GALENI DE PRAENOTIONE AD POSTHUMUM LIBER.

Cap. I. Ut sane vulgus medicorum est, o Posthume, nemo potest ea, quae aegris per singulos morbos eveniunt, praenoscere. Ex quo enim ii, qui videri potius quam esse docti non in medica tantum, sed etiam aliis artibus studuerunt, numero vicere, optima quaeque artium neglecta sunt: ea vero in diu habita, unde aliquis sermone hominum celebretur ; nempe apud vulgus dicere aliquid et facere ad gratiam: item adulari blande, opulentos ac potentes in civitatibus quotidie salutare et simul cum eis incedere ac domum redeuntes deducere, in coenis latus eorum cingere et scurriliter nugari. Quidam ipsorum non haec modo, sed etiam vestium et annulorum sumptu, eonutum multitudine et vasorum argenteorum apparatu idiotis persuadent, magni se pretii esse homines et imitatione dignos. Ex his igitur omnibus partim allicientes partim attonitos reddentes homines veri in rebus judicii ituperitos, ut quidem hi existimant, multis bonis fruuntur: ut autem ego dixerim, quum vere bona non sint, ipsi falso opinantur. Quum itaque tales existant, praeter alia contra leges facere non dubitant brevissimoque tempore artes se docturos polliciti complures discipulos comparant, a quibus etiam ipsi potestatem in civitatibus, in quibus degunt, accipiunt. Haec igitur communis omnium artium infelicitas praesentem vitam occupavit. Medicinae autem varia quidem est, sed unum aliquod ex iis, quae in illa accidunt, statui promere, ut quod ad me potissimum perlineat. Quando enim medicus aliquis ex iis, qui legitime eam didicerunt, aut delirium futurum in aegrotante, aut rigorem, aut cataphoram, aut sanguinis profluvium, aut parotidas, aut abscessum aliquem in quacunque parte, aut vomitum, aut sudorem, aut alvi perturbationem, aut syncopen, aut aliud quid hujusmodi praedixerit, et peregrinum et monstrum prae difluetudine idiotis apparet: ac tantum abest, ut qui praedixerit in admirationem apud illos veniat, ut bene actum secum putaverit, si non etiam praestigiator aliquis esse videatur. Pauci autem quidam ipsorum hujusmodi speculationem non damnant quidem, ceu quae haberi nequeat: sed interrogant statim et ipsum, qui praedixit et alios medicos, num etiam tale quid a madoribus inventum sit, an solum ipsius praedicentis sit inventio? Hinc itaque necessarium est quosdam sane medicos inscitiam suam occultantes, forsan autem nonnullos etiam vere ignorantes, dicere, a nullo majorum tale quid esse proditum: sed praestigiatorem esse, qui hujusmodi praedictionem ostendit. Ipse vero praedicens neque quod a pluribus majoribus scriptum sit et praesertim ab Hippocrate, omnium nobis bonorum auctore et duce, audet fateri, metu simul praesentium medicorum et odii suspicione, neque quod ipse invenerit: mentiretur enim ita et magis odio ab ipsis haberetur. Quaestionem itaque sustinens, ad quam quid prorsus respondere debeat, ambigit, si detrectet et deliberandum censeat, meo judicio augebit sane praestigii suspicionem in futurum : postremo autem invidiam in se concitabit, ut insidias ab iis experiatur: primum sane per pharmace, deinde quibus Quintus captus fuerat, praestantissimus quidem sui temporis medicorum, urbe autem ejectus, tanquam aegrotantes interimeret. Quare necesse est ut ei, qui artem philosophice et ut Asclepiadis dignum est exercet, alterutrum contingat, aut ut Quinto similiter in exilium relegatus praeclara sensus praemia reportet : aut calumnias sustinens et manifesto, siquidem timidior fuerit, partim respondens partim subticens leporis vitam degat, semper tremens et ut patiatur aliquid exspectans, praeterquam quod praestigii suspicionem augeat. Sin autem animosior cominus procedat solusque cum multis versutis hominibus ac in plerisque improbissimis fraudum generibus exercitatis decertet, ipse eruditione et disciplinis fretus ac talium malignitatum imperitus vel omnino victus obtemperet in posterum ad omnia illa, in quibus illo uti voluerint : et si diutius resistat certetque, mirabili quadam fortuna usus semper certe bellum longe deterrimum, quod intestinum nominant, gerere cogetur, cum effugere non possit. Accidet igitur necessario, multos ita fraudibus oppressos et alios qui veritatem sincere non propter aliquod exterius, sed ipsam propter se honorant, ubi semel iniquitatem praesentis seculi fuerint experti noverintque manifesto, quam nulli sint mortalium commodo futuri, ex vulgi consartio discedere, tanquam in tempestate magna et agitatione ventorum se ipsos saltem servare conantes. Hi fana vulgo quidem incogniti, noti vero et amici maxime quidem et primum diis ipsis, deinde hominum praestantissimis in quiete vitam agentibus, permittentes fraudulentis istis gloriam apud vulgus aucupari et indurescere. Omnium horum causa hominibus divitum in urbibus et potentum deliciae existant ; qui voluptatem virtuti praeponentes in nullo honore habent eos, qui aliquid honesti noverunt quique alios docere quid possent. Toti autem illis dediti sunt, qui voluptates suppeditant, hos ditant, hos admirantur et in coelum efferunt, nec non histrionum et adulatorum imagines deorum statuis asseclas constituunt eruditos autem tanti faciunt, quantum opera ipsorum indigent. Nam in unoquoque honestum non respiciunt, neque peritos ipsos sustinent, sed geometriam quidem et arithmeticen, quantum ad impensarum rationem et domus constructionem attinet, astronomiam vero et divinatoriam, quantum ad praenoscendum quorum heredes futuri sint opus est, usurpant; quemadmodum et musicen, quatenus auditum oblectare velint. Philosophiae autem, quae. horum omnium praecipuum continet, .demonstratoriae speculationis nullam habent rationem, nisi quantum usus cogit, quosdam rhetoricorum virorum instrumento subdito sophistica dicta speculatione uti. Philosophiae enim ipsius nulla mentio, sed omnium disciplinarum inutilissimum hanc instar milii perforati arbitrantur. Hi igitur sunt, qui etiam medicinae usum necessarium vident duntaxat, neque hunc recte, sed, ut Plato alibi dicit, si de medico et coquo a puero aut stultis hominibus sententia ferri debeat, coquus utique non paulo plus laudis reportabit.

Cap. II. Haec igitur ego ignorans in priori meo Romam adventu nihilque suspicans indicavi non verbis nudis, sed operibus futurorum praenotionem curationemque; donec tale quippiam accideret, ut tu novisti, qui potissimum per talius morbi Eudemi peripatetici philosophi curriculum adsuisti. Itaque die quodam nonnulla ipsum invasit inaequalitas, horror autem ab hora octava; propter quem a cibo abstinere coactus, postridie inculpate agens, putavit tutius esse eum post octavam horam differre. Quum autem nihil eadem hora molestum occurreret inedia uso usque ad nonam, ac ulterius nulla permutatio appareres, lotus et modico cibo assumpto tertio die pro consuetudine nobiscum versabatur. Securitatis autem gratia visum ei est etiam in illo die cibum post horas suspectas differre. Lavit itaque post octavam et cibo asa snmpto levi credidit nihil ei molestum accessurum. Quarto die, quo nobiscum versatus ad balneum discessit, ridens simul et respiciens te: utrum, inquit, in hoc quarto die tutius est octavam horam inedia excedere, an balneo utendum jam est? Tu igitur tanquam nihil molesti futurum esset, lavacrum accedere jussisti aliique omnes qui aderant, ego autem solus iubticebam. Roganti vero ipsi cur tacerem, respondi, non omnino me citra suspicionem esse, initium quarti circuitus secundum primi diei rationem, quo me pulsum tangere j ussisti, accidisse. Quum autem praenovissem naturatam tuum pulsum qualis erat, sine quo non licet exiguas ipsius mutationes in statum praeter naturum deprehendere, manifesto nihil pronuntiavi; quemadmodum neque nunc magis possum aliquid de suspicione tunc mihi oborta proferre. Lavit igitur ex facili et me.. diocriter nutritus est. Ueinde cum circa vesperam vocasfet me ac rursus pulsum ejus tangere justisset; idem quod ante balneum pronuntiavi audivit, ac magis adhuc confidentius quam tunc. Iccirco visum est sequentem diem, qui septimus ab initio futurus erasa quartus autem ab illo, exactius observare: ac cum domi fuisset commoratus, lavit cibosque assumpsit, quum plures, ut nosti, omnino absque febri ipsum esse dicerent. Ego igitur quaerenti tibi, meminilli enim omnino et hoc, suspicionem mihi nunc esse dixi, minimae scilicet cujusdam quartanae circuitionis initium ei oboriri. Discessi igitur visitaturus quendam circa vesperam aegrotum non prope habitantem. Interim lavatus Ludemus statim quendam cibum sumpsit, non multo post calorem per totum corpus sensit, quem ex potu hausto provenisse ratus, vinum enim vetus postridie assumpserat, hoc ipsum consuetis medicis recensuit: quumque et illi statim vinum causarentur, nihil hic adhuc molesti in quarto die post calorem obortum fore ratus, lavit et consueto more cibo usus est, manifesto autem febricitare orsus, persuasum habuit quartanae esse circuitum. Me vero solum inde commendavit, tanquam exacte pulsum priore tempore tangentem, persuasus mihi soli habitum esse in philosophica speculatione mentione dignum, medicinae vero obiter rationem habuisse. Etenim audierat quum pater me ad philosophiam duceret, injunctam ei per somnia evidentia, ut me medicinam edoceret, non ut superfluam quandam disciplinam mihi suturam. Contigit etiam tunc furta fortuna, ut novisti et ipse, laborante quodam homine per initia autumni morbo acuto, deinde per tempus refectionis, circa horam quintam febricitare exorso, pronuntiasse me tibi praesenti, quum hominem illum vidissem, manifestissimum esse quartani circuitus insultum. Quum enim juxta proportionem per quartum diem repetitio staret, Eudemus factam praedictionem abs te audiens multo magis attendere mihi persuasus est; quare cum secundum circuitum acceflto in magnitudinem procederet, convocatis praestantissimis quibusque urbis medicis de morbi curatione considerandum censuit. Ego autem sponte relictus sum, ut qui, nollem verbis cum ipsis contendere. Quum vero celeberrimis ipsorum thersacen aegro propinare visum esset mane eo die, quo accessio quarto repetens futura exspectaretur; digressis illis, ut nosti, te praefante interrogabat me quam spem de medicamenti usu haberem^ Nosti igitur quomodo ei responderim, nihil ambigens, medicamentum scilicet non modo nihil praesidii illaturum, sed etiam duplicem effecturum quartanam. Ac quum ipse causam quaereret cur ita responderem, crudum adhuc esse morbum dixi ; ac medicamentum hoc adhiberi, quatenus vitiosum humorem crudum, praesertim per hiemis initia, perturbare possit, non tamen vel perfecte concoquere vel discutere. Haec igitur ego Eudemo respondi. Subsequenti die mane venientes ad ipsum medici, nobis nondum praesentibus, medicamentum propinarunt reverita narrare eis, quae ego ipsi dixeram: ut qui simul omnes medicos discedentes considenter promittere videret, medicamentum assumtum non parum ipsi profuturum. Quum autem eadem hora accessio invaderet, dicebant ita nonnunquam accidere in prima potione, ut morbus moveretur agitareturque, secundo autem potu in totum discuti, si die, quo accessio quarto repetens futura expectatur, similiter mane ex eo assumeret. Illi quidem ita locuti cum bona spe discesserunt. At quartana, non exspectato proximo circuitu, praeter opinionem hora octava invasit, idque fortior quam die primo fuerat. Venientibus itaque mane medicis, ut nosti, iterum ex medicamento propinare visum est. Quumque pro proportione prioris accessionis exhibuissent, discesserunt; ac quae secundo post ipsam supervenit accessio priori in ipsa respondebat; cujus rei gratia circa vesperam me rogabat, quid exspectarem futurum. Ego, ut nosti, arteriarum motum ipsius explorans, nunc sane, dicebam, respondere tibi quippiam ad quaestionem tuto non possem ; mane autem forsan potero, intuitus omnem quae noctu redditur urinam. Reversus itaque sub auroram intuitusque lotium, sinere justi, ac rediturum me dixi circiter horam quartam, si quid interea mingeret. Ac sane jam eo projectus, postquam urinas inspexissem pulsumque diutius tetigissem, pronuntiavi ei tertiam quartanae accessionem circiter eandem horam adiuturam, quo dicto jam discessi. Paulo post Sergius et Paulus, qui non multo post urbis praefectus creatus est, et Fluvius consularis, jam et ipse in Aristotelis philosophia exercitatus, sicut et Paulus Eudemum visitatum venerunt: quibus iste omnia, quae a me audierat, recensens tristitia se afficere dicebat factam de sutura accessione praedictionem, observare autem quomodo eveniret. Quum jam et illa circa eandem horam ut praeteritae accideret, Eudemus sane admirabatur et invisentibus ipsum omnibus meas praedictiones indicabat. Erant autem hi prope omnes, qui Romae et dignitate et eruditione praecellebant. Quum igitur Boëthus in anatomica speculatione me summe esse exercitatum audivisset, rogabat jam me, ut aliquid de voce et respiratione, quomodo fieret et per quae instrumenta, ostenderem. Ut igitur cognovit nomen meum, etiam hoc ipsum Paulo narravit, qui et ipse postquam innotuisset me rogabat ut etiam sibi quid ostenderem; dicebat enim omnino se speculatione eorum, quae in dissectionibus apparent, indigere. Similiter et Barbarus avunculus regis Lucii, qui Mesopotamiae dictae praeerat, ipse quoque sicut Paulus disciplinam desiderabat. Postea et Severus consulatum tunc gerens, in Aristotelis philosophia etiam versatus. Quomodo igitur dissectiones successerint quum ipse scias, paucis commemorare opus erit et breviter paulo post repetemus.

Cap. III. Nunc autem ad Ludentum revertor. Quum enim tribus quartanis laboraret, mediei de ejus salute desperarunt, hieme jam fere media. Ego vero primum tanquam praeceptori meo, deinde quod sorte fortuna prope ipsum habitabam, necesse habui obtemperare bis die vocanti. At Antigenes me eo tempore deridebat, unus ex Quinti discipulis, qui et Marino convixerat principatumque inter medicos obtinere creditus omnes potentes medicabatur; haud scio qua opinione ductus laudantibus me ridendo dicebat, paulo post ipsos cognituros quem commendarent, cum Eudemum efferri viderint. Atque haec ad praesentes idiotas dicens, nonnunquam sermone averso respiciensque ad medicos ajebat, Eudemum sexagesimum et tertium annum agentem, tribus laborantem quartanis in media hieme Calenus se curaturum promittit. Tu igitur, Posthume carissime, et praedictiones de eo postea factas et curationem novi quanto praeconio extuleris; mihi autem primum tunc invidiae initium obortum est, ut qui tum propter gravitatem vitae tum artis opera essem admirationi. Etenim ex tribus quartanis quum primam quidem exorsum hoc finitum iri die praesagiissem, visus sum admirabilis; quum autem et secundae statum solutionis tempus vere protulissem, omnes sane suerunt attoniti; in tertia cepte deos precabantur ut successu frustrarer. Cum autem et illa in die a me praedicto cessaret, non ob praedictiones tantum, sed etiam curationem, haud mediocrem gloriam sum consecutus. Antigenes igitur fere in terram se coram me dimisit propter temerarias ipsius in me oblos cutiones habitas; similiter et Martianus, qui ipse quoque tum per illud tempus tum antea adhuc ceu maximus anatomicos in magno honore et gloria apud adolescentes medicos extitit. Legebantur autem duo ejus libri de dissectionibus scripti. Is ipse quoque dolore affectus, eo quod Eudemus non modo jure in omnibus laudari me oportere, sed etiam pro miraculo haberi dicebat; non ex medicina praedictiones, sed ex vaticinatoria has a me fieri calumniabatur. At vaticinatoriam quam tandem diceret quum nonnulli quaererent, interim auguratricem dicebat, interim e sacrificio petitam, aliquando symbolicam aut mathematicam. Postremo tale quid apud Eudemum accidit, tertiae quartanae die instante, qua perfecte eum liberatum iri dixeram. Martianus hora nona ad Eudemum prosectus praesentem accessionem non paulo, sed etiam multo vehementiorem praeterita esse dixit ac statim abit vultu laeto, manifesto indicans se gaudere, tanquam praedictio non successerit. Eudemus autem sentiens facilitatem morbi tolerandi, qualem necdum antea perceperat, quin etiam confidens mihi tanquam non erraturo in praedictione, exspectans dum alius etiam quidam medicus accederet; quumque non unus tandem adveniret, sed duo et tres (observabant enim omnes quomodo praedictio succederet, optantes saltem in tertia quartana frustrari me et praedictione et curatione ipsius), Ludemus sane voluit et illos pronuntiara quam ipsi de morbo suo opinionem haberent. Quumque eandem responsionem audivisset, quam Martianus protulerat, et attendens similiter etiam illis ceu Iaefloribus Martiano redditis, intellexit sane et ipse gaudere illos quasi et praedictio et curatio improspere successerit. Quoniam autem diutius morabar praeter consuetudinem in visitando quodam occupatus, misit continue ad me juxta habitantem, ut dixi, cupiens, ut de facilitate ipsius, quam habebat, ferrem judicium. Ut igitur accessi, ne sedere quidem me permittens manum exporrexit, jubeus ut pulsum tangerem. Quum autem explorassem studiose, quaerebat quidnam nuntiarem. Ac ego ridens, quid aliud, inquam, quam bona? qualia, ait, haec particulatim mihi edicito. Ego russus, non satis, inquam, erit tibi summam ipsam universim audienti, gaudere ob ea, quae su- tura sunt. Nequaquam, inquit; audire enim desidero particulatim. Audito jam. Hac nocte tota dispositione morbosa perfecte liberaberis ; quibus factis etiam symptomatum omnium et supervenientium et futurorum solutio comitabitur. Atque hoc dicebam nuper mihi ex pulsibus indicasse naturam, quae corpus tuum dispensat, excitatam jam motamque, ut omnem humorum corporis pravitatem ex corpore tuo expellat. Quomodo igitur jam a natura hoc tibi indicatum esse dicis? non enim loquens haec tibi dixit; responde. Omnino enim novisti me quae dices intellectu magis assecuturum quam omnes bos miserabiles medicos. Quoniam motum, dixi, arteriarum elatius extulit quam ad alteram dimensionem : quod semper facere consuevit, ubi id quod noxium est excernere e corpore nititur. Post haec dicta Eudemus iterato sermone intulit. Verum quia multae excretione viae a natura distributae sunt (etenim vomitus, alvus profluens, forsan et urinarum copia, sudorum multorum eruptiones, sanguinis profluvium et consueta haemorrhois adaperta vacuationem subitam efficit) proprium artis tuae munus fuerit vacuatinnis speciem interpretari. Sanguinis igitur profluvium futurum haec et illa signa praecedunt, quemadmodum etiam sudores haec. Adjeci autem inter dicendum et ea quae vomitus praecedunt. At vacuationis per ventrem subitae crisin fatentis nullum peculiare eximium signum habemus. Verum si nullum ex aliis adsit, reliquum est ut speremus in te hoc futurum. Dialectice, inquit, collegisti ejus quod fiet inventionem. Haec sane cum advesperasceret jam inter nos disserebamus. Quum itaque mane accederem, tu ipse audivisti summam praedictionis a philosopho, qui non sustinebat moderate loqui, ut consueverat; sed vociferabatur ad omnes nos ingredientes amicos, Pythium Apollinem per Caleni os voluisse oracula aegrotantibus dicere nec non curare ipsos liberareque in totum die praedicto. Nam cum factam morbi solutionem (persuasum enim habeo jam ex toto me esse sanum ) longe tempore antea praenuntiasset et curationem et praedictionem sum consecutus. Liberavit autem me tribus quartanis, in quas ex intempestivo theriacae medicamenti potione incidi, quando tempus ipsius esset non illis eloquentibus^ hic propinans me liberavit, derisus ab iis, quod lenem hiberno tempore laborantem tribus quartanis levaturum se putaret.

Cap. IV. Imperiti sane artis medicae quum haec audirent, commune bonum me Romae degentibus futurum existimantes omnes gaudebant. At martianus, qui non medicum modo, sed etiam amicum esse se testabatur, quum audivisset, quid superiori die pronuntiassem de arseriarum motu, quem illi turbulentum, non decretorium nominantes extimuerunt, etsi Eudemum secundum naturam prorsus habere offenderent, ne verbo quidem uno laudari me sustinebat. Digressas autem in Sandaliarium forte mihi occurrit ac statim neque salutans, uti solebat, rogavit, num secundum Hippocrate Prorrh e licorum librum legissem, an omnino mihi esset incognitus. Ac deinde ubi audivisset me legisse, ac mihi videntur, inquit, nonnulli medicorum recte ac convenienter pronuntiasse ex germanis Hippocratis libris ipsum non esse. Omnino igit ur novisti, inquit, quae in eo scripta sunt? Ego vero hujusmodi non vaticinor; quorsum autem hoc nunc dictum ab eo esset quaesivi. Quod cum ab Fudemo te admirante digressus esses, ajebat, heri vesperi ex pulsus tactu praedixeris excretionem per alvum suturam, postquam non amplius febricitaret. Quae ubi ipse protulisset, ego t antum respondens, ab Eudemo haec audivisti, non a me, statim discessi; prosectusque ad Eudemum quid accidisset nunciavi, demirabarque medicorum in Romanorum urbe celebrium malevolentiam. Ille secundum rationem hoc mihi accidere dixit, conferens cum patriae nostrae medicis eos, qui in hac urbe versantur, pluribus de causis ad summum malitiae tendentes; ac deinde mihi omnes in hunc modum recensuit. Ne arbitreris bonos viros hac in urbe fieri malos, sed qui mali jam sunt, rerum materiam hic et quaestum multo uberiorem quam ii, qui in externis urbibus agunt, inveniunt. Ac dum multos ipsis simitas locupletatos vident, actiones eorum varias imitantur atque hinc ex pluribus causis in extremam pravitatem delabuntur. Dicam autem tibi nonnullos ipsorum pravitates ceu longo tempore expertus. Non enim solum natura, neque quaestuosarum rerum materia malitiam eorum, qui natura pravi sunt, adauxit; sed etiam disciplina viarum imposturae secuta est, quas quotidie a sui similibus iniri conspiciebant: deinde in his imitandis tunc versantur. Et si ab aliquo maleficii arguantur, ad alios ignotos transgrediuntur; quibus illa, quae prima experientia perperam facere sunt deprehensi, tutius offeruntur; id quod non parum eos movet ut nunquam a maleficiis desistant. Qui autem parvas urbes inhabitant, neque magnitudine quaestus alliciuntur, quemadmodum hujus fucosae, cognoscunturque facile a civibus, et si etiam parum deliquerint, inexercitatam habent speculationem. Hic autem et quod non ab omnibus cognoscantur, quae frequenter maleficia molinatur, naturae ipsorum malignitatem auget. Nam ingemat se ignorantibus ex improviso, et praesertim iis, qui propter animi simplicitatem ipsos contra mordere nequeunt, sicut ipsi se invicem conviciis lacerant, si quam etiam parvam incuriam intulerint. Ut igitur latrones apud nos ob maleficium aliquod se mutuo juvant sibique parcunt, eodem modo qui hic agunt adversus nos conjurati sala hac re a latronibus disserunt, quod in urbe, non in montibus facinora sua perpetrent. Sed jam quod proposueram, alebam, saepe audivisti: quare quamprimum seditio ac belli tumultus in patria mea cessaverit, conspicies me ex hac urbe discessurum et brevem adeo hic moram facturum, quo citius ab improbis istis nebulonibus liberer. Sed ignorant, Eudemus ait, hoc tibi institutum esse et si noverint, quemadmodum ipsi mentiuntur, omnes te similiter ut ipsos mentiri censebunt. Et quemadmodum ipsi rerum indigi et imperiti quum in patria manere nequeant, eo quod praeter alia, quae dixi, vafritiam subdolam improbamque exercere cognoscuntur, in hanc urbem migrarunt, ita quoque alios huc profectos arbitrantur et nolle prius discedere quam pecuniam acervaverint. Et si a civibus genus tuum possessionemque audiant, quod non sis ex eorum numero, qui rerum inopia laborent, effictum omnino abs te esse dicent, ut auditoribus imponas; quae enim ipsi fecerint, ea de omnibus suspicantur. Quum igitur haec aliaque id genus Eudemus dixisset, addidissetque eos, nisi improba vafritie nos laedere potuerint, ad insidias per pharmaca descendunt; quumque retulisset idem inter narrandum, adolescentem quendam ante annos circiter decem in hanc urbem profectum, qui operibus similiter ac ego tractationem artis indicabat, pharmacis fuisse sublatum cum famulis duobus, qui una cum ipso adven era ut. Gratiam tibi habeo, dixi, praeceptor carissime. qui omnem ipsorum pravitatem mihi recensuerim. Ego enim secure me ipsum tuebor, digressus ab eis procul; claraque inscitia eorum facta, a magna hac et populosa civitate in parvam paucorumque hominum migrabo, ubi omnes inter nos novimus ex quibus orti simus, quam eruditionem habeamus, possessionem et mores, quamque vitae rationem ineamus. Eo igitur animum convertens inscitiam ipsorum et vafritiem redarguere non studui.

Cap. V. Sed commemoratum adolescentem, ad quem profectus primo statim die dixi quartanae febris accessionis insultum fore, ubi accepissem curavi, statum morbi solutionis tempus, ut in Eudemo, praefatus; quumque a te vocatus essem, ut hominem quendam inviserem Charilampi cubicularium quidem, ut omnes nunc Graeci nonunant, corporis vero custodem, quemadmodum et. ii qui perperam Atticos imitantur, in nervo vulneratum persanavi, id quod nullus aulicorum medicorum praestare potuerit. Ac post ipsum in Sandalario Diomedem rhetorem, cujus nec ipsius quoque morbi affectionem celeberrimi inter aulicos medicos inveniebant, sed etiam secus quam decens erat curationem moliebantur, paucis diebus quum morbum admodum diuturnum praenovissem, restitui. Ac aestate appetente in primatibus Romae et praedictiones, ut curationes magna laude dignas molitus sum; ac in multo honore et gloria apud omnes eram, ut scis, nomenque Caleni celebre. Ac cum gloria crescebat invidia eorum, qui et ipsi putabantur esse aliquid, tanquam in omni artis parte a me vincerentur, adhibebantque urbem circumcurrentes alius aliam calumniam; hic, quod casu illum curaverim, periculoso curationis modo usus; ille, quod e vaticinatrice, non ex medica speculatione praedictiones fiorent. Accessit etiam his quaestio, quam cum Stoicis et Peripateticis habebam, quos Boëthus ipse convocarat. Adde quae in lusti uxore fecerim, quam contabescentem citra ullius partis affectum evidentem non solum amare deprehendi, sed etiam quem amaret ; et paulo post quomodo invenerim aperiam. Sed primum certaminis, quod cum Stoicis et Peripateticis gessi, praesentibus etiam aliis simul cum ipsis et medicis et philosophis, mentionem sum facturus, simulatque unde incepit, pereenfuero, ut si etiam alicui ex iis, qui hujusmodi sermonum communicatione digni sunt, librum hunc voles impertire, omnem jam factorum ordinem habeas ; et ne semper narrando occuperis, quae in artis medicae operibus dissectionibusque et in disputationibus ipsorum fecerim, invidos et medices et philosophos redarguens. Quum enim provocarer ab eis, ad hoc descendi, Humerum imitatus, qui me docnerit

Hominem vicissim impetere, quum quis prior molestus suerit.

Tale igitur initium conversatio cum eis habuit. Flavius Boe thus, vir consularis, quam fuerit et honesti studiosus et doctrinae cupidus, tu quoque nosti. Utebatur autem praeceptore sectae Peripateticae Alexandro Damasceno; qui quidem et Platonis scita noverat, sed Aristotelicis magis adhaerens. Quum igitur rogasset me ut per sectiones docerem quomodo respiratio et vox fieret, comparavit et hoedos et porcos complures; simias enim dicebam non desiderare dissectionem, quum non solum haec animalia similem habeant constructionem, sed etiam pedestria fere omnia, quae autem magnam edunt vocem, aptiora exili voce praeditis esse, quae sumptiones demonstratorius ad fidem de re proposita faciendam praebeant. Advenerant spectatum quae ostensurus essem cum alii quidam, tum et Adrianus rhetor, nondum rhetoricas institutiones docens, sed cum Boëtho adhuc agens ; item Demetrius Alexandreus, Favorini familiaris, quotidie publice exponens ea, quae secundum Favorini dictionis speciem proponebantur. Quum autem ego ante dissectionem dicerem, me quidem ea, quae in dissectione apparerent, ostensurum, quae vero inde sequantur, non meum esse tantum colligere, sed etiam omnium praeceptorem Alexandrum magis posse sperare; omnes sane reliqui tanquam modestum sermonem receperunt, honorem Alexandro deserentes; ac simul adhortabantur eum ut toti negotio citra contentionem incumberet. Quippe non latet te, Alexandrum hoc affectu ab omnibus nosci, quemadmodum et tunc maniiesto indicavit. Quum enim ostensurum me pollicerer nervulorum tenuissimorum, quasi capillarem conjugationem quandam guttaris musculis inseri, aliis ex sinistris partibus, aliis ex dextris, ob quos funiculo interceptos vel sectos animal mutum redditur, ita ut nec vita neque actio ipsius offendatur; Alexander commodum respondens priusquam ostendatur, hoc primum, inquit, utique tibi concedetur sed iis, quae sensu apparent, credere nos oportet. Quae ubi ego audivissem, relictis ipsis discessi, unum hoc locutus, errasse me, qui putarem ad rusticos Pyrrhoneos me non venire, aut certe non venturum fuisse. Postquam jam discessissem, cum alii Alexandrum increpabant, tum Adrianus Demetrinsque, male semper erga contentionem affecti, probabilem occasionem habebant, qua vehementer eum corriperent. Quum vero studiosi etiam omnes, qui in urbe Romanorum erant, et Severus Paulusque et Barbarus id resciverunt, omnes certe graviter ipsum accusarunt, volueruntque praesentibus ipsis fieri dissectiones, congregatis ad hoc aliis universis, qui in medicina et philosophia erant celebres. Durante igitur conventu pluribus diebus, ostendi inspirationem fieri thorace dilatato, exspirationem vero contracto; praeterea musculos indicavi, a quibus dilatatur; ad haec nervos, qui in ipsos insero ntur, ex spinali medulla proficisci: insuper quomodo non coacta spiritus, foras dilatio exspirationem sine strepitu esficiat; violentam vero esse diversam ab ea cum strepitu accidentem, quam efflationem nominamus. Quum autem monstrassem etiam talem solam, dum per arteriam asperam exit, a cartilaginibus ictam, vocem efficere et a muaculis has moveri, nervosque hos moventes affectos vocis abolitionem moliri; et oblocutoribus haec ubi indicassem, omnibus convictis, Boëthus rogavit me ut eorum commentaria sibi darem. Ac cum misisset ipse, qui notis celeri ter scribere noverunt, dictavi omnia et ostensa a me et dicta, non praevidens, an ea multis esset communicatorus. Et hactenus, o Posthume, nemo ausus est refragari, quindecim interea annis praeteritis; quamvis multi contradicere nitantur, ut hoc solum apud vulgus audiant, nempe Caleno se contradixisse, non tamen audent scripta ad doctorum hominum judicium referre.

Cap. VI. Reliquum igitur, quod pollicitus sum, deinceps tibi enarrabo, modo et hoc apponere sermoni praesenti oporteat; praesertim quum et sophistarum medicotum nonnulli, ignorantes qua ratione Erasistratus adolescendi erga ancillam patris cognovit amorem, scribant arterias pulsus juvenis amatorios edentibus ipsum invenisse, nunc autem non amplius, ut quis ex pulsibus inventum esse dicat, sustinent. Ego sane quomodo Erasistratus id deprehenderit, dicere non possum; quomodo autem ipse cognoveris, jam tibi aperiam. Vocatus sum ad mulierem invisendam, quae noctu vigiliis torquebatur et alias in aliam decubitus figuram se transmutabat. Hanc dum sebri carentem invenio, rogo de singulis particulatim ei obortis, unde vigilias accidere deprehendimus. Ipsa autem vix aut nequaquam respondebat, ceu frustra interrogaretur indicans ; denique vultu averso vestimentis superinjectis universo corpori, totam se contegit, ac alteri cuipiam exiguo pulvino caput inclinabat, quemadmodum ii, qui somno indigent. digressus itaque ego, inde alterutrum ipsam pati existimabam, aut melancholico animo torqueri, aut qua tristitia afficeretur, nolle fateri. Differebam itaque in subsequentem diem exactius de ipsa considerare, aequum venissem, primum audivi ab ancilla astante fieri non posse ut ipsam viderem. Iterum reversus postquam idem audivissem, tertio redii: ac cum famosa mihi diceret ut discederem, nolle enim mulierem molestari, quumque novissem, ipsam me egresso et lotam et solita assumpsisse, veni postridie, ac solus cum ancilia multifariam disserens cognovi manifesto tristitia quadam affectam, quam casu inveni, ut etiam Erasistrato accidisse puto. Nam cum certus essem nullum in corpore affectum existere, sed animali quadam molestia mulierem torqueri, contigit eodem tempore, quo ipsam invisebant, id confirmari, adventante quodam ex theatro et nuntiante se Pyladem vidisse saltantem: mutatus enim ipsius visus est et faciei color: quosl ego contemplatus manu mulieris brachiali injecta pulsum deprehendi inaequalem, subito ac multis modis agitatum, qui animam turbatam esse indicat: idem igitur et de re quadam contendentibus obvenit. Postridie dixi cuidam ex iis, qui sequebantur me, quum mulierem visitatum accederem, ut paulo post adveniens nuntiaret mihi Morphum hodie saltare; id ubi factum est, pulsum nihil offendi mutatum. Similiter et sequenti die quum curassem ut de tertio saltatore nuntiaretur, similiter pulsus haud mutatus est. Quarta rem diligenter examinavi nocte; qua observans pulsum, quum Pylades saltare nuntiaretur, turbatum ipsum multifariam ipsum videns, deprehendi ita mulierem Pyladem amare, atque hoc exacte observatum diebus subsequentibus confirmatum est. Quemadmodum etiam divitis cujusdam servus oeconomus similiter cognitus est mihi aegrotare. Quum enim angeretur de reddendis rationibus eorum, quae dispensarat, in quibus non parum argenti desiderari sciens, prae curis vigilabat et tristitia contabescebat. Quum autem praedixissem domino ipsius nullum esse affectum corporeum seni, inspicere consului, qui timeret, quum ipse rationes eorum, quae administravit, esset repetiturus, nam idcirco tristitia afficiebatur, quod sciret non exiguum in eis desideratum iri. Quoniam recte conjecisti boe, inquit, consultu firmae agnitinnis causa ut ei diceret quantam haberet famulus repositam pecuniam, hanc postularet, ne derepente eo mortuo periret, dispensatione in alium domesticum translata, quem nondum esset expertus; ab illo enim non desideraret rationes. Postquam dominus haec servo dixisset, is persuasus se non examinatum iri postea, eoque evadens laetior, tertio die naturalem corporis habitum recuperavit. Curnam igitur priores medicos et praedictam multerem praedictumque famulum visitantes haec latebant? Nam ex communibus ratiocinationibus hujusmodi inveniuntur; etiam si exiguam speculationis medicae scientiam habeant. Ego sane puto, eo quod nullam habent cognitionem eorum, quae corpus propter animi affectus pati consuevit; forsan etiam, quod neque ob contentiones et metus subito animum turbantes pulsus mutari cognoscunt. Quod Erasistratus intelligens, quando mulier in eadem domo cum aegrotante esset, facilius invenit, ut quae ab adolescente frequentius videri poterat, non pluribus diebus quemadmodum Pylades, qui neque tunc apparens, sed auditus tantum mulierem turbaret. Nugae igitur sunt pulsus amatorie moti eorum qui ignorant nullum quidem pulsum amoris esse indicem, sed anima turbata ob quamcunque rem pulsus alterari, neque naturalem aequalitatem neque ordinem conservantes.

Cap. VII. Quibus artibus Cyrillum Boëthi silium clam cibum sumere deprehendit. Itaque quum unum adhuc adjecero, ob quod statim sane obstupuit Boëthus, ubi autem quomodo esset inventum audisset, admirari non amplius se dicebat, sed ignorantes speculationem tanquam indoctos damnare, ad aliud quid digrediar. Quum itaque alter filiorum ipsius aegrotasset, deinde convaluisset, quumque mox recidivam morbus fecisset iterumque cessasset et post haec rursus puer febricitasset, dixi eum clanculum comedere. Nam quae manifesto ei dabantur, praeterquam quod qualitatibus essent idonea, etiam quantitate moderata fuerant. Quapropter matrem pueri, ubi diligenter se ipsum observaturam promitteret, constituit custodem, quae toto die assideret, prohiberetque domum illam ingredientes, in qua ipse dormiebat, occlusam interius ab ipsa exacte. Posteaquam quatuor jam diebus ita observaretur, noctu incaluit; ob quod Boëthus mihi indignatus et acceptum domum suam deduxit ad puerum; sequuti autem sunt ipsum etiam qui in via occurrebant, inter quos et tu eras. Puerum deprehendi ex cubiculo una cum matre ad aliud domicilium digressum, ubi etiam lectus erat in quo mater pueri decumbebat; lectica vero quaedam exigua inter duos lectos lutarius, juncta, in quam puerum collocans observabat ne quis eum accederet. Porro sedile unum lecticae mediocre ad cervicem ejus habebatur. E regione juxta superiores lecti terminos duo ordine sedilia vicina erant: super quae Boëthus nos collocans, ipse uxori assidens, adduxi Calenum, inquit, hunc, ut audiat abs te quam diligenter hisce diebus puerum custodieris, ne quicquam in victus ratione peccaretur; videatque num revera nocte fehricitarit, an tu, quum calidiorem ipsum factum esse diceres, desipueris prae timore, quae putaris febrem esse calorem ob aliam forte causam obortum; ut deinde quomodo habeat manifesto nobis indicet, simulque omnem ipsius victus rationem te doceat. Quum itaque arteriam pueri in brachiali tetigissem, absque febri ipsum esse dixi, sed praebere me convitiorum occasionem iis, qui me vaticinatorem appellant. Interloquens itaque Boëthus ait: et ego apud illos te vocare, ut nosti, consuevi vatem, quum hujusmodi diceres, quale hostes tui fieri non posse dictitant, ut ex medicinae speculationibus cognoscatur. Atqui hactenus omnia (dicebam) ostendi tibi talia ex specalatione medica inveniri et quosdam medicorum ea scripsisse. Dicere igitur jam vaticinium omnes mihi jussistis; ac ego precatus vos semel adhuc ut permitteretis nubi pueri pulsum tangere, posteaquam hoc fecissem, testaberis, dixi, o Boëthe, nullum mihi proficiscenti tecum, quum tota via nos dissereremus accessisse, qui futurum vaticinium praedicaverit. Postquam itaque ipse dixisset se attestaturum, Novisti, inquam, quomodo ridens ego advertere et audire vos jussi vatis oraculum, tale quoddam esse loquutus. Cyrillo huic in domo ista aliquid ex esculentis occultatum est, quod quum mater ipsius ad balneum proficiscens domum clauserit, deinde securitatis gratia clavi ferae injecta obsignaverit, hoc enim audio ipsam frequens ter facere, absconsum filius accipiens, ita ingerat. Postquam hoc Boëthus audivisset, statim profiliens ad puerum corripit ipsum et in lectum transferens lecticamque sterni jubens sperabat occultatum quamprimum appariturum. sibi operimenta omnia et substernicula excussa essent, pannum deinde perscrutatus est. Postea sedili sublato observabat num aliquid sub eo occultatum appareret. Quum autem nihil ita apparuisset, translato puero a lecto ad lecticam, lectum totum iterum sterni jussit, ac in risum solutus, quid, ait, vaticinator dicit? Ego autem admiratus quod nihil invenisset, ubi occultatum putabatur, id quod solum indiscussum remanserat, tanquam nullo quod quaerebatur in eo contineri suspicante, in alium attollens commovebam; erat autem hoc exiguum matris ipsius velamen tum sedili impositum, quo discusso pars panis in eo contenta in terram decidit, ac vos omnes altissime clamastis, una eum Boëtho ridentes, vaticinatoriamque commendantes. Boëthus vero supra omnes ridens admirabatur, quomodo pulsus esculentum reconditum indicare possit. Sed quid puer facturus esset, matre lavante, indicavi; dixique praeterea, o vir acerrime, pulsibus hoc non indicantibus, Casanus conjecit. Nam ostio exacte clauso puerum sine metu comedere potuisse, haud erat difficile conjectu. Imo etiam quod aliquid occultatum esset, idque esculentum, pulsus sane non indicavit; verum turbatum ipsum puerum conspiratus intellexi ut in muliere amante et servo timente, turbationem ex animali quodam affectu obortam, quum puer omnino febri vacaret. Rogabis igitur forsan, unde id quod occultatum erat esculentum esse coniecerim. Audi jam de hoc quoque turbationem animi. Quum puer neque causam esset dicturus in judicio, nec luctaturus neque certamen solemne initurus, aut denique a quoquam reprehensus fuisset, ob rem corpoream magis quam animalum turbari eum ratio indicat. Quae quum audivisset Boëthus, per deos, inquit, mirandum est tam nota medicamenta nullum medicorum cognovisse. Unde clare constat et ipsos hujusmodi opus nunquam ostendisse; ac te omnia aliunde potius quam ex medicina facere dictitant. Videntur autem, ajebat, non modo ignorare qualis sit contendentium putius, sed neque si forte aliquis ipsorum novit, quae tu ratione disquisieris, posse disquirere: eo quod nec natura prudentes, nec disciplina mentem exercuerunt At in malignitatis, ajebam, operibus et exercitati et fapiantes sunt.

Cap. VIII. Boëthi uxorem uteri prostuoio laborantem praeter spem aliorum sanat. Horum igitur, o Posthume, teipsum testem habeo; aliorum autem multorum, quae in prima profectione omnia a me gesta sunt, alios. Audivisti autem ea ab illis, qui a me sunt curati. Unum igitur revera mirabile, non tantum me praeter omnium opinionem dicentem, ut antea plerique medicorum nominabant, sed etiam praeter opinionem facientem, appellari effecit. Nam Boëthi uxor fluore muliebri ut appellant infestata, quum per initia celebres medicos, e quorum numero et ego jam unus esse omnibus videbar, revereretur, consuetis obstetricibus optimis quibusque in urbe seipsam concredidit. Postquam vero nihil juvaretur, Boëthus congregatos nos omnes consulebat quid esset faciendum. Quum itaque inter nos convenisset ut secundum scriptam ab Hippocrate et praestantissimis post ipsum curationem universa fierent, quumque ipse Boëthus cupetet me frequenter famulantibus ipsi mulieribus adesse ac materias particularium praesidiorum universalem icopum respicientium intueri, quae huc potissimum spectahant, ut siccarent quidem non modo uteri regiones, sed etiam totum corpus, ita ut et unctiones allrictoriae muliebribus locis adserrentur, sic faciebam. Verum quum haec agendo dispositio deterior stari appareret, dubitatio ut verisimile est, omnes nos invasit; ac quaerentibus aliam curationis rationem ad quam digrediemur, non ex Talione aliquis invenit, neque ab experientia suggerebat meliorem ea, quae apud optimos medicos in confesso est. Interea et tumor aliquis in ventre visus est similis ei, qui gravidis accidit, quem nonnullae mulieres ex iis, quae ipsi inserviebant, existimarunt revera ob conceptum accidisse, non tamen aliorum medicorum quisquam arbitrabatur. Nam muliebris fluxus notae, quae quotidie excernebantur, opinioni huic repugnabant. Quum itaque mulier eam observans, quam praestantissimam esse crediderat, tum alia faceret, ut in gravida tum quotidie lavaret, accidit in prima balnei domo ut vehementissimo dolore oborto, quales parientibus accidere consueverunt, aqueus humor evacuaretur tantus, ut animo desecto mulier e balneo exportaretur. Dum autem famulae ipsius lugerent clamarentque omnes, nulla vero nec pedes nec manus nec os ventriculi, quod sane et stomachum consueto vocabulo appellant, perfricaret, ego sorte fortuna ante externum balnei ostium stans clamore exaudito insilit; ac intuitus ipsam perfrixisse, nardino unguento in manus sumpto stomachum fricui, jussique praesentibus ne frustra vociferantes otiosae consisterent, sed aliae pedes excalefacerent, aliae manus, nonnullae odoramenta naribus offerrent, atque his tunc statim ipsam recollegimus. Laetabatur autem mirisice obstetrix, ventre ob evacuationem compresso, non adeo quod falsa esset quae parere ipsam opinaretur, sed quod dispositioni nobis non credentibus contradixerit, ceu rem scientifice noscens. Porro dum ambigimus quid faciendum esset, similine, ut prius, scopo mulierem medicari auderemus, an ad alium transire, Inlicito mihi per noctem tale quid in mentem venit: ac memini, deliquio animi ut dieebam orto, quando etiam mulieres nihil quidem auxiliari dicebam, astare autem plorantes, ego vero unguento nardino in manus sumpto os ventriculi et praecordia perfricarem, tantam in his regionibus mollitiem musculorum per praecordia invenisse, ut quum per initia violentius ea infricare statuissem, timens postea ne carne pressa partem quandam lividam efficerem, a violentia destiti. Ut enim quis per summa voluerit assimilare omnia praecordiorum loca, similia lacti sane in casei generationem coalescenti. non tamen jam concreto mihi apparuerunt. Itaque immoderatam affectus casei modo aquosi humiditatem siccare omnes statuimus, ac curationis modum invenire, ex materie quae non tantum siccet, sed etiam calefaciat ne corpus contabescat frigida temperie immoderate praeditum ; praesertim quum aestivo tempore contrarium tunc nos moliamur maritimae arenae calidae eam immittentes. Ratiocinatus autem etiam aliud quoddam communius peccatum in plerisque affectibus frequenter a medicis committi, qui superfluum quidem inaniunt, ut autem inanito simile generetur, dicere omittunt; cogitavi victus rationis consilium instituere ex potione paucissima, totius corporis frictione, praeterea unctione ita praeparata, non ex pice et resina, sed ex melle solo largius quidem cocto, sed restigerato tantum, ut aquae fontanae aestivis horis sit persimile. At quemadmodum satius esse novi superfluam humiditatem per cutem dissipare, eodem modo urinam moventibus medicamentis ipsam ad vesicam deducere; caeterum ut alvus subducatur cura habenda est. Facto autem diebus post subitam excretionem circiter septem subsequentibus experimento, secundum quos Boëthus omnes nos et privatim et communiter rogabat, ut aliquem curationis modum prospiceremus, abduxi tum eum a praesentibus et familiaribus et amicis in domo seorsimseorsum ac cum eo disserui, In nullo, inquiens, ne in uno quidem opere medico hactenus errasse me quum scias, tu considerato apud te an decem in totum diebus permissurus Iis ea quae circa uxorem tuam facere instituo; et si melius habere quolibet die videatur, postea aliis totidem diebus aliquid ei lacere concedes; sin minus, tunc et ego prorsus ab ea discedam. Quod quum prompte ille annuisset, primum sane medicamento aquam ducente per alvum evacuavi; postea bibere aquam, in qua decoctum sit asarum et apium. Ubi vero primis diebus duobus his administratis nihil ex fluore apparuisset, tertio rursus exhibui, non copiose per alvum evacuans id quod prius in uterum vergebat, non modo per urinas, sed etiam per ventrem inferiorem derivare cupiens. Post haec corpus melle singulis diebus illevi ac perfricui, primum sane linteis mollissimis, deinde durissimis; dedique carnes avium montanarum et pisces saxatiles exhibui. Postquam vero his remediis quin ludeeiuro curationis die adveniente nulla prorsus affectus nota appareret, Boëthus intelligens plus a me quam essem pollicitus praestitum, rogabat ut in totum dispositionem persanarem, praeceptiones darem in reliquum tempus ne amplius similiter aegrotaret. Quoniam vero mense compluto colorata exacte erat, ut nihil plane a naturali habitu desideraretur, nihil quoque ex fluore conspiceretur, quadringentos aureos ad me misit, auxitque generosorum horum medicorum invidiam, inde quod me laudibus extolleret. Quin etiam ipse quemadmodum et Severus opera a me gesta haud detrectabat indicare Romanorum urbis imperatum Marco Aurelio Antonino. Lucius enim ab urbe discesserat Parthici belli gratia, quod a Bologeso ortum erat.