hoc obtinet vetus, vis autem
<lb/>trimi non est propinqua trigenario, aut quod annorum quatuor
<lb/>est, nullam consinitatem cum quinquagenario habet,
<lb/>siquidem temporis spatio, quum inveterarunt tum oleum,
<lb/>tum adeps mordacitatem quandam acquirunt^ Sed haec quidem

<pb n="13.704"/>
<lb/>sunt maxima, maxima vero et facultatis permutatio,
<lb/>maximam enim digerendi facultatem tum oleum, tum adeps,
<lb/>quando inveterata sunt, habent. Atque hoc ego expertus
<lb/>fum ideo, quod oleum ac adipem vetustissima forte quadam
<lb/>haberem a patre multis annis observata, quae ipse rursum
<lb/>ambo admodum juvenis adhuc copiosa reposui, ut jam inveteratis
<lb/>eis uti possem, ubi patris essent consumpta. Sed
<lb/>etiam post haec iterum ambo saepe recondidi, ut vetustescerent,
<lb/>tantaque mihi nunc illorum copia est, quanta vel
<lb/>centum annis victuro sufficiat. Propterea medicamentum,
<lb/>de quo sermo est, oleum et adipem quadraginta annorum
<lb/>recipiens, semper apud me ulcera diuturna praeter modum
<lb/>maligna quam opinio ferret melius sanavit. Sunt hujusmodi
<lb/>ulcera, in quibus ipsa affecta pars in tam vitioso habitu
<lb/>consistit, ut quamvis sanguis nutriendi causa ad eam
<lb/>perveniens probe sit concoctus, tamen mutet ipsum corrumpatque,
<lb/>sive id quod influit adeo pravo succo praeditum
<lb/>est, ut etiam sipara nihil passa fuerit, ab illo certe
<pb n="13.705"/>
<lb/>ipso solo erodatur. Mirifice igitur medicamenti compositor
<lb/>astringentia medicamenta repellendi facultate praedita assumpsit,
<lb/>ut nihil parti affectae dum curetur influat, quaedam
<lb/>discutienda, ut sanies in laborante parte contentae
<lb/>per halitum discutiantur vacuenturque. Symmetria vero
<lb/>ipsorum ita habet. Aluminis scissilis et malicorii, ut quae
<lb/>validissime astringant, minus injecit, utriusque drachmas
<lb/>sedecim in idem miscens, <hi rend="italic">soreos sesquiplum</hi> utriusque,
<lb/>hoc est drach. viginti quatuor, minus quidem astringentis,
<lb/>non minus autem siccantia, scissilis quoque et malicorii
<lb/>aequales utriusque portiones indidit, gallae ad triginta
<lb/>drachmas duas apponens, ut omnes ex medicamentis
<lb/>drachmae octoginta octo colligerentur. His opposuit valide
<lb/>digerens et siccans medicamentum, calcem vivam contentus
<lb/>sedecim denariis, qui astringentium vires sufficiunt deducere.
<lb/>Centum igitur et quatuor denariis ex metallicis medicamentis
<lb/>collectis plus quoque thuris adlicere conveniobat,

<pb n="13.706"/>
<lb/>et hoc mitius evasisset medicamentum, quo copiosius
<lb/>illud repecisset, caeterum vehemens ipsum servare curans,
<lb/>minus adjecit. Tibi autem licet bifariam ipsum componere;
<lb/>nam ubi priora quinque contriveris, omniaque simul commiseris,
<lb/>acervo in duas portiones diviso alteri parti sedecim
<lb/>thuris drachmas, alteri duplum indito, deinde liquato,
<lb/>et postquam refrigeraveris, radito ceratum ex liquabilibus
<lb/>medicamentis confectum, quod et ipsum in duas partes
<lb/>sejungito, alteram ei, quod plus thuris habeat, alteram re^
<lb/>liquo admiscens. Atque de cerae et adipis symmetria prima
<lb/>conjectura latitudinem magnam satis obtinet, nobis haud
<lb/>plane intelligentibus, quale tandem crassitudine medicamen..
<lb/>tum futurum sit, at postquam omnia mixta fuerint, clarumfit,
<lb/>tenerius an durius aequo sit redditum. Quare in
<lb/>altera compositione diligentius nobis conjectandum est et
<lb/>de his ipsis et simul cum his de oleo. Ut enim citra rationasum
<lb/>methodum medicamenta componere, ita vim illos
<pb n="13.707"/>
<lb/>sum certo et accurate cognoscere sine experientia nemo
<lb/>potest. Hoc itaque medicamentum Andromachus ipse desperatis
<lb/>auxiliari dixit. Ab hoc vero deinceps quoddam ad
<lb/>paronychias tradidit. Ac post hoc rursus sic ad verbum
<lb/>scripsit. <hi rend="italic">Ad maligna ulcera in Valeria Secunda</hi>. Subaudiendum
<lb/>nimirum est, usus sum. Materia sane medicamenti
<lb/>innuit curatione quidem se a vehementibus relinqui, sed
<lb/>posse ea, quae vehementium medicamentorum adhibitione
<lb/>irritantur, mitigare. Compositio itaque eius haec capit. ♃
<lb/>Tyrrhenicae drachmas octo, subaudi videlicet cerae, sevi
<lb/>taurini drachmas quatuor, terebinthinae drachmas quatuor;
<lb/>plumbi usti drachmas quatuor. Linamentis excepto utitor.
<lb/>Haec ipsius verba sunt. Male autem fecit, quod ad quae
<lb/>maligna convenire id dicat, non declaravit, nec quod vehemens
<lb/>sit aut mitigatorium adfecit, diversa namque sunt
<lb/>mitigatoria medicamenta. Nam quaedam tantillum etiam
<lb/>affectus juvant, nonnulla vero vel paululum offendunt, alin
<pb n="13.708"/>
<lb/>qua nec juvant nec offendunt, sed dolores tantum leniunt,
<lb/>de quibus alias agemus, multa eius generis longo usu explorata
<lb/>scripturi, ac quaedam mirifice adeo symmetriis composita,
<lb/>ut omnino juvent, interdum etiam ipsos tantum
<lb/>affectus agrestium, ut ita dicam, ulcerum perfanent. Verum
<lb/>ex illorum materie est cera Tyrrhenica et plumbum ustum,
<lb/>non tamen terebinthina et taurinum sevum. Verum de ejusmodi
<lb/>ulceribus ac medicamentis sermo, ut dictum est, pecubaris
<lb/>in posterum nos expectat, nunc de curatu difficilibus
<lb/>vel chironiis vel quomodocunque appellasse velis, disiferere
<lb/>propositum est, ex quorum numero sunt et haec
<lb/>quinque universa in quarto Critonis libro conscripta.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="6">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="6">Cap. VI.</num> <hi rend="italic">De medicamentis a Critone scriptis. Medicamentum
 <lb/>ex ladano</hi>.</label> <hi rend="italic">Optimum medicamentum epulaticum
<lb/>ex .ladano. Convenit praetumidis cum duritia
<lb/>ulceribus et cavis, deligatum vero membrum in diem
<lb/>quartum continendum est</hi>. ♃ Picis aridae c, aeruginis
<lb/>rasae Ʒ xxiv, aeris ulli Ʒ xv, squamae rubrae Ʒ xxiv, ladani

<pb n="13.709"/>
<lb/>℥ ix, argenteae spumae lib. iij. olei sextarium j ẞ,
<lb/>vini optimi sextarium j ẞ. Hoc emplastrum praeparavi et
<lb/>ego materia recepta, quae nullum mollicinum medicamentum
<lb/>contineret, sic enim vocat Hippocrates omne, genus
<lb/>medicamentorum, quae connatam humiditatem habent,
<lb/>qualis in pingui est singulisque oleosis medicamentis et qui dem
<lb/>in ipso oleo et aqua. Quin et resina ceraque mollirinum
<lb/>quippiam obtinet. In medio ipsorum, dico autem siccorum
<lb/>temperamento et mollicinorum, pix consistit, coque
<lb/>ambobus generibus citra offensam admiscetur, quemadmodum
<lb/>tum argenti spuma tum arida medicamenta, quae
<lb/>circa mediam temperiem versantur, etiam si nonnihil ad
<lb/>utrumvis excessum interdum declinent. Hoc genere comprehenditur
<lb/>pix quoque, quae secundum siccitatis ac hunuditatis
<lb/>oppositionem manifesto jam a mediis recessit, faeundum
<lb/>atteram oppositionem calefaci entium et refrigerantium
<lb/>non item, calefacit enim modice, atque Adeo medicementis,
<lb/>quae pus movent, admiscetur. Quamobrem in
<pb n="13.710"/>
<lb/>proposito medicamento arida pix mediis attribuitur i atque
<lb/>hac magis argenti spuma et alia quae siccandi vim obtinent.
<lb/>Porro quum et hic error committi possit, disputationem
<lb/>de ipsa instituam, theoremate primum ad multa
<lb/>utili in memoriam revocato, quanquam id in aliis operibus,
<lb/>maxime de simplici medicina et therapeutice satis
<lb/>abunde sim exequutus. Calidum enim et frigidum, humidum
<lb/>et siccum medicamentum appellamus, quod corpus
<lb/>nostrum calefacere vel refrigerare vel siccare vel humectare
<lb/>queat, ad optimum hominis temperamentum collatione
<lb/>facta. Medium vero quoddam hoc est inter alia tamperamenta
<lb/>vitiosa, quae etiam calida vel frigida vel humida
<lb/>vel sicca nominamus, a praepollente in ipsis sive qualitate
<lb/>sive facultate sive substantia sive temperie malis dicere, denominationem
<lb/>facientes. Eadem ratione neque, si a luper
<lb/>an te in mixtura elemento universam temperiem denominare
<lb/>velis, rerum scientiam offendes, ostensum enim est in
<lb/>medendi methodo praesidia per indicationem ab ipsis quidem

<pb n="13.711"/>
<lb/>affectibus contrariae illis temperaturae inveniri, a
<lb/>tota vero animantis cujusque natura atque a singularum
<lb/>rursus partium propriae et similis. Unde si et ulcus simplex
<lb/>cavum habeat quis, ab iisdem quidem genere, sed quae
<lb/>non mediocrem differentiam in particularium speciebus habent,
<lb/>curatio sumetur. Atque ob id demonstravimus ulcerum
<lb/>omnino similium quaedam medicamentis, quae admodum
<lb/>siccent, persanata, puta radice panacis, aristolochia,
<lb/>acoro, iride, nonnulla folo thure, licet hoc carnem non inducat,
<lb/>sed illas naturas ad suppurationem perducat, quas
<lb/>aristolochia carne replet. Sicut autem in corporibus curandis
<lb/>differentia particularis permagna est, ita quoque in ulceribus.
<lb/>Nam simplex, cavum et purum ulcus a mediocriter
<lb/>siccantibus curatur, sordidum vero et malignum et oris
<lb/>praetumidis ac duris quidem, sed carne juxta cutem fluida,
<lb/>validissime siccantia requirit. In his igitur ulceribus, quo-.
<lb/>niam et de ipsis verba facimus, thus est adeo imbecillum
<pb n="13.712"/>
<lb/>medicamentum, ut ne pus quidem concoquere vel movere
<lb/>possit. Argenti spuma hoc est validius, sed mediis tamen et
<lb/>ipsum inferius. At pix arida mediorum gregi annumeratur,
<lb/>quemadmodum hanc superat exiccanda aes combustum,
<lb/>chrysocolla et diphryges. Porro evidenter siccat chalcitis
<lb/>combusta, aerugo, misy, atramentum sutorium, aeris squama,
<lb/>atque altero modo quaecunque acerba sunt, galla omphacitis,
<lb/>id est <hi rend="italic">immatura,</hi> malicorium, alumen. Exedunt autem
<lb/>non usta, chalcitis, aerugo, misy et calx. Quae jam vehementissimas
<lb/>facultates habent, in omnibus corporibus eandem
<lb/>actionem ostendere videntur, imbecillia manifestam
<lb/>differentiam indicant. At si mentem adhibeas, neque minus
<lb/>in valentibus medicamentis magnum actionis discrimen deprehendes
<lb/>quam in mollibus et duris corporibus obeunt;
<lb/>etenim mollia citius accendunt, vehemenlius molestant et
<lb/>majores phlcgmonas concitant. Quum igitur haec non modo
<lb/>ad praesentia, sed ad alia quoque multa, quae hoc commentario

<pb n="13.713"/>
<lb/>continentur, utilia dixerim, rursus ad propositum
<lb/>medicamentum revertar, in quo picis aridae Ʒ c, a Critone
<lb/>scriptum fuisse retulimus, argenti spumae lib. iij, quum
<lb/>neutrum propria facultate ulcus malignum persanare queat,
<lb/>verum ut medicamentum, quod componitur, emplastri speciem
<lb/>induat, recte praesidiis admixta sunt. Quantitas autem
<lb/>ipsorum artificiali conjectura sumpta dicto nuper pondere
<lb/>statuta est, cavente hoc illo qui composuit, ne tam exiguum
<lb/>utriusque validis medicamentis misceatur, ut mordacia evidentiaque
<lb/>fiant aegris molesta, vel tam multa mole et pondere,
<lb/>ut ipsorum facultatem dissolvant. Nam aeris squama
<lb/>admodum siccat abstergitque, atque hac etiam magis aerugo,
<lb/>quae ambo efficacia sunt et carnem exedunt. Aes combustum
<lb/>nec a quoquam intendi nec resolvi postulat mediocri facultate
<lb/>praesentibus commodum. Constat autem olei mensum
<lb/>ram ex illis, quibuscum miscetur, et coctionis quantitate
<pb n="13.714"/>
<lb/>conjici, nam quae metallica praeparas ad siccandum sine
<lb/>ullo morsu coquere diutius oportet. Atque haec ratio est
<lb/>cur Crito coctionem quoque ipsis hisce verbis apposuerit.
<lb/>Argenti spumam et oleum coquito, donec aliquatenus coierint,
<lb/>deinde spumam aeris, aeruginem, dum confluxerint
<lb/>et colorem bonum acquirant, mox picem adjicito, posteaquam
<lb/>refrigerata fuerint, ladanum ex vino tritum, observans
<lb/>ne ex hoc adjecto effervescat, postremo supra ignem
<lb/>lenem unita defundito subigitoque. Haec quidem coctionis
<lb/>scriptura est. Licet etiam copiosiore oleo adjecto, diutius
<lb/>coquere primum argenti spumam, deinde his injectam aeruginem,
<lb/>squamam et aes; etenim ubi diutius coquuntur, duplicem
<lb/>in hujusmodi ulceribus virtutem consequuntur, quippe
<lb/>magis siccant et minus mordent. Itaque de aliis simplicibus
<lb/>medicamentis, quae in proposito emplastro Crito percensuit,
<lb/>satis mihi dictum est. Ladani autem sermonem vitavi,
<lb/>quod etiam solum ex vino tritum ulceribus aegre ad
<lb/>cicatricem venientibus conducat, non quia vini facultatem
<pb n="13.715"/>
<lb/>reqmrat, sed qum minus est quam ut emplastro, convemat;
<lb/>sed si oleo admixto id coquas, medicamenti facultatem obtundas;
<lb/>adeo autem validum non est, ut obtundi desideret, quemadmodum
<lb/>aerugo vel chalcitis vel squama vel tale quippiam
<lb/>et propter id mollius. Est autem tale recens, nam ulceribus
<lb/>difficulter cicatricem ducentibus accommodatissimum est.
<lb/>In Cypro igitur, ubi plurimum nascitur, medicus quidam,
<lb/>recens adhuc et molle id genus ulceribus ipsum molliens
<lb/>imponebat, quod si paulum indumisset, ex myrteo emolflebat,
<lb/>hujus inopia ex cyprino vel rosaceo. Aliud autem
<lb/>medicamentum non multo post hoc in quarto volumine Crito
<lb/>hisce verbis conscripsit. <hi rend="italic">Medicamentum ex chamaeleonte,
<lb/>facit ad eadem quae Pyria. .inducit egregie cicatricem
<lb/>ulceribus curatu difficilibus, callosis et veteribus. Medetur
<lb/>itidem ani rhagadiis, condylomatis et duritiis</hi>. ♃ Argenti
<lb/>spumae minam j, cerae minae ẞ, aeruginis minae partem
<lb/>quartam, chamaeleontis octavam, olei minam. Oleum et
<lb/>argenti spumam incoquito, rudicula movens, donec crassitudinem

<pb n="13.716"/>
<lb/>accipiat et fiat melinum, quod ubi feceris, aeruginem
<lb/>inspergito, deinde ceram diligenter liquatam adjicito,
<lb/>et ab igne sublato chamaeleontem indito, quum in unitatem
<lb/>coierint, in mortarium fundito, inique subactum excipite.
<lb/>Hoc medicamentum vice ladani chamaeleontem ejusdem
<lb/>Iane facultatis accepit, ambo namque ulceribus vix sanabilibus
<lb/>cicatricem inducunt. Differunt tamen quod illud aes
<lb/>ustum habeat, minime vero ceram, hoc ceram quidem, sed
<lb/>aes non contineat. Atque hic recte auctor fecit, qui in illo
<lb/>cerae loco ladanum ad siccorum medicamentorum unitatem
<lb/>faciendam usurpaverit, hic vero nihil tale habens ceram
<lb/>miscuit, quae sane remollit mediocriter, non tamen cicatricem
<lb/>generat, potuisset autem et hic plus olei infundere,
<lb/>sicut vetus vel ricininum. Ego vero hujusmodi medicamenti
<lb/>lentiscinum quoque injicio, quod plurium facultatum est
<lb/>particeps, siquidem emollit nonnihil, discutit et astringit,
<lb/>quibus omnibus difficilia cicatrici obducendae ulcera cum
<lb/>oris induratis indigent.</p>

</div>
<pb n="13.717"/>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="7">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="7">Cap. VII.</num> <hi rend="italic">De medicamentis ab Heraclide scriptis</hi>.</label>
<lb/>Opportunum jam est etiam medicamentorum ab Heraclide
<lb/>Tarantino in tertio libro ad Astydamantem scriptorum meminisse.
<lb/>Vir namque fide dignus est, si quisquam alius, qui
<lb/>sola experimentis suis probata commemoret. Is igitur vir
<lb/>hunc in modum conscripsit ad verbum. <hi rend="italic">Adversus vetera
<lb/>ulcera</hi>. Squamae pars una, aeruginis rasae partes quatuor,
<lb/>cerati myrtei partibus octo excipiuntur. Heraclides itaque,
<lb/>tanquam medicis commentarium scribens, adjecit, cerato
<lb/>myrteo excspito. Sunt autem plerique hujus tempestatis tam
<lb/>audaces, ut priusquam a praeceptoribus habitum quendam
<lb/>medicum acquisierint, hujusmodi libris confidentes optimis
<lb/>medicamentis citra methodum utantur, ideoque frequenter
<lb/>de prospero successu frustrentur. alam vero myrtei cerati
<lb/>plus minusve adjicientem nunc humidiore et molliore medicamento,
<lb/>nunc duriore et sicciore uti licet, in primo
<lb/>quidem usu latiore conjectura, sicut dictum est, in secundo
<pb n="13.718"/>
<lb/>propius accedente. Nam ulcus intuentes, si minus quam
<lb/>par est exiecatum sit, vehementius medicamentum reddemus,
<lb/>ut magis siccet; sin plus ac convenit, mollius ipsum
<lb/>copiosioris myrtei cerati mixtura faciemus, quia metallicorum
<lb/>vis non solum ab hoc, sed etiam quovis cerato resolvitur.
<lb/>Ab hoc quum deinceps scripsisset <hi rend="italic">Alia,</hi> inaudite
<lb/>autem videlicet oportet virtus, ista subjunxit: squamae
<lb/>laevigatae acetum assundito ac sub canicula laevigato, mellis
<lb/>spissitudinem faciens, vel incoquito, postquam siccum suerit,
<lb/>in pulverem redactum cerati partes octo misceto, ac utitor
<lb/>ad recentia vulnera et vetera ulcera et rasa et attritus et
<lb/>perniones non nimis ulcerosos. Haec vobis de hoc medicamento
<lb/>sunt intelligenda. Ad alia quidem mediocriter octo
<lb/>partes cerati squamae adfeceris, ad vetera nimium, hoc est
<lb/>curatu difficilia, si partes sex aut quinque illius apponas,
<lb/>nihil I peccabis, valentioribus enim indigent. Inde hanc de
<lb/>medicamento narrationem sic scripsit Heraclides dicens, potes
<lb/>insuper squama super ignem resiccata uti. Illius autem
<pb n="13.719"/>
<lb/>sermo innuit, si alio quopiam tempore medicamentum consiciamus,
<lb/>loco caloris ex sole igne utendum esse, quanquam
<lb/>hujusmodi omnia aestivo sole meliora stant multis
<lb/>diebus trita, quaedam ex vino, quaedam ex aceto. Subtiliora
<lb/>igitur fiunt, quae ex aceto laevigantur, atque ob id
<lb/>melius detrahunt, attenuant siccantque, verum ad cicatrices
<lb/>ducendas ex vino trita meliora. In usu sunt haec prius
<lb/>exiccatis, deinde praeputiatis ulceribus, quae cicatricem
<lb/>aegre recipiunt. Siccabuntur itaque iis, quae valide siccant,
<lb/>purgabuntur per detergenda, cicatricem ducent astringentibus.
<lb/><hi rend="italic">Aliud</hi>. Deinceps aliud medicamentum scripsit Heraelides
<lb/>ejusdem quidem materiae, sed non validum, quia
<lb/>argenti spumae multum eum diphryge mixtum est. Etenim
<lb/>argenti spumae triginta quinque drachmas, diphrygis octo
<lb/>in id conjiciendas esse consulit : atque haec cerato excipit,
<lb/>quod cerae drachmas quadraginta, olei tres heminas capiat.
<lb/>Ego subinde usus sum solo diphryge cum tali cerato, non
<pb n="13.720"/>
<lb/>quidem ad phagedaenica et chironia et putrida, multum
<lb/>enim virtute abest ab iis quae talia curant, sed ad illa,
<lb/>quae citra magnam malignitatem aegre cicatricem ducunt.
<lb/>Quare si et argenti spumam ipsi admisceas, eamque copio.
<lb/>fam, medicamentum reddes imbecillum. Post hoc aliud ad
<lb/>eadem ita scriptum esu ♃ Cerae drach. xij, resinae terebinthinae
<lb/>drach. iij, squamae draclu iv, ladani drach. iv, bitumidis
<lb/>drach. iij. ladanum et squama separatim teruntur, deinde
<lb/>alia liquefacta ex myrteo oleo miscentur ; quod si molle
<lb/>ladanum fuerit, liquefacito. Hac scriptura palam indicavit
<lb/>Heraclides ladanum durum mortario solum ipsum esse laevigandum,
<lb/>humidum simul et molle super ignem liquandum
<lb/>vel solum vel cum oleo modico, quod me non modo in
<lb/>hoc, verum in gutta ammoniaci quoque perpetuo facientem
<lb/>vidistis. Est vero et quod post hoc sequitur medicamentum
<lb/>a Tarantino conscriptum ad eadem hac symmetria
<lb/>compositum. ♃ Chalcitidis drach. viginti quinque, cadmiae
<pb n="13.721"/>
<lb/>drach. xij, ẞ. Seorsum teruntur, vinum aparachyton,
<lb/>id est originale, miscetur, ubi efferbuerint, superfunditur,
<lb/>ut haec modice irrigentur, postea Iaevigantur, donec siccescant,
<lb/>ad haec liquatarum cerae Ʒ I, resinae terebinthinae
<lb/>Ʒ xxx, myrtei heminae partis octavae, cerato e siccis^
<lb/>confecto Ʒ xx, miscentur. Hoc quoque medicamentum
<lb/>nihil habet ex iis, quae malthacode, id est <hi rend="italic">mollicina</hi>, nosti..
<lb/>navimus, verum in mixtione ad ceratum, qui exercitatus
<lb/>est methodis rationalibus a me propositis, is convenientem
<lb/>in singulis ulceribus mixtionis quantitatem commode faciet.
<lb/>Pulchre autem vinum aparachyton, id est cui marina non
<lb/>addita est, calidum chalcitidi et cadmiae affundit, ut qui .
<lb/>chalcitidis acrimoniam caloris ipsius beneficio auferre stu-^
<lb/>deat. <hi rend="italic">Aliud huic proximum insigne medicamentum scriptum
<lb/>est, ex tot et talibus simplicibus compositum</hi>. ♃ Squamae^
<lb/>stomomatis Ʒ iv, aeruginis rasae Ʒij,stn quibusdam exempluribus
<lb/>scriptum est Ʒ j, chrysocollae Ʒ xxv vel xv, cerae
<lb/>Ʒ xxv, in quibusdam vero exemplaribus nec ceram nec
<pb n="13.722"/>
<lb/>aeruginem invenimus. Laevigatis aliis ceram cum resina
<lb/>modica liquesacito, ne medicamentum durescat, ubi commiscueris
<lb/>utitor, desuper autem spongiam aceto expressam
<lb/>imponito. Demetrius Bithynus ajebat ipsam chrysocollam
<lb/>super calente admodum cera exceptam se usurpare. Ostendit
<lb/>item Heraclides hoc in medicamento resinam non primo
<lb/>usu ejusmodi medicamentis misceri, sed ut lentorem quendam
<lb/>ad emplastri spissitudinem conciliandam ipsis exhibeat,
<lb/>praesertim quum cera nec natura pinguis nec recens, sed
<lb/>dura atque arida fuerit, et quidem stomomatis squama
<lb/>praeterquam quod astringendi vim habet, etiam valide exiccat.
<lb/>Demetrium autem Bithynum dixit chrysocolla sola cera
<lb/>excepta uti, quod nimirum recte faciens Demetrius in hunc
<lb/>modum usurpavit, quemadmodum ego quoque saepe non
<lb/>chrysocollam duntaxat, sed alia quoque singula ipsa per se
<lb/>molli cera resolvens ad hujusmodi utor. Nemini vero dubiom
<lb/>est, me alia singula dixisse, nimirum ea, quae id genus
<lb/>ulceribus prodesse. supra recensui, et terere in singulis
<pb n="13.723"/>
<lb/>quae curo aegre sanabilibus ulceribus talia medicamenta
<lb/>cum cera componentem. Interdum enim chrysocollam cera
<lb/>excipio, nonnunquam aes combustum vel squamam, eamque
<lb/>vel stomomatis vel ferri vel aeris, interdum aeruginem
<lb/>vivam vel ustam, sicut etiam misy et chalcitidem.
<lb/>Aliquando ex austeris aliquid miscemus, quorum supra meminimus,
<lb/>quoties id, quod influit, repellere conamur, ex
<lb/>quorum numero est alumen, malicorium, galla, cytini, halaudium
<lb/>aliaque his similia. Itaque fide mihi adhibita,
<lb/>nullum hactenus commemoratum medicamentum repudiandum
<lb/>esse, exercete usus eorum methodum, qua voti compotes
<lb/>fiatis quemadmodum ego. Caeterum quum alia quoque
<lb/>duo haud quaquam contemnenda medicamenta deinceps
<lb/>a Tarantino scripta sint, non abs re mihi visum est, ea quoque
<lb/>addidisse. Eorum itaque prius sic tradidit. ♃ Squamae
<lb/>Ʒ iv, mannae Ʒ iv, aluminis scissilis Ʒ ij, misyos Ʒ ij, trita
<lb/>ex aceto in pastillos digerito, qui singuli pendant Ʒ ij, et
<lb/>reponito. Quum usus poscet, cerae Ʒ iv, alias xl, resinae
<pb n="13.724"/>
<lb/>pityinae Ʒ ij, levi taurini Ʒ iv, liquata refrigerare sinito
<lb/>pastilloque misceto, utitor ad vulnera tanquam glutinatorio
<lb/>et quod inflammationem arceat. Haec quidem Tarantinus.
<lb/>Nos vero sic temperato ad ulcera commode usurpari dicimus,
<lb/>verum ad cacoëthe tale ceratum miscendum non est,
<lb/>quippe cera sola, veluti in prioribus declaratum est, hic
<lb/>sufficit. Ac si ex mollicinis quippiam miscere oportebit, id
<lb/>exiguum myrteum vel cyprinum vel rosaceum esto. Nihil
<lb/>item laedes, si resinam laricem appellatam adj ungas, nec si
<lb/>terebinthinam, quae licet minus idonea sit adversus hoc genus
<lb/>ulcera, non tamen rejicienda estis Alias vero resinas,
<lb/>nisi praedictarum magna sit inopia, miscere non oportet.
<lb/>Sic de favo intelligendum venit, neque enim hoc apponere
<lb/>debemus, nisi ulceris oras emollire cupiamus. Porro quod
<lb/>taurinum pingue inter alia omnia, quae mansuetorum animantium
<lb/>sunt, maxime siccet, non semel audivistis, quippe
<lb/>superat ipsum tenuitate tum leonis tum pardi tum hyaenae
<pb n="13.725"/>
<lb/>adeps. Potius igitur est, ubi adipem miscere oportet, anferinum
<lb/>indere vel magis anserum in pascuis digentium,
<lb/>satis enim est tenuis et mitigans. Jam quum adhuc restet
<lb/>medicamentum superiori proximum, in quo disciplinae principium
<lb/>fecit, ita fatus Heraclides, ipoterion quasi dicas
<lb/>expressionum, praesertim ad teneros, quoniam alterius tum
<lb/>materiae tum virtutis, quam diximus convenire iis, qui
<lb/>valida medicamenta non sustinent, sed mordentur, exagitantur
<lb/>et fluxionem acquirunt, sermonem de eo differemus,
<lb/>quum de id genus medicamentis agemus, exponendum.
<lb/>Nunc ad similia praescriptis descendam, tantum insuper de
<lb/>iis apponens, quod etiam altero libro quem stratiotem, id
<lb/>est <hi rend="italic">militem</hi>, Heraclides in scripsit, eadem medicamenta repetiit,
<lb/>in tertio sibi ipsi duntaxat dissentiens. Hic enim
<lb/>simpliciter scripsit cerae drachmas quadraginta, verum in
<lb/>stratiote appositum est, alii drachmas sedecim; atque hoc
<lb/>rectius est, quia multa cerae mixtura medicamenti vim
<pb n="13.726"/>
<lb/>minuit. Praeterea in libris quos ad Antiochidem scripsit,
<lb/>horum ipsorum medicamentorum meminit Heraclides, atque
<lb/>in primis primi, quemadmodum in his, ita in illis quoque
<lb/>commentatus. <hi rend="italic">Ad nimis quam inveterata et callosa hoc
<lb/>uteris</hi>. Squamae parte una, aeruginis in quibusdam erempluribus
<lb/>punctis distinctum <hi rend="italic">A scriptum</hi> est, in aliis lineam
<lb/>suprascriptam habet oblongam A, ut vel quatuor partes
<lb/>vel unius quartam partem significat. Itidem in praedictis
<lb/>exemplaribus varie ipsum scriptum inveni. Quare in hoc
<lb/>quoque utilitas propositi operis est, ut medicamentorum disferentias
<lb/>pollis pernoscere, nam solus ipsis recte uli possis.
<lb/>Hoc igitur ipsum medicamentum, quod propositum est, si
<lb/>quatuor aeruginis portiones capiat, admodum acre futurum
<lb/>est. At si quartam aeruginis partem injicias uni squamae
<lb/>portiunculae, mediocre medicamentum habebis, puta ad
<lb/>maligna, potissimumque si non ex sola cera, sed cerato ipsa
<lb/>temperes. Praediximus ceram et mollem et novam esse
<pb n="13.727"/>
<lb/>oportere; si talis non sit, apud ignem paratum, calefaciet:dam
<lb/>vel in sole et cum myrtei pauxillo emolliendam, itaque
<lb/>aeruginem et squamam ei commiscendum. Ostendimus
<lb/>quoque in hujus commentarii principio, optimum hoc esse
<lb/>medicamentum ex squama et aerugine confectum, si cera
<lb/>quadrupla adjecta sit: Atque ob id frequenter ipso utor, cum
<lb/>aeris combusti aequali pondere plurimum admixto. Apposuit
<lb/>autem medicamenti hujus usui in libro, quem ad Alle
<lb/>tiochidem Tarantinus edidit, ea quae suis commentariis
<lb/>supra nominatis omisit. Universam igitur ipsius orationis
<lb/>seriem adducam, habet autem in hunc modum. <hi rend="italic">Ad vetera
<lb/>quidem admodum et callosa hoc uteris</hi>. Squamae parte
<lb/>una, aeruginis quarta, haec laevigata, myrteo cerato duro,
<lb/>quod octo partes contineat, excipiuntur, usuique sunt, sed
<lb/>prius aqua frigida ulcus eluitur. Apposuit praeterea elui
<lb/>oportere ulcus aqua frigida. Modo producam quae ex Andromachi
<lb/>medicamentis eadem promittentibus omiseram.
<lb/>Antea namque emplastra duntaxat retuli, quae vero mcdtcamenta

<pb n="13.728"/>
<lb/>ex pastillis praeparata, ceratis admixtis dum usus
<lb/>postulat, aegre sanabilium ulcerum epulotica esse dicit, vel
<lb/>quae sicca insperguntur, ea in praesentiarum subjungam,
<lb/>ab isso, quod inter arida juxta finem scribitur,
<lb/>exorsus.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="8">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="8">Cap. VIII.</num> <hi rend="italic">Sicca Andromachi, aridum cicatricem
<lb/>ducens</hi>.</label> ♃. Ossium alias ostreorum ustorum Ʒ ij, mannae
<lb/>Ʒ j, cadmiae obolos. iv, alias drach. iv, tritis utitor etiam
<lb/>ad nomas. <hi rend="italic">Aliud aridum epuloticum</hi>. ♃ Picei corticis Ʒ vj,
<lb/>aristolochiae drach. vj, pumicis drach. iv, resinae siccae
<lb/>Ʒ iv, mannae Ʒvj, clarum est, colophonium ipsum dicere,
<lb/>iridis Illyricae Ʒ ij, Iaevigatis utitor. <hi rend="italic">Aliud, cicatricem duceus
<lb/>etiam malignis.</hi> ♃ Piceae corticis Ʒ vj, cornu cervini
<lb/>usti Ʒ iv, cadmiae Ʒ xviij, mannae, alias cerussae Ʒ iv,
<lb/>aeruginis rasae Ʒ ij, tritis utitor. <hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Gallae Ʒ iv, cerussiae
<lb/>drach. octo, myrtei Ʒ iv, spumae argenti Ʒ viij, retrunculi
<lb/>plumbi Ʒ iv, tritis utitor. Horum quatuor medicamentorum
<lb/>primum simplex est admodum, sine morsa
<pb n="13.729"/>
<lb/>siccans, obscurae astrictionis particeps. Secundum ob piceae
<lb/>corticem adjectum sensibilem astringendi facultatem
<lb/>obtinet, qualem habere convenit ea, quae cicatricem probe
<lb/>ductura sunt. Tertium non modo corticem piceae, sed aeruginem
<lb/>quoque capiens iis conducit, quae sGrdiciem facile
<lb/>ulceratis adnascentem fovent, quippe sordes ipsorum tollit
<lb/>et cicatricem non impedit. Quartum loco piceae corticis,
<lb/>myrtum habet, aliaque citra mordacitatem exiccantia. Post
<lb/>haec ubi alia trita arida <hi rend="italic">scripserit</hi>, quartum ita ad verbum
<lb/>subdit. <hi rend="italic">Aliud aridum ad excrescentia, cicatricem ducens
<lb/>sine morsu, ut Harpocra^.</hi> ♃ Sandarachae, chrysocollae,
<lb/>arfenici, pares singulorum portiones. Facit et ad maligniora.
<lb/>Hoc medicamentum nihil cum prioribus similitudinis habet,
<lb/>sed ulceribus propter nimiam humiditatem carne excrescentibus
<lb/>convenit, ut quae etiam repurget. Nam talis potentiae
<lb/>est fandaracha et arsenicum, quibus unum ex iis, quae
<lb/>mirifice maligna juvant, adjectum est, nempe chrysocolla.</p></div>
  <div type="textpart" subtype="chapter" n="9">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="9">Cap. IX.</num> <hi rend="italic">Quae ab Archigene scripta sunt</hi>.</label> Quae
<pb n="13.730"/>
<lb/>Archigenes de id genus ulceribus in secundo medicamentorum
<lb/>libro scripsit, sic ex illius dictione ad verbum sonant.
<lb/><hi rend="italic">De ulceribus, quibus callus obduci non potest, et veteribus.</hi>
<lb/>Ulcera vetera cicatricem ducent, communi quodam expurgatis
<lb/>oleum vetustissimum cum linamentis imponitur. Vel
<lb/>aerugo rasa cum cerato rosaceo, quod paulum resinae habeat,
<lb/>excepta imponitur. Item squamae aeris rubri quam
<lb/>plurimum cerato myrteo exceptum, usurpatur. Vel amyli
<lb/>eloti partes iij, sevi vitulini partes iij, cerae Tyrrhenicae
<lb/>pars j, liquatis, quae liquari possunt, amylum miscetur
<lb/>et usui est. Vel ♃ diphrygis et squamae aeris, sing.
<lb/>Ʒ iv, mannae Ʒ viij, ex aceto probe Iaevigentur, dum mellis
<lb/>spissitudo fiat, ceram Ʒ xxxij, cum olei hemina j ẞ,
<lb/>liquefactam superfundito ac unita utitor. Linamento excipito
<lb/>vel paucius oleum et splenium facito. Vel ♃ chalcitidis,
<lb/>cerussae parem mensuram, salis communis duplam, argenti
<lb/>spumae portionem duplo quam salis majorem, vino
<lb/>oleoque alternis laevigans, ut liparo, hoc est pingui, medicemento
<lb/>utitor. Vel ♃ argenti spumae, cerussae diphrvgis
<pb n="13.731"/>
<lb/>aequale pondus, calcis vivae duplum cum myrteo cerato
<lb/>usurpato. Vel diphryges, squamam, gallam pari mensura,
<lb/>aeruginem dimidia cum cerato myrteo, nonnulli etpityinam
<lb/>resinam admiscent. Ael cucumeris agrestis radicem inspergito,
<lb/>desuper vero linamentum filatim excerptum ex frigida
<lb/>repurgat et cicatricem obducit. <hi rend="italic">Ad ulcera in quocunque
<lb/>corporis loco, quae cicatricem aegre ducunt</hi>. Erysimi se^
<lb/>mine laevigato mixto que, dum sordium habeat speciem,
<lb/>splenii modo imposito, celerrime ulcera ad cicatricem perveniunt
<lb/>vel maligna. <hi rend="italic">Aliud cicatricem inducens senilibus.</hi>
<lb/>Ad senilia retrimento plumbi cum myrteo cerato utitor, si
<lb/>vetustum ipsum cupias, adipem porcinum addito. Quae nigricant
<lb/>ulcera, ubi prius panibus fovebis hordeaceis nuper
<lb/>coctis, butyrum et cerussam pari pondere diligenter in unitatem
<lb/>rediges et uteris.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="10">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="10">Cap. X.</num> <hi rend="italic">De putridis et nomis</hi>.</label> Putridis et nonus
<lb/>ervi farinam, alumen liquidum, panis similaginei internam
<lb/>micam, porci veteris vel alterius carnem falsam vetustam
<lb/>illusam, terebinthinam liquidam, mel optimum, pari men^
<pb n="13.732"/>
<lb/>sura, imponito omnia laeVigata. Vel aristolochiae ac cicinorum
<lb/>foliorum succi aequales partes, aeruginis dimidiam ex
<lb/>aqua, sed mellis spissitudine illinito, paululum partis ineolumis
<lb/>apprehendens. Si crusta non decidat, elaterii, aeruginis
<lb/>parem modum adjicito. Bene facit ad putredines fori
<lb/>tritum crassius inspersum et supra siccum linamentum concerptum.
<lb/>Vel aristolochiam rotundam et gallum aequali
<lb/>pondere ex oleo circumline. Vel cucumeris egressis radicem
<lb/>vel brassicae vel betae vel lapathi foliis illigatam calido
<lb/>cinere recondito. Quum autem emollita fuerit, contritam
<lb/>imponito, valide purgat. Vel summos germinantis oleae furculos
<lb/>in vino coctos cum melle aspergito, vel chalcitidem
<lb/>inspergito, desuper vero panniculos succos filatim excerptas
<lb/>accommodato. Elaterium vel lini semen tritum cum chalcantho
<lb/>imponito. Vel thymo et staphide agresti aut sativa
<lb/>cum ficis coctis aspergito. Vel ficulneis foliis in pulverem
<lb/>redactis cum melle. Vel nitrum cum cumino. Et farinam
<lb/>cum melle. Vel ficus agrestris radicem cum melle vel squillac
<lb/>coctae ex melle. Vel veratri cum melle. Faciunt itidem

<pb n="13.733"/>
<lb/>haec ad phagedaenas, nigritias et nomas. Vel foreos
<lb/>Ʒ xij, chalcitidis Ʒ x, mifyos Ʒ iv, cum aceto acerrimo
<lb/>tribus cyathis conterito donec inarescant, et excipite, utere
<lb/>vero specillum ex eis tingens atque in ulcus devolvens,
<lb/>deinde linteolum simplex ex oenelaeo madens superimponito.
<lb/>Quod si phlegmone adest, alterei semen cum polenta
<lb/>vel brassicam cum melle inspergito. Quibus autem vermes
<lb/>adsunt, cerussam et polium aequali pondere cum pice liquida
<lb/>inungito.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="11">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="11">Cap. XI.</num> <hi rend="italic">De ulceribus cancrosis</hi>.</label> Cancrosis et masignis
<lb/>ulceribus cancri fluviatilis combusti, cadmiae pares
<lb/>portiones tritas inspergito, aut cinerem cancrorum cum cerato
<lb/>imponito. Aut erysimi semen saevissimum ex melle faecolentum
<lb/>faciens splenii modo imponito. Summe facit ad
<lb/>chironia et vetusta et cicatricem aegre ducenita, item ad
<lb/>contumaces et malignas nigritias tibiarum et quae in mamillis
<lb/>sunt, strumas ac parotidas extrahit, si inspergas sevi
<lb/>bubuli lib. iij, ut quidam ajunt quinque, terebinthinae uncias

<pb n="13.734"/>
<lb/>v, mannae semunciam^ terrae surdae dictae, qua tinctores
<lb/>utuntur, ℥ v, quae liquati possunt aridis misceto,
<lb/>ac in unum coactis utitor. Aut lentem coctam cum melle
<lb/>aut oleae virentis furculos aut utrunque inspergito.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="12">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="12">Cap. XII.</num> <hi rend="italic">He ulceribus callosis</hi>.</label> ln iis quae callum
<lb/>contraxerunt et praetumidus oras ac duras habent, dulciaque
<lb/>vocantur ulcera, communiter quidem per experientiam
<lb/>bene facient urentia, proprie vero litrum torresactum. CasGem
<lb/>vivam cum urina pueri incorrupti circumlinito, aut aeruginem,
<lb/>thus, salem, mel inungito.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="13">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="13">Cap. XIII.</num> <hi rend="italic">De emplastris, quae Asclepiades ad hujusmodi
<lb/>ulcera conscripsit</hi>.</label> Praestantissima de id genus ulceribus
<lb/>Asclepiades tradidit cognomento Pbarmacion. Quum
<lb/>enim unum sit omnibus ipsis commune, nempe ut difficulter
<lb/>ad cicatricem veniant, quaedam quod male curantur vel
<lb/>molliusculo victu a medico reguntur, cicatricem non dueunt,
<lb/>nullam de se malignitatem habentia, quaedam vero
<lb/>suo vitio aegre sanantur, vel quod pravi humores ipsis influant

<pb n="13.735"/>
<lb/>vel quod exulcerata pars talem jam affectum habuerit,
<lb/>ut quamvis probus, qui influit, sanguis existat, ipsum corrumpat.
<lb/>Asclepiades igitur ejusmodi ulcera tribus distinguens
<lb/>generibus, de singulis proprium sermonem instituit,
<lb/>quae ego quoque illius verbis deinceps adscribam, enarrans
<lb/>decernensque si ambiguitas quaepiam in sermone appareat.
<lb/>Itaque de primo horum ulcerum ac medicamentorum
<lb/>genere ita Asclepiades ad verbum disserit. <hi rend="italic">Dbi callum
<lb/>partes contraxerint et aegre ad cicatricem veniunt, confecturis
<lb/>insca positis utendum est. Andreae emplastrum,
<lb/>omnem excrescentiam reprimens. Rem ulceribus cruentis
<lb/>ac vulneribus convenit, inflammalionem arcet, fecit ad
<lb/>pasta, stnus fungit. Valet ad ulcera fluentia, diuturna et
<lb/>quae difficulter cicatricem admittunt</hi>. ♃ Argenti spumae
<lb/>libras iij, squamae aeris, chalcitidis, aeruginis rasae, singulorum
<lb/>℥ iij, aceti heminam j, olei veteris libras octo. Praeparatur,
<lb/>sicut praedictum effi <hi rend="italic">Asteris medicamentum ad
<lb/>idem accommodatum. Probe autem etiam discutit.</hi> ♃
<pb n="13.736"/>
<lb/>Argenti spumae libram unam, olei veteris libras duas et dimidiam,
<lb/>aeruginis unciam unam, chalcitidis unciam j, squamae
<lb/>rubrae℥ j, aceti heminam unam. <hi rend="italic">Amphionisad idem.</hi> ♃
<lb/>Argenti spumae lib. ijl, olei veteris lib. i v, chalcitidis uncias
<lb/>novem, Iquamae aeris drach. iv, aceti heminam unam, conlicito
<lb/>in eundem modum. <hi rend="italic">Purpilliani, quod Philosophorum
<lb/>dicitur. Facit ad ulcera siuida et diuturna, aegreque
<lb/>cicatricem sumentia, ossa corrupta reducit.</hi> ♃ Argenti
<lb/>spumae libras tres, olei veteris sextarios tres, chalcitidis
<lb/>lib. ij ẞ, aeris squamae drach. xxv, aceti heminam unam.
<lb/>Argenti spumam et oleum usque ad consistentiam incoquito,
<lb/>deinde squamam saevissimam factam adjicito, assidue movens,
<lb/>ac quum bene habet, chalcitidem ex aceto tritam paulatim
<lb/>medicamento aliquatenus refrigerato immittito, deinde ponens
<lb/>supra ignem rursus incoquito, usque dum nou coinquinet,
<lb/>quum in pilam demissum rursus contuderis ac
<lb/>subegeris, excipite et ad supradicta vitia utitor. <hi rend="italic">dsts vocatum
<lb/>emplastrum gilvum, ad fluentia, diuturna, maligna</hi>
<pb n="13.737"/>
<lb/><hi rend="italic">valet ac vix curabilia, maxime in partibus extremis.
<lb/>Conficiendum est mollius ac tenerius, densatur enim
<lb/>repositum et siccius evadit.</hi> Ita habet. ♃ Argenti spumae
<lb/>drach. c, minii Sinopici Ʒ viij, diphrygis, cerae, chalcitidis
<lb/>ustae, singulorum unciam unam, in alio exemplari, singulorum
<lb/>Ʒ iv, chalcitidis crudae drachmas duas, olei heminas
<lb/>ij. Argenti spuma et oleum coquuntur dum iterum ac tertio
<lb/>asservatur, hoc facto, aquae modicum digitis instillatur,
<lb/>mox diphryges, chalcitis tosta laevis facta inspergitur, sub
<lb/>manu aquam instillando, donec non amplius medicamentum
<lb/>inter coquendum strepat; ubi constiterit, ceram indito. Adsint
<lb/>autem chalcitis cruda et minium ex oleo modico contrita,
<lb/>quum bene habet medicamentum, haec immittito
<lb/>continue moVeus, quum recte se habet, in pilam condicito
<lb/>ac rursus tundito subigitoque, excipiens utitor. <hi rend="italic">Aliud
<lb/>Scribonii Largi medicamentum accommodatum</hi>. ♃ Cerae
<lb/>drach. centum, aliter l, argenti spumae drach. l, olei myrtei
<lb/>heminam j, milvos usti, chalcitidis ustae, aluminis scissilis

<pb n="13.738"/>
<lb/>usti, cerussae, resinae terebinthinae, singulorum draclrmas
<lb/>xij, componitur eodem modo. <hi rend="italic">Aliud Compescit in
<lb/>oculis staphylomata, valet ad ulcera curatu disoicilia.</hi> ♃
<lb/>Minii Sinopici Ʒ xv, argenti spumae drach. centum, cerae
<lb/>drach. xl, pityinae drach. xx, chalcitidis drach. xxx, salis
<lb/>ammoniaci drach. unam, thuris drach. j, olei heminam unam.
<lb/>Praeparato, quo dixi modo. <hi rend="italic">Aliud, ut Aphrodas. Pacis
<lb/>item ad condylomata et rhagades contumaces.</hi> ♃ Argenti
<lb/>spumae Ʒ xlviij, terebinthinae Ʒ xxviij, mifyos tosti, chalcitidis
<lb/>tostae, singulorum Ʒ viij, minii Sinopici, chalcanthi,
<lb/>singulorum Ʒ iv, olei veteris heminam j, aquae heminam
<lb/>j, cerae drach. xl, ricini lib. j, alii cyathi dimidium, sicca
<lb/>ex aqua laevigantur. Atque de his hactenus.</p>
  <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_4.13.1">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">De secundo vix sanabilium ulcerum genere, de
 <lb/>quibus Asclepiades hoc modo scripsit ad verbum</hi>.</label> <hi rend="italic">Ad
<lb/>sitientia ulcera et curatu diestcilia confecturis infra
<lb/>scriptis utemur. Medicamentum ex chamaeleonte, quo
<lb/>usas est Philoxenus ad fluentia et aegre curabilia ulcera</hi>.
<pb n="13.739"/>
<lb/>♃ Argenti spumae libram unam, olei veteris libras
<lb/>duas, chamaeleontis radicis ℥ iv, aristolochiae trientem,
<lb/>galbani ℥ ij, gallae Ʒ ij, thuris ℥ i j, conficito, sicut prius.
<lb/><hi rend="italic">Aliud quod Fhebano adscribitur.</hi> ♃ Argenti spumae
<lb/>libram j, olei veteris sextarium j, chalcanthi Ʒ xxiv, chamaeleontis
<lb/>Ʒ xij, aristolochiae Ʒ xij, galbani Ʒ viij, thuris
<lb/>Ʒviij, componito similiter. <hi rend="italic">Aliud ex arundinibus, ad
<lb/>siuentia et chironia ulcera, item^ ad cujuslibet serpentis
<lb/>ictum</hi>. ♃ Argenti spumae lib. j, olei veteris lib. ij, chav
<lb/>maeleontis nigri radicis, aristolochiae, gallarum immaturarum,
<lb/>singulorum Ʒ iv, galbani, guttae ammoniaci, thuris,
<lb/>singulorum ℥ ij, praepara movens radicibus arundinum viridium.
<lb/><hi rend="italic">Aliud Casti nominatum gangraenioum, medicamentum
<lb/>accommodatum</hi>. ♃ Argenti spumae Ʒ c, viginti,
<lb/>olei sextarios duos et dimidium, chamaeleontis nigri radicis Ʒ
<lb/>xvj, aceti sextarios duos et dimidium, aeruginis drach. octo,
<lb/>piceae corticis drach. viij, myrrhae drach. iv, praeparato
<lb/>sicut priora. <hi rend="italic">Nigrum ex pyrite lapide vocatum, quod ad
<pb n="13.740"/>
<lb/>Dnmonicum refertur. Valet ad fetentia, dieficilia curatu
<lb/>et phagedaenica ulcera. Pacit item ad fistulas impositum,
<lb/>emotlitque omnem duritiem.</hi> ♃ Argenti spumae, bituminis,
<lb/>singulorum Ʒ c, aliter l, picis, cerae, singulorum Ʒ viij,
<lb/>pyritis, terebinthinae, utriusque Ʒ xxv, propolis, aluminis
<lb/>scissilis, singulorum Ʒ xv, ammoniaci thymiamatis Ʒ xij,
<lb/>galbani, aloes, utriusque Ʒ viij, aeruginis, mannae, utriuss
<lb/>que Ʒ v, olei veteris sext. ij. Argenti spuma cum oleo incoquitur,
<lb/>donec coierint, mox bitumen, pix, cera, resina,
<lb/>propolis injieitur, quibus liquefactis restigeratisque aerugo
<lb/>et lapis pyrites immittitur, deinde ammoniacum, quum
<lb/>cacabus ab igne sublatus modice refrixerit, alumen, galbanum
<lb/>mannaque inditur et mediocriter cocta in frigidam
<lb/>demittuntur, ad diem noctemque sinuntur. Subactis utitor.
<lb/><hi rend="italic">Aliud; Pacilad curatu difficilia</hi>. ♃ Picis, cerae, pyratae,
<lb/>singulorum Ʒ xij, guttae ammoniaci Ʒ x, bituminis Ʒ I, argtsiti
<lb/>spumae Ʒ xl, propolis Ʒ viij, scissilis Ʒ v, aeruginis
<lb/>Ʒ ij, olei sextarium j. <hi rend="italic">Aliud nigrum ex salicibus ad idem..</hi>
<pb n="13.741"/>
<lb/>♃ Mifyos peregrini, aluminis rotundi, Chalcitidis, cretae
<lb/>sutoriae, aeruginis rasae, aluminis scissilis, guttarum innuas
<lb/>turarum, cerussae, singulorum selibram, cerae, resinae si.eae,
<lb/>picis Brutina, bituminis, singulorum lib. ij, aceti acris
<lb/>sextarii dimidium, olei omphaeini lib. ij, salicis surculorum
<lb/>tenerorum foliorum lib. ij. Folia salicis in acetum mittito
<lb/>ignique supraposita coquito movens sine requie, dum tertia
<lb/>liquoris pars relicta suerit, sicca vero tundite et cribro
<lb/>tenuissimo secernito, deinde in mortarium conjecta his humorem
<lb/>expressum adjicito teritoque diligenter, tanquam
<lb/>cephalica medicamenta. Quae autem liquefieri possunt. usique
<lb/>dum non coinquinent, coquito, posteaquam refrigerata
<lb/>raseris, laevigatis immisceto ac in pilam conjecta excipulis
<lb/>utitor. <hi rend="italic">dudum Fharsei chirurgi ad eadem</hi>. ♃ Cerae, resinae
<lb/>srictae, picis arulae, bituminis liquidi, Zacynthii, singulorum
<lb/>lib. ij, cerussae, aeruginis, chalcitidis, misyos peregrini,
<lb/>melanteriae, aluminis et scissilis et rotundi, gallae
<lb/>omphacitidis, malicorii, rhu, thuris, singulorum feli bratus
<pb n="13.742"/>
<lb/>aceti quantum sufficit. Quae liquantur eo spissitudinis, ut
<lb/>non inquinent, coquito, sicca fundito, tenuissimo cribro
<lb/>cernito, aceto perfundito et liquabilibus excspito. <hi rend="italic">Aliud
<lb/>Cy vicenum. Lacit ad diuturnos affectus et nervos praecisos.</hi>
<lb/>Thuris quam optimi, cerae, myrrhae, aristolochiae,
<lb/>chalcilidis, Illyricae, galbani, cingulorum Ʒ iv, terebinthinae,
<lb/>argenti spumae, singulorum Ʒ viij, olei heminam j.
<lb/>Omnia in vas aereum conjicito, super cinerem molliusculum
<lb/>coquito movens, donec in frigidam descendens mellis
<lb/>habeat spissitudinem, deinde tollito movens. Hoc in pelliculam
<lb/>illitum imponito et solvito hieme post septimum diem,
<lb/>aestate a quinto. <hi rend="italic">Aliud ex collectaneis Philoxeni</hi>. ♃ Thuris,
<lb/>myrrhae, croci, illyrscae, bdellii, squamae aeris, obalcanthi,
<lb/>chalcitidis, aluminis rotundi et fissi, mifyos peregrini,
<lb/>guttae ammoniaci, propolis, visci quereini, opopanacis,
<lb/>malicorii inclusi, singulorum Ʒ iv, aristolochiae Ʒ viij,
<lb/>cerae Ʒ c, quod minam inscribit, sevi taurini Ʒ c, resinae
<lb/>terebinthinae Ʒ Ixxv, quod Graece triatettara nuncupat.
<pb n="13.743"/>
<lb/>Resina in ollam fictilem nnvam conjecta coquatur, donec
<lb/>odorem amittat, deinde levum et cera purgata adjiciantur
<lb/>liquenturque, sicca tundantur et tenuissimo cribro iocernantur.
<lb/>Deinde ab igne deposita, quae liquefacta sunt, aliquandiu
<lb/>refrigerari permittantur, quibus sicca inspergito,
<lb/>curiose movens, myrrham vero, thus, bdellium, opopanacem,
<lb/>ex aceto trita ea habere oportet, quibus ea, quae in
<lb/>olla sunt, immittenda terendaque, ne in grumos cerae modo
<lb/>coeant. Quum bene habuerit medicamentum, pyxide
<lb/>lignea irino prius illita reponito.</p></div>
  <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_4.13.2">
 <p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">De tertio genere ulcerum, quae vix ad sanitatem
<lb/>perveniunt, Asclepiades haec ad verbum scripsit</hi>.</label> <hi rend="italic">Ad ule
<lb/>cera, quae nequaquam coeunt, aut si coeant, rursus salvuntur
<lb/>vel carne corrupta vel etiam ossibus subsectis labefaciatis,
<lb/>hujusmodi confecturis utendum est. Ad chironia
<lb/>et quae discicilem curationem habent medicamentum consectum.</hi>
<lb/>♃ Squamae aeris, aeruginis rasae, singulorum usi.
<lb/>ciam j, cerae selibram, resinae laricis ℥ j ẞ. Quae liquat:tur,

<pb n="13.744"/>
<lb/>aridis misceto excspitoque ac utitor curiose subigens,
<lb/>latiusculum ceratum soli affectae parti insciens, ut ulcus
<lb/>tantum comprehendat, ambientes vero particulas medicamento,
<lb/>quod phlegmonem propellit, circundare oportet,
<lb/>tertio curationis die ulcus solvere, dein fomentis lenire
<lb/>ipsumque ceratum ablutum emollire ac rursus imponere,
<lb/>donec cicatrix appareat. <hi rend="italic">Aliud accommodatum</hi>. ♃ Aeruginis,
<lb/>squamae aeris, singulorum uncias ij, diphrygis unciam
<lb/>unam, cerae libram unam, laticis uncias iij, praeparato
<lb/>ac utitor, sicut praedictum est. Post haec de medicamentis,
<lb/>quae nominantur cephalica, id est capiti accommodata, sic
<lb/>ad verbum Asclepiades tradidit. <hi rend="italic">Deileontis cephalicum ad
<lb/>diuturna et quae difficulter servantur. Ossa corrupta educit.</hi>
<lb/>♃ Aeris squamae, mannae, thuris, resinae siccae, singulosum
<lb/>drach. centum, aceti heminas xij. Terito squamam
<lb/>ex aceto et quum laevis facta fuerit, thus in minutissimum
<lb/>pulverem redactum adjicito et resinam, pastillos fingito,
<lb/>quos in umbra desiccabit. In usu, quum callum auferre conatis,

<pb n="13.745"/>
<lb/>medicamenti partem unam, cerati ex rosaceo confacti
<lb/>aequalem sumito. In aliis vero Iit medicamenti portio
<lb/>una, cerati partes tres vel quatuor, nam temperamentum
<lb/>subjectis affectibus convenire oportet. <hi rend="italic">Cephalicum melanchloron,</hi>
<lb/>id est; <hi rend="italic">ex nigro viride, quo lessus est Pryphon
<lb/>Archaeus. Pacit ad diuturna et vix sanabilia. Qsu corrupta
<lb/>reducit</hi>. ♃ Aeris squamae drach. xij, mannae, thuris,
<lb/>guttae ammoniaci, resinae pityinae siccae, sevi vitulini curati,
<lb/>resinae terebinthinae, singulorum drach. xvj, cerae,
<lb/>olei, utriusque quartam minae partem, aceti heminam unam,
<lb/>consicito ad modum praedictum. <hi rend="italic">Philotae cephalicum, ad
<lb/>diutina dtssciliaque sanata. Qssu corrupta reducit et
<lb/>calles consumit.</hi> ♃ Terrae Eretriadis drach. centum, aeris
<lb/>squamae drach. quinquaginta, ichthvocollae drach. xxv, aceti
<lb/>heminas xij. lchthyocollam minutim contusam iuvas vitreum
<lb/>conjicere oportet, acetum affundere, ut irrigetur, dissolutam
<lb/>medicamento praeparato immittere, ubi miscuerimus,
<lb/>pastillos efformare, usus indicatus est. <hi rend="italic">Dionysii Samii.</hi> ♃
<pb n="13.746"/>
<lb/>Terrae Erteriadis minam unam, aeris squamae minae dimidium,
<lb/>ichthyocollae quartam partem, thuris octavam, aeruginis
<lb/>rasae octavam, myrrhae decimam sexta In, aceti congios
<lb/>duos. Componito sub aestu caniculae, in sole omnia
<lb/>cum aceto simul terens, ichthyocollam vero tenuem faciens
<lb/>aceto modico in vasa vitreo imbuito, deinde quum miscueris
<lb/>iis, quae sunt in mortario, pastillos fingito quatuor singulos
<lb/>drachmarum, quosdam octo, et desiccato. Ubi utendum
<lb/>erit, medicamenti partem j, cum tribus cerati ex <hi rend="italic">ro-</hi>
<lb/>sacco confecti sumito, spleniis lanam succidam aceto madentem
<lb/>superdato, fistulis medicamenti partem j, cerati rosacei
<lb/>ij, collyria faciens imponito. <hi rend="italic">Emplastrum diabotanon.</hi>
<lb/>i. <hi rend="italic">ex herbis, ut Lucius praeceptor conficiebat</hi>. ♃ Anagalsidis
<lb/>flore coeruleo Ʒ lvj, papaveris agrestis Ʒ lvj, hyoscyami
<lb/>viridis foliorum et porrorum viridium singulorum Ʒ lvj,
<lb/>squamae aeris Ʒ xxv, mannae Ʒ xx, resinae pityinae siccae
<lb/>Ʒ xvj, aloes Ʒ vj, aluminis scissilis drach. iv, rotundi Ʒ iv,
<lb/>falis ammoniaci Ʒ iv, cerae minam j, olei veteris heminas ij,
<pb n="13.747"/>
<lb/>aceti quantum satis est. Herbis diligenter contusis acetoque
<lb/>solutis, humorem ad medicamenti conjecturam exprimito,
<lb/><hi rend="italic">.lsts cephalica, ad chironia et curatu dieficilia, est item
<lb/>cruentis idoneum</hi>. ♃ Cerae Ʒ c, resinae colophoniacae Ʒ cc,
<lb/>guttae ammoniaci, squamae aeris, thuris usti, aristolochiae
<lb/>tenuis, aeruginis, salis ammoniaci, singulorum drach. octo,
<lb/>galbani, mannae, myrrhae, aloes singulorum drach xij, aluminis
<lb/>rotundi Ʒ vj, olei veteris heminam unam, aceti quantum
<lb/>sufficit. Praeparato ac utitor interdum mero, interdum
<lb/>diluto medicamento.</p>
</div></div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="14">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="14">Cap. XIV.</num> <hi rend="italic">De scriptis ab Hera utilibus emplastris
<lb/>ad vix sanabilia ulcera</hi>.</label> Alia sane quaedam emplastra usus
<lb/>multiplicis tradidit, quae ulceribus quoque aegre cicatricem
<lb/>ducentibus et malignis esse accommodata affirmat. Unius
<lb/>vero proprie ad ea sola conducentis meminit, sic fere de
<lb/>ipso scribens ad verbum. <hi rend="italic">Emplastrum ipsius Hpgiini ad
<lb/>multa utile, boni coloris. Pacit bene ulceribus, quae ad
<lb/>cicatricem aegre perveniunt, item ad paronychia, quo</hi>
<pb n="13.748"/>
<lb/><hi rend="italic">nullum extat praestantius</hi>. ♃ Argenti spumae chrysi tidis minam
<lb/>j, cerae minam j, chamaeleontis nigri radicis drach.
  <lb/>xxxvj, aeruginis rasae Ʒ xviij, chrysocollae Ʒ xl, olei heminas
<lb/>iij. Argenti spumam cum oleo leni igne coquito, donec
<lb/>iuservescere incipiat, deinde quum ab igne deposueris,
<lb/>aeruginem inspergito, iterum coquens moveto quousque
<lb/>colorem proprium receperit, mox ceram indito, quum bene
<lb/>medicamentum habet, chrysocollam et chamaeleontem, in
<lb/>mortarium demissis acetum instillato. Valet ad eadem chrysocolla
<lb/>etiam contenta, quanquam et sine hac longe mitigantissimum
<lb/>est, summeque juvat nervorum punctus, item
<lb/>quum a nervis vel musculis eluere quid oportet. Ac recte
<lb/>fecit Heras ad finem sermonis de emplastro scribens chrysocolla
<lb/>addita non esse mitigatorium seu leniens, quippe
<lb/>astringens aliquid medicamentum hoc continet, at quae ob
<lb/>dolorem videlicet mitigantur relaxantibus indigent. Nam in
<lb/>hoc solum accidens mitigari postulat et subinde mitigantis
<lb/>dolor ilicum iusum affectum ostendunt. Verum vehementiori
<pb n="13.749"/>
<lb/>malo succurrentes, dolorem primo lenimus, deinde sic ad
<lb/>ea, quae morbum curare possunt, accedimus. Itaque chryfocolla,
<lb/>sicut et prius dictum est, medicamentum ex iis,
<lb/>quae ad ulcera vix curabilia mirifice faciunt, quemadmodum
<lb/>pleraque alia, quae praeterquam quod vehementer siccant
<lb/>etiam nonnihil astringunt. Porro nullum hujusmodi medicamentum
<lb/>est mitigatorium. Quoniam vero minae et heminae
<lb/>meminit, spumae argenti minam injicere praecipiens,
<lb/>olei heminam, dictum namque mihi est etiam in superioribus
<lb/>commentariis nonnullos viginti unciis, quosdam sedecim,
<lb/>minam aestimare, ut heminam alios unciis novem,
<lb/>alios duodecim, distinguenda quoque haec veniunt. Sumetur
<lb/>autem distinctio ab iis, quae medicamentum promittit et
<lb/>metallicorum quantitate. Etenim propter pollicitationem
<lb/>coqui affatim postulat, eoque plus olei accipere, ob metallicorum
<lb/>autem mixtionem, quae non pauca sunt, oleosum hu^,
<lb/>nuditatem exigit. Quum igitur nec pingue nec medullam
<lb/>nec resinam liquidam capiat, oleum augere ratio est. Itaque
<pb n="13.750"/>
<lb/>si minam ceu viginti unciis aestimemus, olei certe tres heminas
<lb/>infundemus, singulas unciarum duodecim, sin autem
<lb/>sedecim reputaverimus, olei heminam ceu unciarum novem
<lb/>licet immittere. Potest etiam addi, si uncias duodecim pendat,
<lb/>propter coctionem diutius celebrandam, nam id talibus
<lb/>medicamentis est utilissimum vel metallicorum causa, quontm
<lb/>non mediocris copia existit. Si enim chamaeleontis
<lb/>drach. xxxvj, adnumeres, aeruginis quidem octodecim,
<lb/>chrysocollae quadraginta drachmis, fient universi nonaginta
<lb/>quatuor, qui et ipsi copiosi olei mixturam requirunt,
<lb/>maxime quum cerae drach. centum simul addi praecipiat,
<lb/>omnino enim vel sic multo oleo erit opus. Hoc igitur emplastrum
<lb/>Heras conscripsit, affirmans ulceribus aegre cicatricent
<lb/>contrahentibus ex usu esse. Aliis vero usus multiplicis
<lb/>eodem in libro scriptis, post multa ipsorum opera
<lb/>subdidit. <hi rend="italic">Cicatricem aegre fumantibus vel malignis quoque
<lb/>vel chironiis idonea.</hi> Nam et Aribarzanion ab ipso
<lb/>dictum commendat adversus maligna, pascentia et difficilia
<pb n="13.751"/>
<lb/>curatu, item isim, ut gangraenas coereentem. Deinde tertium
<lb/>his verbis auspicatur. <hi rend="italic">Poni coloris, cruentis idoneum, cicatricem
<lb/>inducens</hi>. Quod chironiis simul auxiliari dicit, insuper
<lb/>quartum, cui nomen indidit, panacea, ad haec quintum,
<lb/>icesiam. De emplastris igitur, vario usui accommodatis
<lb/>sequenti libro disputabimus, ubi simul ea, quae Heras
<lb/>commendavit, adscribentur. Hic autem quae vix sanabilibus,
<lb/>chironia nonnulli vocant, medentur, longo usu tum a
<lb/>praeceptoribus nostris tum a nobis ipsis explorata, quorum
<lb/>nonnulla ab antiquioribus quoque viris praeclaris approbata
<lb/>fiunt, quemadmodum et illud, quod in libro, cui titulus est
<lb/>Mantiae pharmacopola, de re medica scriptum invenio.
<lb/>Verba ipsius ita sonant. <hi rend="italic">Aeruginosam Matutine.</hi> ♃ Aeris usti
<lb/>minas quatuor, resinae pityinae siccae drachmas octo, cerae
<lb/>drachmas octo, aeruginis drachmas decem, olei heminam
<lb/>unam, terrae cimoliae drachmas quatuor, thuris drach. i v,
<lb/>squamae aeris drach. iv. Sicca laevigata in mortario sinito,
<lb/>ceram liquefactam cum oleo tritis superfundito sinitoque
<pb n="13.752"/>
<lb/>pauxillo tempore combibere, aceti heminam addito, per
<lb/>triduum terito, quantum aceti excipiatur, immittens, ut
<lb/>liquidi cerati fiat spissitudo. Utitor ad omne vulnus et ad
<lb/>ulcera et vix ad cicatricem venientia ulcera et quaecunque
<lb/>cancrosa sunt, cum panniculis suatim concerptis, supra
<lb/>splenium vero lanam succidam vino oleoque madentem feviter
<lb/>alligare oportet, biduo per aestatem solvere, hieme
<lb/>triduo ac ulcera tepente aqua abluere, in profundis vulneribus
<lb/>ipsas oras leviter linamentis intercipere, quippe medicementum
<lb/>linamento excipi aptum est, et pus movet. Hac
<lb/>ratione pura fient ulcera et crusta excidet, ceram miscendo
<lb/>aequalem aerugini ad cicatricem perveniet. Exterit et carhunculos
<lb/>citra dolorem omneque pascens malignum sistit
<lb/>persanatque. Utitor quoque ad herpetas et ungues putridos,
<lb/>similiter autem et ad omnia vino et oleo utendum est cum
<lb/>lana. Praeterea dentes erosos medicamento repleto. <hi rend="italic">Emplastrum
<lb/>Calens Donum nostrum.</hi> ♃ Cerae, picis, bituminis,
<pb n="13.753"/>
<lb/>singulorum libram j, mannae, aeruginis, cerussae, singulorum
<lb/>selibram, malicorii, gallae, spinae Aegyptiae, iridis
<lb/>lllyricae, aristolochiae rotundae, chalcanthi, singulorum
<lb/>trientem, hoc est uncias quatuor, aristolochiae vero longae
<lb/>et aeris combusti, utriusque sextantem, hoc est uncias duas.
<lb/>Sicca ex aceto pluribus diebus terito, ut etiam prius ostensum
<lb/>est, iis probe elaboratis, quae liquari possunt, cum
<lb/>oluo liquatis, heminam ipsis superfundito mannam inspergens,
<lb/>ubi liquefacta frigefeceris et deraferis, aridis ex aceto
<lb/>laevigatis sic admisceto, ut ne inter fundendum grumos cerae
<lb/>modo facias, idque potissimum ambiente nos aere frigido.
<lb/><hi rend="italic">Aliud nostrum</hi> Bituminis, aluminis liquidi, singulorum
<lb/>libram unam, picis, resinae pityinae, cerae duplum,
<lb/>atistolochiae rotundae, gallae, spinae Aegyptiae, singulorum
<lb/>uncias octo, malicorii, aeris usti, mannae, aristolochiae
<lb/>longae, singulorum uncias quatuor, olei ricinini aut veteris,
<pb n="13.754"/>
<lb/>si illud non adsit, libras duas, quarum singulae uncias duodecim
<lb/>contineant, ut omnes simul unciae coljectae sint viginti
<lb/>quatuor. Praeparo hoc quoque eodem modo cum praedicto,
<lb/>metallica ex aceto teruntur, deinde sicca adjiciuntur
<lb/>rursusque laevigantur, postea cum luti spissitudinem habuerint,
<lb/>liquata miscentur, ut praediximus. <hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ <hi rend="italic">Rituali-</hi>
<lb/>nis, resinae terebinthinae, picis brutiae, singulorum libram
<lb/>unam, olei drachmas vigintiquatuor, argenti spumae, cerussiae,
<lb/>mannae, aeruginis, squamae, opopanacis, singulorum
<lb/>pares portiones drachmis olei viginti quatuor, ladani
<lb/>uncias duas, quae valent drachmas sedecim, aceti heminas
<lb/>duas. Hoc quoque medicamentum perinde ac superiora duo
<lb/>conficitur. <hi rend="italic">Aliud.</hi> ♃ Chrysocollae, squamae, stomomatis,
<lb/>singulorum drach. i v, aeruginis et chalcanthi, utriusque dimidium,
<lb/>hoc est, singulorum Ʒ ij, cerae Ʒxxv, hoc est,
<lb/>uncias tres et drach. j, resinae terebinthinae uncias duas,
<lb/>ide st drach. xvj. Ceram cum terebinthina liquefactio,
<lb/>deinde aliis admisceto, bifariam medicamentum consiciens,
<pb n="13.755"/>
<lb/>interdum, ut prius citata aceto conterens arida, interdum
<lb/>sine hoc curiosa laevigata liquefactis misceto. Esto autem terebinthina
<lb/>liquidior, sicut plerumque larix appellata. In
<lb/>summa, omnibus his medicamentis quae chironiis convenite
<lb/>palam est, laricem resinam si loco terebinthinae misceas,
<lb/>non peccabis. <hi rend="italic">Aliud.</hi> ♃ Cerae uncias iij, hoc est drach.
<lb/>viginti quatuor, aeris usti, squamae, aeruginis, singulorum
<lb/>drachmas duas, ut trium horum simul drachmae sex existant.
<lb/>Cera esto pinguis, ut quae cum rosaceo vel myrteo modico
<lb/>emolliatur. Arida probe laevigata excipiantur, quemadmodum
<lb/>in omnibus medicamentis, quae ad chironia parantur,
<lb/>vehementer est necessarium. Quin etiam ubi sicca cerae
<lb/>fuerint admixta, melius est ea diu in mortario contundere.
<lb/><hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Cerae uncias sex, aeruginis partem sextam, quae
<lb/>est ℥ j, aeris usti, resinae laricis, singulorum Ʒ iij, ut ambo
<lb/>simul habeant Ʒ vj. Cera pinguis esto, inque aquam calentemprojecta,
<lb/>quo mollior fiat, manibus subigatur, aeruginem

<pb n="13.756"/>
<lb/>et aes in eam recipiendo, postea confundendo in pila,
<lb/>ubi resinae quoque mixtio paulatim instillando fiet.
<lb/><hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Cadmiae uncias tres, dimidio chalcitidis ponderi
<lb/>misceto, quod est unciae semissi. Tritis probe vinum austerum
<lb/>affundito et rursus laevigato, ubi mellis consistentiam
<lb/>habuerit, ceratum ex cera et resina fricta compositum itnmittito.
<lb/>Sint autem cujusque pares portiones unius unciae,
<lb/>ut ambae duas uncias efficiant, myrtei liquefacti pauxillum
<lb/>adjicito. <hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Olei veteris vel ricinini heminam j, cerae,
<lb/>picis, bituminis, singulorum libram unam, mannae,
<lb/>aeruginis, cerussae, dimidio minus quam in praedictis,
<lb/>quod est cujusque selibram, malicorii, gallae, spinae Aegyptiae,
<lb/>iridis, aristolochiae rotundae, cbalcanthi, singulorum
<lb/>trientem, qui valet uncias quatuor, aeris combusti,
<lb/>aristolochiae longae, cujusque sextantem, qui pendet uncias
<lb/>duas. Quae liquantur, aridis antea ex aceto laevigatis cossimiscebis,
<lb/>ut praedictum est. <hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Cadmiae, chalcitidis,
<lb/>singulorum drachmas quadraginta. Ex vino tritis pluribus
<pb n="13.757"/>
<lb/>diebus ceratum, quod ex oleo et cera constat, immitte;.,
<lb/>Sint autem olei librae duae, cerae drachmae ducentae. At
<lb/>satius est hoc minori symmetria conficere. ♃ Cadmiae et
<lb/>chalcitidis, singulorum drachmas decem, cerae et olei, cuj
<lb/>usque drachmas quinquaginta injiciendo. <hi rend="italic">Aliud.</hi> ♃ Cadunae
<lb/>combustae, chalcitidis ustae, terebinthinae, cerae, singulosum
<lb/>parem mensuram. Arida ex vino conteres. <hi rend="italic">Aliud
<lb/>ex ricino</hi>. ♃ Aeruginis Ʒ j, aluminis liquidi lib. j, maliy
<lb/>corii, aeris usti, mannae, singulorum trientem, qui valet
<lb/>℥ iv, gallae duplum adjicias, qdod est ℥ viij, picis, pityinae,
<lb/>singulorum lib. ij, bituminis dimidio minus, hoc est
<lb/>libram j, cui aluminis liquidi etiam indideris, aristolochiae
<lb/>rotundae et gallae, singulorum uncias octo, longae aristolochiae
<lb/>dimidium, hoc est uncias quatuor, olei ricinini
<lb/>libras duas. Metallica ex aceto conteruntur, ut in superioribus.
<lb/><hi rend="italic">Aliud.</hi> ♃ Cerae uncias tres, actis usti, squamae, acrugitus,
<lb/>singulorum libras duas. Ceram prius in aqua catente

<pb n="13.758"/>
<lb/>calefaciens, manibus rosaceum admiscens emollies,
<lb/>deinde arida excepta in mortario contundes diutius, ut
<lb/>vere omnium fiat unitas. Tertia quartove die hoc et alia
<lb/>hujusmodi omnia solvito; spongiam extrinsecus ex aqua vel
<lb/>polos imponens. <hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Cerae uncias sex, resinae laricis
<lb/>ejus dimidium, hoc est uncias tres, aeruginis triplo minus,
<lb/>quam laricis fuit, hoc est unciam, picis Brutiae drachmas
<lb/>tres, chalcitidis ustae similiter drachmas tres. Conficito e si
<lb/>hoc, ut praedictum. <hi rend="italic">Aliud.</hi> ♃ Aeris usti, squamae, aeruginis,
<lb/>parem cujusque mensuram, cerae sescuplam misceto.
<lb/>Ceram, ut praedictum est, calente prius aqua madidam subigito,
<lb/>ac interea dum hoc agis vel rosaceum vel myrteum
<lb/>adjicito, deinde in pilam immittito. Praestat autem trium
<lb/>pondo ceram aequalem miscere quam recentissimam, mollissimam,
<lb/>pinguissimam, ne multo humore oleoso indigeas.
<lb/><hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Aeruginis, terebinthinae, pares utriusque partes,
<lb/>cerae triplo plures, aluminis scissilis, cadmiae, squamae,
<lb/>singulorum quadruplum, ut aeruginis pars una Iit, item terebinthiuae

<pb n="13.759"/>
<lb/>una, cerae tres, squamae, cadmiae, aluminis
<lb/>scissilis, uniuscujusque quatuor. Ubi arida contuderis, cribraveris,
<lb/>in pulverem exacte redegeris, in mortarium conjectam
<lb/>ceram et terebinthinam contundito, sicca aspergens,
<lb/>pastillum myrteo vel rosaceo madefaciens in aere calidos
<lb/>nam in hoc facile tondentur, maxime si id aestivo sole fiat.
<lb/>Osus estis, qui aliorum quoque, nimirum ulcere prius deterfo
<lb/>aphrolitro et postea doto per melioratum, tum per
<lb/>spongiam probe purgato, ut madoris sit expers, deinde super
<lb/>id latiore linteo, cui emplastrum illitum sit, imposito,
<lb/>postea duplici linamento aqua frigida tincto extrinsecus ille
<lb/>perdato, praeterea nova spongia molli, et tertio aut quarto
<lb/>die id resolves. <hi rend="italic">Aversim hoc est absque cera, nostrum.</hi> ♃
<lb/>Argenti spumae libras tres, olei ricinini veteris libras iv ẞ,
<lb/>aceti quam acerrimi libras duas, aeris squamae nigrae, ehalcitidis,
<lb/>aeruginis, singulorum uncias ij. Argenti spumam
<lb/>cum oleo prius coquere oportet, donec strigmenti spissi tudinem
<lb/>accipiat, deinde metallica plusculis diebus ex aceto
<pb n="13.760"/>
<lb/>trita adjicere, atque si incoques, quousque non coinquinet.
<lb/>Licet etiam statim ab initio argenti spumam cum oleo et
<lb/>aceto diligenter mixtam coquere, ac ubi semicocta fuerint,
<lb/>squamam, chalcitidem et aeruginem immittere. Voco autem
<lb/>nunc libram olei et aceti Romanam, quae uncias duodecim pecubares
<lb/>continet. Quin et sex olei libras tribus argenti sputuae
<lb/>pondo interdum committito et nimirum secundum hanc
<lb/>symmetriam diutius incoquuntur. Quum praeparas et hoc
<lb/>medicamentum, praestat argenti spumam cum solo oleo esse
<lb/>coctam, deinde metallica cum aceto injici. Ubi vero tria
<lb/>fuerint, cujusque uncias duas dixi immittendas aceti libris
<lb/>duabus, argenti spumae tribus, olei ricinini veteris libris
<lb/>sex vel, ut prius dixi, quatuor ẞ. Hoc medicamentum et
<lb/>fistulas jungit et callosas jam exiccat, contrahit et claudit.
<lb/>At si bona victus ratione usus quis fuerit, non resolvuntur,
<lb/>plenitudine vero insigni collecta, periculum est, ne pars ex
<lb/>fluxione infestante phlegmone rursus tentetur et fistula aperiatur.

<pb n="13.761"/>
<lb/>Et vero inveteratis ulceribus et dysepulotis, quae et
<lb/>chironia nominantur, non solum medicamentum nuper-.
<lb/>mixtum imponimus, sed etiam liquefactum oleo veteri vel
<lb/>ricinum ac linamento exceptum, etiam si puris vel minimum
<lb/>nondum in ulcere antea suerit, concoquit ipsum et
<lb/>generat et crassem efficit. Caeterum ulcus triduo solves,
<lb/>si nihil prohibet. Quod si stomomatis squama suerit, praestat,
<lb/>sin minus eam habeas nec nigram, Cyprii aeris squama
<lb/>inficietur. <hi rend="italic">Conieci</hi> aliquando hoc emplastrum, phrygii quoque
<lb/>lapidis uncia admixta, interdum etiam chrysocollae
<lb/>uncia, sicut et amborum nonnunquam, glutinat et magna
<lb/>vulnera. <hi rend="italic">Aliud ad teneros et ex iisdem ulceribus nimis
<lb/>graviter conflictantes</hi>. ♃ Cerae lib. j, rosacei lib. j, cerussae
<lb/>℥ viij, salis ammoniaci ℥ iv, squamae Cypriae ℥ ij,
<lb/>thuris unciam unam, calcis vivae Ʒ j, aluminis fissilis unciam
<lb/>unam, aeruginis unciam unam, malicorii unciam unam.
<lb/>Usus praedictis idem est. Novem in praesentia sunt medicomenta
<lb/>citra rosaceum composita, decimum enim illud. Ex
<pb n="13.762"/>
<lb/>novem quinque sunt pari pondere, calx viva, malicorium,
<lb/>thus, alumen scissile et aerugo. Squamae duplo majus pon dus
<lb/>est et hanc sal ammoniacus duplo exuperat, hunc cerussa,
<lb/>hujus sescupla rursus cera in libram unam reducta,
<lb/>quam et rosaceum habet.</p>
</div>
</div>
 <pb n="13.763"/>
 <div type="textpart" subtype="book" n="5">


<div type="textpart" subtype="chapter" n="1">
<head>GALENI DE COMPOSITIONE MEDICAMENTORVM
<lb/>PER GENERA
<lb/>LIBER V.</head>
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="1">Cap. I.</num></label> De medicamentis polychrestis futura hic
<lb/>est disputatio, vocant autem polycbresta quae multis affectibus
<lb/>conveniunt. Suntque nonnulla ipsorum non modo
<lb/>specie, sed etiam genere diversa, omnia vero ex contrariis
<lb/>constant medicamentis, etiam juxta secundas qualitates ac
<lb/>vires, non tantum primas. Patere arbitror cuivis primas
<lb/>me annellare caliditatem. frigiditatem. siccitatem et humiditatam,

<pb n="13.764"/>
<lb/>atque ex harum conjugatione quavis compositas,
<lb/>secundas vero, quae ipsas sequuntur, ut in quinto libro de
<lb/>simplicibus medicamentis uberius percensui, ostendens nonnulla
<lb/>non solum composita medicamina, sed simplicia quoque
<lb/>ut nascuntur, emollire, quaedam indurare, quemadmodum
<lb/>alia obstruere, alia reserare, alia sordes gignere, alia
<lb/>abstergere, alia attenuare, alia crassitiem admoliri, alia densare,
<lb/>alia rarefacere, alia carnem inducere, alia repurgare,
<lb/>alia cicatricem ducere, alia exulcerare, alia trahere, alia
<lb/>repellere, aliasque similes eorum differentias. Porro dictum
<lb/>mihi est et superioribus commentariis, quae contrariorum
<lb/>facultate medicamentorum necessaria esset mixtura, cujus
<lb/>etiam nunc paulo post mentionem facturus sum. Melius enim
<lb/>mihi videtur duo quaedam triave medicamenta celebria,
<lb/>quae multiplicem usum exhibeant, praescribere, deinde
<lb/>compositionis ipsorum rationem interpretari. Exordiar autem
<lb/>ab iis, quae nemo non novit, quippe in Herae libro,
<pb n="13.765"/>
<lb/>cui titulus est narthex, id est promptuarium medicamentorum,
<lb/>prodita, tum apud alios, qui libros de medicamentis
<lb/>condiderunt. At quia superiori libro de virtutibus, quae uleera
<lb/>dysepuluta curant, verba fecerim, animus est nunc
<lb/>quoque emplastra illa multiplicis usus primum exponere,
<lb/>quae causa malignorum, nonnulli clinodia nominant, composuimus.
<lb/>Alia vero usus dicta multiplicis, quod multis quidem
<lb/>affectibus aliis conferant, non tamen etiam chironiis,
<lb/>ea rursus feriatim referre proposuimus.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="2">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="2">Cap. II.</num> <hi rend="italic">Quae scripserit Heras</hi>.</label> Itaque quum opere
<lb/>medicamentorum Heras Cappadox emplastrum quoddam ad
<lb/>hujuscemodi ulcera mnisice faciens tradiderit, inde sumam
<lb/>exordium, verba ipsius adscribens, quae in hunc modum
<lb/>sonant. <hi rend="italic">Poni coloris cruentis idoneum, cicatricem ducensal
<lb/>Conglutinat, perfecte implet atque cicatricem ducit sclutum
<lb/>cum cerato, magisque adhuc circa cicatricem inducendam
<lb/>eeficax est. Valet etiam ad chironia ulcera aliaque
<lb/>similia summopere. Nam callos consumit, deinde ge-</hi>
<pb n="13.766"/>
<lb/><hi rend="italic">nutuum carnem generat, valde album</hi>. ♃ Cerae lib. ij,
<lb/>frictae lib. iij, aeruginis rasae Ʒ vj, mannae Ʒ iij, olei heminas
<lb/>quinque, aceti sextarium. Liquabilia siccis admiscentur.
<lb/>Usus est emplastri ad vulnera, cum rosaceo temperatum
<lb/>pus generat, cerato solutum ad cicatricis generationem
<lb/>repurgat. Quidam tamen resinae frictae lib. ij et terebinthinae
<lb/>tantundem ingesserunt, atque sic praeparatum aerugine
<lb/>rasa ipsum exceperunt, ut collyrii tenorem haberet, atque
<lb/>hoc imposuerunt, ubi callos consumere studerent, prompte
<lb/>enim haec facit, ut etiam ossa separet. Merito igitur et emplastrum
<lb/>hoc Heras commendat ceu ex aeruginis et aceti
<lb/>copia efficax, si quid in superiore libro dictorum meminimus.
<lb/>Laudat item panaceam ab eo vocatam, quam deinceps
<lb/>verbis istius apponimus. <hi rend="italic">Panacea Herae a nonnullis sanitas
<lb/>nominata. Ad omnem pressionem et malignitatem. Sisiit
<lb/>autem nomas, neque crustas facit neque circumpositis
<lb/>partibus duritiem conciliat. Rumpit ac tabefacit omne cor.</hi>
<pb n="13.767"/>
<lb/><hi rend="italic">ruptum, ut nihil a liquida staphide desserat. Cohibet senguinis
<lb/>eruptionem tum aliam tum quae per haemorrhoidas
<lb/>fieri solet, myrteo dilutum. hem haemorrhoidas ipsas ta..
<lb/>besacit et consumit. .insuper fistulis medetur et carbunculis.
<lb/>Sanat aegilopas et chironia, ut vocant. in summa
<lb/>vix sanabilium et diuturnorum genus latentibus quidem
<lb/>locis veluti utero, unguento cyprino liquidum, exterioribus
<lb/>autem praestat, ut alia stngula, sic apponere. At omni
<lb/>ulceri impositum, quamvis agresti, mitius statim id esuiciet,
<lb/>dolores minuet et vigilias. Haec ejus virtus est.</hi> ♃
<lb/>Chamaepityos drachmas quatuor, symphyti drachmas quatuor,
<lb/>chamaeleontis drachmas quatuor, marrubii drachmas
<lb/>quatuor, apud alios sex, polii drach. vj, centaurii tenuis
<lb/>drach. vj, helenii drach. iv, aristolochiae drach. iv, thuris
<lb/>drach. xij ẞ, myrrhae drach. iij, aloes drach. v j, galbani
<lb/>Ʒ v j, oboli unius et semissis, olei Ʒ clxxx, mellis xxx,
<lb/>propolis drach. xij ẞ, aluminis fissilis drach. vj, oboli unius
<lb/>et seminio <hi rend="italic">Invehi et</hi> Ihirtnn <hi rend="italic">ilrncltrrtno</hi> sov svhirli totius et semissis,

<pb n="13.768"/>
<lb/>chalcitidis drachmas lex, oboli unius et semissis, bi
<lb/>luminis drachmas quinquaginta, terrae ampelitide drach.
<lb/>quinquaginta, argenti spumae drachmas quinquaginta, gallae
<lb/>drachmas tres, pulveris iridis drachmas tres, contusae
<lb/>pridie herbae et radices oleo immittuntur, ubi nocte tota
<lb/>in eo duraverint, mane argenti spuma, ampelitis, bitumen
<lb/>iniicitur, supra ignem lenem incoquuntur, ubi spissitudinem
<lb/>adepta fuerint, olla ab igne tollitur. Sint autem in alio vase
<lb/>mel, resina, galbanum, propolis colliquata, quae oportet
<lb/>simul commiscere in ollam fundendo, deinde arida, quibus
<lb/>quum medicamentum coquitur, donec non coinquinet, rursus
<lb/>ab igne deposito myrrha laevis facta et thus inspergitur.
<lb/>Est autem advertendum, ne quando effervescat et quantum
<lb/>fieri potest in amplo spatio coquatur, difficulter enim restingui
<lb/>potest, si quid attingat. Haec quidem Heras de Panacea.
<lb/>Nobis autem materiam ipsam a medicamentis, quae
<lb/>priore libro scripta sunt ad ulcera vix sanitatem recipientia,
<pb n="13.769"/>
<lb/>differre notandum est. Nam illa solis constant metallicis,
<lb/>quaedam paucis, quaedam pluribus, pauca illorum radices
<lb/>ac herbas continent, at panacea haec secus habet. Recipit
<lb/>enim haec chamaeleontem et centaurium, quorum utrunque
<lb/>maligna ulcera juvare idoneum est. Accipit praeterea
<lb/>aristolochiam et iridem, imbecilliora quidem centaurio et
<lb/>chamaeleonte, quod ad malignorum ulcerum curationem
<lb/>attinet, non tamen repudianda. Herbas autem valentes asfutuit,
<lb/>quae vel solae maligna ulcera curare possunt saepenumero,
<lb/>chamaepityn, polium et symphyton, quibus valentius
<lb/>est marrubium et helenion. Itaque marrubio etiam
<lb/>foto uti queas in iis, quae carnem abunde humidam circa
<lb/>ulcus habent et sordidiorem, helenion vero neque iis convenit
<lb/>solum inspersum, sicut nec aliud quodvit acre. Siquidem
<lb/>didicistis in opere de simplicibus medicamentis,
<lb/>acrium et amarorum medicamentorum discrimen, nempe
<lb/>acria irritare, mordere, calefacere et fluorem in asseclis
<pb n="13.770"/>
<lb/>partibus concitare, amara vero exiccare citra morsum et
<lb/>calorem, eoque exulceratis partibus conducere. At quoniam
<lb/>ex herbis isti compositionem paranti institutum erat emptastruat
<lb/>inde non siccum, quod inspergi possit, efficere, ad
<lb/>emplastri vero conlecturam vel ceram vel resinam vel omnino
<lb/>argenti spumam diutius coctam adjecturus erat, unde
<lb/>virtus herbarum solveretur, miscuit ipsis nonnulla medicamenta
<lb/>tam valida, ut ulceribus per se exhiberi nequeant.
<lb/>Valida autem duplicem communem vim et qualitatem obtinent,
<lb/>nonnulla austeram acerbamque, alia acrem et acerbam.
<lb/>Hujus igitur gratia ex iis, quae acrimoniam sortita
<lb/>sunt, helenion miscuit, ex valide autem astringentibus, haec
<lb/>enim austera et acerba nominamus, alumen et gallam immaturam.
<lb/>Qualitates autem utrasque valentes habet chaleilis,
<lb/>quemadmodum et vires, quae in ipsis sunt, quum sit
<lb/>acris et astringens. Enimvero dictum est superius, necessariam
<lb/>esse malignis ulceribus, et praesertim cum flucti sint
<pb n="13.771"/>
<lb/>obnoxia, qualitatem austeram. His ergo omnibus, quae dixi,
<lb/>admixta argenti spuma est, resina et thus, quo medicamentum
<lb/>emplastri formam acciperet. Sed argenti spuma ex media
<lb/>materia est. Thus concoquit et pus movet, si tanquam
<lb/>ad probe temperatam naturam respicimus, nam id humidioribus
<lb/>corporibus carnem producere ostendimus. Quin etiam
<lb/>ex medicamentis, quae concoquunt, quaeque vim a pure
<lb/>movendo quasi purificum vel expurgatoriam dictam habent,
<lb/>nullum valenter discutit, sicut nec acre, siquidem talia mediocriter
<lb/>calefaciunt, imo et emolliunt magis, quam exiccant.
<lb/>Quare thus etiam recte admixtum est in propositi emplastri
<lb/>compositione, uti mitigatorium quid et lene accipiat.
<lb/>Hujus nimirum potentiae oleum quoque est, emplastri coquendi
<lb/>causa secundum primam rationem adjectum, secum
<lb/>vero duas facultates inserens, mitigatoriam videlicet et quae
<lb/>valida medicamenta obtundit, sive haec acri, sive austera
<lb/>virtute sint praedita. Certe ampelitis terra siccat et discutit,
<pb n="13.772"/>
<lb/>nihil manifesto acre continens, propterea malignis ulceribus
<lb/>idonea est et si solam per se tritam insparges. Galbanum
<lb/>vero et ipsum, eo quod concoquit, emollit, mitigat et dolorem
<lb/>sedat, praedictae compositioni adjectum est, quum
<lb/>thus easdem vires, sed imbecilliores habeat, galbano facultates
<lb/>ambas valentiores possidente. Terebinthina resina ipsa
<lb/>quoque simul quum detergendi discutiendique facultatem
<lb/>habeat, etiam affectus tales, quod concoquat, quidpiam oblinet.
<lb/>Bitumen vero, cum calore non admodum vehementi
<lb/>siccare novimus, quibus omnibus emplastri auctor medicamentum
<lb/>trahentis facultatis propositu nimirum admiscuit,
<lb/>quoniam ejus usum multiplicem esse voluit. Omnia vero,
<lb/>quae multiplicem usum praestant, maxime varias facultates
<lb/>habere necessitas est, ut pluribus vitiis medeantur. Sic etiam
<lb/>non parum mellis addidit sciens ipsum siccans, digerensque
<lb/>putrescentibus eflë accommodatissimum, quippe et ipsum ex
<lb/>iis est, quae non putrefiunt, et mixta a putredine reservat,
<pb n="13.773"/>
<lb/>praeterquam extreme ad putrescendum idonea, quae humida
<lb/>sunt et calida. Atque mel copiosius aliis medicamenti compositor
<lb/>indidit, nam si tria, quae coqui desiderant, excipias,
<lb/>bitumen, argenti spumam, terram ampelitidem, aliis majus
<lb/>est. Atque his ipsis bitumini, argenti spumae et ampelitide
<lb/>tantum adjecit olei, quantum coctioni commodum erat suturum,
<lb/>confectura et ab aliis sumpta, quae sicca medicamento
<lb/>immittuntur. Insuper omnibus perfecte coetis myrrham
<lb/>et aloen voluit injici, quae ambo citra medicationem
<lb/>siccant, verum differunt, quod aloe astringat, myrrha tenotorum
<lb/>partium sit magisque siccet. Caeterum haud scio,
<lb/>cur Herae visum fuerit minoribus symmetriis panaceam
<lb/>hanc conscribere, quam alii majoribus conficiunt, siquidem
<lb/>nonnulli omnia duplicata habere ipsam tradiderunt, alii
<lb/>quadruplo copiosiora. Galbani sane drachmas sex obolum
<lb/>unum et semissem Heras numeravit, alii drachmas decem
<lb/>et semissem, quemadmodum alii rursus viginti - quinque,
<pb n="13.774"/>
<lb/>augentes simul et alia ad portionem, ut nusquam dicatur in
<lb/>symmetria obolus vel semiobolus. Itaque advertere vos
<lb/>oportet panaceas apud alios scriptas huic conferentes, utrum
<lb/>omnia duplicata, an quadrupla, habeant, ac si sint omnia
<lb/>aucta, non putare illas ab hac esse diversas.</p>
  <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.2.1">
 <p rend="indent">
  <lb/><label type="head"><hi rend="italic">lsts a quibusdam Lpigoni dicta</hi>.</label> Multiplicis usus est
<lb/>medicamentum, quod isidem appellant, ab omnibus cossimandatum.
<lb/>Ego vero apponam modo, quae Heras de illo
<lb/>memoriae prodidit. Haec illius verba sunt. <hi rend="italic">Medicamentum
<lb/>a nonnullis Lpigoni dictum, ab aliis iste. Pacit ad omne
<lb/>t minus et ad vulnera capitis cum ossium praecessione, fanat
<lb/>citra reparationem. Valet ad punctus, item paxillos
<lb/>infixos et hominum atque canum morsus. Venenum trahit
<lb/>viperae, scorpii, draconis marini, pastinacae. Curat fracluras
<lb/>artuum cum vulnere, callum enim obducit citius
<lb/>tutiusque. Villulas omnes recentes, veteres foveas, sinus,
<lb/>phymata, parotidas, abscessus in mammis et alis futuros</hi>
<pb n="13.775"/>
<lb/><hi rend="italic">aut factos sanat. Adversus fluxionem nobis venientibus
<lb/>strumas adhuc aufert, cum tunicis celerrime pus educens
<lb/>Sistit oculorum fluxiones fronti impositum, tollit livorem,
<lb/>gangraenas non patitur latius serpere, putredinem purgat,
<lb/>iti summa ad quodvis bonum est.</hi> Haec recipit, cerae drachmas
<lb/>centum, terebinthinae drachmas ducentas, secundum
<lb/>alios centum, squamae aeris rubri drachmas octo, aerugiHis
<lb/>rasae drachmas octo, aristolochiae rotundae drachmas
<lb/>octo, thuris drachmas octo, salis ammoniaci drachmas octo,
<lb/>guttae ammoniaci drachmas octo, aluminis usti vel rotundi
<lb/>drachmas sex, aeris usti drachmas octo, myrrhae drachmas
<lb/>duodecim, aloes drachmas duodecim, galbani drachmas duodecim,
<lb/>olei veteris heminam unam, aceti acris heminas
<lb/>duas. Quae liquati possunt, siccis in mortarium supersimdantur.
<lb/>Sic quidem Heras isim scripsit non etiam particolavem
<lb/>omnem usum ej apponens, ut in aliis consueverat.
<lb/>Insuper quod ad Epigouum illud refert, a plerisque dissentit,
<lb/>quos exactius de epigonio scripsisse arbitror, cum alia
<pb n="13.776"/>
<lb/>tum illud quoque, nempe quod in carcere conclusus, quum
<lb/>quendam admodum potentem curasset, ejus rei gratia fuit
<lb/>dimissus. Adjecisse vero ipsum ajunt praescripto medicamento
<lb/>dracunculi radicem, atque ego semper ita usus sum,
<lb/>quoniam et praeceptorum meorum unus usurpabat, apponens
<lb/>in praedictam symmetriam Herae dracunculi drachmas
<lb/>octo, insuper et olei cyathi dimidium, aceti heminam,
<lb/>ad haec colophonium resinam, non ut Heras terebinthinam.
<lb/>Sed et in emplastri conjectione ab illo dissentiebat, galbanum
<lb/>aceto, cum aliis in pila elaborans, atque ita admiscens ea,
<lb/>quemadmodum et Heras inquit, liquabilibus, deinde medicamentum
<lb/>manibus plurimum emolliebat, attingens acetum
<lb/>quam acerrimum, postea invase aereo reponebat et persusum
<lb/>longo tempore servabat, atque ita excipiens utebatur.
<lb/>Appellavit ipsum, velut alii quidam, Hermonis sacri scribae,
<lb/>alibi scriptum invenias ex adytis templi Vulcani in Aegyto
<lb/>hoc quoque esse, quemadmodum et illud, quod ex dictamno
<pb n="13.777"/>
<lb/>constat. Symmetriam vero simplicium medicamentorum,
<lb/>quae id constituunt, omnes propemodum aequalem scripserunt,
<lb/>proinde titulus licet diversus existat, non opineris
<lb/>aliud esse atque aliud et quod ex adytis sacrum dicitur et
<lb/>Hermonis sacri scribae et Epigoni, nam omnes has appellationes
<lb/>habet, liquatum autem cum cerato liquido purgat
<lb/>et ulcera cicatrice obducit. Quidam ex cerato triplicato dilui
<lb/>ipsum tradiderunt, nonnulli duplicato, utrique symmetriam
<lb/>indefinite distinguentes. In quibus etenim ulcus pu- .
<lb/>Tum satis efficitur, si tribus cerati partibus temperatum fuerit,
<lb/>non oportet duplicatum adjicere, in quibus autem minus
<lb/>purgatur, ibi ceratum duplo majus assumendum. Novimus
<lb/>enim efficacius omne id genus medicamentum esse, quod
<lb/>non multo cerato miscetur, imbecillius, quod multo. Nihil
<lb/>mali est autem de dracunculo quoque eatenus dicere, quod
<lb/>per aestatem caule exiccata et herba tota, radicem amputare

<pb n="13.778"/>
<lb/>oportet, deinde in domo sicca solem non habente repo sitam,
<lb/>paulo post dies sex vel septem in orbiculos dividere,
<lb/>eosque filo trajectos in sicca domo et a sole remota rursus
<lb/>suspendere, ac sic ubi medicamentum praeparare voles radicem
<lb/>contundere, quae ipsa quoque seorsum tusa et laevigata
<lb/>probe, ut pulvis fiat, malignis ulceribus medetur.</p>
  </div>
  <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.2.2">
<p rend="indent">
 <lb/><label type="head"><hi rend="italic">Emplastrum ex dictamno</hi>.</label> ltem quod ex dictamno
<lb/>emplastrum conficitur, sacrum appellant, dicentes et hanc
<lb/>scripturam in Vulcani templo juxta Memphim inventam <hi rend="italic">es-</hi>
<lb/>se, omnes ipsius hujusmodi symmetriis meminerunt vel
<lb/>parum adeo ab his differentibus. Sufficiet autem verba Herae
<lb/>et de ipso adscripsisse, quae in hunc modum habent.
<lb/><hi rend="italic">Sacrum ex Vulcani templo in Memphi. Pacit ad recentia
<lb/>cruenta, stuentia, ad nervorum praecisores, vetera ulcera,
<lb/>sappascentia, contusa, putredines, carbunculos, nigriphis,
<lb/>ulcera stuentia, cicatricem aegre admittentia, pa^
<lb/>rotulas, perniones, abscessus, strumas, furunculos, duritias.
<lb/>Tela educit, aculeos, ossa ex capite. Sanat ferarum
<lb/>ictus, scorpionum motsus, phalangiorum, muris aranei,</hi>
<pb n="13.779"/>
<lb/><hi rend="italic">hominum. Valet ad omnem colli dolorem, humeri, articulorum,
<lb/>vice malagmatis. Sistit oculorum sutores, non
<lb/>modo recentes, sed etiam veteres. Pollia capille dolorem
<lb/>inunctum, rosaceo dilutum. Et uteri dolorem sedat tum
<lb/>illitu tum supsitu. Necat insuper feras suscita</hi>. Haec recipit
<lb/>olei veteris heminas ij, argenti spumae drach. c, aeruginis
<lb/>rasae drach. viij, squamae Ʒ vj, colophoniae liquidae,
<lb/>alii pineae Ʒ l, mannae drach. xij, guttae ammoniaci Ʒ xvj,
<lb/>aeris usti Ʒ viij, diphrygis Ʒ v j q gentianae Ʒ, sex, aloes
<lb/>Ʒ viij, galbani Ʒ xij, propolis Ʒ viij, cerae Ʒ xxv, aristolochiae
<lb/>Ʒ x, dictamni cretici Ʒ x. Argenti spumam et
<lb/>oleum in olla magna supra prunam incoquito, ut omnino
<lb/>aut fere non inquinet, deinde cacabum deponens aeruginem
<lb/>indito squamamque et coquito, ne prorsus inficiat. Postea
<lb/>rursus auferens, resinam, ammoniaci guttam, injice cribrata,
<lb/>movens donec fervere desinat, mox quum reposueris
<lb/>paululumque dimiseris, tollito atque aes diphrygesque inspergito,
<lb/>rursus coquens, quoad non inquinet, interdum
<pb n="13.780"/>
<lb/>enim his injectis remittitur, postea deponens, ceram addito,
<lb/>iterum coquito, usque dum non polluat, quod ceteriter
<lb/>accidit. Dein quum deposueris, propositu immittes ac
<lb/>repones denuo, paulisper sines, quum depones, addes aloen,
<lb/>mannam, dictamnum, aristolochiam, gentianam, his abunde
<lb/>resurgeretis singula saevissima insperges movens, si non
<lb/>insiciat, tolles, sin minus, leni igne coques. Haec quidem
<lb/>Heras de emplastro scripsit. Composuimus autem id nos intardum
<lb/>et sine usto aere et diphryge, unde quae in alto latebant,
<lb/>magis attrahebat emolliebatque magis discutiebatque,
<lb/>non tamen ulceribus aegre cicatricum ducentibus idoneum.
<lb/>Quin etiam ipsum citra dictamnum consecimus rursus
<lb/>aliis apponentes chrysocollae drachmas sex, ut maligna
<lb/>ulcera selicius sanaret.</p></div>
  <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.2.3">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">Hicestum nigrum</hi>.</label> Medicamentum titulo hicesium, usus
<lb/>multiplicis, quidam gignendi casu scripserunt, Hicesii. Heras
<lb/>itaque de ipso haec tradit. <hi rend="italic">Dicessum ad vulnera et canum</hi>
<pb n="13.781"/>
<lb/><hi rend="italic">motsus, duritias defundens, ad parotidas, condylomata
<lb/>et maligna. stem est attrahens et glutinatorium. Valet insuper
<lb/>ad aquam inter cutem.</hi> ♃ Argenti spumae drach.
<lb/>centum, bituminis ludaici drach. c, terrae ampelitide Ʒ c,
<lb/>mannae, propolis, singulorum drach. xxv, galbani Ʒ xij,
<lb/>scissilis drach. xij ẞ, terebinthinae Ʒ xij ẞ, iridis drach. vj,
<lb/>olei immaturi heminas sex, mellis heminam j, chalcitidis
<lb/>drach. vij ẞ, gallae omphacitidis drach. vj, myrrhae drach.
<lb/>vj. Argenti sipuma, bitumen, ampelitis cum oleo incoquuntur,
<lb/>ubi semicocta fuerint, propolis, resina et galbanum
<lb/>ex melle separatim cocta miscentur, postquam constiterint,
<lb/>reliqua adficiuntur, moventur autem spatha ex taedae
<lb/>ligno confecta. Hujus emplastri mixturae pondus non idem
<lb/>omnes, ut in sequentibus ostendetur, tradiderunt.</p></div>
  <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.2.4">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">Nigrum ex duabus aristolochiis</hi>.</label> Celebre quoque
<lb/>emplastrum usus multiplicis est id, quod ex duabus aristelochiis
<lb/>consicitur, quod ipse Heras quoque his verbis descripsit.

<pb n="13.782"/>
<lb/><hi rend="italic">Nigrum ex duplici aristolochia. Facit ad antiqua,
<lb/>callosa, aegre cicatricem inducentia, denascentia. Lst
<lb/>etiam enaemum cephalicum, ossa reducit et est glutinatorium.
<lb/>Ducit ad articulos sclutos Pluori obnoxia repurgat,
<lb/>implet immessum</hi>. ♃ Picis libram unam, cerae libram j, bitumidis
<lb/>libram unam, terebinthinae libram unam, mannae
<lb/>selibram vel uncias septem, aeruginis rasae selibram, cerussae
<lb/>selibram, ehalcanthi uncias quatuor, aristolochiae longae
<lb/>uncias quatuor, illyricae uncias quatuor, malicorii uncias
<lb/>duas, gallae immaturae uncias duas, aeris usti uncias
<lb/>duas, spinae uncias quatuor, aristolochiae rotundae uncias
<lb/>quatuor, aceti heminam unam, ricinini vel olei veteris heminam
<lb/>unam. Quae liquefieri poterunt, simul liquato, deinde
<lb/>cerussam, aeruginem et chalcanthum cum aceto laevia facta
<lb/>inspergito, mox supra ignem, usque dum coierint, arida
<lb/>infricato, igne subtracto, dehinc defusa subigito. Haec tum
<lb/>Heras, tum alii de <hi rend="italic">ipso scriptum</hi> reliquerunt. Ratio autem
<lb/>ejus qui id composuit non obscura est recordantibus quae
<pb n="13.783"/>
<lb/>hic et in prioribus commentariis dicta sunt. Constat enim
<lb/>ex contrariis facultatibus, attractricibus et repultricibus,
<lb/>quae commune habent ut exiccent. Superat autem in eo
<lb/>repellentium virtus, quae adest astringentibus, chalcantho,
<lb/>malicorio, gallae, aeri usto et spinae, ob hoc etiam ad solutos,
<lb/>id est laxatos articulos convenire ipsum affirmat.
<lb/>Aristolochiam autem et iridem astricturus admiscuit, utpote
<lb/>rarefaciendi et digerendi potestate praedita. Ut autem emplastrum
<lb/>fieret nec siccum, sed ut superinduci posset, me.
<lb/>dicamentum, oleum et cera mixta sunt, cera quidem ceu
<lb/>materies solum, sicut et oleum, si commune suerit hoc, nec
<lb/>ricininum vel vetustum, quippe didicimus haec calefacere
<lb/>et discutere. Terebinthina vero resina praeterquam, quod
<lb/>emplastri consistentiam medicamento conciliet, quum cera
<lb/>hoc sola facere non possit, etiam emolliens quid et discu.
<lb/>flens detergensque obtinet. At quum thus eadem praestet,
<lb/>manna astringendi facultatem totam et qualitatem assumpsit,
<pb n="13.784"/>
<lb/>vocant enim sic tinnis micas concessu elisas, corticis parussi
  <lb/>item participes. Jam et bitumen abunde siccat, ad emplostri
<lb/>consectionem idoneum medicamentum. Atque haec
<lb/>de illius compositione sufficiunt. Porro emplastri hujus anctor,
<lb/>quum vellet medicamenta valenti virtute praedita misuere,
<lb/>aeruginem et acetum ipsis adjecit, quae siccare, exedero
<lb/>et usque in proso n dum corporis penetrare atque alia
<lb/>deducere possunt. Miscentur autem haec cum digerentibus,
<lb/>ut humores orasses partibus, quas curamus, insixos alienuent.
<lb/>Restat igitur et de cerussa quippiam dicere, quam
<lb/>ceu ad emplastrum conficiendum aptam, non ut aliquid
<lb/>cooperaturam admiscuisse illum est perspicuum. Ego vero
<lb/>argenti spumam potius adjecissem, quae et emplastris convenit
<lb/>et refrigerat, cerussa vero aliis quibusdam utilis ad
<lb/>propositi emplastri Vires nihil praesidii affert.</p></div>
  <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.2.5">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">Emplastrum Amanitae</hi>.</label> Emplastrum Amanitae varii
<lb/>usus est et nobile, de ipso autem Heras ita scribit. <hi rend="italic">Empia-</hi>
<pb n="13.785"/>
<lb/><hi rend="italic">strum Amanitae</hi>. ♃ Picis aridae ℥ j, cerae Ʒ iij, adipis
<lb/>suilli ℥ iij, sevi taurini Ʒ iij, oesypi ℥ iij, resinae pineae ℥ v.
<lb/>Facit ad maligna omnia, gangraenas, fistulas, recentia vulnera,
<lb/>ambusta igne, perfrigeratis prodest, ut acopon, item
<lb/>pessulus est emolliens. Convenit autem et ad uteri ulcera,
<lb/>phymata et parotidas. Quum ulcera cava fuerint, copiosiore
<lb/>utitor medicamento, ubi ad cicatricem inclinare videntur,
<lb/>parciore. Porro medicamenti proprietas est concretum hu.
<lb/>morem sordidum per summa gignere. Benefacit lippientibus,
<lb/>palpebris suprapositum. Oleum medicamenti affectui opponi
<lb/>tur, quare observato ne infundas. Quum autem praeparas,
<lb/>picem, ceram, sevum taurinum injicito, ubi fuerint liquata,
<lb/>adipem suillum, mox resinam, postremo oesypum, ubi refrigeraveris,
<lb/>totum autem igne, non flamma liquefacit^
<lb/>Maxime valet in quibus nervi vel musculi percussi sunt,
<lb/>item ad maligna.</p></div>
  <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.2.6">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">Emplastrum Hallei, seu piscatoris, ex sinopide</hi>.</label>
<lb/>Haliei celebre et multiplicis usus emplastrum nihil minus
<pb n="13.786"/>
<lb/>quam priora, Heras ita tradidit. <hi rend="italic">Hallei ad vetera et quae
<lb/>cicatricem aegre ducunt. stem discutit praesertim ili mamullis
<lb/>duritias. Dtimur eo tanquam optimo ad plurima.</hi> ♃
<lb/>Cerae minam unam, argenti spumae minam unam, mannae
<lb/>drach. viij, terebinthinae drach. viij, galbani drach. viij.
<lb/>sinopidis drach. viij, olei veteris heminas ij. Oleum et argenti
<lb/>spuma dum non inquinent, incoquuntur, deinde cera
<lb/>resinaque, liquefactis ipsis sublatisque ab igne sinopidem
<lb/>immittito et galbanum, postea mannam. ldem facT ad marinorum
<lb/>ictus summe. Usus quandoque eo sum in quodam a
<lb/>pastinaca percusso summoque dolore vexato et mirifice profecit,
<lb/>similiter et in iis, qui a scorpione morsi erant. Hactenus
<lb/>Heras. Deinceps vero Crotonis emplastra i n Ipsa
<lb/>ciamus.</p>
</div></div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="3a">


<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">De medicamentis a Critone scriptis</hi>.</label>
<lb/>Heras quidem libram unam de medicamentorum compositione
<lb/>fecit, cui titulus est narthex, id est <hi rend="italic">medicamentorum
<lb/>promptuarium</hi>. Quinque vero tales Critonis praeter illos de
<pb n="13.787"/>
<lb/>exornatione servantur. In quarto horum quinque emplastra
<lb/>praedictis similia specie commemorat, quaedam, ut Heras,
<lb/>in totum simili modo confecta, nonnulla insuper, quorum
<lb/>Heras non commeminit, quae ego mox ordine apponam,
<lb/>non etiam si cujusdam aliter quam ab Hera descripti mentionem
<lb/>facit, omittens, quemadmodum in Hicesii emplastro
<lb/>factitasse apparet, alia namque pondera et mensuras hujus
<lb/>emplastri Crito scripsit, sicut alii quidam, non ut Heras posuit.
<lb/>Incipiam igitur a primo Icesii, in cujus simplicium
<lb/>medicamentorum pondere inter omnes non convenit.</p>
  <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.3a.1">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">Emplastrum Hicesu</hi>.</label> De Hicesii medicamento haec ad
<lb/>verbum scripsit Crito. <hi rend="italic">Hicesii ad omne vulnus recens, vetus,
<lb/>contusa, luxata, fracturas, phlegmonas et omnem dolorem,
<lb/>quem protinus sedat. Facit ad abscessus, phymata,
<lb/>strumas, carbunculos, parotidas, phygethla condylomata,
<lb/>impetigines, clavos, nigritiae, haemorrhoidas phlegmone
<lb/>tentatas, fistulas, ambusta igne, dilutum myrteo vel rosa</hi>
<pb n="13.788"/>
<lb/><hi rend="italic">ceo, valet ad ulcera, aculeos, tela, canum hominumque
<lb/>molsus, serarum ictus. Rem ad sanguinem cohibendum
<lb/>utitor et loco malagmatis ad omnia. Oleum vero non adbibendum
<lb/>est. dam lippientibus in linteolo collyrium aditibetur,
<lb/>sint autem splenia semper majora. ddvat quoque
<lb/>hydropicos</hi>. ♃ Terrae ampelitidis, bituminis, argenti spumae,
<lb/>singulorum minas duas, cerae, thuris, terebinthinae,
<lb/>propolis, singulorum minae dimidium, galbani, fissilis, singulosum
<lb/>minas quinque, myrrhae, gallae, iridis, singulorum
<lb/>Ʒ xij, chalcitidis Ʒ vj, mellis heminas ij, olei omphacini
<lb/>congios duos, quidam heminas ij. Ampelitis, bitumen,
<lb/>argenti spuma cum oleo coquuntur, humore prius expresso,
<lb/>ut fiant laevia, incoquuntur autem igne non acri, spatha ex
<lb/>taedarum ligno assidue moventur, ne subsidant, nam citissime
<lb/>comburuntur. Quae liquari possunt, in alio vase liquefiam to,
<lb/>melle prius seorsum cocto, ut coeat ac in cacabo pulchre
<lb/>consertis misceto, rursus enim resolvitur his praemissis,
<lb/>deinde arida insperguntur aliquatenus refrigerata, postremo
<lb/>thus. Ac ubi in unitatem coierint- utitor- Hanc sari n t uram
<pb n="13.789"/>
<lb/>ab Herodoto accepi. Haec sane Crito de Hicesio scripta reliquit.
<lb/>Videtur autem in simplicium medicamentorum, unde
<lb/>totum componitur, symmetria ab Hera dissentire, ac
<lb/>partim haec discordia manifesta est, partim dijudicari vix
<lb/>potest. Etenim Heras recte faciens omnium medicamentorum
<lb/>pondus in drachmas redegit, Crito autem ampelitidem
<lb/>terram, bitumen, argenti spumam, non pro drachmarum
<lb/>pondere scripsit, sed duas singulorum minas injiciendas
<lb/>censuit. At ab his dissensit qui de ponderibus et mensuris
<lb/>scripserunt, quantum videlicet minae pondus existat; nonnulli
<lb/>enim sedecim unciarum esse dicunt, quidam viginti,
<lb/>alii etiam distinctionem faciunt, Alexandrinam ponentes vi ginti
<lb/>uncias pendere, aliam sedecim, atque hoc quidem ad^
<lb/>huc levius est. Verum ex iis qui minam in drachmas redigunt
<lb/>alii centum, alii plurium drachmarum esse confirmant,
<lb/>quia et unciam plerique septem drachmas et semissem
<lb/>valere malunt, alii septem duntaxat, reliqui octo. Haec igitur

<pb n="13.790"/>
<lb/>quum ita se habeant, quot drachmarum minam a Critone
<lb/>positam aestimare oporteat invenire operosum est.
<lb/>Apparet autem in aliis quoque centum drachmarum minam
<lb/>esse velle, ac si ita res habet, duplicatam Hicesii compositio nem
<lb/>ab eo scribi putabimus, quum Heras trium horum medicamentorum
<lb/>priorum terrae ampelitide, bituminis et argenti
<lb/>spumae, singulorum drachmas centum posuerit, Critone
<lb/>pondus in ducentas redigente. Videamus igitur an sequentia
<lb/>duplicato consentiant, quaedam namque apparent,
<lb/>quaedam non item. Meminit ergo post tria prima, cerae,
<lb/>thuris, terebinthinae, propolis, singulorum minae dimidium,
<lb/>hoc est drachmas quinquaginta, immittendum praecipiens,
<lb/>etenim proposuimus tanquam mina centum drachmas valeat,
<lb/>symmetriam esse scriptam. Quod si est, in thure, pro
<lb/>manna videlicet posito, Crito cum Hera conveniet, pari
<lb/>modo in propoli, non tamen terebinthina, quippe viginti
<lb/>quinque drachmas Crotonem scripsisse oportebat, quum Heras

<pb n="13.791"/>
<lb/>duodecim et semissem statuerit. Porro in cera maxime
<lb/>viri controvertantur discordantque, quippe quum Heras ceEam
<lb/>omnino non injiciat, didicimus enim illius vim esse,
<lb/>mediocriter emollire. Caeterum apud Crilunem deinceps
<lb/>scriptum est galbani, scissilis, singulorum quarta minae portio.
<lb/>Atque in hoc vir Herae suffragatur. Nam quarta pars
<lb/>minae, quae centum pendet drachmas, viginti quinque drachmas
<lb/>efficiet, quae duplum sunt duodecim et semissis ab Hera
  <lb/>scriptorum. Jam vero a minae vocabulo digressus in sequentibus
<lb/>Crita myrrhae, gallae, iridis, singulorum drachmas
<lb/>duodecim, cum praedictis miscendas jubet, in hoc Ilerae
<lb/>consentiens, siquidem ille sex cujusque adiiciendas praecepit,
<lb/>inde rursus Crito chalcitidis drachmas sex tradidit,
<lb/>hic non parum ab Hera discordans. Nam quum omnia duplicata
<lb/>sint, conveniebat et chalcitidem non sex, verum quind
<lb/>e ci tu drachmas habere, ubi Heras septem et dimidiam
<lb/>scripsit. In melle quidem viri concordes sunt, quum Heras
<pb n="13.792"/>
<lb/>heminam unam, Crito heminas duas posuerit. Restat autem
<lb/>de oleo quaestio magna, <hi rend="italic">non solum</hi> inter duos illos viros,
<lb/>sed alios quoque, qui medicamentum hoc scripserunt, sicut
<lb/>procedente sermone dicemus. Hi igitur inter se hactenus
<lb/>disserunt, etenim Heras olei immaturi heminas <hi rend="italic">sex scripsit</hi>,
<lb/>melius enim sic quam, ut alii quidam dixerunt, cyathos
<lb/>sex. Quippe in coctione argenti spuma, bitumen, terra ampositis,
<lb/>ubi semicocta fuerint, tum alia singula Heras immittenda
<lb/>existimat, atqui semicocta fieri non possunt, cyathis
<lb/>sex immissis; scimus enim plerosque ex iis qui medicamenta
<lb/>componunt subinde centum argenti spumae drachmis duas
<lb/>heminas indere. Atque hoc jam etiam totum antea in primo
<lb/>hujus operis volumine comprehensum est, nempe metallicorum
<lb/>quoque uncias ix, heminam esse licere, sicut quidam
<lb/>putarunt. Quin et duodecim iujicere possumus, ut alii pr aecspiunt,
<lb/>probe docti, si medicamentum diutius coctum fuet
<lb/>Iit, licebit autem hoc ipsum copiosiore oleo imposito, majorem

<pb n="13.793"/>
<lb/>siccandi vim acquirere, quod si ab igne statim sublatum
<lb/>fuerit, minus propter olei paucitatem exiccaturum,
<lb/>emolliturum autem magis et mitigatumm. Quare sex cyathi
<lb/>omnino repudiandi sunt, sex autem heminae, quae singulae
<lb/>uncias novem faciunt, injiciendae. At si largius me.
<lb/>dicamentum voles incoquere, quo siccet evidentius, nihil
<lb/>obstat etiam duodecim unciarum heminas infundere. Itaque
<lb/>Hera sex heminas scribente, liquet Crotonem duodecim
<lb/>heminas immittere oportuisse, ut simul in hoc, sicut in aliis,
<lb/>duplicata mensura existat. Verum scripti sunt ab eo olei
<lb/>omphacini congii duoi Iterum hic quoque damnandi sunt
<lb/>qui heminas duas posuerunt. Ergo si congium sex heminarum
<lb/>esse statuamus, virorum <hi rend="italic">consensus</hi> manebit, si vero
<lb/>non heminas sex, verum sextarios sex ponamus, non parva
<lb/>dissensio orietur, multa namque erit copia, ut ad proportionem
<lb/>aliorum, si olei sextarios duodecim infundas. Haec
<lb/>o uidem in nraesentia de Herae et Critonis in nronosito medicamento

<pb n="13.794"/>
<lb/>discordia. Quum vero ad Audromachum venerimus,
<lb/>dicetur itidem nonnihil de illius cum utroque partim
<lb/>consensu, partim controversia.</p></div>
  <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.3a.2">
<p rend="indent">
 <lb/><label type="head"><hi rend="italic">dsts viridis</hi>.</label> lsidem hic quoque scripsit, quemadmodum
<lb/>alii prope omnes. At quia diligentius tum usum ipsius
<lb/>universum tum praeparationem tradidit ac simul nonnihil
<lb/>ab Hera discessit, visum mihi est etiam ab hoc scripta
<lb/>ad verbum su bj ungere. <hi rend="italic">-lsts, quam nonnulli Epigoni voeant.
<lb/>Per se ad sauamarum abscessus facit. .item crassa
<lb/>ossium fragmenta innatantia juvat linamento vel splenii
<lb/>modo imposita. Valet ad aculeos omniumque ferarum
<lb/>ictus et morsus. Sanat omnes punctos et vulnera ferro
<lb/>facta in bello et aliter. Curat etiam fistulas imposita et
<lb/>ut collyrium indita. Disoutit callos et conglutinat. Alteri
<lb/>temperata ad omne vulnus linamento et splenii instar
<lb/>adhibita valet. Prodest asl maligna et diutina ac ab altis
<lb/>corrupta, in quibus derasis prius medicamento diluto uti-</hi>
<pb n="13.795"/>
<lb/><hi rend="italic">t or. Mirifice facit et ad stnus conglutinandos, dum magni
<lb/>fuerint, nam exiccandis illis conlungendisque convenit,
<lb/>linamento quoque imposita tum per se tum alteri mixta,
<lb/>in quibus adenes aliquos vel insitas membranas eliquare
<lb/>volumus. sititor etiam ad si acturas cum vulnere et sine
<lb/>hoc, callum enim ducit celerrime et partes affectas astringlr.
<lb/>.insuper in quibus aliud malagma non proficit, ipsa
<lb/>exacte prodest, et ungues ex offendiculo vacillantes vel
<lb/>confirmat vel extrudit et dentes ex ictu motos stabilit.
<lb/>Summatim Infinita sunt quibus desshrenter adhibita conducite
<lb/>dest autem et diluta haec, intemperata pars una su..
<lb/>ruitur, cerati partes duae nonnunquam, atque adhuc magis
<lb/>diluitur. Sed usas et exercitatio in hoc requiritur, sit
<lb/>namque ceratum interdum et per restnam pityinam. Compositio
<lb/>autem talis est.</hi> ♃ Guttae ammoniaci drach. octo,
<lb/>aeruginis rafae drach. viij, falis ammoniaci Ʒ viij, squamae
<lb/>aeris Ʒ viij, aeris usti drach. viij, aluminis rotundi drach.
<lb/>vj, aristolochiae drach. viij, thuris Ʒ viij, myrrhae Ʒ xij,
<pb n="13.796"/>
<lb/>aloes Ʒ xij, galbani xij, cerae drachmas octo, resinae eolophoniae
<lb/>drach. sex, nonnulli terebinthinae tantundem,
<lb/>olei veteris heminas duas, aceti heminas duas. Epigonus vero
<lb/>et dracunculi radicis succi drach. duodecim et marrubii
<lb/>succi drachmas duodecim et screos succi Ʒ viij. Omnia diligen
<lb/>ter contusa ac cribrata mortario iniiciuntur ac paulatim
<lb/>acetum in sole affunditur, donec terendo totum acetum
<lb/>consumatur; ubi laeve factum fuerit, liquefacta et refrigerata
<lb/>rasaque diligenter, iis quae in mortario sunt admiscentur
<lb/>ac subacta excipiuntur. Haec scripsit Crito. Ego
<lb/>vero sine liquore sereos ipsam praeparavi et nonnunquam
<lb/>de alumine ademi, ususque sum in nervorum vulneribus
<lb/>hoc medicamento simili modo, quo medicamento, quod ex
<lb/>metallicis consectum est, quod in sermone nervorum vulneratorum
<lb/>scriptum est; nam valentius efficitur, aceto acerrimo
<lb/>undique circumfusum, reponitur et diebus circiter
<lb/>quindecim emollitur.</p></div>
  <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.3a.3">
 <p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">Medicamentum Mdchaerionis</hi>.</label> Celebre simul et
<lb/>multi usus est. Convenit affectibus ulcerum, do quibus totus

<pb n="13.797"/>
<lb/>hic liber scribitur. Sic autem Crito ipsum protulit ad
<lb/>verbum. <hi rend="italic">AFachaerionis : Ad omnia recentia vulnera, conglutinat
<lb/>et phlegmonem arcet, praesertim ubi confesta
<lb/>.fuerit. Rabiosi canis. morsum summe curat, ampliori loco
<lb/>impositum ac mutatum frequentissime. Pilulae quoque modo
<lb/>sumptum fabae magnitudinis diebus triginta ad omnem
<lb/>affectum facit, maxume phagedaenicum, item ad
<lb/>aurium naturaliumque ulcera. in ossibus denudatis car.
<lb/>nem producit, narium ulcera sanat. Est etiam viride, diluitur
<lb/>rosaceo vel omphacium</hi> Haec recipit aristolochiae rotundae
<lb/>unciam unam, galbani unciam unam, opopanacis
<lb/>unciam unam, aeruginis rasae unciam j, iridis lllyricae Ʒ j,
<lb/>guttae ammoniaci unciam unam, myrrhae ℥ j, terebinthinae
<lb/>℥ vij ẞ, cerae uncias vij ẞ, olei omphacini uncias
<lb/>septem et dimidiam. Dimidium olei, cum aerugine ad laevorem
<lb/>teritur, reliquum cum cera et terebinthina coquitur.
<lb/></p></div>
  <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.3a.4">
 <p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">Dysrachitis Damocratis ad verbum</hi>.</label> Et hoc ex celebrium

<pb n="13.798"/>
<lb/>lateque usu patentium medicamentorum numero
<lb/>existit, scribit de eo Crito hunc in modum. <hi rend="italic">Dysrachitis.
<lb/>Mirum in modum facit ad stnus callo undique circundatus
<lb/>et fistulas impositum, st orificium sit, quod linteolum medicamento
<lb/>illitum queat excipere, imponito, ac citius prosiciet.
<lb/>sititor ejus virtute in humectis, sinentibus et diulinis
<lb/>affectionibus, tertio quoque die, ut plurimum ipsum
<lb/>mutans. Podagricos quoque juvat mirifice in accessionis
<lb/>principio illitum ac in latum circumpositum, qui et ad
<lb/>consuetas ambulationes et vitae usus demittantur. Citra
<lb/>balneum ad triduum diesque aliquot permaneant, non
<lb/>enim materiae dat accessum, ut affectum increscat. Convenitque
<lb/>omni ulceri ad sex partes cerato admixtum, inveterascens
<lb/>melius evadit</hi>. ♃ Aluminis rotundi drach. viij,
<lb/>squamae Ʒ xij, aeris usti drachmas quatuor, aristolochiae
<lb/>drachmas novem, galbani drachmas decem, guttae annuoniaci
<lb/>drachmas duodecim, alii decem, thuris drach. ix,
<lb/>myrrhae drach. novem, styracis drach. xv, misyos drachmas

<pb n="13.799"/>
<lb/>tres, chalcitidis Ʒ iij, scillae medullae drach. octo, picis
<lb/>liquidae drachmas quatuor, iridis lllyricae drach. in secundum
<lb/>alios quatuor, terebinthinae drach. decem, alii
<lb/>drachmas septem, pityinae drachmas decem, alii sex, cerae
<lb/>drachmas septuagintaquinque, olei libram unam et dimidiam,
<lb/>quidam etiam medullae cervi drachmas octo, aliter
<lb/>viginti adjiciunt. Squamam, aes, misy, chalcitidem, scissam,
<lb/>ex aceto prius quam acerrimo in sole terito, ut laevia
<lb/>fiant, maxime lae vitatis aristolochiam et iridem adjicito.
<lb/>Haec prius contusa tenuique cribro discreta, rursus aceto
<lb/>circunsusa terantur, atque hoc tam diu facito, quam aspredinem
<lb/>sentias, non parcens aceto sumptitando. Postquam
<lb/>laevia suerint, alumen addito facitoque haec donec et illud
<lb/>in pulverem redigatur, deinde myrrham, mox thus, ab
<lb/>hoc ammoniacum, postea styracem, postremo picem indito.
<lb/>Haec in calido sole uruntur, quo styrax elaboretur. Ubi
<lb/>jam laevitatem et sordium crassitudinem nacta fuerint omnia,
<lb/>ceram, refutas et oleum Iiquefacito et paululum decocti
<pb n="13.800"/>
<lb/>galbano superfundito, idque congregatum in pila terito ac
<lb/>quae liquefiunt modicae refrigerata indito, tunc galbanum
<lb/>demittens dissolvensque in vas fictile pereolato, ac ubi
<lb/>deraserit cum iis, quae in pila sunt, permisceto.</p>
</div></div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="3b">


<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">Emplastrum ex salicibus</hi>.</label> Quod ex falicibus
<lb/>constat, praeclarum et in multos usus idoneum similiter
<lb/>praedictis; Crito hisce verbis recensuit. <hi rend="italic">Emplastrum ex
<lb/>salicibus. Prodest cruentis ulceribus impositum, articulis
<lb/>solutis, fistulis inditum, staccidis carnibus humidisque,
<lb/>praesertim quae in extremis partibus extant. Valet item
<lb/>ad erystpelata aliosque, plurimos affectus sine testaris.</hi> ♃
<lb/>Misyos, chalcitidis, aeruginis, cerussae, gallae, aluminis scissilis
<lb/>et rotundi, <hi rend="italic">cretae sutoriae</hi> seu melanteriae, singulorum
<lb/>℥ vj, cerae, resinae pityiuae, picis, bituminis, salicis fohorum,
<lb/>singulorum ℥ ij, olei heminas iv ℥ iv, chalcan th i
<lb/>℥ vj, malicorii ℥ vj, aceti sextarios vj. Salices ex aceto incoquantur,
<lb/>donec relicti fuerint sextarii duo, deinde aerugini,
<lb/>cerussae et cretae sutoriae, prius tritis folia immittito,
<pb n="13.801"/>
<lb/>simulque ad laevorem terito, deinde sicca laevigata rursusque
<lb/>exprimito, postea liquefacta superfundito. Hoc Asclepiades
<lb/>sine chalcantho et malicorio praeparat, sicut in secundo
<lb/>hujus operis commentatio docuimus. Aliud post hoc
<lb/>ex salicibus Crito in istam sententiam edidit. <hi rend="italic">Ex salicibus
<lb/>lite, ut Herodotus</hi>. ♃ Melanteriae, gallae omphacitidis, aluminis
<lb/>scissilis, rotundi, singulorum Ʒ vj, cerae, bituminis,
<lb/>picis aridae, salicis soliorum, pityinae, singulorum lib. ij,
<lb/>olei libram unam, aceti sextarii dimidium.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="4">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="4">Cap. IV.</num> <hi rend="italic">De emplastris ejusdem generis ab Asclepiade
<lb/>scriptis</hi>.</label> His annumerantur ex suprascriptis tum
<lb/>quod ad Halieum refertur ab omnibus cognitum tum quod
<lb/>ex dictamno constat, sed quia Asclepiades manifesto de ipsis
<lb/>scripsit, ob id etiam nunc eorundem mentionem faciam,
<lb/>Porro commodum ex eo, quod bis vel ter scribitur, aliud
<lb/>insuper accedit, puta ut cognoscamus, in quibus simplicibus
<lb/>miscendis ac ipsorum pollicitis, scriptores illorum intersa
<pb n="13.802"/>
<lb/>conveniant, in quibus item discordent. <hi rend="italic">Hallei gilvum. Ad
<lb/>cruenta vulnera et nervos praecisos valet. Rem ulceribus
<lb/>vetustis cicatricem aegre ducentibus et rheumaticis condacit.
<lb/>Quin et emollit optime, praesertim in mammis ortas
<lb/>duritias. Medetur canum hominumque moestbus, insigniter
<lb/>valet et ad pastinacae et draconis aliorumque saevorum
<lb/>pisorum ictus. In summa virtutem habet mirificam.</hi> Argenti
<lb/>spumae, cerae, cujusque drach. centum, terebinthinae,
<lb/>mannae thuris, galbani, minii sinopici, cujusque Ʒ viij,
<lb/>olei sextarium unum, praeparato sicut praediximus. <hi rend="italic">Hallei
<lb/>gilvum ex Caleno</hi>. ♃ Argenti spumae, cerae, cujusque
<lb/>drach. centum, terebinthinae, myrrhae, sinopidis, aernginis
<lb/>rasae, squamae, singulorum drachmas octo, aristolochiae
<lb/>drachmas octo, thuris drachmas viginti quinque, diphrygis
<lb/>drachmas sex, galbani drach. duodecim, guttae ammoniaci
<lb/>drach. xij, olei heminas duas, conficito quemadmodum superiura.
<lb/><hi rend="italic">Emplastrum venatorum, pharmacum confectum,
<lb/>facit ad quadrupedum ictus motsasque et ad reliqua</hi>
<pb n="13.803"/>
<lb/><hi rend="italic">venenata</hi>. ♃ Argenti spumae minam unam, olei veteris,
<lb/>squamae aeris rubri, cerae, resinae frictae, singulorum ℔ j,
<lb/>guttae ammoniaci ℥ iv, galbani, minii Sinopici, singulorum
<lb/>Ʒ, duas. Argenti spumam, squamam et oleum ad spissitudinem
<lb/>usque incoquito, deinde ceram ac resinam injicito,
<lb/>quum liquata fuerint, ab igne tollito et ammoniacum dilatatum
<lb/>immittito, ubi refrixerint, galbanum et ammoniacum
<lb/>indito, sinopicum inspergens ac in mortarium defusis mollitisque
<lb/>utitor. <hi rend="italic">Emplastrum Chalcidem conglutinat, inflammationem
<lb/>arcet, divefiones cum contusione juvat, stnds
<lb/>conjungit, restccat et abscessus prohibet, ossa corrupta educit,
<lb/>maxime autem et in partibus extremis valet, in universum
<lb/>mirabilis ei facultas est</hi>. ♃ Argenti spumae, squamae
<lb/>aeris, resinae pityinae, cerae singulorum Ʒ centum,
<lb/>guttae ammoniaci, galbani, cujusque Ʒ xvi, diphrygis drach.
<lb/>xii, aristolochiae saevissimae drachmas quadraginta, olei
<lb/>veteris sextarios tres. Argenti spuma squamaque ex oleo
<lb/>coquuntur, ac ubi colorem mutaverint, diphryges immitti
<pb n="13.804"/>
<lb/>tur, deinde cera, resina pityiua vel pinea, liquatum, ut
<lb/>non inquinet, ab igne tollitur ac ammoniacum elotum injicitur,
<lb/>postquam liquefecerit aristolochia medicamento jam
<lb/>refrigerato inspergatur et continue moveatur, deinde in
<lb/>mortarium immittito ac subigito, excipiensque utitor.</p>
 <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.4.1">
 <p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">Ex dictamno sacrum, facultate mirandum</hi>.</label> <hi rend="italic">Penefacit
<lb/>nervis musculisque praecisos et contusis, vetustis et
<lb/>sanata difficilibus. Ossa corrupta elicit. Aculeos et telorum
<lb/>cuspides, quae infixae sunt corpori, eximit nec minus
<lb/>disoutit. suvat capitis dolores et oculorum fluxiones. Est
<lb/>etiam malagma pleuriticis et hepaticis idoneum. Deficax
<lb/>est et ad cujuslibet virulenti ictus</hi>. ♃ Argenti spumae Ʒ,
<lb/>centum, colophoniae drach. quinquaginta, cerae drach. viginti
<lb/>quinque, guttae ammoniaci, aristolochiae, singulorum
<lb/>Ʒ xvj, mannae, galbani, uniuscujusque drach. duodecim,
<lb/>aeruginis, dictamni, aeris usti, aloes, propolis, singulorum
<lb/>drach. viij, diphrygis, aeris squamae, gentianae radicis sing.
<lb/>Ʒ vj, olei veteris hieme heminas duas, per aestatem unam
<lb/>ac semissem. Praeparatur quo dixi modo. Hujus scriptura
<pb n="13.805"/>
<lb/>ab Hera in horum pondere variat. Nam Asclepiades dictamni
<lb/>drach. viij. Heras decem, injicere praecipit, et vero
<lb/>etiam aristolochiae et guttae ammoniaci hic cujusque drach.
<lb/>.sexdecim, Heras sex quidem et viginti guttae ammoniaci,
<lb/>aristolochiae vero decem. Caeterum Heras oleum indistincte
<lb/>scripsit, solum heminas duas ejus jubens infundere, Asclepiades
<lb/>autem hieme tantum, aestate vero unam et semissem.
<lb/><hi rend="italic">Diophanti chirurgi, quo tostus est Phy lacus</hi>. ♃ Argenti
<lb/>spumae drach. centum quinquaginta, cerussae, picis, siquam
<lb/>a e aeris, cerae, singulorum Ʒ xviij t aeruginis, resinae
<lb/>pityinae siccae, mannae, thuris, propolis, singulorum Ʒ
<lb/>xij, galbani, aristolochiae, cyperi, singulorum drach. sex,
<lb/>dictamni, trifolii, guttae ammoniaci, singulorum drach. iij.
<lb/>lllyricae, artemisiae, polii, marrubii, singulorum drach. ij,
<lb/>olei veteris heminas duas. Ad dictum modum praeparatur.</p>
 </div>
</div>
  <div type="textpart" subtype="chapter" n="5">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="5">Cap. V.</num> <hi rend="italic">Descriptis ab Andromacho eiusdem generis
<lb/>emplastris</hi>.</label> Emplastra varii usus, simul et cicatrisoll
<lb/>aegre ducentibus idonea, hoc in libro percensere statui,
<pb n="13.806"/>
<lb/>ex quorum grege sunt et decem illa longe optima inter ea,
<lb/>quae scripsit Andromachus. <hi rend="italic">Viride Euangei</hi>. ♃ Resinae terebinthinae,
<lb/>secundum alios siccae, drachmas I, alii vero c,
<lb/>cerae drachmas xxv, thuris drachmas iij, squamae drachmas
<lb/>iij, galbani drachmas iij, aloës drachmas iij, myrrhae
<lb/>drachmas iij, salis ammoniaci drachmas ij, opopanacis
<lb/>drachmas ij, aeruginis rasae drachmas ij, aeris usti drachmas
<lb/>ij, aristolochiae drach. ij, guttae ammoniaci drach. ij,
<lb/>scissilis, secundum alios rotundi drachmas ij, ichthyocollae
<lb/>drachmas iij, aceti heminas iv, olei quartam heminae partem,
<lb/>secundum alios octavam. Utitor, vermiculari aerugine
<lb/>non imposita. <hi rend="italic">Srrtgmentosum emplastrum, quo utor.</hi> ♃
<lb/>Ichthyocollae ℥ iij, sarcocollae ℥ iij, lapidis Asii ℥ iij.
<lb/>Eretriae selibram, terrae Samiae ℥ iv, myrrhae ℥ iv, thuris
<lb/>℥ vj, squamae aeris ℥ viij, falis ammoniaci ℥ iij, aeruginis
<lb/>rasae ℥ vj, aluminis scissilis Ʒ ij, aloës Indicae ℥ iv, galbani
<lb/>Ʒ iv, cerae ℔ ij, terebinthinae libras iP, olei lib. iv, aceti,
<lb/>quod ichthyocollae irrigandae sufficit. Sicca laevigata liquidis

<pb n="13.807"/>
<lb/>insparguntur. <hi rend="italic">Aliud viride.</hi> ♃ Resinae pityinae
<lb/>drachmas cc, guttae ammoniaci drachmas I, opopanacis
<lb/>drachmas viij, cerae drachmas c, propolis drachmas viij,
<lb/>galbani drachmas viij, squamae aeris drachmas xij, aeruginis
<lb/>drachmas xij, aluminis rotundi drachmas viij, mifyoa
<lb/>drachmas vij, salis ammoniaci drachmas viij, chalcitidis
<lb/>Ʒ v, sulfuris ignem non experti drachmas viij, thuris drachmas
<lb/>xij, fellis taurini sicci drachmas vj vel humidi drachmas
<lb/>xij, cyprini heminas vj, alii iv, aceti quod satis est.
<lb/><hi rend="italic">Viride Lpicuri multa promittens</hi>. ♃ Cerae drachmas cc,
<lb/>colophoniae drachmas ccc, squamae Ʒ xvj, aeris usti Ʒ xvj,
<lb/>aeruginis Ʒ xvj, aristolochiae tenuis Ʒ xvj, aloes Ʒ xxiiij,
<lb/>aluminis rotundi drachmas xij, myrrhae drachmas xxiiij,
<lb/>galbani drachmas xxiiij, salis ammoniaci drachmas xvj,
<lb/>aceti heminas iv, olei heminas ij, interdum pauciores. <hi rend="italic">Viride
<lb/>multa promittens Alcimionis vel Nicomachi, ad sistulas,
<lb/>nigritiae vel nomas. Glutinat ossa et reducit, strumas
<lb/>discutit</hi>. ♃ Galbani Ʒ xvj, aeris usti Ʒ viri, squamae
<lb/>Ʒ xxiv, cerae Ʒ l, sevi caprini vel vitulini Ʒ xxx, thuris
<pb n="13.808"/>
<lb/>Ʒ xxv, resinae siccae Ʒ xxv, guttae ammoniaci Ʒ xxv, terebinthinae
<lb/>Ʒ xxv, nitri Ʒ xxv, aristolochiae Ʒ xxv, bryoniae
<lb/>Ʒ xij, orcheos herbae Ʒ xij, iridis aridae Ʒ iiij, aloes
<lb/>Indicae Ʒ xij, scissilis Ʒ viij, fellis taurini Ʒ viij, aceti heminam
<lb/>j, olei heminam j. Quum inficit, rosaceo. <hi rend="italic">Viride ad
<lb/>heepetas, item ad chironia et dipsi culter ad cicatricem
<lb/>venientia ulcera, ut Andromachus.</hi> ♃ Hordei usti Ʒ x,
<lb/>aeruginis Ʒ viij, cerae Ʒ lxxx, cyprini heminam j. Hoc medicamentum
<lb/>aeruginem multam continet, pro cerae et cyprini
<lb/>symmetria, nam hordeum ustum si per se inspergitur,
<lb/>chironia ulcera juvat, neque intendit cerae et cyprini vires
<lb/>neque aeruginis resolvit. Ablato ipso, simile medicamentum
<lb/>redditur multis, quae superiore libro ad hujusmodi ulcerum
<lb/>curationem scripta sunt. Non tamen multum cyprini assemetur,
<lb/>praesertim si cera pinguis existat, sed quantum ad
<lb/>ceram aerugini admixtam emolliendam capere necessarium
<lb/>est. Superiora omnia emplastra hoc nomine vano usui serviunt,

<pb n="13.809"/>
<lb/>quod medicamenta emollientia, trahentia, discutientia,
<lb/>concoquentia, insuper citra mordicationem siccantia assumpscrint,
<lb/>plurima ipsorum etiam valide astringentia, quorum
<lb/>virtus est humores affectae parti influentes repellere.
<lb/>Porro dictorum medicamentorum potestatis materias nominatim
<lb/>in operis de simplicibus medicamentis sexto, septimo,
<lb/>octavo, nono, decimo et undecimo libro expressas habetis.
<lb/>Multorum autem hoc commentario nominatim memini ac
<lb/>iterum meminero. Quin etiam hoc medicamentum in praesentia
<lb/>apposui, eorum, quae nuper dixi, mentionem facere
<lb/>desiderans, quia id quoque superiore libro commemoralis
<lb/>genere simile est ac proprium magis videbatur illis ipsum
<lb/>appendere.</p>
   <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.5.1">
<p rend="indent">
 <lb/><label type="head"><hi rend="italic">Hicestum nigrum Andromachi</hi>.</label> Hoc emplastrum
<lb/>Andromachus non ubi viridia tractat, sed superius prope
<lb/>initium, in symmetria multum evarians, ut prius Critoncm
<lb/>et Heram prodidisse indicavi, scribitur hoc pacto. ♃ Bituminis

<pb n="13.810"/>
<lb/>Ʒ ccc, terrae ampelitide Ʒcc, argenti spumae Ʒ lx,
<lb/>galbani Ʒ xxxvj, terebinthinae Ʒ xxxvj, scissilis Ʒ xxxvj,
<lb/>propolis Ʒ lxxij, mannae Ʒ l, myrrhae Ʒ xij, iridis Ʒ xij,
<lb/>chalcitidis Ʒ vj, gallae Ʒ x, olei congium unum et dimidium,
<lb/>mellis heminae dimidium. Recte fecit, qui de mina
<lb/>ambiguitate relicta omnia per drachmas conscripserit, ut
<lb/>de solo congio quaestionem instituamus. In hoc enim melius
<lb/>egerunt qui sex heminas posuere, a triplicato autem bitumine
<lb/>proportione illius, quod Heras immiscuit, scripturam
<lb/>exorsi sunt. Etenim Heras centum denarios, hic trecentos
<lb/>posuit, etsi in quibusdam exemplaribus non fide dignis ducentos
<lb/>invenerim. Terra sane ampelitis duplo eam, quam
<lb/>Heras scripsit, plane exuperat. Argenti autem spuma, quam
<lb/>et ipsam ampelitidi pondere ^aequalem esse conveniebat,
<lb/>multo minus ab eo injecta est, nam drachmas sexaginta hujus
<lb/>miscet. Galbani vero triginta sex drachmas immittens
<lb/>proportionem eum Hera et Critone non servat, quemadmodum
<lb/>in alumine scissili, paululum enim hic ab exacta
<pb n="13.811"/>
<lb/>proportione declinat, quae ad triginta septem et ẞ, pervenit.
<lb/>In terebinthina sane parum ab Hera dissidet, tantum scilicet,
<lb/>quantum in galbano et <hi rend="italic">scissili</hi>, a Critone vero plurimum,
<lb/>qui minam ẞ, inlicere jubeat, quod aliarum ipsius mixtoram
<lb/>proportione ad quinquaginta drachmas excedit. Jam
<lb/>vero in propoli nonnihil discordat, quantum ad duplicatam
<lb/>proportionem spectat. Item in manna a Critone et Hera
<lb/>recedit, quippe centum drachmas, ceu ad illorum proportionem,
<lb/>injectas esse oportebat. In chalcitide etiam multum
<lb/>admodum a proportione subtraxit. In aliis parva controversia
<lb/>est, nisi in melle, cujus heminas tres tanquam ad illorum
<lb/>proportionem immisisse ipsum conveniebat, at his heminae
<lb/>dimidium adjicit. Ita quoque in oleo tres congios miscuisse
<lb/>debebat, si non a Critone discrepare voluisset; si vero cum
<lb/>Hera convenire, octodecim heminas, verum ipse congium
<lb/>et dimidium conscripsit.</p>
</div>
  </div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="6">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="6">Cap. VI.</num> <hi rend="italic">At Parentinae Heraclides Hicesti nigrum
<pb n="13.812"/>
<lb/>emplastrum tradiderit</hi>.</label> <hi rend="italic">Ad omne vulnus, maxime quae in
<lb/>extremis partibus sunt, dolore vindicat et conglutinat.
<lb/>Rem canum morsus etfarunculos sanat. Duritias disontlt,
<lb/>praesertim mamillas obsidentes. Ani condylomatis faccurrit</hi>.
<lb/>♃ Argenti spumae Ʒ c, bituminis tantundem, terrae
<lb/>ampelitidis tantundem, mannae Ʒ xxv, propolis totidem,
<lb/>galbani Ʒ xij ẞ, aluminis scissi, resinae terebinthinae, pares
<lb/>mensuras, iridis Ʒ vj, chalcitidis Ʒ vij ẞ, gallae Ʒ viij,
<lb/>myrrhae tantundem, mellis heminam unam, olei immaturi
<lb/>heminas sex. Argenti spuma, bitumen et terra, cum oleo
<lb/>coquuntur et spatha ex testarum ligno moventur, quum constiterint,
<lb/>propolis, resina et galbanum adduntur, haec autem
<lb/>prius melle incoquuntur, quibus mixtis, olla statim ab
<lb/>igne tollitur et sicca insperguntur. Haec quum Heraclides
<lb/>tradiderit in libris ad Antiochidem, demiror quomodo nonnulli
<lb/>post eum scripturam ipsius non observaverint. Heras
<lb/>sane ubique Heraclidem imitatus esse videtur, praeterquam
<lb/>in myrrha et galla. Nam dum Heraclides utriusque horum
<pb n="13.813"/>
<lb/>denariorum pondo octo miscet, Heras utriusque sex injecit.
<lb/>Insuper Asclepiades in secundo libro de exterioribus omnia
<lb/>proportione quadruplo majore, quam Heras tradidit. Adde
<lb/>quod olei omphacini heminas duodecim, Crito congios duos,
<lb/>conscripserit, etsi omnia duplicata compositio ipsius habeat.
<lb/>Quare nonnulli mihi videntur adscripsisse heminas duas.
<lb/>Quod ipsum rursus tum veritati tum Herae et Tarentini
<lb/>scripturae magis adversatur. Siquidem Heras clxxx, drach ..
<lb/>mas posuit, in pondus, non mensuram oleum reducens,
<lb/>tanquam hemina Ʒ lx, pendente. Nam Attica novem ltalicas
<lb/>uncias conficit, pendunt enim novem Italicae unciae,
<lb/>quas in cornibus insectis metiuntur, septem iunctas ponderales
<lb/>et semissem, quae sexaginta drachmae fiunt, singulis
<lb/>unciis vili, drachmas recipientibus. Quare etiam hic cum
<lb/>Heraclide Heram consentire videas, quum tres heminas injiciat,
<lb/>Asclepiades duodecim, quoniam omnia in ipsius compositione
<lb/>quadrupla sunt. Heras autem, quoniam medicamenti

<pb n="13.814"/>
<lb/>in Tarentini scriptura magna moles fierel, videtur
<lb/>mihi quartam omnium portionem posuisse. Nam in myrrha,
<lb/>ut dixi, et galla paululum mutare videtur. Aequum alii quoque
<lb/>hoc Hicesii emplastrum tradiderint, qui exactius in eo,
<lb/>cujus praeparationem ex coctione conjecimus, Tarentino
<lb/>concordes facti sunt, qui autem negligentius, vel in uno solum
<lb/>vel in pluribus simplicibus dissonasse ab Heraclide
<lb/>videntur. Proinde superfluum fuerit, de iis mentionem facere.
<lb/>Praeparandum enim medicamentum est ut Heraclides
<lb/>jussit vel ut Heras, qui parum adeo inter se differunt. <hi rend="italic">Heraciales
<lb/>liten Hiceston hanc esse dicit.</hi> ♃ Bituminis Ʒ l,
<lb/>argenti spumae Ʒ I, olei heminas x, coquito, ubi coierint,
<lb/>cerae Ʒ v, injicito, galbani Ʒ v, myrrhae Ʒ v.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="7">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="7">Cap. VII.</num> <hi rend="italic">CyEicenum Herae</hi>.</label> Hoc quoque inter
<lb/>celebria emplastra refertur, ab omnibus probe conscriptum,
<lb/>magno in simplicium medicamentorum symmetria consensuNonnulli
<lb/>tamen discordant, ut innotescet, quum subjungemus,

<pb n="13.815"/>
<lb/>quomodo quisque componendum censeat. Heras igitur
<lb/>de praesenti emplastro ita ad verbum scribit. <hi rend="italic">Cfoicenum.
<lb/>Pacti ad recentia vulnera et vetera depascenti^, duritias
<lb/>praesertim in mammis discutit, extrahit, repurgat, implet,
<lb/>glutinat, cicatricem ducit, tollit cancrosas durities,
<lb/>male curata reficit, et in quibus scalpello uti non licet,
<lb/>ut in cervice, collyrii loco utitor. Abscessus furentes mitigat,
<lb/>chymata disoutit, ganglia et contractiones, stve coitus
<lb/>dessolvit abrumpitque. Tela, ossa, lignorum fragmenta
<lb/>educit, crustas citra dolorem defecit. Fn depascentibus,
<lb/>magnis sidentis uti oportet. ..insuper strumas dissipat,
<lb/>haemorrhoissae cohibet et vesicae morbis summe prodest.</hi>
<lb/>Haec autem recipit thuris draclu iv, myrrhae drach. iv,
<lb/>croci drach. iv, iridis Illyricae drach. iv, bdellii, drach. i v,
<lb/>squamae drach. xij, chalcanthi drach. iv, aluminis scissi
<lb/>drach. iv, rotundi drach. iv, guttae ammoniaci drach. i v,
<lb/>mifyos drach. iv, putaminum mali granati dulcis drach. iv,
<pb n="13.816"/>
<lb/>aristolochiae, gallae omphacitidis, utriusque drach. viij, aliter
<lb/>xvj, chalcitidis drach. iv, ammoniaci guttae drach. iv,
<lb/>visci quereini drach. viij, opopanacis drach. viij, aeruginis
<lb/>rasae drach. viij, acaciae drach. viij, floris rosarum, draclu
<lb/>viij, terebinthinae minam j, alii Ʒ l, liquoris papaveris
<lb/>drach. vj, cerae minas ij, secundum paltos drach. iv, sevi
<lb/>vitulini curati minam j, alii drach. cl, aceti communis heminas
<lb/>ij, vini, quod sufficit, in sicca immittitur. Haec de
<lb/>Cy^iceno quum Heras scripserit atque Andromachus, videbitor
<lb/>quibusdam maxima esse dissensio, quum Heras thuris,
<lb/>croci, myrrhae et ejus quod deinceps ab eo positum est,
<lb/>drach. iv. immiserit, Andromachus viij. Verum, quod jam
<lb/>prius observandum nobis esse dicebam, id etiam nunc d icturus
<lb/>sum. Si omnia simplicia medicamenta licet duplicata
<lb/>horum, quae alii scripserunt, misceas, eadem fiet symmetria,
<lb/>quemadmodum si et triplicata omnia injicias, ac nunc
<lb/>Andromachus omnia fere duplicata miscuit, quum Heras
<lb/>simplicia ipsa indiderit. Ac etiam hic discrepant, quod ilies
<pb n="13.817"/>
<lb/>aloen addat, Heras secus faciente. Quin etiam in panacis
<lb/>radice differentia est, quum Heras opopanacem tantum scripserit,
<lb/>Andromachus non hoc solum, sed etiam panacem,
<lb/>solent autem sic vocare radicem herbae, quam panacem appellant.
<lb/>Adjecit autem Andromachus papaveris liquorem
<lb/>doloris evitandi gratia, acaciam vero et rosarum florem
<lb/>tanquam astringentia. Porro coctionem pro more suo Heras
<lb/>adjunxit, Andromachus omittit, quippe qui ipse etiam raro
<lb/>illam soleat apponere. Caeterum ex eo, quod in calce aceti
<lb/>communis heminas duas et vinum siccis infundit, plane
<lb/>innuit se arida ex vino vel aceto laevigari velle, deinde
<lb/>liquefacta his superfundi, Heras autem neque omnino aceti
<lb/>aut vini meminit et ad calcem coctionis ita ascripsit, eaelerum
<lb/>arida et opopanacem in cacabum conjicito, et ubi
<lb/>unita fuerint, defundito mollitoque irino unguento manus
<lb/>inquinans. Ego ipsum Andromachi more conficio, opopanaeem
<lb/>cum siccis in mortario terens; si valentius et quod
<pb n="13.818"/>
<lb/>magis discutiat, medicamentum facere desiderem acetum inter
<lb/>Iaevigandum admiscens, si magis astringens repellensque,
<lb/>vinum, quemadmodum rursus et id nunc austerum,
<lb/>nunc gilvum, nunc vetus, nunc aetate medium assumens ;
<lb/>nam quod austerum est nec vetus, magis astringit, quod vetus
<lb/>nec austerum, valentius digerit.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="8">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="8">Cap. VIII.</num> <hi rend="italic">Cfoicenum ut Asclepiades</hi>.</label> Scriptum est
<lb/>hoc emplastrum jam et in quarto, ubi omnia ordine, quae
<lb/>ad malignitatem medicamenta habere consuluit^ commentoravimus.
<lb/>Et vero nunc, quia ipse pariter ab Hera et Andromacho
<lb/>evariat, satius mihi esse videtur ipsius verbis in
<lb/>tertio libro de exteriorum medicamentis tradita subjungere.
<lb/><hi rend="italic">Cysicenum, facit ad diutinos affectus et nervos praecisos.</hi>
<lb/>♃ Thuris quam optimi, cerae, myrrhae, aristolochiae, chalciti
<lb/>dis, Illyricae, galbani, singulorum Ʒ iv, terebinthinae,
<lb/>argenti spumae, singulorum Ʒ viij, olei heminam j. Omnia
<pb n="13.819"/>
<lb/>in vas aereum confecta supra cinerem mollem coquuntur,
<lb/>inoventurque donec in aqua frigida demersum mellis fors^studinem
<lb/>habeam, postea movendo tollitur i Hbc illitum p cllunulae
<lb/>imponitur, hieme post septimum diem, aestas spost
<lb/>quintum solvitur.</p>
 <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.8.1">
 <p rend="indent">
  <lb/><label type="head"><hi rend="italic">Aliud ex ile, quae ad Philoxenstni rescrtlntdr</hi>.</label> ♃
<lb/>Thuris, myrrhae, croci, Hlyrioae, bdellii, squamae^ aer^,
<lb/>chalcanthi, chalcitidis^ aluminis rotundi et scissilis, ^fldspos
<lb/>peregrini, guttae ammoniaci, propolis, visci querei ni, opepanacis,
<lb/>malicorii praeclusi, singulorum Ʒ iiij, aristolochiae
<lb/>Ʒ viij, cerae, sevi taurini, singulorum Ʒ e, quod minam inscribit,
<lb/>resinae terebinthinae Ʒ xv, quod tres quartas appellat.
<lb/>Resina in ollam fictilem conjecta, donec odorem amittat,
<lb/>concoquitur, deinde sevum et cera derasa iniiciuntur
<lb/>iet liquefiunt, arida .contunduntur et cribro tenuissimo incernuntur.
<lb/>Postea^ liquida ab igne tolluntur, quibus aliqusn
<lb/>.tenus refrigeratis .arida insperguntur et curiose moventur.
<lb/>Habere autem mpnisat ex aceto trita, myrrham, thus, bdellium,

<pb n="13.820"/>
<lb/>opopanacem, quibus quae in olla sunt, adjiciuntur
<lb/>terunturque, ne grumi cerae modo fiant. Ubi autem recte
<lb/>habuerint, in lignea pyxide irino unguento prius iliita reponuntur.
<lb/></p>
</div>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="9">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="9">Cap. IX.</num> <hi rend="italic">Emplastrum ex duabus aristolochiae, ut
<lb/>Andromachus</hi>.</label> De hoc in eam sententiam scribit Andron
<lb/>machus ad verbum. <hi rend="italic">Emplastrum ex duabus arestolochiis.</hi>
<lb/>♃ Resinae frictae ℔ j, cerae ℔ j, picis ℔ j, ciceos vel olei
<lb/>veteris heminam unam et cyathos duos, cerussae ℥ vj, aeruginis
<lb/>℥ vj, chalcanthi ℥ iiij, mannae ℥ vj, aristolochiae
<lb/>longae ℥ iiij, rotundae ℥ iiij, eretriae ℥ vj, Illyricae ℥ iiij,
<lb/>gallae ℥ ij, aceti heminam j, ego amplius malicorii ℥ ij.
<lb/>Sicca ex aceto teruntur, deinde liquabilia.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="10">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="10">Cap. X.</num> <hi rend="italic">Emplastrum ex dictamno ut Damocrates</hi>.</label>
<lb/>Diximus frequenter metricas scriptiones non solum ad memoriam,
<lb/>sed etiam ad mixturas exacte com mensurandas
<lb/>prosa oratione conscriptis esse commodiores. Cujus gratia
<pb n="13.821"/>
<lb/>etiam nunc medicamentum ex dictamno perfectam in Damocratis
<lb/>scriptis symmetriam perfer vana apposui.</p>
 <lg rend="italic">
<l>Emplastrorum unum insignium numero ascribitur.</l>
<l>Eolumque, quod recipit dictamnum Creticum</l>
<l>Dictum. Medetur prospere serpentium</l>
<l>Permedius venenatis ac mopsibus</l>
<l>Quadrupedum cunctorum, etsi rabies quaedam agat,</l>
<l>Lavat ulcerum callos et nervos perditos,</l>
<l>Et mtesculos et alto cartilagines</l>
<l>Corpore putrescentes, quae incumbunt ossibus.</l>
<l>Colli, mamillarum, dorsi quoque ulcera,</l>
<l>Persanat et diu si jam duraverint,</l>
<l>Ac omnia simul quae facete paulo antea</l>
<l>Dixi emplastrum nomine scilicet Aegyptium.</l>
<l>Hoc admodum quum stt bonum, quidam omnibus</l>
<l>Linum boule reputant usu praestantius,</l>
<l>Haudquaquam nempe experti multa pharmacus</l>
<l>Concinnantur mixturis his. Lithargyri</l>
<pb n="13.822"/>
<l>Drachmas habet ducentas, estis additur</l>
<l>Clei vetusti librae quarta portio,</l>
<l>Alti magis quartam volunt partem heminae.</l>
<l>Et quinquaginta cerae drachmas Ponticae,</l>
<l>Colophoniae probaeque plus cera duplo,</l>
<l>Alii malunt terebinthinae parem modum.</l>
<l>Aeruginis quoque, aloes nec non Ridicae,</l>
<l>Rem combusti aeris et diphrygis boni,</l>
<l>cujusque sedecim, femessemque ponito.</l>
<l>Quaternas et vlgenas drachmas galbani,</l>
<l>Mannae pares, thurisque bis duodecim,</l>
<l>Ammoniaci viginti bisque et quinque bis,</l>
<l>Et sedecim fungantur propolis Atticae,</l>
<l>Aristolochiae longae bis drachmae decem,</l>
<l>Aeris Cyprii scuamae drachmae duodecim,</l>
<l>Et gentianae radicis siccissimas</l>
<l>Aequale, cunctis herbae his dictamni q do que</l>
<l>Siccae, sed habentis florem, drachmas bis decem,</l>
<l>Laevis. Lithargyrum at cum oleo demittito</l>
<pb n="13.823"/>
<l>Ollae recenti, cui patulum os figulus dedit.</l>
<l>Pruna leni coques, movens rudicula</l>
<l>Quousque spissitudo mellis Attici</l>
<l>Piat, paribus at squamae immissis partibus,</l>
<l>Rursus magis coquas: ac postquam pharmacum</l>
<l>Gilvum fuerit, aes misceas et diphryges,</l>
<l>Crassumque reddens pharmacum, ut non polluat,</l>
<l>Ceram, resinamque una dictis addito.</l>
<l>Quibus liquatis, ubi probe coierit</l>
<l>Emplastrum ab igne tolles, quumque adieceris</l>
<l>Propolimque mannamque, aloen, atque galbanum,</l>
<l>Ammoniacumque, tunc ubi refrixerit,</l>
<l>Pervorque ignitus pharmaci subsederit,</l>
<l>Aristolochiam perquam brevissimam,</l>
<l>Et gentianam dictamnumque inspergito,</l>
<l>Spatha atque medicamentum agitando sedulo,</l>
<l>Manibus tibi magdalias ipso efringens habe,</l>
<l>Eaque mala ad quaecunque est praedictum nidor.</l></lg>
</div>
<pb n="13.824"/>

<div type="textpart" subtype="chapter" n="11">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="11">Cap. XI.</num> <hi rend="italic">De pastillis Asclepiadis</hi>.</label> Quemadmodum
<lb/>emplastra a colore, non a facultatis professione, nominant
<lb/>quidam medici, melina, candida, fusca et gilva, ita pastillos,
<lb/>Graece trochiscos ab efformationis figura vocant, non
<lb/>ad unum affectum, sed ad admodum multos Conserentes.
<lb/>Nos quoque igitur ipsos imitati, deinceps omnes praedaros
<lb/>sive pastillos sive orbiculos, utroque enim nomine appellantur,
<lb/>describemus. Recte autem ille singulis, quid possent
<lb/>efficere, praeposuerunt, praesertim Asclepiades, cujus
<lb/>etiam primi pharmaco, quae in tertio de exterioribus libro
<lb/>prodidit, apponam. <hi rend="italic">Pastillus Asclepiadis. Arestarchi Fharfei
<lb/>pastillus ad plura utilis. Pacle ad recentia vulnera et
<lb/>vetera, prodest teredinibus et favis, curat fistulas, aures
<lb/>fuppurantes, ossa corrupta, nomas, reprimit omnem carnis
<lb/>excrescentiam, tollit pterygia, valet ad uteri affectus, fanat
<lb/>oTaenas, phagedaenas, condylomata, juvat inveterata
<lb/>et quae disoicilem curationem habent, utilis est principio</hi>
<pb n="13.825"/>
<lb/><hi rend="italic">phthisicis, lienosis, coeliacis, dysentericis, tribus obolis in
<lb/>potu familiari datus, succurrit sunanchicis, gingivarum
<lb/>nomis, in summa exterioribus et interioribus vitiis auxiliatur.</hi>
<lb/>♃ Myrrhae Ʒ vj, croci Ʒ iij, crocomagmatis drach.
<lb/>iij, ^cy linorum Ʒ vj, chalcanthi drach. vj, aluminis scissilis
<lb/>drach. vj, aloes Ʒ vj, vino Falerno excipiuntur, fiuntque
<lb/>pastilli et in umbra desiccantur. Ubi usus necessitas est,
<lb/>humido congruenti diluuntur ad commemoratos affectus.
<lb/><hi rend="italic">Pastillus Neapolleani.</hi> ♃ Myrrhae Ʒ vj, thuris drach. vj,
<lb/>gallae Ʒ viij, lycii drach. .viij, aluminis drach. viij, crocomagmatis
<lb/>Ʒ viij, aloes Ʒ viij, cytinorum drach. xij, aeris
<lb/>Ʒ viij, vino Falerno excipiuntur. <hi rend="italic">Andronius inscriptus.</hi>
<lb/>♃ Cytinorum Ʒ x, scissilis Ʒ i v, chalcanthi drach. xij, myrrhae
<lb/>drach. quatuor, thuris Ʒ viij, aristolochiae drach. viij,
<lb/>gallae immaturae drach. viij, passi heminas ij. Apud Heraclidem
<lb/>vero ita habet. ♃ Malicorii drach. x, aristolochiae
<lb/>drach. viij, gallarum Ʒ viij, salis ammoniaci drach. iv, thuris
<lb/>drach. iv, fissilis drach. quatuor, chalcanthi drach. ij,
<pb n="13.826"/>
<lb/>myrrhae drach. iv, haec passo excipiuntur. <hi rend="italic">Poljaide sphragis</hi>
<lb/>♃ Malicorii drach. sex, myrrhae drach. octo, aluminis
<lb/>scissilis drach. quinque, thuris drach. quatuor, aloës drach.
<lb/>octo, chalcan thi drach. iij, fellis taurini drach. sex, vino
<lb/>dulci excipiuntur. <hi rend="italic">Coracine sphragis. Pacit ad tonsillarum
<lb/>phlegmcnas et uvas laxatas, gingivas madentes restccat,
<lb/>nomas curat et sedis affectus, fistulis callum exterit.</hi> ♃
<lb/>Aristolochiae Creticae rotundae, cytinorum, chalcitidis tostae,
<lb/>thuris, myrrhae, chalcanthi, crocomagmatis, aloes Indicae,
<lb/>fellis taurini singulorum drach. octo, passi quantum satis est.
<lb/><hi rend="italic">Pastillus ad nomas</hi>. ♃ Brathyos drach. quinquaginta, myrrhae
<lb/>drach. iit, foreos drach. duas, cyperi drach. duas,
<lb/>chalcanthi drach. duas, thuris drach. duas, vino excipiuntur.
<lb/>Aliae scripturae habent, oleae foliorum drach. duas,
<lb/>myrti siccae, orcheos herbae, utriusque drach. quatuor, arfenici
<lb/>drach. unam, myrrhae drach. iv. <hi rend="italic">Ex scriptis Heraolidis</hi>.
<lb/>♃ Orcheos Ʒ ij, arfeniciƷ iv, gallae Ʒ viij, squamae
<lb/>Ʒ vj, foreos Ʒ viij, myrrhae drach. ij, thuris Ʒ ij, acaciae
<lb/>succi Ʒ ij, vino excipiuntur. <hi rend="italic">Pastillus ex stirpibus inseri-</hi>
<pb n="13.827"/>
<lb/><hi rend="italic">ptus.</hi> ♃ Malicorii Ʒ viij, myrti foliorum drach. viij, nucis
<lb/>putaminum siccorum drach. viij, spinae fructus Ʒ viij, gallaeƷ
<lb/>iv, falis fossilis Ʒ viij, omnia comminuuntur, postea in
<lb/>aceto macerantur ac in vas fictile conjiciuntur, deinde torrentur
<lb/>et cum aceto laevigantur. Ubi bene habuerint, myrrhae
<lb/>Ʒ iv, thuris Ʒ ij, injicito et pastillus fingito, usus ejus
<lb/>est cum aceto. <hi rend="italic">Pastillus qui a Ferentia inscribimus stypticus,
<lb/>facit ad quamlibet nomen et ani affectus</hi>. ♃ Sandaracbae,
<lb/>misyos, chalcan thi, aluminis scissilis, singulorum
<lb/>Ʒ ij, myrrhae, squamae aeris, aloes, chalcitidis, singulorum
<lb/>drach. iij, cytinorum mali punicae, rosarum floris, gallae,
<lb/>singulorum Ʒ iv, acaciae succi Ʒ viij, mali granati putantipum
<lb/>drach. viij, excipiuntur myrtorum decocto ad dimidias
<lb/>coctorum. <hi rend="italic">Pastillus ad serpentia, Arei ad herpetas.</hi>
<lb/>♃ Terrae cimoliae Ʒ viij, misyos torridi Ʒ xvj, minii sinopici
<lb/>Ʒ iij. Singula cum aqua seorsum terito, deinde simul
<lb/>miscens in pastillos digerito, usus est ex aceto. <hi rend="italic">Alius ex
<lb/>origano</hi>. ♃ Origani Ʒ ij, oleae foliorum Ʒ ij, acaciae Ʒ ij,
<pb n="13.828"/>
<lb/>chalcanthi drach. Tj, salis Hispani Ʒ ij, aceto excipiuntur.
<lb/><hi rend="italic">Ex collectaneis Largi medicamentum confectum</hi>. ♃ Argenti
<lb/>spumae vel cerussae drach. xxxviij, aluminis fissi
<lb/>Ʒ xij, acaciae Ʒ viij, croci, thuris, diphrygis, opii, singulorum
<lb/>Ʒ ij, ex aqua terito ac formato pastillos, usus est ex
<lb/>aqua. <hi rend="italic">Aliud valde generosum</hi>. ♃ Aluminis rotundi, chalcitidis,
<lb/>melanteriae vel Loreos, singulorum Ʒ ij, mifyos, Illalicorii,
<lb/>utriusque Ʒ i v, calcis vivae Ʒ xvj, aceti sextarium j.
<lb/>Mali cortex in aceto decoquitur, ac quum dissolutus fuerit
<lb/>teritur cum acacia, postea caeteris abiciuntur, et ubi bene
<lb/>habent, fiunt pastilli, quum opus est, diluuntur aqua. <hi rend="italic">Pastillas
<lb/>Phrepti ad serpentia ulcera et ubi pastionem oportet
<lb/>sistere, facit etiam ad oris vitia, ad aures supparatas,
<lb/>item cutis vitia, quae exanthemata vocant, tollit,
<lb/>carnis excrescentiam reprimit, narium ulcera et sedis asa
<lb/>sectus sanat.</hi> ♃ Corticis malorum pudicorum Ʒ x, gallae
<lb/>omphacitidis Ʒ viij, aristolochiae Ʒ viij, aloes Ʒ iv, myrrhae
<lb/>drach. viij, fissi drach. ij, thuris Ʒ iv, chalcantlu Ʒ i v, passe
<lb/>excipiuntur.</p>
<pb n="13.829"/>
 <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.11.1">
 <p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">Pastilli gilvi Hieracis Lhebani ex halicacabis si,
 <lb/>vestcariis</hi>.</label> <hi rend="italic">Pacit ad capitis ulcera, epinyctidas et nanum
<lb/>ulcera, quae Graeci pfodracas nominant, juvat rhagadae
<lb/>et quaecunque citra dolorem ad cicatricem voles ducere,</hi>
<lb/>♃ Cerussae libram unam, spumae argenti libras x, aluminis
<lb/>fissi, halicacabi corticis, chalcanthi, Sinopidis, singulos
<lb/>rum selibram, aceto excipiuntur. <hi rend="italic">Lucii praeceptoris pharmacum
<lb/>confectum.</hi> ♃ Aluminis, aeruginis Corinthiae, minii
<lb/>Sinopici, singulorum mensuram heminae aequalem, aceta
<lb/>diluuntur. <hi rend="italic">Ex libris Arei ad psoras depascentes, ferpentia,
<lb/>carnem excrescentem, pterygia, aures suppurantes,
<lb/>ulcera curatu difficilia, sanat rhagadas et condylomata.</hi>
<lb/>♃ Scissilis, minii Sinopici, aeruginis rasae, gummi, gallae,
<lb/>cy linorum, singulorum pares portiones, aceto diluuntur.
<lb/><hi rend="italic">Magni Philadeiphi ad praedictas affectiones</hi>. ♃ Aluminis
<lb/>fissi, aeruginis Corinthiae, chalcitidis, minii Sinopici, gummi,
<lb/>singulorum pares mensurae partes, aceto subiguntur. <hi rend="italic">Pastillus
<lb/>ad erystpelata</hi>. ♃ Croci Ʒ j, opii Ʒ j, cerussae Ʒ ij,
<pb n="13.830"/>
<lb/>passo diluuntur. Alia lectio habet, glaueii drach. octo. <hi rend="italic">Andromachi
<lb/>croceum emplastrum, medicamentttm conveniens.</hi>
<lb/>♃ Argenti spumae drach. quatuor, hoc est unciae dimin
<lb/>dium, cerussae uncias quatuor, sulfuris ignem non experti
<lb/>unciam unam, croci, opii, singulorum unciam j, succo solani
<lb/>excipiuntur. Quum opus est, passo diluuntur. <hi rend="italic">Cuii
<lb/>Neapositani</hi>. ♃ Cerussae, acaciae, glaucis, opii, cujusque
<lb/>parem mensuram, passo subigito et continue perungito.
<lb/><hi rend="italic">Aliud</hi> ♃ Cerussae drach. octo, acaciae drach. octo, guttae
<lb/>ammoniaci drach. quatuor, croci drach. duas, opii drach.
<lb/><hi rend="italic">duas, succi</hi> polygoni vel soreos vel solani vel cynoglossa
<lb/><hi rend="italic">Ex libris Agathini</hi>. ♃ Cerussae drach. sex, mannae, thuris,
<lb/>singulorum drach. j, crocomagmatis drach. duas, susfuris
<lb/>ignem non experti drach. duas, ex ovis assatis vitellorum
<lb/>drach. sex, passo excipito. <hi rend="italic">Ad rhagades et condyjomata,
<lb/>curat etiam ani rhagadas et nomas, Menesthei
<lb/>medicamentum</hi>. ♃ Aloës uncias sex; croci uncias tres, aln^
<lb/>minis .fissilis uncias .pres^ vino diluuntur et fiunt pastilli, in
<pb n="13.831"/>
<lb/>usu liquor affectioni respondeat. <hi rend="italic">alspollophanis ad rhagar
<lb/>das et condylomata.</hi> ♃ Stibii drach. octo, acaciae drach.
<lb/>sex, aeruginis drach. unam, opii drseb. duas, thuris drach.
<lb/>unam et dimidiam, myrrhae draclu duas, gummi draclu
<lb/>quatuor, vino maris experte pastillos fingito. <hi rend="italic">Lt Nipolaus.</hi>
<lb/>♃ Stibii drach. octo, acaciae drach. octo, aeruginis draclu
<lb/>unam, opii drach. tres, myrrhae drach. quatuor, gummi
<lb/>drach. quatuor, vino excipi to. <hi rend="italic">Magni ad rltagadas et condylomata,
<lb/>sistit nomas</hi>. ♃ Aloes drach. viij, acaciae drach.
<lb/>iv, gallae draclu duas, croci draclu duas, thuris drach.
<lb/>unam, myrrhae drach. j, vino subiguntur. <hi rend="italic">Pastillus diachylo
<lb/>n, id est ex succis, inscriptus ad nomas et scabiosos
<lb/>affectus</hi>. ♃ Lycii Indici, aloes Indicae, myrrhae, aeris, aluminis
<lb/>scissilis, chalcanthi, cytinorum, thuris, singulorum Ʒ iv,
<lb/>succi myrtorum heminae dimidium, componito et in pastillus
<lb/>digerito. <hi rend="italic">Petronii</hi> pastillus, <hi rend="italic">qui virtus appellatur, meq
<lb/>dicamentum ad rhagadas et condylomata, in magnis do</hi> v
<lb/><hi rend="italic">iuribus accommodatum et cito liberat</hi>. ♃ Stibii, acaciae,
<pb n="13.832"/>
<lb/>plumbi usti et eloti, singulorum Ʒ xvj, cineris cyprii, ericae
<lb/>fructus, aluminis fissilis, thuris, chalcanthi, myrrhae, opii,
<lb/>singulorum Ʒ viij, vino excipiuntur et fiunt pastilli. Quum
<lb/>utendum erit, passe diluuntur.</p>
</div>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="12">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="12">Cap. XII.</num> <hi rend="italic">Pastilli ab Andromacho conscripti libro
 <lb/>de exterioribus.</hi></label> <hi rend="italic">Pastillus Darisa qui per anum immittitur</hi>.
<lb/>♃ Stibii drach. sedecim, acaciae drach. xvj, alii octo,
<lb/>aeruginis drach. xl, succi papaveris drach. tres, quidam
<lb/>drach. ij, gummi drach. iv, myrrhae Ʒ j, thuris Ʒ tres, alii
<lb/>Ʒ ij, vino vel ut alii aqua diluuntur. <hi rend="italic">Pastillus multiplicis
  <lb/>nsits et pus educens et laxans</hi>. ♃ Corticis thuris Ʒ ij,
<lb/>aeris squamae Ʒ iv, cum vino factos ex melle diluito. <hi rend="italic">Musae
<lb/>remedium.</hi> ♃ Aluminis scissilis, aloes, myrrhae, chalcanthi,
<lb/>singulorum Ʒ vj, croci Ʒ iij, crocomagmatis drach. iij,
<lb/>cytinorum Ʒ iv, mussa ex Falerno facto excipiuntur. <hi rend="italic">Ad
<lb/>erystpelata ex Agathocle</hi>. ♃ Cerussae Ʒ octo, aluminis rotundi
<lb/>Ʒ ij, crocomagmatis Ʒ ij, sulfuris ignem non experti
<lb/>Ʒ ij, trina solani succus superfunditur, et pastilli, dum usus
<pb n="13.833"/>
<lb/>postulat, vino austero formantur. <hi rend="italic">Isidori ad nomas</hi>. ♃
<lb/>Lanae succidae Ʒ xl, scobis plumbi Ʒ x, squamae drach. x,
<lb/>bituminis drach. x, aluminis fissilis draclu v, rotundi drach.
<lb/>v, mali punici corticis drach. v, gallae draclu v, misyos
<lb/>drach. quinque, chalcitidis drach. v, thuris Ʒ v, myrrhae
<lb/>Ʒ ij, amurcae heminas viij vel siccae quinque. <hi rend="italic">Pastillus usu
<lb/>ger, quo utor.</hi> ♃ Malicorii drach. x, aristolochiae Ʒ octo,
<lb/>gallae O octo, aluminis fissilis draclu iv, aloes drach. iv,
<lb/>myrrhae Ʒ ij, chalcanthi Ʒ i j, thuris drach. r v, vino excipiantur,
<lb/>et quum res exigit, Vino dulci diluuntur. <hi rend="italic">Pastillus
<lb/>ex vesicarum</hi>. ♃ Argenti spumae Ʒxxi v, cerussae drach.
<lb/>xij, vel xxiv, halicacabi radicis drach. octo, chalcanthi Ʒ iv,
<lb/>aluminis scissilis drach. i v, minii quantum ad colorem accipiendum
<lb/>satis est, ex aqua subiguntur. <hi rend="italic">Pastillus ex ori..
<lb/>cano.</hi> ♃ Oleae foliorum viridium Ʒ viij, mali punici corticis
<lb/>drach. vj, origani Ʒ iv, acaciae drach. duodecim, chalcitidis
<lb/>Ʒ iv, aluminis scissilis drach. i v, misyos drach. quatuor,
<lb/>vino austero diluuntur. <hi rend="italic">Pastillus ex rhu.</hi> ♃ Gallae
<lb/>drach. tres, acaciae, Ʒ iv, chalcanthi drach. v, chalcitidis
<pb n="13.834"/>
<lb/>drach. dimidium, aluminis fissilis drach. octo, rotundi drach.
<lb/>iv, misyos drach. tres, malicorii drach. quinque, squamae Ʒ iv,
<lb/>myrrhae drach. duas, aloes Ʒ ij, aristolochiae Ʒ ij, thuris
<lb/>corticis drach. iv, taurocoliae drach. iij, rhu coriarii choenicis
<lb/>quartam partem, alii choenicis dimidium, aceti heminam
<lb/>j ẞ, in quo rhus madesiet ac teretur. <hi rend="italic">Polyidae sphragis.</hi>
<lb/>♃ Aluminis scissilis drach. tres, thuris drach. iv, myrrhae
<lb/>drach. iv, vel myrrhae Ʒ viij, chalcanthi drach. ij, cylinorum
<lb/>Ʒ xij, fellis taurini Ʒ vj, aloes Ʒ octo, vino austero
<lb/>excipe. <hi rend="italic">Pastillus Andronium</hi> ♃ Cytinorum Ʒ x, gallos Ʒ viij,
<lb/>myrrhae iv, secundum alios Ʒ xviij, aliter xxviij, aristolochiae
<lb/>Ʒ iv, chalcanthi Ʒ ij, aluminis fissilis draclu duas,
<lb/>alii O iv, misyos Cyprii drach. duas, passo diluuntur. Utero
<lb/>ad multa polychresto medicamento. <hi rend="italic">Pastillus Achillae.</hi> ♃
<lb/>Spumae, misyos, aloes, singulorum Ʒ ij, aristolochiae drachocto,
<lb/>aluminis fissilis Ʒ iv, myrrhae drach. ij, thuris drach.
<lb/>i v, gallae draclu viij, chalcanthi drach. duas, corticis mali
<lb/>pudici drach. viij, fellis taurini Ʒ ij, aceto subige. <hi rend="italic">Pastillus
<lb/>ad nomas Isidori celebris</hi>. ♃ Mannae, thuris, singulorum

<pb n="13.835"/>
<lb/>Ʒ xxx, cylindrum Ʒ viij, aluminis fissilis Ʒ viij, gasu
<lb/>lae Ʒ viij, chalcanthi, aristolochiae, myrrhae, misyos Cyprii,
<lb/>calcis vivae, singulorum Ʒ x, acaciae Ʒ viij, excissumtur
<lb/>vino vel aceto, et laevigata usui sunt. <hi rend="italic">Pastillus alius
<lb/>Ad multa</hi>. ♃ Gallae Ʒ viij, cytinorum Ʒ xij, aeris usti Ʒ viij,
<lb/>aeruginis Ʒvj, aluminis fissilis Ʒ viij, chalcanthi, acaciae, fellis
<lb/>taurini, thuris, aloes, lycii, myrrhae, alias et misyos,
<lb/>singulorum Ʒ viij, sub canis aestu multo aceto teruntur.
<lb/><hi rend="italic">Pastillus Apollonii Archestratoris Smilinus, ut Alcimum,
<lb/>in usam multiplicem</hi>. ♃ Cerussae Ʒ x, argenti spumae Ʒ v,
<lb/>aloes Ʒ l, aluminis fissilis Ʒ iv, thuris Ʒ iv, myrrhae Ʒ j, alii
<lb/>Ʒ ij, cimoliae Ʒ xxv, vino excipiuntur, interdum cum vino
<lb/>et rosaceo utitor. <hi rend="italic">Ad erysipelata, quo utor.</hi> ♃ Argenti
<lb/>spumae lib. vij, cerussae Ʒ j, opii ℥ iij, sulfuris ignem non
<lb/>experti Ʒ iij, croci ℥ iij, passo excipiuntur. Quum usus est,
<lb/>passo diluuntur. <hi rend="italic">Claucii ad multa faciens.</hi> ♃ Aluminis
<lb/>liquidi drach. c, myrrhae Ʒ octo, croci Ʒ octo, passe dfluuntur.
<lb/><hi rend="italic">Ad erssipelata bonus</hi>. ♃ Acaciae drach. octo, misyos
<pb n="13.836"/>
<lb/>Ʒiv, opii drach. duas, thuris drach. quatuor cum aceto
<lb/>excipiuntur, facit etiam ad herpetas. <hi rend="italic">Alius ad eadem</hi>. ♃
<lb/>Opii drach. iv, acaciae drach. iv, diphrygis drach. quatuor,
<lb/>aluminis fissi Ʒ i v, ex aqua diluuntur, cum aceto utitor.
<lb/><hi rend="italic">Alius ad erystpelata</hi>. ♃ Cerussae Ʒ viij, sulfuris ignem non
<lb/>experti Ʒ iv, papaveris Ʒ ij, rutae foliorum Ʒ ij, aluminis
<lb/>fissi Ʒ iv, cimoliae Ʒ ij, amyli Ʒ ij, melle et aceto diluuntur.
<lb/><hi rend="italic">Ad Herpetas Liberii Caesoris</hi>. ♃ Diphrygis, meconii,
<lb/>aluminis fissi, acaciae, singulorum ℥ iij, aceto vel aqua diluens
<lb/>utitor. <hi rend="italic">Ceranitis usus multiplicis</hi>. ♃ Arfenici Ʒ xxxi j,
<lb/>aristolochiae Ʒ xxxij, alii viij, iridis Ʒ xxxij, gallae Ʒ xvj,
<lb/>alii viij, aluminis rotundi Ʒ vj, chalcitidis Ʒ vj, squamae
<lb/>aeris drach. xvj, chalcanthi drach. viij, resinae siccae drach.
<lb/>viij, aceti congios iv, caniculae sub aestu aereo mortario
<lb/>et cochleario laevigantur. Quod si aereum mortarium non
<lb/>habeas, squamae minam unam injicito, quae valet drach.
<lb/>centum. <hi rend="italic">Pastillus cognomento Rithynus in Sicilia conseotus
<lb/>ad nomas, testulas, DterVvj.ia cum duplici cerato ad
<pb n="13.837"/>
<lb/>herpelas, erysipelata et alia</hi>. ♃ Mali punici corticis Ʒ vj,
<lb/>gallae Ʒ vj, iridis lllyricae Ʒ iv, aristolochiae Ʒ vj, chalcan.
<lb/>thi Ʒ iij, aluminis fissi Ʒ vj, chalcitidis drach. vj, misyos
<lb/>drach. tres, nitri drach. duas, thuris Ʒ ij, cadmiae drach.
<lb/>sex, aeris squamae drach. quatuor, chrysocollae drach. duas.
<lb/>Ex aceto sub caniculae aestu praeparato. <hi rend="italic">Pastillus ad condylomata
<lb/>et ani inflammat tonem et pterygia.</hi> ♃ Thuris,
<lb/>acaciae, stibii, singulorum drach. duas, aeruginis, myrrhae
<lb/>opii, papaveris, gummi, nardi Celticae, singulorum Ʒ ij cum
<lb/>vino austero trita inunguntur.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="13">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="13">Cap. XIII.</num> <hi rend="italic">Arida variae speciei, seu generi a
<lb/>praenominatis auctoribus indicata, quibus singula conve
<lb/>niant. Quae scripsit Andromachus in calce operis de exterioribus</hi>.</label>
 <lb/><hi rend="italic">Aridum exedens sine morsu</hi>. ♃ Sandarachae
<lb/>drach. duas, arscnici Ʒ ij, calcis vivae Ʒ iv, mannae Ʒ iv,
<lb/>tritis utitor. <hi rend="italic">Facultas sanguinem comprimens, qua utor.</hi>
<lb/>♃ Chalcitidis, misyos, mannae, singulorum Ʒ iv, alii ij,
<lb/>tritis utitor. <hi rend="italic">Flava, qua utor.</hi> ♃ Chalcitidts Ʒ centum,
<lb/>chalcauthi Ʒ quinquaginta, misyos torresacti Ʒ xxv, aeris
<pb n="13.838"/>
<lb/>usti Ʒxij ẞ,laevigatis utitor. <hi rend="italic">Sanguinem supprimens magna.</hi>
<lb/>♃ Miiyos cyprn Ʒ vij, atramenti sutorii Ʒ vij, corticis picei
<lb/>Ʒ iv, mannae, thuris Ʒ iv, squamae aeris Ʒiv, aeris usti
<lb/>Ʒ xv, chalcitidis Ʒ xv, calcis vivae Ʒ viij, alii Ʒ quadraginta,
<lb/>gypsi torresacti Ʒ iv, alii v, tritis utitor. <hi rend="italic">Sanguinem cohibens
<lb/>Aphrodae.</hi> ♃ Chalcitidis Ʒ vj, mannae thuris Ʒ ij, resinae
<lb/>terebinthinae, frictae, singulorum Ʒ iv, utere tritis ad
<lb/>haemorrhoidi. <hi rend="italic">Aliud, ut Harpocras.</hi> ♃ Sandarachae ℥ ij,
<lb/>arseniciƷiv, calcis vivae Ʒ viij. Pastillos fingito ex aqua
<lb/>diebus xl, terens et sic inungito. <hi rend="italic">Aliud ad haemorrhoidum</hi>,
<lb/><hi rend="italic">quo utor.</hi> ♃ Arsenici Ʒ viij, sandarachae Ʒ viij, elaterii Ʒiv,
<lb/>thapsiae Ʒ ij, chrysocollae Ʒ iv, calcis vivae Ʒ iv, tritis utitor.
<lb/><hi rend="italic">Ariaum Calli, varii usus ad pterygia.</hi> ♃ Argenti
<lb/>spumae Ʒ viij, aeruginis Ʒ x, laevigatis utitor, commendatur.
<lb/><hi rend="italic">Ad pterygia bonum.</hi> ♃ Chalcitidis, caricarum ustarum,
<lb/>malicorii, squamae aeris, singulorum pares portiones. Quum
<lb/>opus est, mel coctum misceto, emplastri modo imponito,
<lb/>alternis diebus solvito, expurgans, non madesaciens nec
<pb n="13.839"/>
<lb/>respergens. <hi rend="italic">Anthera t. e. florida, qua utor.</hi> ♃ Sandarachae
<lb/>Ʒ xxxij, alii xvj, aluminis fissi, myrrhae, faecis croci
<lb/>singulorum drach. xvj, iridis drach. xvj, cyperi drach. lxvj.
<lb/><hi rend="italic">Florida Magni.</hi> ♃ Cassiae Ʒ xxiv, aluminis fissilis Ʒ iv,
<lb/>gallae Ʒ iv, foreos drach. iv, mifyos drach. quatuor, fandarachae
<lb/>drach. viij, malicorii drach. unam, myrrae obolos
<lb/>quatuor, cinnamomi obolos iv, croci drach. ij, myricae fructus
<lb/>drach. ij, tritis utitor. <hi rend="italic">Aridum cephalicum</hi>. ♃ Iridis
<lb/>Ʒ iv, thuris drach. ij, panacis drach. ij, aristolochiae Ʒ ij,
<lb/>tritis utitor, etiam ad nomas. <hi rend="italic">Aridum cicatricem inducens.</hi>
<lb/>♃ Ostreorum ustorum drach. duas, mannae drach. j, cadmiae
<lb/>obolos tres, contritis utitor et ad nomas. <hi rend="italic">Aliud aridum
<lb/>cicatricem inducens.</hi> ♃ Piceae corticis Ʒ vj, mannae drach.
<lb/>vj, aristolochiae drach. sex, pumicis drach. i v, resinae drach.
<lb/>quatuor, iridis lllyricae drach. duodecim, laevigatis utitor.
<lb/><hi rend="italic">Aliud cicatricem ducens et ad cacoethes</hi>. ♃ Piceae corticis
  <lb/>Ʒ vj, cornu cervini usti drach. iv, cadmiae drach. xxij,
<lb/>cerussae drach. iv, mannae drach. quatuor, aeruginis rasae
<lb/>drach. ij, contritis utitor. <hi rend="italic">Aliud.</hi> ♃ Gallae drach. quatuor,
<pb n="13.840"/>
<lb/>cerussae drach. octo, myrrhae Ʒ iv, argenti spumae drach.
<lb/>octo, retrimenti plumbi drach. iv, trita usurpantur. <hi rend="italic">Maiae
<lb/>sive obstetricis generosum ad condylomata et rhagadas.</hi>
  <lb/>♃ Gallae Ʒ viij, molybdaenae Ʒ viij, myrrhae Ʒ iv, cerussae
<lb/>drach. iv, tritis utitor. <hi rend="italic">Auxilium ad omnia</hi>. ♃ lridis loco
<lb/>molybdaenae argenti spumae duas partes injicito, reliquorum
<lb/>cujusque unam. <hi rend="italic">Aridum exedens, Locanti Arei</hi>. ♃
<lb/>Arsenici libram unam, calcis vivae drach. ij, in aqua terito
<lb/>diebus triginta, mutans quotidie bis aquam in sole, deinde
 <lb/>resecatis utitor. <hi rend="italic">Insessus ad haemorrhoissae Phanii</hi>. ♃
<lb/>Atramenti sutorii, aluminis fissilis, chalcitidis, misyos crudi,
<lb/>sandarachae, singulorum drach. quatuor, trita omnia habeto,
<lb/>ubi usus venerit, veterem urinam salitam viri unius, sextardorum
<lb/>duorum mensura in fictilem pelvim injicito, medicamenti
<lb/>drach. duodecim superfundito urinae, ut semper
<lb/>duo sextarii ferventur. Hoc utitor insidens diebus vij, nam
<lb/>in his actionem promovet, ubi sordidum in fundo subditerit,
<lb/>anum circumlinito. <hi rend="italic">Aridum carnes cicatrice obducens
<pb n="13.841"/>
<lb/>citra erosionem, Harpocratis.</hi> ♃ Sandarachae, chrysocollae,
<lb/>arsenici, pares singulorum portiones. ltem ad cacoëthe facit.
<lb/><hi rend="italic">Pastillus ad nomas, dictus Asclepias.</hi> ♃ Chalcitidis, arfenici,
<lb/>pares portiones, calcis vivae duplum. Habet etiam
<lb/>sandarachae aequalem reliquis portionem. <hi rend="italic">Ad ani vitia.</hi>
<lb/>Alumine liquido nucis magnitudine cum mellis cyathis duobus
<lb/>cocto utitor. <hi rend="italic">Siccum ad nomas, quo utor.</hi> ♃ Squa-.
<lb/>mae, armenici, chartae ustae, plumbi usti, singulorum draclu
<lb/>quatuor, sulfuris ignem non experti drach. quinque, laevigatis
<lb/>utitor. <hi rend="italic">Aliter</hi>. ♃ Squamae, arfenici, sulfuris, plumbi
<lb/>usti, aeris, singulorum drach. quatuor, sandarachae draclu
<lb/>iv, aeruginis Ʒ j, chartae ustae drach. iv, utitor cum rhodino
<lb/>vel melle. <hi rend="italic">Crispi odoriferum ad nomas.</hi> ♃ Squamae
  <lb/>drach. ij, arsenici Ʒ ij, sandarachae Ʒ ij, gallae drach. iv,
<lb/>myrrhae Ʒ j, thuris Ʒ j, atramenti sutorii drach. ij, chartae
<lb/>ustae drach. quatuor, laevigatis utitor. <hi rend="italic">Antipatri ad nomas.</hi>
<lb/>♃ Chrysocollae uncias sex, arsenici uncias sex, arido utitor
<lb/>et cum rhodino. <hi rend="italic">Aliud ut Alcimum.</hi> ♃ Arsenici drach.
<lb/>duas, squamae drach. tres, chrysocollae drach. unam, sicco
<pb n="13.842"/>
<lb/>et cum rosaceo utitor, aqua dilutum cicatricem ducit cum
<lb/>cerato. <hi rend="italic">Aliud Publii ad nomas</hi>. ♃ Calcis vivae Ʒ iv, arsenici,
<lb/>squamae, chalcitidis, sandarachae, singulorum Ʒ j. tritis
<lb/>utitor, nonnulli sandarachae Ʒ j. <hi rend="italic">Medicamentum ex
<lb/>plantis ad nomas probum</hi>. ♃ Mali pudici corticis, chrysocollae,
<lb/>aloes, singulorum draclu iv, arsenici, sandarachae,
<lb/>singulorum drach. duas, aluminis fissilis drach. iv, chalcitidis
<lb/>drach. iv, myrrhae siccae drach. octo, oleae siccae fohorum
<lb/>Ʒ viij, squamae draclu viij, tritis utitor. <hi rend="italic">Aliud Alminionis.</hi>
<lb/>♃ Myrti silvestris Ʒ viij, malicorii drach. xij,
<lb/>oleae foliorum Ʒ xij, myrti nigrae drach. xij et corticum
<lb/>drach. xij, spinarum cineris drach. viij, siccum cineris Ʒ xvj,
<lb/>orcheos herbae Ʒ viij, arido cum melle utitor. <hi rend="italic">Aureum,
<lb/>quo utor</hi>. ♃ Malicorii drach. xxv, aluminis fissilis drach. x,
<lb/>atramenti sutorii Ʒ vuj, misyos drach. viij, squamae drach.
<lb/>xvj, gallae Ʒ xv, melanteriae ex clavis consectae drach. v,
<lb/>chalcitidis Ʒ viij, aeris usti Ʒ viij, laevigatis plurimum ex
<lb/>aceto utitor. <hi rend="italic">Aliud recens esci c a eius ad nomas, Philini,
<lb/>alterae et pus educit.</hi> ♃ Aphronitri libras ij, mellis liluas

<pb n="13.843"/>
<lb/>duas. Aphronitrum melle subactum urito, deinde laevigato,
<lb/>admisceto iridis lllyricae Ʒ vj, trito utitor et cum
<lb/>melle. <hi rend="italic">Aridum erodens</hi>. ♃ Arsenici, sandarachae, singulorum
<lb/>drach. duas, calcis vivae drach. quatuor, alii iij, laevigatis
<lb/>utitor. <hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Calcis vivae, arsenici, atramenti
<lb/>sutorii, singulorum drach. quatuor, ex aqua calida plurimum
<lb/>terito. Resiccatis ac tritis utitor. <hi rend="italic">Aridum erodens Melitonis.</hi>
<lb/>♃ Auripigmenti, sandarachae, calcis vivae, pumicis,
<lb/>singulorum drach. quatuor, in aqua triginta diebus conterito,
<lb/>sed quotidie illa mutata, ubi inaruerint tritis utitor. <hi rend="italic">Aridum
<lb/>insigne ad haemorrhoides praeclari Apollonii Tharsci.</hi>
<lb/>♃ Chalcitidis ustae, squamae, arsenici usti, atramenti sutorii,
<lb/>singulorum drach. quatuor, diphrygis drach. duas,
<lb/>loreos usti obolos quatuor, argenti spumae ustae obolos quatuor,
<lb/>aluminis fissilis drach. quatuor, aeris usti drach. quatuor,
<lb/>laevinus factis utitor.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="14">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="14">Cap. XIV.</num> <hi rend="italic">Quae Asclepiades in librorum quinto
<lb/>de exterioribus, quos Marcellas inscribit, arida conscripserit</hi>.</label>
<pb n="13.844"/>
<lb/>Andromachus arida, quae affectui conveniunt, iis
<lb/>quae affectis prosunt, admiscuit, verum Asclepiades in quinto
<lb/>feorsum quae ad affectum conducunt, seorsum item quae
<lb/>parti asseclae utilia sunt, exposuit; nam parte omissa, tradidit
<lb/>cicatricem ducentia, crustas inserentis, ad nomas conveuientia
<lb/>et carbunculos, tum quae vocant a sanguine con.
<lb/>sinendo ischaema, cum loco autem affecto, quae ad polypodem,
<lb/>o^oenas et sanguinis profluvia ex natibus ad oris
<lb/>nomas, gingivas humidas, in genis duras excrescentias ad
<lb/>paronycbia, pterygia, ani rhagadas et haemorrhoides. Quaedam
<lb/>etiam a parte affecta denominationem sortiuntur, conveniunt
<lb/>tamen et aliis partibus, cujusmodi quoque cephalica,
<lb/>id est <hi rend="italic">capiti succurrentia,</hi> a medicis dicta, quae eximie
<lb/>ossibus conducunt, quamquam et totius corporis exulcerationes
<lb/>carne replere possunt, non enim capiti, quatenus
<lb/>caput est, prodesse sunt nata. Nimirum etiam, nisi os denudatum
<lb/>sit, usum ipsorum non requirimus, sed in nudatis,
<pb n="13.845"/>
<lb/>quoniam pinguia medicamenta vitamus, siccis solis utimur
<lb/>fugientes em mota a medicis appellata, quod linamentis inunctis
<lb/>offerantur. Quemadmodum autem ossibus in capite
<lb/>denudatis usus ipsorum aptissimus est, ita etiam in aliis
<lb/>omnibus denudatis ossibus sive brachii sive cubiti sive radii
<lb/>sive femoris sive tibiae. Quare nos etiam arida ab Asidepiade
<lb/>scripta deinceps prodituri, quum ipsum prima omnium
<lb/>cephalica scripsisse inveniamus, prima ponemus, quod non
<lb/>solum ossibus in capite denudatis, verum et aliis omnibus
<lb/>simili modo asseclis ipsa sint accommoda. Deinde quae cicatricem
<lb/>ducunt, percensebimus, omnia his interjecta praetergressi
<lb/>quae affectum locum attingunt. Postea quae praedicto
<lb/>jam mihi ordine sequuntur, omnia aggrediar. Nonnulla
<lb/>sane ex siccis medicamentis duplicem usum obtinent,
<lb/>ut et siccis ipsis uti possimus et cum aliis quibusdam mixtis,
<lb/>sicut item Asclepiades quoque indicat.</p>
<pb n="13.846"/>
 <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.14.1">
 <p rend="indent">
  <lb/><label type="head"><hi rend="italic">Arida cephalica</hi>.</label> <hi rend="italic">Aridum cephalicum, quo testis est
<lb/>Lucius praeceptor, tollit squamas, ossa corrupta educit,
<lb/>cava implet. Medicamentum pingui caret.</hi> ♃ lridis Illyricae
<lb/>drach. quatuor, panacis drach. quatuor, aristolochiae
<lb/>drach. duas, mannae drach. duas, alii sine aristolochia.
<lb/>Omnia contunduntur et cribrantur. Uti licet per se et cum
<lb/>melle. <hi rend="italic">Medicamentum ex stiphio callosa consumit et serdida
<lb/>purgat et cava replet, ulcerum relictas tuniculas
<lb/>exedit.</hi> ♃ Resinae pityinae siccae drach. duodecim, pumicis
<lb/>vel foreos torrefacti vino rastincti drach. octo, iridis
<lb/>lliyricae drach. octo, aristolochiae drach. octo, silphii drach.
<lb/>quinquaginta, aeris squamae drach. duas, thuris drach. quatuor,
<lb/>arido et cum melle utitor, in aliis descriptionibus silphium
<lb/>non est. <hi rend="italic">Medicamentum ex ervis, .Xeuocratis.</hi> ♃
<lb/>Ervorum ruforum farinae drach. viij, lllyricae drach. x,
<lb/>mannae drach. quinque, aristolochiae Ʒ v, squamae drach. v,
<lb/>tritis et cum melle utitor. Aliae lectiones habent, bryoniae
<lb/>radicis drach. viij, mannae drach. xij, squamae drach. xij,
<lb/>iridis Ʒ xij, ervi drach. x, aristolochiae longae drach. xv.
<pb n="13.847"/>
<lb/><hi rend="italic">Medicamentum quod ex Serapiade describitur, sauamas
<lb/>tollit, carnem facit, ex iis, quae valde restccant.</hi> ♃ Serapiadis
<lb/>orcheos drach. octo, iridis Illyricae drach viij,
<lb/>marrubii sicci drach. octo, ervi farinae drach. decem, aristoloclnae
<lb/>drach. quinquaginta, sicco et cum melle utimur.
<lb/><hi rend="italic">Pryphonis cephalicon, aufert squamas</hi>. ♃ Piceae corticis
<lb/>draclu vj, squamae aeris drach. sex, pumicis usti Ʒ sex,
<lb/>mannae thuris, aristolochiae, iridis lllyricae, resinae pityinae,
<lb/>singulorum Ʒ iv, myrrhae, aloes, singulorum Ʒ ij, sicci
<lb/>et cum melle usus est. In Athenaei scripturis sine piceae
<lb/>cortice medicamentum est. Habet autem et gallae pares
<lb/>mannae portiones.</p></div>
 <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.14.2">
<p rend="indent">
 <lb/><label type="head"><hi rend="italic">Arida cicatricem inducentia</hi>.</label> De omnibus ulceribus
<lb/>recentibus et vetustis curatu facilibus et difficilibus, in me-i
<lb/>dendi methodi libris tertio, quarto et quinto disseruimus.
<lb/>Quin etiam in hujus operis prioribus cavarum ulcerum
<lb/>sine omni casu medicamenta carne replentia facultatem detergentem
<lb/>sine ullo morsu obtinere docui, quae autem cica

<pb n="13.848"/>
<lb/>tricent inducunt, cum eo, quod citra mordacitatem astringunt
<lb/>magis exiccare, quae vero supererescentem carnem tollunt,
<lb/>calida esse et acria. Quin etiam quae optima esse inter
<lb/>ea, quae cicatricem ducunt, existimem tum in commentario
<lb/>de morbis curandis praedixi, ubi omnium affectuum
<lb/>curationis methodi ostensae sunt, tum prius in hoc
<lb/>praesenti opere cum de iis, quae ulceribus conveniunt, agetur.
<lb/>Asclepiades autem medicamenta, sicut et Andromachus,
<lb/>cicatricem inducentia conscripsit, non distinguens, utrum
<lb/>nullo alioqui malo conflictantia ulcera, an quae proprie aegre
<lb/>ad cicatricem venientia dicuntur, quae permultum invicem
<lb/>differre ostendimus, quum singula proprium curatinnis
<lb/>scopum habeant. In quibusdam tamen adscripserunt,
<lb/>quod et ad cacoëthe faciant vel rursus ad condylomata ad
<lb/>rbagadas. At quamquam Asclepiades magis Andromacho distinguere
<lb/>soleat, tamen in iis, quae cicatricem ducunt, difunctionem
<lb/>nullam posuit. Verum quae ego recensui tum
<lb/>in medendi methodo, tum in hoc opere, indicabunt, si
<lb/>mentem adhibeas, quo modo singulis descriptis utendum sit.</p></div>
<pb n="13.849"/>
 <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.14.3">
  <p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">Aridum cicatricem inducens .Asclepiadis, cinerltium,
<lb/>ex Magni medicamentis</hi>.</label> ♃ Calcis vivae Ʒ vj, mannae thnris
<lb/>Ʒ iv, squamae drach. iv. <hi rend="italic">Aliter</hi>. ♃ Calcis vivae Ʒ xij,
<lb/>squamae Ʒ iv, mannae Ʒ iv, sed ut Archibius vult, squamae
<lb/>drach. viij, mannae Ʒ viij vel iv, in aliis scripturis calcis
<lb/>vivae drach. octo. <hi rend="italic">Ct Heliodorus.</hi> ♃ Calcis vivae Ʒ viij,
<lb/>mannae thuris Ʒ viij, squamae Ʒ iv. <hi rend="italic">Russum cicatricem duceus</hi>.
<lb/>♃ Misyos torrefacti drach. viij, squamae aeris drach.
<lb/>x, mannae drach. sex, tritis utitor.</p></div>
 <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.14.4">
<p rend="indent">
 <lb/><label type="head"><hi rend="italic">Magni cicatricem ducens</hi>.</label> ♃ Diphrygis Ʒ iv, siquamae
<lb/>Ʒ iv, Illyridis Ʒ ij, mannae drach. duas, contritis utitor.
<lb/><hi rend="italic">Medicamentum ex pumice</hi>, ♃ Pumicis torrefacti vino
<lb/>restincta drach. viij, squamae Ʒ iv, mannae drach. iv, iridis,
<lb/>resinae pityinae siccae, singulorum draclu iv, tritis utitor.
<lb/><hi rend="italic">Aliud. Ptolemaei celebris, facit et ad curatu difficilia.</hi>
<lb/>♃ Piceae corticis drach. sex, cadmiae tostae drach. octo,
<lb/>squamae drach. quatuor, cornu cervini usti Ʒ iv, mannae
<lb/>drach. quatuor, tritis utitor. In aliis exemplaribus habet,
<pb n="13.850"/>
<lb/>plumbi usti et eloti drach. quatuor, molybdaenae draclu
<lb/>octo. <hi rend="italic">Arida crustas inducens</hi>. Diximus quoque haec acris
<lb/>et adurentis esse facultatis. Quare etiam usus ipsorum est
<lb/>tum in his quae propter nimiam humiditatem ac intemperiem
<lb/>partis affectae, tum propter putredines partibus quibusdam
<lb/>innatas, proveniunt. <hi rend="italic">Crustas obducentia, Asclepiadis.
<lb/>Melinon Lucii praeceptoris, quod crustas inducit,
<lb/>callos excindit inspersum et compressum summo specillo,
<lb/>compescit autem et dipsicilibus curatu cicatricem inducit,
<lb/>si quis in tenui medicamento utatur</hi>. Qui ergo dictum pulverem
<lb/>usurpat, chalcitidis crudae drach. octo, cadmiae
<lb/>drach. quatuor, jejunus cum saliva excspito tantum, ut solum
<lb/>ipsum medicamentum humectet, deinde collige et operculo
<lb/>claudens sine melinum fieri, ubi in umbra desiccaveris,
<lb/>leviter circumserens pistillum, trita excspito sicut praedictum
<lb/>est. Apud alios vocatur medicamentum fuscum. Excspitur
<lb/>aceto accerrimo et siccatur laevigaturque. In aliis
<lb/>scripturis sicut Ennomus Asclepiades usus est. Habet atlu
<pb n="13.851"/>
<lb/>tem sic. ♃ Chalcitidis drach. duodecim^ cadmiae drach. vj,
<lb/>sandarachae Ʒ vj, aceto excipiuntur. <hi rend="italic">Aliud.</hi> ♃ Chalcitidis
<lb/>tostae, chalcanthes tostae, cadmiae tostae, singulorum paria
<lb/>pondera jejunus excipito saliva. <hi rend="italic">Quod inscribitur robustum</hi>.
<lb/>♃ Chalcitidis tostae draclu viij, chalcanthi Ʒ viij, sandarachae
<lb/>Ʒ viij, cadmiae Ʒ viij, sicca inspergito. <hi rend="italic">Dia lessum
<lb/>ron</hi>, id est quod ex quatuor constat. ♃ Chalcitidis tostae
<lb/>Ʒ iv, misyos tostae drach. iv, diphrygis drach. iv, chalcanthi
<lb/>ustae Ʒ iv, utitor. <hi rend="italic">Crustam inducens valde generosum.</hi>
<lb/>♃ aluminis fissilis Ʒ xvj, atramenti sutorii Ʒ xvj, gallarum
<lb/>Ʒ xvj, misyos Cyprii Ʒ xvj, soreos Ʒ iv, contritis utitor.</p></div>
 <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.14.5">
<p rend="indent">
 <lb/><label type="head"><hi rend="italic">Confectum, utEunomus</hi>.</label> ♃ Misyos peregrini drach.
<lb/>sedecim, soreos drach. duodecim, aeris usti draclu duas, lapidis
<lb/>fissilis usti drach. viij, atramenti sutorii Ʒ ivfsandarachae
<lb/>Ʒ iv, aluminis fissilis Ʒ iv, tritis utitor inspergens et
<lb/>specillo comprimens. <hi rend="italic">Ad nomas</hi>. Putrida ulcera quum am^
<lb/>luentes partes depascunt, nomas proprie appellant, ac constat
<lb/>tales affectus vehementissimis medicamentis indigere,
<pb n="13.852"/>
<lb/>nam in ipsis saepe etiam cauteriis utimur. <hi rend="italic">Ad nornas,
<lb/>Asclepiadis, medicamentum Lucii praeceptoris ad nomas.</hi>
<lb/>♃ Sulfuris vivi drach. duas, auripigmenti drach. duas, siquamae
<lb/>drach. duas, aeris usti quantum color exigit, arido
<lb/>et cum melle utitor.</p></div>
 <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.14.6">
<p rend="indent">
 <lb/><label type="head"><hi rend="italic">Publii praeceptoris</hi>.</label> ♃ Auripigmenti drach. iv, siquamae
<lb/>drach. duas, elaterii drach. unam, chartae quantum
<lb/>ad colorem satis est. <hi rend="italic">Et autem Eunomus tescis est.</hi> ♃
<lb/>Arfenici drach. quatuor, squamae drach. quatuor, sulfuris
<lb/>vivi drach. duas, elaterii drach. duas, chartae ustae quantum
<lb/>ad colorem sufficit. In aliis scripturis est, sandarachae
<lb/>drach. quatuor, squamae drach. sex, arsenici Ʒ iv, elaterii
<lb/>drach. duas, chartae ustae drach. iv. <hi rend="italic">Medicamentum Arei
<lb/>ad nomas, quod etiam scrdida purgat citra mordicationem
<lb/>rosaceo dilutum. Pacit etiam ad vulvae exulcerationem.
<lb/>Dedit libeo tropus.</hi> ♃ Arsenici drach. quatuor, chartae
<lb/>ustae drach. quatuor, plumbi usti et eloti drach. quatuor,
<lb/>squamae aeris drach. quatuor, singula per se teruntur,
<lb/>postea simul miscentur. Utitor ad praedictos affectus.
<pb n="13.853"/>
<lb/><hi rend="italic">Ptolemaeus autem ita usus esu</hi> ♃ Plumbi usti, arsenici,
<lb/>squamae, chartae ustae singulorum drach. quatuor, sulsusis
<lb/>vivi drach. duas, tritis utitor. <hi rend="italic">Ct autem Apelles. Medicamentum
<lb/>consectum, quod ex charta inscribitur, nomas
<lb/>non salum sistit, sed etiam incipientes prohibet. Pacit
<lb/>et ad dysentericos inscisum rosaceo</hi>. Quum autem ait in…
<lb/>stillatum dysentericis, suspicionem subesse de nome indicatur,
<lb/>compositio ita habet. ♃ Chartae ustae, plumbi usti,
<lb/>aeris usti et eloti, arsenici, squamae stomomatis, singulorum
<lb/>aequas portiones, sulfuris vivi dimidium, tritis utitor vel
<lb/>cum melle vel rosaceo. <hi rend="italic">Moschionis ad nomas.</hi> ♃ Elaterii
<lb/>drach. duas, chartae ustae drach. duas, squamae aeris drach.
<lb/>duas, auripigmenti drach. quatuor, aeruginis Icoleciae drach.
<lb/>unam, falis ammoniaci drach. unam, tritis utitor et cum
<lb/>rosaceo.</p></div>
 <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.14.7">
<p rend="indent">
 <lb/><label type="head"><hi rend="italic">Cdorisorum Lucii praeceptoris</hi>.</label> ♃ Squamae drach.
<lb/>quatuor, gallae drach. iv, faudarachae drach. ij, armenici
<lb/>Ʒ ij, myrrhae Ʒ j, atramenti sutorii drach. j, thuris drach. ij,
<pb n="13.854"/>
<lb/>elaterii drach. unam, chartae ustae, quantum colorem efficit.
<lb/><hi rend="italic">Nos autem sic</hi>. ♃ Squamae drach. viij, gallae Ʒ viij,
<lb/>myrrhae drach. viij, sandarachae drach. quatuor, arsenici
<lb/>drach. i v, elaterii drach. quatuor, thuris drach. tres, atramenti
<lb/>sutorii drach. tres, chartae quo colorem acquirat.
<lb/><hi rend="italic">Iit Praston.</hi> ♃ Arsenici drach. ij, squamae drach. ij, chalcanthi
<lb/>drach. unam, sandarachae drach. ij, myrrhae Ʒ j,
<lb/>thuris drach. j, gallae drach. j, chartae drach. quatuor, tritis
<lb/>et cum rosaceo utitor. <hi rend="italic">Heraclides hanc descriptionem
<lb/>habebat.</hi> ♃ Gallae Ʒ vj, arfenici Ʒ iv, sandarachae Ʒ iv,
<lb/>squamae Ʒ iv, thuris Ʒ iij, chalcanthi Ʒ iij, myrrhae mineae
<lb/>Ʒ ij, charta Ʒ viij. <hi rend="italic">Et Cleobulus.</hi> ♃ Squamae drach. ij,
<lb/>sandarachae drach. duas, arsenici drach. duas, myrrhae
<lb/>drach. unam, thuris Ʒ j, atramenti sutorii Ʒ j, gallae Ʒ j,
<lb/>chartae, ut colorem accipiat.</p>
</div>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="15">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="15">Cap. XV.</num> <hi rend="italic">Ad carbunculos</hi>.</label> Carbunculus ulcus est
<lb/>crustam cito cum inflammatione totius partis circumdatae
<lb/>valida faciens, ut et febres vehementes et extrema pericula

<pb n="13.855"/>
<lb/>inferat. Quare ipsi crustae valens medicamentum imponere
<lb/>oportet et ex lis, quae ad nomas conducere dictum
<lb/>est, circumpositas autem partes cataplasmatis fovere, quae
<lb/>aequalem vim habeant, ut repellant et mediocriter refrigerent
<lb/>et discutiant. Verum de cataplasmatis in proprio libro
<lb/>dictum est. Nunc ab Asclepiade scripta percensebimus.
<lb/><hi rend="italic">Ad carbunculos medicamenta ab Asclepiade prodita. Medicamentum
<lb/>Mtessaliotae.</hi> Hoc propter vires civitati dedit,
<lb/>quod carbunculi abundarent ac multos perderent. ♃ chrysocollae
<lb/>drach. quatuor, nitri tosti draclu quatuor, lapidis
<lb/>Asii drach. quatuor, armenici drach. quatuor, sandarachae
<lb/>drach. quatuor, mifyos tosti drach. iv, chalcitidis drach. iv,
<lb/>aluminis fissilis draclu quatuor, diphrygis diach. quatuor,
<lb/>trita omnia sigillatim sinmlque in vas aereum Cyprium reponimus.
<lb/>Dum usus poscit, imponimus, apprimentes specilli
<lb/>latitudine, donec carbunculus nigrescat. Ileinde suprapone
<lb/>mus infrascriptum viride, quod ita habet. ♃ Thuris drach.
<lb/>unam, aeruginis rasae drach. unam, squamae aeris drach.
<pb n="13.856"/>
<lb/>unam, aluminis fissilis obolos quatuor, salis ammoniaci obolos
<lb/>iv, cerae drach. septem, obolos tres, resinae pityinae
<lb/>aridae drach. quindecim, olei veteris heminam unam, arida
<lb/>in sole cum aceto teruntur, quae liquefieri possunt, liquantur
<lb/>et immittuntur, ubi rursus contuderis assumens utitor.
<lb/>Apud Demosthenem Massaliotam, qui medicamentum compcluit,
<lb/>olei habet duas heminas.</p>
 <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_5.15.1">
<p rend="indent">
 <lb/><label type="head"><hi rend="italic">Aptonis ad carbunculos</hi>.</label> ♃ Nitri rubri, arsenici,
<lb/>sandarachae, chalcitidis, atramenti sutorii, diphrygis, singulorum
<lb/>parem mensuram, aceto laevigentur et exiccatis
<lb/>rursusque tritis utitor. <hi rend="italic">Apollonii organici</hi>. ♃ Chrysocollae
<lb/>drach. unam, aluminis scissilis drach. unam et rotundi
<lb/>drach. unam, sandarachae drach. unam, ochrae drach. unam,
<lb/>misyos crudi drach. unam, atramenti sutorii Ʒ j, tritis utitor.
<lb/><hi rend="italic">Florida Magni ad putredines, nomas, carbunculos,
<lb/>pterygia, aures suppurantes. Valet etiam ad oris nomas.</hi>
<lb/>♃ Aluminis fissilis drach. Viij, chalcitidis drach. fax, sandarachae
<lb/>Ʒ iij, mali punici corticis siccae drach. ij, atramenti

<pb n="13.857"/>
<lb/>sutorii Ʒ j, misyos Ʒ ij, nitri drach. ij, omphacini sicci
<lb/>drach. ij. Sicco et cum melle utitor. <hi rend="italic">Aliud Diodoro</hi>. ♃
<lb/>Gallae omphacinae drach. i v, misyos draclu ij, chalcitidis
<lb/>Ʒ ij, auripigmenti Ʒ ij, sandarachae drach ij, aluminis fissilis,
<lb/>atramenti sutorii, lapidis Asii, diphrygis, nitri rubri,
<lb/>singulorum drach. j, tritis inspergito, comprimens scalpelli
<lb/>summo. <hi rend="italic">Sanguinem sistens Asclepiadis, Lucii praeceptoris
<lb/>medicamentum consectum.</hi> ♃ Chalcitidis drach. xvj,
<lb/>mannae drach. xij, terebinthinae aceto subactae. Siccis consperge
<lb/>locos, unde sanguis profluit. <hi rend="italic">su aliis duabus feripluris
<lb/>magis invenimus</hi>, chalcitidis drach. octo, mannae
<lb/>Ʒ xvj, terebinthinae frictae drach. xvj. <hi rend="italic">Dioscorides Falsius
<lb/>tradidit Areo Asclepiadeo medicamentum mirifice fungusuls
<lb/>prostuvia comprimens.</hi> ♃ Chalcitidis drach. viij, mannae
<lb/>drach. sedecim, resinae siccae Ʒ octo, gypsi Ʒ octo Alia
<lb/>contunduntur, cribrantur, miscentur, in aerea pyxide reponuntur.
<lb/>Ubi usus postulat, pares portiones medicamenti
<lb/>cum gypso miscentur. <hi rend="italic">Ex libris Heraclidis, medicamentum
<pb n="13.858"/>
<lb/>ad haemorrhoides. Hoc usus est ad sanguinis ex naribus
<lb/>prostuvia, lanam intingens et convolvens tanquam ellychuium</hi>.
<lb/>♃ Acidi mali pudici corticis ℥ iij, aluminis Aegyptii
<lb/>℥ iv, chalcitidis ℥ j, tritis utitor, naribus vero lanam medicamento
<lb/>repletam imponito. <hi rend="italic">Hereules cognomento, ad
<lb/>sanguinis eruptiones hoc loco cauterii usus est. Crustam
<lb/>autem inducit. Pacit etiam ad pterygia, reprimit omnem
<lb/>excrescentiam, ossa reducit, removet squamas.</hi> ♃ Soreos
<lb/>Ʒ iv, atramenti sutorii Ʒ iv, chalcitidis ustae drach. quatuor,
<lb/>rhu coriarii drach. iv, tritis utitor. <hi rend="italic">Sanguinem sistens compostium.</hi>
<lb/>♃ Misyos peregrini drach. vj, atramenti sutorii
<lb/>draclu vj, piceae corticis Ʒ iv, chalcitidis drach. iv, mannae
<lb/>drach. iv, alii xx, gypsi drach. iv, tritis utitor. <hi rend="italic">Aliud.</hi> ♃
<lb/>Thuris unciam j, misyos peregrini drach. iv, gallae omphacinae
<lb/>Ʒ iv, chalcitidis drach. iv, suberis usti Ʒ viij, rhu
<lb/>coriariae drach. iv, tritis utitor.</p>
</div>
</div>
 </div>
 <pb n="13.859"/>
 <div type="textpart" subtype="book" n="6">

<div type="textpart" subtype="chapter" n="1">
<head>CALENI DE COMPOSITIONE MEDICAMENTORVM
<lb/>PER GENERA
<lb/>LIBER VI.</head>
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="1">Cap. I.</num></label> Superiore commentario emplastra dicta polychresta,
<lb/>quod multis conveniant affectibus, distinguentes .
<lb/>ea collegimus, quae praeterquam aliis, etiam ulceribus aegre
<lb/>ad sanitatem pervenientibus mederi pollicentur. In praesentia
<lb/>vero ad aliud emplastrorum genus multiplici usui
<lb/>accommodatum digrediar, quae singula tum ad alia multa
<lb/>faciunt tum ad partes putrescentes aliter affectas quam
<pb n="13.860"/>
<lb/>ulcera, quae proprie curatu difficilia nuncupantur. Etenim
<lb/>has putrilago depascitur, coque turba medicorum hos asseotus
<lb/>nomas, id est <hi rend="italic">depastiones</hi>, appellat, illa vero uno loco
<lb/>sine putrilagine circumscripta sunt, ut et phagedaenae dictae
<lb/>vicina quidem depascunt, non tamen ea putrefaciunt febresque
<lb/>inferunt, quod iis, quae depastionem cum putrilagine
<lb/>sustinent, accidere consuevit. Summa curationis erat in praedicto
<lb/>ulcerum aegre curabilium genere, chironia quoque
<lb/>vocant, medicamenta invenire, quatenus licet mordacitatis
<lb/>expertia, valide autem exiccantia. Ad haec quae nunc saribentur,
<lb/>omnia mordacia sunt, si quis ipsis solis non cerato
<lb/>temperatis utatur. Quae autem cerato miscentur, purgare
<lb/>quidem ulcus sordidum et carne replere possunt, atque
<lb/>etiam duritiem quandam et tensionem discutere, non autem
<lb/>difficilia curatu sanare. Indicant ipsorum facultatem alfectus
<lb/>quibus bene adhiberi credita sunt. Quod jam luperius
<lb/>admonui et nunc dicturus sum, meminisse videlicet
<pb n="13.861"/>
<lb/>oportet illorum, quae in opere de simplicibus medicamentis
<lb/>prodita sunt. in cujus primis quinque libris methodum
<lb/>ficu rationem exposui, qua medicamentorum facultates invendantur,
<lb/>simul quoque in pluribus exemplis ejus exercitatione
<lb/>proposita, in sequentibus vero singulorum nominatim
<lb/>mentionem feci. Nam illorum memor ex facili rationem
<lb/>eorum, qui haec medicamenta a nobis modo proposita
<lb/>composuerunt, assequeris, et videlicet ipse quoque alia
<lb/>conficies, quocunque tempore prius expertorum inopia laboraveris,
<lb/>multa siquidem hujusmodi non paucis contingunt
<lb/>in itinere, cum alio tum maxime navali. Quandoquidem
<lb/>etiam in patria quidam manentes, medicamentorum apparatum,
<lb/>unde aegros curabant, amiserunt, ut prae tristitia
<lb/>ipsi tabefacti perierint. Optimum igitur medicamenta jam
<lb/>explorata secundum dictam methodum usurpare, sin autem,
<lb/>ut dixi, nonnunquam haec desideremus, habitum talem nos
<lb/>habere, quo similia jam abunde expertis possimus componere,
<lb/>quemadmodum et me saepe agentem in itinere et allisi
<pb n="13.862"/>
<lb/>vidistis. Nonnulla igitur, quae proprio marta in hujusmodi
<lb/>temporum occasionibus condidi, postquam experientia probassam,
<lb/>nihil pejora vel celebratissimis apparuerunt. Nam
<lb/>primam ipsorum compositionem ex conjectura artificiali
<lb/>molimur, postea vero quum nonnulla per experimentum
<lb/>probatissima visa fuerint, nonnulla a scopo absint, secunda
<lb/>rursus correctio fit et tertia nonnunquam qua ad perfedionem
<lb/>ejus, quod praestare volumus, ipsa redigimus. At
<lb/>sine methodo et in prioribus et in therapeutices libris exposita,
<lb/>uti praedictis recte nemo potest, tantum abest ut
<lb/>similia ipsis conficiat. Jam igitur hujusmodi emplastra exordiar.
<lb/>Emplastrum dia botanon appellatum prope omnes, qui
<lb/>insignia emplastra in uno libro vel pluribus collegerunt,
<lb/>tradidere, non multum in mixturae simplicium medicamentorum
<lb/>symmetria discrepantes. Incipiam ergo et hic a Critune,
<lb/>emplastra illa commemorans, quae in quarto de similicibus
<lb/>medicamentis ita ad verbum literis mandavit.</p>
</div>
<pb n="13.863"/>

<div type="textpart" subtype="chapter" n="2">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="2">Cap. II.</num> <hi rend="italic">Emplastrum ex herbis Crltonis</hi>.</label> <hi rend="italic">Emplastrum
<lb/>ex herbis quo utor. Pavit ad carcinomata, putredines,
<lb/>strumas ad suppurationem perducit et exprimit, lepras
<lb/>amovet, furunculos solvit, podagricis prodest, callo-.
<lb/>fas durities emollit. Piem cephalicum stne foratione sanamas
<lb/>tollit, offa educit, aliquatenus tamen ossa abradit.
<lb/>Piem ad nervorum vulnera et ad nomas linamento exceus
<lb/>pium valet, repurgat, implet cum rosaceo cerato, una
<lb/>ipsius palle ad duas cerati, interdum tres vel quatuor
<lb/>adjecta. Cum myrteo cerato duabus partibus vel tribus
<lb/>cicatricem ducit</hi>. ♃ Herbarum ex siccis locis maritimis,
<lb/>anagallidis, quae caeruleum florem habet Ʒ Ivj, papaveris
<lb/>ceratidis drach. Ivj, marrubii drach. lvj, alterei foliorum
<lb/>tenerorum drach. lvj. Haec in pilam seu mortarium conjecta
<lb/>teruntur, quousque contusa sint ac dissoluta, duntaxat
<lb/>ne eorum succus absumatur, postea injecta in mortarium
<lb/>terantur. In alio autem mortario habentur squamae aeris
<lb/>rubri Ʒ xxvj, mannae drach. octo, resinae pityinae siccae
<lb/>Ʒxrj, aloes drach. xvj, fissilis aluminis Ʒ iv, rotundi Ʒ iv.
<lb/>
<pb n="13.864"/>
<lb/>Haec in sole laevigantur, ut sordium crassitudinem cum aceto
<lb/>habeant. Deinde herbae mixtae, donec probe coëant, teruntur.
<lb/>Postea ceratum facito ex Chiae cerae Ʒ c, secundum
<lb/>alios mina j, olei veteris heminis duabus, radito et misceto.
<lb/>Heras ita. Quidam vero duas anagallidi immittunt, aliqui
<lb/>et chrysocollae et terrae Eretrfadis et salis ammoniaci et
<lb/>auripigmenti et scissilis, singulorum drach. quatuor. Porro
<lb/>quae Asclepiades de hoc emplastro praeceperit tum quia
<lb/>in praecedenti libro indicata, tum quia his fere similia sunt,
<lb/>supervacuum mihi videtur denuo de ipsis scribere, communem
<lb/>omnibus sermonem nunc aggressuro. Primum sane qui
<lb/>medicamentum hoc composuit, herbis acribus usus est, ut
<lb/>humores pravos afflictis partibus infixos vehementer dtscuteret.
<lb/>Atque adeo ex siccis et maritimis locis esse jubet.
<lb/>Contrarias autem ipsis alias frigidae facultatis usurpavit ad
<lb/>acrium vehementiam leniendam mitigandamque, quales sunt
<lb/>altereum et papaver, habent enim quippiam etiam doloris
<lb/>mitigatorium, puta stupidam refrigerationem propinquis partibus

<pb n="13.865"/>
<lb/>inferentes. <hi rend="italic">.Stupor enim mediocris dolorem solvit,</hi>
<lb/>ait Hippocrates. Apposuit autem ex metallis quoque aeris
<lb/>squamam et alumen scissile, quibus prius diximus, quod sane
<lb/>utrumque medicamentum ulceribus malignis convenit. Aloen
<lb/>vero miscuit ex iis, quae astringunt et line morsu exiccant,
<lb/>medicamentis, item mannam ex iis, quae concoquunt, Icniunt
<lb/>et ad suppurationem perducunt, pityinam ceu materiam
<lb/>emplastro consistendo idoneam, sicut et ceram et oleum.
<lb/>At simul cum hoc acrium medicamentorum vehementiam
<lb/>ipsa mitigant, pityina tamen etiam siccare potest et quo
<lb/>siccior, hoc magis, qualem injicere praecipit. Nonnullos ait
<lb/>miscuisse medicamento chrysocollam et terram Eretriadem,
<lb/>ambo curatu difficilium ulcerum remedia. E contrario sal
<lb/>ammoniacus et quod auripigmentum vocatur, propter acrimodiam
<lb/>ulcera natura apta sunt irritare, atqui etiam putridis
<lb/>conveniunt. Proinde non admodum utile est propositum
<lb/>nobis in sermone medicamentum ad ulcera chironia. In
<lb/>quibus vero putredo aliqua subest, hanc comprimere idoneum

<pb n="13.866"/>
<lb/>est, saniem, quae illam facit, discutiens. Eadem medicamenti
<lb/>facultas et strumis medetur. Verum quia detersoria
<lb/>quaedam continet, ideo quoque lepras purgat, etenim
<lb/>consilium in hoc affectu est, cutis induratam summam partem
<lb/>veluti deglubere, id quod ea efficiunt, quae praeterquam
<lb/>quod supra modum siccant etiam detergent. Nam si
<lb/>cutis vitium in naturalem habitum redire possit, nemo exiccatum
<lb/>supra modum ^siccaret, quoniam vero quod leprosum
<lb/>jam est, curationem nullam habet, proximum fuerit, qui in
<lb/>omnibus insanabilibus sicopus communis est, incurabilem
<lb/>partem ex corpore excindere. Excluduntur autem nonnunquam
<lb/>ferro, interdum igne, nonnunquam medicamentis vel
<lb/>adurentibus vel discutientibus simul et detegentibus, quale
<lb/>est modo commemoratum. Quemadmodum igitur hic sermo
<lb/>omnis leprae communis est, sic et ille qui de carnis repletione
<lb/>tractat. Nam quia carne explentis dicta medicamenta,
<lb/>sicut in tertio libro de morbis curandis ostensum est, facultatem

<pb n="13.867"/>
<lb/>habent detersorsam citra mordacitatem, quae vero
<lb/>hujus sunt materiae, in hoc praesens medicamentum nobis
<lb/>propositum, abstersorium quidem habent, mordicationis aute
<lb/>m non sunt expertia, ideo humidum ceratum ex cera
<lb/>resinaque in oleo liquefactis confectum ipsis miscemus. Siquidem
<lb/>cera et oleum, ut acrimoniam obtundunt, ita sunt
<lb/>emplastica, eoque sordes producunt. Resina vero morsus
<lb/>expers emplasticam virtutem non habet, sed deterseris m,
<lb/>ulceribus quidem jam mordacem, non ulceratis blandam et
<lb/>sine morsu. Caeterum mixturae symmetriam conjectura
<lb/>quidem ante experientiam, verum scientisice post experientiam,
<lb/>deprehendemus, noscemusque simul purum ulcus detersorium
<lb/>vim sine morsu requirere, sordidum validius,
<lb/>quippe cujus propugnaculum est sordities, purum autem
<lb/>nudum contingenti occurrit. Quin etiam ex corporibus ipsis
<lb/>nonnulla sensibilem magis substantiam habent, quaedam minus,
<lb/>alia molliorem, alia duriorem, quae ratio est cur Crito
<lb/>in proposito medicamento ad unam partem ipsius iloaatnl^
<pb n="13.868"/>
<lb/>quam duas cerati, aliquando tres vel quatuor misceri jubeat,
<lb/>non tamen distincte pronunciavit, quando duas, quando
<lb/>plures adjicere oporteat, tanquam qui medicamento utetur
<lb/>versatus jam in arte fit et quae a me nunc dicuntur secum
<lb/>aestimare queat. Rosaceo quidem praeparari ceratum praest.at,
<lb/>non tamen insignis excessus in hujusmodi ulceribus est,
<lb/>etiam si oleo liquefiat, attamen in iis, quae phlegmones
<lb/>quippiam habent, rosaceum oleo potius est. Porro carne
<lb/>implenda omnino a phlegmone tuta sunt. Pulchre autem
<lb/>Crito adscripsit in ulceribus, quae ad cicatricem duci po,
<lb/>stulant, myrteo oportere ceratum praeparari, astrictione
<lb/>enim illis opus est. Haec in praesentiarum dixisse satis sit
<lb/>tum de medicamentis carnem gignentibus, tum de iis, quae
<lb/>cicatricem inducunt. Etenim usus et compositionis ipsorum
<lb/>methodus in medendi methodi libris exposita est, in particularibus
<lb/>autem materiis exercitatio cum hujus sit operis,
<lb/>hoc insu libro exponetur.</p></div>
<pb n="13.869"/>
  <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_6.3">
  <p rend="indent">
<lb/><label type="head"><hi rend="italic">Emplastrum ex scilla</hi>.</label> Aliud deinde ejusdem generalis
<lb/>potentiae emplastrum his verbis Crito conscripsit. ♃
<lb/>Chalcitidis, aristolochiae rotundae, singulorum Ʒ xxx, alli
<lb/>quindecim, iridis drach. triginta, alii quindecim, pityinae
<lb/>siccae drach. triginta, alii quindecim, ammoniaci drach. xv,
<lb/>myrrhae drach. xv, styracis drach. xv, squamae aeris rubri
<lb/>drach. xv, scillae tostae drach. cviij, aceto acerrimo diebus
<lb/>quadraginta terito, quando caniculae sidus oritur, squama
<lb/>primum et styrax, paulatim ex utroque, deinde gutta ammoniaci
<lb/>et aes et scissa iniciuntur, ut elaborentur paulo
<lb/>post resina, inde myrrha, quum laevia saeta suerint, reliqua
<lb/>sicca miscentur. Expletis autem diebus ejusmodi ceratum
<lb/>facito. ♃ Cerae lib. quinque, alii Ʒ ducentas quadraginta,
<lb/>terebinthinae libram unam, alii drach. triginta, olei
<lb/>sextarios duos et dimidium, alii heminas sex, galbani drach.
<lb/>triginta, picis liquidae drach. xxx, postremo galbanum indito,
<lb/>deinde ubi refrigeravis, curiose excipi to. Haec quidem
<lb/>medicamenti compositio. De usu autem ejus haec ad verbum

<pb n="13.870"/>
<lb/>Crito scribit. Sincero medicamento utitor in capitis
<lb/>fracturis, fistulis, nomis et excrescentes, item ad ora venarum
<lb/>adaperta et hypophoram, id est ulcus dehiscens. Sin
<lb/>voles diluere, quo carni generandae idoneum fiat et cieatricent
<lb/>inducat, parti uni medicamenti duodecim cerasi rosacei
<lb/>adjicito, in ambustis uni parti octo immittito. Haec
<lb/>sane de usu medicamenti Crito recte tradidit, tanquam acri
<lb/>ipso et aperienti et discutienti, ideoque et exiccanti, usus
<lb/>in fistulis, supererescentia carnis, putredine, hoc est nome,
<lb/>et osculorum adsertionibus, quemadmodum sunt in sinibus
<lb/>et angustis orificiis. In capitis autem fracturis, cum sine
<lb/>foratione curationem molimur, sunt autem tales, quae adusque
<lb/>membranas cerebri non perveniunt, verum carnis producendae
<lb/>gratia cerati partes quatuordecim miscens, donec
<lb/>ad cicatricem pervenerint, melius autem est dicere,
<lb/>donec ulcerum cavitas repleta fuerit, necessario enim depascentia
<lb/>ulcera, quod dixi idem esse in putrilaginosa, a
<pb n="13.871"/>
<lb/>validis medicamentis curantur, quale est et modo propositum.
<lb/>Primum quidem putrescentes partes avelluntur, atque
<lb/>hinc cavae redduntur. Ubi vero putredo cessaverit, purgationem
<lb/>repletionemque requirunt, ac posteaquam repleta
<lb/>fuerint, tunc etiam cicatricem inducentia desiderant. lpsum
<lb/>autem medicamentum cum cerato nondum mixtum fuerit,
<lb/>quia acre est, non solum carnem generare non potest, sed
<lb/>etiam supererescentia aufert, quemadmodum ipseCtito dixit.
<lb/>Atque hujus meminisse maxime oportet, quod dictum est
<lb/>et in superiori emplastro, quod ex herbis appellavit, musta
<lb/>videlicet ex calefacientibus et abstergentibus composita, licet
<lb/>admodum acria, si cum cerato temperentur, carnem progignere.
<lb/>Nonnulli desperant de ipsis, cum vel duplo copiosiore
<lb/>cerato mixto mordere adhuc conspiciant, adeo ut carnem
<lb/>producere non possint, quemadmodum in hoc emptastro
<lb/>habet. Nam quum multo aerius magisque mordax sit,
<lb/>eo quod ex herbis inscribitur ad carnem creandam inutile
<lb/>est, quamvis quadruplo mixtum cerato fuerit. Prudentis iaitur

<pb n="13.872"/>
<lb/>est et in hujusmodi medicamentis usurpandis versati,
<lb/>initio quidem statim intelligere, quot partes cerato misceri
<lb/>oporteat, si autem post usum primum medicamentum aerius
<lb/>adhuc apparuerit, quam ut carnem generare queat, conjicere
<lb/>quantum adhuc ex cerato adjiciendum veniat, sicut
<lb/>Crito in proposito factitavit. Neque enim existimes eum
<lb/>prima statim conjectura invenisse duodecim cerati partes
<lb/>misceri oportere, <hi rend="italic">sed scivit</hi> copiosius quam quod emplastro
<lb/>ex herbis immittitur misceri, quanto vero copiosius, post
<lb/>primam conjecturam reperit. Si namque octo partibus mixtis
<lb/>mordax etiamnum apparebat, decem admiscuit, quemadmodum
<lb/>si etiam decem, ad duodecim pervenit. Quoniam
<lb/>vero, ut dixi, pro sordium copia et ulceris humiditate tum
<lb/>eorum, quae simul afficiuntur sentiendi acumine et hebetudine,
<lb/>item mollicie et duritie corporis habitus, cerati
<lb/>quantitatem immutare convenit, quod saepe dictum est,
<lb/>considerare nos expedit, recordantes quantitatem usus in
<pb n="13.873"/>
<lb/>hujusmodi omnibus describi, quum utroque facilis illinc via
<lb/>ad alia usque ad summa fiat, summa dico omnium ejusdem
<lb/>generis scoporum completiones. De quibus si unum eremplum
<lb/>nunc proposuero, vos semper ipsius meminisse oportet,
<lb/>neque saepius de eo velle audire. Dico igitur scopos
<lb/>congeneres esse plurimi quidem cerati miscendi ulcus purum
<lb/>et siccum esse, corpus ejus qui curatur facili sensu et molle,
<lb/>paucissimi vero adliciendi humiditatem multam in ulcere
<lb/>ac fordiciem, corpus aegri durum parumque sentiens. Bene
<lb/>tamen omnibus, quae id componunt, discutientibus galbani
<lb/>squama admixta est, medicamentum exiccans, sed quod non
<lb/>parum astringat. Non solum autem in hoc emplastro cognoscendum
<lb/>vobis est propter cerati copiosam mixturam carne
<lb/>explens et ulceribus malignis cicatrici obdncendae idoneum
<lb/>evadere, sed etiam in aliis omnibus, quae ejusdem facultatis
<lb/>sunt. His subjungit Crito medicamentum dia aeones, idest
<lb/>ex cote, quo se uti affirmat, ita componendum praecipiens.</p></div>
<pb n="13.874"/>
  <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_6.4">
 <p rend="indent">
  <lb/><label type="head"><hi rend="italic">Emplastrum ex cote</hi>.</label> <hi rend="italic">Ex cote medicamentum quod
<lb/>nobis in nsil</hi> est. <hi rend="italic">Pacit ad omnia diuturna et peculiariter
<lb/>ad capitis dolorem, fronti inpositum, valet ad laterum
<lb/>dolores longos, suvat podagricos, isohiadicos, scapularum
<lb/>dolores, dentium cruciatus, attritis partibus impositum.
<lb/>Educit etiam et extrahit messes pectini suprapositum. Auxiliatur
<lb/>stomacho laborantibus tum iis, qui fluxu vexantur
<lb/>et cibum vel alimenta non retinent. sist etiam prorfas
<lb/>utile sine adustione et iis, quae acre medicamentum
<lb/>non festinent, convenit etiam ad duritiem jocinoris et lienis,
<lb/>nec non ad structas et isohiadicos. Proprie jam tescis
<lb/>in ipsis stat diebus septem, si molles sunt, quinque. Aquam
<lb/>pars vel oleum non attingat, donec ulcuscula, quae pspdracia
<lb/>dicuntur, fecerit et saniem crassam attraxerit^
<lb/>Deinde albo cerato solvens ex aqua utitor, sin espicacius
<lb/>voles medicamento aeone, quod ex pipere constat.</hi> ♃ Cerae,
<lb/>galbani, terebinthinae, pityinae frictae, olei laurini, olei veteris,
<lb/>singulorum libe j, squamae aeris libram unam et dimidiam,

<pb n="13.875"/>
<lb/>aeruginis uncias sex, guttae ammoniaci unciam j,.
<lb/>sinapis, adarcae, sulfuris, singulorum unciam j, abrotoni,
<lb/>centaurii, atramenti sutorii, salis ammoniaci, thuris, salis
<lb/>communis, aluminis rotundi, argenti spumae, propolis,
<lb/>cocci Cntdii, singulorum Ʒ iij. Omnia simul contunduntur
<lb/>et cribrata astringentibus cum oleis excipiuntur. Haec sane
<lb/>propositi emplastri compositio est, non parum superiori
<lb/>praestans caliditate, sinapi enim habet et adarcen, salior
<lb/>et crocum Cnidium, tanto calore praedita, ut ulcus faciant,
<lb/>quibus diutius adhaeserint. Jam et laurinum ex iis est,
<lb/>quae abunde calefaciunt, deinde atramentum sutorium et
<lb/>sal; didicistis autem haec astructionis quoque non esse expersia,
<lb/>salem paucae, sed atramentum sutorium multae.
<lb/>Verum de astringentium medicamentorum mixtura cum digerentibus
<lb/>antea in emplastris usus multiplicis expositum
<lb/>est. Omnino enim quippiam variis utile esse non potest,
<lb/>nisi contrariae quoque virtutis participet; si enim digerens
<pb n="13.876"/>
<lb/>virtus simpliciter sola esset, ad unam speciem affectuum
<lb/>conduceret, quam discutere conveniret, si vero astringens
<lb/>ad aliam unam, ubi quod influit, reprimendum est. Quare
<lb/>incipientibus ex humorum influxu generati affectibus astri n-.
<lb/>gentia conveniunt, discutientia vero sine astringentium nuxtura,
<lb/>ubi nihil propter evacuationem prlus factam influere
<lb/>potest; nam si superfluitas quaedam humorum existat, non
<lb/>solum discutitur humor in affectis partibus contentus, sed
<lb/>etiam ad ipsas accedit, quum discutientia ad se trahere
<lb/>nata sint, sicut contentos et contiguos humores, ita etiam
<lb/>in corporis profundo repositos. Miscentur ergo discutientibus
<lb/>sidentia et reprimentia metito, quum qui ad ipsorum
<lb/>compositionem descendit, ratione hac usus sit, experientia
<lb/>vero attestante rationi. Quare non injuria, licet consilium
<lb/>scopumque habeat in proposito calefacere et exiccare, eoque
<lb/>etiam ulcera concitare, mixtum est et astringentium quidpiam.
<lb/>Sed non sufficiunt ad multa vehementer calefacientia
<lb/>medicamenta duo haec, atramentum sutorium et sal. Quin
<pb n="13.877"/>
<lb/>etiam aeris squama pari ratione mixta est et alumen, quod
<lb/>a vehementer astringendo stypteria appellatum est. Aliud
<lb/>emplastrum celeberrimum scripsit Crito, quod Mesianum appellat,
<lb/>diversum materiae genus habens a superiore et illu,
<lb/>quod mox a me ordine suo describetur. Vocat hoc Crito
<lb/>ipse anicetum, id est invictum, ex acribus pluribus medicamentis
<lb/>compositum, quum Mesianum tale non sit, ut postea
<lb/>suo tempore demonstrabitur. Quin etiam cephalica alia nominans,
<lb/>quorum generalis facultas paulo post explicabitur,
<lb/>post Mesianum tradita, invictum ab ipso appellatum subjungit,
<lb/>ejusdem facultatis cum praescripto, quod dia acones,
<lb/>id est ex cote, vocitabat. Verba Crotonis in hune modum
<lb/>sonant. <hi rend="italic">Aniceton in usu nobis est, utile ad omnia, extrahit,
<lb/>rumpit, purgat, glutinat, excolat sp lenii modo et
<lb/>cum canalibus impositum ac dilutum ex oleo et aceto,
<lb/>constringit undique. Disoutit autem duritias. Et nervorum
<lb/>contractiones juvat sine petfustone impositum ne resurge-</hi>
<pb n="13.878"/>
<lb/><hi rend="italic">rentur. Et unguenti vice dilutum facit ut acopon, sistit
<lb/>enim morborum principiis lassitudines et eas quae sene
<lb/>causa manisosta proveniunt. Est etiam malagma extremarum
<lb/>corporis partium in magnis spleniis impositum; item
<lb/>cruenta glutinat, saturis vel fibulis functa, st plicatum
<lb/>linteum ex scio ficeto splenio imponas, aestate quidem sesa
<lb/>gidum, hieme autem calidum. Facit ad plantae pedis vitia,
<lb/>ad contusiones, putredines et digitorum affectus, item
<lb/>fracturas cum vulneribus. Licet neque carnem generante,
<lb/>neque quod cicatricem inducat, alio uti, sed seli credere.
<lb/>Valet ad hominum, canum et ferarum m o estus. Maximum
<lb/>hoc est quod pollicetur; nempe abscessus latentes in colo
<lb/>et peritonaeo prohibere ne stant; antequam in vomicam
<lb/>exierint aut factos extenuare et intestina confecere. .lmponendum
<lb/>autem est splenium loco et desuper centunculum
<lb/>ex aceto et oleo calente, fovendumque bis quotidie.
<lb/>Non solvetur autem nest triduo vel quatriduo. Deinde post
<pb n="13.879"/>
<lb/>fomenta madorem rulsius imponito. Vocatum autem est
<lb/>insuperabile propter miranda et multa ipsius opera.</hi> ♃
<lb/>Squamae aeris drach. quinquaginta octo, pyrethri, staphidis
<lb/>agriae, cocci cnidii, sinapis seminis, canchryos, columbini
<lb/>stereoris, aristolochiae tenuis, aeruginis, cyperi, erucae seminis,
<lb/>cumini, singulorum drach. sedecim, nitri drach. triginta
<lb/>duas, salis ammoniaci drach. xxxij, lauri baccarum
<lb/>drach. exx, mannae draclu exx, iridis drach. exx, aceti
<lb/>acris sextarios sedecim, decocti caricarum cyathos quatuor
<lb/>et dimidium^ Tusa cribrataque omnia simul cum aceto ad
<lb/>Taevorem teruntur sub aestu caniculae. Ubi siccum et viride
<lb/>evaserit, ficuum decoctum adjicitur et simul emollita tolluntur
<lb/>et in olla aeris rubri reponuntur. Decoctum autem
<lb/>caricarum ita habet. ♃ Caricarum pinguium lib. v, aquae
<lb/>sextarios vj, coque donec sextarii duo relicti fuerint. Usus
<lb/>est una pars medicamenti aceto diluti, ut sordes repraesentet,
<lb/>ad sex partes resinocerh id est resinae cum cera junctae.
<lb/>I. st autem sincerum resinocerum cerae pars una, resinae
<lb/>frictae tres cum oleo pauco liquefacto, medium cerae pars
<pb n="13.880"/>
<lb/>una, resinae duae, dilutum vero et abunde temperatum
<lb/>cerae pars una, resinae tantundem, dissolutum cerae partes
<lb/>duae, resinae una, quod supra quam dilutum cerae partes
<lb/>tres, resinae una. Scribitur etiam agresti licheni, id est
<lb/><hi rend="italic">impetigini,</hi> convenisse, purum injectum. HaecCrito ad verbum
<lb/>prodidit. Ego a fine eorum quae dixit sermonis principium
<lb/>statuam. Agrestes impetigines nominant, quum a
<lb/>medicamentis imbecilliter siccantibus nihil juvari vident, a
<lb/>validis autem irritari. Opus igitur in ipsis est medicamento
<lb/>efficaci abunde, non tamen vehementer mordaci, quod, ut
<lb/>dixi, ex artificiali conjectura compositum experientia probatur.
<lb/>Constat propositum medicamentum ex multis acribus
<lb/>tenuiorum partium et discutientibus, habet autem et quaedam
<lb/>citra medicationem detergentia et nonnulla parum
<lb/>astringentia. Itaque acria ex iis quae continet sunt pyrethrum,
<lb/>sinapi, coccus cnidius, columbinum stereus, aerugo,
<lb/>baccae lauri, nitrum, sal ammoniacus, item acetum acre,
<pb n="13.881"/>
<lb/>tale namque inficiendum censet. Detergeo tium summe quidem
<lb/>lenia immordaciaque sunt iris et aristolochia, atque
<lb/>his adhuc magis, ut ex genere concoquentium jam sit,
<lb/>manna, generosius autem canchrys et staphis agria, his adhuc
<lb/>praecellit cuminum et erucae semen. Cyperum sine
<lb/>morsu quidem exiccat, sed nonnihil etiam astringit, quemadmodum
<lb/>et aeris squama, validum et ipsum medicamentum.
<lb/>Oportebat enim, ut prius demonstratum est, medicamentum
<lb/>hoc astringentis facultatis utcunque esse particeps,
<lb/>eoque squama copiose admixta est. Si vero et manna revera
<lb/>manna sit et non thus, ipsa quoque aliquantulum astringit.
<lb/>lnjecta est autem et haec multo copiosior quam squama,
<lb/>merito, ut acrium medicamentorum vehementiam Ieniat,
<lb/>simulque humores in afflicta parte contentos coquat. Porro
<lb/>caricarum decoctio mitigantissima est et maxime coquit, simulque
<lb/>quodammodo digerit. Haec igitur omnia mixta
<lb/>multi usus medicamentum jure effecerunt. Acetum vero
<pb n="13.882"/>
<lb/>efficaciam eorum plurimum juvat, in quo medicamenta aest.ivo
<lb/>sole conteri praecipit, omnia enim sic praeparata tenuem
<lb/>substantiam acquirunt, coque in corporis altum facultas
<lb/>ipsorum penetrat.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="5">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="5">Cap. V.</num> <hi rend="italic">De scriptis ab Hera ejusdem generis emplastris</hi>.</label>
<lb/>Emplastrum ex herbis quo modo Crito praeparet
<lb/>prius posui, et ipse Heras similiter conficit, sicut Crito ejus
<lb/>meminit. Differt tamen in conjectione emplastri ex scilla
<lb/>confecti, nam ammoniaci, myrrhae, resinae pityinae, styracis,
<lb/>squamae et scillae tantum cum aliis Crito miscet, quantum
<lb/>Heras, sed in aristolochia et iride discordat, quippe
<lb/>Heras scripsit aristolochiae rotundae drach. triginta, iridis
<lb/>siccae drach. triginta, alii quindecim. Crito autem sic protulit.
<lb/>♃ Aristolochiae Ʒ xxx, iridis drach. xxx, alii xl.
<lb/>Rursus quoque post haec Heras juxta consectionis finem
<lb/>tradit, expletis diebus ceratum hujusmodi facito. ♃ Cerae
<lb/>libras quinque, alii draclu xl, terebinthinae libram unam, alii
<pb n="13.883"/>
<lb/>drach. triginta, olei veteris sextarios duos et dimidium, alii
<lb/>heminas sex. Milli vero non placet pro quinque libris cerae
<lb/>drach. ccxl. medicamento miscere. Interdum namque loco
<lb/>librae centum drach. scribunt, interdum loco minae, atqui
<lb/>nullus unquam libram tam exiguam posuit, ut drach. xlviij,
<lb/>penderet; hoc enim accidit, dum pro quinque libris drachmae
<lb/>ducentae quadraginta immittuntur, sic neque pro libra
<lb/>terebinthinae drach. triginta.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="6">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="6">Cap. VI.</num> <hi rend="italic">Emplastrum Serapionis</hi>.</label> Et hoc Crito in
<lb/>opere medicamentario in haec verba conscripsit. <hi rend="italic">Pmplcrstrum
<lb/>Serapionis, quod nonnulli Aegyptium, alii Venerem
<lb/>vocant. Pacit ad omne vulnus, cui illudendum est, omni
<lb/>desperatione absecta. Valet ad punctus, aculeos, p arctidas,
<lb/>perforationem, phymata, excolando conglutinat. Poilit
<lb/>omnem duritiem, suvat epinyctidas, articulorum epiphoram,
<lb/>aurium contusiones. Sanat et ulcera fenilia, chironia
<lb/>et quae crassas oras obtinent</hi>. ♃ Olei veteris heminas
<lb/>tres, argenti spumae drach. ducentas, guttae ammoniaci

<pb n="13.884"/>
<lb/>drach. centum sexaginta octo, resinae colophoniae,
<lb/>pityinae drach. sexaginta octo, cerae drach. centum sexaginta
<lb/>octo, galbani Ʒ xx, aeruginis drach. quinquaginta,
<lb/>alii viginti, myrrhae drach. quatuor, alii octo. Argenti
<lb/>spuma coquitur ex oleo, donec mediocriter coluisse visa
<lb/>fuerint. Deinde olla ab igne deposita gutta ammoniaci immittitur,
<lb/>postea resina, postremo cera. Ubi singula curiose
<lb/>liquata fuerint, ne adurantur, olla ab igne rursus sublata,
<lb/>galbanum aspergitur et aerugo, iterum super ignem ponitur,
<lb/>coquiturque donec melinum fiat et justam crassitiem
<lb/>nanciscatur, postremo sublato myrrha adjicitur, ac ubi moveris,
<lb/>dcsundito, pelleque excipiens reponito.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="7">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="7">Cap. VII.</num> <hi rend="italic">Et Andromachus praedicta emplastra
<lb/>conscripserit</hi>.</label> Tres hujus emplastri consectiones tradidit
<lb/>Andromachus, primam a praescripta Critonis nonnihil dissentientem,
<lb/>deinde alias duas magis evariantes. Titulum
<lb/>autem medicamenti et praeparationem recte prius Crita
<lb/>conscripsit. Andromachus in hanc sententiam de ea praecepit.

<pb n="13.885"/>
<lb/><hi rend="italic">Emplastrum ex herbis</hi>. ♃ Anagallidis coeruleum florem
<lb/>habentis Ʒ lvj, marrubii Ʒ lvj, papaveris agrestis Ʒ lvj,
<lb/>alterei viridis Ʒ lvj, squamae Ʒ xxv, thuris drach. viij, re.
<lb/>sinae siccae drach. xvj, aloes drach. xvj, aluminis fissilis
<lb/>drach. quatuor, cerae minam unam, olei veteris heminas
<lb/>duas, aceti. Multi quidem utriusque anagallidis. Theocritus
<lb/>autem et terrae Eretriae et chrysocollae et salis ammoniaci
<lb/>et auripigmenti, singulorum Ʒ iv, in emplastrum ex herhis
<lb/>conjecit.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="8">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="8">Cap. VIII.</num> <hi rend="italic">Alia emplastra ex eodem genere de quibus
 <lb/>scripsit Andromachus</hi>.</label> <hi rend="italic">Ad gangraenas, putredines^
<lb/>nomas veteres et cacoethes, Isidori Antiochea</hi>. ♃ Argenti
<lb/>spumae drach. quatuor, aeruginis rasae drach. viij, olei
<lb/>cyathos sex. Talius Adius cyathos xij et aeruginis scoleciae.
<lb/>Argenti spuma et aerugo in cacabum laevigata mittitur,
<lb/>olei tres cyathi superfunduntur, coquitur pruna non
<lb/>acri, moveturque spatha lignea donec viride fiat. Postea
<lb/>ab igne sublata, ac mortario superfusa contunditur, dum
<pb n="13.886"/>
<lb/>calidum est diutius, deinde rursus tres olei cyathos in
<lb/>ollam fundito, movetoque ne aduratur, quousque melinum
<lb/>fiat incoquito. Ac rursus eximens terito, ut collyria, iterumque
<lb/>excipiens in ollam coquito movendo, quousque mbrum
<lb/>colorem accipiat. Quin etiam tertio ex cacabo in
<lb/>mortarium defusa diutius terito, atque iterum quarto in
<lb/>olla coquito, ut in unum coeant. Rurfusque dum calet, defusa
<lb/>tritaque excspito et in rubra pyxide deponito ad praedictaque
<lb/>utitor. Post commemoratum emplastrum, alterius
<lb/>deinceps his verbis Andromachus meminit. <hi rend="italic">Humidum emplostrum
<lb/>ad nomas, quo utor et ad alia multa.</hi> ♃ Cerae
<lb/>drach. octo, resinae terebinthinae drach. octo, adipis taurini
<lb/>aurati drach. quatuor, chalcitidis drach. duas, squamae
<lb/>aeris drach. tres, mannae thuris drach. duas, gallae
<lb/>immaturae drach. quatuor, olei myrtei heminas quinque.
<lb/>Arida cum aceto et melle sumuntur, deinde sic liquabilia
<lb/>superfunduntur.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="9">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="9">Cap. IX.</num> <hi rend="italic">Pascae multiplicis usus. Ad artis opera
<lb/>methodo et exercitatione opus esse</hi>.</label> Quod auxiliorum quaedam

<pb n="13.887"/>
<lb/>ratio sola invenit, quaedam experientia, quae et- ipsa
<lb/>rationem non requirit, nonnulla utriusque opem postulant,
<lb/>subinde vobis demonstratum est. Ad haec etiam quod quae
<lb/>ratione et experientia comperta sunt, conjecturali via ad
<lb/>eorum, quae inquiruntur, inventionem, utuntur, quae vero
<lb/>per rationem separata sunt, experientia confirmantur. Quin
<lb/>etiam spei conjecturalis non mediocrem, quemadmodum et
<lb/>in universa vita, majoris minorisque esse differentiam, non
<lb/>enim pluviam hiemali solstitio et caniculae ortu suturam
<lb/>similiter speramus, quae hiemali srequenter, sub caniculae
<lb/>aestu raro accidit. Porro quum omnia artium opera frequenti
<lb/>firmentur exercitio, non satis est generalia ipsarum
<lb/>addiscere duntaxat, sed etiam in particularibus exerceri
<lb/>subinde oportet, nam quae per imperfectas actiones fit exercitatio,
<lb/>ad perfectarum possessionem via est. Quare ego
<lb/>quoque in omnibus commentariis, quos vobis amici peten,
<lb/>tibus composui, non solis communibus theorematicis contentus

<pb n="13.888"/>
<lb/>fui, sed exempla multa etiam exercendi gratia adjeci,
<lb/>quibus ipsorum cognitionem vobis evidentiorem magisque
<lb/>firmam fure sperabam. Quemadmodum igitur in aliis
<lb/>omnibus medicinae partibus, ita et in nervorum vulnerum
<lb/>curatione scripsi, primum vobis rationalem viam ostendens,
<lb/>qua ad praesidiorum inventionem perveniatis, deinde materias,
<lb/>quibus vires a ratione inventas contineri didicistis,
<lb/>siquidem in commentariis, qui undecim numero sunt da
<lb/>simplicium medicamentorum facultate, particularium materiarum
<lb/>vires universas vel plurimas easque utilissimas exposui.
<lb/>Nam ut praesidiis nunquam desiit ueremini, hoc esse
<lb/>necefl arium demonstravimus, non solum ut vos ipsi quoque
<lb/>in praeparatorum ab aliis medicamentorum inopia,
<lb/>auxiliorum copiam haberetis, sicut olim Erasistratus, quum
<lb/>stomaticum medicamentum in illo protectionis loco ad manum
<lb/>non esset, interdum herbarum succos, quibus ab n ndabat,
<lb/>usurpavit, sed etiam, ut si illorum auctorum sariptiones
<lb/>perierint, ipsi queamus similia perditis consicere.
<pb n="13.889"/>
<lb/>Insuper, ut ab aliis inventis recte utamur, exercitatio ex
<lb/>proposito opere accedens profuerit. Quid opus est ut dieam
<lb/>illam quoque adj omento esse, ut quae compositis medicamentis
<lb/>superfluo injecta sint et contra quae primi illorum
<lb/>auctores omiserint, discernere possimus? sicut in tertio
<lb/>libro ostendimus, sermonem de medicamentis ad nervorum
<lb/>vulnera idoneis facientes. Ita vero et nunc indicabimus,
<lb/>exercentes vos in iis, quae me saniores medici invenerunt.
<lb/>Universalis etenim methodus neque cum distinctionibus
<lb/>exacte, neque sine iis imperfecte a quoquam priorum tradita
<lb/>est, imo nec medicamentum, quod curare promittat
<lb/>nervos ab acuto aliquo punctos, cujusmodi sunt acus et
<lb/>puerorum stili, quisquam memoriae prodidit, quod ipsum
<lb/>hoc solum facere optime possit, at ego certe eorum innumerabilem
<lb/>copiam praedicto libro. percensui. Quidam tamen
<lb/>ipsorum nimirum diligentiores cum multi usus medicamenta
<lb/>notatu digna scripsissent, praeter alia quae facere ipsa pollicentur,

<pb n="13.890"/>
<lb/>adjunxere interdum quidem et nervorum vulneribus
<lb/>esse accommoda, interdum nervorum et musculorum
<lb/>praecisionibus, aliquando etiam puncturis ipsorum vel contusionibus
<lb/>auxiliari. Vobis autem ex iis, quae didicistis licet
<lb/>cognoscere ante experientiam, possibiliane quis, an impossibilia,
<lb/>de quibus scripsit, polliceatur. Praeterea et ea, sine
<lb/>quibus descripta medicamenta agere nata sunt, vobis intelligere
<lb/>integrum est, in quibus ipsis est utendum. Ut igitur
<lb/>ceu exempli gratia exordiar emplastrum quoddam, medicamentum
<lb/>multiplicis Issos, quod Andromachus in libro de
<lb/>medicamentis extrinsecus corpori adhibitis, ordine secundum
<lb/>posuit, haud indicans ad quae maxime ipso utendum sit.
<lb/>exerceri rursus vobis licet, quomodo ex commemoratis simplicibus
<lb/>medicamentis compositi vires sint cognoscendae.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="10">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="10">Cap. X.</num> <hi rend="italic">Pasca Aegyptia Andromachb</hi>.</label> Andromaesius
<lb/>enim ita ad verbum prodidit. <hi rend="italic">Pusca Aegyptia.</hi> ♃
<lb/>Argenti spumae Ʒ xliv, ricini heminas vj, cerae Ʒ exliv,
<lb/>guttae ammoniaci Ʒ lxxij, terebinthinae Ʒ xxxvj, lanarum
<pb n="13.891"/>
<lb/>ustarum Ʒ xviij, squamae stomomatis Ʒ viij, squamae aeris
<lb/>Ʒ viij, aristolochiae Ʒ viij, thuris Ʒ viij. Nonnulli myrrhae
<lb/>Ʒ iv, opopanacis Ʒ duas, marinae aquae drach. quinquaginta
<lb/>ad ceram conspergendum. Haec quidem scriptura medicamenti
<lb/>boni et re vera usus multiplicis est, verum ipse dicendum
<lb/>omisit, in quibus eo utendum erit. Si igitur cujusque
<lb/>simplicis medicamenti facultate ante exposita, quemadmodum
<lb/>nos in undecim libris flagitavimus et methodo
<lb/>quapiam universali compositionis medicamentorum scripta,
<lb/>sicut a nobis quoque praecedente libro factum est, viventibus
<lb/>amicis hujusmodi scriptiones exercitii gratia protulisset,
<lb/>ut ad quos affectus utile esse compositum medicamentum
<lb/>posset, decernerent, nimirum hominis institutum laudassemus,
<lb/>quoniam vero nihil horum egit, quis non ipsum .
<lb/>omnino accusatione dignum censeat? Unde medicamentarii
<lb/>ipsius libri, qui complurium optimorum medicamentorum
<lb/>compositiones habent, merito a medicis neglecti sunt, nam
<lb/>inter sexcentos vix unus arsis absolutionem habere videtur,
<pb n="13.892"/>
<lb/>alii idiotarum modo satis habent, si medicamentis manifesto
<lb/>scriptis recte uti queant. At quid oportet dicere de hujusmodi
<lb/>medicis? Quum etiam empiricorum nonnulli, ut voeant,
<lb/>quamvis celebres ex artis operibus conspiciantur, ta^
<lb/>men ignorare se fateantur, quanam ratione unumquodque
<lb/>compositorum medicamentorum inventum fuerit. Atqui quid
<lb/>ego dico ratione? protinus enim ne ullum ex ejusmodi
<lb/>medicamentis inventum esse ratione pronunciant. Inutilis
<lb/>igitur ipsis est fusci hujus emplastri scriptura, quae colorem
<lb/>tantum in titulo docet, vires non item, quas ante cofurem
<lb/>scriptas esse praestiterat. Quoniam itaque Andromachus
<lb/>facultatem ipsius dicere neglexit, nos ex mixtorum
<lb/>specie et facultate invenire cohemur. Argenti spumam medii
<lb/>temperamenti calefaciendo et reliigerando, paulum ad
<lb/>siccitatem inclinare didicistis, praeterea usum est in emplasitis
<lb/>esse duplicem, nempe si non liquefiat, ceu materiae
<lb/>duntaxat momentum adferre, si liquata fuerit, etiam siccare
<pb n="13.893"/>
<lb/>posse, idque magis si diutius cocta fuerit. Nunc tamen
<lb/>quaestio est, quatenus incoqui debeat, quum Andromachus
<lb/>sex heminas ricini, quod est olei ricinini, miscendas esse
<lb/>tradiderit. Quot enim unciarum Romanae librae heminam
<lb/>esse velit non explicuit, etsi melius erat hominem qui
<lb/>Romae degerat librarum, sextariorum et unciarum meminisse,
<lb/>relinquere autem cotyles, id est heminae, vocabulum
<lb/>Graecis civitatibus extra ltaliam usitatum. Si ergo in
<lb/>omnibus ipsis idem nomen heminae esset, nulla utique soret
<lb/>quaestio, nunc vero quum permagna quantitatis inter
<lb/>eas sit differentia, conveniebat ipsum monere, se vel Atticam
<lb/>vel Alexandreoticam vel Ephesiam vel aliam quampiam
<lb/>heminam dicere. Nam permulti, qui de mensuris et
<lb/>ponderibus scripserunt, novem unciis Romanae librae he.
<lb/>minam medicos in medicorum libris aesttmasse produnt,
<lb/>alii duodecim unciis ab eis reputari affirmant, sicut Ro^
<lb/>mae olei libram ex more appellant. Jam vero quendam
<pb n="13.894"/>
<lb/>audivi, qui heminam a medicis in medicamentorum commentariis
<lb/>traditam sedecim uncias Romanas pendere diceret.
<lb/>At non parum refert ad medicamenti facultatem vel magnas
<lb/>vel parvas heminas injicere. Ego sane olei libram Romae
<lb/>vocatam, quam per incisuris distincta cornua metiuntur,
<lb/>ponderavi quandoque discere cupiens quantum gravitatis
<lb/>pondus contineret, inveni duodecim olei mensuratas, decem
<lb/>unciis ponderum aequales. Quare medicos in libris de medicamentis
<lb/>accuratius scribere oportebat, quales videlicet
<lb/>uncias vel libras medicamentorum liquidorum immitti vellent,
<lb/>mensuralesne an ponderum; perspicuum enim est, Iiquinorum
<lb/>horum corporum, sicut etiam solidorum alia
<lb/>graviora, alia levioraesse. Ac singulorum liquidorum, quae
<lb/>in medicamenta mittuntur, pondus alio libro declaravimus,
<lb/>sed in praesentia id quod propositum est repetamus. Etenim
<lb/>si novem unciarum mensuralium singulas heminas esse statueris,
<lb/>ex tribus septem et viginti uncias produces, si in
<pb n="13.895"/>
<lb/>octo drachmas quamque unciam dividas, drachmas ducentas
<lb/>et sedecim habebis, si duodecim unciis singulas heminas
<lb/>aestimes, fient nimirum sex et triginta unciae, drach. vero
<lb/>cclxxxviij, singulis unciis in octo drachmas divisis. Expertus
<lb/>sum ego plerumque, quum argenti spumam ex oleo
<lb/>coxissem, commoderatam ipsius mixturam librae quidem argenti
<lb/>spumae ponderati, mensurali vero olei parem fieri,
<lb/>quod Ii copiosius oleum injicias et coctam videlicat diutius
<lb/>majorem vim siccandi assumere. in candidis emplastris coloris
<lb/>gratia cerussam quoque argenti spumae miscemus,
<lb/>omnino aequalem pondere. lmmittitur autem homina noVem
<lb/>unciarum juxta ponderalem argenti spumae libram,
<lb/>colorem servare volentibus, eo quod diuturnior coctio nigriorem
<lb/>argenti spumam efficiat, sed oleo pauco indito medicamentum
<lb/>glutinans evadit. Proinde quidam vel terebinthinam
<lb/>resinam vel quam vocant colophoniam quantum
<lb/>licet pellucentem miscuerunt, conantes neque colorem <hi rend="italic">os-</hi>
<pb n="13.896"/>
<lb/>fendere, neque medicamenti facultatem, adjicereque resinae
<lb/>mixturae tenacitatem, quo non facile decidat, quippe medicamentum,
<lb/>si tanto oleo tantum argenti spumae et cerussae
<lb/>coquatur, arenidum ac friabile redditur. Nonnulli eadem
<lb/>ratione cocto medicamento albam ceram indiderunt. Spumae
<lb/>tamen argenti duplum olei habenti, si nihil etiam resino
<lb/>sum vel cerosum immittas, ex coctione glutinans erit,
<lb/>et multo magis, si cum argenti spuma otei triplum misceas,
<lb/>hoc est si tres olei mensuratas uncias cum tribus argenti
<lb/>spumae ponderalibus committas. Consentaneum igitur est
<lb/>Andromachum novem unciis mensuralibus oleum ricini immitti
<lb/>j ubere, ut sex heminae uncias quinquaginta quatuor
<lb/>expediant mensuratas, quod idem est ac si dicas, mensurae
<lb/>Romanae lib. iv ẞ. At clarum est ricini inopia interdum
<lb/>vetus oleum ejus loco assumendum esse. Ego subinde et
<lb/>licyonium injeci emplastris discutientibus, et quum illud non
<lb/>adesset, aliud mea ipsius industria simile illis effeci radicibus

<pb n="13.897"/>
<lb/>cucumeris agrestis, bryoniae et althaeae in eo decoctis.
<lb/>Quod vero propositum medicamentum discutiens emolliensque
<lb/>Andromachus esse cupiat, ricinini olei et copiosa
<lb/>guttae ammoniaci mixtura, palam indicat, nam argenti spumae
<lb/>ceram pondere parem, ammoniacum dimidium esse
<lb/>praecipit, et si in multis nobilibus emplastris non dimidium,
<lb/>sed quarta pars vel quinta, crebro septima et octava, nonnunquam
<lb/>decima, pondere ad argenti spumae proportionem
<lb/>medicamenti hujus immittatur. De cera didicimus, quod in
<lb/>hujusmodi medicamentorum compositionibus materiae locum
<lb/>obtinet, non facultatis efficaciam adjuvat. Adest vero et ei
<lb/>vis quaedam emolliendi exigua, <hi rend="italic">sed</hi> non illius ergo medicamento
<lb/>praesenti admixta est, quemadmodum nec terebinthina
<lb/>resina, quamquam multo viribus quam cera prae^
<lb/>stantior, etenim magis mollit quam illa, item calefacit et
<lb/>discutit, ex quibus cera ne alterum quidem efficit. Verum
<lb/>gutta ammoniaci sola imposita squalidum aridumque reddet
<lb/>medicamentum. Quantum vero ad emplastri confectionem,

<pb n="13.898"/>
<lb/>hoc est emplastropoeiam, neque enim ita appellasse
<lb/>nocet, attinet, utilis est tum cera tum resina, quippe mollit
<lb/>discutitque medicamentum vel solius ammoniaci beneficio,
<lb/>quod quidem inter emollientia principatum occupat, in
<lb/>discutientibus vero concertat. Porro siquae in libro quinto
<lb/>de simplicium medicamentorum facultate dicta sunt, in memoriam
<lb/>revocaveritis ad intelligendum qualenam hujusmodi
<lb/>medicamentis temperamentum esse oporteat, nihil adhuc recentiori
<lb/>disciplina indigebitis. Nam primae facultates effectivae
<lb/>medicamentis sunt, in calore, Rigiditate, humiditate
<lb/>et siccitate, secundae emollientes, discutientes, repercussoriae,
<lb/>attractricem coctrices, detersoriae et exedentes, quemadmodum
<lb/>et tertiae dicuntur, quae glutinant vulnera cicatricem
<lb/>inducunt et carnem generant. Compositum igitur
<lb/>ex oleo ricinino et gutta ammoniaci medicamentum abunde
<lb/>potest discutere, emollire et nimirum etiam siccare, ubi
<lb/>materiam idoneam assumpserit, ceram, resinam et diutius
<lb/>coctam argenti spumam. Ad haec vero jubet iniicere lanas
<pb n="13.899"/>
<lb/>ustas, aristolochiam, medicamenta plurimum discutientia et
<lb/>exiccantia. Praeterea meminit medicamenti concoquentis et
<lb/>discutientis nempe thuris. Quod si myrrhae nonnihil et
<lb/>opopanacis adjicit, quosdam enim ait et ex iis aliquid miscere
<lb/>medicamento, illam sane scimus non ignavitur calefacere
<lb/>et exiccare, opopanacem vero et generosius adhuc
<lb/>haec utraque efficere, insuper attenuandi, discutiendique facultate
<lb/>praestare, sed hujus quidem pauxillum inditur, timente,
<lb/>opinor, eo qui ipsum apponit medicamenti acrimoniam
<lb/>et volente non solum discutiens emolliensque emplastrum,
<lb/>sed vulneribus quoque idoneum efficere. Propterea
<lb/>igitur et squamam aeris et stomomatis cum ea miscuit,
<lb/>quae praeterquam quod valide siccant, astringendi etiam vim
<lb/>sortita sunt. Ego propter horum mixturam propositum
<lb/>nobis in sermone emplastrum Aegyptium cruentis vulnerhu
<lb/>bus ulceribusque aliis non paucis bonum medicamentum
<lb/>redditur. Quin etiam ad abscessus et omnia quae discuti
<pb n="13.900"/>
<lb/>postulant, subinde audivistis medicamenta, quae simul cum
<lb/>discutientibus etiam astringentium aliquod capiunt, tutiora
<lb/>fieri, quae vero sine astringentibus discutiunt, efficaciora
<lb/>quidem, sed non perinde tuta. Saepe enim fluxiones attrahunt
<lb/>dum corpus quod curatur plethoricum est vel pravo
<lb/>succo obnoxium, sin autem vacuum corpus est ac superUnitatibus
<lb/>liberum, promptius medicamenta, quae magis discutiunt,
<lb/>sola sine astringentibus assumpta ad finem perveniunt,
<lb/>at quum pauca id genus corpora, quibus medicamenta
<lb/>afferuntur, reperias, iccirco securius esse visum est
<lb/>miscere etiam nonnulla repellentia. Ita sane et emplastro
<lb/>discutienti, quod ex sata conficitur, quidam adjecerunt chalcanthi
<lb/>paululum, quamvis et sal ipse astringens quippiam
<lb/>possideat. lgitur propositum medicamentum vehementer disc
<lb/>utere compertum est, ut etiam pus jam non admodum
<lb/>copiosum sine outis perforatione discutere queat, emollire
<lb/>scirrhosa et quomodocunque, Indurata, item magna vulnera
<lb/>conglutinare, quemadmodum et ulceribus jam ad malignatatem

<pb n="13.901"/>
<lb/>declinantibus cicatricem obducere, aliisque omnibus
<lb/>affectibus, qui discutiendi simul et repellendi facultatem
<lb/>desiderant, in quibus sunt et quae fronti, dum oculi
<lb/>fluxione laborant, imponuntur, vocata a medicis anacollemata.
<lb/>Idem hoc medicamentum conveniet et nervis
<lb/>denudatis, etsi in parte sua ipsorum quapiam absecti fuerint;
<lb/>etenim praecisi periculo, quod ex consensu oritur,
<lb/>carentes, adhuc etiam subjectis sibi partibus, in quae inseruntur,
<lb/>sensum adimunt, indigent sane et hi quoque tali
<lb/>medicamento, nam quae humectant, facile eos putrefaciunt.
<lb/>Ob quod et pastilli siccantes, etsi abunde astringant, tamen
<lb/>denudatis nervis conveniunt, qui nondum ad phlegmones
<lb/>vigorem pervenerunt, hi namque indignantur irritanturque
<lb/>ab hujusmodi medicamentis. Sed de his postea. Quae de
<lb/>proposito emplastro dicenda restant, apponamus. Quoniam
<lb/>plerumque medici ex inscitia, id genus emplastra dura itn..
<lb/>ponunt, quum liquata linamentis excipere praestaret, vel
<pb n="13.902"/>
<lb/>etiam in conjectione statim molliuscula reddere, postea quum
<lb/>in magnis divisionibus, ubi nervi denudati sunt, experimentum
<lb/>de ipsis facere, sperant in puncturis multo utihora
<lb/>fore, ignorantes et hic maximam quandam speculationem,
<lb/>de qua disserui modo vos docens quae ratione inveni,
<lb/>inde per experientiam confirmari cognovi, propterea
<lb/>etiam tunc admoneo. Multo namque calidiora et quae discutiant
<lb/>magis medicamenta punctus nervorum requirunt
<lb/>quam quum omnino denudati fuerint vulnere insigni facto,
<lb/>quippe nudi acria calidaque admodum medicamenta propter
<lb/>erosionem morsumque non ferunt, verum laxantia discutientiaque
<lb/>astringentibus mediocriter mixta postulant. At
<lb/>quoniam etiam melius est ambientes vulneris particulas acribus
<lb/>et tenuibus multumque discutientibus, quale est ex euphorbio
<lb/>consectum, contegere, nos sane propositum emptastrum
<lb/>satis posse quae praedixi efficere conjectavimus, eique
<lb/>praeparato experientia testimonium accessit. Postea interdum

<pb n="13.903"/>
<lb/>in Asclepiadis et Critonis libros medicatorlos lucidens
<lb/>deprehendi ipsos non ut Andromachus quoque indifuncte,
<lb/>sed eune manifesta distinctione facultatem ipsius
<lb/>scriptitasse. Igitur tum hujus gratia, tum quod in consectione
<lb/>in quibusdam ab Andromacho dissentiant, satius vi..
<lb/>sum est mihi etiam eorundem verba sub j ungere, deinde ita
<lb/>et de ipsorum discordia in medicamenti compositione nonnihil
<lb/>dicere.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="11">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="11">Cap. XI.</num> <hi rend="italic">Quae Asclepiades et Crito de proposito
<lb/>Aegyptio emplastro conscripserint</hi>.</label> De emplastro Aegyptio
<lb/>ab Andromacho tradito Asclepiades in hunc modum disserit.
<lb/><hi rend="italic">Andromachi Aegyptium, cruentis vulneribus accommodulum.
<lb/>Facit ad nervorum mtisoulorumque praecipiones,
<lb/>punctus, contusiones, suvat attritus, artuum fracturas,
<lb/>est et lippientibus collyrium, confert capite dolentibus,
<lb/>summatim ad multos affectus utile est medicamentum.</hi>
<lb/>♃ Argenti spumae, cerae, singulorum drach. exliv, guttae
<lb/>ammoniaci drach. lxxij, terebinthinae drach. triginta sex,
<pb n="13.904"/>
<lb/>lanae succidae ustae drach. xviij, squamae aeris drach. octo,
<lb/>squamae stomomatis drach. octo, thuris drach. octo, ari stolochiae
<lb/>rotundae Ʒ viij, ricini heminas tres. Haec praelatus
<lb/>Asclepiades deinceps coquendi modum tradit, Andromacho
<lb/>neque hanc partem compositionis in emplastris observante,
<lb/>siquidem in omnibus fere omisit. Verum de coctione dicta
<lb/>sunt non pauca in libro quarto et nunc paulo post dicetur.
<lb/>Aequum autem est inspicere controversiam, quam Asclepiades
<lb/>in simplicium medicamentorum quantitate cum Andromacho
<lb/>suscepit, non enim sex heminas ricini, ut Andromacbus,
<lb/>sed tres injicere praecepit. Caeterum in aristosachia
<lb/>nullam Andromachus distinctionem fecit, ipse rotuudam
<lb/>adjecit, sicut et in lana usta, succidam addidit, quassiquam
<lb/>idem pondus, quod Andromachus immittat. Haec igitur
<lb/>ipsius verba sunt. ♃ Lanae succidae ustae drach. duodeviginti,
<lb/>aristolochiae rotundae drach. viij. Quae vero ad
<lb/>calcem posuit Andromachus, neque omnino Asclepiades
<pb n="13.905"/>
<lb/>meminit, neque de myrrha neque de opopanace quicquam
<lb/>loquutus, multo magis de marina, quae manifesto Andromachus
<lb/>praeposuit, marinae, inquiens, ad ceram irrigandam
<lb/>drach. quinquaginta. Hoc enim nec Asclepiades nec Crito
<lb/>adjunxit, attamen aristolochiam rotundam Crito aeque ac
<lb/>Asclepiades indidit, quemadmodum et sanae succidae drach.
<lb/>octodecim et olei ricinini, ita enim ad verbum scripsit, heminas
<lb/>sex. Coctionem emplastri Asclepiades his verbis docet,
<lb/>argenti spumam et ricininum incoquito, donec in unum
<lb/>coeant deinde squamas ; ubi color bonus apparet, reliqua
<lb/>immittito. Apud Critonem hoc modo traditur, argenti spuma
<lb/>cum ricino coquitur dum mellis spissitudinem habeat, hoc
<lb/>facto squamae insperguntur abundeque incoquuntur, quousque
<lb/>digitos non inquinent, postea terebinthina et cera, ubi
<lb/>in unum coierint, ammoniacum prius apud ignem digitis
<lb/>emollitum, quum jam ab igne deponitur, lanae succidae
<lb/>pulvis inspergitur, postremo thus, deinde ita tolluntur. Porro
<pb n="13.906"/>
<lb/>et ad quae medicamentum valeat, accuratius Crito his verbis
<lb/>exposuit. Aegyptia omnem divisionem contusionemque
<lb/>a phlegmone praeservat, valet ad quoslibet ferarum morbus
<lb/>juvat phlegmonas sine ulceribus Iactas, benefacit etiam nervorum
<lb/>et musculorum doloribus sine causa obortis.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="12">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="12">Cap. XII.</num> <hi rend="italic">Alia Andromachi fusca</hi>.</label> Scripsit alia quoque
<lb/>fusca Andromachus superiori quodammodo genere similia,
<lb/>vocat alterum Minervam, alterum nygmaticum, id est,
<lb/>puncturis accommodatum. Minerva quidem ad plures aflectus
<lb/>quam nygmaticum convenit, praesertim cum ulceribus
<lb/>consistentes, quoniam magis varia est, magisque astrin gentibus
<lb/>insuper medicamentis participat, nygmaticum vero lilie
<lb/>gis hac laxat et doloris mitigantius est. Itaque de priore
<lb/>medicamento ita ad verbum scriptum reliquit. <hi rend="italic">Luscum
<lb/>Minerva</hi>. ♃ Argenti spumae drach. centum, terebinthinae
<lb/>drach. triginta sex, cerae drach. viginti quinque, minii Sinopici
<lb/>drach. viginti quatuor, guttae ammoniaci drach. triginta
<lb/>sex, galbani Ʒ xij, aloes Ʒ viij, diphrygis Ʒ viij, aeris
<pb n="13.907"/>
<lb/>ustiƷvj, mastichesƷvj, aristolochiae drach. v, propolis Ʒ v,
<lb/>mannae Ʒ vj, squamae aeris Ʒ vj, lapidis Asii Ʒ iij, trifolii
<lb/>seminis Ʒij, sympbyti radicis Ʒ j, obolos iv, olei heminas iv.
<lb/>De altero fusco sic ad verbum Andromachus scripsit. <hi rend="italic">Puscum
<lb/>nygmaticum.</hi> ♃ Guttae ammoniaci Ʒ viij, cerae recentis
<lb/>Ʒ viij, terebinthinae drach. iij, aeris usti drach. octo,
<lb/>picis aridae drach. quadraginta. Uti^eno vult, minae dimidium
<lb/>et quartam portionem, argenti spumae drach. quatuor,
<lb/>aloes Indicae drach. duas, aristolochiae draclu ij, galbani
<lb/>drach. duas, aeruginis drach. j, alii duas, thuris drach.
<lb/>duas, olei per hiemem heminas quatuor, per aestatem octavam
<lb/>partem, ammoniacum ex tribus aceti cyathis diluitur.
<lb/>Jam vero et alia multa cum his emplastra prodidit Andromachus,
<lb/>nihil aliud ipsis apponens quam coloris nomen,
<lb/>quae constant quidem ex contrariis facultate medicamentis,
<lb/>sed alia ipsorum laxandi et doloris tollendi vim majorem
<lb/>obtinent, quaedam discutiendi et deterrendi, nonnulla astringendi.
<lb/>Quare nos etiam ipsos omnibus fidentes commode
<pb n="13.908"/>
<lb/>uti convenit ad ulcera, quae vix cicatricem recipiunt et
<lb/>cacoëthe, fortius astringentibus; ubi lenire et laxare propofueris,
<lb/>magis laxantibus; ubi trahere et discutere conaris,
<lb/>iis quae calefaciendi facultatem praepollentem habent, quaeque
<lb/>pravos humores in profundo ad sese trahunt. Quibusdam
<lb/>et hoc adjectum est, fuscum lite, quo utor. Tria enim
<lb/>deinceps talia non variae mixturae descripsit, quorum ipsorum
<lb/>etiam confectionem ipsiusmet verbis allegare melius
<lb/>esse videtur. <hi rend="italic">Fuscum lite, quo utor.</hi> ♃ Argenti spumae
<lb/>drach. xxiv, ricini heminam unam, aeris usti drach. quatuor,
<lb/>mannae draclu quatuor, resinae drach, quatuor, colophoniae
<lb/>drach. octo. <hi rend="italic">Aliud .lstdori ad dolorem sedandum.</hi>
<lb/>♃ Argenti spumae drach. xxxvj, cerae drach. triginta sex,
<lb/>olei heminam j ẞ, resinae colophoniae drach. quindecim,
<lb/>squamae aeris drach. ix, mannae drach. quinquaginta, incoquito.
<lb/><hi rend="italic">Aliud, quo utor.</hi> ♃ Argenti spumae drach. exliv,
<lb/>resinae siccae drach. exliv, squamae drach. viginti quatuor,
<lb/>olei heminas tres. Quemadmodum autem his commemoratis
<lb/>tribus adjunxit aliis quod ipse utatur, aliis quod dolori
<pb n="13.909"/>
<lb/>leniendo sit, ita de aliis testimonium perhibuit, theriacas
<lb/>ipsa nominans. Tertium igitur ab initio his verbis traditum
<lb/>est. <hi rend="italic">Fheriaca, qua utor.</hi> Hanc sequitur alia rursus,
<lb/>cui praescriptum sic est: <hi rend="italic">Eupatorios theriaca.</hi> Verum de
<lb/>theriacis postea dicemus, nunc autem de fuscis adhuc quae
<lb/>prodidit Andromachus dicere cogito, quorum quod vires
<lb/>ille et conjecturas neglexit, accusandus est. Statim igitur
<lb/>primo omnium scripto amicus quidam medicus usus est,
<lb/>permulta facienti. Etenim ulcera, quae cicatricem aegre du.
<lb/>eunt, praesertim ubi callosa et dura labra ulcus amplectantur,
<lb/>claudit. Prodest etiam putredini, fistulis, sinus jungit
<lb/>et magna vulnera. Summatim multiplicis usus est. Cossiponentium
<lb/>ipsam medicamentorum symmetria hunc in mo.
<lb/>dum scripta est. ♃ Argenti spumae Ʒ exliv, olei heminas
<lb/>v, calcis vivae Ʒ xlviij, thuris Ʒ xlviij, aeris usti Ʒ xlviij,
<lb/>terebinthi nae Ʒxlvnj, aristolochiae Ʒ xlviij, picis drach. xcvj,
<pb n="13.910"/>
<lb/>cerae drach. xcvj, ammoniaci drach. xcvj. Ita quidem Andromachus
<lb/>scripsit. Licet tibi etiam minori mixtura ipsum
<lb/>praeparare, singulorum quae numeravimus quartam partem
<lb/>miscendo, fiet enim compositio talis. ♃ Argenti spumae
<lb/>drach. triginta sex, calcis vivae, aeris usti, thuris, terehinthinae,
<lb/>aristolochiae, singulorum tertiam argenti spumae
<lb/>partem, hoc est drach. duodecim, deinde picis, cerae, guttae
<lb/>ammoniaci, singulorum duplo majus pondus, quam in
<lb/>dictis quinque medicamentis erit, aristolochia dico, terehinthina,
<lb/>thure, aere usto et calce, quam vivam et recentem
<lb/>esse oportet. Ita medicamentum etiam ast putrida utile
<lb/>fiet. Quum autem Andromachus omnia medicamenta per
<lb/>drachmas <hi rend="italic">scripserit</hi>, melius egisset, si et olei secundum eaudem
<lb/>symmetriam meminisset, ut quod injiceretur, totidem
<lb/>drachmas penderet, aut si non hoc, certa conveniebat ipsum
<lb/>Romanorum librae mentionem facere, nunc autem heminam
<lb/>scribit, consuetam de hac mensura ambiguitatem nobis

<pb n="13.911"/>
<lb/>relinquens, novemne videlicet mensuratas uncias, an
<lb/>duodecim esse heminam velit. Mea quidem sententia perfecta
<lb/>symmetria sex uncias ponderis capiet, quia Romanorum
<lb/>libra xij, uncias pendit. Si ex quarta parte componis,
<lb/>nota est proportio, nec latere arbitror vel si drachmas quis
<lb/>dicat ad absolutam symmetriam quadringentas octoginta
<lb/>assumi, eo quod ponderasse uncia octo drachmas valeat.
<lb/>Insuper aliud quoddam inter fusca ab Andromacho positum
<lb/>est, quod et ipsum calcem vivam recipit, ejusdem cum superiure
<lb/>generis. Praeponit autem ei, <hi rend="italic">Ptescum Eubule.</hi> Et
<lb/>secundum hanc symmetriam praeparat. ♃ Argenti spumae
<lb/>libram unam, cerae minam unam, aeris usti drach. duodecim,
<lb/>aeruginis drach. duodecim, terebinthinae drach. duodecim,
<lb/>resinae siccae drach. sedecim, guttae ammoniaci drach.
<lb/>octo, thuris drach. duodecim, opopanacis drach. octo, olei
<lb/>heminas quatuor, aceti heminas quatuor, in quibusdam excmplaribus
<lb/>scriptum est heminae dimidium. Et nimirum
<lb/>dupliciter conficere ipsum licet scienti copiosius acetum
<pb n="13.912"/>
<lb/>valentissimum medicamentum efficere. Quin etiam aliud
<lb/>fuscum, cui hoc ipsum praeponitur. <hi rend="italic">Aliud fuscum.</hi> Refert
<lb/>Andromachus singulorum connexum, hoc est medicamentum
<lb/>ex marina praeparatum, similibus vitiis, quibus praescripta,
<lb/>accommodum. Compositio ejus talis est. ♃ Argenti spumae
<lb/>minae dimidium, cerae minae dimidium, chalcitidis quartam
<lb/>minae portionem, squamae aeris drach. sedecim, thuris
<lb/>drach. octo, terebinthinae quartam partem et octavam,
<lb/>minae videlicet, guttae ammoniaci quartam partem, marinae
<lb/>aquae heminam unam, alii heminae dimidium, ricini heminas
<lb/>tres, ammoniacum marina diluitur. Haec sane Andromachus
<lb/>retulit, eatenus confectionis mentionem faciens, ut
<lb/>diceret ammoniacum cum marina prius videlicet diluendum.
<lb/>De chalcitide vero et squama nihil posuit, quamquam
<lb/>et haec ex marina laevigari queant, sicut etiam coqui cum
<lb/>argenti spuma, cera et terebinthina. Ut igitur nullum aliud
<lb/>fuscum a quovis alio quaeratis, adjiciam alia duo ejusdem
<pb n="13.913"/>
<lb/>Andromachi. Vocat alterum ipsorum, Phtheirograplu, quod
<lb/>haec recipere dicit. ♃ Argenti spumae drach. centum, resinae
<lb/>drach. quinquaginta, guttae ammoniaci drach. triginta,
<lb/>cerae Ʒ l, aeruginis rasae drach. duodecim, squamae aeria
<lb/>drach. ij, aristolochiae drach. octo, centaurii radicis drach.
<lb/>octo, olei heminas duas. Itionis autem medicamentum ex
<lb/>bis constare ait. ♃ Argenti spumae drach. exliv, picis siccae
<lb/>drach. exliv, terebinthinae drach. Ixxij, guttae ammoniaci.
<lb/>drach. Ixxij, mannae, thuris singulorum drach. cij, sevi vi-.
<lb/>inlini drach. exliv, cerae drach. triginta sex, aristolochiae
<lb/>drach. novem, aeris usti drach. novem, aeruginis rasae
<lb/>drach. novem, galbani drach. novem, opopanacis drach.
<lb/>novem, aceti heminae dimidium, olei heminam j ẞ, cicini,
<lb/>tantundem. Perspicuum est terebinthinae, guttae et thuris
<lb/>partes duplo pondere ab argenti spuma, pice, favo vitulino
<lb/>superari velie, cerae quadruplo, aeris usti, aeruginis,
<lb/>galbani, opopanacis sexcuplodecuplo. Atque hoc medicamentum
<lb/>abunde in usum venit multiplicem, quemadmodum
<pb n="13.914"/>
<lb/>et alia praecedentia, quibus omnibus audacter utendum est.
<lb/><hi rend="italic">Hellespontia ut Andromachus</hi>. Celebre et hoc emplastrum
<lb/>inter sulca retulit Andromachus hac symmetria. ♃ Argenti
<lb/>spumae drach. centum, picis drach. quinquaginta, Iadani
<lb/>drach. viginti quinque, aeruginis rasae drach. octo, aeris
<lb/>usti drach. octo, squamae draclu duas, olei veteris drach.
<lb/>ducentas.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="13">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="13">Cap. XIII.</num> <hi rend="italic">Hellespontia Herae</hi>.</label> Quoniam vero Andromachus
<lb/>ab Hera in medicamenti compositione differt,
<lb/>visum mihi est et Herae prodita adj ungere, quae ad verbum
<lb/>ita sonant. <hi rend="italic">Hellespontia pelspiratu disoutiens, phlegmonem
<lb/>propulsans, valet ad strumas, panos, parotidas,
<lb/>impositum splenium attrahit, pus maturat, rumpit, conglutinat,
<lb/>in summa omnibus igne combustis benefacit,
<lb/>mitigat etiam podagricos.</hi> ♃ Olei veteris drach. centum,
<lb/>picis siccae drach. quinquaginta, ladani drach. viginti quinque,
<lb/>argenti spumae drach. centum, aeruginis rasae drach.
<lb/>octo, galbani drach. quatuor, argenti spuma ex oleo trita
<lb/>coquitur, quum autem coeunt, pix et aerugo immittuntur,
<pb n="13.915"/>
<lb/>deinde ladanum galbanumque, atque sic in mortarium
<lb/>transfusa molliuntur et usui sunt. Quidam, ut boni coloris
<lb/>sit et fuscum, miscent etiam squamae drach. octo, nam
<lb/>alioqui fit nigerrimum. Hoc in podagris etiam non semel
<lb/>usus sum et cessit felicissime. Oportet autem taedas ligno-rum
<lb/>loco usurpare. Manifestum est autem viros inter se
<lb/>dissentire in aliis paululum, in olei vero symmetria plurimum,
<lb/>nam duplo copiosius, quam Heras, Andromachus itllmittit.
<lb/>Potest item praeparari aliter, quum sciamus, si plus
<lb/>olei injectum suerit, diuturniorem fore coctionem innuere,
<lb/>ipsumque medicamentum magis exiccans futurum, sin minus,
<lb/>remorari coctionem futuram et medicamentum iuvasidius
<lb/>exiccaturum.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="14">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="14">Cap. XIV.</num> <hi rend="italic">Quae scripsit Damocrates tescis multiplicis
<lb/>medicamenta. Pyrium emplastrum</hi>.</label></p>
 <lg rend="italic">
<l>Post haec referam emplastrorum adhaerescentium</l>
<l>Sine fasciis, quis usas et confectio.</l>
<l>Ad divisiones faciunt non magnas bene,</l>
<pb n="13.916"/>
<l>Et carnis festus ampliora vulnera,</l>
<l>Medicantur a quadrupede et morsos corpore</l>
<l>Summo, recentes disoutiunt furunculos,</l>
<l>Quibusque jam pus est, vapore digerunt.</l>
<l>Rem auferendo crustas, iis celerrime</l>
<l>Cicatricem inducunt opera nulla manus.</l>
<l>Fn fronte postia fluxus quam promptissime</l>
<l>Lippientium cohibent, scia quamvis ceperis.</l>
<l>Hujus generis praestantius primum efferam</l>
<l>Emplastrum facile inventu, cui color bonus</l>
<l>Atque esii ca cia, Pyrium nos dicimus,</l>
<l>Pyrium colore rescrat id quod purpuram,</l>
<l>Si quo decet modo stat. Sic praepara.</l>
<l>Sit libra insecta quinquies lithargyri</l>
<l>Poni, semel cerae capiatur, insuper</l>
<l>Per pityinae pinguis lignosae ac neutique.</l>
<l>Aeruginis praestantis aeris, galbani,</l>
<l>Aerisque combusti, pariter sauamae bonae,</l>
<pb n="13.917"/>
<l>Cujusque misoeto quaternas uncias.</l>
<l>Pinguis olei sex et decem pondo addito.</l>
<l>At curiose emplastrum coquito in hunc modum.</l>
<l>Lithargyrum mitte ex oleo brevissimam,</l>
<l>Pictilem in ollam novam, sed hanc maiusculam.</l>
<l>sibi conteres manibus, movebis ac spatha,</l>
<l>Deinde flamma acri, atque continua coquens.</l>
<l>Quum mellis accipit jam spissitudinem,</l>
<l>Aerugo et sauama misoeantur, incoqui</l>
<l>Permittito satis, dehinc aes adjungito.</l>
<l>Ruscis coqui parvo relinquens tempore,</l>
<l>Paululum defendens ex olla medicaminis,</l>
<l>Refrigeratum Inanibus et digitis teras.</l>
<l>Poni coloris atque durum ubi conspicis,</l>
<l>Sic piscinam ceramque reliquis indito.</l>
<l>Deinde cunctis rite unitis paululum,</l>
<l>Stillato rursus, et colorem si bonum</l>
<l>Et temperamentum Indes, mox tollito</l>
<pb n="13.918"/>
<l>Ab Igne fictilem et subactum galbanum</l>
<l>Aspponito. Si pharmacum sit durius</l>
<l>Multo, resolves oleo, faciens sic bonam</l>
<l>Temperiem. In aliud inde vas transfundito,</l>
<l>Frigidum et subactum manibus; ita reponito.</l></lg>
<p rend="nonindented">
 <lb/>Aliud ejusdem cum superiore generis subjiciam.</p>
 <lg rend="italic">
<l>Medetur ante quos citavi affectibus,</l>
<l>Nec est quod ulceribus malis diutinis</l>
<l>Colloque pressis applicet felicius</l>
<l>Cicatricem, etiamque ore natas pustulas</l>
<l>Persanat absque rostone, rhagades</l>
<l>Ani, nodosas durities callos demit.</l>
<l>Sic praepara. Lithargyri minam boni,</l>
<l>Sed mina libra est, ejus et pars tertia,</l>
<l>Minae semis probatae cerae Ponticae et</l>
<l>Aeruginis minae quadrantem rasilis,</l>
<l>Atri chamaeleontis octavam probi</l>
<pb n="13.919"/>
<l>Partem, radix bona est regione Cretica,</l>
<l>Nascens primum, Cilicia deinde: praeter haec</l>
<l>Olei vetusti plusquam mina paululo.</l>
<l>Quod si non fuerit, usurpato vel recens.</l>
<l>Lithargyron laevem simulque oleum nova</l>
<l>solum figlina conditum, rudicula</l>
<l>Movens coquito. Llbi constiterit et melinon</l>
<l>Pueris, adiicito aeruginem, ceram dein,</l>
<l>Qua jam liquente ab igne tollens ollulam,</l>
<l>Chamaeleontis paululum conspergito.</l>
<l>linita quum refrigerataque quod fatie</l>
<l>Trans fundito in pilam, post sic reponito.</l></lg>
<p rend="nonindented">
 <lb/>Aegyptium.</p>
 <lg rend="italic">
<l>Aegyptium perseverans absque phlegmone</l>
<l>Divisa quaelibet contusaque omnia,</l>
<l>Quadruplum morsus cunctorum et serpentium,</l>
<l>stem subortas absque ulceribus phlegmonas,</l>
<l>Nervos dolentes citra causam et musculos</l>
<pb n="13.920"/>
<l>Laudans hoc Andromachus dabat sodalibus</l>
<l>Suis in pharmacis peritus maxime.</l>
<l>Aiebat esse ter quadraginta quidem</l>
<l>Denarios lithargyri et duodecim</l>
<l>Eis alteros, cerae quoque albae Ponticae</l>
<l>Potidem, ammoniaci ter violati lucidi</l>
<l>Et duodecim alios, thuris et bis quatuor.</l>
<l>Squamae vero aeris et squamae stomomatis,</l>
<l>Cujusque rursus mixturae bis quatuor.</l>
<l>Purae terebinthinae ter addas duodecim,</l>
<l>Octodecim heminas oleique ciceos,</l>
<l>Comblestae totidem sordidae lanae heminas.</l>
<l>Docebat ipsam esto modo comburere,</l>
<l>Ollae recenti, quae sit ore latior,</l>
<l>Lupone lanam copioso succidam,</l>
<l>operculum gypsa prius vel glutino</l>
<l>Vel terra figulari, cui sit commixta aqua,</l>
<l>.illinito, sed largo igne mox comburito,</l>
<pb n="13.921"/>
<l>Contusa, facile quando cribro incernere</l>
<l>Puerit, habere recte tunc videtur.</l>
<l>in clibanis quoque ipsa et in fornacibus</l>
<l>sgnitis, nimium similiter exurere.</l>
<l>Ita capiebat trinorum, quem est par, modum.</l>
<l>Coquere lithargyron jubet laevissimam,</l>
<l>Potumque ricinum, temperatis invicem,</l>
<l>Mellisque facta tandem spissitudine,</l>
<l>Squamam aspergere, concoquere et quantum suspicit,</l>
<l>Llsque adeo, dum non inquinet, et tunc addere</l>
<l>Terebinthinam et ceram, dein quum coiverint,</l>
<l>Ammoniacum consectum digitis mollius.</l>
<l>Postumis ab Igne ollam, thus tritum inspergito.</l>
<l>Penultimum, ac lanae immundae pulvisoulum,</l>
<l>Sed ante thus pauxillulo aut post tempore.</l>
<l>Quidam volentes istud proprio pharmacum</l>
<l>Dici titulo, quum depositus est cacabus,</l>
<pb n="13.922"/>
<l>Squamae unius bis octo indunt denarios.</l>
<l>Squama autem utuntur aeris non stomomatis.</l></lg>
 <p rend="nonindented">
<lb/>Aliud.</p>
 <lg rend="italic">
<l>Nihil priore pejus agit Aegyptio,</l>
<l>Eadem at melius et quandoque, si confecerit</l>
<l>Crassum accurate medicamentum quippiam,</l>
<l>Litetur ad eadem ipso non improspere.</l>
<l>Clei libras et ricini quinque continet,</l>
<l>Chrysitidisque argenti spumae quatuor,</l>
<l>Squamae aeris terque sexdecim denarios,</l>
<l>terebinthinae praestantis ter duodecim,</l>
<l>Mannaeque thuris tantundem, pondo duo</l>
<l>Ammoniaci sinceri, cerae Ponticae</l>
<l>Albae duas libras semissem et insuper.</l>
<l>Coquito oleum, squamam, nec non lithargyron,</l>
<l>Donec coierint et color sit optimus,</l>
<l>Piatque satis emplastrum durum, deinde sic</l>
<l>Terebinthinam pones ceramque, hinc mollius</l>
<pb n="13.923"/>
<l>Ammoniacum digitis consectum, postea</l>
<l>Pervento ab igne cacabo deposito</l>
<l>Mannam Iniicies jam feigerato pharmaco.</l>
<l>Frequenter hoc feci cirta lith argyron,</l>
<l>Molybdaeuae bonae pari fumpto modo,</l>
<l>Lfusque sum ad quae dixi, fiam suavissime</l>
<l>Probatiorisque id coloris condidi.</l></lg>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="15">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="15">Cap. XV.</num> <hi rend="italic">De emplastris disoutientibus et extrahentibus</hi>.</label>
<lb/>Qui compositorum medicamentorum facultates
<lb/><hi rend="italic">descripserunt</hi>, emplastra quaedam extrahentia, sicut alia
<lb/>discutientia nominarunt, alii utraque extrahere et discutere
<lb/>testati sunt, etenim vicinae sibi facultates sunt eorum, quae
<lb/>in alto Iatent, attractrix et attractorum discutrix. Nam
<lb/>quae trahunt, etiam nonnihil omnino discutiunt, et quae
<lb/>discutiunt, pariter trahunt, verum in discutientibus medicamentis
<lb/>discussoris facultas, in trahentibus attractix prae..
<lb/>pollet. Constant itaque attractrloss simplicibus medicamentis,

<pb n="13.924"/>
<lb/>quae humorum superfluitates ex profundo in cutem
<lb/>extimam possunt extrahere. Discussoriae ex iis conflantur,
<lb/>quae attractum possunt suapte natura discutere. Ut autem
<lb/>emplastrum fiat, quemadmodum supra dictum est, huic argenti
<lb/>spuma, illi resina, alii oleum, reliquo pix admiscetur,
<lb/>quae nec insignem discutiendi facultatem, nec extrahendi
<lb/>continent, sicut vel propolis vel calx vel medulla
<lb/>vel galbanum vel Asiae petrae flos vel spuma nitri vel
<lb/>aphronitrum vel acetum vel lixivia stacte, piper, sinapi et
<lb/>struthium, falesque tum qui edi possunt tum ammoniaci,
<lb/>ad haec pleraque alia, de quorum facultate in commentario
<lb/>simplicium medicamentorum dictum est. Nunc autem
<lb/>emplastra, quae jam experimento satis probata sunt, exequar,
<lb/>tantum adhuc ipsis adjiciens, quod nonnulli etiam
<lb/>astringentia medicamenta extrahentibus miscuerunt, veriti,
<lb/>quod accidit, ubi humorum superfluitas fuerit, trahunt siquidem
<lb/>plus interim quam convenit, ut non solum ex
<lb/>parte, quae curatur, attractionem in alto, sed etiam ex
<pb n="13.925"/>
<lb/>omnibus vicinis moliantur. Comprehensum est et antea,
<lb/>quum de carnem generantibus facultatibus ageremus, extrahentia
<lb/>et discutientia, velut omnia, quae magis quam
<lb/>oportet detergunt, carnis explende fieri cerati mixtura, in
<lb/>quibus facultas quidem valida est copiosioris, in quibus
<lb/>imbecilla, paucioris. Quod si compositum extrahendi vel
<lb/>discutiendi praeditum facultate medicamentum, astringens
<lb/>quoque aliquid habeat, tali medicamento ad carnem generandam,
<lb/>propter vim astrictoriam utendum non est, quae
<lb/>ad vulnera glutinanda et sinus, tum ad ulcerum cicatricem
<lb/>ducendam utilis est, ad carnis productionem non ita. Dictum
<lb/>mihi est abunde jam de hoc.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="16">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="16">Cap. XVI.</num> <hi rend="italic">Andromachi emplastra ad discutiendum
<lb/>et extrahendum. Halicon,</hi> id est <hi rend="italic">fuscum, ad multa</hi>.</label> ♃
<lb/>Salis communis lib. iv, squamae aeris uncias quatuor, magmatis
<lb/>selibram, mannae lib. j, cerae hb. xiv, olei Cyprini
<lb/>lib. xvj, acetum adjicitur. <hi rend="italic">Aliud Fheudae Sarcophagi ad
<lb/>maltgna, fistulas, teredines et strumas.</hi> ♃ Resinae terebinthinae

<pb n="13.926"/>
<lb/>℥ iv, thuris ℥ iv, cerae uncias quatuor, argenti spumae
<lb/>unciam j, quidam auripigmenti aequale pondus pro
<lb/>argenti spuma ponunt, squamae rubrae Ʒ iv, aeruginis rafae
<lb/>Ʒ viij, falis ammoniaci ℥ sex, aceti heminam unam. Ego
<lb/>amplius capio, nempe olei heminam, vini heminam, acesi
<lb/>scillitici tantundem. <hi rend="italic">Aliud ad disoutieudum candidi, quo
<lb/>utor</hi>. ♃ Terebinthinae Iib. iij, cerae Iib. l, galbani unc. ij,
<lb/>nitri ℥ ij. Asii uncias ij, thuris lib. iv, medullae cervinae
<lb/>℥ iv, guttae ammoniaci selibram, propolis uncias tres, olei
<lb/>laurini ℥ vj, sevi taurini selibram. Quae sicca sunt liquidis
<lb/>admiscentur. <hi rend="italic">Aliud ad strumas auctore N^mphodoto.</hi> ♃
<lb/>Asii lapidis drach. octo, aphronitri drach. octo, sevi vitulini
<lb/>drach. sedecim, calcis vivae drach. sedecim, cerae drach.
<lb/>viginti quatuor, terebinthinae drach. triginta duas. <hi rend="italic">Aliud
<lb/>disoutiens bronchocelen,</hi> id est <hi rend="italic">gutturis tumorem, quo Clemens
<lb/>Sertorius curatus est et ad duritias</hi>. ♃ Argenti spumae
<lb/>drach. l, resinae pityinae drach. xl, olei veteris heminas
<lb/>x, galbani drach. iv, in alio ℥ j, aeris usti Ʒ xx, guttae
<pb n="13.927"/>
<lb/>ammoniaci drach. quadraginta, aluminis fissilis drach. iv,
<lb/>mannae thuris drach. iv, cerae drach. l, postremo galbanum
<lb/>et mannam injicito. <hi rend="italic">Aliud ex aspidibus ad decutiendum
<lb/>strumas, item ad podagras</hi>. ♃ Terebinthinae, lapidis Asii,
<lb/>bituminis, singulorum drach. trecentas sexaginta, aphronitri,
<lb/>vitulini, cerae, baccarum lauri, guttae ammoniaci, singulosum
<lb/>drach. cccxl, lapidis pyrites draclu lxxx, calcis
<lb/>vivae drach. cviij, alias minam unam, aspidum cineris draclu
<lb/>exl, olei veteris heminas duas, postremo cinis medicamento
<lb/>refrigerato inspergitur, sin minus, perit. <hi rend="italic">Aliud ad extra
<lb/>hendum Sarcenthitae.</hi> ♃ Terebinthinae minam j, cerae
<lb/>minam j, nitri minas duas, bdellii drach. xxxij, guttae ammoniaci
<lb/>Ʒ xxxij, olei heminas ij, marinae vel muriae heminas
<lb/>duas, mini Ʒ xxxij. <hi rend="italic">Aliud Ctestphoulis, quaedam
<lb/>dissolvens, quaedam cogens et detergens</hi>. ♃ Aphronitri
<lb/>lib. j, mannae thuris lib. j, lixiviae stactae libram unam,
<lb/>quidam etiam aceti lib. j, addunt. <hi rend="italic">Aliud ex sale ad extrahendum</hi>.
<lb/>♃ Salis communis drach. lxx^;, cerussae Ʒ Ixxx,
<lb/>olei veteris heminas xl, alias iij, atramenti sutorii Ʒ xxiv,
<pb n="13.928"/>
<lb/>aceti heminae ẞ. <hi rend="italic">Aliud ex sale aliter</hi>. ♃ Cerussae Ʒ viij,
<lb/>salis communis drach. l, olei veteris heminas viij, aliter
<lb/>duas, aristolochiae drach. viij, propolis drach. x. Hoc Silo
<lb/>commendabat. <hi rend="italic">Aliud ex terra pelagia discutiens</hi>. ♃ Argenti
<lb/>spumae minas iv, terrae pelagiae quartam portionem,
<lb/>falis ammoniaci quartam portionem, cerussae, quartam portionem,
<lb/>cerae quartam portionem, aceti heminam, olei heminas
<lb/>iv. <hi rend="italic">Aliud Cyrti ad attrahendum.</hi> ♃ Iridis Illyridae
<lb/>drach. l, mannae drach. l, terebinthinae drach. l, aphroniti
<lb/>drach. l, pumicis drach. I, guttae ammoniaci drach. xxv,
<lb/>galbani Ʒ xvj, alias vj, canchryos Ʒ xij ẞ, cerae drach. Gentum,
<lb/>alii octo, olei heminam unam. <hi rend="italic">Aliud diadaphnidon,</hi>
<lb/>id est <hi rend="italic">ex baccis lauri</hi>. ♃ Resinae, nitri rufi, cerae recencentis,
<lb/>baccarum lauri, colophoniae, sevi vitulini, guttae
<lb/>ammoniaci, singulorum Ʒ lxx. Cyprii decimam sextam heminae
<lb/>partem, nonnulli autem visci Ʒ I. <hi rend="italic">Aliud attrahens,
<lb/>Harpali</hi>. ♃ Guttae ammoniaci drach. viij. cerae Ʒ iv, iridis
<lb/>Ʒ iv, mannae Ʒ iv, piperis Ʒ i v. sulfuris vivi drach. iv,
<pb n="13.929"/>
<lb/>pumicis drach. iv, terebinthinae Ʒ viij, olei parum. <hi rend="italic">Aliud
<lb/>attrahens Harpali</hi>. ♃ Terebinthinae minas viij, pumicis
<lb/>Ʒ xv, nitri Ʒ xvj, guttae ammoniaci Ʒ xvj, cerae Ʒ iv, olei
<lb/>parum, minii quod possit ea colorare, arida cum aceto subiguntur.
<lb/><hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Sinapeos Ʒ iv, nitri iv, cerae drach.
<lb/>viij, terebinthinae Ʒ xxx, baccarum lauri Ʒ iv, calcis vivae
<lb/>drach. iv, olei decimam sextam heminae portionem, Cyprii
<lb/>drach. octo. <hi rend="italic">Aliud ad pus discutiendum</hi>. ♃ Cerae, tere-^
<lb/>binthinae resinae, picis siccae, fovi vitulini, nitri rufi, haccarum
<lb/>lauri, calcis vivae, .pumicis, guttae ammoniaci, simgulosum
<lb/>aequale pondus. <hi rend="italic">Aliud Codami vel Nicomedia
<lb/>regis</hi>. ♃ Cerae Ʒ c, nitri rufi Ʒ c, resinae frictae drach.
<lb/>centum, guttae ammoniaci Ʒ xxv, propolis drach. xxv, visci
<lb/>quereini drach. xij ẞ, olei sextarium j, lixiviae stactae sextarium
<lb/>j. <hi rend="italic">Aliud disoutiens Meliceridas.</hi> ♃ Olei veteris
<lb/>Ʒc, argenti spumae Ʒ xcj, guttae ammoniaci, galbani utriusque
<lb/>Ʒ xix. <hi rend="italic">Aliud.</hi> Argenti spumae Ʒ c, fasta communis
<lb/>Ʒ lx, olei veteris heminas sex, aliter unam. <hi rend="italic">Aliud attrahens
<pb n="13.930"/>
<lb/>et disoutiens ad multa utile</hi>. ♃ Argenti spumae lito j,
<lb/>cerussae lib. j, galbani Iib. j, salis fossilis selibram, aeruginis
<lb/>rasae libram dimidiam, olei sextarios tres, atramenti
<lb/>sutorii ℥ ij. <hi rend="italic">Aliud ad disoutiendum e struthio.</hi> ♃ Argenti
<lb/>spumae lib.ij, olei lib. iij, cerussae ℥ iv, picis ℥ iv, tarebium
<lb/>thinae ℥ iv, cerae ℥ ij, mannae ℥ iij, aristolochiae ℥ ij, strutini
<lb/>gallae ℥ iij, vini boni heminas iij, vinum ultimum
<lb/>infundito. <hi rend="italic">Aliud ad disoutiendum ut Scribonius</hi>. ♃ Argenti
<lb/>spumae Iib. v, olei lib. v, pityinae siccae lib. v, propolis
<lb/>lib. viij, visci de quereu lecti ℥ iij. <hi rend="italic">Aliud trahens
<lb/>et discutiens.</hi> ♃ Cerae novae Ʒ c, resinae pityinae siccae
<lb/>Ʒ c, nitri Ʒ c, olei heminas iij, nonnulli thuris Ʒ c, Iixiviae
<lb/>stactae heminas iij. <hi rend="italic">Ad duritias</hi>, guttae ammoniaci
<lb/>Ʒ xij, misceto, galbani tantundem, aeruginis rasae, propoleos,
<lb/>visci de quereu lucti, paria pondera. <hi rend="italic">Aliud ad strumas
<lb/>Minutiaui, quo utor frequenter.</hi> ♃ Terebinthinae
<lb/>lib. j, cerae lib. viij, propolis lib. j, galbani lib. viij, visci
<lb/>de quereu lecti lib. viij. His liquefactis, faecis ustae ℥ ij,
<pb n="13.931"/>
<lb/>inspergito, aphronitri liba viij. Deinde ubi carbonibus imposueris,
<lb/>olei heminas iij, injicito, postea sublatis cucumeris
<lb/>agrestis radicis unciam inspergito, gladioli radicis ℥ iv,
<lb/>Asii floris tantundem. <hi rend="italic">Aliud Antipatri</hi>. ♃ Nitri, terebinthinae,
<lb/>olei veteris, singul. lib. j, aquae sextarium et amplius,
<lb/>ubi cocta non ebulliere, immittito guttae ammoniaci
<lb/>℥ ij, galbani ℥ j, bdellii ℥ j, tinnis ℥ ij, sandarachae ℥ ij,
<lb/>lapidis Asii ℥ ij. Astus et sandaracha ex oleo pauco laevigantur,
<lb/>liquabilia raduntur et aridis miscentur. <hi rend="italic">Aliud ad
<lb/>digerendum Antipatri.</hi> ♃ Molybdaenae Ʒ ccc, cerae Ʒ cl,
<lb/>terebinthinae Ʒ xxx, chalcitidis Ʒ vj, galbani Ʒ viij, myrrhae
<lb/>Ʒ viij, mannae Ʒ viij, olei per hiemem heminas iv,
<lb/>per aestatem tres. <hi rend="italic">Aliud Xlenocratis, dolorem sedans ad
<lb/>disoutlendum, ut Castus. Medicamentum Polystomi ad
<lb/>podagram</hi>. ♃ Cerussae Ʒ cl, cerae libras tres, terebinthinae
<lb/>drach. triginta, aphronitri drach. triginta, olei veteris
<lb/>heminas tres. <hi rend="italic">Aliud ad digerendum meliceridas. Ale-xandrh</hi>
<lb/>q Salis Hispani libram unam, argenti spumae libram

<pb n="13.932"/>
<lb/>unam, cerussae libram unam, cerae unciam unam,
<lb/>terebinthinae unciam unam, galbani vel etiam opopanacis
<lb/>uncias duas, sinapeos uncias sex, olei veteris libras tres,
<lb/>aceti sextarios octo. <hi rend="italic">Aliud, sanitas, digerens et extrahens
<lb/>ad mammillas ex visoo.</hi> ♃ Argenti spumae libras duas,
<lb/>olei libras duas, visci quereini trientem, gallae trientem.
<lb/><hi rend="italic">Aliud pus vacuans sine ruptura, ut .Asclepiades</hi>. ♃ Resinae
<lb/>libras duas, cerae libras duas, nitri libras octo, butyri
<lb/>libram unam, adipis leonini libras sex, olei veteris
<lb/>libram unam, simul liquefacito. Quotidie emplastri modo
<lb/>imponens medicamentum, utitor. <hi rend="italic">Aliud expressorium humores
<lb/>et abscessus, maxime in genu et articulamentis sine
<lb/>incestans extrahens a phlegmone praeservat, vulneribus
<lb/>utiliter admovetur.</hi> ♃ Plumbi stereoris drach. centum, terebinthinae
<lb/>drach. centum, olei veteris heminas duas, postremo
<lb/>resinam. <hi rend="italic">Aliud digerens, cutem rumpetis, cicatricem
<lb/>ducit, humores evocat, quo utor</hi>. ♃ Visci quereini
<lb/>drach. sexaginta, picis drach. quinquaginta, guttae amuloniaci
<lb/>drach. centum, cerae drach. quinquaginta, resinae
<lb/>frictae drach. quindecim, lapidis pyritis drach. decem, galbani

<pb n="13.933"/>
<lb/>drach. octo, mannae drach. quatuor, iridis Illyricae
<lb/>drach. quatuor, canchryos drach. quatuor, stereoris columbini
<lb/>drach. quatuor, alibi et mellis heminas quatuor. In
<lb/>aliis quibusdam et propoleos drach. viginti, liquefactis,
<lb/>quae liquabilia sunt, sicca insperge.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="17">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="17">Cap. XVII.</num> <hi rend="italic">Quae scripserit Asclepiades attrahenti^</hi>.</label>
 <lb/><hi rend="italic">Album attrahens, facit ad strumas et parotidas et particulares
<lb/>abscessus, curat fistulas et aegilopas, ut sine
<lb/>incisione liberet, valet ad rheumatica et curatu difficilia,
<lb/>benejacit hydropicis.</hi> ♃ Argenti spumae drach. lxxx,
<lb/>cerussae drach. lxxx, salis drach. octoginta, olei veteris
<lb/>sextarium unum. Sal, cerussa, argenti spuma ex oleo ipsis
<lb/>adjecto teruntur, deinde curiose mixta et in vas fictile
<lb/>conjecta coquuntur moventurque assidue, donec non inquinent,
<lb/>dehinc in mortarium transfusa rursusque tunsa
<lb/>excipiuntur et usui sunt. <hi rend="italic">Aliud.</hi> ♃ Argenti spumae drach.
<lb/>centum, cerussae drach. decem, salis drach. quinquaginta,
<lb/>olei heminas tres, cerae drach. quinquaginta, terebinthinae
<lb/>drach. duodecim. nraenarato ad modum nraedictum. <hi rend="italic">Aliud.</hi>
<pb n="13.934"/>
<lb/>♃ Mannae drach. sedecim, aluminis scissilis drach. octo,
<lb/>olei veteris heminas duas. <hi rend="italic">Aliud.</hi> ♃ Argenti spumae libram
<lb/>unam, cerussae libram j, salis fossilis libram unam,
<lb/>cerae drach. quinquaginta, terebinthinae drach. viginti quinque,
<lb/>mannae drach. sedecim, aluminis fissilis drach. octo,
<lb/>olei veteris heminas duas et dimidiam. <hi rend="italic">Aliud Lucii ad
<lb/>praedictas depositiones medicamentum compositum, facit
<lb/>ad ulcera rheumatica, diuturna et vix sanabilia</hi>. ♃ Argenti
<lb/>spumae Ʒ c, cerussae Ʒ c, salis ammoniaci Ʒ c, atramenti
<lb/>sutorli Ʒ c, pityinae Ʒc, olei veteris sextarios iij,
<lb/>aceti sextarium j, cerae Ʒ l, praeparato ad modum praedidum.
<lb/><hi rend="italic">Aliud salubre medicamentum ad praedictos affeotus
<lb/>compositum</hi>. ♃ Argenti spumae Ʒ c, cerussae c, fialis
<lb/>Ʒ c, aluminis liquidi Ʒ c, olei veteris sextarios decem,
<lb/>aceti sextarium unum, cerae selibram, resinae terebinthinae
<lb/>selibram, conficito ad modum praedictum. <hi rend="italic">Aliud nigrum
<lb/>attrahens. Valet ad strumas, parotidas et particulares
<lb/>abscessus, dissolvit omnem duritiem. Praestat item ma-</hi>
<pb n="13.935"/>
<lb/><hi rend="italic">lagmatis boni vicem, sicut usus est Antonius herbarius.
<lb/>Rem facit ad articulorum vitia.</hi> ♃ Salis fossilis lib. j,
<lb/>argenti spumae libram unam, strigmenti purissimi libras
<lb/>quatuor, galbani drach. quinquaginta. Salem et argenti spumam
<lb/>conterito, deinde strigmenta adjecto studiose rursus
<lb/>fundito, in vas fictile conjecta, ignique supraposita coquito,
<lb/>movens sine requie, et quum non amplius inquinat, ab
<lb/>igne deposito galbanum ligneo pistiHo tunsum addito, ubi
<lb/>soluta fuerint, in pilam transfundito, inique contusis utitor
<lb/><hi rend="italic">. Aliud, quo usas est Andromachus. Pacit ad strumas,
<lb/>parotidas, mammarum duritias, particulares abscessus.
<lb/>Contentum humorem extrahit, sinuo fungit, juvat fistulas,
<lb/>aegilopas. Pacit ad sitientia ulcera vetera et vix fanabilia.</hi>
<lb/>♃ Cerussae drach. octoginta, falis fossilis drach. octoginta,
<lb/>atramenti sutorii draclu duodecim, olei veteris heminas
<lb/>tres, aceti heminas quatuor. Salem in tenuissimum
<lb/>pulverem redactum cerussamque ex oleo coquito, ac dum
<lb/>non inquinet, moveto. Ubi bene habuermt, depositis ab
<pb n="13.936"/>
<lb/>igne atramentum sutorium aceto tritum immittito, et exiguum
<lb/>continue inspergens, cave, ne effervescat, deinde in
<lb/>mortarium transfusa, rursusque tunsa excipite et utitor.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="18">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="18">Cap. XVIII.</num> <hi rend="italic">Quae scripsit Asclepiades disoutientia,
 <lb/>ex illius verbis</hi>.</label> <hi rend="italic">Tumoribus dessolutis et in humorum digestis,
<lb/>infra scriptae compositiones conveniunt. Certae
<lb/>Ctesiphontis. Valet ad strumas, ganglia, parotidas, mammarum
<lb/>abscessus, ut nullum aliud medicamentum, tumores
<lb/>rescivit et quicquid humidi continetur, rarejaciendo
<lb/>elicit. Sinus glutinat, juvat fistulas et aegilopas, ut citra
<lb/>incisionem liberet, est etiam malagma utile isohiadicis seu
<lb/>coxariis, id est coxae morbo laborantibus, podagricis, arthriticis,
<lb/>post accessiones impositum toto affectulevat</hi>. Haec
<lb/>recipit cerae libram unam, terebinthinae libram unam,
<lb/>nitri libram unam, olei veteris libram unam, aquae heminam
<lb/>unam. Nitrum et aquam terito, ut ex toto solvantur,
<lb/>et in vas fictile conjecta igni imponito, vase cooperto coquito,

<pb n="13.937"/>
<lb/>ex intervallis moveto. Quum autem strepere adeo
<lb/>desierit, liquabilia injicito, movens assidue, donec non inquinent,
<lb/>in mortarium transfusa rursus fundito, inde excipiens
<lb/>utitor. Vel hac ratione praeparatur, quae liquari
<lb/>poflunt, prius liquefacimus, et quum dissoluta fuerint, nitrum
<lb/>ex aqua Iaevigatum adficiemus, idque paulatim moventos
<lb/>assidue, caventesque ne effervescat. <hi rend="italic">Alia, qua usae
<lb/>est Menecrates, praecipue in strumis et mammarum duritie,
<lb/>quippe perforat eas et contentum humorem excernil,
<lb/>stnus fungit et ad cicatricem perducit</hi>. ♃ Cerae libram
<lb/>unam, resinde terebinthinae libram unam, resinae
<lb/>lignosae libram unam, galbani libram unam, olei veteris
<lb/>libram unam, aphronitri libram unam, myrrhae cineris
<lb/>sextarium, qui pendit uncias tres. Resinas in vas aereum
<lb/>aut fictile injectas ignique impositas liquefacito. Ubi pereolaveris
<lb/>quantum satis est galbano emolliendo, postea liquabilia
<lb/>simul mixta, quousque non inquinent, coquito,
<lb/>deinde ab igne reposita refrigerari sinito, et his aphronitrum
<pb n="13.938"/>
<lb/>adjungito, movens continue, et contusa cineribus laevissimis
<lb/>injicito, postquam permiscueris, excipito et utitor,
<lb/>quinto quoque die solvito, deinde terito donec tumores
<lb/>furati fuerint, postea quotidie inter curandum solvito. <hi rend="italic">Alia
<lb/>ex Aphronitro, a quibusdam Dionysia dicta, medicamentum
<lb/>ad praedictos affectus compositum, quo usus est
<lb/>Largus</hi>. ♃ Cerae libram unam, terebinthinae libram unam,
<lb/>mannae libram unam, aphronitri libram unum, olei sextalium
<lb/>unum, aquae lutulentae sextarium unum, misyos
<lb/>crudi uncias duas, componito, sicut dixi. <hi rend="italic">Aliud ex Asto,
<lb/>medicamentum ad praedicta vitia codipositum.</hi> ♃ Cerae
<lb/>lib. j, terebinthinae lib. j, nitri lib. j, thuris selibram, lapipis
<lb/>Astii floris selibram, olei Cyprini selibram, aquae lutisicae
<lb/>quod satis est. Arida cum aqua lutifica dilsolvuntur,
<lb/>ut sordium crassitudinem. habeant, et studiose laevigantur,
<lb/>quae liquari possunt, liquefiunt, et refrigerantur, tritis
<lb/>immittuntur, ubi contuderimus, excipientes utimur. <hi rend="italic">Aliud
<lb/>Asianum Neapositae, facit ad eadem.</hi> ♃ Cerae lib. j ẞ,
<pb n="13.939"/>
<lb/>nitri rubri libram unam, lapidis Asii floris Iib. j ẞ, manuae
<lb/>selibram, myrrhae ℥ iij, olei veteris lib. j, aquae luti
<lb/>sicae heminam j, praeparatur superiore modo. <hi rend="italic">Aliud ad
<lb/>easdem affectiones.</hi> ♃ Cerae Ʒ c, terebinthinae Ʒ c, nitri
<lb/>spumae lib. j, olei veteris libram unam, mannae thuris libram
<lb/>unam, lapidis Asii floris selibram, galbani drach. duodecim,
<lb/>propolis drach. duodecim, guttae ammoniaci drach.
<lb/>duodecim, aquae lutificae, quod sufficit. <hi rend="italic">Aliud gilvum ex
<lb/>libris Damocratis, eadem aspiciens,</hi> ♃ Argenti spumae libram
<lb/>unam, cerussae libram unam, salis fossilis libram
<lb/>unam, minii Sinopici selibram, cerae uncias duas, galbani
<lb/>uncias duas, terebinthinae uncias duas, olei veteris heminas
<lb/>tres, aceti quantum Sinopico solvendo sufficit, conficito
<lb/>ut superiora. <hi rend="italic">Aliud ad eadem.</hi> ♃ Argenti spumae
<lb/>Iib. j, cerussae libram unam, falis fossilis libram unam,
<lb/>minii Sinopici selibram, cerae uncias quatuor, galbani nucias
<lb/>duas. resinae terebinthinae uncias duas, olei veteris
<lb/>heminas tres, aceti quo rubrica dissolvatur, conficito, ut
<pb n="13.940"/>
<lb/>dixi. <hi rend="italic">Aliud ex mastiche ad eadem</hi>. ♃ Cerae libram unam,
<lb/>mastiches, mannae thuris, Sinopidis, aphronitri, singulorum
<lb/>selibram, olei myrtei uncias iij, marinae aquae heminas
<lb/>tres. <hi rend="italic">Aliud Neapositae ad eadem</hi>. ♃ Argenti spumae Iibram
<lb/>unam, cerussae libram unam, salis fossilis libram
<lb/>unam, minii Sinopici selibram, cerae selibram, pityinae
<lb/>felibram, galbani uncias duas, olei heminas tres, aceti
<lb/>quantum satis est.
</p></div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="19">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="19">Cap. XIX.</num> <hi rend="italic">Disoufferia scripta a Damocrate</hi>.</label></p>
 <lg rend="italic">
 <l>Ad digerendum melinum emplastrum ejstcax</l>
<l>infantium strumas non veteris, insuper</l>
<l>Et duritias musculorum, item et cutis</l>
<l>Et phlegmonas, quae durant multo tempore,</l>
<l>Carnem replet, ducit cicatricem probe,</l>
<l>Sic consulitur. Excellentis ltlhargyri</l>
<l>Piet unique libram, item cerussae selibram,</l>
<l>Ad haec recepta pondo libram quoque novi</l>
<pb n="13.941"/>
<l>Pinguis olei. Rnmessa est ollae lithargyrus</l>
<l>Ex oleo coquitur, ubi jam spissitudinem</l>
<l>Habet scrdis, laevem cerussam tum capit.</l>
<l>Quum non inficiens, temperie et bona admodum,</l>
<l>Pauloque durius videris, immittitur</l>
<l>Cera et pityina, quibus liquatis ollula</l>
<l>Ab igne fervens tollitur; tunc protinus</l>
<l>Ammoniacum, tum cera manibus, ut sclet^</l>
<l>Atque digitis subacta juxta ignem inditur.</l>
<l>Postea movetur pharmacum rudicula.</l>
<l>Rursusque mollitur manibus, sic conditur.</l></lg>
<p rend="nonindented">
 <lb/>Aliud.</p>
 <lg rend="italic">
<l>Aliud ad omnia haec. Strumas ipsas vero</l>
<l>Magis rescivit et laborantes juvat,</l>
<l>Praecordia ne abscessus, quibus est cautio,</l>
<l>Pumore quopiam, atque metu exerceat.</l>
<l>Hanc obtinet confecturum, nigrum quia est,</l>
<l>Picis humidae, stccae, pondo libras duas.</l>
<pb n="13.942"/>
<l>Densique vitrei duas bituminis,</l>
<l>Pictae pituinae quatuor, cerae capit</l>
<l>Tres, thuris unam libram et partem tertiam,</l>
<l>Squamae aeris uncias pariter bis quatuor.</l>
<l>r Recentis olei communis quinque uncias.</l>
<l>Thus, sauama teritur, quibus aceti apponitur</l>
<l>Mensura juxta. Dt curiose trita sunt</l>
<l>Et crassitudinem mellis tenent, coques,</l>
<l>Ceram, reliquaque tum stmul oleo novo,</l>
<l>Et sic laevigatis calida stuprosa n dito.</l>
<l>Ubi diligenter manibus omnia robore</l>
<l>Commisoueris, contectum pelle condito.</l>
<l>Nam exasperantur crustula atque obducitur.</l></lg>
<p rend="nonindented">
 <lb/>Damocratis compositiones ex sale discufforiae.</p>
 <lg rend="italic">
<l>Hoc praeparato stmul, ut praestans pharmacum.</l>
<l>Bonae cerussae et argenti spumae bonae,</l>
<l>Cujusque pondo, denasque salis uncias.</l>
<l>Omnis vero est sal albus multum pharmaco</l>
<pb n="13.943"/>
<l>Futuro utilis, atqui longe praestantior</l>
<l>Ammoniacus, consectus et purus mari,</l>
<l>Et tres vetusti libras olei pondere.</l>
<l>Oleum coquito, reliqua et trita simili modo</l>
<l>Quo duriora adusque sint malagmate,</l>
<l>Nam seposita multo remollescunt magis.</l></lg>
<p rend="nonindented">
 <lb/>Aliud.</p>
 <lg rend="italic">
<l>Aliud melius, nam duritias discutit</l>
<l>Cunctis valentius inveteratas nimis.</l>
<l>Et bronchocelas et magnas meliceridas,</l>
<l>Et contumaces strumas, nec non ancylas.</l>
<l>Sic conficitur. Libram salis laevissimi</l>
<l>Tenuis, duas cerussae, tot at galbani,</l>
<l>Fac uncias, totidem purae propoleos,</l>
<l>Arestolochiae binas pariter uncias,</l>
<l>Praestantis olei libras annosi duas,</l>
<l>Crassissimum st suerit, addes alteram.</l>
<l>Coquito similiter, temperatumque probe</l>
<pb n="13.944"/>
<l>Ab igne tollito, laevigatam tunc quoque</l>
<l>Arestolochiam insparges, inieceris ubi</l>
<l>Mollita, propolim scilicet atque galbanum.</l></lg>
<p rend="nonindented">
 <lb/>Aliud ad discutiendum Damocratis ex calos viva.</p>
 <lg rend="italic">
<l>Valde bonum, strumas solvit per halitum,</l>
<l>Omnem tumorem reprimit, nec non hepatis</l>
<l>Vel sp lenis affectus aquosos curat et</l>
<l>Exarationem urinae valde promovet,</l>
<l>Et inveteratas definivit coxendices.</l>
<l>Nempe alpianus hoc .iuvenis indisertus</l>
<l>Flens auxiliabatur aegeis plurimis.</l>
<l>Sed continet libram cerae unam Ponticae^</l>
<l>Cnamque frictae, praeterea unam pituinae.</l>
<l>Calcis recentis vivae quoque pondo unciam,</l>
<l>Aluminis fissi similiter unciam,</l>
<l>Aequale pondo eaescnicique Pontici.</l>
<l>His suaveolentis paulum aceti affandtto.</l>
<l>Madore tere in mortario, quoad sit satis.</l>
<pb n="13.945"/>
<l>Ceraeque restnae misoens paululum</l>
<l>Olei, liquato stamma ignis quam acerrimi.</l>
<l>Ac temperans omnia, faciens malagmata.</l>
<l>Nec pharmaci inquinantis crassitudinem</l>
<l>Reponito. Ctens excipe novo splenio.</l>
<l>Aiebat optimus medicamenti pater</l>
<l>Morbis diuturnis praesidium suscipi</l>
<l>.istud bonum, quibus item longa vesceris</l>
<l>cujuslibet inflammatio praecordia</l>
<l>-induraverit, auxiliari vel maxime.</l>
<l>Quippe id sudores excitat, praecordiis</l>
<l>Duritiem tollit, morbos solvit protinus.</l>
<l>Retenta naturalia diu menstrua</l>
<l>Paucis diebus adeo impositum provocat.</l>
<l>Nos calce dempta, duplum alumen indimus^</l>
<l>Et melius pharmacum erat, haud faciens pustulas.</l></lg>
</div>
</div>
 <pb n="13.946"/>
 <div type="textpart" subtype="book" n="7">

<div type="textpart" subtype="chapter" n="1">
<head>GALENI DE COMPOSITIONE MEDICAMENTORVM
<lb/>PER GENERA LIBER VII.</head>
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="1">Cap. I.</num></label> malagmata vocant mediei quae partes
<lb/>praeter naturam induratas emolliunt, calida omnia temperamento
<lb/>mediocri praedita, non tamen exiccantia, quemadmodum
<lb/>nec humectantia manifesto. Nam quum exacte
<lb/>mollientia medium quodammodo ordinem inter humectantia
<lb/>siccantiaque sortiantur, indurescentium substantiae veluti
<lb/>fusionem quandam moliuntur. Nominantur autem malactica,
<pb n="13.947"/>
<lb/>td est <hi rend="italic">mollientia</hi>, licet in aliis paululum ad siccandi humectandique
<lb/>virtutem inclinent, si modo subjectam partium,
<lb/>quas contingunt, substantiam queant diffundere, quod nimirum
<lb/>propter moderatum in eis calorem accidit. Ac quod
<lb/>ubi durities dissuta fuerit, discutientium medicamentorum
<lb/>usus veniat, in quinto de simplicium facultate medicamentorum
<lb/>et in decimo quarto therapeutices methodi libro
<lb/>comprehensum est. Indurescentia igitur, quae ex recta medendi
<lb/>methodo non curata scirrhum contrahunt, optime
<lb/>curabuntur, si medicus spectet, quantum aegri corporis substantia
<lb/>a mediocri humiditate ac siccitate recesserit, quemadmodum
<lb/>etiam si affectus constitutionem, quatenus sit aueta,
<lb/>inspiciat, praeterea consideret inter ipsa medicamenta,
<lb/>quae magis, quae minus emolliant. Hunc namque spectanti
<lb/>primus usus emollientia medicamenti conjecturalis quidem
<lb/>erit, sed cum artificio. At post unum aut alterum diem num
<lb/>intendere medicamenti virtutem an remittere conveniat,
<pb n="13.948"/>
<lb/>intelliges, ut in prioribus et medendi methodo dictum etl.
<lb/>Quapropter medici emollientia et discutientia medicamenta
<lb/>composuerunt, ceu scopos ambos sibi proponentes, tum ut
<lb/>partis duritiem, quae jam in scirrhum degenerat, diffunderent,
<lb/>tum ut per halitum discuterent, non vicissim utroque
<lb/>utentes, quemadmodum me frequenter facere conspicitis,
<lb/>verum semper duo ipsa composito medicamento mollientes.
<lb/>Notum porro est omnibus in mixtura vel emollientia vel
<lb/>discutientia esse copiosiora tum majoris minorisque rationem
<lb/>in ipsis esse non exiguam. Constat quoque subinde paria
<lb/>facultatibus misceri, ac necesse est sicut in aliis medicamentis,
<lb/>ita in his etiam, si probe mederi cupias, plura ejusdem
<lb/>generis medicamenta vel certe duo parata habeas, validissimum
<lb/>puta totius generis et moderatissimum, ut ex varia
<lb/>ipsarum mixtura convenienti facta, multa quae intra summa
<lb/>contineantur medicamenta efficias. Non enim adeps eandem
<lb/>facultatem obtinet quam bdellium, styrax et gutta ammoniaci,
<lb/>quemadmodum nec inter ipsos adipes anserinus et
<pb n="13.949"/>
<lb/>gallinaceus vel pardi vel leonis vel hyaenae vel alterius
<lb/>cujuspiam animalis, nam secundum animalis temperamentum
<lb/>etiam adeps est, nempe calidiorum magis calefacit, sicciorum
<lb/>vero evidentius siccat. At vulgus medicorum novit
<lb/>leoninum adipem in utroque, calefaciendo dico et digerendo,
<lb/>longe esse valentissimum. Proximum Iocum habet pardi
<lb/>adeps, adeo ut parum emolliat. Minore autem in calefaciendo
<lb/>ac discutiendo praeditus virtute est anserinus, habetque
<lb/>plus quiddam in molliendo, pari spatio ab hoc recedit
<lb/>adeps gallinaceus. Hi igitur omnes tenuiorum partium substantiam
<lb/>inter quadrupede animantia obtinent. At differentia
<lb/>rursus permagna in illis est, quum suillus quidem mollissimus
<lb/>ac humidissimus coque aliorum imbecillibus sit, ut
<lb/>teneris corporibus conveniat, cujusmodi habent mulieres,
<lb/>pueri, eunuchi et viri delicatiores in umbra, otio et frequentibus
<lb/>potabilis aquae balneis effoeminati. Caprarum vero et
<lb/>boum pingue quanto suillo est validius, tanto magis corporibus

<pb n="13.950"/>
<lb/>natura durioribus, et inter duriora scindiosioribus
<lb/>convenit, taurorum hircorumque in validioribus tum corporibus,
<lb/>tum affectibus proficit. Eadem vero et aliis in minoris
<lb/>majorisque ratione inter se est differentia. Porro ab
<lb/>imbecillioribus auspicabor, si prius de duritiei ac scirrhi
<lb/>affectu quaedam praelibavero. Nam quum phlegmone laborantibus
<lb/>et indurescentibus commune sit accidens, digitis
<lb/>prementibus reniti, distinguuntur affectus doloris <hi rend="italic">sensu</hi> et
<lb/>indolentia, hoc enim non amplius utrisque commune est.
<lb/>Quemadmodum vero in aliis omnibus, quae suapte natura
<lb/>recidere in se mutuo possunt, inest confinium utriusque
<lb/>aliquatenus particeps, ita quoque ulcerum pblegmonoforum
<lb/>cum scirrhis absque phlegmone, quales induratis accidunt,
<lb/>media quaedam est dispositio doloris quidem expers, si non
<lb/>digitos imprimas, dolens autem si id facias, quam clarioris
<lb/>breviorisque disciplinae gratia vel phlegmonem scirrhosam
<lb/>vel scirrhum pblegmonosum dicemus, non hic tumoris mag
<lb/>n i t udi ni animum attendentes. Nam phlegmone et scirrhus
<pb n="13.951"/>
<lb/>nomina sunt formae affectuum, non quantitatis in altero
<lb/>ipsorum, quum phlegmone vel propter partis inflammatae
<lb/>magnitudinem vel ob tumorem praeter naturam magna
<lb/>eradat, parva autem quum aut parvum Iocum possederit
<lb/>att exiguum tumorem habuerit. Dicetur nunc mihi parvae
<lb/>pllegmones scirrhique parvi curatio, sicut et magnae magnque
<lb/>pro affectuum specie, hinc enim et aliorum, quae
<lb/>magta et parva dicuntur, curationis notio intelligetur. Itaque
<lb/>magna phlegmone cataplasmatis ac humidis quibusdam
<lb/>meditamentis sanatur, parva, quum scirrhosa durities mixta
<lb/>fuerit, itidem cataplasmatis, interdum vero medicamentis
<lb/>cerati nodo consectis et liquidis insuper et emollientibus
<lb/>emplastris. Talibus autem et parva durities tollitur, sed
<lb/>in hac qudem simplex scopus, quemadmodum phlegmone
<lb/>consistente est, quum vero durities phlegmonosum quippiam
<lb/>habuerit, compositus quoque scopus efficitur.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="2">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="2">Cap. II.</num> <hi rend="italic">De medicamento liquido</hi>.</label> Ac ideo quoque

<pb n="13.952"/>
<lb/>medicamentum quodammodo compositum est, veluti
<lb/>et hoc quod parygron nominant, omnibus cognitum, magnisice
<lb/>vero cum ab aliis quibusdam tum Hera commendatum.
<lb/>Medetur enim id parti parva adhuc phlegmone confii
<lb/>c tanti, non multo post confectionem tempore, sed protinus
<lb/>impositum, ubi vero duritiem a dolore alienam part
<lb/>affecta acquisierit, vel paulo recenti vetustius utile est, quemadmodum
<lb/>etiam si phlegmonofo affectu omnino sit libera,
<lb/>melius in ea vetustius medicamentum proficit. Enimvero
<lb/>medicamenti tempus pro duritiei intentione videlicet aequaliter
<lb/>augere convenit, etsi partem valde induratan ne
<lb/>vetus quidem medicamentum emollierit. Quippe vara hoc
<lb/>parygrum dictum medicamentum et promittit et potest,
<lb/>quoniam materiam mixtam quoque seu variam obticet. Siquidem
<lb/>adeps suillus et cera mollientium sunt imtecillima,
<lb/>argenti spuma vero et cerussa nihil habent quos emollire
<lb/>possint, quemadmodum antea didicimus. Porro Heras qui
<lb/>medicamentum hoc omnium maxime laudavit, ex lusce
<pb n="13.953"/>
<lb/>ipsum conficit his verbis. ♃ Adipis suilli recentis curati
<lb/>pondo ℥ xliv, cerae pondo ℥ xxiv, cerussae pondo ℥ vj,
<lb/>argenti spumae tantundem. Quae liquari possunt siccis superfunduntur,
<lb/>temporis autem spatio medicamentum consistit
<lb/>spissaturque. Sicut ceram et adipem suillum imbecillae
<lb/>molliendi virtutis esse dixi, ita quoque si oleo pauxillum
<lb/>cerae misceas, id quod a medicis Cerelaeon dicitur efficies.
<lb/>Oleum autem videlicet esse convenit, nec quod vocant omphacinum
<lb/>et |omotribes, quasi dicas immaturum et crudum,
<lb/>nec quod oleae furculos in confectione assumpsit.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="3">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="3">Cap. III.</num> <hi rend="italic">Generalis mollientium medicamentorum
<lb/>differentia ac facultas</hi>.</label> Itaque tam imbecillia mollientia
<lb/>etiam parvis medicantur inflammationibus, his autem vehementiora
<lb/>brevem duritiem sine phlegmone persanant, his
<lb/>adhuc validiora majores, quemadmodum et quae duritiem
<lb/>in scirrhum prope degenerantem curant, efficacissima sunt;
<lb/>cujusmodi est medullarum genus in majoris minorisque
<lb/>ratione inter se disserentium, ut deinceps explicabo, item
<pb n="13.954"/>
<lb/>bdellium utrumque, Arabicum et Scythicum, insuper styraces,
<lb/>siquidem et horum efficacissimus est colore pallidus, qui
<lb/>etiam optimus in Pamphylia nascitur; qui vero hoc magis
<lb/>fuscus est, ubique provenit facultate multo pallidiore inferior,
<lb/>at temporis processu et ipse aureum colorem acquirit.
<lb/>Hoc itaque <hi rend="italic">priore inquam</hi> in antidotis propter penuriam
<lb/>utimur, ac tu propterea principi quodcunque ex styrace
<lb/>praeparans semper hoc uteris. Item si familiarium quis in
<lb/><hi rend="italic">medicamentorum sumptibus</hi> magnificus existat, illi quoque
<lb/>ex hujusmodi styrace medicamentum compones, in aliis
<lb/>optimum ex fusco genere diliges et odore potissimum et
<lb/>colore judicium ejus sumens, nam niger deterior est. Caeterum
<lb/>his quae indurescentia valide emolliunt, gutta ammoniaci
<lb/>adscribitur, eaque magis pinguis et nova. His minus,
<lb/>sed tamen et ipsa efficacia sunt caprarum boumque
<lb/>pinguia, inter ea ipsa hircorum ac taurorum validiora sunt,
<lb/>boum vero et caprarum his quidem imbecilliora sunt, non
<pb n="13.955"/>
<lb/>tamen et ipsa actionis expertia, hoedorum autem et vitulorum
<lb/>his ipsis adhuc imbecilliora sunt, porcino tamen efsicaciora.
<lb/>At leonis, pardi, hyaenae et ansaris evidentius his
<lb/>discutiunt, non magis emolliunt, quanto etiam tenuiorem
<lb/>substantiam caprino et bubulo favo habent. Caeterum gallinaceum
<lb/>mediam inter anserinum et suillum sedem occopat,
<lb/>quemadmodum et medullarum optima est vitulina. Ac
<lb/>resinae, quae non acrem odorem habent, si dictorum cuipiam
<lb/>miscentur, tenacitatem in medicamentis compositis
<lb/>praebent, emolliendi facultatem non auferunt. Aptissima est,
<lb/>quae Chia vocatur, et larix, post has pinea, inde abietino,
<lb/>strobilina vero vehementer acris est, pityina seu picea,
<lb/>quam proprie physema nominant, pinguitudinis expers admodum
<lb/>exiccat. Has igitur fugere, Chia vero et abietina uti
<lb/>oportet, non ipsis per se, verum cum cera et quopiam alio,
<lb/>quod affectui conducere videatur. Et vero pix Brutia facultatem
<lb/>eandem obtinet, ut quae glutinans quiddam ac
<pb n="13.956"/>
<lb/>pingue habeat. Caeterum pix alia non miscenda est, sicut
<lb/>nec bitumen, utpote justo sicciora, enimvero ea quae exiccant
<lb/>mollientibus esse contraria didicimus. Quoniam vero
<lb/>pineam et Dictam resinam et Colophonium appellare colle
<lb/>sueverunt, sciendum venit et aliam quandam esse Colophon
<lb/>niam Chiae mastichae persimilem, molliens aliquid habentem,
<lb/>quemadmodum illa et thus. Insuper Aegyptia mastiche
<lb/>nonnihil emollit, sed major virtutis ipsius portio concoquit
<lb/>discutitque. Item et thus quandam molliendi vim obtinet,
<lb/>verum hoc quidem coctum ex usu est, veluti et foenigraeci
<lb/>semen, etenim et hoc probe coctum emollit, ac magis adhuc
<lb/>pingui permixtum. At quae citra coctionem ob consistentiae
<lb/>siccitatem dilui, liquari mergique desiderant, oleofo quopiam
<lb/>indigent, cujusmodi sunt oleum ipsum, quum nihil astrictionis
<lb/>habet, item balneorum strigmenta, praeterea quod
<lb/>vocant fusinum, ad haec multo etiam magis commagenum.
<lb/>Hujus quoque ordinis est butyrum, tum althaeae et foenigraeci

<pb n="13.957"/>
<lb/>decoctum. Porro inter tam mollia et validissima,
<lb/>quod genus sunt bdellium et styrax, gutta ammoniaci idem
<lb/>potest, quod et propolis; atqui hoc in bdellio distinguendum
<lb/>est, quod Scythicum altero Arabico multo ad haec sit
<lb/>praestantius, praecipue novum et molle, quod etiam pingue
<lb/>nominant. Consuetudo siquidem haec est inter recentiores
<lb/>medicos in hujusmodi medicamentis, quod emollientius est
<lb/>pinguis appellasse, hoc autem videlicet humidius quoque
<lb/>est. Caeterum galbanum et qui opopanax dicitur, praeterquam
<lb/>quod discutiunt, etiam quid emolliens habent, opopanax
<lb/>autem discutiendo, galbanum emolliendo coquendoque
<lb/>praecellit. Talis sane emollientium medicamentorum
<lb/>facultas est. Tum vero quum vel scriptum aliquod in libris
<lb/>me dicamentariis discusseris et examinaveris, vel ipse composueris,
<lb/>auditis nuper medicamentorum secundum majoris
<lb/>mi norisque rationem differentiis, intellectis item corporum
<lb/>a ssectuumque diversitatibus, valida validis, imbecillia nubecillibus

<pb n="13.958"/>
<lb/>adhibebis. At ubi post primam medicamenti isnpositionem
<lb/>aliud applicas, oleo simplici pingui partem affectam
<lb/>fovere convenit. Porro ex iis quae tenacia nominantur,
<lb/>nullum auferendum est prius quam sua sponte abscedat,
<lb/>imo etiam si laveris, permittenda sunt. Vitanda autem medicamentosarum
<lb/>aquarum lavacra, praesertim quae chalcanthosa,
<lb/>aluminosa et sulsurosa sunt. Haec quidem sulficiunt
<lb/>viris cordatis ac prudentibus, quique in medicinae
<lb/>operibus exercitati peritiam aliquam sunt adepti.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="4">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="4">Cap. IV.</num> <hi rend="italic">Specialis emolliendum medicamentorum
<lb/>desserentia ac facultas</hi>.</label> Quoniam vero omnes ejusmodi
<lb/>non sunt et proposuimus hoc commentario, non ut in opere
<lb/>de morbis curandis methodum solam exponere, verum
<lb/>simul cum particularium uno atque altero exemplo, medicamenta
<lb/>usu comperta subj ungere oportet, quae majores
<lb/>nostri in pharmaceutica artis parte celebres literis mandaverunt,
<lb/>ad speciales emollientium medicamentorum differentias
<lb/>perveniemus a mollissimis, quae et parvis lusiam^nationibus

<pb n="13.959"/>
<lb/>medentur, exorsi. ^Ex compositis emollentibua
<lb/>alia quidem, ut ita dicam, imbecilliora primo ordine statuuntur,
<lb/>quaedam non multo his validiora secundo, et
<lb/>quaedam alia tertio, ad haec nonnuHa quarto. Caeterum
<lb/>primi ordinis mollientibus ad exiguas durities et in mol-.
<lb/>libus seu teneris corporibus uti, sicut praedictum est, expedit,
<lb/>ad fortiora his corpora et affectus secundi, quemadmodum
<lb/>et tertii et quarti pro illorum ratione. Subfertbam
<lb/>autem et eorum cujuslibet propria.</p>
  <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_7.4.1">
<p rend="indent">
 <lb/><label type="head"><hi rend="italic">Emollientia medicamenta primi ordinis</hi>.</label> Butyrum,
<lb/>resina, colophonia et cera candida non vetusta, singula tria
<lb/>pondere aequalia invicem liquata, primi ordinis emollientia
<lb/>sunt. Et liquidum medicamentum, quod parygrum appelfatur,
<lb/>eorum numero adscribitur quum recens fuerit, veterascens
<lb/>autem majorem discutiendi vim acquirit. At emolfientium
<lb/>imbecillimum est cera cum butyro liquefacta aut
<lb/>ex Inlino aut commageno, atque his imbecillius est, quod
<lb/>dicitur cerelaeum, quasi ex cera oleoque confectum, quum
<pb n="13.960"/>
<lb/>in libram olei laxantis nulla astringenti facultate praediti,
<lb/>cerae ℥ xij, vel xvj, injectae fuerint. Jam ex ovis cerata
<lb/>facta exiguam quandam laxandi facultatem possident. Valentiora
<lb/>his, verum imbecilla adhuc et ipsa cerata ex oesypo,
<lb/>resina et cera pari pondere liquefactis, sin autem vetustiora
<lb/>quodammodo ipsa fuerint, olei cujusdam laxantis
<lb/>vel Insint vel commageni vel adipis suilli vel gallinacei vel
<lb/>an ferini mixturam requirunt. <hi rend="italic">Emollientia medicamenta
<lb/>secundi ordinis.</hi> Quemadmodum in simplicibus medicamentis
<lb/>quatuor congenerum ordines fecimus, qui majmis in
<lb/>se minorisque rationem distinguunt, aliquorum autem ambiguam
<lb/>esse facultatem diximus, utrum ad primi ordinis
<lb/>finem, an in secundi initio locanda sint, ita de secundo
<lb/>tertio reliquis deinceps. In quibusdam vero audacter pronuncians,
<lb/>alia in principio hujus, alia in tertio hujus ordinis
<lb/>consistere dixi, sicut nonnulla citra appositionem vel
<lb/>primi vel secundi vel tertii vel quarti ordinis esse retuli.
<lb/>Multum vero experientiae particularis in variis et carpoTinus

<pb n="13.961"/>
<lb/>et vitiis seu affectibus hujusmodi pronunciata destderant.
<lb/>Quare si quis post me aeque studiosus et veritatis
<lb/>vehemens amator extiterit, ne temere ac subito, ubi bis
<lb/>terve usus expertusque sit, ferat sententiam^ frequenter
<lb/>enim ei ex longa experientia, quemadmodum et mihi usu
<lb/>venit, in secundo ordine dicta in tertium incipientem transponi
<lb/>oportere videbuntur vel in principium tertii absolute.
<lb/>Quum enim corpora quibus medicamenta adhibentur, ipsique
<lb/>affectus non exiguum differentiae excessum in majoris
<lb/>minorisque ratione obtineant, difficillimum est de omnibus
<lb/>eadem pronunciare. Accedit huc quod ipsa simplicia medicamenta
<lb/>non parvo divariant discrimine. At ego quum
<lb/>in praestantissimis facultatem pro unaquaque specie ac genere
<lb/>ostenderim, si quis in deterrimo per experientiam
<lb/>examinationem moliatur, examinabit quidem falso, non autem
<lb/>facultatis ipsorum ordines distinxerit. Itaque tulistimum
<lb/>est medicamentorum ipsorum inter se differentiam
<pb n="13.962"/>
<lb/>secundum majoris mi noris que rationem accurate scribere,
<lb/>quemadmodum et in aliis feci et nunc facturus sum.</p>
</div>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="5">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="5">Cap. V.</num> <hi rend="italic">Varias enasci desshrentias secundum maporis
<lb/>minorisque rationem in emollienti emplastro Mnafuci
<lb/>pro varia simplicium tum quantitate tum aetate
<lb/>tum coctione</hi>.</label> Sane quidem emplastrum Mnafaeo auctore
<lb/>compositum rectissime secundo emollientium ordini adscripseris,
<lb/>omnibus certe qui ejus meminerunt convenientibus
<lb/>ex oleo veteri, argenti spuma et adipe suillo componi, in
<lb/>quantitate vero horum singulorum discrepantibus, atque
<lb/>eo, quod nonnulli ex recensi adipe, quidam ex veteri, quem
<lb/>jam omnes vocare solent axungiam, componant. In his
<lb/>quidem imbecillimum fiet ex argenti spuma, <hi rend="italic">suillo</hi> adipe
<lb/>et oleo, neutro veteri, validius oleo quidem ex iis veteri,
<lb/>altero autem recenti addito, his validius ex ambobus vetussis.
<lb/>Ex eo igitur, quod recens aut vetus oleum adepsque
<lb/>immittitur, quatuor differentiae prodibunt, alias quidem ambobus

<pb n="13.963"/>
<lb/>recentibus alias vetastis, nonnunquam oleo quidem
<lb/>veteri, adipe vero recenti, vel contra oleo quidem recenti,
<lb/>vetusto autem adipe indito. At ex trium ipsarum simplicium
<lb/>medicamentorum mutua symmetria aliae plures <hi rend="italic">disterentiae</hi>
<lb/>emanabunt; vel enim pari pondere et mensura
<lb/>haec tria miscentur, ac multi affirmant ab ipso Mnafaeo
<lb/>confectum tribus paribus constare, vel duobus quidem
<lb/>paribus, tertio non pari, sed minori aut copiosiori, vel
<lb/>tribus mixtis imparibus, unde clarum evadit, multas fore
<lb/>differentias. Copiosa siquidem argenti spuma injecta medocumentum
<lb/>facultate mollius fiet, pauciore validius. Ac
<lb/>magis emolliet, si plus adipis immittamus, discutiet fortius,
<lb/>si oleum augeamus. Praeterea aliud quiddam accedit copiosiore
<lb/>oleo imposito, quod magnam vim ad medicamentum
<lb/>ut magis discutiat efficiendum obtinet, est autem hoc
<lb/>sicut primo libro diximus, si magis incoquas. Si igitur solam
<lb/>argenti spumam in oleo copiosiore coquas, medicamentum

<pb n="13.964"/>
<lb/>evidentius exiccabit, in uberiore vero coques, ubi
<lb/>plus olei indideris, si emplastri spissitudinem habiturum sit,
<lb/>quod si id non cures, sed aequali tempore tum id, quod
<lb/>minus olei continet, tum quod plus habet, incoquas, liquet
<lb/>facultate emollientius futurum, cui oleum uberius mixtum
<lb/>fuerit, quemadmodum si et cruda argenti spuma oleo commixta
<lb/>acopo uti velis. Quare, quod jam saepe dixi, semper
<lb/>ipsius meminisse volo, non sicut quidam sententias
<lb/>absolute de medicamentis ferunt, sic et nos facere absolute
<lb/>dicentes, hanc medicamenti compositionem illa esse potiorem,
<lb/>nam utraque ad <hi rend="italic">diversos specie</hi> affectus recte composita
<lb/>esse potest, interdum ad eundem diversis temporibus.
<lb/>Haec igitur omnia modo a me relata qui prius audivit,
<lb/>non diligens modo vel memor, sed natura etiam prudens
<lb/>utiliter et cum fructu leget ea, quae distincte et scripsi et
<lb/>scripturus sum. Ac in propositis medicamentis distinctiones
<lb/>ibi exponam trium quatuorve syllabarum appositione comprehensas,

<pb n="13.965"/>
<lb/>qualem inquam appositionem in medicamento
<lb/>praesenti libro proposito Mnasaei Andromachus appendisse
<lb/>videtur. Nam in mellitorum emplastrorum catalogo undecimum
<lb/>ordine, quum id scripsisset, non .simpliciter dicere
<lb/>contentus fuit, ut in prioribus commemoratis aliud atque
<lb/>aliud ipsis praeponens, sed tenerum adjecit. Itaque hoc
<lb/>volebam ipsum in omnibus fecisse et in ipsis melinis a tenerrimo
<lb/>incepisse, inde vero digressum ad paulo fortius
<lb/>innuisse adscribendo, pauxillo quodam secundum hoc quam
<lb/>illud esse valentius, hoc rursus tertium esse fortius, deinde
<lb/>hoc quartum, veluti rursus si aliqua aequalem putarit habere
<lb/>facultatem, id ipsum admonuisse, vel si periculum limeret
<lb/>in ejusmodi pronunciatis, certe simplicia emollientia
<lb/>medicamenta praedoceret, majoris ac minoris ratione in
<lb/>ipsis definita, ut qui emollientia emplastra multa deinceps
<lb/>ab ipso scripta legit, validius quidem esse intelligat, quod
<lb/>ex styrace, ammoniaco, bdellio, propoli, galbano, favo taurino

<pb n="13.966"/>
<lb/>hircinoque et medullis confectum est, imbecillum,
<lb/>quod nullum ex his continet, sed vel omnia invalida facultate
<lb/>vel hisce quidem ipsis valentiora, media vero temperaturis
<lb/>viribusque, quod vel unum aliquod validum vel
<lb/>duo imbeciHibus mixta sint. Constat enim interpositam majmis
<lb/>minorisque latitudinem omnibus medicamentis non
<lb/>exiguam inesse, in communi universis ipsis facultate generatim
<lb/>aestimatis, juxta quam medicamenta congenera et
<lb/>conformia, id est ejusdem generis ac ejusdem speciei dicuntur,
<lb/>quemadmodum et alia generis vel speciei disserentiis
<lb/>variantia. Quum igitur haec mihi praedicta sint, quibus
<lb/>instructus non magno negocio et valentiore facultate et
<lb/>imbecilliore praedita queas dignoscere, narrationem ipsorum
<lb/>aggrediar, deinde conscripta ab expertissimi medicamentorum
<lb/>vitis, sive emplastra sive malagmata voles appellare,
<lb/>percensebo. Auspicabor autem a medicamentis ab
<lb/>Asclepiade in quarto libro exteriorum, quibus titulum indidit
<lb/>Marcellas, editis.</p>

</div>
<pb n="13.967"/>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="6">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="6">Cap. VI.</num> <hi rend="italic">Asclepiadis malagmata</hi>.</label> <hi rend="italic">Amythaonis
<lb/>malagma ad praecordiorum tensiones. Solvit omnem duritiem.
<lb/>Pacit etiam ad diestciles articulorum motus</hi>. ♃ Guttae
<lb/>ammoniaci uncias triginta fax, cerae Ʒ triginta fax terebinthinae
<lb/>uncias octo, bdellii uncias octo thuris uncias
<lb/>quatuor, myrrhae uncias quatuor, galbani uncias octo, Cyprini
<lb/>heminas quatuor. Myrrha, thus, bdellium vino madefiunt,
<lb/>ammoniacum aceto diluitur, omnia contunduntur
<lb/>pistillo Cyprino inuncto, quousque perfecte dissolvantur.
<lb/>Hoc medicamentum vetus celebreque est, sicut et quod
<lb/>Asclepiades post hoc in istum modum tradidit. <hi rend="italic">Diasinyrnon
<lb/>Apolophonion,</hi> id est <hi rend="italic">medicamentum ex myrrha mortem
<lb/>disserens, consectum ad praecordiorum tensiones, solvit
<lb/>omnem duritiem, benefacit hepaticis splenicis, nephriticis,
<lb/>valet ad omnem nervorum fompathiam, articulorum dolores
<lb/>detenstonesque levat.</hi> ♃ Cerae uncias sedecim terebinthinae
<lb/>uncias sedecim, guttae ammoniaci uncias sedecim,
<lb/>bdellii uncias sedecim, myrrhae uncias sedecim, propolis
<pb n="13.968"/>
<lb/>uncias sedecim, iridis uncias sedecim, styracis uncias sedecim,
<lb/>irini unguenti faeculae quantum sufficit, vini odorati
<lb/>quod satis est, praeparato sicut praediximus. Quod succedit
<lb/>huic ab Asclepiade scriptum dignius quidem ac celebrlos
<lb/>supra scriptis existit, verum ad induraturum solutionem
<lb/>illis inferius. <hi rend="italic">Aliud Diqscoridis medicamentum con^
<lb/>sectum, ad dipsades artuum motus et ad ancylas. Pollet
<lb/>omnem duritiam Pacit ad interaneorum affectus abscessusque
<lb/>profundos</hi>. ♃ Cerae minam unam, resinae frictae
<lb/>minae dimidium, galbani minae dimidium, iridis Illyricae
<lb/>minae dimidium, irini faeculae quod satis est, vini quantum
<lb/>sufficiat. Medicamentum tusileest, conficitur sicut priora.
<lb/>Medicamentum antedicto succedens ab Asclepiade scriptum
<lb/>idem est ei, quod Heras ad calcem medicamentarii sui
<lb/>libri conscripsit, paululum vero quiddam in symmetria
<lb/>quatuor simplicium medicamentorum evariat, uti innotescet
<lb/>quum ambo scribemus. Prius autem ab Asclepiade proditi
<pb n="13.969"/>
<lb/>mentionem faciemus, quod ad verbum ita habet. <hi rend="italic">Lucii
<lb/>praeceptoris ad ancylas inscriptum. Facit ad abscessus in
<lb/>alto corporis obortus, facit ad nervorum contractiones et
<lb/>articulorum ligationes, quas ancylas vocamus, succurrit
<lb/>opisthotonicis, valet ad omnem nervorum dolorem ex consensa,
<lb/>est etiam acopon bonum irino vel Cyprino vel laurino
<lb/>salutum, facit et ad veteres contumacesque duritias.</hi>
<lb/>♃ Bdellii drachmas sedecim, sevi vitulini drachmas sedecim,
<lb/>guttae ammoniaci drachmas sedecim, iridis Illyricae drach.
<lb/>sedecim, opopanacis Ʒ viij, galbani Ʒ viij, canchryos drach.
<lb/>viij, styracis drachmas octo, thuris drach. viij, piperis grana
<lb/>centum sexaginta, irini unguenti faeculae quod satis sit,
<lb/>cerae, terebinthinae, singulorum selibram, vini quod satis
<lb/>est. Tusile est medicamentum, superiorum modo conficitur.
<lb/>Ubi igitur Heras ab Asclepiade in simplicium symmetria
<lb/>dissenserit, quod pollicitus sum, jam indicabo. Primum
<lb/>omnium scripsit Asclepiades medicamentum, hdelli drach.
<lb/>xvj. Heras autem non bdelli, sed bdellii draclu lxxx,
<pb n="13.970"/>
<lb/>qui quinquies sexdecim adaequant. Deinceps sevi vitulini
<lb/>drachmas sexdecim scribente Asclepiade, Heras quinquies
<lb/>totidem posuit, sicut et bdellii, nam lxxx, drachmae quinquies
<lb/>sedecim comprehendunt. Tertium ab his medicamentum
<lb/>Asclepiades subjunxit, guttam ammoniaci et hujus sedecim
<lb/>drachmas inficiendas censuit. Itaque juxta priorum
<lb/>proportionem Heram quoque drach. lxxx, scripsisse conveniebat,
<lb/>tot autem non scripsit, sed centum, quare vigintt
<lb/>plures illo indidit. Aliud post commemorata medicainenta
<lb/>protulit Asclepiades hisce verbis, iridis lllyricae
<lb/>drach. xvj. Heras hujus proportionem servavit Ʒ lxxx,
<lb/>scribens. Quintum post praedicta medicamenta opopanacis
<lb/>Ʒ viij, Asclepiades scripsit. Heras autem hic quoque proportionem
<lb/>servavit quadraginta ponens. Sexto medicamenti
<lb/>meminit galbani Asclepiades, qui Ʒ viij, injecit. Heras
<lb/>etiam in eo proportionem repraesentat, quintuplam censens
<lb/>immittendam, quippe quadraginta drachmae quinquies
<lb/>octonas absolvunt. Septimum medicamentum Asclepiades
<pb n="13.971"/>
<lb/>ita exposuit canchryos Ʒ viij. Oportuit igitur et Heram, si
<lb/>proportionem observabat quadraginta indere, nunc autem
<lb/>non sic, verum duplices, puta sexdecim, ipse conscripsit.
<lb/>Octavo styracis Asclepiades meminit Ʒ viij, injiciens. Heras
<lb/>proportionem hujus quintuplo immisso observavit. Nonum
<lb/>medicamentum posuit Asclepiades, thuris Ʒ viij, miscens.
<lb/>Heras non quintuplum, sed duplum sumere praecipit. Decimo
<lb/>piperis meminit Asclepiades centum sexaginta granis
<lb/>immissis, cui Heras rursus consentiens octingentas injecit.
<lb/>In quibusdam exemplaribus haud novi quomodo viginti
<lb/>scripta sint, quemadmodum in aliis centum et octo. Undecimum
<lb/>tradidit ceram Asclepiades, sicut et duodecimum resinam
<lb/>terebinthinam utriusque selibram immittendum exifumans.
<lb/>Ratio igitur exigebat et Heram, si proportionem
<lb/>volebat referre quintuplum utriusque indere, quod erat
<lb/>singulorum libras duas, insuper librae dimidium, ille vero
<lb/>non ita, sed libras tres et uncias quatuor miscere jubet.
<lb/>Unde clarum evadit Heram canchryos duplum ad proportionem

<pb n="13.972"/>
<lb/>imponere sicut et thuris. Ammoniaci vero guttam
<lb/>quadruplo copiosiorem adjecit, quemadmodum et terebinlhinae
<lb/>ceraeque triplo, etenim in his tertia parte exuperavit,
<lb/>atque hac re totam medicamenti compositionem,
<lb/>Asclepiadis confecturae similem effecit. Exuperans enim in
<lb/>symmetria canchryos emolliens nihil habentis, sed discutiens,
<lb/>adauxit ei et emollientia, thus puta, ceram et terebinthinam.
<lb/>Hoc igitur medicamentum Lucii quidem praeceptoris
<lb/>nominat Asclepiades, ubi vero disserat ab Hera,
<lb/>percensui. Caeterum extremi emollientium ordinis est, ut
<lb/>quo nullum indurescentia magis emollire comperias. Porro
<lb/>medicamenti auctor huc etiam animi intentionem direxit,
<lb/>ut quod in scirrho induratis continetur discutiat. Reliqua
<lb/>medicamenta praecedentia parum jam dicta superant. Habent
<lb/>enim in se ipsis amplius incrassatorum viscosorumque
<lb/>humorum incisoria, quae saepe tumoribus scirrhosis
<lb/>ex usu sunt, quum viscosi humores illos produxerint. Itaque

<pb n="13.973"/>
<lb/>opopanax modice attenuat, vocant autem sic radicem
<lb/>panacis, cujus caulis liquore expresso opopanacem faciunt,
<lb/>est enim deterforiae non incisoriae facultatis. Acetum autem
<lb/>cum stereore caprino incidit, deterget discutitque vehomenter
<lb/>non modo humores incrassatus ac lentos, verum
<lb/>solidas etiam partes ipsas. Quaedam apposita sunt medicamenti
<lb/>ordine propositum sequenti, quod Alcimionis titulum
<lb/>habere dixit. Scribit ergo de priore hunc in modum.
<lb/><hi rend="italic">Aliud malagma Marci Pelentii Asclepiadis, valde generosam
<lb/>ad idem^praecipue vero valet ad uteri testationes,
<lb/>inscribitur Asclepiadeum medicamentum eo, quod ad
<lb/>.Asclepiadem .Rithynum auctorem rescrtur.</hi> ♃ Myrrhae
<lb/>drachmas tres, alias uncias tres, opopanacis selibram, cerae
<lb/>libram unam et dimidiam, galbani uncias tres, mannae felibram,
<lb/>guttae ammoniaci selibram, resinae frictae libram
<lb/>unam et dimidiam, aceti heminam unam. Utendum est eo
<lb/>etiam est omnem nervorum ex <hi rend="italic">consensu</hi> dolorem. <hi rend="italic">Aliud
<lb/>Alcimionis titulo inscriptum.</hi> ♃ Cerae libram unam et
<pb n="13.974"/>
<lb/>dimidiam, resinae colophoniae libram unam et dimidiam,
<lb/>guttae ammoniaci libram unam et dimidiam, galbani uncias
<lb/>tres, myrrhae uncias tres, thuris uncias tres, opopanacis
<lb/>libram unam et dimidiam, propolis uncias tres, aceti sextarlos
<lb/>duos, stereoris caprini uncias tres. Ammoniacum
<lb/>teritur, aceti sextario injecto, deinde his myrrha, thus,
<lb/>opopanax adduntur rursusque laevigantur, propolis post
<lb/>galbanum contunditur, cera resinaque coquitur, olei heminis
<lb/>duabus affusis, ubi confluxerint, propolim et galbanum
<lb/>adjicito movens continue, postquam dissolveris ab
<lb/>igne sublata refrigerari sinito et derasa laevigatis indito,
<lb/>quum una miscueris excspito ac utitor. Post nominatum
<lb/>malagma aliud in Asclepiadis libro scriptum est, quod quidem
<lb/>emolliendi facultatis parum, calefactoriae vero plus
<lb/>obtinet, habet autem non gentianae succum modo, sed peucedani
<lb/>et sagapeni etiam liquores, calida admodum medicamenta.
<lb/>Caeterum mixtum ei est et aphronitrum et lapidis
<lb/>Asii flos attenuante incidentisque potestatis medicamenta.

<pb n="13.975"/>
<lb/>Jam sulphur vivum calefacere omnes norunt,
<lb/>quemadmodum et vinum picatum. Subjungam et hoc medicamentum
<lb/>ipsius Asclepiadis verbis. <hi rend="italic">Malagma Pharmianum
<lb/>ad praedictos affectus inscriptum. Summe facit
<lb/>pleuriticis, quippe dolores subito in ipsis accessionibus
<lb/>solvit impositum. Oportet autem ubi ipsam imposueris,
<lb/>rubore in parte affecta excitato splenium auferre, ac
<lb/>rursus intervallo temporis imponere, item diuturna vitia
<lb/>desshlvit</hi>. ♃ Cerae libras quinque, alias libram unam, ammoniaci
<lb/>thymiamatis lib. iij, frictae uncias tres vel libram
<lb/>unam, terebinthinae libram unam, thuris libram unam et
<lb/>dimidiam, myrrhae uncias sex, aloes uncias sex, oefypi
<lb/>Ʒ iij, gentianae succi uncias tres, peucedani liquoris uncias
<lb/>tres vel opopanacis uncias sex, sagapeni Ʒ iv, aphronitri
<lb/>℥ vj, lapidis Asii floris ℥ vj, propolis Ʒ iij, sulfuris vivi
<lb/>Ʒ iv, vini picati sextarios v, picatum et gentianae succum
<lb/>incoquito, quae liquari possunt ubi liquefecerit refrigerari
<lb/>sinito, guttam ammoniaci, thus, myrrham et aloen conterito,

<pb n="13.976"/>
<lb/>in pilam conjectis liquidum affundito, soluta studiosa
<lb/>conterito, arida vero tunsa cribrataque laevigatis indito
<lb/>ac rursus diligenter tunsis liquida fervefacta ad j ungito,
<lb/>absque grumis, qui encerides dicuntur, quum miscueris excipho
<lb/>ac utitor. Post praedictum aliud deinceps malagma
<lb/>persimile Asclepiades hisce verbis conscripsit. <hi rend="italic">Aliud Neap
<lb/>o iit a ni praeparatum est Aquiliae Secundillae.</hi> ♃ Vini
<lb/>picati sextarios sex, cerae libras sex, guttae ammoniaci
<lb/>libras tres, frictae libras tres, terebinthinae libram unam et
<lb/>dimidiam, thuris libram unam et dimidiam, myrrhae Ʒ vj,
<lb/>aloës uncias sex, aphronitri Ʒ vj, lapidis Asii floris Ʒ vj,
<lb/>gentianae radicis succi uncias sex, sagapeni uncias quatuor,
<lb/>sulfuris vivi uncias quatuor, propolis uncias quatuor, panacis
<lb/>radicis uncias tres, sampsuchi uncias tres, piperis
<lb/>albi uncias tres. Praeparato ac utitor, ut praedictum est.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="7">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="7">Cap. VII.</num> <hi rend="italic">Andromachi malagmata</hi>.</label> <hi rend="italic">Malagma durum
<lb/>et aridum</hi>. ♃ Picis lib. iij, cerae libras duas, resinae
<pb n="13.977"/>
<lb/>libram unam, galbani uncias duas, guttae ammoniaci uncias
<lb/>duas, mannae uncias iv, aceti sextarios tres, peucedani succi
<lb/>radicis uncias sex, oesypi uncias quatuor. <hi rend="italic">Aliter.</hi> ♃ Picis
<lb/>libras quatuor, cerae libras duas, resinae libram unam, guttae
<lb/>ammoniaci libram j, mannae libram unam, galbani uncias
<lb/>sex, alii libram j, aceti sextarios tres. <hi rend="italic">Aliud Arestoclis</hi>.
<lb/>♃ Picis lib. iv, cerae lib. viij, resinae frictae lib. ivi
<lb/>terebinthinae lib. iv, guttae ammoniaci lib. ij, ℥ viij, galbani
<lb/>libram unam uncias iv. <hi rend="italic">Aliud ad ancylas</hi>. ♃ Bdellii
<lb/>drach. sedecim, thuris drach. sedecim, guttae ammoniaci
<lb/>drach. octo, opopanacis drach. octo, galbani Ʒ viij, sevi
<lb/>vitulini Ʒ xvj, piperis grana centum sexaginta, styracis Ʒ
<lb/>octo, canchryos drach. sedecim, iridis Illyricae drach. sedecim,
<lb/>terebinthinae minae dimidium, herae minae dimidiuta,
<lb/>Cyprini heminas iv, vini quod satis est. <hi rend="italic">Malagma
<lb/>ex meliloto</hi>. ♃ Nardi Celticae Ʒ x, cyperi drach. viij, cardamomi
<lb/>Ʒ viij, iridis Illyricae Ʒ viij, myrrhae drach. viij,
<lb/>croci drach. iv, meliloti Ʒ xxv, guttae ammoniaci draclu
<pb n="13.978"/>
<lb/>viij, terebinthinae Ʒ 1, cerae novae Ʒc, cyprini heminae
<lb/>dimidium, aceti quod satis est, quidam guttae ammoniaci
<lb/>Ʒ c. Ad interiora omnia. <hi rend="italic">Diaspermaton</hi>, id est <hi rend="italic">ex seminibus</hi>.
<lb/>♃ Guttae ammoniaci Ʒ l, cerae l, terebinthinae Ʒ I,
<lb/>foenigraeci drach. xxv, se vi taurini curati drach. xxv, iridis
<lb/>Hlyricae drachm. viginti quinque, nitri Ʒ xxv, mellis
<lb/>heminas sex, aceti heminam j, panacis Ʒ xxv, cyprini parum.
<lb/>(<hi rend="italic">it autem Ph ilo n ides</hi> i ♃ Foenigraeci seminis, anisi
<lb/>seminis, styracis, bdellii sordidi, mannae thuris, cardamomi,
<lb/>cyperi novi, panacis radicis, iridis Hlyricae, aphronitri, singulosum
<lb/>drach. xxv, guttae ammoniaci, terebinthinae, singulosum
<lb/>drach. quinquaginta, favi taurini drach. <hi rend="italic">sexaginta</hi>,
<lb/>meliloti drach. sexaginta, cerae drach. duas, alias c, mellis
<lb/>heminae dimidium, vini heminam unam. <hi rend="italic">Aliud ut Bar.
<lb/>pocras.</hi> ♃ Foenigraeci, nitri, panacis, iridis, singulorum
<lb/>drach. octo, terebinthinae, guttae ammoniaci, cerae, singulorum
<lb/>drach. c, sevi taurini Ʒ c, alias I, mellis lib. j, aceti
<lb/>sextarios ij, apii seminis, cumini, foeniculi vel anisi, singulorum
<pb n="13.979"/>
<lb/>Ʒ l, meliloti drach. I, alii viginti quinque, sampsuchi
<lb/>drach. quinquaginta, cardamomi, ammeos singulorum draclu
<lb/>I. Cyprino excipitur. <hi rend="italic">Malagma ex sampsucho ad multa;</hi>
<lb/>♃ Cerae novae, baccarum lauri, foenigraeci laevis, fampfuchi,
<lb/>singulorum drach. centum, terebinthinae drach. cl;
<lb/>nitri drach. xxxij, piperis drach. xxxij, alii sedecim; cyperi
<lb/>drach. sedecim, cyprini heminas duas vel styraci n I.
<lb/><hi rend="italic">Malagma ex baccis lauri.</hi> ♃ Cerae drach. lxxv, picis
<lb/>brutiae drach. lxxv, baccarum lauri Ʒ lxxv, nitri Ʒ lxxv,
<lb/>resinae frictae Ʒ lxxv, galbani Ʒ xij, ammoniaci guttae
<lb/>drach. xij, cachryos Ʒ xij, ammeos drach. duodecim, psperis
<lb/>albi drach. xvj, cyprini draclu sex, alias heminas sex.
<lb/><hi rend="italic">Aliud malagma boni coloris ad multa accommodatum.</hi> ♃
<lb/>Cerae lib. j, resinae frictae lib. j, guttae ammoniaci uncias
<lb/>sex, aluuunis liquidi uncias sex; falis flons uncias sex;
<lb/>quidam visci uncias sex. <hi rend="italic">Malagma Apollophanis.</hi> ♃ Cerae
<lb/>drach. lxxx, guttae ammoniaci drach. lxxx, bdellii draclu
<lb/>lxxx, iridis Illyricae Ʒ lxxx, resinae terebinthinae Ʒ xl,
<lb/>mannae thuris Ʒ xl, irino contunduntur. <hi rend="italic">Malagma ex alu-</hi>
<pb n="13.980"/>
<lb/><hi rend="italic">mine aliter</hi>. ♃ Cerae Ʒ c, picis Ʒ l, aluminis liquidi Ʒ xxv,
<lb/>ego autem Ʒ I, visci Ʒ 1. <hi rend="italic">Ad isohiadicos bonum</hi>. ♃ Rutae
<lb/>agrestis seminis, silphii, baccarum lauri, aphronitri, abrotoni,
<lb/>colocynthida, cardamomi, ammeos, singulorum drach.
<lb/>iv, rutae viridis, picis, terebinthinae, guttae ammoniaci,
<lb/>cerae, sevi, singulorum Ʒ octo, galbani drach. sex, opopanacis
<lb/>Ʒ iv, sessuris ignem non experti Ʒ iv. <hi rend="italic">Ad lienosos.</hi>
<lb/>♃ Cerae minam j, resinae minam j, guttae ammoniaci minae
<lb/>dimidium, aluminis liquidi Ʒ l, strigmenti heminam j,
<lb/>capparis radicis drach. I, calaminthae radicis drach. I, myrobolani
<lb/>faecis Ʒ I, aceto aridis, oleo liquabilibus adjecto
<lb/>utitor. <hi rend="italic">Malagma escis mnlticiplicis</hi>. ♃ Sinapios drach. iv,
<lb/>mannae drach. ij, rutae Ʒ iv, aphronitri Ʒ iv, capparis radicis
<lb/>Ʒ vj, guttae ammoniaci Ʒ iv, myrobalani Ʒ xxv, centaurii
<lb/>tenuis Ʒ iv, vel vij, lapidis Asii floris Ʒ iv, foenigraeci
<lb/>dfach.iv, cardamomi Ʒ iv, cerae drach. lxxv, resinae
<lb/>Ʒ c, mellis heminas sex, irini sedimenti heminam j,
<lb/>acetum ammoniaco duabus heminis superfunditur. <hi rend="italic">Poly-</hi>
<pb n="13.981"/>
<lb/><hi rend="italic">archion ex epistola.</hi> ♃ Cyperi minam j, cardamomi pari
<lb/>mannae tantundem, cerae tantundem, terebinthinae frictae
<lb/>minam j ẞ, liquidae minas tres, cyprini quod satis est,
<lb/>ego bdeliii minam unam. <hi rend="italic">Altera scriptura.</hi> ♃ Cyperi
<lb/>minam j, cardamomi par pondus, bdeliii par pondus, thuris
<lb/>par pondus, balsami tantundem, cerae minam j ẞ, resinae
<lb/>frictae minas quatuor, cyprini heminas sex, vini odorati
<lb/>heminam j ẞ. <hi rend="italic">Et ego utor</hi>. ♃ Cyperi minam j, cardamomi
<lb/>par, amomi par, bdellii par pondus, cerae minam j ẞ,
<lb/>resinae frictae, terebinthinae minas iv, cyprini heminam
<lb/>unam, cassiae, cinnamomi, guttae ammoniaci, nardi Indicae^
<lb/>croci, myrrhae, singulorum quartam minae portionem, vini
<lb/>odorati quantum sufficit. <hi rend="italic">Malagma ad multa utile Apollonii</hi>.
<lb/>Cerae, picis, resinae frictae, singulorum Ʒ exxv, nitri,
<lb/>thuris, singulorum Ʒ l, fevi vitulini et taurini, butyri, singulorum
   <lb/>Ʒ lxxv, oefypi Ʒ xv, aquae cyathos vj. <hi rend="italic">Malagma
<lb/>ad hepaticos bonum.</hi> ♃ Guttae ammoniaci Ʒ exliv, alii
<lb/>cij, bdellii Ʒ exliv, croci Ʒ xij, myrrhae Ʒ xij, cerae exliv,
<pb n="13.982"/>
<lb/>alii c, aceti quartam partem heminae, cyprini heminam j,
<lb/>ego autem pono heminas x. <hi rend="italic">Malagma ad rheumatismum
<lb/>stomachi et intestinorum.</hi> ♃ Oenanthes ℥ j, phoenicobalani
<lb/>carnis uncias duas, acaciae ℥ j, rosarum ℥ j, omphacii ℥ iv,
<lb/>aloes uncias quatuor, gallae uncias iv, aluminis rotundi uncras
<lb/>iv, picis uncias quatuor, cerae uncias tres, alii thuris,
<lb/>myrtei uncias tres, vinum aridis affunditur. <hi rend="italic">Ad hydropi</hi>— <lb/><hi rend="italic">cos etstatuosos.</hi> ♃ Picis liquidae libram j, cerae libram j,
<lb/>nitri uncias lex, fossuris vivi uncias sex, aluminis fissilis
<lb/>.uncias fax. <hi rend="italic">Aliud malagma ad isohiadicos aliaque multa.</hi>
<lb/>♃ Cerae drach. lxxij, terebinthinae Ʒ xlviij, guttae ammoniaci
<lb/>drach. xxxij, propolis Ʒ xlii j, galbani drach. xxxvli
<lb/>bdellii drach. viginti quinque, croci drach. quinque, opopapacis
<lb/>drach. xij, nitri spumae draclu xxx. lrino unguento
<lb/>tundens utitor. <hi rend="italic">Aliud malagma Andreae multis utile.</hi> ♃
<lb/>Pyrethri drach. octo, croci cnidii drach. octo, salis simmordaci
<lb/>drach. octo, cucumeris agrestis radicis drach. octo,
<lb/>resinae pineae draclu octo, terebinthinae drach. octo, cerae
<lb/>drach. xxx, liquoris sycamini drach. xij, alii x, aphronitri
<pb n="13.983"/>
<lb/>Ʒ xx, thuris Ʒ lxv, bdellii Ʒ x, guttae ammoniaci Ʒ x, alii
<lb/>xx, myrrhae Ʒ x, aristolochiae Ʒ x, alii xx, piperis albi
<lb/>draclu decem et longi drach. x, xylobalfami Ʒ x, cardamomi
<lb/>drach. decem, oesypi drach. xv, hebisci radicis draclu
<lb/>x, gladioli radicis drach. x, styracis drach. x, capparis
<lb/>radicis drach. x, iridis Illyricae drach. x. aloës Indicae
<lb/>drach. x, galbani drach. x, visci quereini drach. x, alii xij,
<lb/>adipis anserini drach. octo, retinae siccae drach. xij, sedimenti
<lb/>iridis quod satis est. <hi rend="italic">Aliud Amythaonis ad thoracis
<lb/>hypochandriorum et stomachi dolores, item ad ancylas
<lb/>valet et ad abscessus et duritias emollit.</hi> ♃ Guttae ante
<lb/>moniaci Ʒ l, cerae Ʒ xx, bdellii Ʒ I, resinae terebinthinae
<lb/>Ʒxx, iridis lllyricae draclu x, galbani Ʒ v. Bdellium et
<lb/>ammoniacum vino perfunduntur, deinde etiam liquata
<lb/>miscentur et irino adfecto simul laevigantur. <hi rend="italic">Malagma
<lb/>Antipatri ad colicos omniaque interiora.</hi> ♃ Silphii dracl^.
<lb/>ij, elelisphaci drach. iv, cassiae drach. iv, melanthii drach.
<lb/>iv, staphidis agriae drach. iv, galbani Ʒ iv, struthii draclu
<pb n="13.984"/>
<lb/>iv, sulfuris vivi Ʒ iv, panacis Ʒ vij, propolis drach. vij,
<lb/>pyrethri drach. vij, guttae ammoniaci Ʒ vij, nitri Ʒ vij
<lb/>Asii floris drach. xxv, cerae drach. cl, resinae drach. centum
<lb/>quinquaginta, olei heminam unam. <hi rend="italic">Aliud malagma
<lb/>Gallinici ex collectaneis Paccii ad omnia</hi>. ♃ Cerae novae
<lb/>drach. centum, guttae ammoniaci, terebinthinae, bdellii pellucentis
<lb/>singulorum Ʒ l, alterei seminis drach. xxx, liquoris
<lb/>papaveris drach. xx, meliloti, myrrhae, aristolochiae,
<lb/>piperis, gentianae, styracis, singulorum Ʒ xv, thuris drach.
<lb/>viij, croci Ʒ viij, olei heminam unam, papaveris albi seminis
<lb/>Ʒ xlviij, nucleorum pineorum Ʒ xx. <hi rend="italic">Aliud malagma
<lb/>leucopyron.</hi> ♃ Terebinthinae libras iv, cerae lib. iij, guttae
<lb/>ammoniaci Ʒ vj, galbani ℥ ij, opopanacis Ʒ ij, mannae Ʒ ij,
<lb/>sevi taurini uncias duas, cyprini parum.</p>
  <div type="textpart" subtype="section" xml:id="_7.7.1">
 <p rend="indent">
  <lb/><label type="head"><hi rend="italic">Aliud emplastrum malagma generosum Crispi</hi>.</label>
<lb/>Myrrhae, opopanacis, galbani, singulorum ℥ vj, panacis
<lb/>radicis, mannae, thuris, guttae ammoniaci, singulorum liluas
<lb/>duas, alias j, cerae, resinae frictae, singulorum libras
<lb/>tres, aceti heminas duas vel sextarios duos. <hi rend="italic">Aliud ad
<pb n="13.985"/>
<lb/>coxendicum, capitis omnesque diuturnos dolores</hi>. ♃ Cerae
<lb/>Ʒ xxiv, guttae ammoniaci drach. septem, terebinthinae
<lb/>drach. vij, thapsiae succi drach. octo, olei heminam unam.
<lb/><hi rend="italic">Aliud ad hydropicos, Cleophautis.</hi> ♃ Cerae, resinae pineae,
<lb/>aphronitri, singulorum Ʒ c, galbani Ʒ xij, propolis
<lb/>Ʒ xij, guttae ammoniaci Ʒ xij ẞ, cyprini heminas duas,
<lb/>aceti heminas duas. <hi rend="italic">Aliud dolorem sedans Nicostrati
<lb/>ad podagram.</hi> ♃ Cerae lib. j, guttae ammoniaci ℥ sex,
<lb/>opopanacis uncias iv ẞ, meconiae uncias tres, cyprinum
<lb/>ad contusionem illorum adhibetur. <hi rend="italic">Aliud ad Lipodermos
<lb/>auctore Epidauro</hi>. ♃ Thapsiae radicis Ʒ iij, piperis nigri
<lb/>vel longi draclu unam, sevi vitulini drach. duodecim, thuris
<lb/>drach. quatuor, xylobalsami drach. duas, resinae Ʒ xvj,
<lb/>cerae drach. octo, liquata siccis superfundito. <hi rend="italic">Aliud malagma
<lb/>apud .Asclepiadem dolorem summovendo subito tollens</hi>.
<lb/>♃ Cerae Tyrrhenicae minam unam, feri taurini, adipis
<lb/>anserini, medullae cervinae, terebinthinae, singulorum
<lb/>minam unam, galbani minae dimidium, oesypi uncias quatuor,

<pb n="13.986"/>
<lb/>rosacei heminas quatuor, unguenti telini ex foenograeco
<lb/>confecti heminam unam, olei boni heminam unam.
<lb/>Haec igne non acri liquefacito, movens sedulo. Sint autem
<lb/>laevia in pila contusa, iridis Illyricae sesquisextarii ij, aristolochiae
<lb/>fesquisextarius j, hypocystidis laevigatae sesquisextarii
<lb/>dimidium, gallae laevigatae sesquisextarii ij, mannae
<lb/>fesquisextarius unus, bdellii scsquisextarius unus, cinnamomi,
<lb/>croci Cilicii, myrrhae, cassiae, nardi Indicae,
<lb/>junci floris, calami aromatici, amomi, piperis, rhu succi,
<lb/>testudinis marinae sanguinis, androsaemi herbae, pyrethri,
<lb/>singulorum Ʒ xxxv, aceti veteris heminam j, in quo omnia
<lb/>medicamenta injecta emolliuntur tundunturque, quousque
<lb/>lentum ac elaboratum sit medicamentum, deinde reponitur.
<lb/>Valet etiam ad thoracis ac pulmonis rheumatismos.
<lb/>Item sincipite dolentes confestim liberat. Vocatur autem
<lb/>medicamentum Aelculapius. <hi rend="italic">Aliud ad coxendicum dolores
<lb/>optimum ab Hera Cappadoce acceptum</hi>. ♃ Picis liquidae
<lb/>heminas iij, vel ij, cerae lib. j, pityinae lilu j, sulfuris vivi
<pb n="13.987"/>
<lb/>lib. j, nitri lib. j ẞ, staphidis agriae sextarium j, pyrethri
<lb/>lib. j, faecis ustae libras ij, cardamomi sextarium j, galbani
<lb/>selibram j, liquida siccis commiscentur. <hi rend="italic">Aliud malagma
<lb/>Bacchii, quo Caesar risos est.</hi> ♃ Adipis suillae minas ij,
<lb/>cerae minas ij, helenii, calami aromatici, panacis radicis,
<lb/>salis fossilis vel ammoniaci, singulorum Ʒ I, bdellii pellucentis,
<lb/>guttae ammoniaci, singulorum minas ij, junci floris,
<lb/>iridis^ singulorum minam unam, thuris, piperis, galbani,
<lb/>singulorum Ʒ vxv, coquito ut Cardamelaeum. <hi rend="italic">Aliud mala.ssma
<lb/>aureum ad arthriticos.</hi> ♃ Resinae strobilinae liluas
<lb/>ij, axungiae, galbani, singulorum Ʒ xij, cerae drach.
<lb/>xxiv, baccarum lauri Ʒ xij, incoquito, ut novisti. <hi rend="italic">Aliud
<lb/>malagma ad laterum dolorem.</hi> ♃ Cyperi, cardamomi,
<lb/>mannae, guttae ammoniaci, terebinthinae, cerae, irini, singulorum
<lb/>libram unam. Ammoniacum seorsum coquito, liquabilia
<lb/>laevigato, ac cum irini cyatho liquefactis ammoniacum
<lb/>aspergito, deinde arida misceto, irino manus inquinans.
<lb/><hi rend="italic">Aliud malagma Cle.ouiaci boni coloris.</hi> ♃ an,pigmenti

<pb n="13.988"/>
<lb/>uncias iij, aluminis fissilis par, calcis vivae par,
<lb/>resinae frictae libras tres, cerae par pondus, aceti aridis,
<lb/>olei liquidis Ʒ viij, adde, utitor itidem in lienosis.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="8">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="8">Cap. VIII.</num> <hi rend="italic">Damocratis malagma</hi>.</label> Quoniam metris
<lb/>conscripta et memoriae facile commendantur et medicamentorum
<lb/>symmetrias exacte conservant, ideo Damocratis
<lb/>quoque medicamenta apponere consuevi, inter quae hoc
<lb/>infra adscriptum numeratur,</p>
 <lg rend="italic">
<l>At usus omnino et malagmatis boni</l>
<l>Subinde veniet medicinae cultoribus,</l>
<l>Ad mtssculos convuisos, articulos quoque</l>
<l>Ruptos et artuum fracturas, insuper</l>
<l>Ad crassitiem nervorum, nec non musculos</l>
<l>Cum phlegmone induratos. Ad molsus ad haec</l>
<l>dest ejstcax, lichenas et lepras demit</l>
<l>Llt plurimum decem diebus additum^</l>
<l>Mutatur altero die vel tertia,</l>

<pb n="13.989"/>
<l>Picis nitidae siccissimas libras duas,</l>
<l>linam pituinae pone, unam et cerae bonae,</l>
<l>Ammoniaci rursus liquidi atque aluminis,</l>
<l>Pac singulorum unam, duos acerrimi</l>
<l>Sextarios aceti. Raro galbani</l>
<l>Quidam uncias duas misoent, diutinae</l>
<l>Citius durities emollire qui expetunt.</l>
<l>Sic praeparato. Partem aceti tertiam</l>
<l>Ammoniaco atque alumini superaddito,</l>
<l>Ac laevia reddens in magno mortaria,</l>
<l>Mellis recentis liquidi crcissitudinem</l>
<l>Pingite, picem cum caeteris in fictili</l>
<l>Novo incoque, ut peescictu quin siccaveris</l>
<l>Potum, plane absit minimum, atque superfundito</l>
<l>Sic laevibus in mortario factis probe,</l>
<l>Et rursus ipsa tundito, donec receperint</l>
<l>Flavum colorem, perquam similem molinos</l>
<l>At si statuis prorsus miscere galbanum^</l>

<pb n="13.990"/>
<l>Post ceram immittes et resinam spityinam,</l>
<l>Ab igne postquam caccabum posueris.</l>
<l>Quidam iniiciunt contra mannae parem modum;</l>
<l>Alumen auferentes ex medicamine.</l>
<l>Ciuntur ad id vitii genus et glutinant</l>
<l>Divisiones his recentes viribus.</l>
<l>Lu hoc utitor vel a primo statim die,</l>
<l>Ad quos affectus retuli, quum prenderint;</l>
<l>Ad pustulas nec non has consequentia,</l>
<l>Sed splenio madentem aceto spongiam</l>
<l>Desuper irtjocito, vinculo coarctans molliter.</l>
<l>Sic et lienosis ipsum perutile est.</l>
<l>Ubi suspicans scirrhum cuiquam visoeri</l>
<l>Puturum, intrepidus utitor malagmate.</l></lg>
<p rend="indent">
 <lb/>Post hoc medicamentum Damocrates scripsit, quod ex
<lb/>sale consectum dicitur, hunc in modum exorsus.</p>
 <lg rend="italic">
<l>Si in horum aliquo maneas diebus plusculis,</l>
<l>Et hoc parato medicamentum quam optimum:</l></lg>
<pb n="13.991"/>
 <p rend="indent">
<lb/>Deinde aliud quoque ex sale post hoc commemorat,
<lb/>rursusque post ambo aliud strumas discutere promittens et
<lb/>jecinoris Iienisque aquosos affectus. Mihi vero satius visum
<lb/>est haec medicamenta inter emplastra disontientia referre.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="9">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="9">Cap. IX.</num> <hi rend="italic">De laxantibus medicamentis</hi>.</label> Vocantur
<lb/>medicamenta quaedam laxantia, .familiari omnibus prope
<lb/>recentioribus medicis vocabulo, quod ut et nomen ipsum indicat,
<lb/>tensas laxent partes, quippe laxari ac intendi contraria
<lb/>inter se dicuntur. Hippocrates itaque hunc in modum
<lb/>quodam in loco scriptum reliquit,<hi rend="italic">t cuti durae emol-.
<lb/>litio, intensae laxatio</hi> convenit. Si igitur proprie quis vocabulis
<lb/>utatur, nonnulla medicamenta induraturum corporum
<lb/>malactica, id est <hi rend="italic">emollientia</hi>, esse dicet, ea nimirum,
<lb/>quae ipsorum solvunt duritiem, quemadmodum et laxantia,
<lb/>quae tensioni medentur. At in phlegmonis cutem tendi
<lb/>contingit, interdum a subjecto tumore symptoma hoc capientem,
<lb/>interdum et ipsammet simul inflammatione labo.t
<lb/>rantem, non tamen phlegmones substantia partis inflamma^
<pb n="13.992"/>
<lb/>tae durities est, sed e contrario plane, sicut in libris de ipsa
<lb/>ostendimus, humiditas. In iis vero quae scirrho conflictantur,
<lb/>non praepollens in affecta parte humiditas est, verum
<lb/>durities. Sed utriusque affectus similis genere quodammodo
<lb/>generatio est et curatio, nascitur enim ex confluxu humorum,
<lb/>curatur iisdem evacuatis, non tamen evacuationis modos
<lb/>in utrisque idem est, sed uti in therapeutices methodi
<lb/>commentario declaratum est, in quo etiam aliorum omnium
<lb/>affectuum sanandi rationem explicuimus. Inflammatis quidem
<lb/>partibus tum repellens medicamentorum qualitas primis
<lb/>temporibus tum discussoria semper ex usu est, scirrhis
<lb/>autem sola discussere sine repellente; Itaque summe
<lb/>indurata scirrho absolute insanabilia sunt. Porro dignoscere
<lb/>ea oportet, eo quod nullus affectis partibus sensus supersit.
<lb/>At in quibus sensus quidem est, sed obscurus, haec curantur
<lb/>medicamentis humorem incrassatum videlicet discutientibus,
<lb/>non tamen valide ac universim hoc agentibus sicut
<pb n="13.993"/>
<lb/>discutientia medicamenta faciunt, cujusmodi vocant epispastica
<lb/>et exipotica, id est <hi rend="italic">attrahenda et excolantia.</hi> Mirari
<lb/>vero non oportet mutationem in duritiem ex inflammatis
<lb/>accidere, quum simul et confluens humor crassior est et
<lb/>viscidus et curatio medicamentis valde exiccantibus admilustratur.
<lb/>Quemadmodum enim et in exterioribus permulta
<lb/>corpora, quae ipsum ignem contingunt, torrentur, ex aqua
<lb/>vero rursus emolliuntur, ita etiam in inflammatis affecti
<lb/>loci humor a calefacientibus et exiccantibus validius medicamentis
<lb/>relictum aliquod <hi rend="italic">viscosum</hi> crassumque retinet,
<lb/>tenui discusso. Et hac ratione in arthritide calli nascuntur
<lb/>et in nephritide calculi. Quod si vero fluxio, quae pluegmonem
<lb/>commisit, consistentia sit tenuis et curatio ejus siccantibus
<lb/>et calefacientibus medicamentis adhibeatur, nihil
<lb/>scirrhosum relinquitur, imo refrigerantia vehementer astringentiaque
<lb/>scirrhos procreare solent, ac multos ex erysipelatis
<lb/>immodice refrigeratis scirrhofos tumores habere conspicimus,

<pb n="13.994"/>
<lb/>medicorum qui eos sanandos susceperunt, inscitia.
<lb/>Prima ergo medicamentorum, quae phlegmonis et quae sicirrhis
<lb/>medentur, differentia est ea quam diximus. Altera
<lb/>quae propter dolorem inflammatis conj unctum non fustinet
<lb/>vehemens medicamentum affectae particulae offerri.
<lb/>Haec enim cum dolore actionem edunt inflammatis ob affectum
<lb/>statim dolentibus, eoque maxime emollientia remedia
<lb/>desiderantibus, at vehementiora praeterquam quod dolores
<lb/>non solvunt vel mitigant, adhuc etiam exacerbantia majores
<lb/>phlegmonas concitant. Itaque primus usus in dolentibus
<lb/>phlegmonis est, qui medicamentis abunde humidis simul
<lb/>et modice calidis administratur, alter paulo crassioribus,
<lb/>siccantioribusque constat, tertius laxantibus nominatis, quae
<lb/>nonnulli in malagmatis scribunt. Sunt autem inter ea maxime
<lb/>emollientia sane, quae cerati formam consistentia referunt,
<lb/>quum ex butyro, cera, adipibus, oleoque laxante
<lb/>componuntur. Miscetur ipsis oesypi et resinae et picis parum
<pb n="13.995"/>
<lb/>sicut et thus et galbanum, praeterea nonnihil iridis Hlyricae.
<lb/>Porro invenit Menecrates, ut ipse ait et alii quidam
<lb/>ei attestantur, medicamentorum dia chylon, id est <hi rend="italic">ex saccis,</hi>
<lb/>appellatum phlegmonis nondum vehementer dolentibus esse
<lb/>remedio. Inscriptus est liber, quo medicamentum tradidit,
<lb/>autocrator hologrammatos. Certe autocrator, id est <hi rend="italic">imperator</hi>,
<lb/>quoniam huic dicatus est, hologrammatos, quia sine
<lb/>notis, integris syllabis expressus est, duo, tria, quatuor,
<lb/>quinque, aliusque quilibet numerus vel resinae vel picis
<lb/>vel alterius cujuspiam medicamenti. Hoc autem fecit Menecrates,
<lb/>quod saepe non modo nolentibus errorem com..
<lb/>mittere in scripturis contingit, sed etiam per invidiam quibusdam
<lb/>volentibus, dum o literam d faciunt per mediam
 <lb/>rotundam lineam, alia per transversum ducta, <foreign xml:lang="grc">ι</foreign> vero literae
<lb/>alia similiter transversim apposita, sicut etiam una linea
 <lb/>ex <foreign xml:lang="grc">γ</foreign> et <foreign xml:lang="grc">ρ</foreign> derasa, literae <foreign xml:lang="grc">ι</foreign> characterem relinqui contingit.
<lb/>Pari modo ex multis literis, aliis appositione, aliis camposidone

<pb n="13.996"/>
<lb/>aliis ablatione mutari notas seu characteres illos
<lb/>indicantes accidit. At nihilo plus Menecrates posteritati
<lb/>consuluit, quum ii, qui ejus librum scribunt, appellationes
<lb/>numerorum non integris literis, sed characteribus eas signifluentibus
<lb/>notent. dure igitur Damocratis libri medicamentoPum
<lb/>metris descripti in pretio habiti sunt, et si omnia
<lb/>hunc in modum tradita forent, optimum nimirum esset.
<lb/>Quoniam vero non pauca probatorum medicamentorum reficta
<lb/>sunt, ideo aliis quoque medicamentarii libris indigamus,
<lb/>quibus variorum medicamentorum compositiones non.
<lb/>nulli conscripserunt. At vero medicamentum ex succis a
<lb/>Menecrate inventum trimetris his versibus Damocrates cum
<lb/>aliis quibusdam duobus similibus ei praepositis prodidit.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="10">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="10">Cap. X.</num> <hi rend="italic">Dia chylon Damocratis ex Menecrate</hi>.</label></p>
 <lg rend="italic">
 <l>Praesuli igitur, quo tandem pacto vulnera</l>
<l>A phlegmone secura recte glutines,</l>
<l>Posthac agemus, quomodo cum phlegmone</l>
<pb n="13.997"/>
<l>Obsedit ipsa, curare queas commode.</l>
<l>Quum mtisoulo laesc vel nervo quopiam,</l>
<l>Vel et propinqua quando ossi membranula</l>
<l>Puncta, diem post quartum continuus dolor,</l>
<l>Et phlegmonae febresque cum symptomatis,</l>
<l>Multa vigilia sit delirio et sui.</l>
<l>Ac siccitate linguae, crescuntque omnia</l>
<l>Quotidie et magis mala in pejus ruunt.</l>
<l>Et faeculenta sanies, tenuis, vulnera et</l>
<l>Rubra, insuper habent omnia haec quum corpora</l>
<l>Destenstones, phlegmonas, oedemata,</l>
<l>Purgo res, variis tum abstine cataplasmatis,</l>
<l>Quod mos iuvenibus est facere, quo phlegmonum</l>
<l>Status essugientes non dent calumniis</l>
<l>Occasionem. At arti qui sidit suae,</l>
<l>Hunc devenire cum languentibus in metus</l>
<l>Oportet haud, expectantem dum vicerit</l>
<l>Natura vel fortuna quaedam faverit.</l>
<pb n="13.998"/>
<l>Ergo pares, quibus consului affectibus,</l>
<l>Quod et podagricis medicamentum convenit,</l>
<l>Aegris in omni tempore impositum manens.</l>
<l>Promptam agilitatem nam intermissionibus</l>
<l>.Id gignit corpori, cito nec permiserit</l>
<l>Callis, nec facile crebris angi insultibus.</l>
<l>Morbos initio prohibet increscere,</l>
<l>Cogit autem vigentes mox decrescere,</l>
<l>Nest ad alia descendas facile medicamina.</l>
<l>Hunc pharmaci in modum sit compositio.</l>
<l>Lithargyri brevissimi chrysitidis</l>
<l>Libras duas misoens, quatuor axungiae</l>
<l>Valde vetustae, libram autem unam et unius librae</l>
<l>Tertiam partem olei annosi, crassissimi</l>
<l>Et nonfoetentis, non nigri, non asperi,</l>
<l>Sic namque fumet pharmacum epsicaciam.</l>
<l>Liquatae diligenter olla axungiae</l>
<l>Membranulas salemque mox sastollito,</l>
<pb n="13.999"/>
<l>ln vas aliud ipsam pereolans amplius, r</l>
<l>Adjoctoque oleo, rursus cura, ferveat.</l>
<l>Non omne pones oleum, sed partes duas,</l>
<l>Tertia manebit in expedito condita,</l>
<l>Si sit necessarium fungere, ne absit longius.</l>
<l>Literis omnino per hiemem, quum inditum</l>
<l>Medicamini crassam oleum longo tempore</l>
<l>Evaserit, lithargyrum et ferventibus</l>
<l>.inspergito, levi igne et assiduo coquas,</l>
<l>Spatha movens, praestiterit quam esse pineam.</l>
<l>Quum ceperit mediocri coctum tempore</l>
<l>Medicamen hoc emplastri spissitudinem,</l>
<l>Nec non foetorem simili pacto pharmaci,</l>
<l>Confestim ab Igne cacabum deponito.</l>
<l>Paciens per aestatem pauxillo durius,</l>
<l>Sed hieme mollius, non inquinans tamen,</l>
<l>Moveto adusque, quo modice ita resciderit.</l>
<pb n="13.1000"/>
<l>Sic deinde rursus manibus durioribus</l>
<l>Potum subactum ex olla tranescrri jabe.</l>
<l>Quum poscet usus, iterum valide mollies,</l>
<l>Mollitae diligenter pelliculae illinens,</l>
<l>Permagna super accommodabis splenia.</l>
<l>Emplastrum vero hoc, siquando esdcacius</l>
<l>Deficeres ad nervos orasses, musculos,</l>
<l>Durasque mammas atque articulos insuper</l>
<l>Fumantes fieri, pondo radicum indito</l>
<l>Agrestis malvae purarum ac recentium,</l>
<l>Sectarum in partes digiti crassitudine</l>
<l>Ac longitudine. In olla ferventibus</l>
<l>At quum madorem totum et vires pharmacum</l>
<l>Ex igne deposuerit, colo tragice</l>
<l>Malvae radiculas, laevem et lithargyron</l>
<l>-inspersum coque tum, ut praedixi, et reponito</l>
<l>Simili modo ruscis eodemque Ipsa utitor.</l>
<pb n="13.1001"/>
<l>Ambas eodem tenere id virtutes ait</l>
<l>Primus Menecrates inventor pharmaco,</l>
<l>Vir qui fuit habitu medicam erga artem optimo.</l>
<l>Etenim recentia servat citra phlegmonem</l>
<l>Vulnera, eadem nec non divisa glutino</l>
<l>.jungere, quae sunt et phlegmone obsessa ulcera</l>
<l>Nimis medicari et vulneratos musculos</l>
<l>Suasit, sine quopiam alio, quae succurrere</l>
<l>Possunt cataplasmatis, fomentis, spongiis.</l>
<l>Ad omnia, quae facere confirmavi prius</l>
<l>Medicamen ex lithargyro et axungia,</l>
<l>Pacit. Optimum vero pessum diutinis</l>
<l>Recentibusque uteri inflammationibus,</l>
<l>-implere cava dilutum rosaceo</l>
<l>Vel myrteo bono et cicatricem addere.</l>
<l>Summatim omne cataplasma nec non pharmacum</l>
<l>Extrinsecus quod ipsis saperiniicitur,</l>
<l>^upeestuum esse dicit isto utentibus.</l>
<pb n="13.1002"/>
<l>Profecto dignum scriptione est pharmacum,</l>
<l>cujus fides jam vel recepta est invidis.</l>
<l>Hunc in modum Ipsam praeparari dictitat.</l>
<l>Septem olei libras aestivis temporibus</l>
<l>.ludes, alias ejus dimidium reperi,</l>
<l>Pinguis, recentis pariter atque axungiae,</l>
<l>Sed hieme, stcut tradit, inieceris novem.</l>
<l>At sex levissimi modo lithargyri,</l>
<l>Poenigraeci addit dimidium sextarii</l>
<l>Et seminis tantundem combusti lini.</l>
<l>Malvaeque agrestis pondo statuebat tria</l>
<l>Radicis, etiamnum cui soccus sit recens.</l>
<l>Quaternis bis coquere ex aquae sextariis,</l>
<l>Ollae orificio amplo recentistctili.</l>
<l>Malvae radix purgata, concisa itidem</l>
<l>Et tenuis et contusa ut -fuerit indita,</l>
<l>Mox addito foenigraeci elutum probe</l>
<l>Linique semen. At quum succum eluserint</l>
<pb n="13.1003"/>
<l>Coctura spissitudinemque acceperint,</l>
<l>Habeto soccum, expresseris quem linteo.</l>
<l>Prutina at quaternas quando expenderis libras</l>
<l>Olei, commisoens, totum coque carbonibus.</l>
<l>Quum vero tenues bullulae ex majoribus</l>
<l>Crebrae contentis cacabo prodiverint,</l>
<l>Lithargyrum laevem protinus aspergito,</l>
<l>dgnique non acri, sed assiduo coque,</l>
<l>Prictus stt dum usque saccus cum pinguedine.</l>
<l>Erit Ipsum medicamentum emplastrum melinum,</l>
<l>Doni coloris, non Inficiens nec nimis</l>
<l>Durum. Vetustis hoc qui invenit pharmacis,</l>
<l>Vocabat Ipsam jure e soccis pharmacum.</l></lg>
<p rend="nonindented">
 <lb/>Aliud.</p>
 <lg rend="italic">
<l>Et hoc eodem prodit genere pharmacum,</l>
<l>Aliis licet mixturis ipsum praeparent.</l>
<l>Affectus ad quos retuli, prolsas facit.</l>
<l>Summatim omnibus et crudis et quae concoqui,</l>
<pb n="13.1004"/>
<l>Pacile mutari nequeuntque. lugentia</l>
<l>Et musculorum et membranarum vulnera</l>
<l>Persanat, ipsorum nam facile subvenit</l>
<l>Punctibusv Arthriticis insectum item omnibus</l>
<l>Fnsestatos jam mitigabit diutino</l>
<l>Dolore. Picis assumit quam stccissimae</l>
<l>Libras duas, ceraeque totidem Ponticae,</l>
<l>Purae terebinthinae et liquidae libras duas,</l>
<l>AFannaeque thuris veri unam pondo libram,</l>
<l>At selibram vel hac pauxillulo minus,</l>
<l>Albi recentis butyri pinguissimi.</l>
<l>Relinqua diu liquentur et quidem igne acri,</l>
<l>Assidue cernens, amplius ne pharmacum</l>
<l>Colore inficiat digitis contritum tuis.</l>
<l>Quibus peractis sublata ab igne ollula</l>
<l>Mannam liquatis inde sic aspergito,</l>
<l>Movens medicamentum diu rudicula.</l>
<l>Sic frlgeratum et mollitum reponito.</l>
<pb n="13.1005"/>
<l>Huic coptosumque et recens rosaceum</l>
<l>Contemperans, cava atque ad carnis indiga</l>
<l>Adeo ulcera utere, tendonumque phlegmonas,</l>
<l>Dum quae non facile in pus mutantur candidum.</l>
 </lg>
</div>
 </div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="11">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="11">Cap. XI.</num> <hi rend="italic">De Acopis</hi>, id est <hi rend="italic">lassitudinem tollentibus</hi>.</label>
<lb/>Quid Acopa medicamenta promittant, etiam nomen
  <lb/>ipsorum ostendit. At <foreign xml:lang="grc">κόπους</foreign>, id est <hi rend="italic">lassitudines</hi>, homines
<lb/>vocant affectus ex multo vehementive motu corporibus
<lb/>vel totis vel partibus, quae amplius laborarunt, oborientes.
<lb/>Porro molestae sunt dispositiones hae potissimum iis, qui
<lb/>moventur, vehementiores autem jam et conquiescentibus
<lb/>negocium facessunt. Caeterum postea medicis in usu fuit
<lb/>et si non ad lassitudines medicamentum ab ipsis sit compositum,
<lb/>sed vel ad dolorem diuturnum in alto corporis
<lb/>latentem vel motum difficilem vel sensum difficilem vel
<lb/>partis duritiam vel tensionem vel tumorem scirrhosum,
<lb/>appellare similiter acopa et id genus omnia, modo humiitam
<lb/>consistentiam acopis similem habeant, quae liquidis
<pb n="13.1006"/>
<lb/>ceratis, cujusmodi et in luxatis fracturisque utimur, est
<lb/>propinqua. Talis namque consistentiae humidissimum est,
<lb/>quod a junioribus medicis cerelaeon appellatur, deinde
<lb/>illitus acopi, post hos liquidorum ceratum crassiore substantia
<lb/>praeditum, mox ceratum tenerorum et mollium uti
<lb/>vocant, postremo amolynta, id est <hi rend="italic">non inquinantur</hi>, similia
<lb/>his quae proprie epithemata dicuntur. His succedit emplastrorum
<lb/>consistentia, quae et ipsa in majoris minorisque
<lb/>ratione haud mediocrem obtinent differentiam. Quare
<lb/>nonnulli medicorum quaedam nomine a sola consistentia
<lb/>ita desumpto, ceratomalagmata nuncuparunt, medicamenta
<lb/>inquam inter ea, quae corpori imponuntur, non etiam quidem
<lb/>humida, dura vero nondum tantopere ut emplastra.
<lb/>Quum igitur omnes citatae differentiae non facultatis mestramentorum,
<lb/>sed consistentiae formae sint indices, acoporum
<lb/>appellatio quondam sane medicamentorum faeditatem,
<lb/>postea consistentiam significavit, hujusque rei causa
<lb/>cum distinctionibus ea nominare coacli sunt, hoc quidem
<pb n="13.1007"/>
<lb/>acopon laxans, illud emolliens vel calefaciens vel anodynum
<lb/>vel metasyncriticum appellantes, sicut etiam ad hunc
<lb/>quendam affectum conferre, verbi gratia ischiadem, paralysin,
<lb/>laterum dolorem vel communiter ad universos dolores.
<lb/>Nativum igitur est medicamentum simplex omnium
<lb/>lassitudinum praesidium, oleum videlicet, quod et citra adjectionem
<lb/>nominatur, quoniam vetustis temporibus solum
<lb/>quoque erat, posteri cicinum oleum apud nos ei apposuerunt,
<lb/>in Aegypto enim et hoc vetustum erat, et rursus
<lb/>post cicinum, raphaninum, sinapinum et sesaminum aliaque
<lb/>ejus generis, quemadmodum etiam apud nos liliaceum,
<lb/>mastichinum et lentiscinum, quaeque his magis varia sunt
<lb/>vel usque ad unguenta. Itaque clarum est, medicamenta
<lb/>acopa apud veteres dicta omnia liquidae consistentiae esse
<lb/>necessario, quippe oleum solum lassitudines externis partibus
<lb/>ingruentes curat, in asto affligentes vehementioresque,
<lb/>cum injecto aliquo laxante medicamento mediocriter calefaciente,
<lb/>veluti galbano, resina terebinthina, ad hanc colophonia

<pb n="13.1008"/>
<lb/>quadam nominata et fricta, quibus calidiores sunt
<lb/>abietina et strobilina, terebinthina vero larix paulo calore
<lb/>praecellit. Caeterum id genus omnia laxantibus oleis miscentur,
<lb/>quale est fabinum, injecta interdum et cera. Jam
<lb/>vero acopon unguentum est in iis, qui jam etiam in corpore
<lb/>alto dolent et medicamentum ex semine abietis, chamaemeli,
<lb/>anethi et floris populi nigrae, quorum mox dicemus
<lb/>confecturum. Praeterea fusinum et gleucinum et comagenum
<lb/>ex acoporum unguentorum grege est et quae ex
<lb/>pinguedine et adipe componuntur, suillo quidem moderatissime
<lb/>laxante, gallinaceo autem his vehementius et hoc
<lb/>adhuc magis anserino, at adeps leoninus et pardi validior
<lb/>est, ut jam vehementer calefaciat, eoque insigniter discutiat,
<lb/>in medio horum consistunt bubulus, caprinus, vulpis et
<lb/>hyaenae. Haec sane universa in genere sunt eorum, quae
<lb/>proprie acopa dicuntur, hoc invicem discrimine variantia,
<lb/>quod alia magis alia minus calefaciant. Quapropter nonnulla

<pb n="13.1009"/>
<lb/>genere toto acoporum unguentorum excidisse videbuntur,
<lb/>si in mollibus ea corporibus examines, etsi durio rubus,
<lb/>cujusmodi agrestium sunt, utilissima appareant, nam
<lb/>multoties etiam diximus dura corpora valentiora medicamenta
<lb/>sustinere, mollia vero et humida, veluti puerorum
<lb/>mulierum et eunuchorum, ejusmodi medicamentorum facultatem
<lb/>ferendo non esse. Insuper cuivis notum est et quae
<lb/>vocantur myracopa, ex acoporum cum unguentis temperatura
<lb/>fieri, nihilo caeteris praestantiora, nisi odoris suavitate.
<lb/>Quemadmodum igitur a vetustioribus longo usu explorata
<lb/>scribere consuevi, ita nunc quoque faciam ab Asclepiadis
<lb/>scriptis sumpto exordio.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="12">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="12">Cap. XII.</num> <hi rend="italic">Quae .Asclepiades in quarto exteriorum
 <lb/>acopa et myracopa conscripserit</hi>.</label> <hi rend="italic">Acopon ad lassitudinum
<lb/>molestias benefacit nervis condolescentibus. Hoc Fhemiso
<lb/>utebatur, medicamentum est vehementer bonum.</hi> ♃ Sampsuchi
<lb/>sextarium j, rorifmarini sextarium j, foenigraeci
<pb n="13.1010"/>
<lb/>sextarium j, cardamomi sextarii dimidium, brathyos Lextarii
<lb/>dimidium, vini dulcis sextarios ij, olei venefrani
<lb/>lib. ij, cerae lib. ij. Arida in vino triduum macerari sinito,
<lb/>quarto die oleum adjicere oportebit, atque ubi sedulo agi .
<lb/>taveris, ac super prunam posueris, movendo coquere, quan do
<lb/>continue efferbuerit liquorem exprimere, ceram derasam
<lb/>huic adjicere et rursus supra ignem coquere, ubi
<lb/>cera liquata fuerit, ab igne tolles sinesque refrigerari.
<lb/>Postea vitreo vase vel stanneo repones, ac uteris nunc solo,
<lb/>nunc uno unguentorum admixto. <hi rend="italic">Aliud.</hi> Sampsuchi
<lb/>sextarium j, rorifmarini sextarium unum, foenigraeci sextarium
<lb/>j, lauri surculorum libe sex, junci floris Ʒ iij, vini
<lb/>veteris sextarios tres, olei dulcis sextarios iij, radicis cucumeris
<lb/>agrestis, nardi celticae singulorum lib. ẞ, cerae
<lb/>lib. iij, praeparato ac utitor sicut praedictum est. <hi rend="italic">Aliud
<lb/>medicamentum confectum. Renesacit solutis ac tremulis,
<lb/>item valet ad omnem nervorum ex consensit dolorem.
<lb/>Lfus est Mentus R lessus, succurrit podagricis, arthriticis</hi>
<pb n="13.1011"/>
<lb/><hi rend="italic">isohiadicisque, ut toto liberet affectu, usus ejus est in intervallis,
<lb/>at in accessionibus diluto medicamento utimur.</hi>
<lb/>♃ Sampsuchi sextarios duos, soenigraeci sextarium unum,
<lb/>rorismarini sextarium j ẞ, meliloti sextarium j, lllyricae
<lb/>Iib. j, cyperi libram unam, brathyos lib. j, canchryos lib. j,
<lb/>cardamomi selibram, junci floris selibram, cassiae selibram,
<lb/>abrotoni selibram, myrti fructus selibram, lauri fluctus
<lb/>selibram. Omnibus contusis ac in vas duplex unguentarium
<lb/>conjectis, vini tmolitis sextarios viij, affundito, triduo
<lb/>madefieri sinito, deinde olei Sabini lib. xvj, irini lib. j,
<lb/>lentiscini libram unam, Syriaci libram unam, gleucini libram
<lb/>unam, myrtei lib. j, laurini lib. j, immittito, igni
<lb/>superposita incoquito, deinde liquorem ex coctis expressum
<lb/>in vas aliud transfundito rursusque sine decoctis incoquito,
<lb/>cerae selibra adjecta, resinae laricis libra una,
<lb/>myrrhae, stactae singulorum libra j. His liquatis usitor,
<lb/>sicut praedictum est. <hi rend="italic">Aliud</hi> ♃ Sampsuchi lib. ij, foenigraeci
<lb/>sextarios ij, rorismarini sextarios ij, brathyos lib. ij
<pb n="13.1012"/>
<lb/>sextarios ij, meliloti libras duas, cyperi libram unam, iridis
<lb/>Macedoniae libram unam, cachryos libram j, cardamomi
<lb/>libram unam, calami aromatici selibram, junci floris
<lb/>selibram, cassiae fistulae, costi, elelisphaci singulorum
<lb/>selibram, baccarum lauri selibram, cucumeris agrestis radicis
<lb/>selibram, myrti surculorum selibram, vini Truditis
<lb/>odorati sextarios octo, olei sabini lib. xxiv, irini lib. j,
<lb/>cyprini lili. unam, lcntiscini lib. j, gleucini libram unam,
<lb/>myrtei lib. j, ammoniaci vel amaracini lib. j, hedychroi
<lb/>Iib. j, malabathrini libram unam, myrrhae stactae libram
<lb/>unam, opobalfami libram unam, cerae libras quindecim.
<lb/>Arida madefiunt, quemadmodum praedictum est triduo et
<lb/>his oleum et pleraque unguenta adjiciuntur, malabathrinum,
<lb/>amaracinum, hedychroon, stacte et opobalfamuni,
<lb/>postrema reservantur, ut in medicamenti confectione, cera
<lb/>jam liquefacta, haec indantur. Quomodo autem praeparandum
<lb/>sit medicamentum et quis ejus usus, jam ostendimus.
<lb/><hi rend="italic">Acopon, quod ex melle inscribitur, valet ad lassitudinum</hi>
<pb n="13.1013"/>
<lb/><hi rend="italic">molestias, nervorum contractiones, benefacit opesthotonicis
<lb/>et canina convulsione affectis, dicitur telramyron,</hi> id est
<lb/>ex quatuor unguentis confectum. ♃ Mellis uncias tres,
<lb/>irini uncias tres, rosacei ℥ iij, cyprini ℥ iij, gleucini uncias
<lb/>tres, cerae uncias tres, terebinthinae uncias iij. Mel
<lb/>seorsum coquitur, quae liquabilia sunt, liquefiunt, et in
<lb/>mortarium conjecta omnia simul contunduntur, laevigantorque
<lb/>et excepta usui sunt. <hi rend="italic">Aliud</hi>. ♃ Cyprini, irini, rosacei,
<lb/>gleucini singulorum heminas vj, cerae Ʒ xxiv, terebinthinae
<lb/>Ʒ viij, mellis Ʒ v j, praeparato ac utitor, ut
<lb/>praedictum est. <hi rend="italic">Aliud vocatur Lexopyreton,</hi> id est <hi rend="italic">febrem
<lb/>finiens.</hi> ♃ Rosacei heminas iv, irini iv, gleucini iv, cyprini
  <lb/>heminas iv, cerae Ʒxij, terebinthinae Ʒ xiv, myrrhae
<lb/>stactae Ʒ iv, mellis cocti Ʒ xvj, conficito ut praedictum
<lb/>est. <hi rend="italic">Aliud ex collectaneis Aprodisei.</hi> ♃ Rosacei
<lb/>heminas iv, irini heminas iv, cyprini heminas iv, cerae
<lb/>Ʒ xij, gleucini heminas iv, adipis anserini Ʒ xij, terebinthinae
<lb/>Ʒ iv, stactae Ʒ iv. opobalsami Ʒ ij, mellis cocti
<lb/>drach. viij, confice superiorum modo. <hi rend="italic">Aliud acopon foe-</hi>
<pb n="13.1014"/>
<lb/><hi rend="italic">tidum dictum ad dictos affectus</hi>. ♃ Cerae drach. octo,
<lb/>terebinthinae drach. octo, galbani drach. sex, guttae ammoniaci
<lb/>drach. sex, olei veteris heminas duas, medullae cervinae
  <lb/>Ʒ viij. Praeparato ad modum praedictum et utitor
<lb/>mero et diluto. <hi rend="italic">Aliud ad omnem nervorum ex consensit
<lb/>dolorem.</hi> ♃ Resinae terebinthinae drach. lvj, cerae drach.
<lb/>xxviij, guttae ammoniaci Ʒ xxxij, galbani drach. xxxij,
<lb/>medullae cervinae drach. xxiv, mellis cocti Ʒ xxiv, olei
<lb/>veteris heminas duas, ammoniacum aceto solvitur. <hi rend="italic">Aliud.</hi>
<lb/>♃ Cerae drach. viginti quatuor, terebinthinae drach. viginti
<lb/>quatuor, galbani Ʒ sex, guttae ammoniaci drach. sex,
<lb/>olei veteris heminas duas, medullae cervinae Ʒ viij, styracis
<lb/>drach. sedecim, praeparato similiter. <hi rend="italic">Aliud.</hi> Cerae Ʒ
<lb/>xxiv, aliter xxviij, terebinthinae Ʒ xvj, galbani Ʒ vj, styracis
<lb/>Ʒ viij, olei veteris heminas duas, mellis heminam
<lb/>j ẞ, medullae cervinae Ʒ viij, falis floris quantum satis est,
<lb/>ammoniacum aceto solve. <hi rend="italic">Aliud. Penesacit ischiadicis et
<lb/>opisthotonicis. Sanat omnem nervorum ex consensu dolorem.</hi>
<lb/>♃ Cerae uncias sex, terebinthinae libram j, guttae
<pb n="13.1015"/>
<lb/>ammoniaci unciam unam, opopanacis uncias duas, galbani
<lb/>℥ ij, medullae cervinae ℥ ij, medullae taurinae ℥ ij, oefypi
<lb/>℥ ij, olei irini heminam j, mellis Ʒ iij, conficito ratione
<lb/>praedicta. <hi rend="italic">Aliud ad vehementes lassitudinum affectus
<lb/>et nervorum contractiones.</hi> ♃ Cerae Ʒ 1. terebinthinae
<lb/>Ʒ xxv, aphronitri Ʒ vj, oefypi Ʒ vj, mellis cocti Ʒ vj,
<lb/>guttae ammoniaci Ʒ vj, medullae cervinae Ʒ vj, galbani
<lb/>Ʒ vj, sevi taurini Ʒ sex, baccarum siccarum tauri Ʒ vj,
<lb/>olei heminam unam, vini marinae expertis heminam unam,
<lb/>praepara sicuti priora. <hi rend="italic">Aliud Ascuntianum inscriptum.</hi>
<lb/>♃ Cerae uncias ij, galbani ℥ iij, nitri uncias tres, terebinthinae
<lb/>liquidae uncias iij, oefypi ℥ij, sevi taurini ℥ i j,
<lb/>olei cyprini ℥ iv, olei melini uncias quatuor, irini ℥ iv;
<lb/>mellis Ʒ iv, olei communis uncias tres, olei veteris uncias
<lb/>quatuor, guttae ammoniaci unciam unam, thuris ℥ j, praeparatur
<lb/>ut alia. <hi rend="italic">Aliud.</hi> ♃ Olei veteris sextarium j ẞ, terebinthinae
<lb/>libram unam, guttae ammoniaci Ʒ ij, cerae selibram,
<lb/>galbani ℥ iij, oefypi uncias duas, thuris unciam
<pb n="13.1016"/>
<lb/>unam, aeruginis ℥ ij, mellis heminas duas, alias uncias iv,
<lb/>medullae cervinae uncias tres, sevi anserini ℥ ij, vini heminas
<lb/>duas, aphronitri uncias duas, confice pro more.
<lb/><hi rend="italic">Aliud chloracopon,</hi> id est <hi rend="italic">acopon viride, succurrit opesthotonicis,
<lb/>eschiadicis, sciatis et tremulis</hi>. ♃ Myrrhae drach.
<lb/>iv, guttae ammoniaci Ʒ iv, thuris Ʒ iv, nitri drach. quatuor,
<lb/>aeruginis drach. iv, opopanacis uncias decem, galbani
<lb/>uncias quatuor, terebinthinae libras duas, cerae libras duas,
<lb/>malabathrini unguenti sextarii dimidium, cyprini sextarii
<lb/>dimidium, aceti quantum sufficit, ammoniacum, myrrham,
<lb/>nitrum dissolvito, jam solutis opopanacem galbanum adjungito,
<lb/>his laevigatis liquata superfundito miscetoque,
<lb/>exceptis utitor. <hi rend="italic">Aliud.</hi> ♃ Myrrhae Ʒ iv, terebinthinae
<lb/>libras duas, cerae drach. ij, guttae ammoniaci, thuris, nitri,
<lb/>aeruginis, singulorum drach. iv, unguenti melini sextarii
<lb/>dimidium, cyprini Ʒ iij, irini uncias tres, olei veteris sextarios
<lb/>tres, opopanacis Ʒ iij, galbani uncias iv, aceti quod
<lb/>sufficit, praepara ut dictum est. <hi rend="italic">Aliud ad diuturnos affectus</hi>
<pb n="13.1017"/>
<lb/><hi rend="italic">valde generosam</hi>. ♃ Cerae minam unam, olei veteris
<lb/>sextarios iv, terebinthinae lib. j, myrrhae ℥ iv, thuris,
<lb/>opopanacis, cucumeris agrestis radicis, aeruginis, nitri
<lb/>singulorum uncias quatuor, piperis albi uncias duas, galbani
<lb/>Ʒ iv, medullae cervinae Ʒ iv, unguenti cyprini ℥ iv,
<lb/>irini unguenti uncias quatuor, unguenti melini ℥ iv, rutae
<lb/>viridis surculorum uncias tres, aceti quod satis est. Cucumeris
<lb/>agrestis radices et rutam cum aceto incoquito,
<lb/>deinde liquorem expressum aridis injicito, laevigata accurate
<lb/>liquatis excspito, ac interdum medicamento syncero,
<lb/>interdum diluto utitor. Hoc autem pro ratione subjectorum
<lb/>affectuum fiet. <hi rend="italic">Aliud Rasu medicamentum confectum.
<lb/>Hoc ipso lessus, quum nervorum resolutione prius tentaretur,
<lb/>servatus est.</hi> ♃ Olei myrtei uncias quatuor, cyprini
<lb/>uncias quatuor, olei veteris lib. j ẞ, atramenti sutorii
<lb/>lib. j ẞ, cerae libram unam, terebinthinae lib. j ẞ, galbani
<lb/>uncias tres, mannae uncias quatuor, opopanacis uncias ij,
<lb/>bryoniae radicis uncias quatuor, aeruginis ℥ iv, aphronitri

<pb n="13.1018"/>
<lb/>℥ iv, piperis ℥ ij, pyrethri ℥ iv, adipis hoedini ℥ vj,
<lb/>euphorbii ℥ vj, aceti quantum falis est. Bryoniam, pyrefurum,
<lb/>cum aceto incoquito, deinde liquorem expressum
<lb/>aridisque probe laevigatis adjectum liquatis excipito, usus
<lb/>ostensus est. <hi rend="italic">Aliud ex castorio solutis et omni diuturno
<lb/>affectui auxiliatur</hi>. ♃ Oefypi uncias tres, medullae cervinae
<lb/>uncias quatuor, terebinthinae uncias tres, guttae
<lb/>ammoniaci uncias duas, galbani uncias duas, castorii uncias
<lb/>duas, piperis albi uncias duas, euphorbii uncias duas,
<lb/>adarces uncias duas, nitri spumae uncias duas, opopanacis
<lb/>uncias duas, olei styracini unciam unam, olei irini uncias
<lb/>ij, olei veteris heminam j, cerae libram unam et diruidiam,
<lb/>componitur aliorum modo. <hi rend="italic">Aliud cujus usus Passus
<lb/>longo tempore paralysi infestatus, etiam ab hoc morbo
<lb/>convaluit</hi>. ♃ Olei myrtei uncias quatuor, melini uncias
<lb/>quatuor, cyprini uncias quatuor, olei veteris selibram,
<lb/>cerae libram unam, terebinthinae selibram, galbani uncias
<lb/>quinque, thuris uncias quatuor, opopanacis uncias duas,
<lb/>aeruginis unctas duas, bryoniae radicis uncias iv, aphronitri

<pb n="13.1019"/>
<lb/>uncias iv, piperis ℥ iij, pyrethri uncias ij, adipis
<lb/>hoedi uncias sex, euphorbii unciam unam, aceti quantum
<lb/>satis est. Compositio hujusmodi medicamentorum communis
<lb/>est. <hi rend="italic">Alia collinitio Podagricorum ac arthriticorum ex
<lb/>sale consecta, toto affectu liberat, usus ejus est quotidie.</hi>
<lb/>♃ Salis inquinati, hoc est ipsius terrae lib. j, aluminis
<lb/>fissilis lib. j, faecis vini ltalici sextarium unum, lapidis Asii
<lb/>floris uncias iv, arida studiose conterito et faece addita
<lb/>accurate laevigato, quibus olei veteris sextarium affundito
<lb/>rursusque condito ac excepto utitor. In aliis descriptionibus
<lb/>melle Attico excipitur. <hi rend="italic">Aliud.</hi> ♃ Salis sordidi uncias
<lb/>iij, aluminis fissilis uncias tres, lapidis Alii floris ℥ iij,
<lb/>thuris semunciam vel uncias sex, myrrhae semunciam vel
<lb/>uncias sex, faecis vini ltalici sextarii dimidium, praeparato
<lb/>uti praediximus. <hi rend="italic">Alia illinitio Patroclo Caesaris liberto
<lb/>composita, levat toto affectu. Ciendum est quotidie et
<lb/>mane ante balneum et post ipsum, ad haec vesperi, sumentes
<lb/>ex medicamento quod satis est, sclventesque opor-</hi>
<pb n="13.1020"/>
<lb/><hi rend="italic">tet pedes inungere et citra conlusionem infricare.</hi> ♃
<lb/>Thuris drach. x, piperis albi drach. x, aphronitri drach.
<lb/>viij, myrrhae Ʒ iv, guttae ammoniaci drach. sex, aceti
<lb/>quantum sufficit, olei cyprini heminam j ẞ. Sicca contunduntur
<lb/>cribroque tenuissimo incernuntur, reliqua aceto dissolvuntur
<lb/>laeviganturque, deinde omnia simul miscentur
<lb/>et tritis cyprinum inditur, exceptis autem utimur. <hi rend="italic">Aliud.</hi>
<lb/>♃ Thuris drach. octo, myrrhae drach. octo, guttae ammoniaci
<lb/>drach. octo, aluminis scissilis, piperis albi singulorum
<lb/>drach. octo, nitri Ʒ viij, aceti quod satis est, olei cyprini
<lb/>hemiuassij, cerae selibram. Quae liquari possunt, liquefiunt
<lb/>et tritis adjiciuntur. <hi rend="italic">Aliud Neapoltlae medicamentum
<lb/>isohiadicis, arthriticis et podagricis confectum, toto
<lb/>affectu liberat</hi>. ♃ Thuris ℥, duas, piperis albi ℥ ij, guttae
<lb/>ammoniaci ℥ ij, myrrhae Ʒ i j, lapidis Asii floris Ʒ ij, aluminis
<lb/>fissilis uncias duas, nitri Ʒ ij, centaurii succi Ʒ ij,
<lb/>faecis vini Italici sextarium j, olei cyprini, laurini, myrtei,
<pb n="13.1021"/>
<lb/>styracini, cerae singulorum lib. j, terebinthinae selibram,
<lb/>galbani unciam unam, opopanacis semunciam, liquata tritis
<lb/>miscentur. <hi rend="italic">Aliud. Domitio Nigrino compositum, quod toto
<lb/>affectu liberat.</hi> ♃ Myrrhae stactae uncias duas, thuris
<lb/>uncias duas, guttae ammoniaci unciam unam, nitri rubri
<lb/>vel falis sordidi uncias duas, aluminis fissilis uncias duas,
<lb/>sapidis Asii floris uncias duas, colocynthidis partis interioris
<lb/>uncias duas, mandagorae succi uncias duas, mellis
<lb/>uncias duas, euphorbii uncias duas, unguenti crocini usicias
<lb/>sex, melini uncias sex, styracini uncias sex, malabathrini
<lb/>uncias sex, laurini uncias sex, gleucini uncias sex,
<lb/>hedychroi uncias sex, amaracini uncias sex, adipis vituli
<lb/>marini uncias sex, hujus penuria utendum est medulla
<lb/>cervi vetustissima, cerae libram unam, galbani unciam
<lb/>unam, terebinthinae selibram, opopanacis semunciam, faecis
<lb/>vini ltalici sextarium unum, praeparato quemadmodum
<lb/>supra dictum est. Hac confectura utendum post podarcem,
<lb/>cui titulus est Pompeji pretiosa, Sabernio Valenti
<pb n="13.1022"/>
<lb/>compositam. <hi rend="italic">Medicamentum ex populo, benefacit eschiadicis,
<lb/>arthriticis, solutis, tremulis, valet item ad usum
<lb/>quotidianum</hi>. ♃ Populi nigrae surculorum minam unam,
<lb/>cucumeris agrestis radicis lib. iv, cassiae fistulae libras
<lb/>duas, unguenti crocini libras ij, croci uncias tres, vini
<lb/>odori sextarios duodecim, olei fabini sextarios decem,
<lb/>sampsuchi lib. quatuor, cerae lib. iv. Surculos populi diligenter
<lb/>contusos in vase duplici unguentario contineto, ac
<lb/>his sampsuchum cuc.umerisque radices in crassiora frusta
<lb/>concisas adjicito, his vinum superfundito, omnisque diebus
<lb/>novem macerari sinito, sequenti die oleum adjiciatur,
<lb/>et rursus accurate tunsa igne non acri incoquito. Postea
<lb/>liquori expresso, ceram derasam et medullam laevem faclam
<lb/>indito, igni imposita coquito. Ubi liquata suerint, ab
<lb/>igne tollens, crocinum adjungito movetoque continue.
<lb/>Crocinum vero laeve factum, terrestris testudinis sanguine
<lb/>excipito, ut olei veteris crassitudinem habeat. Porro jugnlatur
<lb/>testudo, juxta claviculam arundine utrinque transfixa.

<pb n="13.1023"/>
<lb/>Liquata croco injecta rursus tundito, exceptisque
<lb/>utitor. Medicamentum toto affectu levat. Multo autem
<lb/>praestantius evadit, si testudinis sanguinem copiosum recipiat.
<lb/><hi rend="italic">Aliud valet ad molestias ex perfrictione et contusiones
<lb/>ex ictibus</hi> ♃ Populi nigrae surculorum minam j,
<lb/>cucumeris agrestis radicis libras iv, cassiae fistulae lib. ij,
<lb/>medullae cervinae lib. ij, croci lib. iij, vini odorati sextarios
<lb/>xij, olei libras x, sampsuchi lib. iv, cerae lib. iv,
<lb/>sanguinis terrestris testudinis quantuncunque indideris medicamentum
<lb/>juvabis, praepara modo praedictorum. <hi rend="italic">Aliud
<lb/>acopon diaphrynon</hi>, id est ex rubetis ranis, <hi rend="italic">hoc escis vir
<lb/>Xysticae</hi>, id est jaculator, <hi rend="italic">et acopo et malagmate a toto
<lb/>affectu convaluit.</hi> Confectio ita habet. su Olei veteris fabini
<lb/>lib. iij, cucumeris agrestis radicis lib. iij, cerae lib. iij,
<lb/>apochymatis lib. iij, adipis suillae veteris lib. iij, ranas
<lb/>rubetas magnas numero tres, vel si hae non sint, parvas v,
<lb/>medullae cervinae Ʒ iij, aphronitri ℥ iij, sulfuris vivi ℥ iij,
<lb/>olei laurini ℥ iij, olei irini ℥ iij, unguenti malabathrini
<pb n="13.1024"/>
<lb/>lib. j, sampsuchi lib. j. Radices in crassiora frusta sectas
<lb/>ac in oleum stmul cum sampsucho conjectas supra prunas
<lb/>incoquito, ubi radices inaruerint, humorem exprimito,
<lb/>radices quidem et sampsuchum abjicito, ranas in sportulam
<lb/>textam imponens huj usque oras consuens et oleo
<lb/>expresso committens, rursus vas coopertum igni supraponito,
<lb/>ubi jam satis magnum temporis spatium intereeflerit,
<lb/>ut ranae illiquatae fuerint, sportula deposita humore
<lb/>expresso abj iciatur, reliquo oleo liquata indito, movens
<lb/>continuo, postremo medullam et galbanum adj ungito, postquam
<lb/>soluta fuerint, ab igne tollito, ac modice refrigerari
<lb/>permittens, arida tunsa ac tenuissimo cribro secreta inspergito
<lb/>movens assidue, in mortarium demissis iterumque
<lb/>tunsis malabatlnini unguenti libram unam et dimidiam
<lb/>adj ungito et rursus tundite, excepta vase plumbeo, nudique
<lb/>obturato, ut nihil perspiret servato. Uteris medicamento
<lb/>interdum ut malagmate, facta morbi declinatione,
<pb n="13.1025"/>
<lb/>interdum ut intuitione. Nam medicamenti, quod satis est
<lb/>capientes solventesque unguento, ut cerati humidi spissitudinem
<lb/>habeat utimur. <hi rend="italic">Aliud Hallei confectum medicamentum,
<lb/>in quo versans Halieus, quum affectu adeo infostaretur
<lb/>ut corpore distorto esset, usurpabat, et toto malo
<lb/>liberatus est. Data est confectio Valerio Paulino.</hi> Habet
<lb/>autem in hune modum. ♃ Olei fabini lib. iij, populi nigrae
<lb/>surculorum libram unam, quum non adsint surculi
<lb/><hi rend="italic">sampsucho</hi> uti oportet, duas ipsius partes abicientes. Habet
<lb/>autem et sampsuchi lib. j, cyprini lib. j, irini lib. j, mastiches
<lb/>lib. j, myrrhae stactae selibram, cerae trientem, apochymatis
<lb/>libras tres, adipis suillae pinguis Iib. iij, fossuris
<lb/>vivi uncias tres, nitri spumae ℥ iij, galbani Iib. iij, medullae
<lb/>cervinae ℥ iv, testudinum terrestrium x, sanguis
<lb/>immittendus est medicamento praeparato .et jam trito.
<lb/>Porro conficiendum est, uti dictum est. In usu medicamenti
<lb/>Iib. j, auferentes, opobalsami uncias tres, unguenti malabathrini

<pb n="13.1026"/>
<lb/>unciam unam, condimenti gratia illi indere convenit.
<lb/>Hoc in quotidianos usus ita praeparatur. <hi rend="italic">Aliud id
<lb/>ipsum Haliei, a Valerio Paulino aliter confectum.</hi> ♃ Cerae
<lb/>libras tres, cucumeris agrestis radicis libras tres, apocbymatis
<lb/>libras tres, adipis suillae pinguis libras tres, olei
<lb/>sabini libras tres, cyprini lib. j, snsini lib. j, crocini libram
<lb/>unam, mastiches lib. j, stactae selibram, medullae
<lb/>cervinae Iib. j ẞ, galbani lib. j ẞ, rubetas quinque, fiampfucbi
<lb/>vel populi nigrae surculorum libras tres, sulfuris
<lb/>ignem non .experti ℥ iij, aplnonitri uncias tres, testudinum
<lb/>plurium sanguinem, conficito quemadmodum praedixi.
<lb/><hi rend="italic">Aliud Pluvii Clementis consectum medicamentum. Hujus
<lb/>usas novimus homines toto corpore distortos a podagra
<lb/>chiragraque adeo convaluisse, ut citra noxam obambularent</hi>.
<lb/>♃ Olei sabini lib. xij, cucumeris agrestis radicis lib.
<lb/>xij, cerae libram unam, terebinthinae lib. j, medullae cervinae
<lb/>libram unam, galbani lib. j, ranas numero sex.
<lb/>Oleum dividimus et seorsum in eo ranas, seorsum item
<pb n="13.1027"/>
<lb/>radices incoquito, deinde liquore pereolato, ad medicamenti
<lb/>confectionem utimur. Medicamentum autem acopi
<lb/>usum praestat, Valerio Paulino scripturae hunc in modum
<lb/>adjiciente, <hi rend="italic">sampsuchi</hi> lib. j ẞ, unguenti crocini libram
<lb/>unam, malabathrini libram unam, opobalfami uncias tres,
<lb/>testudinum x, sanguinem, medullae cervinae libras duas,
<lb/>galbani lib. ij, adipis suilli veteris libras tres, apochymatis
<lb/>libram unam, cerae lib. iij ẞ, sulfuris vivi unciam unam,
<lb/>aphronitri ℥ iv, rubetas tres, testudinum xv. Sanguinem,
<lb/>et loco crocini fyriaci lib. j, sampsuchi lib. j ẞ, ponitur,
<lb/>superiorum modo praeparatur. <hi rend="italic">Aliud Pompejo Sabini.
<lb/>Polyteles</hi>, id est <hi rend="italic">pretiosum, inscribitur. Aburnio Valenti
<lb/>praeparatum fuit. Dtile est isohiadicis, arthriticis, podagricis,
<lb/>tremulis et ad omnem nervorum dispositionem.</hi>
<lb/>Compositio talis est. ♃ Sampsuchi lib. ij, foenigraeci lib. ij,
<lb/>meliloti lib. j, rorifmarini lib. j ẞ, brathyos lib. j ẞ, cachryos
<lb/>lib. j, cyperi lib. j, abrotoni lib. j, cardamomi felibram,
<lb/>baccarum lauri selibram, vini odorati sextarios
<pb n="13.1028"/>
<lb/>xxiv, unguenti irini lib. xv, cyprini lib. ij, laurini, glencini,
<lb/>malabathrini singulorum lib. ij, syriaci lib. ij, cerae
<lb/>libras duas, terebinthinae libram unam, galbani uncias duas,
<lb/>opopanacis uncias tres, guttae ammoniaci purgatae uncias
<lb/>quatuor, piperis longi, nitri rubri, lapidis Asii floris, colocynthidis
<lb/>partis interioris, aluminis fissilis, singulorum uncias
<lb/>quatuor, thuris Ʒ iv, centaurii uncias quatuor, mandragorae
<lb/>succi, myrrhae stactae, mellis cocti, singulorum
<lb/>uncias quatuor, rubetas ranas magnas numero vj, testudinum
<lb/>terrestrium x. sanguinem. Medicamentum varie
<lb/>componitur. Aromatica siccaque crassius contusa, vasique
<lb/>duplici unguentario intecta, vino superfuso, triduum macerari
<lb/>permittimus. Quarto die vino, quantum satis est,
<lb/>ablato, guttam ammoniaci thus, galbanum et opopanacem
<lb/>imbuimus et reliquos succos, haec dissoluta laeVigamus,
<lb/>quibus factis laevinus tunsa, crihrataque alumen, nitrum
<lb/>rubrum, colocynthidem, lapidis Asii florem, piper et reliqua
<lb/>arida immittimus simulque terimus, his myrrham,
<pb n="13.1029"/>
<lb/>stacten et mel adjicimus. Sic jam praeparatis omnia liquida
<lb/>his, quae in vino macerantur assundito, igni superposita
<lb/>coquito movens continue. Ubi bona vini pars consumpta
<lb/>fuerit humorem exprimito, cui ranas imponens,
<lb/>sicut supradictum est, incoquas et tune liquida adjicias.
<lb/>Haec liquata ab igne deponens, laevigatis indes ac rursus
<lb/>tundes, exceptis utitor. <hi rend="italic">Aliud acopon metaspncrlticum,
<lb/>auxiliatur isohiadicis, arthriticis, solutis et tremulis. Flebatur
<lb/>Fultus secundus, diuturnos affectus demolitur, capile
<lb/>dolentes adjuvat.</hi> ♃ Adarces uncias duas, myrrhae
<lb/>stactae uncias duas, aphronitri uncias duas, euphorbii, opobalsami,
<lb/>singulorum uncias duas, Ilyracini unguenti libram
<lb/>unam. Arida tunde cribraque, his myrrham stacten et
<lb/>opobalsamum adjice, denuo tusa styracino excipe. Ac intardum
<lb/>merum, interdum alteri mixtum usui est medica-.
<lb/>mentum, coctionem quoque adjuvat. <hi rend="italic">Aliud. Crphito caule
<lb/>positum quo usus thoracis affectu molesto et jam inveterato
<pb n="13.1030"/>
<lb/>liberatus est</hi> ♃ Adarces uncias duas, myrrhae
<lb/>stactae uncias ij, aphronitri uncias tres, euphorbii unciae
<lb/>dimidium, alias uncias sex, malabathrini unguenti libram
<lb/>unam, foliati Romanis dicti selibram, cerae uncias duas,
<lb/>opobalsami uncias duas. Praepara pro more. <hi rend="italic">Aliud Nea^
<lb/>positae, quod Agrippae compositum fuit.</hi> ♃ Adarces ablatis
<lb/>arundinibus uncias tres, euphorbii ℥ ij, aliter vj,
<lb/>aphronitri ℥ iij, stactae ℥ iij, opobalsami Ʒ iij, unguenti
<lb/>malabathrini primi lib. j, foliati primi lib. ẞ, hedychroi
<lb/>lib. ẞ, crocini lib. ẞ, nardi Asianae Tbyatirenae primae
<lb/>selibram, cerae uncias tres, conficito pro more. <hi rend="italic">Aliud.
<lb/>Myracopon regium ad inveteratos affectus, item coctionem
<lb/>adjuvat</hi>. ♃ Calami aromatici uncias tres, carpobalfami
<lb/>uncias tres, amomi ℥ iij, cardamomi uncias tres,
<lb/>junci floris iij, cassiae rosam spirantis uncias tres, meliloti
<lb/>℥ iij, sampsuchi uncias iij, brathyos uncias tres, foenigraeci
<lb/>uncias Ares, cyperi uncias tres, nardi ℥ iij, piperis
<lb/>albi uncias tres, myrrhae troglodyticae, euphorbii,
<pb n="13.1031"/>
<lb/>adarces, nitri singulorum selibram, vini Falerni sextarios
<lb/>sedecim, unguenti malabathrini primae consectionis libras
<lb/>duas, nardi primae compositionis libram unam, foliati
<lb/>primi libram unam, opobalsami lib. j, crocini lib. j, styracini
<lb/>primi libram j, amygdalini libram unam, commageni
<lb/>libram j, gleucini libram unam, irini lib. j, hedychroi
<lb/>libras duas, amaracini primi libras ij, coque .unguenti
<lb/>modo. Valde bonum medicamentum est, Celeri
<lb/>Primipilario compositum est, benefacit ischiadicis, arsurisicis,
<lb/>solutis, tremulis, valet ad convulsa ruptaque, item
<lb/>ad scirrhosos viscerum affectus et concoctiones juvat ventriculi
<lb/>orificio et dorso illitum. <hi rend="italic">Aliud compositum Aquiliae
<lb/>Secundillae.</hi> ♃ Euphorbii, opobalsami, myrrhae stactae
<lb/>singulorum uncias duas, nitri spumae Ʒ iij, cerae Ʒ iij,
<lb/>unguenti malabathrini lib. j, foliati selibram, crocini sciibram,
<lb/>nardi unguenti selibram, hedychroi selibram, amaracini
<lb/>selibram. Confice quo dixi modo. Haec quidem sussistebant.
<lb/>Etenim Asclepiades confecturas ipsorum et usus
<pb n="13.1032"/>
<lb/>accurate scripsit, Andromachus autem ut solet negligentius,
<lb/>neque ad quid eorum singula valeant indicans, sed nobis
<lb/>conjiciendum relinquens, nam ceu ad artis peritos praescriptiones
<lb/>semper conscripsit. Verum quoniam nonnulla
<lb/>acopa invicem sibi similia, in symmetriis discrepant, ideo
<lb/>haec quoque apposui, quod lectores ex iis quae Asclepiades
<lb/>docuit, de iis simul ratiocinari queant, cujusmodi
<lb/>acopa quibus affectibus potissimum conducant. Dicemus
<lb/>autem et nos, ubi universales quosdam sermones de ipsis
<lb/>retulerimus, unde accuratiore via ac ratione ad eorundem
<lb/>usus, qui mentem dicendis adhibebunt perveniet.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="13">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="13">Cap. XIII.</num> <hi rend="italic">Quae Andromachus acopa scripserit</hi>.</label>
 <lb/><hi rend="italic">Acopum viride Hallei.</hi> ♃ Cerae terebinthinae, olei veteris
<lb/>singulorum lib. j ẞ, aphronitri ℥ iv, galbani uncias iij,
<lb/>aeruginis rasae ℥ iij, opopanacis ℥ vj, guttae ammoniaci
<lb/>℥ iij, mannae ℥ iij, aceti uncias ij, melini ℥ ij, cyprini ℥ ij,
<lb/>irini uncias ij, sevi caprini unciam unam. <hi rend="italic">Aliud acopum
<lb/>bonum.</hi> Cerae libras sedecim, aphronitri drach. octo,
<pb n="13.1033"/>
<lb/>baccas lauri numero viij, piperis albi Ʒ j, crocomagmatis
<lb/>quantum sufficit, medullae cervinae Ʒ ij, myrrhae Ʒ j, cerae
<lb/>Ʒ j, vini rhodiaci Ʒ j, aceti parum aridis adjicitur.
<lb/><hi rend="italic">Aliud Bassi Stoici.</hi> ♃ Cucumeris agrestis radicis libram
<lb/>unam, castorii uncias duas, medullae cervinae uncias sex,
<lb/>olei veteris lib. ij, cerae libram unam, aphronitri uncias
<lb/>tres, baccarum lauri sextarios duos, rutae viridis fasciculum
<lb/>manipularem, rorifmarini tantundem, olei sabini veteris
<lb/>libras decem. Radices et herbae oleo incoquuntur,
<lb/>deinde exprimuntur, postea liquata superfunduntur. <hi rend="italic">Aliud.</hi>
<lb/>♃ Opopanacis Ʒ j, resinae Ʒ j, resinae pityinae lib. ij, cerae
<lb/>lib. j, guttae ammoniaci uncias vj, oefypi ℥ ij, olei
<lb/>veteris sextarium unum et dimidium, salis floris Ʒ i j. <hi rend="italic">Aliud.</hi>
<lb/>♃ Cerae lib. j, medullae cervinae ℥ ij, unguenti babylonn
<lb/>lib. j, hedychroi lib. j, stactae lib. j, malabathri ℥ j, nardi
<lb/>unciam unam, opobalsami ℥ vj. In marina vel muria medullam
<lb/>liquato, liquabilia curata simul committito, postremo
<lb/>opobalsamum, at si liquidum sit acopon plus cerae indito.

<pb n="13.1034"/>
<lb/><hi rend="italic">Aliud acopon Quadrati</hi>. ♃ Irini unguenti unciam
<lb/>unam, cerae ℥ j, cyprini ℥ j, laurini Ʒ j, olei veteris Ʒ iij,
<lb/>terebinthinae ℥ j, medullae cervinae ℥ j, oesypi ℥ j, piperis
<lb/>℥ j, nitri Ʒ i v, sulfuris ignem non experti Ʒ i v, pyreflui
<lb/>Ʒ iv, mellis ℥ j, liquata siccis miscentur. <hi rend="italic">Aliud
<lb/>acopon foetidum.</hi> ♃ Terebinthinae Ʒ lvj, cerae drach.
<lb/>xxviij, oesypi Ʒ vj, mellis Ʒ vj, medullae cervinae Ʒ vj,
<lb/>guttae ammoniaci drach. sex, galbani Ʒ vj, aphronitri Ʒ vj,
<lb/>interdum opopanacis Ʒ vj, baccarum lauri Ʒ vj, olei veteris
<lb/>sextarium j, vini heminas ij, quidam castorii Ʒ iij, addunt.
<lb/><hi rend="italic">Aliud ex sampsucho.</hi> ♃ Cerae lib. j; olei omphacini
<lb/>sextarios iij, sampsuchi sextarium j, soenigraeci sextarium
<lb/>unum, vini veteris sextarios iv, malvae fasciculum,
<lb/>mereurialis fasciculum, cucumeris agrestis radices. <hi rend="italic">Aliud,
<lb/>ut Antimachus</hi>. ♃ Sampsuchi novi, rorismarini, aspalathi,
<lb/>brathyos, id est, herbae sabinae, soenigraeci, singulorum
<lb/>sextarios duos, cerae libram j, Vini veteris sextarios tres,
<lb/>gleucini sextarios tres. <hi rend="italic">Aliud a Philocle acceptum.</hi> U
<pb n="13.1035"/>
<lb/>Olei decocti permultum radicum cucumeris agrestis sextanos
<lb/>tres, cerae minam j, terebinthinae minam j, medullae
<lb/>cervinae Ʒ xxv, adipis anserini Ʒ xxv, galbani Ʒ xij ẞ,
<lb/>sampsuchi sextarium j, rosismarini sextarium j. Haec postrema
<lb/>cum vino odorato tum laevigantur tum miscentur,
<lb/>fit autem et malagma cera copiosiore injecta. <hi rend="italic">Aliud acopon
<lb/>confectum, ut Aphrodas.</hi> ♃ Aphronitri drach. tres,
<lb/>piperis grana quadraginta et longi totidem, thuris drach.
<lb/>xvj, his tritis vini odori Chii vel Rhodii heminam superfundito,
<lb/>mellis drach. ix, deinde in patella liquato cerae
<lb/>tyrrhenicae drach. xxij, sevi taurini drach. xlij. <hi rend="italic">Aliud,
<lb/>quod erat Asphalarthesih</hi> ♃ Crocomagmatis drach. iv,
<lb/>medullae cervinae drach. xij, oesypi drach. vj, adipis auferini
<lb/>vel suilli drach. xij, terebinthinae Ʒ xij, irini drach.
<lb/>xviij, cyprini, gleucini, singulorum drach. xviij. Mel liquatur
<lb/>deinde siccis admiscetur, ac ubi simul cum^ his
<lb/>quae in mortario sunt, laevigaveris in usus condes. <hi rend="italic">Aliud
<lb/>acopon barbaricum ex euphorbio, ad isohiadicos. aliaque
<lb/>multa</hi>. ♃ Opopanacis ℥ j, Tyrrhenicae unciam j, terebinthinae

<pb n="13.1036"/>
<lb/>℥ ij, galbani unciam j, guttae ammoniaci unciasij,
<lb/>euphorbii uncias ij, castorii ℥ ij, piperis albi uncias
<lb/>ij, medullae cervinae ℥ iv, oesypi uncias iv, Innuestridis
<lb/>unciae ẞ, styracini, laurini, amaracini, singulorum
<lb/>uncias tres, olei veteris sextarios duos, hedychroi uncias
<lb/>sex, praeparato utitor, valet ad desperatos nervorum asfectus,
<lb/>item proprie ad ischiadicos. <hi rend="italic">Aliud acopon, quo
<lb/>Aruntius Aquila curatus est, benejacit isohiadi omnique
<lb/>nervorum dissensioni.</hi> ♃ Opopanacis uncias ij, galbani un..
<lb/>cias j, terebinthinae uncias i), piperis albi, castorii, utriusque
<lb/>uncias ij, oesypi Ʒ i v, cassiae uncias iv, medullae
<lb/>cervinae uncias iv, cerae lib. j, styracini ℥ vj, irini uncias
<lb/>sex, laurini uncias vj, olei veteris lib. j, euphorbii uncias
<lb/>duas, guttae ammoniaci uncias ij. Euphorbium cum pauco
<lb/>melle misceto. <hi rend="italic">Aliud acopum Clyti ut Philoxenus granimaticus.</hi>
<lb/>♃ Cerae lib. ij, guttae ammoniaci lib. j, galbani
<lb/>lib. j ẞt styracis libram j, bdellii lib. j, myrrhae uncias
<lb/>duas, thuris uncias ix, oesypi Attici lib. j, propolis lib. j,
<pb n="13.1037"/>
<lb/>resinae terebinthinae lib. j, olei veteris lilu ij, cyprini,
<lb/>irini unguenti, amygdalini, singulorum lib. ij, syriaci lib.
<lb/>iij, opopanacis libram j, praepara. <hi rend="italic">Aliud acopon viride,
<lb/>ut Clemens Sertorius quo utor.</hi> ♃ Aeruginis rasae uncias
<lb/>sex, resinae srictae uncias quatuor, olei myrtei lib. j, lenv
<lb/>tiscini libram unam, olei veteris lib. j, laurini lib. ij, syxiaci
<lb/>libram j, gleucini libras tres, adipis agnini uncias
<lb/>tres, cerae ponticae libras tres, galbani libram j, myrtei
<lb/>tenerorum foliorum, rutae foliorum viridium, rorismarini
<lb/>viridis, lauri foliorum tenerorum, singulorum uncias sex,
<lb/>herbae saluiae selibram, viridia tunduntur et oleis per
<lb/>noctem et diem macerantur, deinde cum liquabilibus incoquuntur,
<lb/>quum ab igne deposueris, aerugo inditur, pereolata
<lb/>reponuntur, facit ad omnem nervorum laborem.
<lb/><hi rend="italic">Aliud acopon calefaciens, ut Castus ad diuturnos affectus
<lb/>et convulsiones.</hi> ♃ Pysselaei sextarium unum, syriaci nuguenti
<lb/>tantundem, iridis lllyricae parem modum, terebinthinae
<lb/>Iib.j, axungiae lib. j, rasurae navalis unciam unam.
<pb n="13.1038"/>
<lb/>Incoquito ruta viridi movens. <hi rend="italic">Aliud acopon Orionis pexoris
<lb/>bonum</hi>, ♃ Cerae lib. vj, propolis lib. v, iridis Illyricae
<lb/>lib. iv, terebinthinae lib. iv, opopanacis lib. iij, olei
<lb/>veteris lib. iv, galbani lib. ij, olei lentiscini lib. iij, myrtei
<lb/>lib. iij, guttae ammoniaci lib. j, medullae cervinae lib. iij,
<lb/>oefypi libras sex, baccarum lauri libram unam, styracini
<lb/>libras tres, amygdalini lib. iij, sevi vitulini libras tres et
<lb/>leonini libram j ẞ, opobalfami libram j ẞ. Praeparato diligenter.
<lb/><hi rend="italic">Aliud myracopon bonum.</hi> ♃ Malabathri, hedychroi,
<lb/>nardi crocini babylonii, singulorum selibram, stactae
<lb/>uncias sex, opobassami uncias vj, cerae uncias sex, commageni
<lb/>uncias sex, aloes uncias duas, mellis uncias iij,
<lb/>conficito. <hi rend="italic">Aliud myracopon quo utor.</hi> ♃ Cerae candidae
<lb/>℥ ij, adipis anserini odoramentis conditi unciam unam,
<lb/>sevi taurini odoramentis conditi ℥ j, adipis leonini odoramentis
<lb/>conditi ℥ ij, crocodili odoramentis conditi ℥ j, medullae
<lb/>cervinae unciam j, salis ammoniaci uncias ij, psperis
<lb/>albi ℥ ij, thuris ℥ j, cinnamomi uncias iij, aphronitri
<pb n="13.1039"/>
<lb/>uncias j, iridis lllyricae sextarios iij, nardi unguenti sextarium
<lb/>j, malobathri Alexandrini sextarios ij, stactae libras
<lb/>duas, syriaci crocini libras ij, mellis lib. iv, opobalsami
<lb/>sextarium ij, commageni libras duas. Parato uti novisti.
<lb/><hi rend="italic">Aliud myracopon.</hi> ♃ Cerae Tyrrhenicae ℥ vj, ammoniaci
<lb/>℥ iv, euphorbii lib. iv, piperis albi uncias iv, limnistridis
<lb/>uncias iv, magmatis malabathri uncias sex, opobalsami
<lb/>lib. j, malabathri lib. j, stactes uncias sex, foliali uncias
<lb/>sex, nardi libras tres.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="14">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="14">Cap. XIV.</num> <hi rend="italic">Gleucini mustei unguenti confectiones</hi>.</label>
 <lb/><hi rend="italic">Gleucini confectio juxta Andromachum.</hi> Post praedicta
<lb/>acopa Andromachus gleucini consectionem descripsit, non
<lb/>male ipsa acopis unguentis adjungens, quippe ad dolorem
<lb/>lassitudinemque tollendam longe est accommodatissimum.
<lb/>Traditur autem ab eo sic ad verbum. <hi rend="italic">Gleucini confectio
<lb/>qua utor</hi>. ♃ Myrrhae lib. ij, nardi Indicae libras duas,
<lb/>costi .lib. iij, styracis lib. j, bdellii, sampsuchi, xylobasc
<lb/>fami, lentisci, cardamomi, spathae, iridis lllyricae, mifyos,

<pb n="13.1040"/>
<lb/>asari, singulorum libras duas, meliloti lib. j, nardi
<lb/>celticae libram j, aspalathi, calami, singulorum festinam,
<lb/>aristolochiae longae lib. j ẞ, rorifmarini seminis sextarios
<lb/>duos, thuris lib. iij, cassiae libras tres, foenigraeci sextarios
<lb/>ij, sphagni lib. duas, amomi libras duas, corticis thuris
<lb/>libram unam, rosarum siccarum libras duas, brathyos
<lb/>uncias sex, foeniculi libras duas, balsami fructus libras
<lb/>duas, croci uncias iij, baccarum lauri lib. j, piperis albi
<lb/>lib. j, opobalsami uncias iij, malabathri foliorum lib. ij,
<lb/>nucleos pineos viridis ij, rutae viridis uncias ij, falis ammoniaci
<lb/>drach. iv, nitri Ʒ iv, vini veteris sextarios xij,
<lb/>musti boni fictilia ij ℥, olei veteris lib. v, praeparato diebus
<lb/>quadraginta. Haec praefatus Andromachus non adhuc
<lb/>confectionis modum, sicut Crito adjecit. Insuper quot libris
<lb/>ltalicis fictile, aut sextariis aestimet silentio praeteriit.
<lb/><hi rend="italic">Gleucini confectio Critonis in secundo de Ornatu.</hi> Crito
<lb/>ad libri calcem, gleucini conjecturam his verbis tradidit.
<pb n="13.1041"/>
<lb/><hi rend="italic">Gleucinum vim habet calefactoriam ac remittentem. Ad
<lb/>uteri affectiones et nervorum fompathiam</hi>. Hujus contectiones
<lb/>multae sunt, quae vero simplex dicitur hune in
<lb/>modum habet. ♃ Musti recentis uvae maroneae metretam
<lb/>in vas stanneum conjectam supra prunas incoquito, ac
<lb/>ubi ter quater ve efferbuerit, metretam in fictile demissam
<lb/>soli exponito, olei omphacio: congios sex addito, lentisci
<lb/>minas sex, alii minae dimidium, nardi par, calami par,
<lb/>aspalathi par pondus, palmae elatae minam unam, cyperi
<lb/>minam unam, cardamomi octavam minae partem, amomi
<lb/>tantundem, meliloti uncias v, sint autem omnia laevia,
<lb/>deinde diebus octo commovens mustumque repurgans utitor.
<lb/><hi rend="italic">Gleucini confectio secundum Dioscoridem libro primo
<lb/>de materia. Scripsit autem Dioscorides in hanc feutentiam</hi>.
<lb/>Gleucinum simplex componitur ex oleo omphacino,
<lb/>lentisco, nardo Celtica, calamo, spatha, aspalatho, meliloto,
<lb/>costo et musto, vinaceis vasi, quod aromata, vinum et
<pb n="13.1042"/>
<lb/>oleum continet, circumdatis xxx. diebus singulis his movetur,
<lb/>postea expressum unguentum reponitur. Facultatem
<lb/>habet calefaciendi, emolliendi et laxandi, benefacit rigoribus
<lb/>nervorum uterique cunctis affectibus, omni acopo
<lb/>efficacius est, ut quod emolliat. <hi rend="italic">Gleucini confectio ut Heras</hi>.
<lb/>Quoniam Heras Gleucini confectionem luculentius
<lb/>ipsis juxta finem operis medicamentarii edocuit, illius
<lb/>quoque praescriptionem ad verbum ita subjuncturus sum.
<lb/><hi rend="italic">Olei Gleucini compositio ad perfrictiones et nervorum
<lb/>vitia potissimum, juvat opesthotonicos et emprosthotonicos,
<lb/>oleo puro lana irrigua locis affectis injecto</hi>. ♃ Olei Venefrani
<lb/>libras ducentas octo, alias cl, vini Falerni veteris
<lb/>odorati sextarios triginta, musti aminaei sextarios centumocto,
<lb/>helenii libras duodecim, spathae libras quinque,
<lb/>aspalathi libras quinque, hedyfari libras duas ẞ, artemisiae
<lb/>maternae libras ij ẞ, cyperi libras duas, myrrhae libras
<lb/>tres, alii libram j, piperis albi libras ij ẞ, junci odorati
<lb/>vel musci libras duas et dimidiam, xylobalfami libras ij ẞ,
<pb n="13.1043"/>
<lb/>aristolochiae longae libram unam et uncias tres, siccorum
<lb/>myrti foliorum unciam unam, rorismarini sicci uncias
<lb/>quinque, foliorum lauri siccorum uncias duodecim, bdellii
<lb/>Iib. ij ẞ, iridis Illyricae lib. ij ẞ, styracis libram j, uncias
<lb/>tres, cassiae siccae lib. j, uncias tres, ladani libram unam,
<lb/>uncias tres, cardamomi libram unam, uncias iij, croci lib.
<lb/>j ℥, iij ẞ, balsami fructus lib. ij ẞ, thuris lib. v, crocomagmatis
<lb/>lib. v, panacis lib. j ℥ iij, calami aromatici lib. v,
<lb/>asari lib. ij ẞ, cassiae nigrae libras duas et dimidiam,
<lb/>amomi uvae libram j, uncias tres, junci floris libras v,
<lb/>costi libras quinque, uncias tres, nardi Celticae libras
<lb/>quinque, meliloti libram unam ℥ tres, sampsuchi lib. j ℥
<lb/>iij, rosarum siccarum lib. j ℥iij, soenigraeci librae dimidium,
<lb/>vel lib. ij ẞ, opobalsami vascula v, malabathrii nugueuti
<lb/>lib. j. Arida tunduntur et rariore cribro incernuntur
<lb/>vinoque macerantur, bdellium etsi aridum non fuerit
<lb/>et ipsum contunditur, sin pingue extiterit vino ipsum in
<lb/>pila confundendo solvitur. Haec in vas exiguum unguentarium

<pb n="13.1044"/>
<lb/>stanneumque consecta, sed ita ut nihil exspiret
<lb/>opertum, diebus duodecim et duodecim noctibus sinuntur,
<lb/>mustum vero cum his permaneat, uva pure expressa, ut
<lb/>nihil roris contineat. Porro mustum in magnum ahenum
<lb/>condito, ut etiam fervori ipsius locus sit, omnia in vino
<lb/>macerata adjiciuntur. Oleum vinumque bis de spatha un,
<lb/>guentaria ad horam agitantur, spatha vero accurate detergatur,
<lb/>ne id quod acidum factum ei adhaeret medicamentum
<lb/>offendat, dum rursus immittitur. Praeparetur an
<lb/>tem vas operculo et desuper plusculis centonibus accurate
<lb/>circundetur, vasi subsit restis. Quum jam dies quindecim
<lb/>praeterierint, ammoniacum et ipsum amomum inditur crassius
<lb/>contusum. At triginta dies duplici vase supra prunas
<lb/>duas vel tres fervere unguentum permittendum est, opobalsamo
<lb/>adjecto. Vase autem deposito ac modice refrigerato
<lb/>unguentum defundere, reliqua sportulis ut sunt calida exprimere
<lb/>oportet, primum manibus, deinde prelo molientes
<pb n="13.1045"/>
<lb/>aliquid unguenti gratia in ipsum malabathrum conjicere,
<lb/>si unguentum in calente aqua susum immittamus, item
<lb/>spatha permovere, ut misceantur, postea diem unum sinentes,
<lb/>vitreis vasis aut testaceis gummi illitis reponemus.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="15">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="15">Cap. XV.</num> <hi rend="italic">Quae scripsit Heras acopa</hi>.</label> <hi rend="italic">Acopon ad
<lb/>paralyticos, summatim ad omnem dolorem</hi>. ♃ Rutae viridis
<lb/>lib. j, pulegii sicci libram unam, cyperi lib. j, nitri
<lb/>drach. l, foenigraeci lib. j, linoxostis siccae lib. j. marrubii
<lb/>lib. j, rorismarini libram unam, aristolochiae lib. unam,
<lb/>amygdalarum amararum desquamatarum modii dimidium,
<lb/>iridis lib. ij, terebinthinae lib. ij, baccarum lauri lib. ij, cucumeris
<lb/>agrestis radicis lib. ij, guttae ammoniaci lib. ij,
<lb/>brathyos lib. ij, veratri albi lib. vj, myrti viridis Iib. iij,
<lb/>lauri foliorum siccorum lib. iij, cerae libras quatuor, bdellii
<lb/>lib. quatuor, vini heminas duas, alibi vini congios duodecim,
<lb/>olei congios quatuor. Contusis crassius iis quae tundi
<lb/>debent, aquam affnndito, ac rursus tunsis vinum oleumque
<pb n="13.1046"/>
<lb/>adjungito et noctem sic esse sinito. Sequenti die incoquito
<lb/>dum haec innatantia decocta fuerint et oleum a coctis
<lb/>qualitatem acceperit. Haec omnia fiunt pedetentim. Dein
<lb/>sublatis expressisque recrementis, ceram, resinam et bdellium
<lb/>adjicito. <hi rend="italic">Aliud viride acopon ad isohiadas et nervorum
<lb/>resolutionem, hoc ustis suum in Phorte</hi>. ♃ Resinae
<lb/>terebinthinae libram unam, mannae uncias quatuor, galbani
<lb/>uncias quatuor, aphronitri uncias quatuor, guttae ammoniaci
<lb/>uncias quatuor, opopanacis uncias quatuor, sevi
<lb/>caprini uncias sex, aeruginis uncias quinque, cyprini heminam
<lb/>unam, irini heminam j ẞ, melini uncias quatuor,
<lb/>Syriaci uncias tres, piperis uncias tres, quidam vero ℥ iv,
<lb/>olei veteris sesquisextarium, adarces unciam j, aceti quod
<lb/>abunde sufficiat. Aeruginem, opopanacem et aphronitrum
<lb/>cum aceto terito, reliqua liquefacta superfundito. <hi rend="italic">Aliud.
<lb/>Acopon ad isohiadas diuturnas, articulorum contractiones
<lb/>et paralysin admodum espicax</hi>. ♃ Olei veteris et irini lib.
<lb/>vj, laurini lib. vj, pyracini lib. vj, cerae lib. vj, terebinthinae

<pb n="13.1047"/>
<lb/>uncias ij, euphorbii ℥ ij, guttae ammoniaci ℥ tres j castorii
<lb/>℥ij, opopanacis uncias duas, galbani ℥ ij, medullae
<lb/>cervinae ℥ ij, piperis uncias duas. Liquabilia ubi liquefeceris,
<lb/>siccis assundito ac unitis utitor. <hi rend="italic">Aliud acopon ad coxarum
<lb/>dolores et in universum ad omnia</hi>. ♃ Myrrhae
<lb/>partem unam, pyrethri partem dimidiam, laevigatis gleucinum
<lb/>affunditur, ut medicamentum strigmenti spissitudinem
<lb/>accipiat. Ubi opportunitas accidit rosaceo admixto utitor.</p>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="16">
<p rend="indent">
<lb/><label type="head"><num value="16">Cap. XVI.</num> <hi rend="italic">Damocratis acoporum compositiones</hi>.</label></p>
 <lg rend="italic">
 <l>Plurima medicinae quum studiosi dictitent</l>
<l>Acoporum de usu myracoporumque omnium,</l>
<l>Haec, quae stent, dicam et quo conserant modo,</l>
<l>Quave ratione faciae quodque pharmacum.</l>
<l>Ergo et dolores nervorum haec omnia levant</l>
<l>Carnisque totius et mtisoulum, quibus</l>
<l>Molesta lassitudo est aut perspectio</l>
<l>Aut his dolores seniles, sine patentibus</l>
<l>Causts oborientes. Quin lassitudini</l>
<pb n="13.1048"/>
<l>Obnoxios et frigori haud faciles^ parant,</l>
<l>Si qui test prius ita prodeant ad munia</l>
<l>Vitae necessaria obeunda. Corporis</l>
<l>Et carne partes pabulo indigas suo</l>
<l>Explent, perunctis assumpto a cibo locis.</l>
<l>Qui convalescunt aegre, hos et senes lavant,</l>
<l>Apsis per hiemem ad vesperam linentibus.</l>
<l>Quae porro acopa faciunt, alio vobis loco</l>
<l>Exponam, et horum scripta subjungam ordine,</l>
<l>dn quem vel usum quoque veniant, mox transigam.</l>
<l>Nunc reseram, quo primum liceat facere modo.</l>
<l>Namque ammoniaci bis quinas quidem uncias,</l>
<l>Sive uncias mavult quis, seu pondus aliud,</l>
<l>ddemque thuris, at quaternas galbani.</l>
<l>Cervi medullae tandem, parem modum</l>
<l>Simul Atticique deinde mittunt onsipi,</l>
<l>Terebinthinae perlucidae celitum et bis duas,</l>
<l>Mellis recentis optimi ruscis decem,</l>
<pb n="13.1049"/>
<l>Aequalem tribuunt Ponticae cerae modum</l>
<l>Adipis recentis anseris mollis decem,</l>
<l>Vini Palerni quinque pluresve heminas</l>
<l>Aut pauciores paulo conficiunt quoque,</l>
<l>dtidem olei veteris bis viginti boni.</l>
<l>dd autem graveolens haudquaquam commisoris,</l>
<l>Sic namque stet, gratum ut sit hoc utentibus.</l>
<l>Paratur sto. Maiusculo in mortario</l>
<l>Simulatque thus in grumulos confugeris</l>
<l>Et ammoniacum, vinum aissiundens protinus,</l>
<l>Atque haec dimittens macerari mediocriter,</l>
<l>Fere cochleari. in mellis spissitudinem</l>
<l>Cogantur, addito mel una atque oejypum,</l>
<l>Cervi medullam, quae in pila connies.</l>
<l>Ac deinde cera in ollula liq nescito,</l>
<l>Cleumque totum puncta et adipe et galbano</l>
<l>Terebinthinam que colliquesacies, simul</l>
<l>Superfundens coeuntibus in mortario,,</l>
<pb n="13.1050"/>
<l>Sed spathula parva, ut refrigescant, permove.</l>
<l>Tum subigito tantisper haec omnia manu,</l>
<l>Linita bene dum appareant et humidi</l>
<l>Mellis bonique crassitudinem habuerint.</l>
<l>In stanneum vas condito vel buxeum,</l>
<l>Hoc sedulo ustis optimo ceu pharmaco.</l>
<l>Est commodissimum et mulieribus quoque,</l>
<l>Queis est oborta phlegmone intus, uteri</l>
<l>Duriciam abigit inde, stmul et scirrhi metum,</l>
<l>Ubi pessulo usurpare pharmacum jubet</l>
<l>Litum utero, quod indere hoc solent modo.</l>
<l>Benefacit hoc idem ad dolores aurium</l>
<l>Expertium ulceris, stneque fluxu graves.</l>
<l>Sertretici autem mittis irini unguinis</l>
<l>Aut portionem quartam aut trinam pharmaco.</l>
<l>Calidoque lanam intinctam addis foramini.</l>
 </lg>
<p rend="nonindented"><lb/>Aliud.</p>
 <lg rend="italic">
<l>Et viridacopon hoc espcax supra modum,</l>
<pb n="13.1051"/>
<l>Elude et laborum exordiis facit magis</l>
<l>Arthriticis, podagricis quoque efficax.</l>
<l>Hoc ante balneas medicamento litis</l>
<l>Et pedibus et nervis incrassatis simul</l>
<l>Plures fuisse sanatos conspeximus.</l>
<l>Habet boni thuris pondo libram unam,</l>
<l>Ammoniaci guttae pondo libras duas,</l>
<l>.Aphronitri quam albissimi solum tibiam,</l>
<l>Tantundem puriusculi Attici opsequi,</l>
<l>Mferhaeque lectae et non lignosi galbani,</l>
<l>Qpopanaclsque puri, singulum omnium</l>
<l>Octo uncias exacte perpendens libra,</l>
<l>Quatuor euphorbii recentis uncias.</l>
<l>His asperi pares dato limnesii,</l>
<l>Hoc nominant adarcen unguentarii</l>
<l>.ln .ltalia institores, quive coemunt,</l>
<l>Cerae admodum bonae duo pondo Ponticae,</l>
<l>Terebinthinae tot purae, semissem insuper,</l>
<pb n="13.1052"/>
<l>Olei laurini cyprinique et gleucini,</l>
<l>Sergetici irinique singulam libram,</l>
<l>Olei veteris, recentis quoque lentiscini,</l>
<l>Cujusque rursum horum immittes pondo duo,</l>
<l>Aceti modicum, quo mixturas simplices</l>
<l>Siccas abunde contritas contemneres</l>
<l>Liquidis unguinibus et cerae, terebinthinae,</l>
<l>Ac galbano, liquori panacis et aliis.</l>
<l>Ubi calida atque adhuc ferventia in pilam</l>
<l>Confeceris, cochleari et manibus contere</l>
<l>Valenter. Lutra omnia sic reponito</l>
<l>In pyxidem, qualem dixi paulo prius.</l>
<l>Audacter inveteratisque omnibus utitor.</l></lg>
 <p rend="nonindented">
  <lb/>Aliud.</p>
 <lg rend="italic">
<l>Et hoc parabile passis acopon, item bonum,</l>
<l>Potissimum per hiemem, st est profectio</l>
<l>Llequam, malo opportunis facile subvenit.</l>
<pb n="13.1053"/>
<l>Quod puri recipit galbani tres uncias,</l>
<l>iSed unam opopanacis recentis unciam,</l>
<l>Picris salis tres et quaternas oejypi,</l>
<l>Ammoniaci guttae bonae pondo libras</l>
<l>Clcto atque cerae unam, pituinae torridae</l>
<l>Non foetidae quaternas bis pone uncias,</l>
<l>Clei Sabini bis quaternas et libras,</l>
<l>Plus hieme ceu libram oportebit indere,</l>
<l>Vini Paterni nigri denis unciis.</l>
<l>Sic praeparato. Ammoniacum in mortario</l>
<l>Contundito atque deinde vinum assiundito</l>
<l>Paulisper macera, curiose conterens</l>
<l>Plorem salis, tunc etiam adiicias oesupum,</l>
<l>Terens tum ac faciens mellis spissitudinem.</l>
<l>Liquatis colliquandis, inde galbanum,</l>
<l>Tum opopanacem adiunctum, rursus viquefacilo.</l>
<l>Laevigatleque prius in pila, unitis probe</l>
<pb n="13.1054"/>
<l>Stuperque fundito et manibus miscens ita</l>
<l>Pharmacum adhuc fervens vitreo vaso condito.</l></lg>
<p rend="nonindented">
 <lb/>Aliud myracopon.</p>
 <lg rend="italic">
<l>Et hoc myracopon optimorum inest gregi.</l>
<l>Nam suavitatis plenum est. duvat insigniter</l>
<l>Quos nominavi paulo affectus antea.</l>
<l>Stactae bonae receptat ternas uncias,</l>
<l>Qpobaisomi tres et mellis tres Attici,</l>
<l>Ceraeque purae Ponticae tres, unguinis</l>
<l>Crocini Syriaci quoque quaternas uncias,</l>
<l>Ammoniaci quam albissimi et laevis salis</l>
<l>Sextantem, candidae et purae terebinthinae</l>
<l>fluam unciam, atque partem ipsius unicam,</l>
<l>Et cinnamomi, nec non malabathri quoque</l>
<l>Libram adde et partem librae tertiam insupere</l>
<l>Sin absit autem malabathrum salsa n tibi</l>
<l>Adjunge nardi tantundem gangitidis,</l>
<l>istud bonis mediocriter unguentum additut;</l>
<pb n="13.1055"/>
<l>Abunde medicamentosam, ut nullum invenis</l>
<l>Aliud vel irini tantum Sergetici</l>
<l>Vel Cynceni pondo, idem amaracini.</l>
<l>His uteris, ubi non adsit quod diximus</l>
<l>Malabathrum, arbitror moderatum myracopon</l>
<l>Nihil minus sane auxiliari utentibus.</l>
<l>Sic confit. Accurate mel factum laeve</l>
<l>Adjunge et stacten tritam modice misceas</l>
<l>Opobalsamumque ac rursum exacte contere.</l>
<l>Cera, crocino, terebinthina puta duplo</l>
<l>Injectis vast, praedicta liquescant aqua</l>
<l>su alia olla, liquesactle inde malabathrum.</l>
<l>Et cunctis unitis modice, ut non ferveat,</l>
<l>Duplex depone vas protinus ex cacabo.</l>
<l>Exacte fugeram et rose pharmaco,</l>
<l>Et addito iis, quae jam prius recensui,</l>
<l>Mortario laevigato rursus, dum probe</l>
<pb n="13.1056"/>
<l>solum uniatur siatque unum pharmacum.</l>
<l>Voles at si Ipsam reddere eestcacius</l>
<l>Ad vitia nervorum, stmul ad diutina,</l>
<l>-ejectiones longas, tensos musculos,</l>
<l>Euphorbii recentis etiamnum et boni</l>
<l>Poti uncias duas admisceas ponderi,</l>
<l>Cum saleque melleque Insuper opobalsumo</l>
<l>Elaevigatum ante, quo satis erit tempore.</l>
<l>.itaque omnia dicta in unum quum redegeris.</l>
<l>Lu pyxidem vel vas vitreum reponito.</l>
<l>A balneis in usum potius ducito.</l>
<l>Cum regi facies principiae myracopon,</l>
<l>Perfacile vel para ignis stne commereio,</l>
<l>Cpobaisomi collectis ternis unciis,</l>
<l>Et optimi malabathri quindecim uncias,</l>
<l>Et cinnamomi tantundem boni cape,</l>
<l>Ceraeque non olentis candidissimae</l>
<l>Denarios decem. Sic ipsum praepara.</l>
<pb n="13.1057"/>
<l>Partem malobathri tertiam et ceram quoque</l>
<l>Concisam multa in frusta minutissime,</l>
<l>Argentea in tenui reconde phiala.</l>
<l>Aqua calente plurimum ut liquaveris,</l>
<l>ipsum rejhigerato, deinde radito</l>
<l>Fum laevia fungens rursus in op o balsamo,</l>
<l>Et cinnamomo totum contere uniens,</l>
<l>Quod restat ipsis suprasundens malabathrum</l>
<l>Perens adnuito manibus, sic condito</l>
<l>Argenteum in vas aut vitreum sed crassius,</l>
<l>Sic namque tuto habebis semper pharmacum.</l>
<l>Ac si trientem tibiae addas gangltidis</l>
<l>Nardi, medicamen reddes longe suavius</l>
<l>Praestantiusque ad vitia adhuc recentia.</l>
<l>yuchrisma, cinnamomon tibi ni suppetat,</l>
<l>Minimo quidem pejus habebis, vere at bonum,</l>
<l>Alio omni et multo myracopo praestantius.</l>
<l>At si proponis id facere esucacius</l>
<pb n="13.1058"/>
<l>Ad quos retuli modo affectus, Atlantici</l>
<l>Euphorbii fungos quaternas uncias.</l>
<l>Nam sto erit suave, nec inesdcax,</l>
<l>Mixturis licet consectum paucioribus.</l>
<l>Cognovimus quosdam uti multis pinguibus,</l>
<l>Medulla multa et nonnullis aromatis,</l>
<l>Liquoribus, unguentis et oleis aliquibus.</l>
<l>Quibus contra testis, cognovi esse talia</l>
<l>Expertium boni, qui non probaverint</l>
<l>Mixturas neque naturas horum simplices.</l></lg>
</div>
</div>
</div>
  </body>
  </text>
</TEI>
