In Hippocratis De victu acutorum

HIPPOCRATIS DE ACUTORUM MORBORUM VICTU LIBER ET GALFNI COMMENTARIUS I. I. Qui Cnidias appellatas sententias conscripserunt, hi sane quae singulis in morbis aegri patiantur et quomodo eorum quaedam succedant, recte scripserunt. Ac certe qutvis ad haec usque etiam non medicus scribere potuerli, st probe ex singulis aegrotis quae patiantur resciderit. Lucrum quae medicum aegro non rescrente praediscere oportuit, eorum multa praetermissima sunt, in aliis alia, nonnullaque, ad conjectationem peropportuna

Qui Cnidias scripserunt sententias, non solum quae aegri patiuntur, eorum nihil praetermiserunt, verum etiam ultra decentia nonnulla memoriae prodiderunt, ut paulo post sum demonstraturus. Ac nondum id artis opus est, si quae ab idiotis cognosci queunt, eorum nihil praetermiserint, non enim hic artificibus est scopus, sed alius, quae nimirum ad curationem idonea sunt, omnia scribere. Quare tum faepiuscule nonnulla, quae vulgus indoctum prorsus non agnovit, erunt adjicienda, tum multa, quae ab eo cognoscuntur, si nihil ad artis finem conferre videantur, auferenda. Nonnullaque ad consectationem peropportuna. Conjectatio est, quae per conjecturam fit cognitio. Conjecturam vero veteres nominant ratiocinativum signum, conjectura autem non simpliciter omne signum existit, ut in libro de conjectura et signo demonstratum est. Quae igitur medicis ad hujusmodi cognitionem tum necessaria tum utilia existunt, ea non omnia Cnidiis in sententiis scripta, imo multa praetermissa esse protulit.

II. Quum autem ad consectationem refertur, quomodo singula curare oporteat, in his multa aliter quam illi disseruerint santio.

Postquam multa ad conjectationem utilia a Cnidiis Inedicis praetermissa esse protulit, quam dicat conjectationem ipse deinceps docuit his verbis: quomodo singula curare oporteat. Nam quodcunque ad horum inventionem utile fuerit, id ex arte est, Fortassis igitur aliquis censuerit conjecturas tum ad dignotionem, tum ad praenotionem conferentes esse praetermissas. Verum non ita se res habet, hae namque necessario in rebus ad curationem idoneis continentur. Quod si ad optimae curationis inventionem nihil conferrent morborum dignotio ac futurorum praenotio, hae prorsus forent supervacaneae, nunc autem quod conferant, ob id existunt utiles. Ergo quod affectuum dignotio ad curationem maxime necessaria sit, ratione perpendere non opus est. Primum enim quisnam sit morbus dignoscere oportet, deinde ipsius curationem ita suscipere. Quod vero praenotio ad curationem quoque sit utilis, in prognostici praefatione demonstravit Hipp o crates. Quare si quis quae ad medicinam spectant omnia aut ad dignotionem aut ad curationem aut praenotionem utilia esse dicat, potentia idem dicit. Curatio siquidem per se a medicis instituitur, at praenotio et dignotio propter curationem. Quare nemo sin em artis dignotionem vel praenotionem, quemadmodum curationem, asseveraverit. Jam vero percipe, curationem morborum eversionem jam obortarum, non autem etiamnum oborientium esse. Sed de his omnibus libro de fine medicinae abunde scriptum est. Atque nunc praeter propositum opus nos construere non oportet, qui jam senis mentem etiam citra accuratam de fine tractationem deprehendimus. Quum autem proposita dictio alio quoque modo plerisque in exemplaribus fide dignis scripta sit, ejus mentionem facere non intempestivum est. Differt autem a praescripta dictione unica litera, hoc est vel, ut ad hunc modum textus sit: Quum autem ad consectationem referatur,^ vel quomodo sagula curare oporteat. Qui ita scribunt, per conjectationem, dignotionem et praenotionem intelligunt, et per haec verba : quomodo singula curare oporteat, curationem, nolentes eam conjectationis nomine contineri. Quod si ita habet, in ante scripta dictione qua dicit: multa praetermissa sunt in aliis alia, nonnullaque ad consectationem peropportuna, non recte curatricem attis partem praetermiserit. Patet autem quod isti asserent, ob id ipsum sequentem dictionem repetivisse ac scripsisse, quo curatricem artis partem adderet. Verum ubi de re ad curationem utili disceptatio non est, sermonem protrahere superfluum esse Quare ad ea, in quibus ad curationem utilia etiam docet, properemus.

III. Atque non salum ob id non laudo, verum quod et paucis numero remediis usi sint. Nam plurima ab ipsis relata sunt (praeterquam in morbis acutis) medicamenta deorsum purgantia exhibenda, tum ferum, tum lac pro tempestate propinandum. Haec igitur st bona essent et morbis in quibus dari monuerunt, convenientia, longe laude digniora essent, quod paucissima suspicerent. Sed nunc non ita se res habet.

Paucis quoque numero medicamentis ipsos ait, praeterquam in acutis morbis, usos fuisse, ac si in his multa enarraverint. Etenim ita protulerunt. Quae vero de diuturdis morbis dixerunt, haec revera contra se habent. Etenim per medicamenta alvum deorsum purgantia tum serum tum lac potui exhibita ab illis perficiuntur.

IV. Qui vero secundum librum recognoverunt, de iis sane quae singulis assumenda sint, medice magis disseruerunt.

Secundum priori succedentem librum scriptum recognosci dicimus, qui quum documentum idem easdemque plurimas dictiones habeat, nonnulla quidem e priore libro detracta, quaedam vero addita, alia denique permutata continet. Hujus rei exemplum si desideres, perspiGustatis gratia, secundum Eupolidis Autolycum ex priore compositum habes. Ita vero et Cnidias sententias Cnidli medici a prioribus secundas ediderunt, quae nonnulla quidem prorsus eadem, quaedam vero addita, alia denique detracta ac etiam immutata continebant. Hunc itaque secundum librum primo magis medicum esse Hippocrates asserit.

V. Sed neque de victus ratione quicquam eissiatu dignum veteres conscripserunt, quanquam magnum id praetermiferunt.

Is qui per consuetas materias fit curationis ductus, diaeta appellatur, quemadmodum qui per consuetas tum sectiones, tum ustiones et caeteras quae manibus fiunt operationes, chirurgia, ac tertia ab his medicinae pars est pharmaceutice, quae nimirum medicamentis absolvitur. Accusat autem priscos Hippocrates, quod de victus ratione nihil effatu dignum conscripserint, idque protulit, non quod nullum diaeteticum documentum conscripserint, (scripserunt enim) sed quod non effatu dignum. Quid autem sit effatu dignum sequentibus docebit.

VI. Varia tamen singulorum morborum genera multiplicemque eorum divisionem non ignorarunt quidam.

Non solum varia morborum genera non ignorarunt, verum etiam ulterius quam deceat de iis scripserunt, quemadmodum deinceps sum demonstraturus.

VII. Nonnulli vero singulorum morborum numeros dilucide pronuntiare volentes non recte scripserunt. Neque enim eos numerare facile suerit, st quis ex eo aegrotan.tium morbum signis conjectet, quod alter ab altero re quadam Asserat, neque eundem esse morbum reputet, nisi idem nomen sortiatur. Mihi Dero placet in omni arte animum advertere. Etenim quae recte procedunt opera, ea quoque singula recte fecere oportet, quae celevitatem postulant, ea quoque celeriter, et quae pure, pure et quae citra dolorem administrari desiderant, ea. quanimaxime sine dolore fecere; caetera quoque hujus generis omnia aliter quam proximi ad meliorem fermam reducere oportet. Sed maxime medicum probaTero, qui acutis in morbis, quibus plurimi homines enecantur, longe melius caeteris se gerat. Sunt autem hi acuti morbi, quos prisci nominarunt pleuritidem, peripneumoniam, phrcnitidem, lethargum, febrem ardentem et quicunque alii morbi ad hos consequuntur, quorum febres omnino continuae interficiunt.

Dixit paulo ante Cnidios medicos statim per initia de morbis plus quam deceat scripsisse, hi sunt bilis morbi septem; ad hunc autem modum ac rursum in partibus inferioribus vesicae morbi duodecim, in iisdem quoque partibus inferioribus renum morbi quatuor, ac postea iterum vesicae morbi stranguriae duodecim, mox etiamnum deinceps tetani tres, posteaque interi quatuor, praeterea denique tabes tres. Ad corporum enim varietates, quae multas ob causas immutabuntur, respexerunt, praetermittentes affectuum identitatem perpendere, quemadmodum accurate perpendit Hippocrates, ad eorum inventionem methodo usus, qua duntaxat morborum numerum invenire conceditur. Methodus autem ipsa statim per initia librorum methodi medendi a nobis demonstrata est. Prodita quoque est paucis in libro de elementis secundum Hippocratem. Habes etiam nostrum conciso sermone unum de morborum differentiis commentarium. Sed nunc dictiones observandae sunt, is enim explicationis scopns exisiit. Quod si quis in explicationibus demonstrationes scripserit, longam orationem conficiens praecipuam (quae curationis morborum causa existit) partem praetermittet, quae ad maxime letalium morborum curationem praestanti^ma est. Summa quidem praesentis dictionis haec est, particularia vero dictionis deinceps explicabo.

VIII. Quum enim nullus communis pestilentis morbi modus populariter grassatus suerit, sed sporadici morbi, ac similes suerint, ab his morbis plures quam ab aliis omnibus moriuntur.

Declarat hac oratione morbos quosdam multis hominibus uno tempore oboriri, quos, quum perniciosi fuerint, pestem appellunt, quum vero mitiores, altera quadam explicant appetitione, epidemios vocantes, ut epidemius quidem morbus sit, qui quodam tempore aliqua in regione vehementius grassatur, pestis vero, epidemia perniciosa. Est autem et aliud morborum genus multis commune, quod in regione oboritur endemiumque appellatur. His autem omnibus opponuntur sporadici morbi, qui aegrotos vehementer vexant, non communi consuetudine constantes. Sed quid est quod ab Hippocrate dicitur: sed suoradici morbi ac similes suerint? Nam contrarium dicendum erat, et dissimiles eos inter su esse, quod est non similes, siquidem morborum similitudine et endemium et epidemium et Pestilens judicabatur. Duorum igitur alterum, aut meliorem hanc scriptam sententiam augurandum est: sed morbi sporadici ac non similes fuerint, aut similes eos dictos esse censendum, non inter se, sed morbis praedictis, hoc est, consuetis, quoniam rarius quidem tum epidemii tum pesti Ientes morbi oboriuntur, vocati vero ab eo sporadici srequentius, de quibus et praesens liber ab ipso habetur, ut et de epidemiis in libris epidemiorum morborum, et de endemiis in libro de aquis, aere et locis. Nullum autem proprium de peste confecit librum, quoniam ex epidemiis unum esse illam per libros epidemiarum demonstravit.

IX. Idiotae ipsi ur non admodum cognoscunt eos, qui in his proximis praestant.

Idiotas ait eos non omnino cognoscere medicos, qui ad hujusmodi morbos proximis praestant. Quod autem acutos dicat, palam est, de quibus ante disseruit.

X. Aliacumque curationum magis laudatores aut nituperatores existunt.

Non consentaneas, neque laudibus dignas curationes discernere posse idiotas enunciat, sed alienas magis, proindeque ipsos neque probe laudare neque vituperare. Deinceps tanquam eorum quae protulit demonstratione addita haec scribit.

XI. Deinde magnum id indicium, quod hi populares hujusmodi morborum intelligentia minime fruantur, ut quos studio consequi oportet. Nam qui medici non sunt, medici esse ridentur maxime propter hos morbos. Pacile est enim nomina, quae apud aegrotos his morbis aspectos proferri consueverunt, ediscere. Si quis enim pisanae cremorem nominauerit et unium hoc aut illud aut etiam mulsum, haec omnia eadem plebeis tum praestantiores tum deteriores medici dicere indentur. At non ita su res habet, verum in his sane alii ab aliis magnopere disserunt.

Quandoquidem hujusmodi materiis ad victus rationem spectantibus medici tum praestantiores tum deteriores utuntur, propterea quis sit praestantior, haud ab idiotis discernitar, qui discernere nequeunt, quinam tempestive ac decenti quantitate praesidiorum materias aegrotantibus administrent et quinam citra haec. Verum Hippocrates hic descripto secundo prooemio, a praesenti oratione consequentia exorditur.

XII. Videntur autem mihi scripto digna esse potissimum, quae a medicis ignorantur, iis scitu necessaria, et quae magnas utilitates aut magnas laesiones adferunt. Quae itaque ignorantur, haec sunt. Curnam in acutis morbis quidam medici totum aevum ptisanas non colatas exhibentes traducunt ac sese medicinam recte facere arbitrantur P Quidam vero prae omnibus moliuntur ut nullum hordeum aeger devoret (magnae enim lacstonis esse illud existimant), sed cremorem linteo colatum exhibent. Quidam praeterea ipsarum neque crassam ptisunam, neque cremorem exhibent, et hi quidem quousque ad diem septimum aeger pervenerit, illi autem asiidue quoad morbus judicatus suerit.

Quod a praeceptore propositum est, id sane logicum magis esse videbitur, quum nos etiam citra hujusmodi speculationes recte mederi possimus. Probe namque mor- bis mederi ex sacrandorum scientia suppetit medicis, non ex indagatione causae controversiae inter eos ortae, qui pugnantes ipsorum morborum curationes scripserunt. Est autem secundum veritatem non solum perutile, verum etiam omnium primum quaesitu necessarium, ut progressu sermonis sum demonstraturus. Primum enim quod quaestione dignum sit quod proponit et quemadmodum id solvat, percurrere satius est. Quod igitur quaestione dignum sit, hinc disces. Nullam enim de philosophorum controversia evidentem habemus conjecturam. Neque enim si ortus sit mundus, neque si interiturus, neque si extra ipsum non sit vanum, neque si immensus, neque si is folus unus fit, neque si plures, neque quot numero, si plures, neque si horum multitudo incomprehensibilis sit aut infinita, manifesta conjectura dari potest. Si vero et aliorum multorum, quae in philosophia quaeruntur, nonnulla quidem judicare prorsus non possumus, quaedam vero non sine multa contemplatione. Verum de aegros iuvantibus vel laedentibus non simili modo se res habet. Nam ad ipsa invenienda longo opus est tempore vlroque supra vulgus excellente; quae tamen sese reperisse quidam profitentur, ea facilem habere judicationem videbuntusu Si namque aegris ad ibita profuerint, ipsa laudare oportet estque admittere, si vero laeserint, et vitare et rejicere, quae vero nihil ad praesidium aut laesionem commemorandum attulerint, sub neutris comprehendere. Sed et medicos ab evidenter laedentibus abhorrere oportet. Ergo quae paucum quidem sortiuntur dissidium, nihi I mirum ipsis eos immorari, qui quovis modo ab initio observarunt. Quae vero multopere ita dissederunt, ut ab aliis quidem probentur, a nonnullis vero rejiciantur, in his eos quisque admirari poterit, aut qui magnopere lae.dentis probant, aut eos qui vere jnvantia improbant. Id ipsum sane est, quod nunc ab Hippocrate particulari uno exemplo proponitur. Dictum autem tum id, tum ipsius solutio ab Erasistrato in primo libro de febribus et paucis et manifestis, Hippocratem plane sequuto. Quum enim percurrit in praedicto libro tum eos, qui maxime contrarium febricitantibus victum praescribunt, tum eos, qui longis inediis aegros conficiunt atque Petrouam, qui tum carnes tum vinum exhibebat, deindt^ad verbum ita loquitur: ln multis igitur maximas plagas incurrebant, st autem omnibus male cederet febricitantibus haec curationis ratio, qui ita curabant, a curatione discessissent, sed, ut videtur, non febribus omnibus opem fert idem curationis modus. Laudandi itaque cum Era intratus tum alii, qui quaestionem hanc proposuerunt solutionemque scripserunt. Laudandus quoque qui primus eam proposuit. Sciendum quoque, hanc quaestionem non magis de acutis morbis quam de caeteris omnibus proponi solvique. Responsio namque de omnibus communis est. Non enim de acutis solum, verum etiam de caeteris morbis in curatione dissentanei suerunt medici, ob idque diu singuli suis in victus regulis permanent, quod quosdam ab his dilucide juvari conspiciant. In caeteris autem, qui nihilo juvantur, fortassis quidem et clanculum aliquid aegros deliquisse suspicantur; enimvero ut retulit et ipse Hippocrates in libro de fracturis, de iis qui fracturas cum vulnere prave deligant, ob idque laedunt (non enim, ait, deligationem causam esse existimant, sed aliud quoddam infortunium) sic et eos in victus ratione opinari par est. Quod autem praesenti in oratione recensuit Hippocrates, manifestum est, si quis ipsam apud se mente revolvens bis torque legerit. Nam ex particulari exemplo communem doceri sermonem comperiet, quem et universalem vocare consueverunt non philosophi duntaxat, verum etiam prope omnes rationalium artium periti. Erasistratus quidem maxime contrarias meminit victus rationes, Hippocrates vero absurdis praetermissis ad moderatiores se contulit. Absurdae enim revera sunt tum quae per enecantem inediam summam, tum quae per repletionem immoderatam fiunt, qua Petronas utebatur. Inter has moderatae, quarum meminit Hippocrates, in acutis morbis ab insignibus medicis praescribuntur. Nonnulli etenim hordeaceam quidem ptisanam in his administrant, nonnulli vero duntaxat cremorem; quidam neque hunc (in acutis morbis ante crisin quidam solam aquam propinant) quoad morbus judicatus sit Interea pro victu solos potus exhibent, tum aquam, tum mulsam et si opus suerit oxymel. Itaque controversiae causa est, quam ipse Hippocrates deinceps producturus est, eamque ab Erasistrato in primo de febribus libro enunciari probe asserebam. Est autem ea, quod quidam solo ptisanae cremore indigeant, quidam vero hordeacea ptisana et nonnulli horum neutro, sed potibus solis ad crisin usque prospere serventur. Demonstrabit autem in sequentibus, qui sint, qui hordeacea ptisana et qui solo ptisanae cremore et qui horum neutro indigent.

XIII. Itaque hujusmodi quaestiones. proponere non admodum medici consueverunt, neque vero portastis si proponantur, solutae comperiuntur.

Quod primus praeceptor sit, qui quaestionem hanc proposuerit ac solverit, hac dictione innotescit, neque enim, inquit, tales quaestiones proponi a medicis consueverunt. Quod si eas aliquis proposuerit, fortassis solutionem-non comperiet.

XIV. Ac proinde calumniam adeo magnam patitur apud vulgus ars tota, ut nulla omnino ars medica esce existis metur.

Hoc quoque textu ex particulari exemplo rem quandam universalem edocet. Primum quidem, quod qualecunque vitae institutum sectantium dissensio justam ignorantiae suspicionem prodat, secundo contra consensus justam magna m que scientiae .fiduciam ostendat, quod nituirum linearibus mathematicorum demonstrationibus magnopero contulit. Non enim discipulis solum persuadent, verum etiam apud vulgus tanquam verissimae disciplinae aestimationem consequuntur, Linearibus igitur mathematutorum demonstrationibus usos esse ait, qui. manifeste aliquid et citra quamvis ambiguitatem demonstraverunt. Verum disceptationis rationem diligenter in sequenti oratione prusequitur.

XV. Quare acutissimis in morbis tantopere dissentiunt inter se artifices, ut quae alter exhibet, optima esse existimans, ea mala jam alter esce auguretur, Ac fere ob id artem vaticinationi similem esse dixerint. Quoniam et augures eundem alitem, si sinister quidem appareat, bonum esse augurantur, si pero dexter, malum. sed et in haruspicina talia sunt, alia in alus. Ferum vaticinantmm nonnulli his contraria sentiunt. Dico vero speculationem hanc esse tum pulcherrimam tum plurimis ac maxime in arte commodis cognatam.

Vaticinandi scientiam appellavit auguralem disciplinam, haruspicinam vero immolandi artem a multis vocatam, quam vere alii prisci etiam haruspicinam vocant, quoniam qui hostias intuentur, ac in iis scientiis versati tum, ex ipsis ventura praenunciant. Hostias anteus scimus nominari omnia, quae diis ad honorem offeruntur, quales sunt quae immolantur victimae, quarum exta inspicientes harespices praedicunt. Eos vero qui ex avium volatu vatieluantur, quos augures et auspices appellant, hos nunc vates appellavit Hippocrates, quanquam vatis nomen et vaticinationis de omnibus ita praedicentibus artibus profertur. Vates namque vocantur et haruspices et augures et qui appellantur genethliaci et qui per notae et victimas futura praedicunt, praeterea et fatidici et divini vates. Nonnulli etiam somniorum interpretes a posita vocatos, inter vaticinatores collocant. Verum ipse declarat Hippocrates, se folos haruspices appellare vates, poetae ratione simili. Is namque in plerisque fui poematis partibus haruspicinam artem venturorum praenotionem esse demonstrans, simili modo in primi illados exordio concinit:

.Ergo age quis vates vel haruspex vera rogetur, somnia vel prodens, etenim ab fove somnia manant.

Vatem quidem nominat haruspicem ; scmniorum vero interpretem eum qui circa somnia vertatur, vatem autem omnino augurem. Non enim sime ad res maximas in multis suae poeseos locis ipsum praetermisit, quum etiam augurandi arte utitur. Sed fortassis haec et quam deceat plura de vatis appellatione a nobis dicta sunt, ad id autem quod disseritur jam transeundi tempus est. Quod enim profert ejusmodi est. Qui vaticinandi artes protequuntur, in particularibus multis nihil minus quam mediei dissentiunt. Vidi equidem nonnunquam augures his in ipsis volatibus, quos dextros et sinistros memoravit Hippocrates, dissidentes. Alter quidem ipsorum erat Arabs, alter vero Graecus ex Afia nostra. Arabs quidem .dicebat dextrum alitem laborantes mulieres fer vare, sinistrum autem viros: Asiaticus vero dextrum alitem in viris aegrolentibus apparentem interrogantibus ipsis, si servarentur, astruere interrogationem, sinistrum vero denegare recensebat. Eos igitur interrogabam, si quomodocunque volantem aut dextrum aut sinistrum alitem eandem auguralem sortiri facultatem dicerent, nibilque differre autumarent, si aut celsissimus volando sit, aut terrae propinquissimus, aut intermedius. Quod si intermedius, an propius regi- onem celsissimam, an infimam, vel inter has mediatur Eodem .modo tum de propinqua; tum de remota alitis distantia interrogabam, utrum in his nihil discreparet. Arabs itaque quomodocunque sete haberet in altitudinem aut longitudinem aut latitudinem distantia nihil interesse respondebat. Graecus autem de volatu commoderato dextro ac sinistro distinguebat dicebatque ab auguribus haec scripta esse ; immoderatas vero distantias moderate se haflentibus esse contrarias testesque sibi Appolletis, Athenaei, Chaeremonis, Artemidori Phocae et quorundam aliorum clarorum ^augurum libros prodebat. Agnovi sane Arabem indistinctum, Graecum vero tum distinctum tum artificem esse. Nani artis praeceptorum judicium per experientiam habentis dissidentia ex distincta et indistincta re oritur. Idque ab Hippocrate edoctus, Graecum de avium volatu artis peritiorem sententiam ferre jndicavi; ex abundantia vero celebratissimus augurum testes adducens, adhuc magis fide dignus erat. Quum vero etiam Arabs plurimos aegrotantium, quibus vera praedixerat, testes citaret, succedentis in plurimum eventi subsequuti causam ipsi pronunciavi. Si enim ales dexter moderatus viros fervet, immoderatus vero foeminas, sint autem permulti quidem immoderati, unus autem duntaxat moderatus, jure quidem plerisque successit, paucis vero praeter spem successit. Graecus autem augur et alias quasdam adliciebat distinctiones, quibus etiamsi dexter immoderatus sit, interdum tamen virum salvum oraturum declarabit. Nam cinaedum et muliebre munus obeuntem, veluti et lauificum, mulierum forma fervori dicebat ac rursum id ab optimis auguribus scriptum demonstrabat. His etiamnum quasdam adliciebat distinctiones, in quibus Arabs nihil intelligere videbatur. Haec autem a me dicta sunt propter sequentem sententiam, quam nemo convenienter exposuit, quemadmodum neque eam quae ante scripta est, ubi ait: quaesiionest sane hujusmodi proponere medicis haud consuetum est, neque saltastis si proponantur, solutae reperiuntur. Eo namque brevi dicente, talia, quod est, quae ita dissident, quidam de ptisana sula non recte intellexerunt; nonnulli autem paulo his meliuscule de acutorum victu, alii de omni simpliciter victu, alii vero de curatione universa, prioribus quidem melius, sed neque adhuc absolute. causam enim, ut dixi, totius dissidii quaesivit Hippocrates in omni arte, quae experimentis judicari possit. Quod autem id ita habeat, sequenti oratione dilucide disices.

XVI. Etenim aegrotantibus omnibus ad sanitatem restituendam magnum quippiam potest, et sanitate fallentibus ad sanitatem tuendam, et sese exercentibus ad bonum habitum conciliandum et ad quod quiique voluerit.

Hic termo tum eos arguit, qui ipsum Hippocratem existimant praescriptam sententiam de ptisana sula pro:. posuisse, tum eos qui de victu acutorum aut etiam simpliciter universo ; eodem vero modo et eos qui de curatione universa problema esse arbitrati sunt. Nam perspicue nunc nobis proposita oratio arguit eos aut qui de ptisana aut qui de foto acutorum aut de morborum omnium victu orationem ascriptam esse opinantur. Etenitn aegrotantibus omnibus ad sanitatem restituendam magnum quippiam potest. Qui enim aegrotant, non omnes a sela diaeta curantur, quum plerique tum chirurgia, tum pharmacia indigeant, imo vero neque a ptisana sola. Neque de diaeta tota acutorum, neque de diaeta simpliciter omnium morborum ferino praeiens ipsi est, neque de tela quae de his oritur controversia, sed de omni simpliciter arte, quae experientia judicari ac probari consuevit. Qui etenim commune ac universale judicandi organum invenit, per id particularia judicat. Particulare autem unum est et quod de ptisana medicis in controversiam venit, quemadmodum et quod de victus ratione non in acutis tantum, verum etiam in morbis caeteris, praetereaque, quod generalius est, de curatione universa, et quod hoc generalius est, de omni corporis providentia, etiamsi sanitate fruentium ea suerit: nam et hi arte indigent, non ad sanitatem consequendam insimente, sed ad tuendam, quod his pronunciavit Hippocrates: et sanitate struentibus ad sanitatem tuendam. Nam ut quodvis servetur, securitate est opus. Utilem vero ait esse speculationem etiam bonum habitum exercitatione coccistantibus. Quemadmodum enim aegrotantium curatio ea nunc ab ipso proposita speculatione indiget, sic et sanitale fruentium securitas, ut sanitas conservetur, et sese exercitantium providentia, ut bonus habitus comparetur. Haec igitur omnis artis, quae circa corpus versatur, sunt; sed quod serie dicitur, ad omnem artem extenditur. Quid enim his enunciat et ad quod quisque voluerit P Etenim augur, harutpex, musicus, rhetor et artifex omnis simpliciter, ejus quae in sua arte est, dissensionis unam esse causam agnoscet, quum unusquisque particulare ad universale transfert. Ita sane et in auguribus obortam dissensionem deprehendi ac veriora loquentem judicavi; ob idque paulo ante augurum memini tum Arabis tum Graeci. Nam artis omnis constitutio in propriorum a communibus distinctioni existit, qui enim haec distinguere potest, is optimus est artifex. Ut autem et constitutio, sic et judicatio in distinctione existentiam habet. Ealluntur enim qui artes constituunt, quum quod alicui accidit, id vel in omnes vel etiam plures quam deceat extendunt, i quod siquidem nulli prorsus accidit, id nemo in tali arte sibi verum esse persuadebit. in hoc enim vere oritur controversia, quum unusquisque sibi ipsi persuadet, non quum simulans confingensque contentiose litigat, quemadmodum nonnulli de quibusdam aliter quam animo simfiebant fecerunt, et qui proponunt abditum esse utrum vigilemus aut dormiamus et sapiamus aut insaniamus. Quod si manifestum esse id concedatur, utri fune magis vera loquantur, abditum esse dicunt, an vigilantes dormientibus, vel noni insanientes insanientibus. Nullus enim ita persuasus, aut tecum animo reputans, fini litigans his sermonibus utitur. Quidam autem in arte medendi res quidem novas aggressi sunt, quum prioribus quid melius invenire nequirent, sid idiotarum affectionem, quam Hippocrates dixit, intelligerent. Quod enim notum ac inusitatum est, nondumque, si utile sit, exploratum, hi laudant magis quam quod assuetum utile esse noverint; Nonnulli vero. et ob. victus suavissimi pollicitationem persuadentes aegros alliciunt, quod dolose quidem agant non ignari, sed vel ob pecuniae cupiditatem, vel ob -gloriae studium talia dolole committere contendunt. Sublata ergo, quae vprbo tenus sit, controversia, qualis inter ejusmodi viros orta, illa quae et secundum veritatem ac revera est, cenitroversia oritur, quod enunciatio non,distinguatur, sed vel de pluribus quam oporteat, vel de omnibus tanquam eodem modo sese habentibus enuncietur. Atque ob id Hippocratem laudare justum est, qui revera tolles. contiovetitae meminit, quam qui secundo mr.veritatem artem aliquam constituere volunt, patiuntur, ac suis in animis diverse opinantur, non verbo tenus simulate ac subdole ob gloriae aut lucri cupiditatem. Nullus enim, qui animi consilia vere experimentis judicat, ad Patronae victus rationem te conferet, carnes assas exhibens viuumque uigrum acuta febre laborantibus, quemadmodum neque in tanta siti eos ita temperans, ut cotulae aquae vigesimam partem porrigat. Nam ejusmodi diaetae omnino absurdae fiant et quae ob duorum alterum aut ob novitatem vafris ab hominibus aut ob summam stupiditatem praescribuntur, si plane se solos veritatem reperisse existimaverrut. Quae vero ab Hippocrate scripta tuor, ea in prudentibus viris vere artem constituere studentibus reperiri possunt, quod non maximam laesionem adterant, quum quibus non oporteat oblata sint. Atque haec quidem distinctu difficilem ab experimentis judicationem consequuntur, quae autem valde differunt, facilem. Controversiam itaque in iisquae parum inter te exuperant judicare, et quibus ptisana sola in acutis morbis praescribenda sit et quibus hordeacea exhibenda et quibus nihil omnino, sed potus fotus ad indicationem usque exhibendus sit, demonstrare, Hippocratis intelligentia dignum est.

XVII. Ptisana igitur triticeis eduliis recte praelata fuisse mihi videtur his in acutis morbis, eosque qui ipsum praetuterunt laudo. Cremor .enim ejus laevis, continuus, sua- .. vis, lubricus et moderate humidus, sitim restinguit et si quid elui indiguerit, id facile eluitur, neque astriorionem continet, neque pravam turbationem, neque in alvo turgescit. Nam in duratione, quoad maxime intumesuere potuit, intumuit.

orationem hanc duntaxat legisse mihi videntur, qui librum hunc de ptisana inscripserunt, quemadmodum certe primum prooemium, qui adversus Cnidiis sententias titulum fecerunt. Nam demonstravit in secundo non amplius contra Cnidios medicos se orationem habere, sed eos ad curationis acutorum morborum exercitationem exbortari. Tertia autem oratio, quam huc usque percurrit, jam ad eam, quae victum morbis acutis praescribit, artem spectat. Non tamen ad eam totum est utilis, verum et alteri generaliori sermoni subjecta est. ^demonstravimus autem et in commentariis de fracturis et articulis Hippocratem pro consuetudine subjectos sermones aliis quibusdam universalioribus annotare doctrinamque universalium ex ipsis constitutis tanquam exemplis efficere, sic enim neque a proposito instituto recedit, neque crebro docet quod multis est commune. Quemadmodum autem de ptisana sermonem fecit, causa de ipsis contentionis tum investigata tum diiudicata: sic et de omni acutorum victu rectum tulit judicium. Nam et de venae sectione et de purgatione ac tum glandis tum clysteria usia, simili vero ratione et de .cataplafmatum, fetuum, vini, aquae mulsae, oxymelitis et balnei usu non parva inter medicos exorta est controversia, de quibus omnibus hoc in libro .disseruit Hippocrates, una methodo, quam nuper dixi. Cujus facultatem etiam- novisse videntur qui se empiricos nominaverunt) distinctionibus propria a communibus teparantes. Consueverunt autem d i alietas magis quam diorismos appellare sermones eos, qui proprium a communi fenarani distiuguuntque. Jam ergo quae ab Hippocrate de ptisana dicuntur videamus. ridentur ergo mihi, inquit, priores mediet triticeis eduliis ptisunam in acutis morbis recte praetulisse. Triticea edulia intelligit quae ex tritrico fiunt, triticum autem homines appellant maxime quidem frumentum, jam vero et huic tum hordeum tum aeam adliciunt. Appellationem vero ad plura extendentes cerealia quoque vocata semina connumerant, lentes videlicet, fabas, lupinos, cicereulas, panicum, milium, pitum, scenugraecum, avenam, tipham, cicera et quaecunque id genus caetera. Horum igitur omnium triticeorum eduliorum caetera quidem ab- idiotis damnantur, quod quamprimum magnam laesionem inserant. Panis. autem solus. et alica acute laborantibus exhibentur et cum his tolis ptisana est conferenda. Lens siquidem et milium et foenugraecum tanquam medicamenta ob quosdam ventris morbos interdum offeruntur et non. tanquam nutritura cibaria. ptisonam igitur recte praelatam esae ait triticeis eduliis, pani nimirum, chondro et Keae, ex qua fit . tragus appellatus. Nam qui chondrum Hippocratis tumui potibus nondum fuisse existimant, eorum ignorantiam argues tum ex quibusdam antiquis comicis chondri metuoribus, tum etiam ex Hippocrate ipso, qui.in libro de falusui victu de chondro ipso mentionem fecit. Nam etiamsi liber is Hippocratis non sit, sed Euryphontis vel Phaontis vel Philistionis vel Aristouis vel cujusdam alteruis veterum, ad multos enim hunc librum referunt, hi omnes .prisci viri sunt, nonnulli quidem Hippocrate vetuitiones, quidam vero ipsi coaetanei vixerunt. Atnunc memoriam facio Hippocratis Heraclidae filii, cujus hic liber est. Nam avus ipsius Gnosielici filius Hippocrates quorundam judicio nihil omnino scripsit, aliorum vero sententia duos scripsit, librum xidelicet de fracturis et librum de articulis. Quare autem ptisana triticeis eduliis recte anteposita sit, demonstrabitur per ea quae ipse infert inquiens : Quaecunque etenim ei ad acutorum morbarum sanationem insunt bona, nulli alteri inesse comperias. Rectum autem tibi fuerit judicium, st et acutorum morborum naturam et ptisanae facultatem cognoveris, Natura igitur acutorum morborum est, ut ipse paulo ante dixit, quorum febres omnino funi continuae. Febris autem ortus caloris nativi ad igneum est conversio, ut et aliis quibusdam in locis demonstravit et nunc manifestabit, inquiens: ex thorace quidem incipere, ad caput vero stammam mittere. Praeterea in Epidemiorum libris febrem magnam ignem vocare consuevit, quasi non aliam naturam sortiatur, praeterquam ignis substantiam. Si igitur contraria contrariorum remedia sint, febrium peculiare remedium facultatem tum refrigerantem tum humectam. tem habeat oportet: id namque febris naturae, quae tum calida tum sicca est, contrarium erit, talis siquidem na- turae est ignis. Praeterea quum febres et ex humorum putredine oriantur, non parvam diligentiam moliri oportet, tut quicquid ex ipsis coqui possit, concoctionem subeat et quod jam exustum est, neque amplius concoqui possit, evacuetur: Quod si febricitantibus ipsis cibi usus sit, qui haec efficere queat, si etiam facile tum concoqui, tum distribui accedat, jam haec omnia, quibus est opus, habuerit, Quae sit igitur ptisanae facultas ex Hippocrate audiamus. Lentor, inquit, laevis esa Laeve exasperanti opponitur. Exasperant autem acria, acida et astringentia. Acria tane omnia calefaciunt, ut ervum, foenugraecum. Acida vero alia praetermittantur, acetum vero mulsum in oratione sit duntaxat, Praetermittantur pari modo ex acerbis pira sylvestra et mespila et quaecunque hujusmodi, atque ex -triticeis lens et similia. Exasperantium igitur malitiam ptisana effugit, habetque laevdrem non tactu fosum, verum etlamf acuitate; Est vero et lentor. ejus continuus, sibi ipsi in omnibus partibus similis ob exquisitam unitatem, sauod reae non inest. Laus autem non parva est ptisanae, quod res suaris existat, quae rei lustravi contraria existit, hoc est in assumptione quandam insuavitatem efficit, quemadmodum certe et panis insuavis est, dum fumitur, nisi abunde ipsum maceraveris, imo et ita superatur ab ea quae in ptisana est suavitate, ut quae mandi non indigeat, sed potuum instar sorberi possit. Neque parvae est conditionis ptisanae lubricitas praesertimque cremaris. Pertransit enim thoracem, in nulla ipsiusalarte quippiam in transitu relinquens, veluti ea quae infarcta adeo obstruunt; ut vix avelli possint, idque glutinosis prope omnibus, excepta ptisana, accidit, quum et quae ex alica conficitur sorbitio, haec quidem glutinosum continet; sed lubricum non continet; ptisanae autem inest et lubricum et detergens. Quapropter medici ad detergendum glutinosum humorem^ ventri infacetum vomitibus a ptisanae cremore ut ab aqua mulsa utuntur. Crudam quoque conterunt sullanam puerorum mangones faciesque, ut vitiosos cutis exterant colores, illinunt. Quod igitur in ea detergens existit, id et ad desectionem est idoneum et ad distributionem, praesertim ubi ex sima parte hepatis ad gibbam transmeare debeat quod distribuitur alimentum: hic etenim insarciuntur quae crassi succi et quae glutinosa sunt, ob idque chondrus non in affectis hoc solum viscere maxime nocet, verum etiam in iis qui hocce quidem nondum laetum, sed naturali conformatione meatuum angustia donatum habent. Qui enim ita a natura affecti funi, ipsis tum glutinosa, tum crassi succi omnia iufareiuntur, proptereaque gravitatem eo in viscere sentiunt, quum haec distribuuntur. Praeterea ptisanae tentor humens est, non vehementer, ut aqua et melicratum, ad haec quoque tum sorbitio ex chonuro, tum ova forbilia, ea namque omnia stomachum ipsis aegrotantibus ita manifeste supinant, ut ipsum subversum esse existiment. Verum ptisanae humectandi quidem est facultas, sed stomachum subvertendi non est. Stomachum autem hic intelligere oportet, prout nunc homines dicere confueverunt, non meatum duntaxat, verum etiam os ventriculi. Quum igitur id imbecillum fuerit atque exolntum, moratur diutius in eo quod manducatum est, ipsi supernatans. Sed contrarium accidere consuevit; quum ab eduliorum stomacho opitulantium aliquo reductum, quod continetur, expellit. Nam humor quamprimum ab ipso recedit et coquitur, atque quod itu amandatum est dejicitur, quemadmodum et crudum manet, neque celeriter dejicitur, quod in ore ventriculi supernatat. Nam partis hujus munus est appetere, non concoquere. Quae igitur astringunt edulia, ut os ventriculi. roborant, sic et plus justo exiccant. Ita vero et quae ex chondro paratur sorbitioput humectat, ita et supinare consuevit. Ptisana igitur humectantium facultatem consequuta malitiam effugit. Deinde vero ipsum sitim restinguere ait Hippocrates et maximum quippiam id remedium esse in morbo totum corpus tum exurente tum siccante testatur. Hac Iane ratione ptisana aqua mulsa longe melior existit, licet excernendi facilitatem, quam deinceps. huic inesse ait, similiter aquae mulsae adepta fuerit. Imo si ptisanam aquae mulsae comparaveris, aptam in acutis morbis faenitalibus. superiorem comperies, sed id quidem procedente ostendam sermone. Nam de ptisana sermonem ad finem perducere tempestivum est. Ipsam enim facile abluere dixit, cum adjecticne, siquid et ablui indigeat, ac si non in omnibus acutis morbis probe nos abluente indigeamus edulio. Enimvero caetera omnia quae de ptisana dicuntur bona semper acutis morbis tuus utilia. Sed abluendi facilitas, quibus alvum subduci volumus, cibis in via remorantibus^ est idonea. Probe igitur abluere febrili af-. sectioni non ut contrarium, neque tanquam unum quoddam familiare auxilium; utile existit, sed tanquam symptomatis alicujus emendatorium. Verum deinceps inquit: ac neque astrictionem habet, neque prunam perturbationem caici- tatr cremor scilicet ptisanae, sic enim sermonem de ea an- i spiratus est. Astrictionem certe non habere nonnullis maxime bonum est. Nemo siquidem astringentibus alitur cibis, nisi vel propter symptoma syncopticum vel propter immoderatum alui profluvium. Cogunt siquidem constringhntqeccorpora viasque tum distributionis tum alimenti tum ejus quae foras fit perspirationis occludunt, quas apertas esse conducit. Quod autem perturbationem non excitet, .hoc est, nullam dum coquitur efficiat perturbationem, in laudem et id praestat ptisanae. Hujusmodi autem perturbatio ex multis eduliis oritur, his quidem ventrem- mordentibus, aliis vero instantibus, nonnullis etiam pugnantibus^ facultate partibus praeditis, quod tum in lenticula, tum in brassica reperitur; solidum namque ipsarum corpus ventrem supprimit, jus autem sutum proritat subducitque. Sic et qui cerebrum cum oleo et garo condiunt, totum ex ipsis tum dissimilare, tum sibi. ipsi pugnans efficiunt, cerebro quidem stabili. et tarde meante, mixtis vero ipsi ad excretionem excitare idoneis. Eodem modo et ovum sive cum melle, sive .cum sale, sive cum garo assumatur, quod ex ipsis constat, differentes habet facultates, jura etiam prope omnia. Unde et circa sermonis initia lentorem ptisanae laudans inquit, continuus, quod citra totius in partibus omnibus similitudinem non fit. Verum in praesentia huic perturbationi adjecit malae, ptitanam perturbationem non excitare haudquaquam simpliciter asserens, sed malam adiiciens, nihil enim ciborum concoctioni quam haec : ipsa advertatur magici Quare et qui de concoctione scripserunt, ciborum varietatem praefertimque ubi contrariis constant simultatibus, nocentissimam esse dixerunt, assumpta probe concoqui prohibentem. Observant id maxime tum qui luctantur, tum qui legitime certant. Prandio siquidem panem duntaxat edunt, in coena vero carnem. Plura de his enunciarem, nisi scirem te invenire ipsa posse, qui ex iis quae de concoctione in commentariis de facultatibus naturalibus dicuntur, sis instructus. Commentarios autem hujusmodi si ueglexeris, frustra et in his versaris. Quapropter de hac perturbatione supersedens ad omnium ultimum me transferam,quod ab Hippocrate de ptisana adhuc loquente dicitur. Neque in ventre. tumescit. Quum enim cognosceret multos ptisanam, quod flatulenta esset, damnare, merito adjecit: Nam in duratione, quoad maxime po.v luit, intumuit. Qua sane adjectione objectionem simul prodidit et ipsius solutionem protulit elixationemque docuitiiij Scribit autem quaedam et nihilominus de coctione in sequentibus, sed nunc tantillum hoc sermoni de ptisana adjicium. Ptisanam si plurimum coxeris, cibum flatus expertem efficies. Pulmentarium autem fabaceum neque si tribus. diebus coxeris, flatus unquam expers reddideris, nam ex propria substantia flatulentum est, non ob impersuetam coctionem, quemadmodum ptisana. Sunt igitur qui ab ipsius coctione paulo ocius recedere consueverunt potissimumque divitum coqui: terunt siquidem in pila erudam eam atque deinde parum calefaciunt, non enim coctam dominis offerunt. Sed de ptisanae coctionescut dixi, rursum quoque dicetur. Nunc. autem posteaquam .facultates ipsius declaravit, usus distinctiones deinceps docebit, .ad quem et ego me conferam, ubi me insequenti bui absoluturum sermonem, quem de ptisanae ad aquam mulsam et alia comparatione sum pollicitus, praemonuerimtih..

XVIII. Quicunque ergo ptisana hisce in morbis utuntur, nullo die, ut verbo .dicam, vasa vacuanda sunt, sed ea uten- dum neque intermittendum, nisi aut propter medicamentum aut clysterem intermittere oporteat. - …

Ab his quaestionis agitatae solutionem exorditur. Verum quum dictionis concita usus sit interpretatione, ob id .obscurum sermonem edidit. Ego verei quomodo maxime expositus nihil obscuritatis habuisset, referre tonabor, ipsumque ab exordio ita repetam. Quae causa discordiae est, cur in acutis alii quidem ptisana hordeacea utantur, alii foto cremore, alii, ne hoc quidem ad morbi usque judicationem? Hoc sane problema est, sed solutionem deinceps audi. Acutis laborantium nonnulli quidem a cremore foto, alii a ptisana, alii ab horum neutro iuvantur. Petulantius sane de omnibus acuto morbo laborantibus medicarum unusquisque tulit sententiam, ex rebus quad non su omnibus expertus est. Sed ego distinguam ac demonstrabo, qui a tota ptisana Iuventur, qui a cremore solo et qui neutro indigeant. Tota igitur ptisana uti debent acuto morbo laborantes, qui neque alio prius indigent remedio; veluti venae sectione aut ventris subductione aut aliquo similium celebratur, neque etiam ipsis est periculosum symptoma, cremore vero iis, qui gravius aliquod periculum sortiuntur. Quos autem aut venae sectione aut ventris subductione vacuare necessarium est, aut etiam doloribus. liberere, his ne prius ptisanae aut ejus cremorem exhibeas quam quae dixi, eorum quicquam locetis. Haec fune Hippocratem praescripsisse oportuit et ab unoquoque singularium rursus auspicatum, sic orationem condidisse, si dilucidus fore debuerat. Quoniam vero non condidit, jure obscurus alijecto decenti ordine factus est. Nos autem ipsius dictiones sequuti, earum unamquamque .d praedicta capita traducamus, ac imprimis praefantem etiam- dictionem accurate exponamus. At me. satius explicantem ipsius dictionem simulque verba quaedam perspicuitatis gratia adlicientem audito. Quicunque sane aegroti ptisana his in morbis. utuntur, dicam autem paulo post qui sint qui ea utantur, iis nullo die vasa, ut vebro dicam, evacuanda sunt, nisi aut propter purgationem aut clysterem intermittendum fuerit. His ergo si bis dederis, si opus habuerint, probe facies et copiam quandocunque ferant vires corporis, feopos autem tibi sum explicasurus, ad quos respiciens aut per alvum aut per venas ipsos evacuabis aut foribus aut cataplasmatis uteris. Haec si ita praedixisset, deinde unumquodque ipsorum serie refumens, idoneo interpretatus esset ordine, non obscura fulsifet ejus oratio. Nunc autem quod intereidit, semper adusque finem examinare praeoptans, ubi diutius suspensam orationem esse permisit, jure obscuram fecit. At me vera loqui disces, si singulas omnes dictiones dilucidas inveneris, tutam vero orationem incompositam et ob id obscuram.

XIX. Atque bis die cibum sumere consuetis, bis ptisana danda est; semel vero cibum capere salitis, semel primo die exhibenda, si paulatim ex additione admittant, his etiam bis danda, si quid adiiciendum videatur.

Bis ipsius cibandos esse pronunciat, si ita vivere confueverint. Quum vero necessitas fuerit etiam semel edere consuetis bis assumendi cibum, bis ptitanam dabis, a se- mel quidem auspicatus, sed paulatim ad bis ipsum progressus, nam ex additione sensim id declarat, fitque res hoc pacto. Semel quidem dabis quod satis sit, sed minimum sit quod secundo exhibeas, deinde paulatim augehis, idque efficies, donec ambas alimonias ad aequalitatem reduxeris. Sed nondum orationis fides huic patet, qui hunc Hippocratis librum praelegit, quod neque ab ipsis praemonstratum est qui sint- qui utiliter ptisana utantur. Ego vero quum paulo superius mediocriter aegrotantes ab ipso ita cibari praedixerim, paulo post et Hippocratem ipsum id velle demonstrabo. Atque haec tibi sit praesentis hujus dictionis explicatio. At plures ipsam hac dictione scribunt: semel vero cibum capere salitis, semel primo die exhibenda, si paulatim ex additione admittant, his etiam bis danda, siquid adliciendum videatur. Verum sensum non habet ipsa dictio. Quod enim primo detur die paulatim, id fieri non potest, quum sensim per additrahes pluribus ingestionibus id fieri consueverit, non semel neque statim in prima.

XX. rerum permitia copiam dare suspiciat non multam, neque ultra modum cra/fum, sed quantum pro consuetudine quicquam. ingerere convenit et ne multa vasorum inanitio oboriatur.

Qui morbo laborantes implere proferunt Hippocratem, quod his citra periculum degentibus bis quotidie ptisanam dare jubeat, si quod in textu pronunciavit anis madverterent, seipsos damnarent. Tantum enim sorbitionis adhiberi praecipit, quantum alimenti corpori et consuetudinis gratia et ne multa fiat vacuatio conveniat. Si igitur concesserint ptisanae acetabulum, quod quotidie ad septimum usque vel nonum diesi, exhibetur, minorem habere facultatem, quam id, quo semel ipss cibant, nutrimentum, ii meo sententia nugari desinent. Verum et id paulo post tum demonstraturus. At nunc verbum hoc, per initia explicabo. Non enim morbi principium id significat, sed etiamnum generalius ex dictione per initia significari percipe. Nam quum qui aegrotat, ptisana primum egere tibi videbitur, tum neque multam, neque admodum crassam quamprimum dato; a multa namque ac subitanea tum repletione tum vernatione cavet Hippocrates.

XXI. ne sorbitionis autem ad copiam incremento, si siccior qui- dem suerit morbus quam quis existimaverit, non copi— .osius dare oportet, sed ante sorbitionem mulsum aut vinum) utruncunque magis congruat, propinare, quod autem singulis in modis congruat, pronunciabitur.

Morbus siccior variis modis dignoscitur, etiamsi universalem communemque rationem habeat eandem. Peripneumonia quidem et pleuritis atque omnino qui tum pulmoni tum asperae arteriae insident morbi, quum nihil ab affectis partibus expuitur. Jecur autem prius male affectum proditur, vel mefaraeum, vel aliqua pars ven.tris, vel jejuni, vel intestinorum, vel lienis, quum alvus plane supprimitur, aut pro necessitate excernit tum sicca, tum dura ac pilulam excrementa. Morbi sicci tum arteriarum, tum venarum dignoscuntur et linguae siccitate et totius corporis ariditate. Phlegmonae pari modo fiunt siccae in iis quae tum foris tum aperte conspiciuntur ulceribus, nulla fame ex ipsis manante. Saepe vero et oculis phlegmonae siccae oriuntur, quae nihil excernunt. Cerebri similiter morbi, qui neque per nares, neque per palatum expurgantur, jure quoque sicci dicantur. Et tane nihil excrementorum excernere, scito hoc constans esse siccorum omnium morborum indicium. Merito igitur Hippocrates in his humectantium aliquid ante ptisanam assumi jubet, vel aquam mulsam, vel vinum, quod haec quam aqua magis humectent. Sed quoniam de ipsorum facultatibus se dicturum pollicetur, ob id et nos eorum quae ad aquam est comparationem in eam differemus libri partem, in qua eorum facultates edocet.

XXII. Quod si os humescat et quae a pulmone .prodeunt qualia decent, talia extiterint, sorbitionis copiam, ut in summa dicam, adiicere oportet. Nam quae. celerius magisque madescunt, celeriorem crisin denunciant, quae vera tardius et minus, tardiorem- judicationem significant.

A morborum siccorum genere ad contrarios digressus, deinde memorato citra omnium adjectionem uno, narradonem ejus commune omnium ejusdem generis exemplum productum esse arbitratus, non citra rationem obscuritatem fecit. Nam os madescere et a pulmone talia expui, qualia decet, morbi non simpliciter humidi omnis in omni corporis parte signa sunt, sed cum cujusdam spicabilium organorum affectione. ob id, ut dixi, oratio obscura est reddita. Sed certe quod ab eo. enunciatur, varius omnino est, quod quae per sputa, qualia expui oportet, expurgantur, celeriter judicentur. Contraria vero duorum alterum subeunt, aut in perniciem, aut in temporis diuturnitatem finiuntur. Ergo qui probe expurgantur, his ptisanae dare oportet, ut roboratae vires, iis quae per tusses ex pulmone fiunt, humidorum expulsionibus sufficiam. Nam haec verba: qualia esse oportet, sunt ea quae, coctionis signa prae te ferunt, de quibus absolute tum in libris de crisibus, tum in libris de morborum temporibus diximus, praeterea et in explicatione aphoriscus .illius, ubi Hippocrates quonamj oporteat modo ex apparentibus praenotiones facere docens, orationis ereatplum pleuritidem scripsit hoc pacto: Quale in pleuriticis sputum, si statim oboriente morbo appareat! brevem morbum, si vero posterius appareat, longum fare demiticiat.

XXIII. Atque haec quidem per se talia prorsus existunt. sed multa quoque alia peropportuna, ex quibus signa elicienda sunt, praetermittuntur, quae postea dicentur.

Nos^ quoque huic orationi deesse non pauca ad di- stinctionem definitionemque utilia diximus, de quibus et ipse se acturum pollicetur. Nunc vero de his solum vult intelligi, quae pronunciata fiant. Ea namque per se talia funi, qualia ipse disseruit.

XXIV. Et quo purgatio copiosior suerit, eo majorem coplam ad judicationem usque adsuere oportet, sed maxime duobus ab judicatione diebus, quibus sane aut quinto aut septimo aut nono die incidere videatur judicatio, quo dierum tum par tum impar spectandum sin Postea vero sorbitione mane utendum est, vespere vero ad cibaria transeundum.

Crisin nunc pronunciavit vel perfectam morbi solutionem, vel permutationem adeo insignem, ut jam aeger extra periculum omne tutus evaserit. Duos autem crisi admetiri dies imperat, ut et in diebus tum paribus, tum imparibus accessionum circuitus observemus. Accidit enim interdum ut tanquam saluto prorsus morbo aegri contidant, cibentur deinde negligentius et ejus quae peri ciricui tum repetit accessionis occasionem praebeant. rutum igitur est, etiamsi morbus jam videatur judicatus, ad duos usque dies accuratam -victus rationem; qua aeger. usus fuit; servare, etiamsi jam judicatus esse videatur aeger. Transactis autem a judicatione diebus duobus, jam pecurum est plenius cibare, ut ne tunc quidem mutationem confertim efficiamus, sed mane quidem sorbitionem demus; postea vero progrediente die jam et frumen tacea exhibeamus alimenta. Constat igitur fdippocratem aegrotant tibus neque aliud quippiam ante praefinitum tempus naper dictum dare, neque panem, sed ptisana omnino esse contentum, quod aegrum replentis non est, sed potius, siquis vitio vertere voluerit, tenuius quam deceat cibatilis. Verum ita cibare neque tenuius justo est, neque plenius quam deceat, sed exuperantium exacte est medium ac optimum. Quod autem id sit medium, demonsuat et contraria increpantium contentio. Ex iis enim Thessalus tanquam aegros replentem accusat Hippocratem, Erasistratus vero tanquam fame necantem Hippocratem accusati Nam quae ab Erasistralo in primo de. febribus adversus Appollohium Dexippumque Hippecratis discipu-.. los dicuntur, calumniam .habent enecantis inediae, quae ad Hippocratem praeceptorem refertur. His itaque magis concedendum, ut qui verisimilia dicant, illos vero, qui Hippocratem aegros replere ajunt, viros Thessalo dignos esse est existimandum, qui neque aliud quicquam scriptorum Hippocratis; neque quae de victus ratione proferuntur, noverunt.

XXV. Haec autem plerumque iis conferunt, qui statim integra ptisana utuntur.

Sive totam sive hordeaceam sive p tisanam simpliciter dixerit, unum et idem ex tribus his dictionibus significatur, ptisanam unoquoque non colatam significante. Nam a decoctione siquis ipsam cola veri t, deinde per te eremorem separaverit rllumque dederit, is neque tota pfifana, neque hordeacea ptisana, neque .simpliciter dicta uti ptisana dicetur, sed- foto ptisanae cremore. Rursus autem et nunc commemorabo qui sint qui ptisana tuta ab initio uti debent; concisa vero erit- commemoratio, nisi desidiose praedicta prorsus audieris, quod si quae expuuntur utilia sint, aeger neque medicamento neque clystere egere vi-. fleatur, ptisana hune cibare jubeti Atque rationem consilii ipsis aspexit inquiens:

XXVI. Dolores etenim in pleuriticis statim sponte desinunt, suum aliquid essem - dignum tum expuere tum expurgari coeperint. Etenim purgationes longe perfectiores sunt mmusque purulenti stant quam si quis aliter victum in- fatuae et judicationes simpliciores et melius sudicantes ac minus redeuntes.

Probe autem haec omnia a ptisana oboriuntur, tum quod humectet moderateque incidat quae expui debent humida, tum quod vires roboret. Concurrentibus enim utrisque continuo expurgantur spirabilium organorum vitiosi humores, quos quidem et humectare et incidere potest ptisanae modo aqua mulsa, sed vires roborare non potest, Contraria autem est facultas tum pani tum chondro, quod hi vires quidem roborent, non autem humectent, neque incidant, quemadmodum neque alteri cuipiam inest eorum; quae hodierni medici aegrotis dare consueverunt, verbi gratia ovis, gallorum testiculis, alis, piscibus, senioribus columbis et quaecunque id genus sunt caetera. Qui - vero medicus lenticulam ex aceto con-. lectam pleuritico morbo prorsus jam declinato, ut nihil aliud quam coctorum expulsionem desideraret, exhibuit, is merito aegrotanti ipsi, qui sequenti nocte suffocatus est, mortis causa fuisse est visus. Verum lenticulam nemo mente praeditus dederit. Quod si aeger aquam mulsam ptisanamque fastidierit, pisces saxatiles sunt maxime idonei, ex aqua et marrubio et anetho et sale et modico oleo parati, atque ex non saxatilibus aselli. Sed antea oxymel propinare oportet, nihil enim id habet quod stomacho noceat, nisi affectis in aegroto aliquo nervis et in muliere utero. Quod si pro eo medicamentum aliud dare volueris, dabis eam, quae ex marrubio et iride fit, confectionem. Nam haec etiam, si per se cum mussa bibatur, maturat probe, quae tum in thorace, tum in pulmone sunt excrementa atque ad expuitiones praeparat.

XXVII. At pisanam interea ex optimo confici hordeo et quam optime coctam esse oportet, ac praesertim st non selo cremore uti debeas.

Optimum hordeum, priusquam experiaris, exeo solum quod et plenum sit et nihil rugosum in se habeat, judicabitur. Sed experientia indicatum per decoctionem deprehendetur, quum plurimum intumescat et cremorem faciat plurimum, quod certum ratumque virtutis ipsius est argumentum, nam quod a plenitudine sumitur, id scientificum non est, neque perpetuo verum, sed magna ex parte bene succedit. Ptisanam autem perpetuo optimam esse jubet, sed maxime si non solo uti cremore velimus, verum et ipsa tota. Quare autem id praecipiat, manifeste ipse declaravit, quum inquit:

XXVIII. Nam cum aliis virtutibus pisanae lubricitas aspicit ut hordeum quum devoratur, minime laedat; nusquam enim adhaeret, neque secundum thoracis rectitudinem immo^ ratur.

Scimus Hippocratem rectitudinem saepluscule quidem rectum tramitem, interdum autem et lationem dicere. Quod autem ptisanae deglutitae per thoracem tum rectus trames tam latio ad ventrem usque per stomachum fiat, patet, vultque in ea re nihil ipsi adhaerere. Quum enim multus in thoracis pulmonisque affectionibus existat calor, quod adhaeret, id arescit atque avulsionis expers affigitur et iactationem quandam et sitim adfert.

XXIX. Est autem maxime lubrica sttimque maxime restinguit et facillime coquitur et est infirmissima, st optime cocta suerit, quibus omnibus opus est.

Ptisanam probe coctam non modo maxime lubricam sitimque maxime restinguentem et facillimae coctionis esse astruxit, sed sub finem infirmissimam esse adjecit. Quod itaque maxime lubrica sit, si probe cocta fuerit, jam antea enunciatum est. Sed et quod sitim maxime expieat, hic propter hordei naturam adjicitur. Est autem hordeum temperamento frigidum. Verum quo pacto substantiam tum frigidam .tum: calidam indicare oporteat, inter animantia quidem inlibris de temperamentis diximus; inter vero inanimata in libris de simplicium medicamentorum facultatibus. Imo et facillimae ait, esse coctionis ptisanam hujusmodi, ut quae dissoluta sit, neque quippiam habeat, quod durum sit et difficulter confici possit, atque flatus expertem jam propter longam elixationem effectam. Quod vero in dictionis fine dixit, ptisanam ita coctam infirmissimam nominans, si nihil de facillima ipsius coctione praedixisset, promptum esset sermonem ad eam quae in ventre fit confectionem referendum affirmare, quasi infirmissimam dixisset, quae in ventre et facillime vincatur et conficiatur et permutetur. Sed quoniam id praedixit, infirmitatem illam intelligere oportet-; quod vel paucum praestet corpori alimentum, velnullam habeat qualitatem vehementem, ut vel nervos vel. tuentem feriat, quemadmodum acetum viuumque.

XXX0. Nisi igitur quis quantum deest contulerit, ut idoneus ejusmodi ptisanae sariendae modus esuriatur, plerumque laedet.

Eorum doctrinam exorditur, de quibus paulo ante se dicturum pollicitus est, quum dixit: sed et multa quoque alia peropportuna, ex quibus signa elicienda sunt, praetermitiuntur, quae postea dicentur. Quod autem verbum τιμωρῆσαι tum apud antiquos tum apud Hippocratem ipsum saepius^ pro βοηθῆσαι, auxiliari, dictum sit, demonstratum et in aliis libris per eas quas in ipsius confecimus enarrationes.

XXXI. Quibus etenim siatim cibus interelusus est, si quis eo uou subvacuato sorbitionem dederit, dolorem si adesi exacerbaverit; si non adesi, statim induxerit densiorque evasa- rit spiritus; hoc autem malum est, pulmonem enim ealeeat, fatigatque hypochondria et imum ventrem suptumque transversum.

.Cibum dixit, quod ab eduliis in intestinis continetur excrementum, quod. certe flemus ac merdam appellant. Si igitur incluso eo, hoc est ex multo tempore non der jecto, ad ptisanae exhibitionem quis venerit, lateri laesionem fieri necesse est ob intestinorum obstructionem, quam ex collecto in ipsis stereore fla tuque .propter oblatam ptisanam non pertranseunte ac demum ob pravam quae ad affectam partem fit distributionem consequuta sicut, proindeque ipsam necessario dolorem, si remissus fuerit, rursum exacerbare, si vero cessaverit, procreare. Etenim vapores, flatulentus spiritus. et exhalationes stereorum, ad latus accedentes, dolorem ipsi pariunt exacerbantque, ob eas autem causas et frequentior fiet respiratio. Vocavit autem totam respirationem spiritum et in prognostici libro et in epidemiorum libris. Ilensata autem respiratio spirabimus in organis assiduum ob motum calorem majorem efficit, quo calore siccantur tum pulmo tum septum transversum, siccanturque simul et calefiunt quae tum in hypochondrio tum in peritonaeo existunt animalis partes; omnes enim in respirationibus una cum thorace moventur. Quod autem in principio dictionis dicitur: quibus etenim cibus statua inclusus, vocem hanc statim ordine habet commutatam, quae si suam acceperit concinnitatem, dictio talis erit. Nisi praefato ptisauaceae sorbitionis modo suppetias tulerimus, frequentius orietur Iaesio. Statim ergo quibus cibus interelusus est, nisi quis prius subvacuato eo sorbitionem ita dederit, maximam asseret laesionem.

XXXII. id vero cavendum, st lateris dolore etiamnum continuo extstente neque ad calida fomenta remittente suutoque minime prodeunte, imo perquam glutinosa crudescente, nisi quis dolorem aut alvo emollita aut secta cena salverit aut horum utrumcunque contulerit ; st ptisunam ita aspectis dederis, his mors praeceps oborietur.

Quod de pleurilide pro exemplo sermonem fecerit in memoriam revocemus. Fieri autem pleuritidem ipsam propter inflammationem membranae costas succi ngentis ostendimus. Si igitur, vigente inflammatione, ptisanam quis dederit, aegrum graviter oblaedet. Vigentis autem inflammationis notae sunt dolor assiduus et quod nihil a calidis fomentis remittatur. Textui autem et alia adjicitur pleuritidis non solum magnae, verum et malignae nota, quod sputum abunde glutinosum ab evacuatione arceatur, affectis partibus infarctum et adhaerescens. Nam peragglutinati plus aliquid indicat, dictione maximam glutinationem significante, facta praepositionis hujus per adjectione. Satis igitur fuerit ex ipsius additamento, quod ita glutinosum sit ab eo quod concoquitur distinxisse. Nam quod concoquitur, mediocriter glutinosum existit, non tamen peragglutinatur, hoc est neque extreme, neque summe id patitur. Et ne quis in ea re falleretur, propterea non moratus est huic verbo adverbium hoc crude adscribere, quod idem ac incocta significat. Nam quod incocto peragglutinatur, pravum. Aegro autem ita affecto si quis ptisanam dederit, priusquam ditarem Vel facta vena vel ventris evacuatione solverit, hominem perimet. Nam in praelënti plenritide, quum a calidis fomentis non remissum esse dolorem dixit, statim duo alia habet in dolorem remedia, venae sectionem et purgationem. Nam eorum, quae ex opio, hyoscyamo et mandragora conficiuntur, medicamentorum usus dolentem pleuritidis affectionem non sanat, sed sensum enecat. Nunc ergo tum sectionis venae meminit simpliciter, tum alvi purgationes, sed deinceps super utriusque usu distinguet.

XXXIII. Has igitur ob causas et alias hujusmodi etiamnum magis, qui tota utuntur ptisana, septimo die ac celerius moriuntur, alii quidem mente laesi, alii vero orthopnoea stertoreque praefocati.

Quod plerumque causas occasiones nominet et in aliorum ejus operum explicationibus demonstratum est. Sed quas alias causas praeter ab ipso commemoratas paucis diebus simul inferre mortem dicat, adjicere sermoni oportet. Nunc siquidem sumptionem ptisanae, priusquam solvatur dolor, recensuit, sputique ob densum spiritum lentorem, ob quem et suffocantur. Sed laedi quoque asserit, si prius, ut supposuit, quam vacuati sint, vinum assumpserint, aquam item mulsam et oMymel. Nam de aliis omnibus neque idiotis ipsis non constat. Merito igitur ait ex ipsis alios mente laesos mori, quod contigit, si vinum vinosaque intempestive sumpserint.

XXXIV. At sane hos antiqui stderatos esse existimaverunt, tum ob id maxime, tum non minime, quod mortuis latus linidum plagae simile deprehendatur.

Priscos talis prehendit opinio, tum propter interitus celeritatem, tum quod nonnullorum latus affectum livore videretur, ubi scilicet inflammationis erat radix. Sanguine etenim in latus ob dolorem perveniente, quicquid in cute divisum solutumque est, id in morte refrigeratum atrorem contraxit, illis factum simile, hoc est aequata, qui ita ex plaga affecti sunt.

XXXV. Rei hujus haec causa est, quod priusquam dolor salvatur, intereant, brevi siquidem anhelatores stant.

Quod autem hoc pacto respirent deinceps ipse dedaravit inquiens :

XXXVI. A multo autem densuque spiritu, ut jam dictum est, peragglutinatum cruditate sputum egressum fieri prohibet, imo sartorem inducit, pulmonis bronchiis impactum, quumque ad hoc devenerit, lethale jam plerunque extstisu

Quod prius immaturum dixit, nunc incoctum nominavit, fidemque facit, quod et probe tunc vocis transpositionem fecimus.

XXXVII. Etenim ipsum sputum intus impactum spiritum quidem intro ferri prohibet, celeriter vero extra ferri cogit.

Non omnis spiritus in hujusmodi affectionibus intro ferri prohibetur. Id enim si fieret, hominem protinus interire necesse esset, eodem modo ac eos qui strangulantur. Verum quod usui nimirum respirationis confert, intro ferri prohibetur, quapropter ad tempus aliquod sufficiunt, sed tractu temporis aucta ipsa indigentia moriuntur.

XXXVIII. Atque ita in aegri perniciem mutuas tradunt operas, nam retentum sputum densum spiritum facit, spiritusque densus existens sputum agglutinat atque destuere prohibet.

Quod verbo τιμωρεῖν pro opitulari tum antiqui alii tum Hippocrates usi sint saepius ante dictum est, et nunc sane mutuas tradere operas in perniciem dixit, pro conspirare ac prodesse. At quomodo conspirent prosintque perspicue quidem et ipse ostendit, sed et a nobis dicetur. Sputum in branchiis pulmonis vehementer adhaerens transitui spiritus angustiam efficit, atque ob eam angustiam minus aegri inspirant. Quo autem minus inspirant, eo magis inexpletum reddunt respirationis usum, atque ob id citius a priore inspiratione ad secundam properant, quod densum spiritum nominant.

XXXIX. Prehendunt autem haec non solum st ptisana intempestive utantur, verum etiam multo magis siquid aliud quod ptisana minus idoneum sit oel ederint oel biberint.

Ea de re paulo ante dictum est, quando dixit: ob has igitur causas atque ob alias similes. lmo illic et de vino et aqua mulsa et oxymelite mentionem fecimus, hic autem et alia intelligere est opus, quae ita affectis sic a plerisque medicis exhibentur, quae sane etiam quam aqua mulsa, vinum et oxymel magis laedunt.

XL. Proinde sane ut plurimum similia sunt auxilia tum iis qui tota utuntur ptisana tum iis qui cremore ipsius. At qui neutro horum, sed potu selo utuntur, his interdum diverse auxiliandum est.

Auxilia, inquit, similia sunt tum iis qui ptisana tum iis qui cremore ipsius utuntur. Sed qui potione duntaxat utuntur, his interdum diverse opitulari oportet. Sed quaenam sit hujusmodi diversitas, sequentibus perdocet.

XLI. Verum hoc modo omnino fecere oportet. Sive a cibo recens accepto et alvo nondum subducta febris invasurit, sive cum dolore, sive sine dolore, a sorbitione exhibenda tantisper est temperandum, quoad cibi faeces ad imam intestini partem secessisse videantur.

Sermonem in partes sectum neque continenter et convenienti digestum ordine se fecisse deprehendit Hippocrates, quapropter nunc resumens ipsum, ad accommodum perducit principium. Hoc autem ipsi accidit, quod quaestionem super medicorum controversia solvere conatus, in ea solutione de medendi rationibus mentionem fecit, qui sane re intellecta, his permutatis, sermonem ab initio aliter percurrere debuit. Nam et ita mihi aliquando felictus contingere est visum, ut iis quae ante scripta fuerant permutatis, alio modo de ipsis scripserim. Quo pacto igitur et quaestionem ab ipso propositam solvere et sermoni ordinem dare debuit, exponam ego, iisque qui talia interpretari desiderant viam dilucidabo. Jam ergo mihi animum adverte, tanquam sermonem ab initio auditorus. Quare contingit ut interdum praestantes medici de curatione dissideant? quod in nonnullis expertum convenire omnibus putaverunt. Sic sane et in victus ratione in morbis acutis fuerunt controversi: nonnulli quidem aegros ad judicationem usque ptisanae cremore servant, alii ptisanam ipsam exhibent, alii autem neutrum ; ex parte verum quidem dixerunt omnes, sed ex parte falluntur. Nam quidam ex acute aegrotantibus ptisana indigent, alii cremore, alii horum neutro ad judicationem usque. Verum claritatis gratia de acuto morbo uno, tanquam exemplo, ego sermonem faciam. Proponatur igitur pleuritidis curatio tradenda. Si aegrotante non multo ante tempore cibato, necdum alvo subducta, febris invaserit, sorbitionem sinus non dabis, donec exhibitum alimentum penetratis .plurimis intestinis ad ultima usque eorum pervenisse videbituri Hoc principium ubi quispiam sermoni fecerit, atque deinceps omnia proprio dotaverit ordine, doctrinam in his haudquaquam obscuram pariet.

XLII. Utendum autem est in potu aceto mulsa, st quis dolor detinuerit, hieme quidem calido, aestate vero fagino, et st multa sitis fuerit, etiam aqua mulsa et aqua.

Siticuloso existente aegro, alias acetum mulsum eo.piosissimum devitans, ob id deinceps^ tum meliorati tum aquae mentionem fecit. Nam quantum ad morbum spectat, oxymelite magis est utendum, verum si aeger eo copiose accepto adhuc sitiverit, melioratum exhibendum est. Quod si et ab hoc sitiverit, aqua offerenda est, nam aqua ipsa per se pota improbatur. Quas vero ob causas aqua pota improbetur sequentibus in ea libri parte, quae de aquae facultatibus agit, perdisces. Nunc autem quod praesenti apposuit. orationi, considerabimus, qua praecipite tuxymelite mendum; hieme quidem calido, aestate aero frigido. Id enim. ad eam, quae:. in acutis morbis^ magno est auxilio, nos: hortetur gelidae aquae polienem, quam omnino praetermisisse videtur Hippocrates, atque ob eam rem a quopiam improbari posset; res etenim doceri, non negligentius narrari debuit. Quam ergo opinionemhabuit.de aquae frigidae potione. ex hoc sermone intelligi potest. Hic enim si sitientibus oxymel frigidum aliquando exhibeat, quod et aquam daturus sit, manifeflum est. Quamvis enim non prorsus de frigidae -potione id praeceperit, ejus tamen dogmatis id consentaneum fuit, qui febrem ex nativo calore agnascente procreari existimet, atque contraris contrariorum esse remedia. Quum autem ignis calidus et siccus sit, atque ob id etiam febris, aqua febris naturae maxime contraria est, quae corpus tum refrigerat tum humectat. Et Cane ab ea tempestive data febres protinus extingui videntur. Dictum sane abunde in libris methodi medendi, sed et nunc rei summa diceturr Quum ergo febris fuerit, constantibus viribus, non solum non laedes si frigidam .dederis, verum et magnopere proderis. Potio autem frigidae. hujusmodi tanta sit copis; quantum frigidae aquae aeger ipse inspirando haurire possit. oxymelitis vero exiguum datur, neque singulis obialienibus plus dimidio. In hoc ergo. exhibitionis femus haud est similis, quod velis febrem. extinguere frigida affatim atque ad laborantis usque satietatem epota. Quae enim ita bibitur aqua^, sanationis gratia -bibitur, oxymel vero aestate datur frigidum, ne laborantis adaugeat sitim, imout adversius etiam contrarium conferre possit. obal. etiam frigidum oxymel ante morbi coctionem dari jubet, tanquam frigidam aquam ad satietatem usque in ejusmodi affectione dare aestatis tempestate haudquaquam debeamus. Densabis enim inflammationem, si ex inflammatione febricitent; crudos frigore reddet^ humores, ubi ex his morbum contraxerint. Sed tunc oxy mel itis parum damus, tanquam in ventriculo prius sit evasurum tepidum quam ejus frigiditas ad costam usque distribuatur, quod siquid exiguum fuerit etiam distributum, illud ab ipso oxymelite emendabitur, incidendi facultate praedito;.: nam quod incidit penetratque, id densatur cogentique corpora contranium esu.

XLIII. Postea vero si quis dolor insit aut periculum quoddam impendeat, sorbitio neque copiosa neque crasse exhibenda, verum post septimum aut nonum diem, si - validus aeger suerit.

Qur llippocratem aegros replere dixerunt (ita enim ipsi verbo usi sunt) dictionem .hanc praetermittere mihi videntur, ut qui fame necareAptum dicunt; stolam hanc legisse apparent. Quod si utramque utrique animadvertiifent eornmque quae ab ipsi, recte enarrata sunt mentinissent, naturas a naturis valde. differre, forfan eos contraria Hippocrati imponere..puduisset,; et potissimum si reliqua animo volutassent, quae. ipsis demonstravit, regiones a regionibus magnopere differre. ostendens et anni tempestates a tempestatibus et aetates ab aetatibus et consuetudines a consuetudinibus et proprium aegrotantium. unicuique ante morbum victum. Si ergo in omnibus enarratis contrario habentes modo inter se comparaveris, maximas in vietus ratione comperies differentias p quas ubi .e. regione inter se ordinaveris, jam et ita permultas. consistere in medio. accurate ridebis,. Sed de hujusmodi differentiis dictum quidem absclute in libris methodi medendi, dicetur quoque et nunc earum -summa. Proponatur igitur aliquis natura siccus quidem corporis habita, superficie autem densus, latis venis praeditus, facultate vitali validus, non multis .vestri assuetus, aegrotare hieme. non admodum frigida in loco tali, atque priusquam aegrotaret magis ociosus, intemperantior ac variis eduliis nutritus, praeterea ipsi os ventris validum sit, quod et stomachum quidam vocitant: Sit autem et alter contrario - modo . affectus, humidus quidem et mollis et facultate vitali imbecillus et qui plures cibos assumere confuerit, aegrotet vero aestatis tempore aestuoso in regione hujusmodi, statuamusque hominem, antequam aegrotaret, tum .curis tum assiduis negotiis fatigatum, pauca praeter -consuetudinem edisse; tum oleraceo tum minime nutrientia, ventriculi quoque os non validum, sed natura imbecillum habere, Atque his ita te habentibus,….uterque eodem si volneris morbo laboret, ea pleuritide, quam Hippocrates veluti exemplum hoc in loco: constituit, Utrum. una tibi victus ratio in utroque definienda. videtur? . An posterior enar- . ratus a prima die alendus, prior. vero potu fido. ad septimum usque diem cibandus, ubi morbum eo non ulterius protracturum speraveris? Ego Iane, qui diuturna experientia utrumque probaverim, tibr.optimamita fore victus rationem assero. At si vice veris feceris, priorem quidem propositum a principio nutrire aggressus, posteriorem vero ad septimum usque sine cibo servare, utrumque trucidabis fene ante quartum diem, alterum quidem citissime praefocando, alterius vero vires prosternendo. Caeterum adlice, si velis, aetatem utrique contrariam, priorem quidem quadragenarium constituens, posteriorem vero puerum, sic enim citius adhuc ad mortem uterque properabit. Sed tane haec omnia nunc dicta ad unum reducuntur scopum, qui uno verbo ab Hippocrate .est declaratus. Quid enim ait? sorbitionem dare oportet post septimum diem p si validus suerit. Verbum siquidem unum est, .sed ex omnibus, quae nuper dicta sunt, invenitur. Si enim viribus valido ad septimum usque diem et oxymel et melioratum et aquam dare satis sit ob quae dixi omnia, tum liberahitur tum sanabitur. Ut si sane ex ipsis alia quidem praesto sint, alia vero desint, horum vires si vice versa comparaveris; quot diebus sufficere ex tali victus specie aeger possit, deprehendes. Verum haec nostris in tractationibus demonstrata si legisti, recordare nunc, si non. legisti, f n eas te prius transfer, si sententiae Hippocratis veritatem cognoscere volueris. omnia siquidem in operibus omnibus dicta sunt .a nobis, qui verissima Hippocratis dogmata sequimur. Sed enim fieri non potest ut homo unus convenientem methodum .et singularia, quae in ea sunt, omnia doceat, ideo. neque ab Hippocrate singularia omnia auditurum te existimaveris. At potius eos argue, qui quum ea, quae ab Hippocrate probe demonstrata sunt, elaborare et conficere deberent, laudis appetentia ducti sectam aliam constituunt. Verum nos, qui veritatem honoramus, laudamus Hippocratem cum in caeteris omnibus, tum quod in unoquoque opere proprium scopum ita. docuerit, ut huic attentus omnino quispiam destultam certamque inventionis auxiliorum habeat viam. Sic itaque et alimenti exhibendi scopum unum communem prorsus omnibus tum fanis tum aegrotis esse demon-. stravimus. Is autem facultatis vitalis conservatio est, quam nunc judicavit, quum dixit: si viribus validus suerit. ob eam enim sane facultatem sani edimus et .bibimus aliaque omnia ad vitam spectantia obimus; propter hanc eandem. et aegrotantes ad cibos potusque procedimus. Nam morbus ipse tuae affectionis indicat auxilia, phlebotomiam, clytma, cataplasma, purgationem, oxytnel, aquam mulsam atque aliorum unumquodque. Facultatis vero conservatio Iosum indicat alimentum. Si. igitur affectionem nullo modo laederet unquam alimentum, nos facultati foli attendentes aegros ut sanos aleremus, sed quoniam faepius laedit, uti ostendimus, ob id morbi affectionem non tanquam cibum indicantem, sed tanquam prohibentem contemplamur. Quum ergo non prohibeat facultasque imperet, tunc nutrimus. Nunquam enim ci; bus morbosam affectionem fui ratione iuvabit. f d sane dixi, quoniam plerumque materia una tum cibi tum medicamenti facultatem obtinet, ut ptisana. Nam quod facultatem roboret, id tanquam alimentum efficere. nata est, sed quoniam et incidit et humectat quae expui oportet, ideo medicamenti rationem obtinet. Alica ergo pleuritici cibus tantum existit, oxym.eLvero medicamentum. sed et ut tuorum que facultatem sullana obtinet ustunque aegrotis exhibet, sed ingeritur, virium quidem conservandarumrgratia tanquam. alimentum, ut vero solvatur morbus, tanquam medicamentum. Quum igitur vires ad morbi usquequdicationem sine ptisanae sorbitione suffecerint, oxymel et aqua mulsa satis sunt; oxymel quidem solam medicamenti facultatem habens, aqua vero mulsa cibi pauci et imbecilli. Si igitur judicationem septimo die .citius futuram speraveris, ut verbi gratia circa quertum aut quintum, aegros Iane multos. Sufficere citra plisanae fotbitionem posse comperies, quod si ad septimum usque protrahatur, paucos omnino, qui et vises habent robustas corporisque habitum tum: durum tum aegre transpirabilem humoresque crassos vel glutinosos, etiam si ambiens aer: calidus non fuerit. Nam si nihil. e nostro efflueret corpore, alimento opus non esset, sed quoniameffluit, ideo hujus proportione cibi quantitatem definimus; Quibus igitur per cuticulares meatus paucum exhalat; fieri potest ut his summam consulamus inediam, imo etiamnum ad hoc. magis, si vires ab initio validas habuerint; si enim fuerint imbecillae, quemadmodum in fenibus se res habet, etsi corpus partini exhalat, celeriter tamen aegrotat. Quapropter et paulo ante quadragenarii meminimus, non .septuagenarii. nec.

XLIV. At si recens cibato vetustior .cibus non subierit, si quidem tum validus sit, tum aetate vigeat, subluere oportet, si vero imbecillior extiterit, glande .utendum, nisi sponte probe deiecerit.

Rursus et .hic probe .remediorum indicationem ab affectu corporis sumpsit, sunulque consideravit vires non tanquam .remediorum nisum aliquando indicantes, sed tauquam contra indicantes, interdum autem et prohibentes. Non enim quod aeger validus sit viribus, ob id clysmate est opus, sed clyfmatis indicatio ex ventris desumitur affectu. Si .vero. vires validae^ fuerint, vacuare con cedunt, si imbecillae, prohibent. Sed rursus. ad Hippocratis consuetudinem converse animum, qui in. talibus aliquando de felis. viribus mentionem; facit, ut in .praescripta dictione, .interdum autem et aetatem. adjicit. Praecipuus siquidem est viriumscopus, sed ad ejus dignotionem conferti etiam aetatis cognitio, cito quidem in pueris laborantibus ob copiam effluvii viribus, in aetate vero florentibus .abunde sufficientibus. Caeterum quemadmodum in pueris corporis substantia tum mollis tum humida praecipua exolutionis r virium causa efficitur, sic et in regionibus et anni tempestatibus res habet. Nam horum calores velociter consestimque vires vacuationis copia solvunt. Jure igitur Hippocrates ex viribus interdum solis distinctionum hujusmodi doctrinam efficit, interdum et aliquid ex aliis adjicit, una cum ipsis et caetera commemorans.

XLV. Occasionem autem exhibendae sorbitionis tum per intria tum per totum morbum hanc maxime observare oportet. Quum quidem pedes frigidi suerint, sorbitionis exhibitionem prohibere oportet, maxime vero etiam a potu temperandum est. Quum vero calor ad pedes descenderit, tunc dare convenit, reputareque cum in morbis omnibus tum haud minime in acutis, ac potisumum in magis febribus ac periculosissimis, hancce occasionem plurimum poste.

Quemadmodum dixi unum quidem esse alimenti scopum; virium conservationem, necessario autem simul.rnorbi affectionem contemplandam esse, ita cibi offerendi occasio ex morbo non prohibente invenitur. Quantum siquidem ex primo virium scopo est, interdum et per accessionum initia nutriendi existit necessitas, quemadmodum et in sanis, ubi primum risi naturalibus evacuationibus quis eo devenerit, ut prope laborare incipiat, virium in-. stauratione per alimenta est opus. Sedcqiioniam inaccessionum tum principiis tum .incrementis assumptum alimehtum laedere admodum consuevit, sub id differimus ipsius exhibitionem, quamquam corpus ipsum jam indiget. Quae igitur optima aegrotantibus alimenti exhibendi occafio ? in qua constet moderatissime affici tum thoracis. tum Ventris partes. Quae veto deterrima? in qua hae detertime afficiuntur. ^Quando igitur deterrime se habent? In accessionum principiis. Quando vero moderatissime? in declinationibus. Constat igitur optimum cibi ministrandi tempus in aegrotantium declinationibus esse. Accessionum autem principium fit, calore omni universo ex corpore tum ad cor tum ad thoracem concurrente. Incrementum vero, quum paulatim ad extremas corporis partes sete expandit… Status, quum per universum corpus aequabiliter extenditur. verum declinatio principio contraria est, quae tum perspirante calore, tum media corporis relinquente oritur, quod uno ostendit verbo, inquiens; quum ad pedes qalor descenderit. Non enim idem est calidos ex frigidis fieri pedes et calorem in eos descendere. Nam descendere commutationem caloris ex alia parte in aliam partem prodit. Pedes autem possunt calefieri, .manente etiam in corporis medio calore, quod in rigore ipsi, accidit.

XLVI. primum. autem maxime quidem cremore, deinde ptisana, praescriptas confecturas accurate consulentem, uti oportet.

Praenunciavit quando pro victu potu stilo uti aegrosantes oporteat et quando ptisana, nunc distinguit quando cremore solo et quando ptisana ipsa utendum sit. Concisa vero ac conspicua distinctio est. Quum enim ad eas, quas recensuit, conjecturas animum convertens aegrotantium aliquem ptisana uti posse comperies, a cremore ducto exordio ad ipsum paulatim te. transferes. Dico autem paulatim, ut primum quidem solo utaris cremore, deinde cremoris quidem plus exhibeas, ptisanae autem exiguum, deinceps aequaliterutrumque, mox ptisanae .plus, atque tandem eam falam, ferens pristinam ipsam ad corporis nutrimentum viriumque robur exuberare, cremorem autem ad concoctionem confectionemque facilem esse. Quum igitur morbi affectionem viriumque robur vergere ad melius videris, ange et tu ptisanae oblationem.

HIPPOCRATIS DE ACUTORUM MORBORUM VICTU LIBER ET GALENI COMMENTARIUS II. I. Lateris autem dolorem, sive is per exordia, sive postea^ obortus sit; tentare calidis quidem sumentis primam dissolvere, non dissentaneum est.

Quod a me plerumque enunciatum est, id ad mentoriam et nunc revocare praestat, ut nimirum obscurarum dictionum explicatio fiat, neque tamen interpretes id tantummodo in commentariis sariunt, verum etiam quae dicuntur in libris, in quos commentaria moliuntur, astruunt. ob hunc igitur morem cogor ego et illis quos non probo consentire atque saepenumero ad ea quae explieatione egent sententiam meam prodere. Non tamen eorum; quae in hujusmodi commentariis esse vera mihi apparent, demonstrationes feribo, nam de his peculiariter in unoquoque scriptum est, sed quae caeteris in tractationibus demonstrata sunt, eorum ad memoriam revoco sula capita, ut et nunc in dolore tum facturus. De doloris ergo generatione diximus quidem libro de elementis secundum Hippocratem, diximus etiam et in libris de symptomatum causis, quod dolor in sensibilibus fiat corporibus, mutationem repentinam in quod praeter naturam est fuscipientibus et quod duplex sit haec mutatio, alias quidem dum ipsa tum repente tum violenter secundum qualitatem atterantur, alias vero dum continuitas solvitur. Alterantur autem corpora repente ab efficientibus qualitatibus, quum et calefiunt et refrigerantur et siccantur et humectantur, corrumpitur autem eorum continuitas, quum illa vehementer distenduntur vel comprimuntur. Sic igitur e t dolor lateris fit in pleuriticis affectibus, de quibus ipsi ferino est, dum quae illis in locis est phlegmone; tum multitudine caloris praeter naturam, paries per ihtemperiem discruciat, tum etiam repletione corpora phlegmone laborantia distendit. Primo ergo auxilio ad doloris fanationem vel mitigationem fomentis calidis aggredi prae cipit. Haec enim et cutim ad perspirationes rarioremefficere et phlegmones sanguinem tum tenuare tum per halitum discutere consueverunt. Quae ss facta fuerint, sanguinis aliquid evacuabitur, minusque partes affectae distendentur ac deinceps^ moderatius dolebunt. At quum sanguis in phlegmone non minuitur, aut etiam spiritus vaporus ex calore generatur, tunc dolorem augeri contingit. Sanguis autem non minuitur propter eam quae in toto corpore est humorum redundantiam. Nam quae pars calore allicitur plus trahit quam discutiatur, nam quae calefaciunt, ut natura quod vicinis continetur partibus discutiunt, sic et quod redundat ex propinquis trahunt. Quum igitur fomenta calida dolorem non solverint, corpus totum aliqua vacuatione praevacuandum. Vacuatis autem insignis in acute laborantibus aut per ventrem aut per venae sectionem fit, quarum alteram assumi praecipit Hippocrates, tcoposque ejus, quae praefi- i dio magis esse possit, edocet. Summa ergo praesentis narrationis haec est. Verum quae -.particulatim ab eo dicuntur et quae multis obscura existunt, in sequentibus explanabo. Multis dixi, quoniam iis, qui sese in dictionibus antiquis intelligendis exercuerunt, pauca omnino obscura tunc At in hisce commentariis mentem non eo tantum dirigimus.

II. Fomentorum autem optimum quidem est aqua calida su utre aut in vesica aut in vasculo aeneo aut testaceo posita.

Fomenta calida omnino vocat quae corpus quocunque modo calefaciunt, Sunt itaque ipsorum nonnulla prortus humida, quaedam sicca et quaedam ex utrisque mixta, mordacia praeterea alia, alia minime mordacia et alia ex iis commixta tertia. Primum igitur horum genus, quod in textu scripsit, minime mordax atque humidum existit. Secundum ex utrisque, sicco et humido, mordaci et minime mordaci, commixtum .est. Tertium autem siccum quidem, sed vel mordax vel minime mordax. Quod si et affectiones^ unumquodque dictorum generum postuluntes ipsis recensuisset, oratio ejus tanto melior, quanto et legentibus ipsis utilior luisset. Sed quia non recensuit, neque id recensere necessarium erat nobis, qui docuinam alterius explicamus, non nostram persequimur. At vero quoniam meum est contra. quam interpretes caeteri agere ( illi namque suis in. explanationibus sophisticas quaestiones discentibus ad finem artis nihil opitulantes inserunt, ego vero temper quae commodissima sunt persequi molior) ob id et nunc doctrinae Hippocratis ab eo quidem praetermissa, sed toti sententiae dogmatisque.atque universalibus praeceptis respondentis, adlicere non cundabor. Qua igitur ratione fotus omnis doloribus saepiuscale adjumento sit, prius dictum est. Atque dictum quoque de illis est doloribus, qui a fotu nullo pacto, nisi prius vacuato universo corpore, .juvantur. Verum quum haec fetibus clunibus communia sint, humidi quidem phlegmonis a biliosiore humore factis idonei sunt, sicci vero a tenui aquofoque sanguine obortis. perpetuo enim contraria contrariorum esse remedia meministi: oportet. Hoc igitur scopo fotus minime. mordaces mordacibus humoribus quadrant, mordaces vero, quod attenuant, crassis et glutinosis. Quare^ tu quoque enitere conjecturis aste. qui quis in phlegmone obfessa parte exuperans humor sit, ab iis quae retuli concitatus, aetate laborantis; naturati temperamento, anni tempestate, regione et vita antecedente. At phlegmone tibi prodita ex iis quae ipsi tum in colore, tum in magnitudine, tum in duritie, tum in mollitie acciderunt, et si pleuritidem vel peripneumoniam curaveris, ex iis quae spuendo excernuntur, Verum quum. praefata omnis dignatio conjecturalis sit et non scientisica neque certa, praesertim quum in corporis alto pars, sita fit, quae dolore afficitur, ab iis inchoare te oportet, quae quam caetera magis auxilio esse tibi videbuntur. Quod si nihil praesidii tuleris, ad alia etiam te transferre conveniet. Dolore autem non sedate ad totius corporis accede evacuationem. Videtur ergo Hippocrates ab eo incepisse fotu, qui periculo omni vacat; is autem est qui et minime mordax. et humidus existit; nam etiamsi nihil auxilii attulerit, non tamen magnopere laeserit. At qui ex aceto vel orobo vel fala parantur, nisi convenientem sortiuntur affectionem, non solum non auxiliatur, verum etiam et dolorem multopere exacerbant, efficacem sortita facultatem.

III. Verum prius molle quidpiam ad latus lenitatis gratia subsuere oportet.

Quandoquidem in. utre aut vesica auri vasculo aeneo vel testaceo positam aquam lateri admovere praecipit, prius multe aliquid funi i ci iis quae latus contingere debeant, ut et minime premat et prorsus minime molesta sit eorum quae admoventur applicati imperato. cujusmodi fuerit lana mollis, vel linteum multiplex, vel quidpiameorum quae mollia existunt. Sed paulo post. de: eo qui per spongiam fit fotu agens nihil prius subjici jubet.

IV. At commode etiam spongia mollis magna ex aqua calida expressit admovetur. sed sementum linteo involvendum est ; etenim longiore tempore su/suiet ac perdurabit, atque simul ut ne halitus ad laborantis spiritum esteratur, nisi portastis et hoc ad aliquid commodum videatur esec; interdum enim ad aliquid opportunum est.

Caetera quidem textus manifesta sunt, sed de halitu disserendum est, qui maltam jactationem ac molestiam exhibet, spirandi difficultatem caloris- incremento proritat et pulmonis angustiam, quam humido halitu oppletus patitur. Solis igitur pleuritidibus tum siccis tum expuitionis expertibus idonea est halitus inspiratio, plus auxilii quam laesionis afferens. Hic igitur scriptum est primum fotus genus. Mox ad secundum sese conferens inquit:

V. praeterea et hordeum et ervum in aceto temperato paulo aridiore quam quis bibere queat macerata, fervefacta atquel in sacculos consuta admovere oportet, eodemque modo furfures.

Hordeum ervumque non semina integra ex aceto et aqua concoquere praecipit, sed prius concisa; constat autem Hippocratem velle id ex verbo macerata, idque aliter quis ex actione ipsis didicerit. Etenim sic tum placidior tum efficacior erit fotus; furfur face et hoc modo parare praecipit. Fotus autem hujusmodi priore efficacior aceti facultale redditur. Quod si ex ervo paretur, et hoc quoque non parum confert. Ipsius enim facultas orasses humores tum incidere tum concoquere tum discutere potest, atque ob id fotus hujusmodi admittendi sunt, ubi crassas aut glutinofos humores in ea, quae phlegmone obsidetur, partu collectos esse suspicamur. Tibi autem sane id constabit tum ex antecedente victu, si humores hujusmodi produxerit, tum aegri temperamento, tum anni temporibus et locis et aetate. Praeterea vero et si placidi fotus, quos prius memoravimus, nihil praesidii attulerint. Nam ubi de corporis .tutius repletione distinxeris, quum neque hujus notae apparuerint, neque mites. hi fotus quidpiam juverint, .humorum crassities est, quae in.halitus solvitur, flatu len susque spiritus, qui ob denegatum exitum molestat. Flatum ergo hunc parientesque ipsum humores praefati discutiunt fotus et potissimum qui ex ervo parantur. Praeterea et sermonem percurrens manifestissime simul et optime, moderatam aceti ad aquam temperaturam memoravit. Id enim ita dilutum esse oportere protulit, ut paulo acidius sit quam ut quispiam biberit, ut et acrius ob mordendi facultatem .et aquosius ob operandi penuriam vitemus. In incisione igitur atque discussione tum crassiorum tum glutinosiorum humorum aquofo oxycralo congruentius fuerit acrius, sed quoniam medicamenta hujusmodi non tolerant quae phlegmone obsidentur partes, ob id mediam utriusque exuperantiae temperiem fecit. Hoc tibr secundum genus est fotuum, quos ab initio trifariam separavimus.

VI. siccorum autem scmentorum sal miliumque torresucta in sacculis laneis maxime idonea sunt. Etenim laena ac blandum est milium.

Ad tertium fotuum, quos initio distinximus, genus feste transfert; mentionem milii et falis faciens. Est autem communis utrique siccitas, sed fati quidem ut mordax sit, milio vero ut morsu careat proprium est.

VII. Fomentum hujusmodi emolliens dolores etiam ad clavim— Jam productos saluit.

Ex adjectione hujus conjunctionis; etiam, ostendit et dolores alios solvere, eos nimirum qui ad hypochondria percurrunt.

VIII. At venae sectio non peraeque dolorem salvis, nisi dolor ad clavieulam pertingat.

Sectionem nimirum venae dicit, quam non similiter solvere pronuncians auxillari et ipsam concessit; Sed de hujusmodi auxilio in sequentibus fusius scribit.

IX. Verum st sumentis dolor non salvatur, non multo tempure calefacito; id enim pulmones exiccat ac supparatum creat.

Fomenta veris, alia quidem humida, alia vero sicca et alia minime mordacia, alia etiam mordacia, ubi percurreris, si ab -horum experientia facta dolor non levetur, tutum corpus vacuastis, a fomentis desistens, pulmonem exiccantibus etfupputationem vocatam excitantibus. Fit enim suppuratio hujusmoili, quum lateris inflammatio non discutitur, sed in pus transmutatur, ac pus in mediam thoracis pulmonisque regionem confluit.

X. Quod si dolor quidem ad claviculam sui det signum, aut ad brachium aut circa mammam aut supra septum transversum sit gravitas, internam flexus cubiti venam secare juvat, neque copiosum sanguinem detrahere cunctandum est, usque dum multo rubicundior aut pro puro et rubro lividus fluat, nam utrumque contingit.

Pro humorum inflammationem parientium impetu vacuationes facit. Nam quod dicitur t Quae educenda sunt, quo vergunt, per loca conferentia ducere, verissimum existit.- Accidit autem id interdum ob. differentiam partium membranae costas esuccingentis. Superiores enim ipsius partes quum inflammantur, ad claviculam, brachium et mammam condolentiam extendunt, inferiores vero ad septum transversum et hypochondrium. Quum igitur strperiorum condolentia signum fecerit, venam in cubito secare oportet, quae sanguinem ab affecta parte et magis et celerius tum revellere tum vacuare possit. Verum quum inferiorum, purgatione vacuationem mollii conveniti Recte autem gravitatem circa brachium esse et non dolorem dixit. Nam quod hic sanguis magis acervetur repatque signum est gravitas, quae ex multitudine siti Tensiones autem et per contentum suium fieri contuere- runt, quum partes partibus inflammatis continuae citra sanguinis in eis redundantiam tenduntur. ob id igitur sanguinem redundantem tecta interna vena vacuandum praecipit. Sunt enim in interna cubiti articulatione plu-q res, quas secare consuevimus, venae; de his autem abunde quidem in tertio de administrationibus anatomicis libro atque in alio libro, qui scortum de venarum arteriarumque dissectione scriptus est, diximus, sed nunc quoque de ipsis summatim agemus, ab initio ducentes orationem. Vena nava ex gibbis. hepatis furtum ad dextram cordis aurem sanguinem ferens partibus quidem intermeantibus quur exiguum distribuit, sed cordi ipsi plurimum elargitur. Deinde ab eo tanquam ab initio progressa ad ceuvicem recta via fertur, atque in duas rectas scinditur in thoracis parte venas magnas, quas jugulares. nominanti Propagines autem ipsius; priusquam ad cor perveniat, insignium quidem venarum ad septum transversum, exilium autem ad inferiorem thoracis ipsius partem octo costis constantem perrepuat. Pars autem haec ab una caelibe nutritur vena, in quibusdam animantibus stupra cor precedente, in quibusdam vero, ut et in hominibus, peream partem qua jam cordis amiculam vena cava tangit; hinc enim procedens humilius per cor defertur, in spinam defleciens. Ipsa igitur vena ad inferiores thoracis partes utrinque costis octo ad septum usque transversum distribuitur. Caeterae autem sublimes thoracis costae quatuor ab alio venarum nutriuntur conjugio, a vena cava propagatarum priusquam ea in jugulares scindatur. Ab bis igitur duabusvj.enis deinceps funi quae ad manus per axillas pertingunt. Verum humerariae vocatae, postquam cava in jugulares fissa est, ab utraque una extra jam thoracem extenduntur, habent autem radices externis jugularibus communes. Ab externis itaque jugularibus partes fere omnes tum cervicis tum capitis superficiariae nutriuntur, quemadmodum et a jugularibus internis partes omnes in alto sitae. Verum quae tum in scapulis tumd dorsali cervicis medulla existunt partes, venas habent ex inferioribus praefatae radicis communis partibus ad ipsas ascendentes. Communem vero dico radicem, quam paulo ante dixi tum .externis jugularibus tum humerariis communem esse. Merito igitur humeraria partes tu pr a claviculas sitas, quae et in cervice et capite existunt, tum magis tum celerius evacuat. Axillaris vero thoracis partes et inter eas magis sublimes praesertimque in nominibus, deinde demissas omnes vena una altera nutrit, quae sub corde a vena cava procedit. Ex sinistra autem parte venae illius infernas thoracis partes nutrientis, quae ad costarum radices prona fertur adusque septum transversum, singulis intercostalibus spatiis, tum sinistris tum dextris, rami distribuuntur. Verum hujus reliquum septum transversum penetrat primisque ab eo corporibus distrisinitur. Sed quae per axillas ad manus feruntur venae, proximas venis sublimes quatuor thoracis costas alentibus radices habent, suntque quum quae per humerum ad manus contendunt non paulo majores. Ascendunt autem ad internam regionem brachii utriusque atque per aptam pronae feruntur, et musculis ibi positis notabiles dsspenfant ramos. Verum quum ad cubiti articulum prope utraque venerit, venas brachii internas ad ipsius cubiti ossis condylo m hic .positum producit. Quicquid vere reliquum est, bifariam scissum per cubiti flexum defertur, parte quidem superficiaria venam hic divisam efficiente, profundiore vero eam quae cum arteris dividitur. Secatur quoque et alia vena in cubito obliqua, veluti et haec in utraque manu una, humerariae non exigua portio. Ipsa namque humeraria per brachium subter cutem conspicue percurrens ad talum cubiti articulum, in sublimibus ejus partibus, figurata scilicet, ut Hippocrates f n.libro de fracturis docuit, manu, dividitur. Quae igitur sublimior venae ipsius a propagine portio per externa cubiti loca defertur, ea apud propaginem ipsam secatur, qua primae venae radici - e directo maxime respondet, ob id et sublimiora clavicularum loca citissime evacuat. Portio autem quae in cubiti flexum oblique fertur, minus quidem ea, sed caeteris magis eas evacuat partes. Pars vero quae. ab interna magna vena oblique etiam fertur, minime quidem praedictas vacuat partes, verum maxime thoracis superiores, ob radices tum ejus, quae per axillam ad manum fertur, tum ejus quae superiores thoracis alit partes, admodum vicinas. Hanc igitur fecere jubet Hippocrates priusquam in idem venerit et bumerariae propagini iulenatur. Haec si aliquando non comparuerit, pro ea siccamus aliquam ex internis, quas in os cubiti e. directo deferri didicimus. quod si neque hae conspiciantur, accedimus ad eam, quae ex praedictarum duarum venarum obliquatum propagine gignitur. Verum et quum ea interdum non apparere possit, humeraria vero apparente, hanc etiam fera, qui vacua lienes unde .fiant noveris per universum animalium corpus effusas, quanquam neque celeriter neque similiter ex omni vena fiunt. Nos vero partem phlegmone laborantem tum celeriter tum quam caeteras partes magis, in acutis praesertim morbis vacuare contendimus, quod interna cubiti. vena facit, niultoque magis, quum sanguis redundans ad superiora impetu ferri videtur, aut etiam superiores thoracis partes affectae fonti Tunc enim gravitas magis in brachio et circa mammam fit. Verum quae partes thoracis interiores prope septum transversum afficiunt phlegmonae, merito dolores ad hypochondrium transmittunt. Non igitur ipsos magnopere juvat a cubito vacuasse, corde medium occupante, nam venam inferiores thoracis alentem partes infra cor entergere nuper audivisti. Dicta quidem mihi haec sunt. super eo quod ab Hippocrate probe scriptum est, de secunda interna cubiti vena. Sed quum vacuandi sanguinis ter-. minum coloris mutationem potuerit, deinceps de eo dissisrendum est. Quicquid sane sanguinis est in phlegmone, id caloris abundantia colore permutatur, reliquum in partibus omnibus simile permanet. Quare sanguine per totum corpus pituitosiore existente, rubicundior sane erit lateris phlegmone laborantis sanguis. Illo vero rubro existente, hic assatus in atrum permutabitur. Lividus autem ex rubro ad atrum transmutationis medium ohtinet. Idoneum igitur signum est sanguinis ex parte inflammata excepti coloris permutatio. Necessarium igitur affectui evacuationis metrum enarratum est. Quum autem interdum vires quantum oporteat vacuare prohibeant, parti phlegmone obsessae minus quidem futurum auxilium sicire oportet, sed satius cautione congruit vires non exul-. vere quam sanguinem redundantem vacuare.

XI. si vero sub septo suerit dolor, neque sui ad claviculam signum praebeat, alvum aut nigro veratro aut peplio emollire oportet, veratro quidem nigro, si daucum aut seseli aut cuminum aut ansam vel aliud quidpiam boni odoris admisceas, peplio vero laseris succum, sud et haec inter su mixta conveneris sunt facultatis. . sed veratrum quidem nigrum tum melius tum .ad pudicationem commodius quam peplium alvum ducit, peplium vero status magis excutit. sed haec ambo dolorem sudant. sedant autem et alia multa, quae alvum subducunt, medicamenta. Ferum quae novi ego, haec sunt optima. Quandoquidem etiam quae infarbitionibus dantur alvum subducentin medicamenta, opitulantur, quaecun, que vel propter amaritudinem vel aliam quandam insuavitatem aut copiam aut colorem aut fastidium alis quod, non admodum ingrata existunt.

Quod medicamenta purgantia per experientiam inveni.antur et quem purgent humorem et si omnino purgent, in libris de simplicium medicamentorum facultatibus didicisti. Quod vero purgationis necessitas fit, si redundau tes humores deorsum repant, ratione quoque statutum est, sed testimonium accertitudinem ob experientia obtinuit. Ipse vero te docuitHippocrates facultates medicamentorum, quae in hujusmodi affoetibus exhibet, veratrum quidem nigrum ad judicationem commodius vacuare, peplium vero flatus magis excutere affirmans. Sunt autem, quae ab eo ad crisin commodiora dicuntur, quae morbi judicium faciunt magis, quod facultate ac magis conferentia idem existit. At quum purgantia omnia. medicamenta ventrem praesertimque os ipsius, quod maxime tum nervosum tum tensile sit, laedant, odoratorum mixtio excogitata est, ut ne fala meraque purgantium medicamentorum facultas os ventriculi tactu laedat. Permixta autem inter se tum peplium tum elleborum congeneris ait esse facultatis, hoc est facultatilrus convenire et in nullo dissidere. Nam in purgantium medicamentorum permixtione dissidium oritur, haud quum eorum aliud quidem bilem, si contigerit, aliud vero pituitam evacuat; nam eodem tempore utraque vacuari potest, sed quum aliud quidem quamprimum, aliud vero longe a propinatione purgationem movere natura consueverit. Sic enim inaequalis simul assumptorum fit caenatio. Inaequalem dico, quum jam videtur quidem desinere, altera vero incipit. Nam quod citius purgare consuevit medicamentum; etiam ex alio quidpiam simul evacuat, quare quod paucum ipsius relinquitur, imbecillius redditur et longe tardius adhuc suam inchoat purga-. lienem. Praefinita igitur vacuationis lege simile est alleboro peplium, potestque elleboro similiter nigrum subducere humorem. Caetera tum dictionis hujus tum sequentium patent. Haec igitur nosse atque meminisse oportet, sed non perpetuo in pleuriticis his uti, hujus aphorismi memores, quo dicit r in acutis morbis raro et per initia purgantibus medicamentis utendum. Quum igitur, inquit, non Iosum acutus morbus sit, ut est pleuritis, sed et cum febre vehementissima, multo magis vitanda est purgantis medicamenti exhibitio, atque per sectionem venae vacuandum magis, etiamsi ad hypochondritun dolor perducatur. Nam minus quidem auxilium quam per purgationem sequitur, securius tamen multo existit. Imo nullum ex eo quod per venae sectionem sit, periculum impendet, eo discrimen maximum subeunte, quod per purgationem tensatur, ac potissimum quum laborantis naturam- expertus quis non fuerit. Nonnulli. namque difficulter natura pur-. gantur, quidam modico assumpto medicamento purgantur cop1ofe. Quibus autem dare rationi consentaneum est, tanta sit medicamenti quantitas, quantum in plurimis mediocriter vacuare tum novisti tum es expertus. Si enim hominis naturam non noveris, metus est ne quam deceat uberiorem vacuationem moliaris, aut nullam prorsus pmgationem moveas, aut si moveris, non tamen sufficienter vacuos. Haec autem omnia maximas in morbis acutis pariunt laesiones, quae non facile, ut in minime fabricitactibus, emendantur. Quum igitur febris vehemens non fuerit naturamque laborantis expertus fueris, ad medicamenti purgantis potum te conferes, aut iis quae ab Hippocrate dicta sunt, vel etiam quibusdam aliis facultate similibus usus, quorum est et ex colocynthide medicamentum, quod jam Inerant pro consuetudine vocant. Quum iri . autem haec variis paretur modis quae elleborum quidem accipit, scammonium vere, non continet, medicamentorum iis qui subducens alvum medicamentum omnino assumere queunt optimum est.

XII. Enimvero ptisanam, quum epotum est medicamentum, insuper sorbendam statim dare oportet, neque admodum pauciore quam consuetum est copia. .ys

.Et maxime quidem ventris ori, quod et stomachum vocant, ut in ipsis purgantium medicamentorum potibus illaesum maneat, consulere oportet, praesertimque ubi febrientibus tale quidpiam propinatur. Verum praecipua ne laedatur cautio est ut medicamentum purgans purum non sit, sed num aliis malitiam ipsius obtundere natura valentibus temperatum mixtumque. Nam purgantium omnium medicamentorum natura corporum quae purgantur naturis contraria est, atque ut quispiam dixerit, letalis ac delatoria. Quemadmodum autem tueri papaveris, mandragorae, hyoscyami atque aliorum hujusmodi multorum, quae nobis et substantia et facultatibus contraria corpus perimere consueverunt, portionem ex ipsis exiguam assumentes magnam percipimus commoditatem, sic et purgantium medicamentorum, quorum natura corporibus nostris adversaria est, exiguam aliquam partem praecidentes, ad auxilia utimur. Vt vero in horum medicamentorum potu quaedam odorata semina miscentur, quae et malitiam obtundere valeant et actionem ipsorum non prohibeant, tenu.andi incidendique facultatem obtinentia, ita ut et orasses incidant humores et vias ipsorum quibus vacuatis fiat aperiant patefaciantque, sic et a sumpto medicamento ptisanam sorbere confert. Id enim purgans medicamentum quantumvis exiguum ad ventris quidem fundum pervenit, sed in transitu stomachus et quaecunque ventris sublimior pars, non modo qualitatem medi- i camenti purgantis, verum et substantiae quae in transituhaeret aliquid assumens, magnopere laeditur. PDsanae igitur cremor superforptus est utilis, ut quod et detergere et deorsum trahere, quod viae adhaeret et qualitatem medicamenti his adhaerentis partibus tum contemperare tum permutare potest. Ob eas igitur causas a purgantis medicamenti potu ptisanam supersorberi praecipit, sed ubi purgatio fieri coepit, ptisanam non amplius exhiberi vult, purgantis medicamenti actionem exolvi veritus, atque ob eam rem ait:

XIII. Quandoquidem rationi consentaneum est, media in purgatione sorbitionem non exhibere. Quum autem cessansrit purgatio, tunc parciorem copiam quam pro consue. sudine sorbeat, postea oero ad uberiorem perpetuo adducatur, st etiam dolor sudatus fuerit nihilque aliud repugnet.

Contra quam plerique hujusce temporis medici hac de re decrevit Hippocrates. Hi namque, quum vacuaverius, copiola nutriunt : Hippocrates vero a purgatione .-ptisanae minus dari jubet. Nam corporum purgatorum vires purgatione prostante alimentum ferre nequeunt, neque probe conficere, nisi omnino paucum fuerit. Purgatis igitur tantum creatoris primo exhibendum, quantum evincere possint, deinde paulatim adaugere oportet, si et dolor, inquit, cessaverit et nihil aliud prohibuerit. Quod de dolore dicitur manifestum est, sed nihil aliud probi.scbere intelligendum est, si ad praedictas referas distinctiones, in quibus demonstravit quot paeto acute laborantes absque sorbitionibus alete oporteat. Summa vero horum est, quum vel morbum ante judicationem nulla sorbitione indigere sperabimus; vel in quibus summa est humoris phlegmouen facientis cruditas.

XIV. Eadem autem milli ratio est, si et ptisanae cremore utendum sit.

Tempus exhibendi tum sullanam tum cremorem et antea simile esse demonstravit, re una differentiam horumdefiniens, nimirum a cremore principium exhibitionis facit.

XV. Melius enim esse dico statim omnino per morbi exordia spuere, potius quam praevacuatis nasis aut tertio aut quarto aut quinto aut farto aut septimo die a sorbitione inchoare, nisi. hocce tempore morbus prius judicatus suerit.

Quodtin aphorismis scripsit, id et nunc persequitur, dum in omni morbo tenuissimum victum in morbi vigore assumi imperat. Si igitur quinto die morbi vigor futurus fit et aeger folo ostri potufufficere non possit, melius esse ait protinus ab initio ptisanam dari, non tertio .die aut quarto ejus exhibitionem auspicari. Sic sane et eos, qui aut quinto aut sexto .aut septimo sorbitionem inchoant, aberrare pronunciat, si hocce tempore morbus non fuerit judicatus. Per indicationem intelligo, ut diri, non perfectam duntaxat morbi mutationem,. .verum etiam effatu dignum transmutationem.

XVI. Praeparationes autem et his consimiles, quales dietae sunt, faciendae. De sorbitionis igitur exhibitione ita sentio.

Et quibus a principio sorbitionem daturus sis, praeparationem similiter fieri praecipit, hoc est sive sectionis venae, sive clysmatis, sive balani necessitas fuerit, illud prius faciendum imperat.

XVII. Quin et de potu, qualemcunque tandem ex describendis quis potaturus sit, eadem omnino mihi est ratio.

Si laborantem potu solo citra ptisanae sorbitionem cibaveris praedictas praeparationes te facere jubet, hoc est aut venam secare aut clystere aut balano uti.

XVIII. At vero novi medicos his quae deceant maxime contraria moliri. Volunt enim omnes, ubi sub initia morborum homines, aut duos, aut tres aut etiam plures dies inedia praemaceraoerint, ita tum sorbitiones tum potus exhibere. Et fortassis aliquid etiam consentaneum esse videtur, magna mutatione oboriente corpori, magnam sit. etiam quandam mutationem contra objicere, commutare quidem bene habet non parum, recte tamen mutatio transferenda et ex mutatione ciborum exhibitio etiamitum magis.

Medicos arguit, qui primis diebus aegrotos in integra inedia servant, tum nonnulli quidem eos derepente ad forbitionum, alii vero ad potuum exhibitionem dedueunt. Non tamen eorum etiamnum meminit, qui cibos validiores ante morbi concoctionem ministrant. Consuevit enim, ut antea dixi, interdum maximos errores non evictos praetermittere, ex quibus minores defert et ex illis ortam laesionem demonstrat. Qui vero ita commutant, fortassis, inquit, cum ratione se transmutare arbitrantur, in magna corporis transmutatione effatu dignam victus permutationem facientes. Id Iane ipsum bene eos existimasse ait, non tamen transmutationem .omnem, sed aliquam augurandum esse, de qua partim praedixit et partim est dicturus, sermone astruens vitandas esse repenlinas mutationes.

XIX. plurimum igitur laedentur, qui tota utuntur ptisuna, nisi recte mutationem fecerint, laedentur etiam, qui fato utuntur cremore, quanquam minus, laedentur praeterea et qui salo utuntur potu, sed hi minime. l

Dictam paulo ante repentinam rictus mutationem, qua primis diebus in integra inedia servatos aegrotantes circa diem quartum nutrire. incipiunt, maxime quidem laedere ait, si in ptisanam totam transferantur, minus vero, si in cremorem, minime denique, hoc est paucissime, eos laedi, qui ad fusos. procedunt potus. Nam ex magniordine facultatis eorum, quae offeruntur, laesionis oritur magnitudo.

XX. Oportet autem et ex fanorum adhuc hominum victu quae conferant addiscere. Etenim sane st fanis quibusdam talis vel talis victus magnopere inter su disserte videatur, cum in aliis quibusdam, tum in mutationibus, quomodo et in morbis maximeque in acutissimis non multum disseret P

Incipit praedictam a se de victu sententiam demonstrare, arguens una et eos qui contrario modo victum instituunt. Sed ut dilucidus evadat sermo, summam ipsius totam praefati melius esse mihi videtur. Est autem earum, quae in eam rem assumuntur, sumptionum altera, sententia universalis haec. Si bene nolentibus laesionem cesserant repentinae rictus ad contraria mutationes, multo magis aegrotantibus ipsis, quod variis etiam modis possetmus interpretari, aliud in aliam transsumentes dictionem, ut sic; in repentinis victus mutationibus sanitate suiientes aegrotantibus minus .laeduntur, vel sic: aegri fanis magis laeduntur, vel hoc modo: laesiones sanos minus quam aegros aspiciunt, et adhuc generalius : robustiores minus laedunt, imbecilliores magis, -noxiae. Licet et aliter vim ipsum sermonis interpretari, aut ex eo quod per se et primum utile sit ad quod demonstratur, aut ex aliqua confruentium ipsum vel fententiarum vel fumptionum. Talis quidem tibi sit per se credibilis altera fumptionum, - quas sane vocare confuerit Aristoteles axiomata. Sed et alte-. ram ab experientis cognitam deinceps audi: sanos etiam repentina victus mutatio laedit. Has vero utrasque sumptiones sequitur conclusio, aegrotos a repentina victus mutatione laedi magis, sed multo magis acute laborantes. Haec est vis sermonis. Verum Hippocrates alteram ex sumptionibus per se prius credibiliorem confestim citra probationem accipit, alteram vero iis, quae particulatim per experientiam nascuntur, fide astruit. Atque id ipsum sequens declarat oratio.

XXI. Atqui quod vitiosus vietus cibi et potus sui semper similis ad sanitatem tutior omnino sit, quam si quis subito ad alium meliorem magnam mutationem faciat si facile addiscitur.

Alteram sumptionum, quae ad praesentis sermonis demonstrationem : praestant, nunc ex multis particularibus exemplis astruere incipit, fidem ipsius in unam colligens summam, quae talis est: Magnae et repentinae praeteri consuetudinem mutationes non parvam fanis afuerunt. laesionem. Quanquam ferme hic conspicuus est, tamen si quid quod explanatione indigeat, intereidere videbitur iis qui exercitati non sunt- in sequenti serie, explanare neu cunctabor. Nam hic commentarius Liberalior ac humanior est, si non eos modo qui in rationibus sunt exercitati, sed etiam qui non sunt exercitati, spectet. Quod si quis praedictas disciplinas neque didicerit neque expertus fuerit, aliud quidpiam agat.

XXII. Quandoquidem tum bis die tum semel cibum adsumentibus repentinae mutationes laesiones et morbos invehunt. Et sane qui prandere non consueverunt, si prandeant, sta- tim infirmos esuriunt et corpore graves et imbecilles ac desidiosas. Quod si praeterea coenaverint, acidum eructant, nonnullis etiam alvi liquida defectio oboritur. Quum praeter consuetudinem ventriculus pondere gravetus, resecrari consuetus, non bis intumescere, neque .bis cibos coquere.

Non solum quod in repentinis consuetudinum mutalienibus magnopere laedantur, verum etiam et quae laesienes fiant et quonam modo singulas emendare oporteat scribens. in prolixitatem sermonem extendit; nam si duntaxat, quod in repentinis consuetudinum mutationibus laedantur, ostenderet, sermo. illi totus. brevis foret. Prima igitur consuetudinis mutatio nunc exposita est, de prandere non assuetis, qui pransi aliquando fiunt. Ait enim tales et infirmos. et toto corpore graves fieri, imbecilles quoque et desidiosus. Haec autem ipsis accidunt, gravata ab alimento, tanquam a pondere, facultate, neque enim certe imbecilla ea redditur propria ratione, veluti in cibi penuria fieri consuevit. Ob eum igitur causam hic sermoni adjeeit, totum corpus gravari iis, qui bis cibati fu.nt, eosque fieri. desidiosiores, Verum in assuetis prandere et non pransis, imbecillitatem quidem virium scripsit, sed gravitatem non adscripsit. Nam per se vices in ejusmodi mutationibus imbecilles evadunt. Praeterea quum desidiosos fieri in praetenti victus mutatione asserat, in contraria timidos esse -dixit, velut si opus omne peresius ac opus aggredi veritos diceret. Sic enim se vere res habet. Atque quum ita se habeant, virium imbecillitatem sentiunt, atque ob id eas, quas ante promptius obibant, obire non. audent actiones. Quin etiam et -iis qur- pareius cibantur viscera rideri pendere ait, eosque tum calle dum tum viride meiere. Calidum. quidem inquiens; id est . salito calidius; viride- vero juxta morem quendam Assaticorum Graecorum, qui et nunc observatur; pallidos enim quosdam videntes, causam cur. ita virides facti sunt, interrogant, viride et pallidum nihil - differre existimantes, conspectumque quendam se ipso viridiorem dicunt, pallis. diorem ita significantes. Est autem color -pallidus revera talis, qualis ignis et ochrae vocatae, ῶχρας, cujus nominrs prima syllaba acuitur. Estque talis color permixta aquosi; excremento pallida et amara et. flava appellata bile. Quantum enim flavus color a rubro in albiorem fecedit, tantum a flavo pallidus. Scripsit autem et alia quaedam symptomata, quae ita affectis fiunt, de quibus quum ad propriam. enarrationem pervenerimus, agemus, Nunc autem praefantem textum absolvamus. Quae in non assuetis prandere contingere ait, iis adhuc et hoc adjecit: si autem. supereoenauerint, acidum eructanti Quod autem ructus acidi fiant et propter ventriculi frigiditatum et propter pituitam saepius in eo acervalem et propter ciborum multitudinem, aut etiam si moderati quidem sint, potestate tamen frigidorum, didicimus. omnium autem praedictorum commune est calorem ventris infi-. tum vinci a cibis, non eos vincerer. neque superare, .neque probe conficere. posse, ut si modicae flammae lignorum multitudinem superacervaveris.; aut et citra multitudinem tum viridia tum. humida superposueris. Quibusdam ita cibatis diarrhoeam, hoc est liquidam dejectionem fieri ait. Verum multis in exemplaribus non dejectionem liquidam scriptam invenies, sed inquietudinem, ut videlicet Iactationem intelligamus corporis ita cibati, ut. alimenti copia iactetur molesteque in lecto jaceat et sese permsitet. At circa textus finem concoctionem elixationi similem esse oportere manifeste offendit, tanquam quae a calido fiat, non sicco Iqualentique, quale febrium est, test. humido et vaporoso, quale in animalibus secundum naturam existit.

XXIII. Iis igitur auxiliatur aequabilem mutationem- rependere. Dormire siquidem oportet, tanquam noctem a coena agentes, hieme quidem citra /rigas, aestate ttero citra. calorem. Quod si dormire nequeant, ubi multam sen-. tamque amb.ulatiunculam oberrav.erint non stando, nihil coenem, aut pauca et innoxia, minus praeterea neque. aquosum bibant. L praeterea etiam magis aspicietur,. si ter die ad satietatem cibum acceperit, ac etiamnum magis, si saepius ; quanquam multi sunt sane, qui ter dic copiosum cibum facile ferunt, quod ita asueti sint.

Haec nunc referre non erat necessarium. Nam docere proposuerat repentinas consuetudinum mutationes nos laedere, non autem quomodo tales laesiones curare. oportest. Verum quoniam ipsi hoc agere vitum est, nos quoque quae scripsit persequamur. Maxime quidem dormire ipsos plurimum lubet, et si dormire nequeant, multae ac lentae ambulationis circuitum conficere, ut quam plurimi interpretes ajunt, post coenam, verum ut eorum quae di-. cuntur tensus praecipit, post prandium. Nam oratio haec: tanquam noctem agant, de somnio meridiano, non de nocturno dici expostulat. Enimvero, quod continuata est scriptum serie, abi inquit : si vero dormire nequeant, ubi multam lentamque ambulationem non stando coniecerint, nihil coenent aut pauca, testatur Hippocratem velle eos a prandio dormire. Duorum igitur alterum, aut emendanda est tanquam erronea scriptio, atque ita scribendum . normire siquidem eos oportet post prandium, tanquam noctem agant, hieme quidem citra fulgur, aestate- vere. citra calorem. Vel si fiervare volumus orationem hanc a corna, sic intelligenda est dictio, dormire siquidem eos oportet, ut a coena ante dormiebant, sic et nunc post prandium tanquam noctem agant. Quod autem velit Hippocrates eos aut nihil omnino, aut parce et leviter coenare, simtus est manifestus. Ventrem enim vult requiescere laboreque, quo gravatus afficiebatur, levari, quod praeter confuetudinem pransus homo fuerat. Hinc loquens est et minus bibere, sed non aquosum. Etenim fluctuationem, humiditatem et refrigerationem vitare oportet,.: ubi a cihorum multitudine venter- gravatus fuerit. Potum autem, qui exhibetur, non aquosum esse convenit, sed qui ventrem facultate tum calefaciat tum roboret. Caetera quae textu continuantur sunt manifesta.

XXIV. Quin etiam qui bis die cibum sumere consueverunt, ii rasi .ose pransi suerint, imbecilles ac infami sunt et ad quodcunque opus timidi et cor dolentes. Lis enim viscera pendere videntur, calidum metunt et cum virore pallidum siereusque exuritur. Quibusdam etiam os amarescit, oeuli cavantur, tempora palpitant et extrema persuigerantur.

Caetera quidem hujus textus eorum collatione, quae praeter consuetudinem pransis accidere protulit, explicacimus, sed de reliquis nunc dicam. Stereus ipsorum, hoc est depectionem, exuri profert, a calore scilicet assatam. aridius etenim fit corpus igneumque magis iis, qui consuetum relinquunt prandium. Nonnullis et os amarescere ait (sunt vero sui natura thiliosicresj liisque concavi fiunt oculi et ab eadem qua dejectio aduritur causa siccescunt. At in biliosis naturis ob innati caloris in igneum digret- siquem etiam tempora palpitant, hoc est temporum arteriae evidenter pulsant. Praeterea corporis extrema frigidiora sunt, quod venter biliosi, tero repletus sit, cujus morsu atque molestia affectus vires dissolvit corporisque extrema perfrigerat.

XXV. Ac plurimi quidem impransi coenam edere nequeunt, coenati vero ventriculum gravant multoque difficilius in lecto decumbunt quam si prius etiam pransi fuissent.

Biliosi natura amarulenti, praeter. .consuetudinem impransi manentes cibos aversantur, ventriculo ipsis male affecto. Verum qui coacti cibum sumpserint, et gravantur et ob id difficile in lecto decumbunt, ut ipsis. protulit, quod idem est ac male ipsius habentes in lecto perinanere-

XXVI. Quum igitur talia haec ob dimidiatae diei victus a consuetudine mutationem fanis contingant, neque apponere quicquam, neque detrahere commodum esce videtur.

Rursus autem in eorum explicatione, quae bene valentibus oboriuntur, iis nimirum qui derepente consuetudinem permutarunt, sermonis summam inseruit, cujus gratia omnia haec exponit, quae fanis contingunt. Nam ut constat, si bene valentibus victus dimidiati diri permutatio adeo .molesta sit, quomodo haec non admodum aegratantibus molesta erit? deinde rursus ad. explicationem eorum, quae sanis accidunt; revertitur in sequenti textu, qui ita habet :

XXVII. Qui. igitur praeter consuetudinem semel cibum acceperis et tote .dis evacuatis vasis- quantum consuevit coena- nerit, st tunc impransus doluerit ac aegrotaverit, atque coenatus tum gravatus suerit, multo magis eum gravari par est. Quod st etiamnum longiore tempore eoacuatis vasis repente post coenaverit, magis adhuc granabitur.

Quod docet hujusmodi est. Si qui praeter confuetudinem impransus manens minus consueto coenaverit, nocte gravetur, multo magis gravabitur qui solito plura est coenatus. Qui autem plusculo tempore exinanitis vasis repente coenaverit magis adhuc gravabitur. Nam qui impransi praeter consuetudinem morantur, horum alii ad minus temporis inediam protendunt, alii ad longius intervallum, hos igitur gravari adhuc magis pronunciat.

XXVIII. Cui igitur praeter consuetudinem vasa enacuata sunt, ei hunc diem sic rependere comfert, citra frigus, calorem et laborem. Haec enim omnia graviter tulerit. Et coenam quam consuevit multo parciorem faciat eamque non siccam, sed quodammodo humentiorem, postea bibat neque aquosum neque minus quam pro cibi ratione, posteroque die pauca prandeat, quo accessione sueta ad consuetudinem redeat.

Quemadmodum praeter consuetudinem impransorum laesionem emendavit, sic et unico in die pastu praeter consuetudinem male affectos vult in primis tum calorem tum frigus tum labores sugere, haec enim omnia moleste ferri ait. Praetereaque pauciore coena quam confueverint ipsos uti imperat, quanquam plerique maxime contrarium agunt. Nam prandere ob negocium aliquod pro- bibiti volunt in coena omissum in prandio alimentum assumere, haud scientes quod eget quidem vere corpus omisse alimento, sed ipsum conficere non potest ven trico- lus ob longiorem inediam laesus. Quin etiam Hippocrates, ut alimenti minus imperat exhiberi, ita et humidius. Id enim exiccatis tum ventri tum corpori universo peculiare remedium erit. Roborare praeterea et ventrem ipsorum jubet vini potu, neque dilutum neque minus quam cibi proportio exigit potandum praecipiens. Dilutum enim ventris robur exolvit, minus vero ventri arefacto incommodum existit. Postero etiam die ita laesum victui prospicere jubet, qui cibum consueto parciorem assumpsit, ut ex accessu, hoc est paulatim, in pristinam redeat consuetudinem.

XXIX. esta tamen eorum quidam molestius certe ferunt, sursum picrocholi.

Jam et ego paulo ante dixi biliosus repentinam a victu ad inediam digressionem pituitosis difficilius ferre. Bilescit enim celerius his totus tum corporis tum ventris habitus. Cur autem non simpliciter dixit picrocholi, sed sursum addidit? quod quum flava bilis, quam sane et pallidam et amaram nominant, superiori supernatat ventriculo, jure optimo tales parte superiore picrocholos dicimus, quum vero per sedem demittitur, deorsum picrocholos asserimus. Paulo siquidem rhetori, toto corporis habitu pituitoso, diebus singulis supernatabat flava bilis primamque ipsam vomebat a lavacro non paucam. Eudemo autem philosopho, temperamento biliosa existenti, per sedem deorsum ferebatur, raroque is bilem vomebat pallidam. Erant autem ut Paulo excrementa quae bilis exiguum habebant, ita et Eudemo quae plurimum. Qui igitur praeter consuetudinem prandium reliquerunt, si et toto corporis habitu et superiore ventre picrocholi suerint, his accidere necessarium est quaecunque paulo ante praedixit omnia. At qui ventre duntaxat superiore picrocholi existunt, his tolerantiae difficultas similiter continget, sed ex reliquis symptomatis alia quidem prorsus non erunt, alia vero moderatiora. Praedixit autem eos qui praeter consuetudinem prandium omittunt, timidos ad quodvis opus fieri, cardialgiis affici, pendentia videri ipsis viscera, calidum et viride meiere exurique stereus, quibusdam eorum et os amarescere, oculos cavari, tempora palpitare et extrema perfrigerari. Sed horum alia toto habitu picrocholis magis accidunt, alia autem luperio re duntaxat ventre biliosis. Atque ob id ad functiones timiditas, extremorum perfrictio, mictus calidus viridisque, dejectionum adustio, cavatio oculorum et temporum saltus, toto habitu picrocholis eveniunt. Utrisque autem pendentium viscerum opinio et oris amaritudo. Nam ob insuetam inediam suspensa percipiunt viscera, verum ob bilis exuperantiam os amarescit toto corpore picrocholis, non quod affectio in ore magis fiat, sed quod ipsam sentiendi partem natura fecerit, quae speciem humorum dignoscere^. Venter autem magis quidem iis exuritur, quibus ex hepate in eum bilis effusa supernatat, minus autem quibus deorsum subit. Nam his quidem intestinum proritat ad excretionem, illis vero stomachum mordet. Ob eam rem Ludemus diebus singulis bis et interdum ter dejiciebat. Paulus autem interdum nihil prorsus excernebat. Nisi enim intestina a mordente aliquo irritarentur vel copioso excremento gravarentur, excretionis promptitudinem non acciperent. Neutrum autem horum impransis contingit, neque enim mordentur intestina, bile in os ascendente, non illa mordente vexanteque, neque gravitas his fit qui nullo pacto comederunt.

XXX. Non consuetam autem cibi abstinentiam facilius omnino ferunt, qui superioribus partibus pliuitost sunt. Quare assumptum praeter consuetudinem semel die cibum hi facilius etiam tulerint.

Prius quidem parte superiore picrocholos assumptum semel die cibum difficilius tolerare dixit, nunc autem ad pituitosos digressus pro unico cibatu prius inediae meminit, ex re habente manifestiorem laesionem, ad minus laedentem translationem ex proportione faciens. Nam si magis quidem laedi eos, qui cibo abstinentes totum diem praeter consuetudinem traduxerunt, consentaneum sit, minus autem prandium deserentes et pituitosi picrocholis cibatum die unicum facilius ferant, quod sane et inediam facilius ferant perspicuum est. causa autem cur pituitosi facilius cibatum die unicum ferant, ex iis quae antea de biliosis dicta sunt evadit conspicua. Nam bilis humor in ipsis inediis amarior redditur, pituitae vero humor temporis processu coctus sanguis efficitur, neutra bile in sanguinis substantiam redire valente, quandoquidem ex sanguine quidem in se plus calefacto flava bilis procreatur, ex eodem vero assato, vel etiam ex crasso sanguine, atra. Pituitae autem generatio in phuitosis eduliis sanguinem perpetuo antecedit, atque generatione ipsius media cibi in sanguinem commutantur. Neque hoc detortoribus tantum cibis contingit, verum et quibusdam eorum, qui salubres admodum esse videntur, ut pani, halicae, siligini. Ego sane eam, quae mihi optima esse videtur, enarravi descriptionem. Etenim quod in ea docetur, per se verum est atque antecedentibus consentaneum, qui optimae explicationis sunt scopi. Non tamen in exemplaribus omnibus consimilem invenies descriptionem, sed in aliis et aliis pugnantem. Verum aliter in libris fere omnibus reperitur dictio haec inscripta, falso sermone reddito nullamque praedictis consequentiam servante.

XXXI. Satis igitur idoneum et hoc argumentum quod eorum quae circa naturam nostram habitumque contingunt maximae mutationes maxime morbos efficiunt.

Multa quidem apud Hippocratem naturae nomen significat, sed hoc in loco temperamentum significari quispiam existimaverit, veluti et partium ipsarum structuram habitum appellari, qua in structura continetur et bilis ad partes superiores fluctuatio et ad inferiores dejectio et viscerum tum suspensio tum stabilitas. Nam quum venter natura magnus existit, viscera stabilit, etiamsi venter cibis vacuus suerit. Verum quum parvus est, cibis quidem repletus fulcit, vacuatus vero subsidentia relinquit, hinc sensus est ipsis suspensa esse viscera. Quod autem quibusdam bilis flava sursum fluctuet ante dictum est, meatu ipsam ex hepate ad ventris duodenum deserente, structuram differentem habente. Nam interdum quibusdam portio aliqua ab ipso ad ventrem procedit. His quidem supernatat biliosum excrementum, caeteris vero deorsum omnino volnitur.

XXXII. Neque sane intempestivas neque clementissimas vasorum vacuationes moliri fas est, neque rigentibus morbis et in inflammatione consistentibus cibos exhibere, neque derepente huc aut illuc in toto negocio quicquam mutare licet.

Dictio haec praeter ordinem scripta est. Copulari siquidem ipsam oportebat cum ea, quae ante scripta est, ut tota oratio talia esset. Palia-vero molestius ferunt qui parte superiore picrocholi existunt. At non assuetam cibi abstinentiam sucillime omnino ferunt, qui parte saperiore sunt pituitost, quo sit ut unicam die cibationem insuetam facilius etiam serant. Non igitur intempestive neque vehementes casurum nacuationes moliri, neque quum morbi vigent et cum inflammatione sunt, cibum dare licet. Nam peracto sermone, quo magnas victus mutationes prodidit, sanos ipsos, non modo aegrotantes, laedere, jure intulit, cujus gratia mentionem de his omnibus secit, inquiens: non igitur intempestivas, neque vehementes uasurum vacuationes moliri licet. Quanquam autem et institutum etiam per relata satis demonstravit, videtur tamen et ad alterum transire sermonem, qui haec commonstret, ex abundanti testimoniis usus. Principium igitur sequentis sermonis jure censetur hic textus. Satis idoneum sane et hoc argumentum, quod maximae mutationes eorum, quae circa naturam nostram habitumque contingunt, maxime morbos concitent. Cui quidem orationi continua fuerit, quae ita sequitur : .Multa autem his cognata eorum, quae ventri contingunt, atque alia quis retulerit. Textum sane hunc sum explicaturus, sed nunc ad praesentem revertar, qui hunc sensum habet. Non intempestive, neque vehementer fame necare, neque in morborum vigore victum ex inedia ad cibi oblationem permutare licet, quemadmodum neque derepente ad contrarium. Ex quibus scilicet sequitur, talem instituendam victus rationem, qualem is praecepit. Summa autem horum est, declinandas esse repentinas ad contraria permutationes.

XXXIII. Multa vero eorum, quae ad ventrem spectant, atque alia his cognata referre quis possit, quod quidem cibos, quibus assueverunt, facile ferant, etiamsi natura non boni sint, eodem modo et potus. Moleste autem ferunt cibos, quibus non assueti sunt, quamvis mali non sint, consimili modo et potus.

Quae similia et ut quispiam dixerit vehementer cognata sunt, ea fraterna vocare ipsi consuetum est, quod congenerum et consanguineorum tum familiarissimi tum genere omnium junctistimi sint fratres. Etenim propinquitates caeterae his posteriores sunt, ut avunculi, amitae, consobrini et consobrinae et quae hujus generis sunt alia. Caetera dictionis clara sunt, quum is demonstret sermonem eundem, quem ab initio demonstravit, cujus summa est, maxima quidem posse consuetudines, repentinas vero mutationes corpora non parum laedere.

XXXIV. Et quaecunque multus quidem carnis osus praeter consuetudinem assumptus facit, aut allia, aut laser, aut ejus succus, aut caulis, aut ejusmodi alia insignibus praedita sucultatibus propriis, minus utique miretur qulfest quaesunt ejusmodi, dolores ventriculis quam alia magis inducunt. At jure miraberis, st didiceris quantam mai^a et turbationem et tumorem et statum et tormina ventri asserat praeter morem comesta ab eo, qui pane vesci solet, aut qualem panis gravitatem et tensionem ventris maTam edere solito, uel qualem panis ipse calidus devoratus sitim inducat et repentinam plethoram, tum quod exiccet, tum quod tarde descendat. Et quam diversas inter se affectiones estimant purissimi confosuneique panes in cibo praeter consuetudinem assumpti, itemque maTa praeter morem arida aut humida aut lenta, et quale quid polentae esuriant recentes non assuetis, aliaeque iis qui recentibus assueti sunt et cini potus et aquae potus praeter consuetudinem in opposita derepente permutatus et aquosum vinum et meracum derepente praeter consuetudinem epotum. Illud enim in superiore ventre humiditatem excrementitiam et in inferiore statum inducit, hoc vero spectabilem venarum pulsum, capitis grauitatem et sitim. Tum etiam vinum album et nigrum st quis praeter consuetudinem immutet, etiamsi ambo vinosa fuerint, multa tamen in corpore alterarint, ut minus mirum esse quis dixerit, dulce et vinosum vinum, ubi repente permutata suerint, non idem poste.

Orationis totius sensu prius aperto, sic ad particulares quae in ea sunt dictiones perveniemus. orationis igitur totius sensus talis est. Victus mutationem in. eos, qui insigni praediti sunt facultate, .tum albos tum potus, nemo qui laedentem corpora .viderit, admirabitur, verum eam mutationem quae fit neque sine laesione in cibaria facultatibus parva jure quis admirabitur. Talis quidem est sermonis totius intelligentia. Sed ut particulatim dieam, orationis totius principium meminit. ciborum habentium vehementem facultatem, nominatimque esus carnium, alliorum, laseris, succi ejusdem videlicet et caulis. Etenim later totum vehementem habet facultatem sigillatimque succusipsius et caulis. verum haec quidem simpliciter dixit. Sed quum efus carnium meminit; adjecit hoc verbum, multus, nam si magnam. habebit facultatem, commoderatus vero non magnam… Quae huic succedit dictio, ad eos accedit cibos, qui perexigua constant facultate, maxam et panem, calidum vel frigidum, purum vel confusaneum. Quod vero panem non purum confusaneam appellet, constat et ex ea, quae ad purum est oppositione. Panem hunc sime homines hujus. temporis cibarium appellant, non teporato ex sete turture, sed una cum pura farina subacto. Post haec de polentarum disserentis mentionem fecit, recentesque vocavit potaenias, Ionum et antiquiorum voce. Memoravit et vini et aquae potationes praeter consuetudinem immutatas; tneraciorem item et dilutiorem potum, quibus adjeci t dilutius vinum in ventre superiorenxcrementitiam humiditatem .facere, hoc est pravum humorem j ac infirmitatem flatumque in .iuleriore. Meracum vero aspectabilem temporum pulsum, capitis gravitatem et sitim, idque calore haec efficit, dilutum autem contraria, tum humiditate tum frigore. Mentionem quoque et de vinorum ipsorum differentia fecit, ex his omnibus colligens universum ab initio ipsi propesitum, omnem consuetudinis permutationem derepente factam non parvam corpori laesionem efficere.

XXXV. At sane pars bace operis contraria quadam ratione astruenda est, quod his fanis victus mutatio facta sit, corpore neque ad robur, ut cibos adiicere, neque ad insirmicarent, ut cibos demere oporteat, non immutato.

Astruendum idemlac auxiliandum significat. Auxillum.. autem non quid aliud sermoni huic suit praeter^ patrocinium, .ut vere loquitur. Nam quum ex duobus sermonibus unus ipsi placuerit, alter vero huic adversetur, ei quidem qui placuit, huc usque est patrocinatus, nunc etiam ad alterius patrocinium descendit, quo aequum esse quivis dixerit, aegrotantes ab insigni victus mutatione juvari, quum et corporis affectio in contrarium his quidem qui antea fani vivebant, nunc vero aegrotant; permutata sit. Sane et in hujus sermonis gratiam universaliter antea est loquutus his verbis: commutare quidem bene habet non parum, recte tamen mutatio transferenda. Et quid recte sit, non paucis ostendit, sed ad summam colligens dixit: Neque sane intempestivas, .neque vehementes vasarum vacuationes moliri fas est, neque vigentibus morbis et in inflammatione consistentibus cibos exhibere, neque repente huc aut illuc in toto negotio quicquam mutare licet. Quare et ambiguitatem salvere jam anticipat, quam nuper enunciavit sermoni consentiens. Adjicletque ipsi in praesentia aliquid, quum inquieta Consuere autem oportet et robur et morbi cujusque modum, et caetera quae his tuecedunt, quae in sequenti dictione explanabo.

XXXVI. Ad haec autem et. virium robur consectandum est et morbi .cujusque modus et hominis natura et aegrotantis in victu consuetudo, non in cibis.salum, verum etiam in potionibus.

Victus rationi acute laborantibus decenter. praescriptae, ut docuit, et roboris considerationem et morbi medum; praeterea et hominis naturam consuetudinemque ipsius adjicere imperat. Nam quam summam astruit, haec est: non permutandam esse victus speciem, priusquam signa coctionis manifesta sint. Id autem fiet, si quot diebus ad vigorem morbus; venturus sit, praeeognoveris. Verum quum victus, quem manifestabo, pro majoris minorisve ratione permutari possit, quod laborantes inter se differant virium tum robore, tum infirmitate, naturali item temperamento et morbi modo, atque antecedente consuetudine, si ad ea respexeris, poteris artificiose tum magis, tum minus in specie victus^ conjicere, si oxymelite vel meliorato aegrum cibare debeas, aut solam aquam bibeudam adusque coctionis notas dare, aut ptisanam aut ejus solum cremorem, et an bis, an semel die. In victu ergo tum magis tum minus per ea quae jam dixit conjicere cere oportet. Nam si aegrum ptisanae cremore indigere comperias, nondum cognoscis quantum de eo sis propinaturus, consimili modo de oxymelite, meliorato et aqua. Verum quemadmodum ad speciei victus inventionem dignoscere,.an robustae vel infirmae sint - laborantis vires, opus tibi suerit, quot item diebus morbi coctio futura sit, sic et nunc considerandum, quousque viribus robur aut imbecillitas accidit. Multa namque differentia est inter ipsum virium tum robur, tum etiam imbecillitatem, majoris et minoris ratione. Sic morbi quoque differentias conjicere oportet. Non enim solum cognoscere oportet,^ quod plemitis. .aut peripneumonia su, sid et qualis ea sit in dolore, febre. et sputis… Etenim pleuritidum quae cum dolore fiunt, aliae quidem magis; aliae vero minus . tales existunt, febremque vehementem habent tum magis, tum minus particulares pleuritides. Sed non parva quoque est in iis, quae expuuntur, differentia, ut in prognostico dictum est. Quum igitur particulatim in dictis disiferentiis distinguantur aegri, non datur in .empiricorum appellatis syndromis doctrinam constitui. Neque enim eorum qui in viribus comperiuntur excessuum differentiae scribi possunt, neque febris vehementia, neque sputorum quantitas, neque. in particularibus coloribus dissimilibusque eductionibus magis minusque. Verum cujusque rei facultate intellecta, omnes inter se singillatim comparare summamque unam ex ipsis culligere oportet. Hac enim in re licet tum meliores tum deteriores haberi medicos, quanquam eadem didicerint. Nam acutiores ratiocinio hebetioribus evadunt probatiores, laboris amentiores segnioribus, exercitatiores minus exercitatis, atque memoria valentiores, memoria minus valentibus. Ex particularium igitur omnium facultatibus colligere in unam summam, universam victus formam, singulorumque ciborum quantitatem, commodius est. Nam imbecillitas saepius quidem, sed paulatim, alimentum exhibendum esse indicat, fidemque rei huic facit, quod aeger bis edere consueverit. Contrarium autem rursus robur .virium indicat, si in homine semel cibari assueto videatur, semel. ipsumcibare oportet, quod indicant ambae conjecturae. Sic vero et quod corpus facilis est discussionis ad cibatienem stimulat, quod aegre discutitur, ad contraria -agit. Quod item tenues habet humores, id cibandum indicat, quod bis non constat, contraria. Atque in singulis quae dicta sunt, magis minusque proportionaliter sibi et auxiliorum usum tum auget, tum remittit. Sed .de hujusmodi omnia in methodo medendi deinceps et.ordine ita exarata sunt, ut tum citissime. condiscere, tum facillime ad memoriam revocare possis. Fieri siquidem nequit, ut libro uno praetenti bene omnia scribat Hippocrates, atque ordine doceat, praecipueque quum ipsa primus horum inventionem siti molitus. Qui. tam em haec ab eo tum transverse, tum inordinate scripta didicerit, tutamque luam vitam in id quod ex operibus^ docetur, studium devoverit,. is et lucem et ordinem doctrinae adlicere poterit. Quod si et pluribus libris fecerit, quanta futura sit clavitatis eorum quae docentur exuperantia, liquido patet. Nemo ergo animo. despondeat, .sii hoc in loco consuudatur troporum multitudine - affatim circumseptus. Verum quum quod particulatim horum unumquodque a nobis in metliodo medendi demonstratum sit, intellexerit, ad illam translatus tedulo singula discat et sime quae nunc inordi-^ nate dicuntur, liquido cognoscet, speculationemque in ipsis artis operibus exercens veritatem ipsius laudabit.

XXXVII. Multo autem minus ad ciborum additionem procedendum. Quandoquidem ipsos detractione omnino subducere saepenumero conducit, ubi suffecturus est aeger, donec morbi vigor mitescat.

Quoniam rictus cujusque species ex iis, quae antea dixit, invenitur, et quae in ante scripto textu dicuntur conjicere oportet, ut in unoquoque victu quantitas reperiatur; praesenti dictione, ciborum autem adfectioni intendendum multo minus, quandoquidem subductione eos pror- sus detrahere, saepenumero conducit, cognoscens praesidiorum singulorum quantitatem artificiosa egere conjectura, artificiose autem conjicere viri esse, qui facultates omnium quae in arte sunt, didicerit, memoriae mandaverit atque studiose sese in operibus artis exercuerit, paucosque tales existere. Jure hic quae .praesenti textu dicuntur, adscripsit, in quantitate ad quod minus magis quam ad quod exuberat, quum quis a prsto modo aberret, precedensium esse admonens. Nam quod plus est, noxas interdum inemendabiles facit, quod vero minus est, facile, emendatur. Nam si vires deficere videantur, cibi exiguum ministrare possumus, verum eo in ventrem absorpto superfluum non alias, multo magis in acutis morbis, tollere est facile. Nam prorsus subtrahere saepenumero conducit, ubi aeger suspicere possit, donec morbi vigor maturuerit. Rursum praescriptae dictionis partem hanc astsumpsit, nos familiaris hujus scopi admonens, qui tum hic tum in aphorismis habetur. Nam .si aeger ad morbi usque. vigorem fine cibo sufficere posse videatur, in omni ciborum abstinentia eum potu solo moderaberis, cum tibi videbitur necessitas.

XXXVIII. In quibus autem boe faciendum sit, privetur.

Quod statuerit, demonstrata universali rictus ratione. hoc in libro, se transiturum ad caeteros omnes acutos morbos, declarat. Veruntamen id opus hujusmodi non reperitur. Sed quae hoc in libro post balneum proposita sunt, siquis .veluti in typo ab Hippocrate scripta, qui sibi haec ad .commemorationem praeparaverat, in domo repe-; riens post viri mortem deprompsit, fortassis rationem aliquam habuit. At tanquam opus dignum Hippocratis facultatibus non est, quemadmodum neque ea quae de morbis et affectibus inscripta sunt, quanquam multa in iis probe scripta tunc Id. autem in scriptis super ea explicationibus definiemus ac distinguemus.

XXXIX. Multa vero etiam alia productis consimilia quis scribere potuerit.

Rarius ad. eum reversus est sermonem, quem multis exemplis confirmavit, mutationem consuetudinis aegrotantes laedere demonstrans. Verum quoniam a fanis in eos transiit, ob id quae similia sunt, cognata vocat. Quod autem postea dicturus est, sermonis hujus testimonium existit, quanquam non aequale neque simile, neque germanum, ut ipse appellarit, sed id ipsum quod indagatur. Patebit autem tibi mens viri in sequentis dictionis explinatione. s.;

XL. Hoc tamen melius est testimonium. Non enim salum rei, de qua plurimus a me sermo habitus est, cognatum existit, sed res ipsa opportunissimum est documentum. Nam quidam per morborum acutorum exordia, asa- nunquam quo tum laborare coeperunt die, cibos comederunt, quidam etiam postridie, nonnulli quoque quid- Tis sine delectu, alii etiam moratum sarpscrunt. sane haec omnia deteriora quidem sunt, quam si quis aliter victus rationem instituerit. Multo tamen -leviorem laesioncm inferunt qui hoc tempore errores sunt,quam si quis primis quidem duobus vel tribus diebus omnino vasa exinanierit, mox quarto aut quinto talem cibum exhibuerit. Deterius etiamnum tamen est, si quis totis his diebus vasis praevacuatis, posterioribus deinceps diebus ita victum instituerit, (priusquam morbus concoctus sit. Aic enim aperte plurimis mortem adfari, nisi mi- lis quidam omnino morbus extiterit. Quae vero per initia errata committuntur, his non similiter incurabilia existunt, sed multo facilius curantur.

Ante quidem ab iis quae valentibus ex consuetudinis mutatione oboriuntur, ad aegrotantes per similitudinem transiit. Transiturus autem et nunc, atque aptum, quod nunc instituitur, plane ita habere est demonstraturus. Sed quidnam id fuit? quod neque a principio, neque primis diebus fame exiccatos aegros, quum jam prope vigorem pervenerint, replere oportet. Dictis sane toto textu vult ostendere majorem aegris laesionem oboriri ex iisdem erroribus, quum jam prope vigorem erratum sit, quam in morborum principiis. Dicit enim: multo tamen leviorem laesionem inferunt qui hocce tempore errores sunt, quam siquis primis quidem .duobus vel tribus diebus omnino vasa exinanierit, mox quarto aut quinto talem cibum exhmuerit, deterius etiamnum tamen est, si quis totis his diebus vasis praevacuatis i posterioribus deinceps ita victum instituerit, priusquam morbus concoctus su. Quod maturum appellet concoctum manifestum est. Morbos praeterea mites ac benignos dixit, non malignos, sed qui facile submoventur. Scimus enim veterum multos ita uti dictione, ita quoque et Hippocratem multoties, ut alibi demonstratum est.

XLI. Hoc igitur maximum reor esse documentum, quod primi dies hac vel illa sorbitione non sint privandi in his qui paulo post bis aut illis sorbitionibus usuri sunt.

Hic sermonem mulus eundem dixis, quem saepius antea enunciavit, .nutrire sorbitionibus ab initio praecipiens eos, qui. ad vigorem usque sufficere citra ptisanae ingestionem non possunt. Accidet enim nobis ut eos prope vigorem nutrire cogamur, quum ad tenuiorem viotus .speciem, etiamsi antea plenius cibati fuerint, transenudum sit.

XLII. Auditus igitur ignorant, qui hordeacea ptisana utuntur, quod ab ea mule habeant quum duobus aut tribus, aut etiam pluribus diebus antea exinanitis vasis, sorbere coeperint, aeque etiamnum qui cremore utuntur, quod sorbentes laedantur, intelligunt, ubi non recte sorbitionem inchoaverint. Hoc tamen cavent et agnoscunt magnam adferre laesionem, si aeger, priusquam morbus coctus suerit, pisanam hordeaceam serpserit, cremore uti asuetus. omnia igitur haec magna testimonia sunt, quod medici non recte aegrotantes ad cibos adducani, sed et in quibus morbis vasa exinaniri non oportet et in quibus sarbitionseu latendum sit, vasa conruant;. et in quibus ex vasorum inanitione ad sorbitiones transeundum non sit, in his transeant.

Funditus quidem aut omnino, aut ab initio ipsi indicati Nam medicos ignorare alt quando primum vel p tisanam vel cremorem aegrotis dare oporteat, bene tamen eos scire, si ante morbi coctionem ptisanam hordeaceam dederint, se aegrum laesurus. Sequentem autem dictionis hujus seriem, quae eadem de eisdem saepius dictis ostendit, de industria ob claritatem transgrediar.

XLIII. Et plerumque absolute, interdum autem hisce temporibus ex vasorum inanitione ad sorbitiones discedunt, quibus saepe a sorbitionibus ad vasorum inanitionem accedere prodest, si ita morbum exacerbari contigerit.

Hoc absolute. et apud auctores Atticos .et apud ipsum Hippocratem pro perfecte ac exquisite dicitur. Eoque nnnc sane est usus, demonstrare volens medicos in illo maxime tempore permutare victus rationem ex abstinentia cibi ad sorbitiones, quo ad abstinentiam accedere confert, .atque hinc manifestissime ostendens, quum morbi vigor adest, tunc tenuissimo victu uti necessarium esse.

XLIV. interdum autem et cruda tum a capite tum a thoracis regione biliosa attrahuntur, vigdiaeque his accidunt, ob. quas non coquitur morbus, pertristes et amarulenti evadunt, delirant, ipsarum oculi sulguriunt, aures sonitu implentur et extrema perfrigescunt, urinae incoctae, sputa tenuia stant, suise, colore sincero tincta et pauca, sudores circa cervicem et sudationes et spiritus collidens in ea quae- sursum. sit latione, densus aut magnus valde, supercilia gravitatem sortiuntur, pravae animi defectiones, vestium a pectore rejactationes, manus tremulae, interdum vero labium inferius concutitur.

Haec omnia prave cibatis a medicis oboriri profert, qui primis diebus exhaustos aegros aut die tertio aut quarto aut quinto aut texto repente ad edulia, non. peracto morbi vigore, permutaverunt, quasi peracto morbi vigore, convenienter eos victum permutasse dicat. Quod igitur dicebat, permutare quidem oportet sanorum rictum in morbis, non tamen temere id agendum, jam patere ex praedictis arbitror. Quum enim unus quidem. corporis status salubris sit, alter qui a morbi initio ad vigorem usque extenditur, mox et tertius qui ad perfectum usque t mollii solutionem sete prorogat, deinde. et quartus, qui totius convalescentiae tempus ad usque sanitatis) habitum occupat, in nullo horum quatuor statuum permutationes victus insignes facere oportet, nisu prius in alteram- status speciem perventum siti Qui igitur aegros per morborum exordia in. omni ciborum abstinentia servant, si ad figorem usque talem victus speciem servare possint, nemo eos culpaverit, quod si facere nequeant ob interlabente; aegrorum vires, quod. male inedia utantur exiccati tea aegros palam est omnibus. Hoc autem verbo inediae immoderationem plus justo corpus exiccare evidenter demonstrat. Ubi. enim quo- tempore prope-vigorem tenuius cibandum fuit, in eo cibum dare coacti sunt, aegros inedia immoderate exiccatos esse, quod vocatur fame confectos; manitestum est. Ob id igitur huic cibandi rationi succedere ait symptomata multa et prava, quae omnia continuata recenset serie, a biliosis crudis ducto exordio. Haec enim ita nominavit, quoniam et excrementorum coctionem appellat, quanquam mutata corpus nutrire non possunt, ut bilis utraque et ferum. Verun tamen quoniam et talia evincit natura, cocta quidem vocare consuevit excrementa hujusmodi, quae a natura ipsa evicta sunt, cruda vero, quae non sunt evicta. Ob id et pus in phlegmonis, quae concoquuntur, fieri ait, quanquam pars nulla ex pure alimentum accipit, quemadmodum accipit ex crudis appellatis humoribus et pituita, quae reliquum perfectionis asse q nu t a et prorsus cocta, animal nutrire possunt. Sic igitur biliosorum humorum concoctio existit, ut et sanguis nis phlegmones in pus migrantis, intelligentibus nobis coctionis nomen in suo universaliore significato. Est sintem universalius, quum natura causis fortior suerit permutaveritque eas pro sitis viribus. Quae igitur tanquam in corpore inanimato putrescunt, nihil ad mutationem conferente ipsis innato calore, a concoctionis ratione degonorant. Hoc sane aliquando contingit etiam aquosis iis ichoribus, qui per minas excernuntur, atque ob id incoclas urinas concoqui .dicimus,-; quanquam corpus ex .coctis minis ali non potest. Generali praeterea hoc concoctionis significato utimur, quum aut. catarrhum aut coryzam aut fluentes -ex-siis ichoras, aut. eos qui in lippi ludi nibus manant; aut incoctos aut coctos esse dicimus. Sic igitur et bilem vel crudam, vel incoctam, vel coctam esse pronunciamus, Cruda quidem et flava admodum est et acris et male olens, cocta autem et pallidior. et minimum male olens. Bilem igitur incoctam. ait ad ventrem de necessitate confluere, quae ob pravam vietus rationem tum ex capite tum -ex thorace trahitur, alio quidem tempore, quo fame aegros. enecant, nullo. utili .solatium ventri praestantes, alio vero tempore, quo ab inedia ad validos cibos prope vigorem intempestive transeunt. Recenset autem. deinceps et symptomata alia, quae pravam ob vi otus rationem oriuntur. In primis quidem vigilias, quae nimirum. longas. inedias cibosque intempestivos consequtrn.:tur, quae utroque tempore medicorum victus rationem culpant. Quod autem .vigilias morbi cruditas consequatur, patet, si somnos concoctio sequi debeat. Deinde pertristes, inquit, fiunt, mtroque videlicet tempore, tum ob longam inediam, tum ob validum repentinum alimentum, quo gravatur venter, gravatus vero tristes aegros .reddit ac maestos. Imo etiam amaros ipsos fieri ait, quid praedicto omnino consimile astruens. Ut enim nonnulli ex melanchclia moerent, sic. alii paene excandescunt, tanquam collecta in stomacho ipsa hile. Vel etiam quum amaros fieri ait, eam quae in ipsorum ore ex tali bile fit; amaritudinem indicat. Deliria vero et excandescentiae et bilem amaram in stomacho vel cerebro collectam comitari consueverunt. oculi vero coruscantes evadunt, tum propter eam, quae a ventre fertur, exhalationem; tum propter sanguinis ad caput elati copiam. Horum autem prius quidem ex intempestiva interdum fit ciborum oblatione, alterum autem vel propter criticam sanguinis eruptionem, vel delirium imminens. Consimiliter autem et aures fioultu implentur, tum. propter elatos a ventre sursum vapores, tum propter flatulentum spiritum in capite linio oborientem. Corporis extrema, quae sunt tum pedes tum manus, prompte. perfrigerari, male habente ventriculi orificio, novimus, quum vel propter longam inediam vehementer a mordentibus mordetur ichoribus; vel ob ineptam cibi multitudinem gravatur. Patitur autem utcunque ex praedicta victus ratione, qua. medici aegros primis diebus ubi. fame exiccaverint, quo tempore tenuiter cibandum sit, ad frumen tacea repente transeunt edulia. ob eandem rationem neque eorum qui ita cibantur urinae concoquuntur. Nam in ea quae citra vel cremoris ptisanae vel melierati vel oxymelitis oblationem fit exiccatione, sanguis quod non purgetur bilescit, propterque repentinam ad esculenta permutationem venter, compatiente ipsi facultate vitali, gravatur adeo, ut stomachicae appellatae syncopae manifesto nobis indicent facultatis vitalis assos ventris sympathiam. Hoc siquidem tum magis tum primum ex intempestivis tum inediis tum ciborum oblationibus vitiatur. ob id igitur sputa tenuia et falsa et pauca et sinceris coloribus colorata fieri ait et tudores circa cervicem duntaxat et anxietatem et spirandi difficultatem. lucoctus enim manet morbus propter excefsum utrumque, tum longam inediam tum intempestivam cibi oblationem. Cruditatem autem consequuntur sputa commemorata, ut et circa cervicem sudores, viribus et ob enecantem inediam succumbentibus et ob cibum intempestivum gravatis. Eodem modo et anxietas commune est utrisque symptoma et ob longam inediam, quae ventrem laboribus replet et propter cibum intempestivum gravantem. Verum spirandi difficultas, qua spiritus colliditur, ob cibum intempestivum magis quam ob indigentiam oritur^ Nam spiritum linter exspicandam et collidi et quasi sisti tum angustiae tum convulsionis est nota. Lu- tio etenim quae sursum fit expirationem facit. Tali autem spiritui contrarium tum in secundo tum in. sexto epidemiorum. ipse percurrit, inquiens: Duplex intro revoratio veluti super suspirantibus. Quod autem ob ribum intempestivum, i non propter penuriam talis fiat spirandi difficultas, patet ex sermone Hippocratis, spiritum densum vel magnum valde prave. cibatis fieri asserentis. Etenim fit deustis magnusque, coarctato septo transversio ab eo quid in ventre continetur alimento, quum neque victum, neque probe a ventre confectum inflationem parit. Necessarium enim est. tunc ob pepli transversi- augur silam minus aeris inspirari, quanquam diastole thoracis sese quo prius explicantis dilatetur. Ergo quantum nunc spiritus deest priori, id deficientem respirationis usum facit; atque ob eam penuriam animal respirationem facere majorem cogitur, vel densiorem vel utramque. Dictum autem abunde de spirandi difficultatibus omnibus in libris de spirandi difficultate, in quibus tum harum tum aliarum difficultatum spirandi causas cum propriis demonstrationibus scripsimus, verum quantum ad praesens atrinet, haec sufficiunt. Ait praeterea et ex pravo victu superestis gravitatem sortiri. Verum id bifariam scriptum invenitur, in quibusdam sane exemplaribus singulari numero ; supercilium gravitatem sortitur, in caeteris vero pluraliter; .supercilia gravitatem sortiuntur. Significatur autem ex ea dictione supercilia ipsa quodam modo evelli vel retrahi, fitque illud interdum quidem ambobus convulsive intentis, aut altero .solo; interdum autem et altero resoluto. Deinceps ait deliquia animi prava, sermonem ad symptomata referens, per quae et vestium rejectiones fiunt, ardentibus aegris. Interdum autem et manus totae tremulae fiunt, plus aucto malo. Concussio autem labri inferioris murium in ore ventris vehementem significat, idcirco tale symptoma vomitus acrium humorum etiam signum est.

XLV. Haec autem in principiis comparentia vehementis delirii sunt indicia et plerumque intereunt.

Dicta, inquit, symptomata per morborum initium oborta delirii vehementis tuor tindicia. Morbi autem principium te nunc intelligere oportet totum illud tempus, in quo nondum existunt concoctionis notae. Nam in libris de judicationibus dictum est nomen principii et plura significare et significatum quod nunc dictum est secundum eam esse divisionem, equa morborum tempora^ dividentes, morbos ipsos constare ex principio, incremento, vigore et declinatione asserimus. Ergo quum .nuper dicta symptomata, ubi prope morbi vigorem apparent, judicationem suturam obsidentibus nimirum in morbis significant, si in principio fiant, judicationem quidem non denunciant, nihil enim in principio judicari potest, sed delirii notae existunt. Scriptum autem et de his abunde in libris de judicationibus, ex illis face et tu totum qui de his est sermonem perdisces; est enim longior quam ut nunc omnino ipsum percurrere oporteat. Sed ut in caeteris, ita in his summatim dicere satis erit. Ergo quoties natura ad exoretionem properat, effatu digna in corpore sit perturbatio, ob quam symptomata hujusmodi cum manifestissimis coctionis signis apparent. Verum quum perturbatio efficitur similis, nullo a natura ad infestantium excretionem facto apparatu, tunc periculosissimum est signum. Dictum vero jam et caeteris in commentariis de judicatoriis symptomatis qualis sit ipsorum natura et que pacto ab apparentibus vocatis differant, in quibus- erunt et ipsa coctionis signa. Nam et prognosticum et librum de humoribus et aphorismos jam ante hunc librum exposuimus. Sane semper de his eadem dicere ad eum spectat, qui prolixioribus utitur sermonibus.

XLVI. Qui vero essugiunt, aut cum abscessu, aut sanguinis e naribus prostituto, aut pulli Crassi expulsione evadunt, aliter autem minime.

Quum mori ipsos dixit, non simpliciter, sed ut plurimum ascripsit, quapropter quo pacto quidam ex ipsis serventur, dicere sequens erat. Hos igitur nunc percurrit, atque quosdam ex ipsis servari ait aut per sanguinis emptionem, aut per abscessum, aut puris abunde cocti expuitionem, simul ex iis, quae retulit, aegros in hujusmodi symptomata incidere propter musti Ordinem significans.

XLVII. Neque enim horum ita peritos rideo medicos, qui ut oportet dignoscant in morbis virium imbecillitates et quae ob nasorum evacuationem et quae ob aliud quoddam irritamentum et quae ob dolorem et ab acumine morbi oboriantur, quosaue affectus ac diversus eorum species natura nostra et habitus singulis pariat, quamvis haec cognita aut ignorata salutem aut mortem adfarant.

Quoniam de aegri robore imbecillitateque sermonem fecit, qui victus scopi sunt non contemnendi, ob id nunc sermonem de ea quae virium est imbecillitate repeti t; qui, bus haec fiat modis, medicos dignoscere debere asserens; quod quaedam fiant imbecillitates ob vasorum vacuationem, (etenim vasorum vacuatae hoc at proprie et primum signiiicat, atque ob id inedia vasorum. vacuatio simplus dicitur, tanquam nomine generis etiam in specie homines omnes uti consueverint) alia mutem ob .laborem vel proprie dictum, qui idem est doloribus, vel ut quis dixerit, malam affectionem; qua in acutis morbis aegri male afficiunior, Aliam praeterea virium imbecillitatem ob aliud quoddam fieri ait irritamentum. Nam sane si ecorfum dixit vel ventriculi vel intestinorum, symptoma hoc i subi dolorum nomine intellexisse est vitus. Verum si vel vigilias vel aliquam oris ventriculi affectionem dixit, non proprie interpretari visus est. Caeterum vires exolvi videntur et ob evacuationem, quae fit vel sanguinis eruptione ver vomitu - vel dejectionibus vel sudoribus, et ob longiorem quam par sit inediam et propter tum- dolorem aliquem, tum vigilias, tum assiduas .ventris purgandi gratia exsuscita tion es, atque etiam quum os ventriculi ita affectum fuerit; ut fer copas minetur, atque etiam propter gravantis alimenti copiam, aut molestam quandam ipsius qualitatem et ipsis laborat et vires secum celerrime dissolvit omnes igitur bae virium laesiones ex manifestis quidem fiunt causis, sed aliae ex non manifestis, ut quum absque manifesta vacuatione vel vigiliis vel inedia vel oris ventriculi sensu aegri ad talem subtrahuntur corporis affectionem,sanam in prognostico in principio scripsit ipsis, inquiens : nares acutae, oculi concavi, collapsa rempera et quae deinceps sunt. Nam haec corporis coniti-, tutio fit quidem et .ob vigilias et ob excretionem quandam copiosam. et ob gravem inediam, fit quoque et absque bis, quum corporis humores tenues fuerint et febris calor aeris. Nam exhauriuntur qui ita extenuantur, per insensibilem evacuaticnem. Nonnullis autem et ob in temperiem principis unius partis affectae imbecilles redduntur vires. Primo siquidem affecta prima laborat, deinde per consensum et. reliquae .duae. Didicisti enim aliam quidem, esse in nervis facultatem, quae principium habetcerebrum, alteram vero in arteriis, cujus principium est cor, tertiam denique in .venis, quae ex hepate oritur. Ergo partis unius, quaecunque fuerit, intemperies propriam interdum facultatem vitiavit, cui consenserunt affectae reliquae.duae facultates. Celerrimi igitur fiunt affecto corde interitus, deinde affecto cerebro, tardi ab. hepate prodeunt. Ut enim partes hae intemperie affectae maximam facultatis unaquaeque tuae laesionem incurrunt, sic partes aliae principio unicuique propius appositae, si vehementer intemperie laborent, facultatum principia ad sympathiam agunt. At quaedam quamvis propius appositae non sint, ob generis tamen communitatem vel quandam affectionis proprietatem; partes facultatum principia continentes laedunt. os igitur ventriculi quum vitalem facultatem ad sympathiam agat, syncopas infert, quum vero proprie animalem appellatam, deliria vel convulsiones. Uterus interdum quidem et apnoeas, interdum vero et nervorum contentiones. Verum singula haec completa, ab omnibus. cognoscuntur, quum vero fiunt et paulatim increscunt, medicos plerosque latent. Haec autem non quum ob magnitudinem auxilio carent, tunc cognoscere oportet, quod vulgo contingit, sed et quum incipiunt et fiunt, hoc siquidem optimum est. Quod si fieri non possit, sed omnino quum increscunt, dignoscere necesse est. Sane haec omnia Hippocrates hocce textu significasse mihi videtur, quo dicit: quosque affectus ac diversus eorum species natura nostra et habitus singulis pariat, ubi naturam temperamentum vocarit, habitum autem ipsius corporis structuram. Nam qui rariores natura sunt, exhaualuntur et in syncopen facile incidunt, qui vero deustores, in diuturniores. morbos ruunt. Sic autem. et partes nonnulli habent, alias quidem frigidiores, alias calidiores, alias sicciores et alias humidiores, sed .omnibus pro temparamento peculiaris morbus.

XLVIII. Malus siquidem malam est, si quis ob laborem et acumen morbi debilitato potum aut siorbitioncm copiosiorem aut cibum exhibeat, ob casurum vacuationem imbecdsum esse arbitratus. indecorum autem est et ob nise- rum vacuationem imbecillum non cognoscere et victu opprimere. periculum siquidem aliquod adfert et hic error, multo tamen minus quam alter, sed multa magis altero risu dignior hic error est. Ndm si medicus alius ut plebesur acceperit et quae contigerunt cognoverit dederitque tum cibos, tum potus, quos alter prohibuit, aperte auxilium attulisse videatur. Atque ista maxime artifices apud homines insumant. ridetur enim ipsis qui arcessiit medicus aut plebesus; hunc tanquam mortuum suscitasse. -

Ob dolores saepe. aegri pullus expertes evadunt, ac in lipothymlam incidunt, nulloque motu queunt moveri, ad haec autem et ob morbi acumen. Quidam vero non ob haec viribus aegrotant, fert ob vasorum quamcunque factam evacuationem, sive ob evacuationem tonini manifestam, sive etiam ob discussionem, sive ob diuturnam iuediam. Ita affecti igitur cibari quam celerrime expostulant. Contra autem qui ob dolorem aut morbi acumen, vernatione interdum magis quam repletione indigent. At qui cibum his exhibet, maximum affert damnum. Verum qui ex vasorum ecacuatione imbecilles fiunt, hos si quis diaeta tenui oppresserit, laedet, quanquam non aeque evidenter vel celeriter. Ignorare autem, si aeger sit imbecillus ob vacuationem magis quam ob dolorem, probro vertitur. Caetera dictionis manifesta fiant.

XLIX. Horum igitur etiam signa, quibus singula dignoscere oporteat, scribentur.

Rursum ergo hic pollicetur, sicuti paulo ante, te librum alium quendam de morbis acutis scripturum..

L. Enimvero haec et sunt iis, quae ad alvum spectant, similia. Etenim si universum corpus praeter consuetudinem multum quieverit, non statim robustius evadit. si pero sane et ubi diuturniori tempore otiatur ad labores repente .venerit, malum quiddam evidenter operabitur. Ita vero et singulae corporis partes. Etenim et pedes tale quiddam ejsicient, caeterique artus laborare non astaeti, si longo post tempore derepente ad laborem accesserint, iisdem vero et oculi et dentes et quaecunque pars afacietur. Quandoquidem et lectus praeter consuetudinem mollis laborem sucit i itemque praeter sali— tum durus. Quin et sub dic cubile praeter salitum corpus indurat.

Rursus ad institutum rediit, absolnt-o de virium imb.ecillitate sermone, quem per digressionem a pristino mutaverat instituto, .alique, quae nunc dicentur; similia quodammodo esse iis, quae ventriculo contingere dicta sunt. Nam scopum dirigit ad summam eam, in qua repentinas mutationes magnam aegrotantibus afferre laesionem astruit. Id autem quod nunc scribit hujusmodi est. Quemadmodum alvus diuturniori tempore omnino celata probe functionem obire non potest, priusquam sensim rursum assueieat et tuas exerceat operationes, sic et corpus universum singulaeque aliae partes. Deinde et partes quasdam terie continuata nominatim commemorat. Atque in fine sermonis et ejus quae in cubili fit, mutationis mentionem fecit, astruens Iane et tunc quod ab initio de consuetudinis mutatione est ab eo propositum.

LI. sed et horum omnium exempla scribere confert. si quis enim accepto in tibia vulnere neque admodum insigni neque valde benigno, cui neque admodum dispelle neque admodum surde vulnera siutentur, statim primae ab initio die decumbens curetur et nequaquam crus attole lat, sic fune vulnus inflammationis expers suerit, multoque celerius sic sanus evaserit quam si obambulans curaretur. si tamen quinto aut sexto aut superiore etiamnum die .surgens ambulare volueris, tunc magis utique aegrotabit, quam si statim ab initio oberrans curatus fuisset. Quod st etiam multum derepente labora- nerit, multo magis aegrotaverit quam si is ita curatus hi/ce diebus laborasset. .

De repentina etiamnum mutatione, quemadmodum antea in exemplis aliis, ita et nunc in ulcere sermonem facit. Si quis enim, inquit, ulcus in tibia habens, qui et quiescere et decumbere indigeat, sensim incedens obambulet, hoc enim significat obambulans curetur, laedetur quidem prorsus, sed minus quam qui primis diebus quieverit ac derepente circa quintum vel textum vel diem etiamnum superiorem, tertium vel quartum, ambulare coeperit. Quidam hoc, superius, de sequentibus dici diebus existimant, septimo, octavo et nono, quod si ipsis placebat, eos principium dictionis per ε et ξ, ἐξωτέρω, et non ἀνωτέρα, per α et ν scribere oportebat. Quare autem, inquiunt, tale fieri non valet ulcus, ut non parum laedatur, qui septimo vel octavo die ambulare coeperit et antea quieverit? Et graviter, dixerim, si ulcus magnum fuerit, vel aegrotus fuerit unus ex illis, quibus ulcus difficulter curatur et magis si ambo concurrerint. Quod si neque ulcus magnum fuerit, neque aeger fuerit cui difficile ulcera curentur, curetur autem convenienter, etenim hoc subaudire in sermone oportet, circa septimum aut octavum diem bene jam habebit et ambulare citra laesionem poterit. Quam ob causam sermoni adjecit, de ulcere quidem ipso, id neque admodum insigne, neque valde benignum, simplex scilicet benignum vocans. De homine vero, cui non admodum difficile ulcera sanentur. ls siquidem, si nihil aliud circa curationem erratum fit, solum quod mediocriter ambulet et decumbere indigeat, laedetur quidem, sed non ita graviter, quam si primis diebus quieverit, mox tertio vel quarto vel quinto vel sexto obambulare coeperit. Qui vero magnum ulcus habuerit et cui difficile ulcera sanentur, non mediocriter, sed magnopere laedetur ab initio obambulans, quemadmodum et rursum qui parvum ulcus habuerit et cui facile admodum ulcera sanentur, si primis diebus quieverit et quinto vel sexto ambulare coeperit, non graviter; sed mediocriter laedetur. Propterea igitur Hippocrates de eo, qui in utraque oppositione medium obtinet, sermonem fecit. oppositionem autem dicit tum eam quae in magno et parvo ulcere comperitur, tum eam qua homo curatu facilis est ulceris et difficilis ulceris. Patet autem quod nihil referat insigne vulnus vel magnum dicere, quemadmodum neque parvum, neque benignum. Nam insigne vel propter loci naturam tale fit, magnum vero viribus perficitur, etiamsi corporis tectione parvum sit, vel insu sectionis magnitudine insigne fiat, benignum vero, quod simplex est et parvum, vel propter loci naturam, quae ignobilis est, vel propter sectionem ipsam par- . vam factam dicitur.

LII. Haec igitur omnia inter su perpetuo testantur res omnes quae derepente supra modum in haec vel illa magnopere mutuatur, oblaedere.

In exemplis singulis praesentis sermonis mentionem facit, quapropter et nunc in exemplo, quod de ulcere facit, idem est executus. Nam perpetuo idem significat, quod ubique et semper.

LIII. Multiplex itaque in ventre est laesio, si ex multa vasprum vacuatione repente quid plus /usto exhibeatur. Quin et reliquum corpus si ex multa quiete subito ad masurem laborem devenerit, multo magis laedetur quam si ex multo cibo ad vasorum vucuationem commutetur. Corpus sane his quiescere oportet, etiamsi ex multo labore derepente ad otium ac ignaviam exciderit. oportet autem -et his ventrem n ciborum copia quiescere; sin minus, corpori laborem excitabit et totius corporis gravitatem.

Quod primum omnium demonstrare decreverat, id ipsum de repentinis in ventre mutationibus fuit. Deinde ab hoc ad generalius, quod et universalius dicunt, transiens, de repentina omni consuetudinis mutatione huc usque percurrit. Nam quum specialiora in generalioribus et particularia in universalibus contineantur, ventris quoque permutatus cum repentina omnium mutatione demonstrata est. Sed nunc mesium ad ventrem reversas, mutationum quae in eo fiunt differentias. edocet, alique longe graviorem in victus mutatione esse laesionem, quum ex multa inedia repente plus moderato ingeritur, quam si ex multo cibo ad inediam commutatio suerit. Simile huic fieri in toto corpore deprehenditur. Nam minus laeduntur qui ex motu ad quietem subito transeunt quam qui ex quiete ad motum demigrant. Rursum autem et hoc in loco permutationis intempestivae emendationes, quemadmodum et in praemissis, adscripsit. Verum id praetenti speculationi necessarium non est. Quae autem ascripsit, haec fune. Qui ex motu quidem actioneque in ocium segnitiemque transeunt, eos otiari, hoc est, toto quiescere corpore praecipit. Haec eadem illi sententiae existit, ubi sumes, laborandum non est. Verum qui ex multo labore ad quietem transeunt, eos pauciora ingerere suber, quod est et ventriculum, quiescere. Quoniam si quis toto corpore non laborans confueta ingereret, is multitudinem subalet, proinde totum corpus gravabitur laborabitque, labor autem nunc Hippocrati laesionem indicat, multis specialibus laesionibus genus existens.

LIV. Plurimus itaque mihi sermo habitus est de victus rationis in haec vel illa immutatione, quod haec nosse valde sit utile, cum ad omnia tum etiam ad id, de quo erat oratio, quod in morbis acutis ex nasorum inanitione, ad sorbitiones mutationem faciunt. Mutatio namque, ut ego jam subeo, facienda est, deinde sorbitionibus non utendum, priusquam morbus maturuerit, aut signum aliquod aliud apparuerit, vel in intestinis vacuatorium vel proritatorium, vel in hypochondriis qualia scribentur sigtm.

Ructus ipse sermonem totum in summam unam coegit, in similiter quidem feste habentibus victus rationem non permutare praecipiens, verum qui ex sanitate. ad morbum transeunt, eos permutare quidem, non tamen ut ceteri permutant. Deinde compendio quodam victus ficopum in acutis morbis declaravit. Nam si morbus maturuerit,. transire ad creatoris ptisanae exhibitionem praecepit, at si incoctus fuerit, non transire, nisi forsan symptoma aliquod vires prosternens apparuerit, aut caenatio-. nis alvi copiosioris, aut alterius cujusdam proritationis obortae. Communi autem proritationis nomine comprehendit omnia, quae quovis modo vires ad infirmitatem agunt, in quibus est et morini, quem acris humor sive in intestinis, sive in ventriculo et praesertim ipsius ore parit et vigilia et, ira et moeror et lumbrici qui ab intestinis ad ventriculum usque ascendunt et cutis universae, aut etiam quarundam partium, qui nocte impetit pruritus, ita ut vires non susum ob irritationem, verum etiam ob vigilias exolvat. Praeterea inquit: vel in hypochondriis, qualia scribentur signa, insit quoque dandum, vel non dandum alimentum commonstrabunt. Utrumque enim potest intelligi, sed alterum magis pro sermonum intelligentile. Nam praecipiens a ptisana abstinendum, antequam morbus maturuerit, quum scilicet aeger sufficere possit, adjecit : Nisi signum aliquod apparueris, vel in intestulis vacuatorium aut proritu torium, vel in bypochondriis qualia scribentur, tanquam et haec interdum cremoris exhibitionem; antequam morbus maturuerit, admoneant. Fortassis autem hypochondria dicit, quae vehementer eraruerunt et squallida admodum existunt. Talia namque contingunt et mortiferae faciei, de qua in prognostico dixit: Nares acutae, oculi concavi, collapso tempora. Nam is signorum concursus hypochondrium habet ita contractum, ut aliquem ex inexercitatis fallat, tanquam revulsum videatur. Veruto contrahi vehementer ob siccitatem et propter phlegmonem revelli idem non sunt, siquidem exuperans corporis siccitas tensionem septo transversu et hypochondrio pariat majorem. Sed maxime animadvertas distinguasque a siccitate phlegmonen, quod sanatio diversa fit, oportet. Nam qui hoc ipsum ob phlegmonen habent, tenuissimo egent victu, qui vero ob siccitalem, contrario, ubi saepiuscule pauculum exhibemus ptisanae cremorem.

LV. Vehemens vigilia potus cibosque tum crudos tum incoctiorcs efficit, ac rursus quae in contraria sit mutatio corpus dissioloit et excoctionem ac capitis- gravitatem inducit.

Saepius existimari hunc librum in typis repertum post Hippocrati, mortem esse publicatum. Nam sermonum confusio non aliter quam sic facta esse videtur. Enimvero quae ab ipso Hippocrate inveniebantur exempla, haec in libro ad fidem universalem ab eo scripta sunt, alia quidem in facie, alia vero in tergo, sed qui exicripsit, unicuique rei minime suum assignare ordinem potuit. Ergo quod ab ipso in praetenti textu dicitur, id manifestissime ordinem non habet. Non enim nunc aseribendae rei hujus occasio fuit, sed paulo ante, quum de ea quae praeter consuetudinem ad contrarium fit, mutatione exempla scripsiti Nam illis adscribi debuit, quae certe ad vigiliam insueta fit mutatio, incoctiores tum cibos tum potus efficit, ad fomuum vero multum eumque insuetum, segnitiem corporis et capitis gravitatem. Quam enim ilixit excoctionem et dissolutionem et capitis gravitatem, verbo uno ^conjunctam comprehensamque manifestat roboris exolutionem, Commonstrat autem et nomen excoctionis, quae ob calidum humorem fit, uou ob siccitatem, quum vigilia discutere quidem et siccare, nou quae in imo sunt, coquere consueverit, somnus vero humectare spiritumque et effluvia cohibere. Ratione igitur in eorum, qui. plurimum praeter consuetudinem dormiunt, corpore halituosa redundant excrementa proptereaque tota ipsorum constitutio excoctis similiter exoleta redditur.

HIPPOCRATIS DE, ACUTORUM MORBORUM VICTU LIBER ET GALENI COMMENTARIUS HI. I. At vinum dulce et vinosum et album et nigrum et aquam mulsum et aquam et acetum mulsum his notis in morbis acutis distinguere oportet.

Non solum inordinate, verum etiam non integre vi-. noro m enumerationem ferit. Est enim una quidem ipsorum differentia in colore, altera vero in gustu qualitas, tertia in consistentia, quarta in odore et quinta in facultate. Quae ergo in colore est, ea in album, nigrum, fulvum et flavum et rubrum dividitur, quum et aliae intermediae sint differentiae, sed ut in colore, sic in facultate permixtae. Vinorum autem ex gustu differentia, in dulce et austerum dividitur et omnino utriusque medium, quod nullam manifestam habet qualitatem, ac praeterea quod ex utraque constat qualitate, ac denique in id quod acre appellatur. Verum quae in consistentia sit vinorum differentia, in aquosum secatur et tenue et in valde crassum et omnino etiam in horum medium, atque in ea, quae medium hoc et extrema interjacent. Atque ex odore vinorum differentia, in quantum alia quidem boni odoris sunt, alia vero non boni odoris, imo ferientem quandam et insuavem sortita sunt qualitatem, alia nullum prorsus odorem habent, sed sunt aquae instar inodora. Vinorum autem in facultate differentia est, ob quam aliud quidem robustum, aliud vero imbecillum, aliud medium atque aliud, quod medium hoc et extrema interjacet. Robustum vehementer celeriterque corpus calefacit caputque replet, imbecillum vero contrarium est, i quae vero; medium. obtinent, nota evadunt, si.ab. extremis distinguantur. Robustum quidem vinosum appellatur, imbecillum vero aqt1osum. Nam in quo vinum aquam magis evincit, id quum in aliquo vehementissimum esse videbimus, jure vinosum Appellabimus, quemadmodum et contrarium aquosinu, quod aquae maxime in omnibus simile existat, tenuitate scilicet et colone et odoris vacuitate et. non manifesta ealefactione. Hae igitur in vinis secundum propriam naturam sunt differentiae. Nonnulli his. aspiciunt eam quae ex tempore desumitur differentiam, qua vetusta quaedam sint admodum, alia recentia et alia in medio .horum consistant. Sed quod hujusmodi differentiae externorum sint accidentium, palam. est. Nam quatenus tempore acriora et calidiora fiunt vina, atque .una cum his tum colorem tum consistentiam,. tum odorem mutant, eatenus differentiam aliquam in vinis tempus facere videtur. Quod si nihil quoque horum itumutetur, neque ab aliquo vinum vetus dicetur, neque recens, imo neque nunc ita dicunt, tanquam vini ipsius annis opus prima ratione habentes, sed tanquam simul cum annis facultatem demonstrantes. Non enim ob tempus vina vel juvant vel laedunt, sed ex propriarum differentiarum mutatione id habent. Ergo in vinorum differentiis temporis mentionem facimus per accidens et non proprie, neque primum. At et inter proprias vinorum differentias quaedam tum ad auxilium quidem tum ad noxam propria ratione referuntur, aliae vero non per se proprieque, sed per accidens. Dulcedo quidem et austeritas propria ratione, sic tum robur, tum imbecillitas, tum tenuitas, tum crassities. Sed quae differentiae tum colore tum odore desumuntur, non primum, sed per accidens, quoniam vinorum haec quidem et aquosa sunt et alba et fulva et nigra, alia aquosa et inodora ut aqua, vel instar aromatis unguentique bene olentia. Si igitur vinorum hae sint differentiae, quae secundum propriam facultatem et per accidens numerentur, jam tibi constat de eo tum ordinis, tum numeri, qui in praesenti dictione sit, defactu. At si in sequentibus omnium utilium differentiarum meminisse Hippocrates videatur, veniam ejus in interpretatione defectui dabimus.

II. Dulce quidem vinosa minus caput graoat et minus mentem ferit, magisque sane quam alterum, intestinorum dejectiones movet, viscera vero magna lienem jecurque facit, non igitur amara bile scatentibus idoneum. Hisce etenim falsarum est, quin etiam superiori intestino statum excitat, non tamen inferiori intestino pro status ratione est inimicum, etsi non admodum penetrat qui] a dulci vino est status, sed diutius circa hypochondria moratur.

Vinum dulce secundum gustandi qualitatem nominatur, qua et austerum et acre, ut aquosum praetermittamus, quod non omnino ab astringendo excidit, etiamsi penitus exolutam habeat astringendi qualitatem. Nam si ipsum aquae comparaveris, percipies manifeste ex ea comparatione gustum hujusmodi vinorum eorum esse quae modicam sortita sunt astrictionem. Aquosum autem vinum appellant homines, quod aquae tum colore tum considentia simile est, perspicuum siquidem, ut aqua, splendidum et purum et consistentia tenue videtur. Protinus autem id et facultate aquae simile existit, neque imbecillum caput feriens neque infirmos nervos, quod neque manifeste calefaciat. Sed de Vino hoc rursum tractabitur Dulce igitur vinum sic ab ea quae in gustu existit qualitate nominatum est, sed multis numeris ab aqua et css lore et consistentia recessit. Neque enim tenue exquisite neque ..album videbis aliquando vinum dulce, sed plus minus a dictis recedit, at neutrum horum habet. Dulcia autem vina maxime sunt Thoracum et Scybelites et utraque crassa et nigra. Dulcia vero sunt et ea quae in Maeonia gignuntur, Thermum et Caryinum, tanto dictis et crassitie et nigritie superiora, quanto dulcedine inferiora. Praeterea quod vocatur desrutum et sapa, ex cocto musto considitur, quo dulcius vino perficitur, eo et colore nigrius et consistentia crassius apparet. Quarto autem de simplicium medicamentorum facu statibus, dulcem omnem saporem a caliditate, quae non immoderata et vehemens Iit, fieri demonstravimus, quemadmodum acrem in vehementer calefacientibus, acrimonia siquidem horum est inseparabilis. Verum in usu vinum dulce mediocriter calefacere videtur sitimque facit propter tum caliditatem tum crassitiem, Ha sane et mustum quo diutius in igne versatur, eo tum crassius tum nigrius tum dulcius evadit, quanquam supra modum coctum amaritudinem contrahat, quo modo et mel, quanquam omnium dulcissimum, tamen plurima coctione amarum redditur. Sed ut jam retuli, de qualitatibus omnibus gustabilibus in uno libro quarto de simplicium medicamentorum facultatibus est tractatum, atque hoc in loco, ut in aliis librorum Hippocratis explicanonibus, non demonstrationes, sed ipsarum conclusiones tantummodo recenseo. Quum igitur vinum dulce viscus calefaciat, silique, ut dictum est, consistentia crassam, particulares ipsius facultates, quas epotum demonstrat, secundas qualitates consequuntur, color siquidem sua ratione nullam habet juvandi aut laedendi facultatem. Ergo vinum hujusmodi quo gradu consistentia crassius est, eo tarde meat, quapropter tantum abest, ut ex obstructis partibus aliquid adimat, ut etiam obstructiones adaugeat. Atque ob id hepati affecto maximum affert detrimentum, praesertimque ubi vel phlegmone quaedam vel scirrhus ipsum occupaverit. Sed moderatiorem laesionem efficit, quum a orastis humoribus viscus obstruitur, aut propter imbecillitatem assidtur, uti in proprie hepaticis appellatis affectibus. Post hepar lien a vinis orastis laeditur, non tamen pulmo, quum in branchiis crassam habet humorem. Nam in hepate ex amplis portae vasis ad angusta vaso-. sum tum gibbae, tum simae partis proceditur extrema, per quae eorum omnium, quae in corpus totum disttibuuntur, transmeasse fit, at in pulmone contrarium evenit. Nam per venas multas distributum consectumque in ipsis in amplam hronchiorum et priorem minorum irruit capacitatam, atque ab his ad majora excipitur, secum et crassus tollens humores, quibus non calidius solum, verum etiam tenuius existit; scis autem pulmonem ipsum ab humoribus orastis Ientisque per tusses expurgari; nam qui aquosi sunt et exquisite tenues, spiritum qui tussiendo extra mittitur, circumfluunt. Ili etenim tanquam manus quaedam existit, quae sursum orasses humores secum ferat, sed crassitiem videlicet humorum talem esse oportet, ut a spiritu sursum ferri possit et non, ut lutum, bronchiis esse infarctam. Ob id sane glutinosos humores tusa ses non expurgant, remorantur enim ac in branchiis visci instar retinentur. Ergo quae ad eductionem eorum qui in pulmone continentur crassarum humorum futura sunt idonea medicamenta, moderatam humiditatem habere debent. Quod si hi viscosi humores fuerint, non humiditate solum est opus, verum etiam ea quae ab acidis fiat succis detersione. Ob idque aqua mulsa quidem ad crassorum humorum expuitionem est convenientissima, oxymel vero ad viscosorum. Post mel i oratum ptisana est, atque ab ea vinum dulce, si coctis jam tum perspueumonia tum pleuritide propinetur, amplius non vexatis inflammatione corporibus. Quod si vinum hujusmodi epotum sitim faciat, ad expuitionem minus idoneum redditur. Verum ut summatim absolvam, vinum dulce in acuto morbo ad expuitionem, tum propter dictas ipsius actiones, tum propter communem vinorum omnium rationem, qua vires roborant, idoneum existit, maxime vero iis qui quaecunque humida tum in thorace, tum in pulmone continentur, expuunt (didicisti enim humida illa varia tum substautiis, tum qualitatibus, tum facultatibus esse, in prognostico libro, ubi sputorum exposuit differentias). Nullum sane bonum aliud vinum hujusmodi habet salutantibus propinatum, minus tamen vinoso, quod vehementer calefacit, laedere poterit. Commodum praeterea aliud nihil habet praeter antedicta, nisi quod alvinarum dejectionum permeationem modice juvet. Ob id igitur Hippocrates, uhi a minus laedentibus, quae multa sunt, doctrinae exordium fecit, ad juvamenta ipsorum, quae pauca sunt, circa finem sermonis transit. Percurramus igitur unae recenset, dictiones ipsius persequendo. Vinum dulce minus quam robusta mentem ferire ait, hoc est minus delilia efficere. Robusta siquidem vehementer calefacientia caput humoribus, vaporibus et calore replent. Igitur dulcia quo magis a vehementi calore absunt, eo minus cum caput gravant, tum mentem laedunt. Sed magis quam alia dejectiones movere ait et viscera magna facere, hoc est viscerum tumores augere. Sed de his a me paulo ante dictum est. Praeterea dulce vinum non idoneum esse ait picrocholis, hoc est amaram bilem accumulantibus. Nam medici bilem simpliciter pallidam et flavam dicere consueverunt, atram vero bilem hoc toto appellare et non hilum simpliciter, sed haec quidem acida est, amara autem quae flava. Propterea picrocholos appellat Hippocrates, qui redundantem habent hujusmodi bilem. Permixta autem aquosis ichoribus et liquidissima et pallida videtur, sola vero. quum existit et crassa et flava est. Quae autem hujusmodi bilem procreant, sunt calida et sicca temperamenta, ad cujus generationem idonei sunt et dulces omnes humores. Proindeque omnium horum maxime mel bilescit, quod dulcissimum sit, deinde et dulcia vina. Non solum autem, quod calor multus tales humores amaros reddat, propterea dulce vinum febrientibus, praesertim ubi calidi et sicci temperamento fuerint, idoneum non est, verum etiam quod quum crassa sint hususmodi vina, neque per urinas celeriter descendant, neque cito transpirent; quo fit ut biliosus humores neque secum agant neque excernunt. Solis ergo his unum inest bonum, quod ventrem emolliant, quod si id non fecerint, omnino nocent. Praeterea enim et siticulosa sunt, hanc rem, quod facile bilescant, commonstrantia. Dicit autem vinum hujusmodi esse quoque flatulentum. Nam incoleluentes orasti humores spiritum sibi similem generant, tum vapidum, tum crassem, tale autem inflationes parit. Quapropter ex tenuibus vinis non procreatur flatus, atque si interdum quispiam generetur, tenuium est partium et aereus, non nebulosus vapidusque. At dulce vinum fusemoribus intestinis non esse inimicum ait, quanquam tarde meet qui ab ipso est flatus moreturque circa hypochondrium. Ea autem occasio est, ob quam non admodum turbet inferiora intestina, quod circa hypochondrium Illoretur, donec perfecte coctum et tenuatum fuerit. Quod si semet coctum suerit, commeabiliorem tenuiorumque partium habebit naturam. Qua igitur ratione a supernis ad infernas expellitur partes, eadem ab infernis extra mittitur.

III. Etenim sane hoc minus quam vinosum album urinas omnino movet.

Quodnam vocavit vinosum album ^consideremus. Nam antea vinosum vinum tum esse tum appellari diximus, quod jure aquoso opponitur. Vehementer igitur ipsum et calefacere et caput replere et deliria procreare et calorem febrilem augere operae pretium est. Sed Vinum hujusmodi album non .est, neque quum novum existit, neque cum vetus, quod ne quidem aliud quoddam vetustorum vinorum album permaneat, etiamsi quam maxime per initia tale fuerit, imo semper fuluius redditur, ac tandem flavum. visus est ergo Hippocrates dixisse vinctum album, austerum, - quod neque urinas movet, sed si tale erasifiam fuerit, circa hypochondrium moratur, si vero non crassem, neque multum moratur, ut nigrum, neque albis simul et mediocriter austeris similiter ad urinas descendit. Haec enim vina urinas cient, quod utramque tarde per urinas descendendi effugerunt proprietatem, tum eam quae aquosi vini est, quam ob frigiditatem sortitum est, tum eam quam vinum nigrum propter crassitiem habet. : Vinum enim album austerum minime calidum inter alna . existit, atque ob id ventris fluxionibus idoneum. Non tamen abunde ciet urinas hoc vinum. At fortassis vino huic nigrum comparans, minus ciere urinas ipsum ait.

IV. sputum vero altero potentius. educit, quod dulce est.

Quod alterum dicit? utrumne praeiens, ad quod comparans dulce, dixit, urinas siquidem hoc minus quam vinotum album, omnino movet? an non hoc suium, sed simpliciter id omne quod dulce non est? Quum autem Hippocrates, quantum ad dictionem hanc attinet, ohscurus sit, oredihiliusque sit aptum nunc de vinoso albo sermonem intelligere, rursum et alia oboritur obscuritas, quod non valde manifestum sit, quid sit vinetum album, utrum quod vehementer calefacit, an quod valde estringit, quod struphnum, i. e. acerbum, Graeci appellitant, quod autem moderatius, austerum. Quo igitur pacto habeat quod in dictione est, ego propositi textus veritatem exponam. Sputum maxime omnium. vinorum dulce educit, ubi. non admodum crassam fuerit, ut et quoties non ulque adeo ad fulvum secesserit, ut exoleta in eo sint tum ejus crassities tum dulcedo; - Pravum autem febri auxilium est vinum fulvum, quod- vehementer calidum sit. Verum post vinum dulce non summe crassem, ad eorum quae in pulmone sunt, eductionem idoneum est aquolam vinum, vires roborans et humores tum humectans tum incidens mediocriter. Id autem et caeteris vinis omnibus securius febrientibus exhibetur.

V. Et quibus epotum quidem sitim furit, his minus quam alterum vinum educit, quibus vero siticulosum non est, his magis quam alterum educit..

Vinum alterum nunc dixit quod omnino siticulosum non est. Quare autem vinum siticulosum minus sputa educat, facile, si praedictorum memineris, comperies. Sitis enim his perseverat qui dulce vinum bibunt, quod febrilis calor in ipsis malignior existat. Qui si talis fuerit, sputum siccat crassiusque et viscosius reddit. Quod autem sputum hujusmodi difficulter educatur; verbis non est opus.

VI. At vero vinum album vinosum jam plurimum ac maxima ex parte laudatum quidem et vituperatum est su vini dulcis enarratione. Ad vesicam autem altero magis penetrat et quum urinas provocet ac semper perrumpat, multum his morbis contulerit. Nam eisi ad aha altero minus est idoneum, quae tamen in vesica ab eo sit purgatio, liberat, si quale oportet impellatur. nonae hae confecturae sunt de vini utilitate ac noxa, quas me seniores non didicerunt.

De aloe rino in dulcis vini oratione a me dictum est, quum ipsorum facultates comparavit perqussivitque. Dixi ergo non parvam esse quaestionem, si. album simul et austerum Vinum album vinctum dixerit vel quod vehementer inter vina alba calefaciat, quod ex vinis albis nullum vehementer calefacere possit. Quod enim vinum summe calidum est, id statim et flavum existit, quemadmodum et quod ab ipso est, fulvum, mox .ab his rubrum, ac deinde dulce. Album autem minus quidem his omnibus calefacit, sed -differentias particulares aliaque omnino pro pluris minorisque ratione habet intervalla. Quod autem vinum hujusmodi dulci facilius ad vesicam penetret, dictum antea; sed ad alia dulci ineptius esse ait. Haec autem sunt ventris subductio et eductio sputorum. Has autem bonas alt conjecturas esse, id est notas, faenilatis vinorum.

VII. Alvo autem vino et nigro austero in bis morbis ad haec uteris, si capitis gravitas non afuerit, neque mentis pereulsio, neque fautum ab ascensu prohibeatur; neque urina supprimatur, sed defectiones humentiores et- ramentosiores suerint. In his sane ex albo mutationem /acere decuerit et quaecunque his similia existunt.

Dulce quidem vinum statim et nigrum existit, non tamen nigrum omne quamprimum et dulce. Imo ex his quaedam austera sunt, qualia apud nos in Asia prope Pergamum et in Perperine et Aegis. Quod autem in Cilicia estAuabates et austerum simul et dulce existit, qualitatibus constans contrariis, idcirco et pravum est, neque distribuitur neque descendit, sed diutius in ventre superiore permanet, atque ipsum inflat. At quod citra dulcedinem nigrum austerum est, id ventri utile existit, quando vel plura justo per ipsum subeunt vel ramentosa, tunc enim- idoneum est, sicuti et vinum- album austerum et quaecunque alia medicamenta astringentia. His autem et fulvum vinum congruere ait, non omne simpliciter fulvum asili:mans, test fulvum austerum. Nam de. utrisque te intuitigere oportet, quod in principio dictionis existit, qua ita dicitur : fulvo autem vino ei nigro austeris in bis morbis ad haec uteris. Duplex enim fulvum, ut et nigrum: aliud quidem dulce, aliud vero austerum. Atque quum tertium praeter utrumque existat, ex utriusque qualitatis permixtione constans, attamen quod una est prae-. ditum qualitate, id colore utroque duplex existit. Caput autem et mentem fulvum magis ferit, quod et calidius nigro existat. Febres quoque ratione eadem auget, his eum idonea sula vina sunt quae aquata sunt. Merito igitur vinis austeris utendum prohibuit, sive ea colore fulva, sive nigra fuerint, in capitis gravitatibus et mentis laesione, ubi nimirum febris infans percusserit, atque amplius in thoracis pulmonisque morbis, in quibus sputum retinetur, vina hujusmodi non idonea esse ait, atque quum vrinae supprimuntur, propter crassitiem videlicet et astrictionem.

VIII. At insuper nosse oportet, si dilutius vinum suerit, saperiores quidem partes et quae circa vesicam sunt, minus laedere; si vero meracius, iis quae circa intestina sunt, magis prodesse.

Vinum meracius, ut dixit, intestinis magis convenit. Merito igitur ipsa juvat astrictionis ratione, ob quam omnino juvandi facultatem habet. Verum hancce estriorionem exolvit, aqua temperatum, atque eam ob rem ipsa minus juvat. Quo autem modo haec juvat magis astrictionis ratione quum meracius fuerit, sic thoracem caputque magis laedit; haec autem sunt, quae manifestavit inquiens: superiores quidem omnes partes laedit. Laedit quoque et corpora, quae per urinas expurgari debeat. Nam austerum vinum excretiones omnes cohibet. De vinis haec loquutus Hippocrates continuo ad aquam mulsam transit, caeteris quidem prope omnibus de vino demonstratis, sed praetermisso uno, quod non absolvit et ego obiter percurri, quod vinum febrientibus maxime idoneum aquosum sit. Est autem hoc album colore, consistentia tenue, nullam earum, quae caeteris vinis i usu n t, habens. qualitatem neque austeritatem neque acerbitatem peque dulcedinem neque acrimoniam neque^ odorem. Huic enim rino omnium vinorum foli, ut tum aquae tum vini mala effugeret, datum. Prodeunt autem talia in unaquaque gente aliqua. In Italia imbecillum Sabinum, quod febrientibus exhibent. In Afia et Titacaxenum et Tibinum. Sed vini hujus notas ubi intellexeris, talia facile in qualibet gente rina reperies, in quibus regionihqs et valde tenuia et aquosis vina producuntur. Ego vero reperi talia vina in Cilicia, Phoenicia, Palaestina, Scyro et Creta. Imo, ut retuli, in regionibus vidi omnibus et, quod mirum magis sit, in Aegypto. Crassa siquidem vina et odore praedita et vehementissima in fervidis progignuntur regionibus. In Italia vero et Bitbyuia et Asia multe produci aquosis nihil mirum est. Sed quaeret aliquis, quare Hippocrates in antecedente dictione peculiarem de his vinis praetermisit sermonem, quum febrientibus quam caetera omnia sint. minus noxia. Neque enim est dicendum quod tale vinum ignoraret. Is enim paulo post in meliorati narratione haec scribit. Caeterum vino albo tenui, paucifero et inodora quodam modo rohustius est et quodam modo imbecillius. Haec ait Hippocrates, vino albo, tenui et paucifero, id est parum aquae ferenti et modero, melioratum comparans. Vini igitur vinosi notas tum conspicue tum accurate usti recensuisset, quonam pacto tum caput tum mentem feriat, de aquofo ipsi contrario disciplinam sufficientem esse existimavit, quum contraria ipsi inesse ratiocinari possimus.

IX. At quae potui datur mulsa per totum morbum in acutis morbis, tum amara bile redundantibus prorsus tum quibus tument viscera minus quam non talibus est idonea.

oratio haec, per totum morbum, ostendit ipsum de iis intelligere morbis, in quibus cremore nutrire idoneum non esse demonstravit, priusquam ad morbi perventum sit vigorem. Nam si aeger acuta febre laboret, neque tum in thorace tum in pulmone fuerit morbus viresque valuerint et morbus quintum ultra diem sese propagaturus non sit, aqua mulsa epota abunde aegro sufficere potest. Caeteris quidem omnibus in morbis hujusmodi est convenientissima aqua mulsa, sed picrocholis minus conferti Nam in ipsis .bilescit, nisi prius vel intestina vel vesicam pertransierit, quae si pertransierit, non solum nihil laedit, verum et maxime juvat, nam sucum biliosis deducit excrementa. Hac sane etiam ratione temperamentum quoque ipsius demonstravit. Nam in hujusmodi naturis dilutior exhibita mulsa confert, neque enim hoc pacto surculosa existit, neque bilem generat. Ut autem plorochelis, ita megalosplanchnis hanc haudquaquam idoneam esse alt. Megalosplancbnos nunc dixit non eos, quibus magna per naturam ipsam sunt viscera, sed quibus ea ex affectu aliquo intumuerunt in scirrhum aut phlegmonem aut oedema. Prava siquidem in his, quod cito pertransire viscera ipsa non possit et facile bilescat praefertimque in pli egmon i; propter caloris magnitudinem, in caeteris autem, qui praeter naturam sunt tumoribus minus detrimenti affert.

X. sitim tamen minus quam dulce vinum insum. Etenim pulmonem emollit et sputum mediocriter educit tusumque lenit. Habet namque detergens quoddam, quod plus quam par sit sputum visuidum reddit.

Cur aqua mulsa minus quam vinum dulce sitifera sit, dixi antea, quum utraque quatenus dulcia sunt, catenos facile lutescere demonstrarem. Verum quod tenuior sit magisque penetret, ut omnia subeat, mulsa, ea ratione minus vino dulci est siticulosa. Quare si aliquando plusculo tempore in ventre manserit, tunc rino dulci non minus siticulosa redditur, quod raro contingit. Aqua vero mulsa rino dulci citius ventrem intestinaque omnia penetrat, nec secus hepar adusque tum renes tum vesicam non raro quidem, sed perpetuo. Ob haec igitur vino dulci minus siticulosa existit. Hippocrates idem, quanquam non ita, sed modo alio, dixit, mulsae facultatem ex iis quae in pulmone facit, demonstrans. Nam quod haec non efficeret, nisi vias ipsius penetraret abstergeretque, manifestum est. At mulsam sputum educere non simpliciter dixit, sed mediocriter adscripsit, neque enim valentor educit, ut oxymel, lenit sane, quo oxymel privatur. Nam oxymel tusses excitat, tum irritans, tum asperans, quatenus vehementer detergit; mulsa vero et praesertim aquosa minima detergenti participat facultate. Vocatur autem hujusmodi facultas etiam extergens, a qua et nunc Hippocrates nomen fecit σμηγματῶδες, de mulsa ita scribens, habet etenim vim quandam extergendi. Mediocri autem participare ipsam facultate hujusmodi ostendit, adjiciens vocabulo huic σμηγματῶδες vocabulum hoc τὶ, nempe, quibus adjiclatur, paucitatem indicat. Ergo. pauca mulsae abstergendi vis, non quia abstergendi vis est, ob id simplex, sed quia pauca est. Ad glutinosum siquidem tputum medicamentum vehementer abstergens esse oportet, quod glutinosum eum, qui branchiis pulmonis inhaeret, detergere possit humorem. Quod si quis ejusmodi in thoracis pulmonisque medio acervatus fuerit, jam et major, ut probe spuatur, tum incidentis tum detergentis facultatis est necessitas, quae id a succingente detergat, incidat et tenuet; nam fieri non potest ut talis humor aliter per membranam viscus ambientem ad pulmoris bronchia transferatur- Non igitur bene est usus dictione Hippocrates, quum huic orationi, habet enim detergens quiddam, quod subsequitur dictum adjecitj quod plus quam par sit viseosum reddit sputum. Nam melius erat dicere, habet enim detergens quiddam adque paucum mulsa, quod saepenumero immoderatius viscosum fieri sputum sinit. Non enim ob multam glutinosum fieri tputum contingit, sed id quidem sputo hujusmodi proprium inest, mulsa vero nil juvat, sed excrementa naturam talem permanere sinit, quapropter melius dixisset, nihil glutinosum sputum juvari et non tale a mulsa fieri. Nam hoc verbum καταγλισχραἰνειν, quod ab Hippocrate dicitur, sputum a mulsa tale fieri, cum demonstratione significat.

XI. Urinas quoque mulsu vehementer ciet, si qua viscerum affectio non prohibeat.

Mulsam ante, quod vias omnes quae ventrem renesque interjaeent, facile penetret, ciere urinas a me dictum est, imo demonstratum quoque est, ubi jecur male afficitur, ipsa1n potui non convenire. Lienem praeterea phlegmone obsessum laedit, atque multo magis intestina ac ventrem, nam cito ignescens ob phlegmones calorem in bilem convertitur. Quam primum enim ob dulcedinem melle delectantur viscera, quemadmodum et venter, proinseque tum citius tum cumulatius eliciunt. Mel quoque et dulcia alia idem habere quis dixerit, atque ut ad ventrem, ita ad viscera se habere. Venter autem his oblectari videtur. Etenim ubi ea deglutivit, manifeste quodammodo ab assumptis delectatur, veluti e contrario ab esperantibus amarisque. offenditur, neque solum, quum assumuntur, verum et ubi assumpta sunt, ad aliquod usque tempus. Unde nemo ea, nisi interdum vice medicamenti, ob humores praeter naturam collectos in ventre ingerit. Ubi enim secundum naturam habuerit, injucunda ipsi talia omnia sunt, jucunda autem sula, quae dulcia existunt. Sane in appellata gula maxima ex devoratis dulcibus exoritur voluptas, corpore loci illius peculiare quiddam cum succo hujusmodi habente. Id autem corpus ipsum est ventriculi interna tunica, ut et ea, quae linguam ambit; verum in lingua efficacissimum habet duleedinis tensum, in gula autem voluptatis. Sensus vero manifestus continuo efficitur et in ventris ore, quod dui- . cibus assumptis delectatur, quum animal secundum naturam existit. Sic igitur viscera dulci gaudere socco, plurimumque ipsius celeriter attrahentis, quamdiu valent, frui alique, quum vero febriunt et phlegmone obsidentur in id quod biliosum est, dulcem succum convertere par est. Videntur igitur quae ficato ex carycerum efu appellantur tum maxima tum suavissima esse, jecore jpfo, ut liquet, ex dulcium eiu alimentum uberius accipiente, verum in phlegmonis febrlbusque rerum hujusmodi lugestio non in probam alimoniam, sed in bilis generationem demigrat, febrilis siquidem calor exuperat, nativus autem deficit, qui bene temperatus erat.

XII. Aed et biliosa excrementa magis subducit, interdum quidem bona, interdum vero magis quam deceat colore saturata ac spumantium, idque biliosis magis et megalosplanchnis contingit.

Revocemus in memoriam praenunciatum dictionem, in qua mulfam vino dulci comparans dicebat., at fune siticulosa minus quam dulce vinum existit. Nunc quoque. multam ad vinum dulce comparans, biliosa alvi excrementa delicere magis pronunciavit. Nam m t biliosa dejicere vinum dulce potest, verum mulsa biliosa quidem bona interdum subducit, interdum vero prava, quae sincere admodum biliosa existunt, bilem igneam vel flavam habentia crassamque. ipsa igitur spumam accipit, saepe quidem ea ratione, qua in rebus vehementer igne calefidentibus tpuma efflorescit, saepe vero ut in iis, quae a flatu agitantur, humidis. Horum quae protuli primum quidem caloris exuperantia neta est, secundum vero angustiae instrumentorum et agitationis flatulenti spiritus interelusi exitumque minime liberum habentis. Biliosis autem hujusmodi omnino subducuntur in febribus syntecticis, quibus prope omnium adversissima nocentissimaque est mulsae potio, quemadmodum et contra potio aquae frigidae commodissima. Altinum hujusmodi excrementum ait a mulsa magis generari, natura quidem biliosis, id est, immoderate calidis, sed in iis morbis, quibus viteus aliquod phlegmone infestatur. Commune siquidem hem nomen peculiare nunc factum est eorum quae inflammantur; non enim propter scirrhum aut oedema febris incenditur. Ergo quod in acutis morbis, de quibus ipsi sermo est, quum tumor in visceribus genitus fuerit, phlegmones symptoma sit, non oedematis aut scirrhi, constat. Hos et nunc megalosplanchnos appellavit.

XIII. Al sputi quidem eductionem .ac pulmonis monitionem dilutior mulsa magis esurit, spumosus vero defectiones et biliosus magis quam deceat coloratas magisque calidas, meraca multa quam aquea magis ducit.

Mel in acutis morbis bilescere, atque ob id nos laedere antea dictum est; aquam praeterea tarde penetrare, atque in hypochondriis diutius morari, atque ob eas res fugiendam. At quod ex utrisque mixtum est, idoneum redditur, quando ea constet temperatura, qua aquae plurimae tantum mellis permixtum suerit, ut viam aquae paret et ad distributionem eam agat; his namque ita temperatis urinae facilius penetrabunt celeriusque sputum edunetur. Quod si mellis plurimum admixtum fuerit, et sitim facit et viscosum reddit sputum, ac propterea aquosior mulsa tum ad sputi eductionem, tum ad urinarum transitum idonea magis existit, meracior vero ad. ventris dejectiones, nam quanto magis proritabit, tanto magis et velocius fuhducet. Clysteribus ergo infusa, quo meracior, eo magis excretoria redditur. causaque existit dejectionum tum abunde, hoc est valde biliosarum, tum spumosarum; talia siquidem trahere magis potest, quia intestina tum mordet tum deterget. Adde quod et in bilem flavani transiens ea occasione biliosorum excrementorum copiam simul adauget, unde ipsius usum non laudat Hippocrates. Dederat autem ex his adjectis et magis quam deceat sincere nitrosas. Nam μᾶλλον τού καιρόν dicere ipsi consuetum est pro plus quam conveniat. Spumosos item devotiones et in prognostico damnavit. Et κατακορεώς, id est sincere, biliosa^ prava sunt, neque enim sincere, neque mere, sed mediocriter ipsa talia esse oportet. Horum igitur tu memor, quum vel ex mulsa. epota; vel etiam absque ipsa quis spumosa simul et sincere biliosa dejecerit, febrem Triveris esse syntecticam, atque ob id ab usu- mulsae abstineto, atque in: ptisanae cremorem devenito, observans ut aliquod signum, dicet exiguum; coctionis morbi ex. urinis videas. Nam si tunc frigidam aquam dederis, maximo eris praesidio.

XIV. Talis autem depectio habet quidem alia quoque magna nocumenta. Neque enim hypochondriorum ardorem extinguit, sed concitat, gravem molestamque membrcrum iactationem facit, verum intestina ac sudem exulcerat, sed horum auxilia scribentur.

Ipsi consuetum est laesiones nocumenta dicere, ut et in libris de fracturis et articulis demonstratum est, nam σίνειν nocere lenes dicunt pro laedere, imo et noxia σινόμορα saepenumero appellavit. Magnas igitur laesiones habent, inquit, praedictae dejectiones, id est purae biliosae simul et spumosae. Confuerit autem saepe Hippocrates inter signa, vocibus uti tum cantarum tum quae laeduntur corporum. Dejectiones ..ergo hujusmodi significare commodius dixisset, sed habere dixit, quanquam corpora affecta laesiones habent, causae faciunt et signa indicant. Sed quaenam sint quae a dictis proveniunt dejectionibus noxiae, ab Hippocrate audi dicente. Neque enim stypoehondriorum extinguunt ardorem, sed concitant. Hoc autem ideo dixit, quoniam saepius biliosorum dejectio hypochondriorum fervorem protinus extinguit. Quare in malignis biliosis adjecit, quod talia exeementibus ipsis non extinguantur, sed omnino vice versa augeantur. Ne- . que ardor hypochondriorum sedatus, quin potius vehementior redditur, ac jactantur, hoc est jactationem gravemque molestiam patiuntur, dejectiones siquidem hujusmodi inflammantis in hypochondriis affectionis symptomata existunt. Atque in intestinorum transitu ramentosam parit ipsorum acrimonia affectionem. Sane affectiotris hujus mere biliosa causae existunt, ejus^ vero, quae in hypochondriis existit, signa. Verum Hippocrates; ut dixi, vocabulis causas indicantibus inter signa uti consuevit. sed horum auxilia scribentur. Quod morborum singulorum remedia se scripturum dixerit, tum antea exposuit, tum et nunc non minus. Verum si quae libro huic post sermonem de balneis adjecta sunt, digna Hippocrate exiflent et quae in libris de morbis vel de affectionibus scripta sint, ea inter exponendum considerabimus;

XV. .si igitur hisce in morbis absque sorbitionibus aqua mulsa pro alio potu utaris, multa scliciter consequeris, neque in multis successit feneraberis. . silerum quibus danda sit et quibus non danda et quas ob causas non danda, maxima ex parte dictum est.

Declaravit et nunc manifestissime, donec morbus jndicatus fuerit, sola uti mulsa consulens. Nam in stolis syn lecticis morbis, vel in quibus hominum vires ad morbi usque judicationem sufficere non possint, ad ptisanae cremorem perveniemus. In aliis vero stola cibare mulsa melius est.

XVI. Damnata vero est ab hominibus aqua mulsu, quod ipsum bibentes dearmet, ac propterea mortem accelerare exisiiinata esa rerum id ob inedia tabescentes dictum sit. Nonnulli enim sala mulsa in potu utuntur, tanquam nimirum talis existat.

Dicere summe debilitari a mulsa et multam nullo pacto nutrire aut exigue, idem non est, imo vero tria haec inter te disserunt. Nam quae vires imminuunt, ut sanguinis eruptio, dejectio copiosa, sudor immoderatus et per accidens inedia, jure debilitare dicuntur. At quae nullo modo nutriunt, ut aqua, ea vires neque summe debilitare, neque roborare quispiam vere dixerit, nisi interdum per accidens. Aqua -siquidem non ut alimentum aegrotantium vires recreat, Aed ut medicamentum, ad temperamenti symmetriam quae propter ipsius immoderationem imbecilla sunt, reducens. Tertio deinceps loco sunt, quae exigue. nutriunt, quibus qui tantummodo utitur, etiamsi interire possit, non tamen tanquam vires inrminuentibus, sed tanquam eas non quod satis sit roboratitibus. Ex his igitur est et mulsa. Nam si quis diebus quatuor cibo privatus interire deberet, is multa usus non ad quintum modo, verum quoque ad textum pervenire posset. Hic autem sermo et de melle intelligitur. Nam mellis natura et mulsam ipsam inter modice nutrientia facit. Nam humiditatem non fotus Hippocrates, verum quoque et medicorum probatissimi fere omnes cibi vebiculum, non cibum censuerunt. Haec sane eadem quae nunc dicuntur, de mulsa et melle scripsit non obscure Hippocrates in sequentibus.

XVII. Ferum non prorsus ita se res habet, sed st mulsa sala bis batur, aqua quidem multo valentior existit, nisi alvum exturbavit.

Non enim omnino verum est inedia confectos propter mulsam mortem obice, moriuntur etenim, si quoque aquam falam biberint, sed quod exiguam corpori praestet alimoniam, ob id sola vitam servare non sufficit, quemadmodum etiam accidit, si quis ptisanae cremorem solum perpetuo sorbeat. Aed si mulsa bibatur sula, aqua multo potentior est, nisi alvum exturbet. judicare ridetur per hanc vocem, potentior; quod et aqua aliquam nutriendi vim habeat. Evenit autem eo quod corporis ventriculi ariditas irrigatur, ut diu qui aquam bibunt magis durent quam qui nihil assumunt. secure autem, nisi alvum perturbet, addidit, de mulsa sermonem faciens; illos enim jure pejus habere facit propter evacuationem, quibus alvum perturbat, .simulque verbum id, perturbat, immoderatam significat excretionem et non mediocrem. Scire quidem oportet, mulsam crudam alvum magis solvere, ceetam autem magis nutrire. Hoc autem obiter a te sit cognitum. Videamus autem quae deinceps scribit vino mulsam comparans.

XVIII. sed et vino albo, tenui, paucifero et inodori, quodammodo validior est et quodammodo imbecillior.

Quidam citra est dictionem ita scribunt: sed et vmonlbo, tenui, paucifaro et inodora quodam modo aii- lidmr et quodam modo imbecillior. Nonnulli pro quodam modo legunt; interdum, hoc modo,- sed et vino albo, tenui. paucifero et inodoro interdum quidem validior, intardum. autem st imbecilliori Sed certe ex omnibus vis eadem atque idem intellectus declaratur, quum mulsam vino hujusmodi quadantenus validiorem et quadanteuus imbecilliorem dicat. Ego quidem memini vini hujus .in de vinis tractatione. Ipsum autem tanquam nesciens Hippocrates subtrcuit, sed nunc quidem manifeste docuit, tum substantiam. memorans hoc verbo, tenui, tum facule satis imbecillitatem.,. cum adjecit: et paucisero. Vocatur siquidem pauciferum, quod ut bibatur minima eget aquae . mixtione. Contrario namque modo mul risurum appellatur, quod ut probe temperetur multam exigit aquam, aequivalenter dixeris, quod aquae multum ferre debet ad probe temperatam mixtionem. Quod vero pauciferum alnum appellatur, tum exoletum tum imbecillum et ad potum inutile. redditur, si .multa dilueris aqua. Atqui quae in hoc vino est carentia odoris, ea imbecillitatis frigidi tatisque efficacissima existit nota, atque in hoc aquae est assimile, quemadmodum vehementem habentium odorem efficacissimum id roboris signum. Vinum siquidem aquosum levissimam in ligno vitis habuit transmutationem, levissimam quoque et elementi terrei permixtionem, ita ut aqua sic, quae tum paulum terreae calidaeque substantiae assumpserit, participesve fuerit, tum levissima in horum conjunctionem indiguerit confectione. Contrarium autem, tum vinctum, tum multiferum, .neque a levi consuctione tale efficitur, ut quod ab aqua longissimo recedat intervallo. Qua de causa insignem tum calorem tum odorem consequutum est.

XIX. stfultum tamen differt tum vini tum mellis meracitas ad utriusque robur. Nam etiamsi duplam vini meraci mensuram quis biberit, aut tantum mellis delinxerit, tamen a selo melle multo validior suerit, nisi alvum turbaverit. Nam et multo plus stereoris ipsi prodierit.

Si mulsae etj non mellis dixisset, manifestior esset oratio. Nam de mulsa hucusque ipse disseruit eamque vino nimirum aqua diluto comparavit, neque ipsam per te, sed ut justa fieret comparatio, ob id sermonem tuum ad mel vinumque revocavit. Nonnulli autem in hujusmodi comparationibus non alios modo volentes, sed te ipsius quoque inviti falsis rationibus decipiunt. Quidam vero meraciore purioraque experti, non puris falis, sed quovis modo temperatis illorum vires adaptant. Quemadmodum alii rursum aquosiore experti, ex illis de omnibus quoquo modo temperatis sententiam ferunt. Non ita tamen de rebus judicium ferendum est. At si justam facturus sic de ipsis comparationem, mulsam ad eorum quae bibuntur vinorum temperaturam in aquae permixtione, ita ex proportione existimabis, ut vinum non merarius et mulsa aquosior fuerit. Sed quoniam in mixtione proportionem exacte servare difficile est, ob id ad ea quae vere immixta et proprie pura vocantur, transtulit sermonem Hippocrates, vino nullo. modo diluto melip sum comparans. Alique duplum vini epotum minus alere quam mellis simplum. Verum quoniam plura vinorum genera existunt, non quae vehementia sunt caputque ferire ac deliria creare possunt, in hoc exprompsit sermone, sed vinum imbecillum aquosumque melque .huic comparans, plus alere enunciavit. At quum alni duplo vasi mellis dimidium comparare voluerit, non quod siclum utrumque per se et citra aquae mixtionem aeger sumere debeat asseruit, sed si post utrumque dimensum pro arbitrio ingerat, non minus differt. Potest siquidem, si res tulerit, mellis cyathum unum vel per se accipere, vel aquae quantum volet mixtum ingerere, atque id quotidie bibere, vel denuo vini cyathos duos diebus singulis, ut volet, aqua temperans assumere. Tali siquidem experimento, tum in plurimis similiter in caeteris habentibus homini- . bus, tum etiam in uno magis non eodem tempore, cognoscetur exquisita utriusque facultas. Si enim mel non ex aliqua naturae proprietate ventrem turbat, qui malle utuntur, diebus pluribus abunde sufficienti Si ergo res ita habet, curru principio orationis dixit: at vino albo, tenui, paucisuro et inodoro interdum fartior et interdum imbecillior est mulsa? Non enim interdum fortior et interdum imbecillior, sed semper fortior secundum nuper dicta videtur. Quoniam priusquam- de comparatione justa distinxisset doeuissetque, citra distinctionem absoluto sermone, probe et jecore dixit, invenietur mulsa vino quadantenus fortior et quadantenus imbecillior. Si enim temperamenti utriusque analogiam quis non distinxerit, interdum quidem imbecillius vinum, interdum et mussa esse videbitur. Verum -si haec distinxeris, ut est dictum, atque eam quam mel in ventre facit turbationem contemplatus fueris, mulsam ad nutriendum validiorem semper deprehendes quam vinum eadem proportione dilutum. Quod si et stereus, quod ex mulsa ita -moderatum excernitur, ut vires non exolvat, adnotaveris, tibi etiam magis ex mulsa copiosior videbitur nutritio quam ex vino. Etenim si multiplex exeat ssereus, laborans tamen pluribus diebus ex mussa sufficiat, certe ad nutritionem mel vino validius videtur.

XX. sii tamen pro sorbitione ptisana utatur, aquam vero mulsum superbibmt, hunc vehementer replebit, ac status concitabit et hypochondriorum visceribus erit noxia. At si ante sorbitiones mulsa bibatur, non ut superepota laedit, imo etiam aliquo modo opitulatur.

De ordine ipsi sermo est, quem in usu et mulsae et ptisanae quisque optime servare debeat. Verum uno tum mulsae tum ptisanae exemplo edoctus universalem hunc accipe sermonem. Nam perpetuo prius assumenda fiunt, quae et facilius corrumpuntur et magis subducuntur, posteritts vero contraria. Ptisana autem quod mulsa difficilius corrumpatur et descendit tardius. Si ergo mulsa primo sumpta fuerit, ex ea quaedam ptisanae ad dejectionem sit provocatio, verum si ptisana primum sumpta fuerit, subduci mulsa prohibita inflabit hypochondria, atque tandem in bilem conversa ptisanae detrimentum asseret.

XXI. Cocta autem aqua mulsa aspectu quidem quam cruda longe praestantior est. Splendida namque et tenuis, alba et pellucida existit. Sed quam ipsi virtutem astribuam, qua crudam antecellat, non habeo. Neque enim cruda est suavior, st mel probum esu contigerit, cruda tamen est imbecillior, ac minus ducit stereoris, quorum neutro ad praesidium mulsa indiget. Praecipue Tero ejusmodi cocta utendum, st mel pravum sacra et impurum et nigrum, neque boni odoris. Coctura namque majorem pravitatum ipsius feeditatem tollit.

Toto textu coctae crudaeque mulsae differentias docet. Sed haec nullam desiderat expositionem oratio.

XXII. At vero acetum vocatum mulsum epotum saepenumero his in morbis esse perutile comperies. Etenim spatam sursum educit et facilem respirationem facit. Hasce vero habet utendi opportunitates.

Quod vocatur et vocari atque his similia ipsum adjicere ndn ignoras, interdum quidem quod haec appellatio Graecis omnibus nullo pacto usitata sit, interdum vero quod improprie dicatur, atque interdum quod^ artificiosum quiddam demonstret, ut in temporalibus et medicatoriis . musculis declaravimus. Sed quod artificiosum nihil ludicet oxymelitis .appellatio constat omnibus. Appellationem igitur ex adjectione vocati vel damnavit, ver tanquam inusitatam indicavit. Potest autem utrumque fecisse, Nam forsan tunc primum in communem coepit usum venire. Fortassis et vocem damnat, tanquam ex solis aceto et melle constaret medicamentum declarantem, vel tanquam mellis differentiam judicantem, quasi ita quispiam diceret, mel autem acidum tali praeditum est facultate. Ergo de vocati adtentione patet. Quapropter ad utile descendamus. Non enim ex aceti mellisque mixtione tantum oxymelitis est compositio, verum ex mulsa paulum aceti accipiente. Sed praestat ipsam concoqui, nam aceti facultas coctione ita imminuitur, ut mussa quidem ab eo, cui miscetur, auxilium sumat, laesionem autem non habeat, Auxilium autem in orationis exordio enunciavit, atque ab his enunciabit, laesiones vero ad dictionis totius calcem adliciet. Dictum est igitur in exordio, sputum siquidem educit et facilem reddit spirationem. Quae autem deinceps sunt dictiones secuti ab eo discemus. Hasce vero habet utendi opportuniuiiei. opportunitates dicit vel tempora, quibus ex consuetudine utendum sit, vel quibus nivale sulcat. Quoniam et in hoc significatu temporis appellatione interdum uti Hippocratem ostendi.

XXIII. Quod sane valde acidum est, nihil validius ad sputa non facile prodeuntia effecerit. Nam si exasperantia educeret, ac meatum lubricum induceret et veluti gutturis alas explicaret, pulmonem utique leniret; nam ipsum emolliret. Quod sane si haec contingerent, magnam id utilitatem praestaret. interdum pero valde acidum sputi eductionem non sortitur; ima et magis glutinosum reddit et oblaedit.

In quibus acidi oxymelitis usus est, in his fieri aliquandotex eo laesionem docet. Nam in quibus nemo prorsus tali acido medicamento uteretur, tales recensere laesioues superfluum est. Neque enim simpliciter de ari lo oxymelite sermonem fecit, sed et valde adjecit, quod admodum vehementerque significat. Tale igitur oxymel nihil mediocriter in crassis glutinosisque pulmonis sputis efficere consuevit, in quibus eo foto quispiam utatur, sed ea vel incidit, detergit educitque, vel facere id non valens exiccat. Ut enim hujusmodi medicamentum meidendi facultatem habet, ita et exiccandi. Utimur autem eo in crassis pulmonis sputis, non. tanquam exiccante, sic enim oblaederet, sed tanquam incidente et detergente. Quum igitur haec facere non valeat, utilitatem quidem nullam adfert, imo maximam laesionem invehit. Sed quando neque incidit, neque detergit, in sequentibus ipse docuit. lfanc autem volo de ea, quae in multis reperitar libris, scriptura agere. Non cultu per σ secundam hujus nominis μέσον syllabam, sed per ζ scriptam invenimus, ut dictio tota talis sit, quod valde acidum existit, nihil μέζον insigne efficiet. Sed id falsum est. Is enim. inferens magnum aliquando fieri ab eo juvamentum ostendit, interdum et laesionem. Quare perpetuo insigne quiddam facit et nullo modo parvum. De quo autem est verum dicere, quod perpetuo magnum vel malum ves bonum facit, de illo melius, nihil mediocriter ab eo fieri quispiam dixerit.

XXIV. Id autem maxime perpetiantur etiam alias, qui perniciose habentes neque tussire, neque quae intus retinentur excreare poscunt.

Sputa crassa vehementer glutinari, nihilque ab exhibito acido oxymelite juvari, ait iis contingere, qui matime perniciose afficiuntur, id est quibus crudus supra modum existit morbus, hi namque nihil expuunt.

XXV. Ad hoc igitur aegrotantis hominis robur consuere oportet, et si de eo spem habeas, exhibere. .

Postquam etiam perniciosissime aegrotantes ab acido oxytnelite nihil juvari praedixit, paucique ex ipsis adjuti liberantur, ob .id et ipsius perrarum non .tacuit auxilium. Fit autem auxilium hujusmodi ab acido supra modum oxymelite, quum aegri vires valent. Alias enimnequaquam juvat tale oxymeh Duorum siquidem alterum efficit, vel prorsus non incidit, sid quod glutinosum est, glutinosius reddit, vel incidit abstergitque, verum repeutinam tum eductionem, tum vacuationem, quam molitur, non ferente natura, continget strangulari hominem.

XXVI. Exhibere autem oportet, si dederis, summe tepidum, idque paulatim neque affatim.

Si aeger ob sputorum tum crassitiem tum viscositatem nihil expuerit viresque validae fuerint, oxymel dari jubet valde acidum et paulatim ac perlepidam, quod est perquam tepidum (summe vero tepidum est, quod calidi frigidique exacte sit medium).. Quum enim vehementem habeat facultatem, copiose ipsum uno haustu offerre vere.tur. Pari modo et aestate frigidum porrigere, ut antea praecepit, ideo timet, quia tum pleuritides, tum peripneumoniae, in quibus nihil expuitur, incoctae sunt. Cectioni autem perpetuo calidum confert, frigidum vero adversatur. Cur ergo calidum etiam oxymel devitat-? an ob morbi malignitatem ne videlicet protinus ex tali exhibitione ejusmodi potionis cruda eadem permaneat affectio hominemque, a calido oxymelite siticulosiorem fieri contingat? At quod symptoma hoc viscosum reddat sputum, exposuit. Tutius ergo mediocriter lepidum esse oxymel ipse arbitratur, ut qui calidi eam, quae succedere possit frigidique de necessitate successuram, fugiat laelienem.

XXVII. subacidum vero oxymel os quidem et fauces humectat, sputum educit et sitim sudat, hypochondriis ac visceribus ibi locatis placidum est et prodeuntes ex melle noxias prohibet, quod enim in melle biliosum est, emendat.

Absoluto de admodum acido oxymelite sermone, ad mediocriter acidum transiit, qui ipsum humectare os faucesque et sputum educere et sitim sedare, in textura orationis asserit. Nam quum omnia, quibus tales juvari morbi consueverunt, habeat, eorum quae laedunt, ob temparamenti virtutem nihil habet. Quoniam mulsae tantum aceti admixtum est, quantum talis est, ut quod in ipsa biliosum sit, queat emendare, hoc est, evertere et deprimere. Nam in quarto de simplicium medicamentorum facultatibus dulcem succum acido maxime facultatibus adversarr monstravimus. Quum itaque mulsae facultas eaetera quidem omnia, quibus morbi hujusmodi opus habent, contineat, in uno autem duntaxat ipsis contraria sit, quod superealefacto ipsa bilescat, mutationem sane hujusmodi permixtio aceti cohibens, optimum efficit medicamentum, nam minime siticulosum erit, atque ob id sputa non omnino crassa glutinosaque facile educet; haec autem ipsa duo opera consequitur partium oris fauciumque humectatio. Qua vero ratione hoc facit, ea tum lieni, tum hepati maximam affert utilitatem, viscera innoxie expurgans.

XXVIII. Quin et status discutit urinasque promovet.

De mediocriter acido oxymelite adhuc disserens haec protulit. Verum in pulmonis thoracisque affectionibus plurimo est usui, maximeque insigne habet subsidium ob metricam illam aquae acetique et mellis permixtionem. Tale siquidem oxymel spiritum crassem flatulentumque in hypochondrio incidit flatusque abrumpens vlas omnes expurgat, atque ad urinas tum serota tum biliosa agit excrementa.

XXIX. Intestini tamen inferiorem partem humentiorem reddit et ramenta inducit.

Eam quae supra id quod secundum naturam est innascitur partibus humiditatem πλάδον Hippocratem nominare nobis notum est; hoc igitur efficere ait oxymel. Et quicquid crassi glutinosique humoris superius -infamitur, id abradit inciditque atque ad excretionem subducit; faciles item et hac facultate a. jecore facit excrementorum effectiones, ita ut collectis superioribus cunctis humiditatibus in intestinis, et potissimum infernis, ob multitudinem quidem innascatur ea quae supra naturam est humiditas, ob qualitatem vero intestini abrasio. Etenim et oxymel detergente praeditum facultate tandem abradet intortinum. Ejusdem quoque est facultatis quod cum oxymelite descendit biliosum excrementum, quapropter et sine oxymelite, si aliquando exuperaverit, intestinum abradit.

XXX. Interdum autem et in acutis morbis hoc pravum est, maxime quidem, quod status suras prodire prohibeat, imo remeare furiat. Praeterea vero etiam debilitat et extrema refugerat. Atque hancce laesionem falam ex aceto mulsa oboriri novi, quae descriptione quoque digna est.

In acutis interdum morbis abradi intestinum bonum non est. Ulceratio enim quaedam superficiaria est, tamentuta affectio. Quae quum talis exisset, ab irrumpentibus et praesertim mordacitatem aliquam habentibus laeditur intestinum. Laesum vero intestinum nisi protinus mordentium excretionem fecerit, ad regionem superiorem ea quae irrumpunt remittit. Quo fit ut ea ratione flatus etiam ejus sursum recurrere contingat. Naturalem siquidem functionem peristalticam Territa sunt intestina, ut in commentariis de facultatibus naturalibus demonstratum est, sed quae irrumpunt, a partibus illis quibus continentur; protrudi velocitatis est opus. Quum igitur superne motus exordium habeat, quae continentur, deorsum ha-. flent excretionem. Verum si motio inferne caplat exordia, sursum feruntur. Atque id in his qui secundum natutam se habent, manifeste conspicitur, cum scilicet universim raptimque subeunte ad inferna intestina bile consinemus excretionem, aut propter quoddam obortum negocium, quod interpellari non possit, aut quod non prope sit ad ventrem exonerandum secessus. Tunc enim recurrere bilem ala percipimus ut non adhuc excerni possit Sunt- quibus ex hujusmodi bilis recursio stomachus male habet, aliis caput repletur et ob moriatur dolet, alii utrumque patiuntur. Sic igitur ramentosa in intestinis affectio deorsum interdum excernit celeriter, aegrorum molestiam nequaquam sustinens, interdum autem a partibus inferioribus ad superiores, ubi quae irrumpunt, non protinus ad sedem prodierint, sed is qui sedem circulariter ambit musculus tum contractus tum recti intestini extremum ipsum obstringendo complexus principium motionis peristalticae ex infernis partibus ad superiores fecoriti ob eam igitur causam non flatus modo, verum et excrementum in hujusmodi affectionibus recurrit. Contingit autem et vices laedi ob sequentem in transitu mortum. Nam quae abraduntur, etiamsi quod pertransit brevissimum habeat morsum. vehementer tamen infestantur. Scimus autem dolorem omnem vires exolvere, atque ob id partes extremas perfrigerare. Atque hancce falam laesionem ex aceto mulsa oboriri novi, quae commentario quoque digna sit. Oxymel mediocriter temperatum noxas omnes, quae ex multa, vino et aqua emergunt, essugisse paulo ante demonstratum est. Si quando igitur laedat, solum laedit, quod abradat intestinum; id vero facit interdum in iis, qui imbecillius habent natura et pati idoneum intestinum.

XXXI. Exiguum autem ejusmodi potum nocte quidem et supino ante sorbitionem propinare convenit, sed et quum a sorbitione multum intersit temporis, bibere nihil prohibet.

Facultate quam habet enarrata, ad rationem temporis, quo maxime ipsum quis porrigere debeat, nunc accedit, quando potissimum oxymelite uti. debeat is, qui forultionibus alatur, deinde quamvis non sorbitionibus, sed potione aliquis sola nutriatur, tempus in illis etiam doceti Ait ergo in sorbitione utentibus, illud duntaxat observandum tempus, quo sorbitio ingeri debet, ptisanae autem scilicet cremor sorbitio est, qui ut corpus alat viresque roboret assumitur. Ad quae confert, si nutritionis tempore solus in ventre contineatur. Nam. antea didicisti, cibos multiplices et praesertim facultate dissimiles in ventre turbationem concitare. ob eam igitur cansum non porrigendum oxymel, nisi cremor concoctus suoriti Qui si coctus fuerit, licet tum nocte tum sequenti die ante sorbitionem sumere. Tempus autem inter sorbitionem oxymelque medium satisfacit, si ptisanae cremor vacuum simul et purum ex ea, quae ab oxymelite facta est, abstersione ventriculum ingrediatur.

XXXII. solo vero potu citra sorbitiones pro victu utentibus propterea hoc uti semper .et perpetuo non idoneum est, maxime quidem propter intestini abrasionem aut exasperationem. Quum enim stereore vacuum sit, magis haec induxerit, quum vastorum adsit vacuatio, postea autem et aqua multa vites prostraverit.

Victus rationem citra ptisanam ex potusulo sibi instituentibus, non per totum morbum idoneum est oxymel epotum, tum quod vehementius intestinum nudum abradat. Nam a ptisana quodam modo inungitur, quum eam sorbuerint et quum corpus nihil a mulsa auxilii acceperit. Mulsae autem auxilium, quod corporibus afferat, in oratione de mussa praedixit.

XXXIII. si tamen opitulari apparuerit ad totum morbum copiosus hujus potionis usus, paucum aceti, quoad salum agnoscatur, assimdendum est. Ita enim. tum quae laedere solet, ea minime laeserit, tum quibus prodesse opus est, his proderit.

Cum sitim; quidem mulsa inferat, sputa autem in bronchiis pulmonis contineantur vel glutinosi:, vel admodum crassa, tunc sole est utendum oxymelitei Neque memoria excidat, dicta haec fuisse de iis, qui sisto potu sine sorbitione utuntur. Si igitur, ut dixi, utendum sit oxymelite, pannum aceti mulsae affundere convenit, ut aceti usu ad auxilium fruatur et fugiat quod ab eo est detrimentum. Sed acetum mulsae commixtum excoquere convenit, nam ita ad nocendum imbecillius est.

XXXIV. Ut autem in summa dicatur, orti ab aceto acores plorocholis magis, quam melancholicis conferunt. Amara namque dissolvuntur et iti pituitam abeunt, dum ab ipsa attolluntur. Nigra vero fermentantur, in sublime attolluatur ac multiplicantur, sursum enim nigra educit acetum.

Picrocholas naturas appellat Hippocrates, quae amarum humorem procreant, qui est bilis flava, quibus idoneum esse ait acetum, quod melancholicis maxime contrarium existit. Nam et bilem nigrum acidam esse contingit, quum jam praeter naturam affecto corpore, exuperaverit, ut quum recte valet, plus quidem praedictae habet qualitatis, non tamen exquisitam ipsam. Caetera contextus manifesta sunt. Docet si quidem in eo, quo pacto. acetum picrocholis, qui in temperamento calido caeteros vincunt, prosit, quum ipsum frigidum sit.

XXXV. Mulieribus autem longe magis quam diris adoelsutur acetum, nam uterum dolore aspicit.

Quod acetum nervos laedere consueverit tum r testatur experientia tum ratiodemonstrat. Nam exungues sunt et quia frigidi; propterea facile- a ^refrigerantibus tenues habentibus partes, afficiuntur medicamentis. I.aeduntur praeterea. etc a caeteris refrigerantibus omnibus, verum substantiae aceti tenuitas in eorum t mergitur profundum, atque in omnes ita penetrat partes; ut ne minimam quidem ex eis illaesam sinat. Sic cette acetum nervosas laedit paries. Uterum autem anatomici, fere omnes nervosum esse dicunt. Atque absque ebrum probatione, quam ex anatomica inspectione fecerunt, poteris et tu de eo ratiocinatione colligere. Nam ad maximam laxatur molem et ad minimam contrahitur; quantus etenim foetus fuerit, ipsum perpetuo circulariter ambit, impleturque spatium omne ab eo, etiamsi parvus suerit, veluti venter a eibis. Sed ventris non magna est ad contiaris permutatio, uteri autem maximae ; plurimum autem dilatari, nervoforum proprium est corporum, non carneforum.

XXXVI. At vero aquae potui acutis in morbis, aliud sane nullum munus habeo, quod ascribam. Neque enim in pleuriticis ac peripneumonicis tusam lenit, neque sputum educit, imo caeteris minus, si quis perpetuo aqua potui utatur. rerum si. inter acetum mulsum et aquam mulsum aquae pauculum sorbeatur, sputum educit propter aualitatis potuum transmutationem, quandam enim intus inundationem advehit. Alias neque sitim sudat, sed exacerbat, biliosus enim naturae bilivsui est et hypochondriis mala, imo pessima ac bilioststima viresque maxime labesuctat, ubi in vacuitatem venerit. Lienem quoque et hepar auget, quum inflammata suerint, sturtuatque ac innatat. Tarde si quidem permeat, quod sub/rigida sit et coctionis expers, neque alvum defecit neque urinas movet. Nonnihil etiam insuper oblaedit, quod natura faecis sit expers. Quod si sane pedibus etiamnum fulgentibus aliquando epota suerit, has omnes noxas multo graviores advehet, ad qualicunque tandem inclinaverit.

Neque incidendi vim aliquam habet aqua, ut acetum, imo neque calida est, ut mel (quod face non calefacit modo, sed detergit inciditque). Tarde igitur jure permeat aqua omnis, difficulter concoquitur atque aegre subducitur, quanquam alias et optima. sit et noxia vacet. Nam quae limosa aut male olens aut falsa anti alternus cujusdam. medicamentosae qualitatis particeps. existit, ea non simpliciter est aqua, fetl cum tali quadam pernixtione medicamenti. ut si mel pravum vel ptisanam vel acetum vel vinum vel aliquid] tale designaveris ; non enim ex illo. genus. totum. culpabis, sed id solum, ad quod convertis mentem. Quum igitur super singulis, de quibus enunciat Hippocrates, sermo de optimis sit, ita et nunc intellige, singula quae dicuntur ad optimam retereos aquam, ea autem purissima est et omni aliena qualitate destituta. Haec igitur quanquam optima sit, multo tempore in ventriculo manet fluctuationesque ipsi plurimum parit, quo fit ut quum biliosus ille ventriculus suerit, corrumpatur et illa. Praeterea et quum ex ventriculo ad jejunum intestinum aegre perveniat, non facile distribuitur neque in hepar, nequa multo magis in renes, thoracem i et pulmonem. Quare neque urinas movere potest, neque sputum educere. Imo neque per totum corpus molitur transpirationes, id namque tenuis substantiae opus est calidaeque, non frigidae .et crassae. Neque praeterea sitim sedat, quod in amplis tum ventris tum intestinorum animalis instrumentis plurimo maneat tempore, neque prorsus imas ipsorum penetret partes, neque ariditatem humectet, Quod autem non alat antea dictum est, proindeque neque facultatem vitalem roborare potest. Atque eae sunt causae, quibus Hippocrates ad aquam mulfam, acetum mulsum et. vinum se .contulit in aegris; ab aqua abstinens. Igitur ob eas causas nunquam ea quis utatur. Utuntur tamen et alii medici, atque etiam Hippocrates, sed hic minus, caeteri magis. Nam quod caeteris male utantur, decepti, ad aquam ipsam vestigium, quae noxam non insignem habet, ut nec facultatem. Sim enim Erasistratus dicebat: validae tum ciborum tum potuum facultates, tempestive quidem absumptae maximum auxilium, intempestive vero maximam laesionem adferunt. Quem autem vitiosum esse dico tum oxymelitis, tum mulsae, tum vini usum, is quidem oritur et ob repenti-nas mutationes, ut ipse ostendit, gignitur et plerumque ob sinceram, quae a medicis fit, permixtionem. Quum igitur feni cuidam aegrotanti quotidie vinum aquosum exhiberem, quidam ex hujusmodi medicis praesens, me vini minimum aquae ipsi instillantem contemplatus, risit aegrumque vinum non bibere, sed duntaxat cernere dixit, non sane -..intelligens mixtionis vini, quod gratia voluptatis datur, ad aquam aliam esse .symmetriam et aliam ejus, quod ad utilitatemt ministratur. Nam vini omnino minimum tanquam vehiculum quoddam, quod ad distributionem aquam trahat, permiscendum est, quo duntaxat aquae tollamus sinceritatem, non autem aquam vinum faciamus. Sanorum autem plerique vinum aqua dilutum suffiunt, in his autem aquam gustu ipso evincere non oportet, sed vinum, in aegrolantibus vero adhuc. magis, ita ut paucum sit vini indicium. Sic. et de oxyuielite i paulo ante dicebat, aquosum laudans, tutius item quispiam aquosa mulsa uteretur. suam sincera nisi ventrem subducere anticipaverit, magis nocebit et potissimum in picrocholis et magnis visceribus praeditis, in quibus et aqua noxia est, quum diutius in bypochondriis morata bilescat. Nam praeter haec omnia, quae habet mala, faecis adhuc expers existens, nullam alvi molitur subdoctionem. Aquam autem in principiis accessionum potam laedere (quod declaravit his vernis.: quodsi pedibus, fulgentibus quis. aliquando biberit, r ea. his omnibus multo magis nocebit) eorum est, quae omnibus et nota et concessa sunt. Quando igitur bini idonea est aqua? Quum potu folo aeger usus fuerit, nondum accepto ptisanae.cremore,- tunc enim in potionum aliarum medio aquam tempesti ve quis assumpserit, ac praesertim quum -siticulosus aeger fuerit, inundationem enim quandam, hoc est.humidi cujusdam copiam, eam facere ait. ldeo inter multam oxymelque parum aquae exhibet, quod iis quae ex.pui debent, conferat ad humectationem. Imo et quum vinum graviter nocet, tum aquam propinat. Quo vero pacto id enunciaturus sit Hippocrates audiamus.

XXXVII. Quum vero in ejusmodi morbis vehementem capitis gravitatem aut mentis laesionem suspicatus sueris, a vino.pe- natus abstinendum est, quo in siatu aqua utendum, aut vinum aquosum omnino siavumque.exhibendum, ac pror.- sus modorum, atque post ipsius potum aquae exiguum superbibendum. sta enim vini vehementia caput ac mentem minus feriet.

Mens tum laedi dicitur, cum aeger febre correptus deliraverit, ac nunc ergo mentis laesionem delirium dicit, in quo vino abstinendum imperat. Eodem modo et in vehementibus capitis doloribus. De utroque antea dictum est. Sed nunc ubi in praedictis symptomatis a rino omnino abstinendum praedixit, consequenter aquosuru flavumque omnino et quod odore careat, dandum alti Aquosum quidem et modorum dare belle dicitur, sed flavum non admodum recipio, nam ad ea aquatum album melius existit. Etiam vero in eam gratiam, quum vinum talibus datum est, superbibendam confestim aquam tutius praecipit. Minus enim, inquit, vini robur, quod vehemens est, caput mentemque feriet; ἄπτοιτο quidem verbo usus sibi ipsi usitato confuetoque, quo ἄψιν mentis .t laesionem, ab hujusmodi verbo, quod ἄψεος .nomine hominibus usitatius est, sese fecisse ostendit. Caput autem mentemque vino laedi ait, quod propter calorem celeriter ad caput feratur ferveutesque in corpore sucum ferat humores. Quia vero caput male afficit, propterea et mentem, nam in capite sapere ipsum situm est exiea animae pars quae ratiocinatur.

XXXVIII. At quibus in morbis aqua potui maxime utendum sit. et quando copiosissima et quando moderata, quando sui- gida et quando calida, partim quidem antea dictum est, partim vero suo tempore dicetur.

Erasistratus quidem in libris de febribus malitiosis satis criminatur Hippocratem, discipulos ipsius prope accufans Apollonium et Dexippum, quos ait cereos cya- thus duodecim in sextantali cotulae cyatho effinxisse, atque unum ex illis vel duos febrientibus admetiri. Verum Hippocrates non hic solum, sed et in antedictis, potionibus omnibus copiosis manifeste uti visus est. Atque nunc in dictione liquido ostendit, inquiens : in quibus autem maxime aqua utendum sit et quando copiosissima. biam valde multa et copiosissima significat. Sed sane satis erat dicere cupidam aliquando dari aquam, sine adjectione κάρτἀ, in proditionem malitiae Erasistrati, qui de Apollonio et Dexippo mentionem facit, nec ullum horum librum ostendere potest, nec Hippocratem ipsum intelligit, aperte dicentem: et quandoque copiosa aqua utendum. Quin etiam et superiore oratione cum oxymelite aquam porrigens, utilem esse ait, quod inundationem quandam pariat, hoc est humiditatis copiam. Scripsit et antea de mulsa et oxymelite aquosis, quod os humectant et urinas cient, non utique cyathum horum porrigens, sed quantitatem insignem, qua et os humectari et urinae cieri et quae pulmonem infestent expui possint. Praeterea et de oxymelite ita. scripsit: Quod si potum hoc et quidem multum per totum morbum profuturum existimaveris, adjiciens hic, multum. De malitia itaque Erasistrati advertas Hippocratem dicta haec sufficiant. Caeterum recordemur Hippocratem, quo modo ante, ita et nunc polliceri te in morbis singulis propriam facturum doctrinam, quum hoc in libro victus instituendi artem non sufficienter conficiat, sed universalia sula in exemplo morbi unius, scilicet pleuritidis, prosequatur.

XXXIX. At de caeteris potibus, qualis est hordeaceus et qui ex herba virente, uva pasta, vinaceis, tritico, enica; myrtis, malo panico et ex aliis parantur, quum horum ali- quo ut;, tempestivum suerit, ..in morbo ipsa scribetur, ubi et de compositis agetur medicamentis. ….

Atque haec oratio habet doctrinae alterius, quae de morbis singulis sit, pollicitationem. Verum liquido. constat aut libros qui de singulorum acutorum morborum curatione ab .Hippocrate scripti sunt non extare; aut prorsus. non scriptos. Hi siquidem, qui nunc circumferuntur, praestantiae Hippocratis non sunt, habent tamen multa, quae mentem ipsius oleant, veluti et quae huic libro adjacent ab eo, qui ale balneis est, sermone. Sed ut dixi, de singulis in horum explicatione commodius disseremus.

XL. Balneum vero plerisque morbis eo utentibus contulerit,. his quidem assidue, his vero minime. Interdum autem eo minus utendum, ob hominum inapparationem, in paucis enim domibus instrumenta parata sunt ac mini- seri, qui ut oportet curent. At nisi quis perbelle lauetur, non mediocrem incurret noxam. Tecto etenim citra sumum opus est et copiosa aqua et foequenti balneo, sed non immoderatius afofo, nist res ita postulao erit.

Balnea hujusmodi temporibus Hippocratis nondum parari videbantur. Nam dicere paucis in domibus parari instrumenta necessaria et reperiri qui rem probe curent opusque praeterea tecto esse non fumoso, copiosa aqua et quaecunque deinceps dixit, quod item in domibus calefiat adhuc intra lebetes aqua, labrisque infundatur, argumentum habet. Quod autem in fine dictionis ait, crebro opus esse balneo, coque non admodum immoderato, nisi res ita postulauerit, si utique memoria non excidat, in sequenti doctrina observabimus. Nam ipse dicet quinam sint, qui immediocri ^aliquando egent balneo, id autem est, quum aeger multa, dum lavatur, perfunditur aqua. Si namque dicere ipse non videatur, nos ipsi non simpliciter quidem, neque ut inciderit, sed cum eorum, quae ab ipso scribuntur, consequentiae observatione pereunctabimus.

XLI. Et magis quidem minime detergendum est. At st detergendum sit, calido ipso ne multo copiosiore quam furi sulcat deterfario medicamento utendum, asuundendaque aqua non pauca et celeriter post persuadenda.

Nullus aeger, quum lavatur, detergendus est, nisi sordeat ac pruritu vexetur. Nam aegroti aqua citra laborem omnem laesionemque prolui debent. Detersio autem purgamentis sit tum mordentibus, tum siccantibus, ac proinde tum viribus tum usui balneorum maxime haec contra-. ria est. Si vero aeger detergi debeat, vel propter sordet. vel propter pruritum, vim medicamenti detergentis uberioris aquae temperatione, injecto quoque oleo, obtundere oportet. Quocirca inquit Hippocrates; ac multo copiostore quam fieri soleat, id est, quam fanis consuetum sit, utendum deterscrio. Non enim substantiam medicamenti detergenti^ in aegris multiplicem accipiendam praecipit, quum non detergendum esse- magis quam leviter purgandum velit, sed deteriorii quantitatem in aegris mnitiplicelo fieri jubet per aquae adauctionem. Ea siquidem ratio detergentia quoque vitare praecipit, non excitante vel sorditie vel pruritu acrlbusque ipsis et sinceris non utendum. Ut autem multitudine aquae admixtae exolvit detergeutis medicamenti acrimoniam, eodem modo totius deteriorii vim exolvit superinfundens statim multam aquam calidam puramque atque deinceps aliam.

XLII. Atque via brevi ad selium opus est, tum ad facilem desuensum tum ascensum. .

Commune id est, sive in balneo hominem laveris, sive in domo aliqua extruxeris pyram et labrum aqua impleveris, quod et nunc in castris fit saepius, quum lavari aliquem deficiente balnei loco oportet. Tum ad sucilem descensum tum ascensum. Prosus enim citra la-. borem aegrum servare jubet, atque ob id folium facilem tum ingressum tum egressum habere voluit. Id proculdubio fiet, si paries, qui aquam continet, neque sublimis, neque angustus fuerit. Maxime autem laudabile et a labore omni alienum est, quod in aquarum sponte nascentium conficitur lavacris, ubi sic folia humilia depressaque prope omnes conficiunt, ut nihil seli pavimento, quod prope est, emineant.

XLIII. Qui lavatur, eum modestum ac tacitum esu. oportet ipsumque nihil agere, sed caeteros tum perfundere tum detergere.

Haec quoque praedictis similiter, ut aeger non laboret, conferunt. Jam vero et aegrotantis quies; ut corpus in balneo tum magis laxetur tum emolliatur est idonea. Nam in motionibus musculi tenduntur, qui minus tum molliuntur tum laxantur.

XLIV. Multa quoque aquae contemperatio paranda est.

Datum est ipsi unico legi verbo, metacerafma i. e. temperatio; potest et intelligi haec, praepositio μετὰ per se et sacrium κέρασμα. Etenim Hippocrates tum in hoc libro tum in alis tonum more per defectum uti praepositione μετὰ vident. Potest vero integre ita legi: multa quoque post haec aquae temperatio paranda. Sive autem quis uno intelligat verbo μετακέρασμα, sive distinguat; pro μετὰ τααα κέρασμα, communis est dictionis utriusque intelligenia. Vult siquidem temperationem parari, eum qui in Uno lotus est perfusurus, quod medici hujus temporis canes efficere consueverunt, quum aegrum laverint. Non enim in solium frigidum ingredi permittunt, sed pro eo tepida perfundunt aqua. Nonnulli labra tota aqua htjusmodi replenti Nam ut corpus tum laxius tum rarius ialida lavatione est redditum; ita rursum quiete paulatiaque contrahere ipsum et degere desiderati Id enim si virium robur confert, ut noh facile homo laedatur, si qua fuluia in ambiente aere fiat ad frigidum permutato. ob id igitur sanitate fruentes a balneo calide sete e frigidam aquam proliciunt. Sed qui aegrotant, con laetum frigidae non sustinent citra laesionem, quapropter frigiditatem calidae mixtione frangimus. Mixtionis autem quantitas invenitur, in primis quidem si nos corporis affectionem inspexerimus, deinde et propram laborantis naturam aetatemque et anni tempestatem et regionem et praesentem ambientis statum. Melius artem facient qui.a calido balneo tepidas non minus tritor generum aquas inter se differentes parabunt, ut primi quidem admodum tepida sit, secunda vero priore minus tpida et tertia adhuc quae magis ad frigidum declinet. ale autem quidpiam velle visus est Hippocrates, quum imperat multam temperationem parari. Non enim quod aratur, id simpliciter modo multum, verum et multiforme iste est . melius, ut paulatim a, calido ad frigidum procedatis, cum subitam ad contrarium mutationem aeger non fera.

XLV. celeresque perfusiones sumendae.

Celeres referre oportet non ad eam totum quae in pertusione fit actionem, verum et ad illud quod actiones interjacet spatium, ut primam inter perfusionem secundamque. parum sit intervalli. Quod si quis proprie nominaverit, non celeres, sed seequentes faciendas esse perfusiones dixerit. Quanquam apud veteres usus horum nominum faequentis ac celeris confundatur, nam aliquando frequentes actiones celeres vocant.

XLVI. Ac spongiis pro strigili utendum est.

Neque strigilibus in aegris, neque sane spongia medici hujusce temporis utuntur, sed a balneo eos linteo contegunt, alii vestibus, ac potissimum interpolis, ut plurimum fudent, obvolvunt. Sed non semper aegrum a halneo copiuse sudare convenit. Nam saepe laborantem ad balneum non vacuandi corporis gratia ducimus, sed prorsus contrariam ob rationem, ut. scilicet humectatur totum madescatque, quod immoderatius exaruit. In talibus 1gitur neque intus in balneo sunt expectandi sudores multi, sed quam citissime. labri aquam ingredi et postea balneo egressos detergere expedit.

XLVII. Neque valde siccum corpus inungendum.

oratio haec succedit quidem huic: Ac spongiis pro strigili utendum. Sed qui sermonis proprietatem contemplatus fuerit, is de unctionis in balneo usu intelliget, ne quid eorum quae de necessitate dicenda sunt praetermissum esse videatur. Nam ubi post balneum spongia aquam detersit Hippocrates, non constat quidem si corpus unxerit, :ed liquet aegri corpus, quum humidum existit, non perungendum esse, misi quis dixerit quod hoc ipsum oleum, quod cum aqua est, detergeat. Est igitur utile ut de unctionis in balneo alu discutiatur, sed necessaria magis est super unctionis in balneo tempore. discussio, si oleum pertundere conveniat, ubi qui lavatur sudaverit, vel quum siccus adhuc est, confestim ubi feie exuerit et priusquam sudaverit, vel horum neutrum fuerit, sed ubi humescere coeperit. Sane quicunque eorum meminit, quae de olei facultate in simplicium medicamentorum tractatione dicuntur, is exacte novit optimum esse olei usus in iis qui lavantur tempus, quod tertio dicitur loco, novitque quod calefactum corpori exhibere con veniat. Nam id corpus mollius reddit laxiusque, quum frigidum suo contactu non finium horum neutrum efficere natum sit, sed et eos qui lavantur, horrentes reddat.

XLVIII. Caput spongia detersum, quoad. maxime fieri poterit, resiccari oportet.

Quod in balneo caput accurate resiccandum sit, ut ne minimum quidem supersit humiditatis, manifestum est, nam quicquid relinquitur, refrigerare consuevit. Non tamen a spongia id ut fiat effici potest, nisi statim ab luitio post temperationis usum. Capitis autem aquam linteo resiccare est melius.

XLIX. Neque caput, neque extrema, neque reliquum corpus resutgerari.

Id dixisse per. te vel leonium parum esse mihi videtur; quod enim pars nulla omnino nuda esse debeat, cum a balneo aquam .eorum qui lavantur reticeant, constat omnibus, nam quae ita denudantur partes, cito eas refrigerari omnes sciunt.

L. Ac neque eum qui recens sorbitionem accepit, neque eum qui recens potum sumpsit, lavare oportet.

Non in aegris modo, verum etiam sanis, nullus statim a cibi vel potus sumptione lavandus est Nam qui biberunt, his caput repletur, qui vero cibum sumpserunt, his non susum caput, verum et corpus totum, alimentum ad sic priusquam concoctum suerit, trahens.

LI. Neque statim a balneo sorbere, neque bibere.

Sedata quae. ex balneo. est. turbatione tum edere tum bibere melius est, quemadmodum et sedata ea, quae ab exercitatione oritur. Nam cibum protinus vel potum tumere caput replet devoratumque interdum superfluitate facit.

LII. Enimvero magna pars aegrotanti tribuenda est, st is quum sanitate feneretur, balneo valde oblectatus suerit et lanari consueverit. Etenim tales magis appetunt lotique iuvantur illotique laeduntur.

Haec per totum fere horum commentariorum secundum demonstrata sunt, ubi dictiones exposuimus, in quibus plurimum consuetudinum facultates enarravit.

LIII. fn totum autem peripneumoniis magis quam febribus ardentibus idoneum est. Etenim lateris, pectoris as dorsi dolorem balneum lenit, sputum maturat, ac educit, sacilem spirationem reddit, lassitudines tollit quum articulos et cutis supetsiciem emolliat, sed et urinas ciet, capitis gravitatem solvit et nares humectat. Tot igitur balneo acisont bona, quibus omnibus opus est; sin vero apparatus penuria aliqua in uno vel pluribus suerit, periculum est ne magis laedat balneum quam prosa. Eorum enim unumquodque nisi a ministris prout oporteat apparatum suerit, magnam laesionem advehit.

Quare peripneumonias magis quam febres ardentes juvet balneum ipse his verbis declarat : Etenim balneum lateris, pectoris ac dorsi dolorem lenit, sputum maturat educitque et spiritum facilem reddit. Ob haec enim omnia peripneumonicis maximo est praesidio. Sanantur siquidem qui contenta in pulmonibus sputa expuunt. Pleuritici quoque ob dolorum mitigationem magnopere juvantur. Quapropter duorum alterum, aut ita scribenduin : peripneumoniae autem et pleuriudi magis quam ardenti febri. confert, vel in peripneumonla plenritidem subaudire oportet. Namque pleuritis dolorem in latere habet, tperipneumonia non habet. Quum .autem peripneumoniis magis quam ardentibus febribus conferre balneum inquit, docet quoque causo laborantibus quibusdam auxilio esse. Verum oratio haec distinctionem expostulat, quam nondum efficere possumus, quia: tempus quo lavari aegrotantes velit, neu definierit. Ubi autem sequenti dictione enarrantem Hippoeralem quosnam haudquaquam lavare velit intellexerimus, ad balnei tempus ita pervealemus.

LIV. At quibus alvus in morbis plus aequo liquidior est, eis balneum minime opportunum .est, imo neque iis quibus magis quam deceat astricta est, neque prius saluta. sed neque viribus oblaesus lavare oportet, neque ciborum /astidio aut vomitu iactatos, neque biliosa eructantes, neque quibus sanguis e naribus prosiuit, nisi parcius quam occasio postulet fluxerit (occasiones autem nosti), si vero pardus quam pro occasione stuat, lavare conven it, sive universum corpus in caeteris, sive caput salum severit. si igitur apparatus idonei suerint aegerque feliciter balneum suscepturus sit, quotidie lavare oportet.

Quibus uberiora per ventrem subducuntur, ea bala neum sistit, ad corpus universum revellens, atque Eae occasione laedit. Quod autem qui nullo modo dejecerunt, eos vetustam faecem evacuasse melius sit nemo ignorat, quemadmodum neque quod infirmos, hoc est viribus resolutos, balneum amplius evertat. Sed et cibum fastidientes et vomiturientes non lavandos esse pronunciat. Hos enim viribus ita defici metus. est, ut succedat ea quae stomachica appellatur syncope. Succedunt his, quibus os ventriculi bile redundat, quos nota indicavit, inquiens: neque biliosa eructantes. Pari modo neque eos lavare convenit, quibus profluit abunde e naribus sanguis, nam si minus fluxerit, ipsius lavare consentaneum est. Hi autem sunt qui etiam largo indigent balneo, ob sanguinis qui in capite est vehementiorem motum. Consimiliter lavabimus, si sanguis nullo pacto erumpat et erumpere debeat. Ex admotione autem sermonis, sive universum corpus in caeteris, sive caput salum severit, clarius adhuc significavit, quod saepe in domo calefacta aegium absque labro collocent et caput duntaxat citra reliquas corporis partes calida pertundunt aqua.

LV. Quos autem balneum oblectat, eos etiamsi bis die laveris, nihil aberraveris.

Qui Victori Romano principi librum de rictus ratione Hippocratis tradidit medicus, is tum hanc dictionem tum alias quasdam mutilatas in- libro scripsit, sicuti et illam in qua dicit: non destituentur sorbitione primi dies. Praeterea: et bis die cibum sumere afueris bis dare apor- tet. Verum utriusque barum dictionum dimidiam partem subtraxit, sed praesentis quidem nihil detraxit, tempus vero non adjecit. Ubi quos balneum oblectat, eos intelligit, qui cum sani sunt, lavari gaudent, atque ob id faepiud lavantur. Hi enim quum lavantur, eum accipiunt, qui ex consuetudine est, scopum. In sequentibus autem ab Hippocrate tempus, quo aegros lavari imperat, audiamus.

LVI. Tota vero ptisana utentibus multo magis uti balneo licet, quam salo cremore utentibus, licet autem et his interdum, minime vero salo potu utentibus.

Tempus, quo lavandum sit, hac in oratione patefecit, quod si ab initio pronunciasset, multa sane, quae loco medio dicta sunt, non obscura essenti Ptifanam sane totam porrigit iis qui probe habent, solum vero cremorem iis, qui deterius degunt. Verumiis, qui periculosius aut acutius laborant, potus fotos. Quod autem toto in hoc commentario de thoracis pulmonisque affectibus egerit, plurima quidem exempli vice in his morborum partibus et praesertim pleuritidis universalia praecipieus, saepius est demonstratum. Expositum quoque est quod coctis morbis ptisana uti velit. Ego igitur tempore etiam balneum sine periculo conciliatur, ut quod ad sputorum, quae in thorace et pulmone continentur, expurgationem maxime conferat. Qui igitur ita habent, quum et ea quae ex consuetudine est, accesserit indicatio, bis lavationem duplicare nihil prohibet. Ait praeterea balneam minimum juvare eos, qui stilo utuntur potu, ubi ἥκιστα minimum significat et non, ut quidam ajunt, nullo pacto. Nam inferens inquit.

LVII. Sunt autem et ex iis, quibus uti licet. Ex praescriptis vero conjiciendum est, tum. quibus in singulis victus modis profuturum sit balneum, tum quibus minime. Quibus namque aliquid eorum maxime deest, quae balneum bonum e/stciunt et balneo conferunt, lavare non oportet. Quibus vero nihil horum deest et adsunt ipsis signa in quibus lavari conducit, lavare oportet.

Non adjecit autem, quando ii balneo uti possint. Sed nos qui sententiam ipsius sequimur dicemus. Potu solo ait Hippocrates acute laborantes, quum eorum vires ad morbi usque vigorem, qui interdum cum ipsis coctione existit, veluti lo morbis thoracis pulmonisque, suffecturas speraverit. Coctis. si quidem qui affectum procreant hnmoribus, confestim exornabunt. Quod si qualia oportet expuere coeperint, in neutro adhuc modorum, neque in affectu neque in symptomatis, morbus augebitur. Nam saepius affectio ipsa qua laborant mitior quidem existit, sed symptomata augentur, quemadmodum in phlegmone obfessis partibus, ut ipse inquit: circa puris generationem magis quam a generatione dolores et sebres oboriuntur. Saepius autem mutuis exultant incrementis decrementisque symptomatum magnitudines et ea quae affectionis esu fitque id in iis phlegmonis, in quibus procreatum pus effluxum habet, ut in vulneribus quibusdam fieri consuevit et in peri pneumon iis et pleuritidlbus. Possunt ergo in his morbis et aegroti solis potibus pro victu utentes, non inutiliter balneis uti, quandoquidem dolorem ipsorum balneum mitigare ait et tpula maturare. Sed sime vacuato prius corpore id factitandum. Sciverisque in universum de balneorum facultatibus, quod si non antea vacuato corpore admoveantur, partibus affectis fluxionem pariant. Vacuato autem. si adhibeantur, coctionem juvent, nimirum corpore toto ante vacuato adhibita, advacuatoriam .obtinent facultatem. Quo fit ut ex febre ardente laborantibus iis tantum opitulentur; qui sine tumore phlegmonode vel eryfipelatode laborant, fervente in ipsis per totum corpus bile. Quod si coctionis ligna habuerint, his multo magis conferent. Verum si ardens febris ob fassam pituitam putrescentem oriatur, maxime contrarium illis esse balneum ferre oportet. Neque enim pituitosus humor, ut biliosus, per cutim evacuatur, propterea quod tum crassius tum glutinosus est, neque extinguitur, longa egens concoctione.

Memini Hippocratis per initia explicationis hujus libri Cnidios medicos alloquentis-: quae autem medicum ante animadvertisse, aegro non reserante, oportet, plurima horum dimisse sunt. Haec siquidem qui Hippocratem dogmaticum esse pulant, locos affectos esse dixerunt et affectiones ipsorum et causas. Sed qui empiricum esse existimant, anni tempora esse, regiones, aetates, consuetudines et ambientis nos aeris conditiones affirmaverunt. Ego vero et haec quidem omnia, tum quae a medicis dogmaticis, tum quae ab empiricis dicuntur, utilia esse non ignoro. Verum scopos mullos hoc in libro recensens Hippocrates, ad quos quis respiciens vietus formam invenire possit, nullius eorum, quae dicta sunt, praeterquam consuetudinis, mentionem fecit. Sed sane nonnulla, quae reminiscentiam exigunt, proposuit. Atque propterea sermonem sum remoratus, ut hac concisa interpretatione eos, qui totum legerunt librum, habeam sermonis hujus per intelligentiam affectatores. Unus sane et praecipuus scopns, tanquam in exemplo morbi pleuritidis, talis in dictione enarratur. si quidem siccior suerit moibus, quam ut quispiam putaveris, non multum dare oportet, sed ante scribtionem vel. mulsum vel vinum, utrum magis auxiliaturum putaverit, propinare convenis Post haec -deinceps ait: at si os madeicat et quae a pulmone expuuntur, talia sint, qualia esse oportet, sorbitionis quantitatem, ut dicam summatim, augere convenit. Verum tum haec tum quae serie con-sinuata dicuntur, .non sunt a Cnidiis medicis definita. Sed et post haec morbi coctionem animadvertendam esse ait. Atque hic: scopus totius propemodum est Hippocrati speciei vietus rationis et earum quae in ea particulariter fiunt permutationum. Sed et alias deinceps apponit ejusmodi definitiones. Quibus enim cibus inclusus est, si quis non vacuam eo sorbitionem dederit, dolorem, si adejt, adaugebit, et si non adest; protinus inducet. Et rursus deinceps: Praeterea si lateris dolor adsiduus sit calis. disque sumentis non remittatur sputumque non procedat, sed incoctile agglutinetur, nisi quis dolorem vel alni subductione, vel secta vena pro utriusuis signtsicatione solverit, ptisanam autem ita effectis dederit, praecipitem eos aget in mortem. suest haec ructus et definiens ait: si nuper pasto cuipiam et alno nondum exonerata sobrii vel cum dolore vel sine dolore inceperit, a sorbitione taniisper est temperandum, donec cibum ad imam intestini partem descendisse consectum sit. Tumrursus :. si nuper cis bato cibus prior non descenderit viresque validae fuerint et statuerit aetas, subluere oportet, si vero imbecillior suertl, balneo est utendum, nisi alvus sua sponte probe dessecerit. Adjecit ergo in hac dictione eum, qui a viribus est scopum, quemadmodum in sequentibus. saepenumero et id considerari praecipiens, quae causa et affectio sit, quae vires prosternat, ubi et. haec a medicis ignorari adjecit. Praeterea adfecit, iis qui dolorem ad hypochondrium prorepentem habent, per talia medicamenta auxilio esse purgationem, caeteris autem, quibus dolor vel gravitas ad brachium vel pectus extenditur, venae sectionem. Haec igitur et caetera hujusmodi, quaeque de consuetudine dieta sunt, a Cnidiis medicis omnino sunt praetermissa mtiltoque magis naturae et corporum .temperamenta ; de quibus. saepenumero in hoc libro egit; hos picrocholos appellans, alios melancholicos. His vero scopis iubaereus, tum de ea quae in sanis fit victus mutatione donuit, quomodo emendanda sit, tum de ea quae in aegris. Praeterea et in eo quem de vino, aqua mulsa, oxymelite et aqua facit sermone scopes recensuit eosdem. Meminit quoque et coctionis morbi saepius, non parvum scopum. universae victus rationis earumque quae in ipsa fiunt mutationum hunc faciens. Pari modo et de morbi vigore quiddam dixit et ad hunc respiciens, non tanquam ad abjectissimum in rictus ratione scopum alimoniam ministrati cuncta haec et ejusmodi caetera a Cnidiis medicis praetermissa sunt, quae medicum ante animadvertisse, non dicente aegro, oportet.

HIPPOCRATES DE ACUTORUM MORBORUM VICTU LIBER ET CALENI COMMENTARIUS IV.

Prooemium. Quae in libro de victus ratione post eum, qui de balneis, sermonem enarrata sunt, jure optimo non pauci medicorum Hippocratis non esse conjecerunt. Etenim a superioribus et vi interpretationis et theorematum integritate longe discedunt. Neque tamen praeter rationem impulsi sunt, qui et Hippocratis haec esse existimarunt. Nam eorum quae scripta sunt sementia institutum illius adeo redolet, ut discipulum ejus aliquem scripsisse suspicio sit. Imo et ex his multa dictionem cum sententiari ta inculpamur habent, ut rursum ea ab ipso Hippocrate scripta esse suspicandum sit, qui librum componere meditabatur, in quo singulorum acutorum morborum curationem doceret, ut in libro de victus ratione in morbis acutis promiserat. Praeterea et alias in praesenti libro reperies dictiones, quae Hippocrate ita indignae sunt, ut legitimis ascriptas esse suspicari te oporteat. Quemadmodum et in. aphorismis nonnulli hujuscemodi visi sint partibus libri ultimis adjecti. Qui enim interserunt, quia multis in memoria sunt primae librorum partes, ultimis ascribunt. Id fene ipsum et in libro de cepitis vulneribus factum esse ridetur et in secundo de morbis epidemicis. Sed et eodem modo in eo qui nunc nobis proponitur libro reperimus, quae interfieruntur, atque adhuc magis partibus ultimis. Quum igitur quatuor, ut quispiam dixerit, in eo reperiantur Species, una quidem, quae tum dictione tum sententia Hippocrate digna sit, altera autem quae alterutro solum, vel dictione vel sententia,; nonnullae vero quae horum neutro, in singulis earum, quae ad expositionem nobis expromentur, dictionibus id ipsum declarabimus.

I. At sebris ardens sit, quum resiccatae venulae tempore aestivo acres et biliosus roboras ad se attraxerint.

Aestivum tempus dixit calidum et siccum, sive in fine veris fuerit sive principio. aestatis sive medio vel extremo sive per autumni exordia fit. Quod autem aeris nos ambientis temperamentum affectionem corporis fecum commutet, siccum quidem ad sicciorem, humidum vero ad humidiorem, in .commentariis Epidemlorum demonstratum est. Demonstratum est quoque quod commoderutum anni tempus naturale confervet temperamentum, caeteris nimirum quae in universa victus lege agunt homices eodem modo se habentibus. Demonstratum praeterea et corpus a naturali commoderatoque statu decefstrm, quatenus id decessit ac commutatum est, eatenus peculiari egere auxilio, ut arefactum humectatione, httmeetatum exiccatione, calefactum refrigeratione et refrigeratum calefactione. Quum igitur ob aliquam rerum, quarum exempla adducit ipsis, circumstantiam, venulas aliquas qualibet in parte corporis exiccari contigerit, a vicinis partibus hae trahunt humiditates. Si ergo quae ad arefactas venas feruntur humiditates, - ut consistentia humidam naturam, ita et facullatem humectantem habuerint, pars quod secundum naturam est temperamentum recipit. Verum si humiditas qualitateacris fuerit et facultate siccatoria, corpus incenditur; ut si quis nostrum siticulosus effectus copiose biberit aut vinum aqua marina dilutum purum vel aquam salsam. Scio equidem me aliquando ex aestivo itinere siticulosum redditum bibisse vini veteris paulo meracioris calicem unum, atque ex eo sitim magis auxisse, non placasse. Ut igitur nos, quanquam ratione quae appetitum moderetur praediti, interdum quidem negligentius, interdum vero et incontinentius, atque etiam quum in promptu melius non sit, ad potum aliquem salsum et acrem pervenire cogimur, sic et venarum facultas attractrix perpetuo vicinis e partibus humiditatem attrahit, substantiam ipsius; qualis sit, minime discernens. Rationem etenim non habet, qua quid ex meliori scrutari possit, sed ut pueri ac pecora ad casu oblatum humidum cum sitiunt irruunt, hoc pacto et illa. Si ergo in una quadam corporis parte affectio ea fiat, in ea solum erysipelatodes affectus aliquis erit. Vetum si venae tutius corporis supra modum exiceatae catidas carnosis e partibus humiditates attraxerint, in toto corpore fiet eaufodes affectus. Cautus vero proprie vocatus non tantum caliditatis, quae per totum fit corpus, praestat vehementia, verum etiam et siti. Nam ficis in eo vehemens est et inexplebilis. Deest ergo praetenti dictioni de causi generatione sermo de partibus, quem nos nuper adjecimus. Nam in una corporis parte, quaeeunque illa sit, interdum cautus gignitur, interdum et toto in corpore. Verum quum in toto fit corpore, sitim omnino parit; quum vero in una parte, nou de necessitate, nisi pars ipsis sitim pariat. Omnium autem primum et maxime id facit os ventriculi, deinde ventriculus, atque ab eo stomachus-, post pulmo, ac deinceps jejunum intestinum. Utrum igitur ita tantummodo fit cautus; ut dixit, quum acres et biliosos laboras ad te traxerint venulae? An et carne id ipsum patiente erit cautus, sive in parte una, sive toto in corpore pati eam contigerit? ostesidimus etenim, eam facultatem habere eorum quibus indiget ale tractricem. Praeterea et fieri potest, ut modo altero similis affectio fiat. Modum alterum dico, quum ex validioribus partibus ad imbecilliorem aliquam mittantur excrementa. Nam ut partibus singulis attractrix inest facultas, sic et expultricem inesse declaratum est. Fieri ergo potest, interdum quidem ex parte una, interdum vero et e pluribus, acres et biliosus ichores expulsos ad dictas fundi partes, quae scilicet imbecilliores sunt. Quod autem ichoras tenues humiditates appellet liquido constat.

II. Ac febris multa detinet, corpusque quemadmodum ab oscearia latitudine aspectum laborat doletque.

Febris ergo multa detinet propter naturam ichorum, quos acres et biliosus ait. Nam his superveniunt febres vehementissimae, hoc est quae multam et acerrimam habent caliditatem, quemadmodum quae minorem et minus acrem habent pituitosos sequuntur humores. Laborat autem corpus totum lassitudine ulcerosa propter ichorum acrimoniam. Sed de lassitudinum omnium differentiis absolute in libris de tuenda sanitate tractatum est.

III. Pit plerumque tum ex longo itinere, tum longa siti, quum arefactae venulae acres calidasque fluxiones ad su attraxerint.

Tum in principio dictum est, tunc rursum nunc adjecit, arefactae, procatarcticas appellatas causas tanquam exemplo manifestans. Enimvero calidae omnes et siccae causas procreare possunt. Scio equidem nonnullos ob liberalem vini aqua marina diluti potionem, causo fuisse correptos, veluti et alios ob salsamentorum salfarumque carnium, atque aliorum quorundam salsorum esum immoderasum. Alius ex ambulatione et aestu veniens primum quidem lavit se, deinde domum perductus vini mixti plus bibit coepit que protinus affici causo. Alius autem ob vetrementem excandescentiam et alius ob vigilias causam incurrerunt.

IV. Eit cero lingua aspera et sicca valdeque nigra partiumque ventris morsu dolet, defectiones tum liquidae tum pallidae sount, feris adest vehemens et vigiliae, atque interdum mentis alienationes^

Quae ardentes febres comitantur, hac oratione percurrit, quae et assidentia Vocant. Sunt autem haec lingua sicca, aspera et nigra, ventris morsus, dejectiones patlidae, vehemens sitis et vigiliae, interdum vero et delirium. Lingua sane sit arida, quod tota corporis affectio sicca sit et calida sebrisque ipsa talis. Partium autem ventris morsus propter ludiorum illuc confluentium acrimuniam oritur. Dejectiones autem pro humoris redundantiae At liquidas ipsas dixit, nullo pacto concoctus exprimens, coctio enim omnia cogit incrassatque. Ita vero affectis vigilare ob siccitatem accidit. Nam humiditatem immoderatam cataphoras, multam vero siccitatem vigilias procreare demonstratum est. Accedit quoque et ab aliis symptomatis fatigatio, quae causa est vigiliarum. Delirium autem fieri scivimus ob eam quae ad caput recurrit bilem et ob temperamenti caliditatem siccitatemque. Quod autem, quum quis bilem simpliciter dixerit, amara significetur antea enunciatum est, quod item bilem eandem et pallidam et flavam appellent. Ut ergo nihil ad cautum biliosum spectantium praetermissum est, nili quod non solum fiat per attractionem, sed et per effluvium ichorum, sic inordinate scripta quaedam sunt. Nam ex iis quae dicta sunt, quaedam sunt symptomata pathognomonica causam indicantia, alia Vero assidentia. Verum quae causus ipsos procreant, alia quidem antecedentia, alia vero primitiva a medicis appellantur. Omnium autem, quae dixi, antecedentium symptomatum potes tibi, ut lubet, catalogum facere. Sed qui librum hunc scripsit, ab antecedentibus fecit exordium (venulas etenim exiccare antecedens causa est). Deinceps autem, quum evidentia, ut ambulationem longam et sitim dicere debuit, non ea dixit, sed ex pathognomonicis aliquod, ut febrem vehementem. Debuit et hic sitim vehementem adjicere, quam postea simul cum aliis assidentibus vocatis symptomatis dixit, quorum quaedam aliquando, alia perpetuo febribus ardentibus insunt. Id vero et ipse ostendit, inquiens: interdum autem et mentis alienatio. Nam interdum perpetuo opponitur. Ego autem dico et ventrem morderi et biliosa dejicere, non esse ex iis quae perpetuo febribus ardentibus insunt. Nam ob morbi magnitudinem et acriuta ichorum ad interna impetum, propterea haec in ventre ac hepate causi veluti sedem habentibus accidunt. Verum in pulmone causo sedem habentibus haec non admodum contingunt, sed quae de lingua dicuntur ac deliriis magis. Sed et difficulter hi spirant ea quae denso et magno spiritu est spirandi difficultate, estlantque contineuter os aperientes igneique spiritus effusione levantur. Verum totam spirandi difficultatem praetermisit, quam in prognostico dictam ostendimus. At inordinate symptomata linguae recensuit. Nam debuit primum siccam dixisse, deinde asperam. Nam ob immoderatam siccitatem linguam asperam fieri contingit, ut si aspera sit, omnino et sicca existat. Quod autem ob caliditatem immoderatam nigrescat, ut iis quibus cutis sole usta sit, jam ante didicimus.

V. Huic tum aquam tum mulsum coctam aquosum, quantum desideret, potui dato.

Liber hic, etsi Hippocratis opus non est, antiquus tamen est, ut qui legitimo operi jam Erasistrati temporibus adjectus fuerit. Quapropter mirandum, quomodo Fsrasistratus calices cereos in Apollonium et Dexippum retorsisse ausus sit. Nam qui haec scripsit, mentem Hippocratis Erasistrato melius intelligens, causo laborantibus, quautum placet, bibere concedit, demonstraVique et in legitima voluminis hujus parte ita sentire Hsppocratem. Sed de Erasistrati malitia satis haec sint. Sed jam scrutemur quae in oratione dicuntur. Praecipit siquidem neque aquam solam, neque mulsam solam iis pro victu propinandam, qui causo laborant. Scis etenim aquam, quod natura frigida sit, tarde permeare et quassi plurimo tempore in hypochondriis manentem corrumpi in acutis febribus, mel autem facile lutescere. Ob id mulsam aquosam dari jubet, ut aqua, nulla in superiore ventre saeta mora, a mixto melle ad distributionem trahatur; ob eas causas et coctam ipsam exhibet, nam haec quam cruda sitim magis arcet et flatu magis vacat urinasque magis ciet, ut quae cruda est, dejectionem. Minus enim acris, quae cocta est, non solum quod in coctura conficiatur, verum et quod spumosum ipsius omne tollatur, quoniam quod acre et flatuosum existit, in mellis est substantia, cocta autem tum morsu caret tum flatu vacat distribuiturque melius quam per intestina descendat, quo fit ut eam ob causam magis alat quam cruda. Caeterum qui ita laborant, citra ptisanae cremorem mulsa nutriendi sunt. Sed quod in acutissimis morbis solos exhibere potus oporteat in libri hujus non spuria parte est praedictum. Haecque omnia quae ad praesentis orationis expositionem pertinent iis qui et ante legerunt et meminerunt eas, quae in illis factae sunt, expositiones, ad hunc modum et dicta sunt et dicentur.

VI. Quod st os amarum suerit, vomere confert et alvum subluere.

Bilis amaror amarum os reddit. Nam communis unaque est tunica tum quae alvi interna est tum omnis quae os sublinit. Ratione ergo libri auctor bilem tum per vomitum tum per clysterem evacuat.

VII. Verum st ad haec non sulcatur, cocto asinino lacte purgato.

Quod omnino quidem eam, quae in alvo est, bilem vacuare imperet, timeat autem purgantia medicamenta, quod et acria et calida prorsus existant, ob id ad lac asinae divertit, ut quod nullam, ut non aliud ullum, habeat acrimoniam, sed prae omnibus unum humiditate exuperet, atque ob id solum ventrem subeat. Praecoquit autem ipsum ob flatus. Sed sane solo uti sero poteris per oxymel ipsum, ubi lac ante coxeris,^ separans, vas aeneum frigida plenum aqua continenter in lac demittens, nam et haec si probe fiat demissio, serum a caseo separat.

VIII. Salsum autem nihil, neque acre exhibendum, non enim aeger sufferet.

Salsus succus qualis sit ex sale apparet. De acris autem tum substantia tum facultate dictum est in quarto simplicium medicamentorum. Piper siquidem, sinapi, pyrethrum, et quaecunque sunt facultatibus calida, acria gustantibus apparent. Quo fit ut tum acria tum salsa tanquam cautum augentia vitare jubeat. Haec autem acribus magis siccant, quanquam illis non similiter, sed minus calefaciunt.

IX. sorbitionem cero, quoad extra crisas fuerit, ne dato.

Sermonem, quod robustas esse vires subaudiendum sit, intellige. Nam ita ipse Hippocrates doctrinam facit, quae singulis in scopis praecipiuntur scribens, atque ita deinceps semel dicens, comparare inter se, quae demonstrata sunt, consideratis ipsorum Viribus, oportere. Quod vero sorbitio ante crisin danda non sit, si vires sufficiant, in prima hujus libri legitima parte demonstratum est.

X. .Et st sanguis e naribus fluxerit, solvitur affectio, atque st sudores supervenerint judicatorii legitimi cum urinis albis crasusque et laevibus sedimentis.

in acutis febribus, quod ex sanguine fervet, ad caput fertur. Quum igitur ruptis venis natura id ipsum una cum acervatis vaporibus effuderit, caeteris promptius dominatur. Eadem ratione et quum per sudores ichoras ferventes expulerit, morbum sanat, quum morbo jam cocto supervenerint; Nam -de re hujusmodi jam saepius in aliis quibusdam explicantibus commeo lartis dictum est, atque in libris de judicationibus. Ut igitur in prima libri hujus parte, quam omnes legitimam fatentur, eum qui a morbi coctione est, inopum, ut ad victus rationem commodissimum accepit, sic et nunc ad praedictionem. Non scripsit quidem ipsum coctionis nomen, sed certissimum ipsius signum in urinis scripsit. optima igitur urina est quae tum album tum laeve sedimentum habet, ut in prognostico demonstratum est. Non tamen ad spem salutis semper apparere expostulatus, sed satis tibi saepenumero fuerit, si enaeorema naturali tum colore tum consistentia commodum videris. Etiam his ita habentibus in interpretatione exuberavit dictio, nam ob dictas minas conflet et sudores criticos esse, quapropter et frustra adjectum. Legitimi praeterea non proprie in ipsis dicitur. Nam secundum. morborum ideas talem inferre consuererunt appellationem cum alii medicorum probatissimi, tum Hippocrates ipse.

XI. Ac si abscessus aliquis obortus suerit.

Rarissimum est, per abscessum judicari cautum, atque adhuc magis, si citra partis corporis admotionem explicationem quis fecerit. Nam parotidibus caustos quosdam fero judicatos, sed non legitimos. Id autem paulo post condisces- post expositionem.

XII. sin vero absque his solutus sueris causas, reversio morbi rursum erit, aut coxae aut crurum dolor accidet .expuetque .crasse, si sanus futurus sii.

Ubi de sanguinis eruptione sudoreque egit, si absque his canius desierit, suspectam ait lesse solutionem, nam paulo. post revertetur. Erit siquidem, ait, in recidiva crurum dolor vel coxae spuetque crasse. Nam quod sue. dicandus sanguinis eruptione vel sudore vel abscessu opus habeat, potest quis arbitrari recte dictum esse.; si dictis adjecerit, quae curationi intendens ipsis scripsit, vomere scilicet praeripiens atque alvum subducere potumque aquam et mulsam aquosam coctam comministrans. Quare si cum his quidem .ec sanguinis eruptionem et sudores et abscessum, cautum solyere quis dixerit, alias autem solati non posse, sermonem fortasse consentaneum dicere videbitur. Consentaneum autem .dico, quasi mediocriter vera loquentem, atque priore magis, non tamen inculpatum prorsus. Non enim .verus est formo. Nam quod in aphorismis dicitur, caese laborantia rigor successerit, oboritur salutio, verissimum existit. Rigorem autem hunc de necessitate sequitur interdum quidem findor solus, interdum vero et biliosorum vomitus solus, atque interdum dejectio fala, sed plerunque ex dictis tribus .duo fiunt et rursum quandoque tria. Nam horum duorum necesse est alterum in cauto- fieri, si perfecte fulvi debeat. Nam bilicii humores vel perfecti recitabuntur vel extinguentur. Praetermissa itaque videbitur praecipua caviorum sanatio, frigidae potus; quo causes nos perpetuo curavimus, nullo ex his moriente, cui frigidam propinavimus in tempore opportuno, cujus expositionem priore quidem libri hujus parte paucis percurrimus, at in caeteris tum commentariis tum operibus fusius. Sed forte quispiam me asserere putabit, nullum ex iis qui causo laborant moriturum, qui aquam tempestive biberit, quanquam- id ipse non asserui, sed quod omnibus quibus propinavi, quum adeo multi extiterint, ut numeri non meminerim, succefsit auxilium et salus. Hoc autem idem non -est, ut si diceres, causo laborantes omnino, si frigidam aquam hiherint, servandos. Nam qui perniciose ac mortifere assiciuntur, eos neque per aliud quippiam, neque per aquam servari est possibile, quibus neque ministrare sum conatus. Quod autem in fine dictionis narratur: expuetque erasa, si sanus est futurus, in bis tantum causis observare debes, qui affecto pulmone oriuntur.

XIII. Causi genus aliud. Alvus subducitur, siti scatet, lingua aspera, sicca, suise.

Veteres Graecos reperio nomen generis interdum inter aequivoce dicta usurpare, quae unum quidem habent significatum, sed ex ipsius divisione ad plures deducuntur differentias. In quo saepe dicere consuevimus genericas rei hujus differentias esse vel duas vel tres vel quatuor vel quotquot esse possunt. Sed quum et homonyma duplicis sint, aliqua quidem nequaquam inter se communicantia, ut quum canem dicimus tum terrestrem tum mavinum, alia vero, quae cum univocis aliquatenus communia existant, quum ab uno factam appellationem ha.bqerin.t,. quo tandem referantur considerandum, ut dictum est, duo cautorum genera. Id vero exacte cognoscetur, si substantiae utriusque ratio, quae in appellatione Nest; ostensa fuerit. Sed quoniam a mentis conceptu ratio judicium accipit, perscrutandum, si mentis conceptum ardentis febris ita consonum habeamus, ut hominis, bovis et equi. At quum oratio commentario prolixior futura sit, ipsam, ut et caeteras, ad brevem contrahere summam conabimur, hoc. exorsi modo. Febrem ardentem medicos reperio appellare, quum calor hominem exurat sitisque inexplebilis detineat. Quod si ita te habeat, cautum eum, in quo corpus non uritur, sitisque levis est, cautum quidem simpliciter, exquisitum autem legitimumque non dicemus; pro dimidia autem parte quum talis sit, concitae . doctrinae gratia cautum nothum appellare non deterius fuerit, quemadmodum tertianis in febribus appellatione hujusmodi uti consuevimus. Ita duo caurorum febrium genera esse; intelligemus, ut si tertianarum genera duo estequispiam dixerit, unum exquisitum legitimumque, alterum vero nothum, cui videlicet ex legitimi quidem symptomatis nonnulla iulum, aliqua vero non. Quod autem secundus cautus, de quo nunc docere instituimus, tanquam diminutus quidam sit, atque non exacte absolutus, certior fies, si mentem ad ea symptomata quae ab auctore ipso in eo fieri dicuntur, converteris. Nam principio ait.: alvus subducta, siti scatens, lingua aspera, sicca, falso, non eo adjecto, quod in priore adjecit. Nothus si quidem caules ex legitimi symptomatis, alterum quidem habet, alterum non habet. Deinceps autem linguam asperam esse inquiens et .siccam, non adjecit nigram, ut in priore,^ sid pro hoc symptomata falsam dixit. Nam quemadmodum quum lingua amarulenta redditur, flavam redundare bilem ostendit, ita quum fassa r salsum falfuginosumque appellatum humorem, qui unum quoddam existit ex tribus pituitae generibus, ut tibi innotuit, acido, dulci et salso. Ut igitur prior caufus ex amara bile constans pallidas geminam ob causam parit excretiones, tum quod tenuis suerit, tum quod febris urens augeatur, praenata in eo flava bile; sic pituitosus humor neque facile^ excernitur, neque febres auget, neque sitim ardentem habet, neque flatus movet, atque ob id de eo dixit, alvus subducta, excernere ipsam solum ostendens, quod ipsi non excernere adversatur. Subi t. si quidem suis venter, non tamen secundum humoris cujusdam ideam, sed iis quae in alimentum ministrata furit corruptis. Non enim bi potu victitant, ut quamplurimi eorum qui- priore infestantur canio,quandoquidem ii citam habent excretionem; ex tenui et ferventi humore constituti, feram vero hi ob frigidam, glutinosam et crassam pituitae substantiam. Fieri ergo nequit ut qui ita laborant folo utantur potu. Id siquidem didicimus in iis morbis qui in quinto aut septimo die, valida nimirum existente facultate, coctionem sunt receptori. Verum si morbus ad nonum vel decimumquartum vel vigesimum illapsurus sit, in eo per initia ptisanae cremore utimur.

XIV. Urinae suppressio, vigilia, extrema resuigcrata.

Urinarum suppressio. Dici id ab ipso consuevit, aut quum non effatu digna aut nequaquam prorsus emittitur. urina. Id autem accidit propter humoris crassitiem, proposito hac in oratione causo. rigilia. Causo utrique hoc commune est, atque ob id in priore mentionem hujus fecit; fit siquidem in illo magis, quod caput acuendatur magis. Resuigerata extrema. Symptoma hoc secundi est cauli. Verum sermonem non simpliciter efferre convenit, sed cum desinitione aliqua. Non enim perpetuo talis existit, sit quum- malignus fuerit. Nam in biliosis urentibusque febribus calorem ad extrema usque corporis extendit, etsi non malignus caussis fuerit, at in pituitofis fumosa est caloris substantia, quum vel in ventris regionibus vel hepate vel pulmone salsus humor putruerit, ob quam quidem calor igneus redditur. Verum quum malignus evaserit morbus, refrigerantur extrema ob virium imbecillitatem phlegmonesque totum ad se sanguinem trahentis magnitudinem, nam absque his nunquam lethalis efficitur morbus.

XV. Capsus hic, nisi sanguis e naribus finxerit aut. circa eollum absiejsus aut crurum dolor oboriatur et aeger sputa crasta expuerit (haec autem supprejsu alvo con- . tingunt) aut coxarum dolor aut pudendi livor, non sudicatur; Testiculus quoque intensus judicatorius existit.

Quod solvantur per abscessus magis quam per excretiones quae ex pituita putrescente oriuntur febres, saepius demonstratum est. At in praesenti causo non .abscessus modo commemoravit, verum etiam sanguinis profluvium adjecit, quod magis in iis fit causis, quorum affectionis sedes in pulmone existit. Nam in hujusmodi affectionibus caput incalescens sanguine repletur effunditque quod ex eo redundat, tum ruptis tum adapertis venis. ob eandem causam circa cervicem abscessus fiunt et patulides, iis qui ita afficiuntur. Verum quibus affectionis sedes in partibus quae secundum jejunum aut hepar sunt, existit, deorsum magis. his accidunt abscessus, quare et coxarum dolor et pudendi livor et testiculi dissentio iis ita affectis accidit magis. Fit autem testis distentio; interdtnn quidem ab ea quae in eo sit inflammatione, interdum vero ab aliquo eorum quae Inperans inflammantur attracti. Quod autem quidam eorum crassa sputa expuant, hoc dictum est de iis, qui affectum in pulmone habent, concoctione jam facta. Ex eo igitur liquet de-; utrinam confusam esse, inordinatam et indefinitam, quod eam quae librorum gratia fit, descriptionem decet, libro tamen nequaquam proprium est. Nam quum in multis partibus affectis tales fiant febres, deinceps symptomatum catalogum scripsisse .oportebat et non inordinate indefiniteque,.. sed .secundum proprium et propositum morbum efficere. Et Iane in hunc dictum est modum, alvus subdacta, non quod causis symptoma hoc perpetuo insit, test ut interdum. Nam qui in ventre dictam habent affecti- onem, iis corrupto cibo dejectiones liquidae existunt. Qui veno. in pulmone habent, ^ventre haudquaquam affecto, lis dejectiones hujusmodi de necessitate non -fiunt, interdum enim. contrarium ita affectis accidit,ut dura sit alvus dif-^ ficulterque excernat. Praeterea et quibus in jecore cauli subest radix et ob jecur causo laborantibus, excretio quidem interdum liquida est, interdum vero siccae eorum dejectiones excernuntur, veluti quae- caprinae pilulae appellantur, exustis nimirum a visceris phlegmone scybalis.-. Quum igitur viscus hujusmodi solum phlegmone obsidetur, id efficit, verum si cum phlegmone fuerit et imbecillitas, liquida dejiciuntur, viscere alimentum ad se trahere nequeunte. Sed dejectiones hujusmodi ab iis quae ventre affecto fiunt, chylositate distinguuntur.

XVI. sorbitiones dato attractorium.

Quod multoties dicere consuevimus, quod obscura lectio nihil doceat et id nunc dicam. Nam pituitae vitio laborantibus pro potu quidem. acetum mulsum utilissimum est, pro alimento vero ptisanae cremor. Ego attamen, quanquam haec noscant, nec opus habeam ut ab alio disicam, divinare non possum, quasnam dicat attractorias sorbitiones. oxymel siquidem at incidens et secernens ac detergens dici. potest, attrahens tamen nullo pacto, quia sane quod ab ipso attrahatur demonstrare non possumus. Sic neque ptifauae cremorem attractorium esse asseremus. Sed forte aliquis dicet velle ipsum ventrem subducere attracturus, hoc est crassem humorem attiahentibus, cujusmodi est quod pituitam trahit. At vere sorbitiones non dixisset. Nam hoc munus medicamentorum est, non forbitionum, sicuti neque potuum. Innotuit ergo quo pacto in obscuris dictionibus nihil certi habeamus, quapropter neque dictionem hanc defendere conabimur, quod nihil in ea certum finitumque reperiatur. Caeterum non mihi constat quomodo homines, ut. in aliis multis manifeste errent, sic et in leo quod iis quae obscure dieuntur, gaudeant, quanquam omnes uno quasi ore perspiunitatem orationis virtutem esse, obscuritatem vero vitium proclamant.

XVII. Jn acutis autem morbis venam secabis, si morbus vehemens appareat et qui aegrotant in aetatis vigore faerint et virium robur ipsa adsuerit.

Hic serico Hippocrate dignus est. Miror autem quomodo inter aphorismos eum non scripserit, ln paucis enim verbis vis est magna, quemadmodum in aphorismis, De his ergo qui venae sectione indigent frequens apud medicos fuit ferum, quorum quae de phlebotomia maxime probabilia videntur, duobus a me scriptis secure sunt enarrata libris, At eorum alter de phlebotomia inscrihitur, in quo utilia omnia docentur. Alter scriptus est, ut- dixi, medicis tum empiricis- tum dogmaticis. Verum citra methodum Thessalicr, uti et caetera sine demonstratione simpliciter dicunt, sic et venae sectionem laxatorium censent esse remedium, chalasticum vero ipsum diverse explicant, ut a me per commentarios nostros, cum de methodica pecta ageremus, demonstratum est. Qui autem omnem de venae tectione historiam intelligere voluerit, legere tum nostros tum reliquorum medicorum libros potest. Nunc vero summam ipsius in paucos tandem relatam scopos audi. Venam enim primum secabis, si magnus tibi videatur morbus. Manifesse a perspecta quantitate, tali -utitur tremedio propter vehementes affectus, neque refert si vel vehementem vel magnum morbu m dixeris. Secundus pblebotomiae tropus est, si aeger aetate vigeat. Neque enim puer, neque senex phlebotouriam ferunt, etiamsi magno morbo laborent. Tertius sane scopus a libri hujus auctore prolatus est:, facultatis vitalis robur, neque enim in aetate vigentium morbis perpetuo robur apparet. Fortassis ergo aliquis duo haec sola pro scopis phlebotomiae satis esse autumabat, magnrtudinem morbi et virium robur. Non enim seneri quod ipse annosos fit per se, sed propter virium imbecillitatem non fert sanguinis detractionem. At certe pueri quanquam vitali facultate valent, tamen neque bi pblebotomlam sustinent, prompte enim eorum substantis tum propter humiditatem, tum propter temperamenti caliditatem discutitur. Phlebotomia igitur non egent, qui infitam habent a temperamento vacuationem. ob haec prosecto morbi magnitudinem et virium robur phlebotomiae scopos esse non satis est, sed praestat et vigentium aetatens adlicere. Quod autem initio dictionis dictum est: in acutis morbis sanguinem detrahes, id ut consideretur dignum est. Quomodo diuturniorum morborum non meminit? Quoniam de acutis nunc ipsi doctrina est, atque ob id solos eos memoravit, nam et ex diuturnis multi sanguinis egent detractione, quum et hi dictis tribus tubjaceant scopis. Caeterum quum omnia haec recte .dicta sint, quosdam tamen non recte indicasse putandum est, quorum est Meuodotus empiricus, in sola plethorica appellata syndrome sanguinis missionem observati asseverans. Nos autem et ea non existente venam secamus, quum dolor vehemens hominem statim prehenderit vel pars aliqua. fracta fuerit vel os ex articulo luxatum sit vel alius quidam articulus reductus sit. At licet. plethorica facta sit syndrome, non tamen semper venam secamus, sed et frictione et balneis multis et abstinentia, quae tribus vel quatuor diebus fiat; ad statum naturalem revocamus. Verum de his abunde tum in libro de plenitus dine, tum in libro de venae tectione pronunciatum est, praeterea et in libro methodi medendi. Ad praesens ergo haec de sanguinis detractione, veluti in commentario, dida sufficiant. Verum ut nihil desit, adliciam et eum qui ab ambiente nos aere desumitur scopum, quum fuerit abunde calidus et siccus, ita ut cito ab eo corpus discutiatur. Nam tunc a sanguinis missione abstinemus, : etiamsi morbus magnus fuerit vigensque aetate homo. Id. ergo libri auctor sutum praetermisit, reliquis scriptis, atque etiam patientis ipsius corporis habitum. Verum procedente oratione et mentionem habitus fecit, qui et aetatis differentias in se comprehendere potest, ut ostendam.

XVIII. At enim si angina aut si quis alius ex pleuriticis morbus fuerit, linctibusrepurgato. At si imbecilliores appareant, ac si plus sanguinis detraxeris, clysmo aluino tertio quoque. die utendum, donec in tuto aeger suerit, aut etiam seme opus habeat. .

Angina partium quae in faucibus sitae sunt pblegmone est, quae post venae sectionem eclegmatis repurgari potest, hoc est, quae in partibus phlegmone obsessis continentur, per sputa evacuari possunt. Nam corpus impurum excrementosumque, quod vacuatur, jure optimo expurgari aliquis pronunciabit. Caeteris autem acutis morbis omissis, de pleurttide mentionem facit, quemadmodum et in prima libri parte fecit. si vero imbecilliores, inquit, tibi esse videbuntur vel propter sanguinis per venae sectionem ablati copiam vel etiam alias, purgationis vice clysterem tertio quoque infunde die. .Nam laxato per sanguinis missionem corpore, quod ex morbificis humoribus qualitate vitiosum superfluit, per ctysteres id evacuari Iubet. Quod autem Inopus illi sit, non salum alimenti excrementa subducere, verum et affectum locum expurgere, palam est. Quod vero ad finem orationis additur: et sume indigeat, iis qui in primo libro a nobis demonstrata meminerunt, etiam manifestum evadit.

XIX. Tumentia hypochondria non spirituum interceptione, septi . transversi contensiones .aut spirituum protensiones, quibus orthopnoea sicca vexatis pus non subest, sed a suirituum interceptione hae affectiones succedam. Potissimum vero et vehementes sucaris dolores et lienis gravitates atque aliae inflammationes et supra septum transcensum dolores morborumque collectiones salvi nequeunt, si quis prius medicamentis purgare aggressus suerit, verum in his venae sectio princeps remedium est, deinde vero clysieres, nisi vehemens et magnus fuerit morbus, sin minus, etiam postea medicamento purgante opus est, sed et post venae factionem purgans medicamentum securitate ac moderatione indiget.

Catalogus est morborum prius quidem venae sectione, deinde ipsa purgatione indigentium, quorum omnium primus scriptus est, intumentia hypochondria. Vocem φλεγμαίνοντα ex Hippocratis consuetudine non audias, etenim inflammati morbi omnes et catini hac voce significantur, erysipelata, herpetes, carbunculi et quae proprie plllegcausans rore menae appellantur. Verum recentiores medici omnes in una- specie inflammatorum corporum vetus omnibus .coatinune nomen inducunt vocantque ita solum eum tumorem, qui renitens dolorem infert cum multo calore. Verum quum et alii praeter naturam existant tumores, ut scirrhus et qui a recentioribus medicis oedema appellatur (fuit siquidem et id quondam commune nomen tumorum omnium praeter naturam atque ipsius inflationis), diximus quidem alibi libro uno de tumoribus praeter naturam. Verum in praesenti libro ut caetera ita et hoc summatim dicatur. Scirrhus quidem renitens tumor est et doloris expers. Verum inflatio bifariam fit, nimirum collecto quibsisdam in cavitatibus aut sub tensum cadentibus aut ratione comprehensibilibus flatulento spiritui Nonnulli sube aliquando tumores praeter naturam in musculis secuerunt, tanquam pus in imo reperturi, sed nihil aliud praeterquam spiritum totam per carnem minutatim disseminatum invenerunt. Praeterea et thrombos interdum fosus, qui ita secant aut viscosam humiditatem aut mucosum reperere. Verum in talibus tumor vel ex thrombo. vel muco erat, carne ad hunc affici modum apparente; spiritus autem in ea per minuta est disseminatus. Non igitur in praesenti sententiae hujus dictione φλεγμαίνοντα hypochoudria secundum assuetum Hippocrati significatum dicta esse videntur. Quam enim mentem habebit quod ipsi adjicitur, non statuum interceptione; quum inflammatorius calor in hypochondriis, sive cum flatu suerit, sive non, eandem.habeat indicationem? Neque sane ita .dicere est visus, ut conjunctim tum pblogosin, tum spirituum interceptionem fieri dicatur, quum id falsum sit. Nunquam enim spiritus interceptio inflammatoriam .hypochondrio infert affectionem. Qui ergo haec scripsit, phlegmaenonta hypochoudria dicere est visus, quae in tumorem sublata sunt. Post haec autem mentionem de septi transvevsi intensione fecit, deinde et protensione spiritus. Septi transversi intensio manifesta est, sed spiritus protensus dicere visus est, veluti interruptos, de quibus in prima libri hujus parte scriptum est ; spiritus offendens in ea, quae .extra sit, delatione, ac de eo in dictionis illius explicatione enarratum est. Siccam autem orthopnoeam dixit eam spirandi difficultatem quae citra sputa aut citra tussim adeo vehemens est, ut aegrotus decubitum non ferat, sed suffocetur, quam fieri non ignoras ab angustia pulmonis capacitatum spiritus, quae id patiuntur jacentibus magis, minus autem flantibus et profecto recte collocatis omnibus, quae in thorace existunt partibus; ideoque orthopnoea. vocatur. Sed quum ea interdum fiat ob visceris phlegmonem, ut in peripneumoniis, interdum oppletis branchiis, sanguinis missione ait egere orthopnoea affectos, quibus pus collectum non sit. Nam. hos puris vacuatione egere constat. Qui autem a spiritus interceptione (quod in angustiam acto pulmone contingit) haec patiuntur, iis tibi vena siccanda est. Pari modo et jecinoris vehementes dolores splenisque atque caeteras omnes inflammationes venae sectio juvat, atque universas morborum collectiones. Quod autem morborum collectiones dixerit eas quae ab intumescentibus fiunt partibus par est. Audio siquidem et nunc multos in Afia nostra tu- . mores praeter naturam omnes ita nuncupare. in his enim priusquam vena siccetur, purgationem interdicere oportet, quanquam hanc quoque ratiocinationem deinceps ipse dicet in eo qui sequitur textu.

XX. Quicunque vero siatim per initia morborum inflammationes purgante medicamento salvere conantur, ii de contensa quidem ac inflammata parte nihil detrahunt, quum nihil cedat quae adhuc cruda est affectio, verum quae morbo reluctantur et fana sunt - contabesaciunt. At debili evadente corpore morbus praevalescit. Quum autem morbus corpori praevaluerit, id citra curationem aspectum est.

Hunc exposuimus .aphorismum, in eo ita incipiente: cocta medicari ac- movere. Atque in eisdem quibus et nunc symptomatis recte ad venae sectionem prius venire praecipit, quum vitiosi aliqui humores tum in partem aliquam confluant tum lo ea acerventur, quod Iane, ut dixi, colligi in ea parte dicitur. Quod autem in sine praescriptae dictionis, quidam dignotioni inaccessum pravi scriptores ad surem dicti auctoris efficiunt nomen φαρμἀκείας, securitate quidem et mediocritate indigere sanguinis missionem post medicamentum, accusativum catum dictum. pro genitivo efficientes. Verum in tuta dictione priusad sanguinis missionem veniendum, deinde ad medicamentum praecipitur; non autem e contrario, ut ii scribunt, assumendum prius medicamentum, deinde ad sanguinis detractionem deveniendum. Caetera dictionis dilucida iis sunt, qui exacte dicta ejus animadverterunt.

XXI. Ut autem quis derepente voce captus sim, venarum interceptiones faciunt, si bene valenti citra occasionem aut vehementem aliam causam id contigerit.

Venarum interceptiones appellat venarum oppletiones a plenitudine obortas. Quum igitur ipsae .supra mcdum oppletae fuerint, tum vires gravari necesse est, tum in extinctionis agi periculum nativum calorem, qui ob plenitudinem suffocationi quiddam simile patitur. Quandoquidem hinc epilepsiae et apoplexiae et syncopae cardiacae oriuntur. Nam uno communi animulae symptomate symptomata hujusmodi significavit. Adjecit autem orationi : . Ai bene valenti citra occasionem aut vehementem aliam causam id contigerit, occasionem quidem causam manifestam vocans, ut si quis in lucta vel pancratio ex brachiorum accommodatione ad periculum suffocationis circumductus suerit. causam vero aliam vehementem di- cit, qualis vel timore. vermaximo animi moerore pereuli sis accidit. In aegris autem aphonia hujusmodi fieri potest, interdum laesis duntaxat vocalibus instrumentis aut etiam spirabilibus. Potest quoque contingere ob recentem quandam exolutionem et virium jacturam. Ut autem ab hujusmodi aphoniis eam distinguat, quae orationi apposita est, adjecit: si bene valenti contigerit.

XXII. rena igitur brachii dextri interna fucanda est, ac sua-. guis detrahendus, inita secundum habitum ac aetatem pluris minorisque ratione.

Celerrime ac plurimum ex principibus partibus vena ipsa corpus vacuat, atque ob id in acutissimis morbis ad eam su confert. Ac sanguis detrahendus, inita secuitdum habitum ac aetatem pluris minorisque ratione. Su- . potius quum de scopis phlebotomiae dissereret, corporis habitum quidem omisit, sed nunc virium non meminit. Verum habitus nomen pro virium nomine dictum esse opinantur nonnulli, una ex re duo dici non recte existitnantes. Nam habitum quidem ad corporis constitutionem deferentes dicimus, quum quis aut mollis aut durus fuerit, robur vero virium functionum vehementiae attribuimus. Quare duo hi sunt scopi, communem quidem vacuandi indicationem, quod communes sint, habentes, sed inter se differentes, veluti et ab aetate. Verum aetatem ad corporis habitum referre est melius, non ad vires. Etenim pueri propter habitus mollitiem facile exhauriuutur, lenes vero difficile propter siccitatem et frigiditatem resolvuntur. Satisque esse tres hos phlebotomia scopos quispiam dicere potest, judicationem evacuandi accipientibus nobis et. a morbi qui curatur magnitudine et habitu et viribus. Cujusnam autem ambiens nos aer sit temperamenti inspiciendum esse est supra dictum.

XXIII. Eorum autem quam plurimis haec accidunt, /aciei rubores, oculorum constantiae, manuum distentiones, dentium stridores, pulsutiones, maxillarum contractio, extremorum resmgerattp et spirituum in venis interceptiones.

Inter haec quae deinceps accidunt, saniei Iulius prius scripti rubores sanguinis copiam indicant. succedit ooulorum statio, id est immobilitas et manuum dejectiones, atque eas quidem laedi ob nervorum principium contiugit, sed alio modo quam. sit oculorum statio. Nam ea veluti torporem quendam functionum in nervorum exordio indicat, manuum vero distentiones et dentium stridores neque ob quietem, neque ob principii immobilitatem, . sed ob vitiatam motionem exoriuntur. Quid autem pulsus indicent non omnino constat. Quandoquidem veteres in motionibus dolorem in partibus inflammatis exuitantibus hoc proferunt nomen, in palpitationibus quoque et praeterea in vehementi arteriarum motione. Maxillarum vero contractio convulsionis est symptoma manuumque distentiones et stridores dentium. Extremorum vero refrigeratio in hujusmodi affectionibus calore.: na, tivum ab humorum multitudine gravari ostendit. Quod autem in sine dictionis enunciatur; spirituum in venis interceptiones, id ut de asphyxia dicatur probabile est, nam veteres arterias venas appellabant. Spirituum fiane interceptiones quasi decubitus et quietes dici possunt, Nonnulli sequentis- dictionis asseram habentis sententiam principium constituunt dictionem hanc, cui quae deinceps scripta est copulant.

XXIV. Quum dolores praecesserint, atrae bilis acriumque humorum a/siuxus stant. Dolent autem internae dum mordentur partes, demorsos vero atque admodum aresci- erae venae tum intenduntur tum inflammatae afuuentia attrahunt. Unde corrupto sanguine ac spiritibus vias, quae in ipsa secundum naturam sint, permeare nequeuntibus, persmgerationes stant ob stationem, vertigines, aphoniae, capitis gravitas et convulsiones, si jam ad cor aut hepar aut ad venam pervenerim. Hinc. epilepsiae et paraplexiae si in ambientes locos fluxiones inciderint, atque spiritibus exire nequeuntibus exaruerint.

Ejusdem cum praedictis generis est formo qui nunc effertur, quem etiam illis nonnulli copulant. Atque propterea duplex hujus verbi προγένηται i. e; praecesserint, descriptio reperitur. Sunt enim qui praestentem sermonem eum praedictis conjungant, scribentes προς syllabam cum σ elemento, alii vero non conjungunt scribuntque προ sine σ. Verum quod dicitur hujusmodi est. Dolorum motio effluxum. humorum ad eam, quae dolore vexatur, partem excitare consuevit. Quum igitur vitiosis humoribus corpus scateat, tum bilis atrae, tum caeterorum acrium humorum affluxiones oriuntur, ob quas e t dolet aeger magis et mordentur internae partes discrucianturque demoriae a dictis humoribus quae in affecta parte sirnt venae, idque ipsum rei alterius causa redditur contraria. Nam repleta a fluxionibus hujusmodi affecta parte corrumpitur quidem in primis sanguis ipsis, vasa vero opplentur, quod in eo cunctos spirituum decursus prohibet. Nam aperte. et id ipsis declaravit inquiens : nequeuntibus spiritibus naturales in ipso vias permeare, quod sane spirituum interceptionem paulo ante vocavit. Quum autem sanguis steterit, atque cum eo omnino spiritus, refrigerationes fiunt, vertigines, aphoniae, capitis gravitates et convulsiones. His autem succedunt. et. para-. plexiae et epilepsiae, quum. in locos oppletas venas continentes irruerint .fluxiones. Locos dixit, corporis almirum partes, quas ipse atcripsit, cor, hepar et venam, quae praedicta scilicet conjungit viscera, postea a medicis ca.. vam appellatam, quod venarum corporis animalis amplissima sit. Jure igitur sanguis. luis in locis propter venarum repletionem spiritum pervadere. non permitrit, sed tanquam in mortuo corpore concrescit. Id vero et auctur ipsis ostendit r atque ^spiritibus exire nequeuntibus exaruerint. At proprie magis dixisset concreverint. Concrescunt siquidem et quae siccantur et quae refrigerantur. Nunc autem non propter, exiccationem concrescit sanguis et qui in ipsum assuunt vitiosi humores. Nam prodeun-. tibus ipsis tum incorruptus tum fusus secundum naturam affectus. universus efficitur sanguis. Verum quum stant nativumque calorem destruunt extinguuntque, concretio sanguinis tanquam in mortuo corpore siti Quum ergo ile affectis vena secta est, sanguis frigidus crassusque et vix e venis effluens conspicitur, propter hujusmodi refrigerationem. interdum autem et toto corpore convulsiones fiunt interdnmque salubriter et conferunt. Nam corpus totum concutientes universas calefaciunt partes, adeo ut plenitudo partim per cutim discutiatur, partim ad aliquam s ignobiliorem partem amandatur, ubi quum indissolubilis impacta fuerit, paraplexiam efficit. Nam quod eas quae ex apoplexia aut epilepsia ad aliquanta ignobilium partium irruunt, paralyfes Hippocrates ita appellet; demonstratum est. Interdum et facta. absque convussione apoplexia, nonnullis affectus in partis resolutionem finivit, qui paraplexia appellatur. Caetera dictionis sunt -manifesta.

XXV. ali his sane, prius adhibitis sumentis, siatim per initia venam secare oportet; quum adbucrattolluntur, qui oblaedunt omnes tum spiritus, tum siuxiones, facilius etenim remediis patent.

Qui ita .afficiuntur, his ante adhibere fotus oportet, quoniam concrevit in ipsis sanguis difficulterque effluit.Sed quum et in fotu ipsi, frictio aliqua fiat, facere^ quod nos scripsimus perpetuo est melius, statim secare internam cubiti venam. Non enim semper ita concretus sanguis reperitur ut effluere non possit. Fricandae igitur. in eo tempore multis ab hominibus cunctae corporis partes, et si mediocriter sanguis fluat, rursus .fricandae tu perque auferendus sanguis. Si vero non suxerit, fricandae quidem et. fovendae, donec fluxerit. Ubi vero in paraplexiam desierit affectio, brevi fricare expedit tempore et fovere, ac rursum: fricare et fovere donec citissime haec desierint, quum- adhuc attolluntur moveuturque spiritus nec evacuationi fune contumaces.

XXVI. Et recreatis viribus et prospectis judicationibus, si non levetur, venter superior medicamento purgandus est, inferior autem. alvus, nisi clystere subducatur, lacte astnino, quod coctum exhibeto, neque minus quam heminas duodecim bibat; atque si virium robur ipsi adsit, plus quam suxdecim.

Ab ea quae venae sectione fit vacuatione refici .sicmurem roborarique praecipit, ut si nihil levatus videatur, ad eam quae per superiores partes, quod est per vernitum, fit purgationem agatur. Verum purgans medicamentum neque nominatim perstrinxit, neque ipsius fecit delectum. Nam quod ad morbi magnitudinem viriumque robur respicientes, ver album veratrum vel ex aliis vomitum cientibus quicquam exhlbeamus, apertum esu sanae autem de alvo inferiore dicta funi, declarantur. Neque vero mireris lactis copiam, ita namque antiquis omnibus consuetum erat. Quod autem lac .asinae propter humiditatem exhibeat supra dictum est, atque amplius quod non coaguletur epotum, quemadmodum crassa. At ipsi tum mel tum sal miscere convenit.

XXVII. Angina sit, quum sub hiemem aut vernum tempus matta ac glutinosa fluxio e capite ad sugulares venas desiuxerit, eaeque propter amplitudinem copiosiorem fluxionem attraxerint. Quum autem quod et frigida et glutinosa sit, obstruat, tum spiritus tum sanguinis vias obstruens, vicinas sanguini partes condensat ipsumque immo bilem ac statarium e/sicit, quum frigidus natura sit et abstruendi vi praeditus. ob id sustbcantur, licente lingua et rotunda evadente, ac resiexa propter venas linguae subserentes. Nam siubsecta uvula, quam nonnulli columellam vocant, vena utrinque crusta apparet. Quum igitur hae oppletae suerint, linguae, quae ob siccitatem et rara et spongiosa existit, innituntur. Ea pero prae violentia ex venis humorem arripiens, ex lata rotunda esuritur, ex bene colorata livens, ex molli dura, atque ex surde sie.ribili insiexibilis, stant rito sussiocet, nisi quis cito auxilietur, tum /acta ex brachiis .venarum sectione, tum sectis quae sub lingua sunt venis et medicamentis linctu medentibus et calidis oris collutionibus. Abraso quoque capite ceratum tum collo, tum capiti admovendum et obvolutis lanis mollibusque spongiis ex aqua calida expressis fetus adhibendi. Aqua etiam et multa non frigida bibenda est. Cremor denique a/sumendus, quum jam ex judicatione in tuto suerit.

Sive synanchon dicere volueris, sive cynancbon, vel alterum quidem horum synanchen, alterum vero cynanchen, sive utrumque synanchen vocaveris, sciendum est, duas cynanches esse rationes. Nam ad curationem nominibus nobis opus hon est. Consuevit siquidem eam docere longe melius quam qui in nominibus monstrosa enunciant. Subscribam autem tibi. compendiose talis doctrinae ideam, ducto ita exordio. Flexionum, quae ex capite deseruntur, quaedam consistentia tenues existunt, quaedam ex crassis visicosisque humoribus constant. . Quae igitur tenues sunt, hae.latis penetratis venis in angustioribus detinentur. Tales autem sunt quae. in gutture sunt. Contrarium autem in crassis contingit, quod non ingrediantur universas venas admodum angustas, hae prius in capacioribus^ detentae. Quum igitur. ini faucium venis tales impacti fuerint humores, pars in tumorem attollitur, quemadmodum guttur ex aliis, tanquam gutturis quam faucium angustiores multo existant venae. Corpus autem totum vacare excrementis debet et non plethoricum esse geminam ob causam: tum ob eam quae a vacuatione est revulsioum, tum quod vacuato corpore, quum a locis aflectis quod influit expellimus, id facilius suscipiet, nihilque, si calido toto discutere voluerimus, parti calefactae conferet. Corpus igitur totum vena tecta vacuari oportet et purgatione et clysteribus. Verum asseclas partes tum medicamentis astringentibus, quae profluentes repellant humores, atque ex consistentibus eos qui non admodum infarcti sunt et maxime glutinosi et crassi, tum calidis et acribus, quae contentos in affectis partibus humores disicutiant. At sine medicamentis, venae quae sub lingua finit sectae, eam quae in faucibus est, phlegmonem evacuant. Sed quoniam humorum nonnulli crassi glutinosique sunt, acrioribus multo propterea indigent tnedicamentis, quae scilicet et fecere et in tenuia dividere et tum glutinosa tum crassa incidere possint. Praeterea et ad exteriorem superficiem humores revellere oportet, admotis collo quae attrahendi polleant facultate medicamentis. Nam cutaueas colli partes quam imas affici melius est, quod spiritus quidem in inspirationibus ad.fauces gutturque irruat et in. expirationibus per ea. foras deferatur. Saepius vero quae ad partes praedictas procedunt fluxiones, eae ad partes quasdam alias exprimente natura transmutantur, atque interdum per initia ita deferuntur, ut rursum aliae oriantur tum faucium tum gutturis fluxionum differentiae. Quod autem quae ad cutem recesserunt iis quae in profundum decubuerunt multo salubriora existant conflet omnibus. Commune tamen in utrisque tum colli tum capitis, a quo fluxiones irruunt, auxilium tibi sit. Sermo hic et synancharum [peries et causas et affectos locos et curationes docuit, neque si vel synanchen vel cynanchen, ut neque synanchon vel cyuanchon appellaret, fuit folicitus. Qui igitur librum hunc scripsit, neglectis nominibus omnes qui tum in faucibus tum gutture consistunt arctantque respirationem, affectus synanaltos appellitans, duas horum species esse ait: alteram quidem quae a glutinata frigidoque fluxione facta sit; quam pituitosam vocare possis, alteram vero a calida acrique, quam si picroeholam biliosamque simpliciter appellaveris, non peccaveris. Priorem autem fluxionem in latiores decumbere venas ait, biliosam etiam in tenuiores pervenire ostendens. Caetera dictionis fiunt manifesta. Ad ea autem quae retuli convertas animum oportet, et si prima vice non intellexeris, bis et ter lege et intelliges. Ego autem ad secundam synanchi (pedem transibo.

XXVIII. Quum vero aestiva vel autumnali tempestate ex capite calida et nitroso fluxis defluxerit, ut quae ab anni tempestate tum acris tum calida obtigerit, quumque hujusmodi suerit, mordet, ulcerat et spiritu implet, ortbopnoea oboritur siccitasque multa, quae sub conspectum cadunt, gracilia comperiuntur. Poste. tores quoque cervicis tendones contenduntur, ac tanquam in tetano intendi videntur. Vox quoque abrupta est ac jpiritus parvus. spiritusque retractio densa ac violenta oboritur. His arteria ulceratur, pulmo incenditur, neque externum aerem introducere queunt. At his affectio nisi ad exteriores cervicis partes ultronea deferatur, gravior ac -mevitabHicr est, tum propter anni tempus, tum quod a calidis acribusque fit humoribus.

Quomodo et quare haecsiunt? quoniam a calidis et acribus. Priorem siquidem .fluxionem, quae pituitosr est, hieme et vere decumbere ait, hanc vero secundam autumnali vel aestiva tempestate, in aliis vero anni temperlbus ex proportione, ut antea dictum esu orthopnoeam autem huic supervenire anginae generi ait, quae orthopnoea insignis nota est angustiae, partem ex iis quae respirationi subserviunt aliquam vexantis, ut supra demonstravimus. Quod si hos amplissimum. os aperire imperaveris linguamque represseris, ut quae in faucibus sunt lnspectare queas, nullum Iane praeter naturam tumorem ut in ante dictis invenies. Id vero scriptor explanavit his verbis; Ac quae sub conspectum cadunt, gracilia com- periuntur. Nam quod in faucium meatu inflammatum est, non cernitur. Quod autem ex apertis cernitur; .id omne et citra inflammationem existit et partes ipsae sunt graciles, nam gracile ad partium praeter naturam tumentium oppositionem interdum dicitur. Quam vocis hujus graciles nunc- dictam significationem ignorantes nonnulli dictionem- ridicule exponunt. Alii autem etiam permutant, ut et qui ita scribunt; ac quae sub conspectum cadunt, decolorata cernuntur.. Caeterum ita affectis fit interdum ut et flexionis partem recipiant laryngi vicini, atque a tergo ordine positi musculi, ubi et stomachus, qui faepius et ipsis una afficitur. Post hoc sane in praesenti dictione id quoque scriptum esu Posteriores quoque cer-^ viris tendones contenduntur, ac tanquam in tetano intendi videntur. Quod autem deinceps dictum est, magis etiamnum guttur affici ostendit. Nam vocis generationem in ea animalis absolvi parte demonstratum. est. Quapropter inquit: vox quoque abrupta est et spiritus parvus. Etenim vox omnino abrupta est, hoc. est destruitur; affecto ut dictum est gutture. Respiratio autem parva redditur propter meatus angustiam. recensetur autem in commentariis de difficultate spirandi, quod longior tempore sit et intervallis frequentiori Id vero ipsum scriptor ita enunoravit : spiritusque retractio densa ac violenta oboritur. Spiritum et eam quae inspirationi succedit exspirationem et eam quae exspirationi succedit, inspirationem dixit. Ex utroque enim densus redditur spiritus. Etenim ita affectis quae inspirationi succedit quies breve tempus habet, similiter et quae exspirationi succedit ante inspirationem. Demonstrationes horum in libris de tpirandi difficultate enarratae sunt. His arteria ulceratur, pulmo incenditur; neque externum aerem inducere queunt. At his affectio nisi ad exteriores cervicis partes ultronea deferatur, gravior ac inevitabilior est, tum propter anni tempus, tum quod a calidis acribusque sit humoribus, Verum et arteriam ita affectis ulcerari dictum est, nimirum propter humoris acrimoniam, sed pulmonem incendi exhaustum ait, vero dogmati sermonem copulans. Nam in commentario de usu respirationis demonstratum est ani-. mal in respirationis privatione non ob substantiae penuriam perire, sed quod calor nativus tum refrigerio tum ventilatione destituatur. Quapropter merito qui immoderatior existit pulmonem accendit. Hanc igitur anginae speciem tum graviorem tum inevitabiliorem esse priore ait, tum propter ante dicta, tum quod aestivum autumnaleque sit anni tempus et quod ex acrioribus exoriatur humoribus. Melior itaque est quae cum conjunctiune et est dictio, quam quae sine conjunctione et est. Significat autem ab iis quae ante dicta sunt et propter anni tempus, in quo fit, et propter humorem, a quo oritur, majoris esse periculi secundam anginae speciem. Non est ergo simpliciter scribendum, quod tum gravior, tum vitatu difficilior sit propter anni tempus. Quod si et absque conjunctione scriptionem servare quis voluerit, eam ita subaudire oportebit; ut si in dictione esset. Multa siquidem atque alia- apud antiquos defectivo modo scripta repe-. riuntur.

XXIX. si subrii prehenderit, veteri stereore non subeunte, aut recenti cibo accepto, sive cum lateris dolore, sive non; eum quietem agere oportet, donec cibi primum ad imum ventrem descenderint.

Dictiones quoque hujusmodi, ea quae libro de victu in acutis morbis adjecta sunt, Hippocrati^ scripta non esse ostendunt. Non enim qui perfecte de pleuritide in legitima libri hujus parte tractaverat, eum rursus hic pauca apponere oportebat.

XXX. potu autem uti aceto mulsa. At quum gravitas ad lumbos devenerit, inferiorem alvum clysmo subluere aut medicamento purgare oportet. Quum vero purgatus suerit, pro victu sorbitionem primum et .aquam mulsum, deinde cibaria et elixos pisces praescribere, vinumque aquosum paucum ad noctem, interdum vero dilutam musam. Quum vero status ita graveolentes suerint, aut balano aut clysmo utendum. Ain minus, in aceti mulsi potu continere oportet, donec cibi ad inferiorem alvum descenderint, deinde sic clysmate subducere.

potu autem uti aceto mulsa. Indistincte dictum est, quanquam quod hic scriptum est, in legitima libri hujus parte distinctum sit et quae post id, usquequo pilosum meminit Hippocrates, quoniam adhuc de aegrotantibus in libro ipse agebat et non. iis qui ex morbo convalescunt. Caetera dictionis manifesta.

XXXI. At si vacuam alvum habenti sobrii ardens oboriatur, si purgare tibi idoneum esce videatur, intra tres dies ne purgaveris, sed vel quarto.

Quod intempestive quidem hic febris ardentis meminerit, praedictis in principio tum ejus differentiis tum curationibussuperium. est. Etenim hae dictiones ex mente sunt aphorismi illiuas cocta medicari et movere, non cruda, neque in principio, nisi turgeant, plurima vero non turgent. . Quidam aliter scribunt, caules ab initio medicari volentes, ut dictio talis sit, intra tertium diem purgandum. Consentaneum est igitur non omnino a tertiis medicari die, sed ut hic aphorismus esto in -acutis morbis paucms et in principiis medicamento purgante uti. Rem ergo secundum aphorismorum mentem definire. scrutarique . oportet, quum in principiis purgatione utendum sit. et quum morbi coctio expectanda siti Si quis vero vel per initia simpliciter dixerit, vel neutrum definierit, fallitur.

XXXII. Quum autem purgaveris, sorbitionibus utere, observatis subriam acce/stonibus, ut nequaquam quam adsunt neque quum suturae sunt exhibeas, sed quum cessent, vel quieverunt et quam longissime a principio -recesserunt. Erigentibus autem pedibus neque .potum neque sorbitionem neque aliud quicquam hujusmodi dabis. rerum maximum esae ducito, si expectaveris, quousque valde incaluerint, deinde ita, quod conferat exhibe. Erigas enim pedum plerumque subrii acce/surae signum est, at eo tempore siquid exhibueris, maxime per omnia peccaveris, morbum namque non parum auxeris. At quum subest .desinit, vice versu pedes reliquo corpore calidiores evadunt; quum enim pedes refugerat, augetur et ex thorace accensu staminum ad caput remittit. At fervido calore universa sursum concurrente atque ad caput exhalante, merito pedes fulgescunt, quum natura excar- nes et nervosi sint. Praeterea et a calidissimis locis multum distantes refrigerantur, susu colligente ad rhovacem calore. Ac sursum eadem ratione quum sobrii solvitur et in minutas partes .distribuitur; ad pedes calor descendit. Hoc igitur tempore caput et thorax resuigarantur, eas ob .res sorbitio r exhibenda. Quod quum pedes frigidi suerint, calidum ventriculum esse neee/sc est multoque fastidio plenum, intendi hypochondrium et corporis iactationem propter internam turba- - t tonem, mentis abalienationem et dolores, aeger velticatur, vomere affectat, et st prava vomuerit, dolet. At quum calor ad pedes descenderit, urinaque prodierit, etiamsi non sudaverit, omnia restant. Eo igitur tempore sorbitio exhibenda est, alias pernicioso existit.

De particulari cibi ministrandi tempore dictum quidem est paucis in legitima libri parte, sed aeque et nunc prolixius mauiscstiusque dicitur, quasi tenuo praesens sit illius explanatio, ferrata Hippocratis mente, quam tum in caeteris dixit, tum in eo quod febrem ex thorace, hoc . est ex corde, accendi atque in caput flammam remittere ait.

XXXIII. Quibus autem alvus per fabres perpetuo liquida est, his ubi pedes eximie calefeceris, ceratis contexeris fascifrque obvolvens, animum attende, ut ne sint reliquo corpore frigidiores. Quod si calcant, calefuctorium nullum admove, sed cave ne frigescant. Potu est utendum quam paucijsimo, aqua frigida aut mulsa.

Id perpetuo idem ac per omne tempus significat. At quum multi existant affectus, in quibus per totum morbum alvum liquidam esse contingit, fierique nequeat, ut curationem habeant unam, ut saepius demonstratum est, tantum abest ut ex dictione quicquam utiliter discatur, ut etiam jacturam facturus sit, qui scriptum curationis modum in affectibus multis juvare crediderit. Nam ut caetera omittam, quum alvus liquida esse possit tum propter ventris phlegmonem, tum propter colliquantem febrem, frigidae potus maxime contrarius est phlegmonae, colliquantibus vero febribus convenientissimus; eo quod didicisti tempore exhibitus.

XXXIV. At quibus per fabres alvus liquida est et mens perturbata .et horum multi stoccos vellunt naresque fodiunt et parum quidem ad interrogata respondent, ipsi vero per su nihil compositum dicunt, sune talia mihi melancholica esse videntur. His autem ita se habentibus, si alvus liquida suerit et colliquescens, sorbitiones frigidiore et qra/flores exhibendae mihi videntur et quae potiones alvum sistant vinosioresque, vel etiam astringentiores.

Caetera siane phreniticorum sunt symptomata. Sed alvi liquidae symptoma interdum quidem in phrenitide fit, non tamen proprium ipsi est, quapropter alvum liquidam ex distinctionibus curare convenit, phrenitidem vero alia peculiari persequi curatione. Quam autem ipsis scripsitr curationem, nullo modo animi intentionem ad phrenitidem dirigit, sed curare eum magis velle arbitror affectionem quandam ex ventris quidem parte aliqua prodenutent, sed caput ad sympathiam trahentem, ut ex ventris affectu deliret. Talia autem non recte melancholica esse dictum est, magis enim ea a flava proficiscuntur bile, alvo suppressa.

XXXV. Quibus -autem per fabres ab intrio tum. vertigines tum cupitis pulsus sunt, ac. urina tenuis, in his ad crises febrem exacerbari concedendum est, neque si delirarent, mirarer.

Quum caput circumagi videtur, vertigo vocatur affectio, quum autem et tenebricosa simul suerit visio, tene-. bricosa vertigo appellitatur, Fit autem ob inordinatam spiritus flatuleuti motionem, qui aut in capite localem habet generationem, aut turium ex infernis fertur partibus. omnes autem hujusmodi spirituum generationes perturbationem indicant, ob quas et cum symptomatis tumultuosis judicationes fiunt. Scire etenim oportet .affectiones hujusmodi medium quodammodo .obtinere tum earum quae periculo vacant tum perniciosarum. Conatur siquidem calor nativus corporis humores tum dissolvere tum fundere, sed ipsius plane tenuare, ac abdita sensui discussione excernere non potest. Quum autem imbecillimus est, principio solutioni non incumbit, atque ob id spiritus flatulentus non sumtae imbecillo tacto nativo calore procreatur. lmbecillitate igitur assio imperi culosissimum non est, natura siquidem morbum evincit. Verum summa imbecillitate prosterni lethale est, natura enim non parum n morbo vincitur. Quum autem non vincitur, praedicta fiunt symptomata, atque posteaquam aegrotaverit, ordinationes absolvuntur, aliae ad salutem, aliae ad mortem. Pulsus autem qui in capite fiunt, hoc est sensibiles arteriarum motiones, caloris multi symptomata existunt, a quibus saepenumero deliria fiunt. Sic itaque his quae dicta sunt universim te habentibus, quum ubi quis debilitari coeperit, ab urinarum quidem tenuitate crudus morbus prodatur, caput autem flatulenta impletum esse spiritu significent vertigines cum pulsibus; scire oportet naturam non quiescere, sed interdum contentos in corpore pravos humores ita aggredi, ut a bonis eos fecernat, atque quotis modo excernat, aut ad ignobilem partem amandet. Praedictus igitur scruto ad ante dictorum praenotionem maxime confert. Num interdum ab initio morbi febres quidem moderatae fiunt; sed symptomata hujusmodi caput obsident propter exustionem aut exhalationem humorum in ventriculi corpore contentorum. Sane capite fotu alias quocunque modo calore^ affecto, tali capitis affectui balneum proderit ptisanaeque cremor pro sorbitione satis erit. Verum quum spiritus calidus flatulentus ob humorum pravitatem ad caput. fertur, hos lavare non confert. Tuto igitur singula haec facienda sunt. Distinctio autem affectionum una sola. est, tum ex urinarum cruditate, tum concoctione, quorum auctor recte meminit, inquiens: urina tenuis, quam saepius cruditatis signum esse pronunciatum est. Quare nullus medicus in. morbis hujusmodi urinarum inspectionem negligit.

XXXVI. At quibus principio urinae nebulosae aut etiam crustae existunt, hos si caetera quoque conferant, subpurgare oportet. Quibus vero urinae inter initia tenues, eor non purgato, sed st videatur, alvum sublue. Hos ita curare confert.

Sive- iis quae in praecedenti oratione relata sunt haec conjungat, sive quoque non, quod ex ipsis utile quis habere commune potest, quod corporis purgationem prorsus vitare oporteat, quum in humoribus adest cruditas, id manifestavit inquiens: urinae tenues, tanquam crassae coctionis notas habeant. Jam hoc ipsum consistentiam indicat et verbum hoc nebulosae urinas significat nebulas habentes. Nam nigras adjeciflet, si nos eas audire volaisset. Mullo siquidem nomina communis citra distinctionem dicere consueverunt, quum id quod in significatis rerum melius est declarare voluerint. Sic Iane quum judicationes ad salutem suerint, impliciter dicunt, judicatus est; defuncto vero judicato, non simpliciter efferunt,, sed hoc - totum, judicatus obiit. Praeterea quum quis excretam bilem simpliciter dixerit, pallidam, non nigram intelligimus. Sic certe et nunc urinas nebulosas audire oportet eas, quae albas habent nebulas, quae coctionis notae existunt. Quoniam igitur cocta purgat, ob id et nunc ita scripsit libri hujus auctori tales .autem ita curare consere Nihil autem de sanguinis missione loquutus ; ea particulatim enarrat ex ordine omnia, non quod interdum ita habentibus sanguinis missione opus non sit, sed quod nunc fala alia docere. velit; nam de sanguinis missione abunde supra dictum est. Sic curandum.

XXXVII. Corpus quieti conciliare, ungere et aequaliter contegere oportet, at pro potu mulsa aquosa uti ea. in sorbitione cremore hordei ad vesperam; alvum ab initio clystere subducito;sud his purgantia medicamenta minime exhibeto. Ai quid enim circa ventrem commoveris, urina non concoquitur, sed subrii citra tum sudorem tum sudicationem ad diuturnum tempus producetur.

Sermonem. quoque hune. percurrit, scopum in eo habens cum moderata calefactione quietem. Cremorem autem ptisanae ab initio dat, quod mulsa tum ad vigorem usque tum. judicationem sufficere non possit. Morbus siquidem crudus est et longe absunt concoctiones. Praeterea mulsam aquosam exhibet, quod aquam aptam per te tolam nihil boni habere demonstratum sit. Vesperi autem ptisanam mavult exhiberi, quam mulsam. Quum antea in legitima libri hujus parte didicerimus, ptisanam mussa posterius exhibendam, melius fuit et nunc ita dicere, mulsam quidem prius, posteriorem vero ptisanae cremorem exhibe. At vero, quum vesperi pro posterius dixerit, magis particularem efficit doctrinam et non universaliorem. Cur autem eos purgare haud velit, in quibus tumma inest cruditas, causam ipsa recensuit, epilogisticam magis quam analogisticam, ortam recensere ad eunt spectat, qui quod fit, sola citra. logicam .indicationem experientia novit. Dogmatici autem viri erat docere, cur purgantibus nobis ita habentes, non coquatur urina febrisque sine sudore et indicatione perseveret^ Perfectius quidem alibi haec omnia sumus contemplati, sed nunc quod praetenti enarrationi prodesse possit summatim dicemus. Tu ergo animum ad me converte. Quum facultates, ut scis, quatuor sint, atque inter eas non minima vi polleat alteratrix, per quam distributis ab ea corporibus natura alimentum assimilat, ipsa coctio nuncupatur, nutriturae substantiae permutatio secundum qualitatem existens. Natura igitur absorpto in ventrem alimento, a. caeteris qui-. dem motionibus cessare debet, ut soli quod coquendis deputatum sit operi vacet, sed auxilio externo aliquo rndiget, quum aliquando imbecillior reddita suerit, quo medo et in ea humorum, quae in venis sit, concoctione contia- git, quiete quidem indiget sequentem ante caliditatem, quod calefactum frigesactumque vel. exiccatum et humoetatum sit, singulis horum alio nimirum et alio tempore factis. ob id igitur qui haec scripsit, quietem inducens corpori, hominem curari voluit unctum et aequaliter vestimentis obvolutum. Nam adversus vim febris humiditatem eam quae unctionibus comparatur remedium par esse putavit, praeterquam quod neque vehementer calefaciat, neque refrigeret, sed leniat, quibus maxime indigent quae coquuntur. Quod si haec coctioni humorum conferant, purgationes contrariae existunt, nam. corpus vehementer moventes frangunt; tali siquidem facultate praedita sunt omnia quae purgant medicamenta. Haec est ergo causa, cur purgationes coctionibus adversentur. Ad eam autem quae sermoni huic continuatur seriem pergamus.

XXXVIII. sorbitiones autem, quum prope judicationes suerit, ne de- deris, si perturbetur g sed quum perturbatio remiserit respue in melius processerit. omnium autem subrium judicationes observandae sunt, atque eo tempore surbitio nes detrahendae.

Mentem Hippocratis hoc in loco servat qui librum. hunc scripsit. In principio quidem mulsam et ptisanae cremorem pro rictu exhibet et cum prope est j udi cati o, cremorem tollit.

XXXIX. sue vero sebres longae peri consueverunt et absuestiis habere circa aures et cervicem, si quidem infernae partes suigidae suerint. Quod si frigidae non fuerint, alias habent mutationes. Eluit autem /anguis e naribus et his alvi exturbantur.

Quibus urina ob humorum cruditatem tenuis est, jure optimo protrahuntur febres, quae ante coctionem fulvi nequeunt. Quod autem tales per abscessus judicentur saepius jam dictum est. Rarius autem et per excretionem solutiones horum fiunt. Utrum autem in superiore corporis parte, aut inferiore abscessus generabitur, quae hic dicuntur iis quae in prognostico scripta funi astipulantur.

XL. Quibuscunque vero sebres/act a trices sunt et hypochondria contendunt, quique decumbentes eodem in loco stare nequeunt et extremis omnibus persmgerantur, hi tum ma- .rimam diligentiam tum custodiam requirunt, eos autem ita degere .oportet, ut nihil aliud quam acetum mulsum acutum exhibeas, neque sorbitionem offeras, donec ipsis febris. desierit at urina concocta suerit.

lactantes febres appellat in quibus aegri jactantur et graviter afficiuntur. Haec autem gravis tolerantia sequitur interdum quidem febrem stabilem et ardentem, faepius autem et stomachi vitium, os autem ventriculi ita me dicentem nunc audi. Incipit ergo a febribus ipsis, jactantes ipsas vocans et hypochondria contendentes, deinde ad febricitantes pertransiit. Nam quod decumbentes sese continere non possint, de febricitantibus dictum est, ut et quod extrema refrigerentur. lucentes autem feste eodem in loco non continere, jactatorum ac difficulter ferentium nota est. Extrema autem frigere, magnae visicorum phlegmones, quae ex crassis humoribus orta fit, ut antea demonstravimus, quum de secunda cauli specie ageremus. Quod si vehemens frigus fuerit, quod vires valde infirmae sint, jam tibi conjectura est. Merito igitur ita aegrotantes plurima tum custodia tum diligentia indigere ait. Sed.et merito ipsis acetum mulsum dat, ut qui a crassis et viseosis humoribus vexantur. Adjecit autem sermoni aquosum, tanquam contrarium illi quod his datur, in quorum pulmonibus tales continentur humores. Nam acidius longe in illis esse convenit, quod propter longam in distributione ad affectam partem delationem vires exolvi necessarium sit, his vero tale hypocbondrio incursat, quale epotum est. Nullo autem pacto forbitionem ita habentibus dare, priusquam morbus coctus fuerit, indistincte est pronunciatum, servantibus nobis quod edocnit Hippocrates. Aspiciendum est sermoni, si aeger furfecerit, quod tanquam manifestum forte praetermisit.

XLI. Decumbere autem in conclavi obscuro debent, et in stratis quam mollissimis reclinati, longo tempore eundem decubitum persurre et quam minime sese /artare. Jd enim eos maxime suvat.

Nunc decubitum obscura in domorum tanquam coctivum auxilium, sed tanquam iactationis ob gravem molestiam factae emendatorium. voluit, cujus gratia et lecti mollis meminit. Tentare autem scipfum non prolicere, sed conquiescere, laboranti modo utroque commodat, tanquam et morbi totius concoctionem juvans et tanquam vires. conservans.

XLII. supra vero hypochondrium lini semen linteo illitum admove, cavendo ne inhorrescat aeger, quum apponitur,. sit autem summe tepidum, ex aqua et oleo coctum.

Emollit lini semen, nec manifeste calefacit, quae maxime expostulat omnis phlegmone. Et Iane tactu tale ipsam comparat, quale et secundum facultatem est, sumtae tepidum ipsum admovere praecipiens. Caeterum aquae et olei mixtura tepidum generat calorem molli tque et miligat moderate; habens facultatem, cujus potissimum esse debent, ut demonstravimus, quae tum concoquunt tum discutiunt.

XLIII. Consectare .vero oportet ex urinis quid saturum sit.- si namque crassiores pallidioresque suerint, meliores, si vero tenuiores et nigriores, deteriores.

Non quicquid futurum sit ex urinis docet, sed vel salutem vel mortem. Salutem enim indicant crassiores et pallidiores. Crassiores autem perspicue dixit, tenuibus et non naturalibus comparans, ut et paulo ante intelligere volui, neque enim crassas urinas, neque tenues, quae teeuudum naturam fiunt, dixeris, si recte volueris interpretari. Sane tenues et nigrae deterrimae sunt. A tenuibus siquidem fotis morbus crudus indicatur. Nam quod exacte tenue est, id aquosum est, quapropter et album. Sed praenotiones ex urinis in commentariis prognostici dictae sunt.

XLIV. si autem mutationes habeant, temporis diuturnitatem indicant morbusque necejsurio tum ad deterius, tum ad melius commutat inaequalitatem.

Nam si id et in aegrotantibus observaveris, verum comperies, hominem ex urinarum varietate in longius deridere tempus, atque medias incurrere permutationes, Plures namque significantur affectiones, quae non eademi egent curatione, neque aequalem habent solutionis pransiultionem.

XLV. Inconstantes vero sebres, donec constent, sinere oportet. Quum autem constiterint, victu et curatione convenienti occurrere, facta secundum naturam speculatione.

Febres inconstantes dixit, in quibus nihil constans existit; quod significat stabile. Sunt autem stabilia quae in periodis et urinis et exquisitis febrium ideis apparent. Periodi itaque principium. non ostendunt primis diebus. Urinae vero superveniunt alias aliae et saepenumero ter quaterque interdiu et noctu mejere contingit dissimilesque inter se apparent urinae. Ideam ergo talis febris inconstantem esse ait, quod idem significatione est ac quae plane ideam unam non servat. Exposui tibi exquisitas febrium ideas et in commentariis de febrium differentiis et in secundo de crisibus. In hujusmodi itaque febribus non in principio victu uti praecipit, sed fluere, donec qualis sit febris cognoscamus et tunc rictus formam praefinire.

XLVI. sunt autem facies aegrotantium multae.

Facies .dixit quasi differentias vel modos vel species, aegrotantium vero, pro iis, qui aegrotantibus oriuntur, morbis. Jam enim saepius.demonstratum est eam esse antiquis omnibus consuetudinem, ut ab affectibus ad affectos et ab affectis ad affectus transferant appellaticnes, quasi febrium vel ..febrientium differentias dicere nihil referat, sic et pleuriticomm vel angina laborantium, aut pleuritidis vel anginae. Facies ergo dixit laborantium, quoniam eos oculis contemplantes reperimus differentias.

XLVII. Quare medenti animadvertendum est, ne aliqua ipsum manisusta causa lateat.

Quod manifestas causas occasiones appellet didicimus, sed et nunc eam de his appellationem ferre constat. Infert igitur:

XLVIII. Neque earum quae ratiocinatione cognoscimur, neque earum quas die pari aur impari apparere oportet.

Quasi causarum alias quidem manifestas absque ratiocinatione artificiosa cognoscant omnes, alias vero seli qui ratiocinatione artificiosa utuntur. His quoque et attendensium, ait, quas in numerum parem vel imparem apparere oportet.

XLIX. Maxime igitur numerus impar verendus est. Quod hi dies in alterutram partem aegrotos procumbere faciant.

Dies impares multa pollere virtute, non simpliciter, sed in acutis morbis est intelligendum, quod insignes in utramque, tum salutem, tum mortem mutationes efficiunt; id enim significat in alterutram partem procumbentes. l n acutis quidem hi sunt, tertius, quintus, septimus, nonus, undecimus, dechnusquartus et decimus septimus. In longis sexagesimus et octogesimus. Medii horum sunt vigesimus, trigesimusquartus et quadragesimus. Impares autem et in.

L. observare itaque. oportet primum diem, quo aeger.de- bilis esse coepit, cognito unde et quando principio, id enim nosce praecipuum existimatur. Quum autem ipsum aegrum interrogaverit, etiam omnia consideraveris, in primis quidem, quomodo caput habeat, an dolore vacet, neque gravitatem in su habeat, deinde an hypochondria lateraque dolore careant. si videlicet hypo- chondrium doleat aut attollatur, aut obliquitatem alis quam habeat aut satietatem, aut lateris dolor afuerit, simulque cum dolore aut tussicula aut tormina aut ventris dolor, quum autem horum quicquam hypochondrio adsuerit, alvum potissimum clysmis salvere oportet. R:bat autem mulsum calidam coctam. At et perdtfaendum, an in exurrectionibus defectu animi corripiatur et an spiritus ducendi facilitas ipsum habeat. suspici- enda vero quoque defectio, num vehementer atro colore prodierit, vel sincera, quales sunt fanorum defectiones, et an tertio die exacerbetur febris. Ubi autem hujus- modi tertianos .circuitus in. his morbis probe admodum inspexeris, praeterea jam et alia consideranda sunt, et si quartus dies tertio quicquam his in ipsis simile habuerit, aeger in periculo versaturi Ex signis autem nigra desectio mortem significat, quae vero suni dejectioni similis est, ubi per omnes dies apparuerit, fatutaris.

observandum in primis ait .primum esse diem, in quo morbi causam cognosci jubet, nam unde et quando quisnam sit morbus indicat. Interrogari autem praecipit in primis quidem quo modo habeat caput, mox hypochondria et latera. Hypochondrium quidem, si quis dolor sit, aut tollatur, aut quandam habeat obliquitatem, hoc est inaequalitatem, quod in prognostico his verbis scripsit: st inaequaliter aspecta dextra ac sinistra parte. Fel si satietatem habeant, inquit, quod ciborum repletionem esse arbitror. Interrogari quoque et alia, quae in dictione sequenti habentur, jubet. Deinde hypochondriis ita affectis, solvere alvum clysteribus imperat mulfamque bibere calidam et coctam, Sed indistincte haec loquutus deinceps scribit : sed et perdiscendum, si quum exurgit, desectu animi corripiatur, et si, inquit, ipse facilem spiritum ducat, quod detecto animi correpto opponitur. Inspiciendam praeterea jubet deflectionem, utrum nigra sit, aut sincera et inculpata, qualis sanorum est, quemadmodum et si febris tertio exacerbetur die. His ita se habentibus, si quartus dies tertio quicquam simile in accessione habuerit, periculosum eum esse asseverat, nam quartum diem, qui septimi index est, rem novam edere ex periculosis est signis. Rei autem novae editio manifesta. Nam si primo die et tertio accessio fiat et secundo factu haudquaquam fuerit, quod quintus accessionem habiturus sit par est et non quartus, quapropter si quartus habuerit, mali cujuspiam alterius generationem demonstrat. Si autem et nigra dejecerit, mortem indicat fore. Tu autem multa ex dictis praetermittens memoriam rei hujus habe. Nam si primo et tertio die consentaneam attulerit accessionem febris, recentius quidem si et quartus paroxyfmum fecerit, sed si et aeger nigra dejecerit, signum est lethiferum. Quod si rursum diebus omnibus alanis similia dejecerit, salutem aegro futuram spera.

LI. tsuum autem alvus glandi subditae non cesserit et facilis spiratio afuerit surgensque aeger ad sudem aut in ipsius lecto animi desecta corripiatur, quum haec aegro aut aegrae inter initia afuerint, delirium assere expecta.

Confusa est hujus textus intelligentia. Nam ubi glans nihil profecerit videaturque aeger facile ferre, si utique et quum exurgit, defectu animi corripiatur, delirium expectandum, male dictum esse mihi videtur, quum rei huic neque experientia, neque ratio patrocinentur, quanquam tale quicquam aliquando fiat. Praenotiones tamen non eorum sunt, quae raro accidunt, sed eorum, quae semper aut magna ex parte.

LII. Mens vero manibus quoque adhibenda est. Nam st tremulae suerint, huic sanguinis e naribus destinationem futuram expecta.

Hic quoque sermo neque quod continuum sit, neque quod plerumque, sed quod rere accidat, docet.

LIII. Inspicere vero ipsos quoque nares oportet, an per utrasque spiritus aequaliter trahatur, et si multus e naribus seratur, convulsio furi adolet, si vero convulsio siat, huic mors expectanda est, quam praedicere pulchrum suerit.

Quum tremulae sunt manus, nam ita dicere consent.aneum est, si spiritus multus per utrasque nares feratur, convulsionem supervenire ait. Confuerit autem ita appellare convulsivam affectionem, quae in musculis naris pinnas moventibus fit.

LIV. At si in febre hiberna lingua aspera stat adstntque animi deliquia, huic remi/sto febris contingere consuevit. irerumtamen eum summa inedia curare oportet et aquae ac mulsae potione ptisunaeque cremore. Neque fabris remi/stoni fidendum est, quod hujusmodi signa habentes in mortis periculis versentur. ouum autem haec cognoveris optitneque contemplatus sueris, itu sare, si lubeat tibi, praedicendum. .

Nonnulli febrem hibernam simpliciter intelligunt eam quae hieme fit, alii eam quae hiemi peculiaris sit. Ea autem ex pituita est, veluti aestiva ex ipsis bile. Si ergo, inquit, in hujusmodi febre lingua aspera fuerit, atque animi defectus, eam periculosam esse est fatendum, ob idque febrium remissioni fidendum non est, si cum pravis fiant tum symptomatis tum signis, veluti nunc eum animi detecto et linguae asperitate. Non negligenter itaque ait regendos aegros, aquamque et multam et ptisanae cremorem exhibendum. Sed sane haec pugnare videntur adversus id quod summa inedia eos macerandos esse dixerit. Nam fumum inedia maxime quidem ahstiueutiam integram significat, aut si non, saltem eam quae. in potibus solis fit, rictus rationem. Sic sane et mulsam et ptisanae cremorem dare .permisit. Videtur ergo mihi eos ob id fame integra macerandos dicere, quod qui remissiones hujusmodi quletissimas habent, longo ita tempore in bis morentur protrahantque, ut falsi circumventique nonnulli validiorem ministraverint alimoniam et potissimum ob animi defectionem. Quo fit ut ad hunc victum, qui per mulsam atque ptisanae memorem multis fit diebus, is recte dictus sit limoctonia, quod integra inedia est.

LV. Quum autem in scbribus quinto die quid terrisicum conligeris, aut alvus repente liquida defecerit - et animi: defectus inciderit, aut noris suppressio prehenderit, aur convulsio vel singultus contigerit, ex his /artari aeger consuevit-et sudores sub naso et circa spontem ac cervicem posteriore capitis pane suboriri. At qui his afale sciuntur, suspiriose non mutto post intereunt.

Ex iis quae per observationem empirice a medicis scripta tuus, quaedam talia existunt, ut ex semel aut bis conspectis modi universalis annotationem habeant, tanquam saepenumero in eisdem et similiter considerari possint. Tale autem quippiam et id est, quod nunc dicitur. Nam contemplatus haec dixit aegrum quinto quodam die liquida quaedam dejecisse atque animi defectu prehensum voceque captum, alium vero convulsum et pestea vel ambos vel alterum fastidio jactatum partesque tum faciei tum colli sudasse, deinde obiisse, scripsit, quod signorum Empiricorum concursum existimaret. Sed face haec post. sunt et sto m achicam praecedere syncopen, fierique valent et propter copiam, oppressa facultate, vel alio debilitata modo. Unumquodque siquidem eorum quae dicta sunt per, se malum est, nedum si omnia-eonvenerint. Nam ex repentinis dejectionibus deficere animum periculosum est, ut et mutum fieri et fastidiis -jactatum esse, partibus vero tum faciei tum capitis duntaxat sudare non bonum. Quo igitur modo haec tum multa tum prava symptomata existunt, -sic et ..alia quae in proguostico scripta sunt. Potestque aliquis haec inter se connectens, videri novum quid docere. Quod si et dictionem obscuram veluti aenigma sermoni miscuerit, jam plebejis et ex ea sapientior esse ridebitur. Admirantur siquidem, quae non intelligunt. Viro autem qui supervenientia symptomata a pathognomonicorum concursu distinguere novit, tenuo is varius quidem deprehendetur, sed inutilis, nam pathognomonica syndrome morbi speciem demonstrat, supervenientia vero symptomata, mansuetudinem ipsius et malignitatem. Eumque qui singulorum horum symptomatum vires didicit, quae apparent, tum aestimare tum inter se comparare oportet. Atque sime si mala tum validiora tum plura rideantur quam bona, hominem in periculo variari sciendum. Verum sithona malis et fortiora et plura fuerint, de aegro bene sperandum. Id autem te facere .jubet et ipse Hippocrates. Nam in prognostico singulorum tum symptomatum tum signorum- vires particulatim docuit, atque circa libri finem ita ait : oportet autem eum qui recte sit tum convalituros tum morituros praedidurus, praeterea et in quibus morbus pluribus diebus et in quibus paucioribus permansurus sit, signa omnia perdiscere, atque aestimatis eorum inter su viribus, ut scriptum est, ferre sententiam. Signorum autem vires aestimari prae-, cipit, atque ex ipsis praenoscere quidnam futurum sit. Ubi ergo bona malis permixta fuerint, viribus quodam modo paria, .exercitato est opus viro, qui in operibus ea saepenumero fuerit contemplatus. Ubi vero omnia vel mala, ut nunc, fuerint, vel bona, cuivis patet quod fotu- . rum sit. Quum enim deiciente alvo deficere animum, signum per se malum sit, pari modo et malum vocis privatio; si praeterea aeger convulsione aut singultu aut jactatione vexetur, manifestius judicabit periculum. Si praeter haec et aliud quoddam malum supervenerit signum, ut circa faciem cervicemque fusiores, atque adhuc magis, quae nunc a scriptore hujus libri dicuntur, nullo quod bonum sit, malis permixto signo, quod talis de necessitate ex signorum malorum acervatione morietur, notum. evadit. Adjectum autem in sine hujus dictionis πνενματω- θἡσεται tanquam aenigma, ceu quippiam eorum quae de necessitate fore conceduntur, quicquid significet, sive tpir ituum copiam quibus venter inflari possit, sive magnam et frequentem respirationem, quam sane iis quas comitatur affectionibus haudquaquam bonam esse didicimus, veluti et eam quae ventris est. Quapropter investiganda alia signa non sunt, sus de necessitate antecedentibus. Neque enim amplius ex his, veluti ex nonnullis quae casu eveniunt, futurorum firma quaedam fit praenotio.

LVI. Quibus autem per- sub res. crura scatent tuberculis, quae diu immoranti, febribus etiamnum. perseverantibus non maturantur faucibusque irruit sussiocatio, macentibus .circa fauces partibus, neque tubercula maturuerint, sed extincta suerint, iis sanguis e naribus sinere con-. suevit, qui si copiosus suxerit, morbi splutioncmportendit, sin minus, longitudinem. Quo vero parcius staTerit; eo detersus ca longitudo. Quod si et caetera facillima suerint, huic dolores ad pedes expectandi sunt, qui si pedem attigerint isque dolere perseveret, instammetur et non levetur, dolores paulatim ad cervicem peiuenient et ad claviculam, ad humerum, ad pectus et ad articulum, huncque tuberculosum fieri oportebit. His vero extinctis, si manus contrahantur, vel tremulae stant, eum convulsio prehendit ac delirium, quin etiam in superciliis pustulas ferventes et rubores habet et palpebra altera ad alteram i progerminat, dura decumbit phlegmone, tumet vehementer ocultis et delirium valde .increscit. At noctes magis. quam dies delirii signi/:- rationem praebent. Multa vero signa ad numerum imparem magis quam parem contingunt. Utro tamen horum numerorum contingant; lethales morbi succedunt.

Qui librum hunc confecit, is haec omnia quae jam dicta sunt deinceps inter se contemplatus, universalem quendam particulari ex observatione sermonem temere fecisse mihi videtur. Melius siquidem, ut Hippocrates in epidemiis scribere consuevit, ita quoque fecisset, praefatus quidem ab initio affecti nomen, ac deinde dies in quibus singula facta sint, narratione astequutus, ut et in ipsis quae nunc. dicta sunt symptomatis facere potuit. Nam in cujusdam cruribus orta sint tubercula, eaque non maturuerint, febriculosus quoque^ is esse sublimatur et suffocatione affectus liberetur tuberculis, existimabit prolecto quis sursum factam humorum crus obsidentium translationem, quae. in transitu suffocationem homini peperit. Si ergo talis (ut Hippocrates dixit I evasurus sit, profluere per nares sanguis poterit,^ qur si .multus fuerit; morbum solvet, si non, diuturnus evadet morbus. Atque si caetera bene fiant, rursum ad pedes decumbere huic dolores poterunt. Id vero et. ita factum esse statuatur, veluti ex bis hominem igne flagrantem factum. esse, quod vel calorem multum circa pedem manifestare^ consuevit, vel febrem multam ac igneam. Et si post haec soluta non suerint symptomata, reversa iterum ad superiores partes humorum copis, dolores pariet in cervice, claviculis, humero et pectore. Ut autem huic omnia haec absque ratione contigerunt C nam id extincta esse fuit) ita manus tremula^ factas esse statuatur, deind e convulsio nem, quod ad nervosas partes decubuerit humorum copia, priucipiumque ipsorum prehenderit, unde certe deliria, subsequutam esse. Contemplatus igitur auctor quendam ita aegrotantium phlyctaenas in superciliis habentem (id enim significati phlyxacia) omnibus ita habentibus futurum hoc. symptoma temere pronunciavit. Idemque de iis quae deinceps scripta sunt sermo existit. Nam quod uni ita affectorum Vel .duobus factum est, id ad omnes extendens, ait et ipsos rubores habere et ex palpebris alteram ad alteram germinare, duram quoque fieri phlegmonem et vehementer tumere oculos. Quorum caetera quidem cuivis patent, sed ex palpebris alteram germinare est ambiguum, utrum significare voluerit quandam ex parte earum exurgentem consertionem, vel carnulum quemdam surculum, ab altera quidem enascentem, sed ad alteram feste extendentem. At rei hujus inventio si quid utile afferret, de ea amplior foret scrutatio.

LVII. flos vero si per initia quidem medicamentis purgare vo-. tueris, id ante quintum facito, si venter murmiiraverit, si non, impurgatus sinito. rerum si murmuraverit alvique defectiones biliosae suerint, scammoniomoderate sebpurgato. In reliqua vero curatione potus ac sorbitiones parcissime exhibeto, quo melius aeger habeat, nist remissione facta decimum quartum transgressos suerit.

Curationem praedicti concursus scribit; eam vero sic nominare sane mihi, ut dixi, non placet, curatio namque nihil commune habet praeter ea quae fupenumero ante enarrata sunt. Ait siquidem considerandam alvum, quam murmurillis cognitam purgandam. esse praecipit, at si et biliosa deortum repant, scammonium medicamentum biliosa purgans exhibet. In reliqua vero curatione sorbitiones perquam exiguas ministrari praecipit quousque decimum quartum remissione facta diem pertransierint, qua oratione morbum ante decimumquartum diem coctum esse non posse significatur)

LVIII. Quum subrTcitanti decimoquarto die vocis interceptio accesterit, non cita morbi steti salutio, neque liberatio solet, sed tali temporis diuturnitatem indicat. Quum itaque hoc die apparuerit, diuturnior morbus consagit.

Haec oratio supervacanea est his qui prava symptomata majori praedita esse facultate didicerunt, quum in diebus judicatoriis apparent. Nam qui librum hunc scripsit, nunc in re una, quae decimoquarto diei particularis est, hoc ustus est universali. Ut enim diebus caeteris judicatoriis, sic et hoc decimoquarto, si malum aliquod symptoma apparuerit, id majores habet vires. Annotare autem oportct quod futurum est, neque simpliciter, neque ut res tulerit, sed cum distinctione. Nam si ex signis .bonis quae majores habent vires, laboranti quaedam assuerint, longiori tempore salvari aeger poterit At si nullum tale fuerit, morietur, nequeuntibus morbi concoctioni satisfacere viribus. Qui .igitur haec scripsit, longiorem omnino fore morbum male pronunciavit. Nam et is cito mori potest, cui vox decimo quarto die interrupta est, si cum saevis aliis notis factum suerit hoc symptoma.

LVIX. Quum febricitanti lingua quarto die obturbata sermocinatur et alvus biliosa liquida defuit, is delirare eonsuevit. sed ex eventis quid consiequatur, observandum.

Sed id quoque in allo quodam die apparet. Verum si quarto apparuerit, in primis periculosiorem septimum fore demonium, hoc est quae illo die sutura sunt.

LX. Aestiva ac autumnali tempestate in acutis repentina songaleis destillatio, venarum contenticnem multumquefarvorem significat, ac postero die tenuium urinarum sua cies. Et si aeger aetate viguerat puerisque corpore ob exercitationes bene carnosa aut melancholico, vel ex potatione manus tremulae suerint, delirium aut convulsionem praedicere decet.

Hic quoque textus symptomatum multorum non in omni aegrotante homine simul existentium implicationem habet, pruindeque inutilia sunt quae ita scribuntur, quum utilis doctrina ab universalibus oboriatur, qualem Hippocrates astruere consuevit. Dictum autem est universalia, quae quidem perpetua sunt, primam habere tum facultatem tum usum, quae vero ut plerunque, secundam. Quod si quid anceps aut rarum sit, id ad doctrinam inutile. Quae igitur recensuit, particulatim contemplemur, atque primum quod primo dictum esu su. acutis aestiva ac autumnali tempestate repentina sanguinis destillatio coittentionem ac multum in venis servarem prodit, ac postero . die tenuium urinarum facies. Quod si aeger aetate storuerit faeritque corpore ob exercitationem corpulento aut melancholico, aut ex potatione manus tremulae huic suerint, delirium aut convulsionem decet praedicere. Melius siquidem erat pronunciare, quod contentio venas curatione egere indicaret. Novimus enim, quod ait, sanguinis e naribus stillationes quoddam malum semper esse, quod natura quidem velit, quod superfluum est, excernere, sed .ob propriam imbecillitatem nequeat, vel ob sanguinis crassitiem aut partium densitatem aut quaedam ex his, aut propter omnium concursum. Quum autem malum semper hoc signum sit magisque quod primis tum aestatis, tum autumni temporibus vires ipsius intendi contingat; his enim diebus flava redundat bilis ambiensque nos aer calidus est, quare sanguinem utranque ob causam bene fluentem .esse oportebat, causae igitur magnitudo judicatur, ob quam fluere prohibetur, quam contentionem esse ait, forte densitatem ita appellans. Quod porro ita asseoti venarum curatione egeant nondum docet, priusquam astruat, quam dicat curationem, nec tamen dixit. Praedictionem autem solam primam scripsit, postero die urinas tenues apparituras, non .solo eo die de necessitate incoctis illis apparentibus, verum etiam aliis praecedentibus. Convulsionem quoque et delirium fore ait, si laborans sic aetate viguerit. Praeterea et exercitati et bonae ipsius corpulentiae meminit et temperamenti (nam melancholicus nomen est temperamenti) huc adde quod ex potatione- eum manus habere tremulas ait. Haec ergo symptomata possunt inter se complicari, non tamen de necessitate aut plerumque his succedent delirium et convulsio.

LXI. Et si paribus quidem diebus supervenerint, melius, pudicatortis vero, perniciosum, nisi copiosus cumulate concita- tus sanguis redundantiae vias fecerit per nares aut per sedem puris excretiones aut abscessus aut humorum translationes aut hypochondriorum dolores aut- ad te-. stes aut ad crura. His autem concoctis .viae patent. sputis uriuisque crustis, .laevibus, albis.

Duae sunt hujus dictionis ἐπιγίνεσθαι scripturae, una quidem, scripta per τ elementum tertia syllaba, altera vero per γ. Verum. sive. per priorem scripturam aegros diebus paribus ἐπιτεινεσθαι intendi dixerit, sive sectindum posteriorem, praedicta symptomata diebus paribus ἐπιγίνεσθαι supervenire assignaverit, non continuo existit et melius (id autem ipse dixit); neque enim si pares fuerint, intueri oportet, sed si et judicatorii. Quartum igitur diem, qui par est .et ipse ex ordine paulo ante maximam habere facultatem asseruit. Caeterum quod deinceps dicitur verum existit. Nam si sanguis copiosus quovis modo excretos fuerit, salutis spem habet. Praeterea et per abscessum ipsos et per translationem servari alt, abscessum quidem fere sua peculiari appellatione declarans, sed translationem, quum ait: hypochondriorum dolores aut ad testes aut ad crura. Differunt autem inter se, quod abscessus judicationem inferat aegrumque a molestiis omnibus liberet, translatio vero humorum aliarum habeat principium tum accessionum tum laborum, ut alio rursum egeat tempore sid coctionem corporis locus, ad quem infestantium humorum facta sit translatio. Ideoque adjecit : his autem coctis, exitus sunt sputorum aut eraso surum urinarum, laevium or albarum, signa coctae translationis edocens ex coctis. tum sputis tum urinis.

LXII. Eebri singultdosue laseris succum, acetum mulsum, daucum tritum potui dato, galbanumque ex melle et cuminum in eclegmate, posteaque ptisanae cremorem sorbendum. L autem evadere non potest, nisi judicatorii sudores et somni aequales acceperint urinaeque erasae et acres decurrerim, aut in abscisam morbus decubuerit.

Λύγγας et λυγμοὺς singultus appellare consueverunt. Sunt autem motus quidam stomachi convulsivr. Hos quidem fieri ajunt propter immoderatam inanitionem vel repletionem. Qui si propter inanitionem fiant, fere sanationem non recipiunt, si. vero ob repletionem fuerint, ab incidentibus ac detegentibus praesidiis infarcta curantur, talia vero sunt quae nunc scripta sunt. Videtur autem nunc mortus is fieri et propter acrimoniam stomachum mordentem, ut quum quis piperis plus vel quid simile devoraverit. Et sane febricitantium nonnulli. singultientes credentem acerrimumque humorem vomuerunt, a quo tandem symptomate sunt liberati. Verum febris hujusmodi nequaquam singultuosa appellatur, nam ut singultuosa vocitetur, permanere amplius debet singultus, vel etiam per totum morbum simul cum febre exacerbari. Febrem hanc .per sudores judicatorios somnesque aequales vacuatasque urinas tum crassas tum acres sanari ait, talibus quidem vel exoretis vel in abscessum firmatis.

LXIII. Nux pinea et myrrha in eclegmate exhibeantur; bis vero acetum mulsum quam paucifumum potui dato. sed si vehementer siticulost fuerint, aquam hordei.

Id inordinate scriptum est. Satius enim erat eum paulo ante in ea orationis parte, qua eos curavit quibus . tum thorax tum pulmo per sputa expurgari debent, id praescripsisse, non febri singultuosae. Verum quod dicitur, id obscurum est. Nam coecatus ali ipso dictus, non ita, sed conus magis ab antiquis Graecis appendatur, veluti a recentioribus medicis propemodum omnibus scrobilus. Consuevit autem ex eo eclegma conficere, quum maxime pinguis fuerit, id est ubi multam circumsnfam habuerit peculiarem resinam. Coquunt autem fructum hunc in aqua cum ntarrulno recentem, mox decocto nrellis exiguum miscent coquuntque iterum adusque mellis crassitudinem, quo ad hunc modum confecto medicamento utimur ad thoracis pulmonisque expositiones. Ut autem et alia quaedam medicamento huic saepius immittimus, ita et auctorem libri hujus myrrham immittere verisimile est, quod postea velut compendio manifestarit, inquiens: coccalus et myrrha in eclegmate exhibeantur. Potest autem et ipsius, qui eduntur, conos cum myrrha exhibere, atque hic fortassis nos mel non male medicamento misceri intellexerimus. Quidam sane hanc ipsam dictionem ab ante scripta superant seorsumque scribunt, nonnulli vero, . finem ante scriptae principium hujus efficiunt hoc pacto. si autem abscessus sumentur, corculus et myrrha in eclegmare exhibeantur, ut morbis in abscessum sumatis id medicamentum esse intelligamus. Id autem a ratione alienum, maxime propter id quod ita infertur, in quo dicit: his vero acetum mulsum quam pauciifimum potui dato. Nam in singultuosa febre formidandum acetum praecipit ratio, in iis vero quae in abscessum sumantur, nequaquam. Eam ob causam quidem alii dictionem hanc quadantenus quidem antea scriptae copulant, quadantenus vero separant, atque adjecta conjunctione autem ita scribunt;- si autem in abscessem sumetur. De singultuosa ante dicta febre id dictum sit, volente libri auctore, si in absceffum aliquando firmari contigerit singul luctam febrem, coccalum cum myrrha exhibere et copiosam aceti mulsi vitare potionem. Syllaba autem ultima^ verbi hujus στηρίζη, sive per ζ literam scribatur, sive per ξ, nullam insignem facit sermonis mutationem. sed st vehementer siticulosi suerint aquam hordei. Quod potum hunc tanquam sitim adimentem exhibeat manifestum est. Sed melius fecisset, si quo pacto parere hordeum oporteat, enunciasset, utrumne simpliciter madefacere, vel ex eo sythum, ut hujus temporis homines, conficere, vel quovis parare alio modo.

LXIV. peripneumonicos et pleuriticos affectus ita considerare oportet, an sebris acuta sit et dolores lateris alterius aut utriusque, ct quum sursum scrtur spiritus, num labo-. ret, tusses adsint et sputa educantur rufa aut livida aut etiam tenuia et spumosa et storida, ei si quid aliud diversum habeant ob si, quae didicimus. Ita degere oportet.

Pleuritidis peripneumoniaequo tum magna tum effatu digna quidem. omnia in legitima libri hujus parte distineta sunt, sed quae a medicis omnibus cognoscuntur, praepermissa sunt. Talia autem fiant quae nunc hic scribit. Et primum quidem a veteribus empiricis appellatam syndromen, veteres autem affectibus assidentia haec symptomata appellabant. Febris igitur acuta, dolor lateris alterius vel utriusque, potissimum qui in expiratione fit (nam id est et quum sursum famur spiritus, num laboret) tusses et tputa rufa vel livida et tenuia et spumosa et florida, et quotis aliter modo praeter solitum evariantia (hoc enim significat inquiens; et si quid aliud diversum habeani ab iis quae didicimus ). Haec omnia tum in pleuriticis tum peripneumonicis apparere ait, si contingant. Sed hos ita, degere ac curare oportet.

LXV. si dolor quidem sursum ad claviculam aut circa mammam et brachium feratur, internam brachii venam secare oportet utracunque suerit parte, ea in ipsa.

Rursus et in praesenti loco partis legitimae seutentiam elaborat, quoniam in ea praetermissum est quod simul cum dictis intelligitur, adjicitque illud, venam secandam e directo lateris affecti, quod exposuit inquiens: rcnam brachii internam secare oportet utracunque dolor afa fuit parte. Sed manufesta usus brevitate orationem negligentius percurrit, nam venam cubiti dicere debuit, quum venam brachii dixit.

LXVI. sanguinem detrahere pro corporis habitu, anni tempestate, aetate et colore copiosius et vero audacter, si dolor acutus suerit, ad ammi usque deliquium ducere. Postea clystere alvum subducere.

Rursum hic plus quam mediocriter scopos detractionis sanguinis omnes recensere conatus, quosdam tamen silentio praeteriit. Neque enim virium meminit, neque sanguinis mutationis, imo neque regionis aut constitutionis. Plus autem detrahere atque ad animae usque defectionem id audacter agere praecipiens, deliquit in dictione, quum adjecit quam ob causam audere conveniat. Nam quod dolor acutus sit, plus quidem sanguinis vacuamus, sed fluere sinimus, non quia acutus sit, sed ob alia, si vires robustae fuerint j viguerit aetas, sanguis abundaverit et laborantis natura tum densior, tum durior, alque aegre magis perspicabilis et sanguinis copiosi fuerit, anni etiam tempus et constitutio bene temperata, sic sane- et regio. Nempe quod ad animae usque defectionem sanguineru auferre non vereamur, nobis ex his accidit. Cly- stere postea alvum subducere. A sanguinis missione clystere alvum proluere jubet. Sesi melius erat Hippocraticam distinctionem adjecisse, si non sponte probe dejecerit alvus.

LXVII. si vero deorsum sub thorace dolor fuerit valdeque urgeat, pleuritico alnum subpurgato, at medio purgationis tenrpore nihil dato, post purgationem autem acetum mub- sum. At quarto die purgandum, verum per tres ab initio dies alvus sublucida, quod si ita non levetur, subpargato. custodia vero imperetur adusaue febris decesuonem ac .septimum diem. Deinde si in tuto esse videatur, in primis exiguum ac tenuem cremorem admisto melle dato. Quod si facile sputum educatur, facile spiret et laterum dolore careat, paulo cra/florem et copiosiorem, ac bis dis dato.

Pleuriticum nominavit, quod ab Hippocrate in legititna libri hujus parte dictum est, ubi ita affectos plenisficos purgat. Id autem facit duobus modis. Quarto vero die purgandum, indistincte etiam hoc aptum pronunciavit. Nullum enim per initia hujusmodi remediorum aegro admovendum est, desumpto a numero dierum scopo. Verum quod Hippocrates recensuit, vel statim in principis, priusquam in partem aliquam decubuerint humores, medicamento purgandum esse impera, vel postea, quum concocti fuerint. Quare et primo interdum die et secundo et quarto et interdum quinto, medicamento purgavimus et non in quarto totum, quemadmodum ipse scripsit.

LXVIII. Quod si non facile liberetur, pauciorem potionem, modicam sorbitionem, cremorem tenuem et semel exhibeto, eo quo melius degit tempore, quod ex urinis deprehendes. sorbitionem autem his in morbis prius efferre non oportet, quam coctas urinas aut (puta matura faeta videris. Quod si medicamento purgatus multum defecerit, dare necesse esi, verum pauciorem ac tenuio- t rem. Non enim poterit prae vasorum vacuatione dormire neque concoquere similiter neque judicaticnes fasti- nere, verum ubi crudorum colliquationes factae suerint et quae renituntur refecerit, nihil obstabit.

De particulari cibi exhibendi occasione agens Hippocrates et. libri hujus auctor in iis quae superius scripta fiant, eum qui tum in thorace tum in pedibus est calorem animadvertendum esse voluerunt. Nam urinarum consideratio ad universalem victum, non ad particularem, utilis esse videtur. Quare non recte dicit hic, cremorem^ tenuem semel exhibendum eci quo melius degit tempore, idque deprehendendum ex urinis. Nam etiamsi brevissituam in particularibus accessionibus ad melius inclinationem urinae habuerint, illud tamen tempus non usqueadeo protrahitur, ut has recondamus expectemusque dum nebulas vel sublimes vel subsidentes habuerint, haec siquidem multo fiunt tempore. Atqui in acutis morbis interdum aegri in declinationis principio de necessitate sunt alendi.

LXIX. Concocta autem sputa quidem sunt, quum puri similia extiterint. Urinae vero, ubi sedimenta subrubra habiterint, quale ervum est. Caeteris autem laterum doloribus tepefactoria ac cerata admovere nihil prohibet, crura et lumbos oleo calido inungere et pinguedine illinere, hypochondriis autem adu/que mammas ex lini semine cataplasma imponere. Quum autem peripneumonia ad statum pervenerit, nisi repurgetur, auxilium non admi tt it, ac prava est si aeger dispelle spiraverit, urinae tenues et acres sint sudoresque circa cervicem et caput oboriantur. Hi. enim sudores pravi sunt, prae sussiocatione, impetu et violentia morbis superantibus, nisi urinae copinsae ac crustae procurrerint et sputa cocta prodierint. Horum autem quodcunque sua sponte evenerit, morbum saluit.

Neque sui ipsius est memor, qui non ita de coctis urinis supra scripserit, neque Hippocratis, qui aliter dixerit: Urinam optimam esse, quum sedimentum esi tum album, tum laeve, tum aequale. Quae caetera de pleuriticis ac peripneumonicis in textu narrantur, etiam citra meam explicationem conspicua sunt, tum ubi libri hujus auctor ab Hippocrati^ recedit sententia, tum ubi maxime vel prorsus vel aliqua ex parte huic astipulatur.

LXX. Peripncumoniae eclegma. Galbanum et nucleum pineum ex melle Attico dabis, abrotonum ex aceto mulsa. Ple per et veratrum nigrum servesucta pleuritico etiam per initia perdolenti bibenda dato. Consurt etiam panacem ex aceto mulsa survefuctum pereolatumque propinare tum hepatitis, tum septi transversi dolore plurimum asu suetis. Et quaecunque ad alvum aut ad inlationem impellenda sunt, haec ex vino et melle dabis. Quae ad alvum, illa cum mulsa aquosa copiosiore propinato.

tMedicamentorum primum et secundum sputa edueunt. Sed quod ex elleboro .nigro conficitur, alvum tusi- ducit. Quod vero ex panace est, quibusnam utile sit ipse recensuit.

LXXI. Dysenteria sudata absce/sum aut tumorem aliquem furiet, nisi desierit aut in sebres aut sudores aut urinas era/- fas et albas valde perspicuas, aut in tertianas aut in varices aut in testiculum aut in crura aut in coxam dolor decubuerit.

Hic quoque ferum sine distinctione est, quod neque qualem dicat dysenteriam auctor demonstraverit, et quod neque omnis quae cessaverit haec inserat.

LXXII. In biliosa fabre morbus regius ante septimum diem cum rigore succedens febrem solvit, citra rigorem vero intempestive obortus lethale.

Neque sane lante septimum diem cum. rigore succe. dens morbus regius febrem solvit, neque post septimum. Sed ita distinguere oportet. Febricitantibus morbus regius supervenit, interdum quidem tanquam affectionis bepatis symptoma, interdum quoque natura bilem per. cutim excernere contendente, sed id nequeunte, velut in abscessibus omnibus fieri consuevit. Verum in aphorismis de hujusmodi morbis regiis enunciatum est.

LXXIII. Lumborum tetanus atque in melancholicis per venas suirituum interceptiones quum suerint, venae sectione sale vuntur.

Quum, inquit, ob melancholicum sanguinem in venis redundantem spirituum interceptiones fiunt, venae tectio haec solvit ; si interceptionem dicat spirituum, qui in arteriis sunt (etenim et arterias antiqui venas appellabant) quaenam alia fuerit affectio quam pulsus defectio? si vero eorum, qui in pulmone sunt, spirituum interceptionem di- eat, rursum et appellatam respirationis privationem obscure significat. Potest quoque sanguinis tum copia tum crassitudo non arterias modo inflare, ut permeare non possit, verum quoque et proprie appellatas venas.

LXXIV. Quum autem a tensionibus vehementer in anteriorem partem revelluntur sudoresque circa cervicem et faciem oriuntur, dum prae dolore mordentur ac restecantur tendines adusque ossis sacri extremum exporrecti, qui quidem crassesumi spinam continent, qua parte maxima ligamenta exorta ad pedes usque desinunt. Huic nisi fabris et somnus successerit et quae sequuntur coctionem habentes urinae siudoresque judicatorii prodierint; vinum Creticum vinosum bibendum et pultem seu farinam coetam edendam exhibeto. Cerato quoque perungere atque illinere convenit et crura ad pedes usque calida in pelvi madefacta, velamentis contingere, ac brachia ad digitos usque involvere lumbosque ac spinam a cervice ad coxas usque, molli pelle cerato ex axungia et cera illita obducere, ita ut anteriora etiam conti- neat. Et ex intervallis per utriculos calida aqua astuta suveto - ac linteo obvoluto, ipsum decumbe,-e jubeto. Alvum autem ne admodum nisi balano salveris, nisi ex longo tempore non defecerit, et si quid tibi processe-. rit in melitis, satis ; sin minus, modi radicem in vino odorato tritam et daucum mane jejuno ante calidae perfusionem propina et post haec cito furinam coctam tepidam quam plurimam edat vinumque quum voluerit bene temperatum superbibat, et sures quidem in melius tibi processerit, bene habet; sin minus, praedicere te oportet.

Atque hic sermo indistincte prolatus est, praeter id quod et nomina quaedam rmproprie scripta sint. Nam ole labores morderi tendones, improprie dictum est, verbo hoc mordere aeribus humoribus et non doloribus quadrante. Praeterea et quod in principio dictionis dicitur: vehementer in anteriorem partem revelluntur. deinde ait : dum restccantur tendones ad osus sacri extremum ex. porrecti, qui crassiores spinam continent, eos qui usque ad extremum protenduntur, ita vocans. Appellant autem ούραῖον ossis extremum. Quod si partem utramque tendi manifestare velit, atque tum in anteriora tum in posteriora, tetanus intendi Iane potest, quomodo paulo ante dixit: Tetani lumborum. Non tuto autem morbi facilitatem ex urinarum concoctione praenoscit Nam morbi febrem excitantis cruditates. per urinas manifeste declarantur, morborum autem musculis insidentium secura non est per urinas significatio, sed hoc quidem exiguum. Vinum autem his exhibere, distinctione non facta utrumne ob frigiditatem passus aeger fuerit, an aliam ob causam, non exiguum est delictum, imo Iane praeceps. Citra quoque rationem dictum est, ventrem solvendum non esse, nisi balano. Nam in hujusmodi morbis commode interdum solvitur. Caetera textus manifesta sunt.

LXXV. At morbi omnes solvuntur aut per os, aut per alvum, aut per vesicam aut alterum quendam ejusmodi articulum. sudoris autem species morbis omnibus communis est.

Non est sermo universalis, neque omnibus communis; non enim per haec suium, veru ur etiam per uterum et per obortam sanguinis e naribus eruptionem fiunt morborum solutiones.

LXXVI. Quibus a capite siuxio fertur, his veratrum dare oportet.

Non. est necessarium, quibus a capite fluxio fertur, omnibus veratrum exhibere, imo interdum capiti soli providere .consuevimus.

LXXVII. Quicunque vero ex abscespbus aut venae ruptura, aut ob intemperantiam aut ob aliam vehementem quandam causam suppurati stant, his ne elleborum dederis, nihil enim proderit et si quid patiatur aeger, in causa esse videbitur elleborus. Ai vero corpus dissolvatur, aut dolor in capite sit, aut oppletae aures aut nares aut sputatio aut genuum gravitas aut corporis praeter consuetudinem tumor, quodcunque horum contigerit, dabis, si haec nequem potibus stant, neque a rebus venerei,, neque a moerore, neque a .curis, neque a vigiliis obo- riantur. Et si quid sane horum causam fecerit, ad id curationem instituere oportet.

Phleborrbagiam venarum ruptionem dicit. Quod autem neque iis. qui ex hujusmodi causa, neque iis qui ex abscessibus, neque iis qui ex causa alia suppurati facti sunt, dare elleborum oporteat, perspicuum. est. Sed qui ob intemperantiam suppurati Iunxi male in hoc catalogo recensentur, intemperantia ipsa per se intemperantes laedente, ut redundantia, cruditate, crapula, venere multa, vigiliis et quibusdam -similibus. At ubi praedixit, quibus. elleborum exhibere non oporteat, inquit:- si vero corpus dissolvatur, hoc est, si viribus fractum admodum reddatur, citra manifestam causam nimirum, aut dolor in capite diuturnus et solutu difficilis fuerit ( nam et id te subaudire oportet in capitis dolore, ac deinceps in iis quae serie continuata dicuntur omnibus, oppletis auribus, naribus et sputatione). Adlicit et genuum gravitatem, dolorem et corporis praeter consuetudinem tumorem. In his enim omnibus quae sine manifesta causa facta sunt, vult elleborum exhibere. Ac divertens hunc sermonem universalem ad particularia, inquit: Modo neque avenereis, neque a moerore, neque a curis, neque n vigiliis, dicta /acta sint. Si enim ex horum aliquo facta sint, adversus efficientem causam idonea praescribere jubet. Quae vero ex omnibus his quae recensuit vere diligenter dicta sint et quae non, didicistis tum in Hippocratis libris tum in commentariis nostris.

LXXVIII. Dolores autem laterum, dorsi, lumborum, coxarum, qui ex itinere contingunt et quaecunque inter spirandum ex causu manifesta dolent. saepius enim dolores ex crapulis cibisque statulentis ad lumbos et coxas ventre consueverunt. Quibus vero ipsarum talia suerint i his urinae difacultas accedit. Horum autem iter causa est gravedinis quoque et raucedinis.

Non ordine haec interpretatus est. Nam praedicens dolores ex itinere, laterum, dorsi, lumborum et coxarum, rei inanis exhibitionem fecit, perinde atque quonam modo haec curentur esset dicturus. Deinde facto ita additamento: saepius enim ex scrupulis csmsque instantibus venire solent, postea intulit, quibus talia fuerint, urinae difficultas accedit. Post haec radam inquit: Horum iter causo est, coryciae item, ac raucedinis; acephalum, ut quispiam dixerit, rei faciens sermonem.

LXXIX. Quaecunque ex victus ratione contingunt, multa quidem unusquisque, prout praeter consuetudinem victu usus su- erit, maxime observat. Etenim qui prandere non consueverunt, si pransi suerint, his ingens ventris tumor oboritur, tum dormitatio, tum plenitudo. si vero su- pereoenaverint, alvus exturbatur. His a balneo dormire confert et a somno lenta deambulatione multos consuere circuitus. Quod si quidem. alvus evacuata fuerit, coenare et paucum vinum, sed meracius bibere. si vero alvum non exorneraverint, corpus oleo calido illinere. Et si sitis urgeat, epoto vino aquosa albo aut dulci quiescere, si vero non dormierint, amplius quiescere. sn reliquis his similis victus ratio, qualis crapula gravatis, instituatur. Ex potionibus autem quae quidem aquosiores sunt, tardioris sunt transitus, ac velut in orbem actae circum hypochondria siuitant et ad inlationem non decurrunt. Esis vero potionibus repletus nullum celeriter ex lis absolvet opus, quae contendenti corpori vi et celeritate elaborare accidit. Quam maxime autem quiescat, donec cum cibis concoctae suerint. Quaecunque vero potiones meraciores et austomores sunt, palpitationem in corpore atque in capite pulsationem efaciunt. His belle suerit, si superdormiant et calidum quid ex iis quae potissimum suamsiima ipsis sunt sorbeam. At vero susunium ad capitis dolorem et crapulam malum est. Qui sumet tantum die cibum gsumunt, hi et imbecilli sunt et calidum mejunt, praeter consuetum vasis vacuatis, os ipsis tum falsum tum amarum esuritur, in omni opere tremunt, tempora distenduntur coenamque perinde ac si pransi fuissent, concoquere nequeunt. nos autem. minus bibere oportet quam consueverunt liquidioremque marum pro pane assumere, atque ex oleribus rumicem aut malvam aut ptisanam et betas. At vinum in cibis, quantum si.ceat moderatum ac dilutius bibendum est, atque a.coena paululum deambulandum, donec excurrat urina minaerintque. piscibus etiam coctis utantur. Edulia vero de fa potissimum praebent indicia.

Totum hunc sermonem in legitimalibri hujus parte abunde elaboratum esse scimus. Ex illis igitur quae dicuntur modo simili, potueris et haec tum discernere tum judicare. Neque mihi diutius morari in bis necesse esu Edulia vero de su potissimum praebent indicia. Eduliorum facultates non ex ratione aliqua, sed experientia judicari convenit. Neque hic refert cibos vel edulia -dicere. Caeterum. qui haec scripsit; tale quiddam ostendit per de su indicia praebere. Nam indicium corpori fit, inquit, secundum uuamquanque, quae ex cibis valentibus fit, mutationem. Consequenter autem ea enumerat.

LXXX. Allium statum et calorem circa thoracem, capitis graoitatem et iactationem et si quis alius dolor antea fari consueverit, eum exacerbaverit. Urinas autem ciet, idque habet bonum. At ipsum edere aut ad compotationem profecturo, aut inebriato optimum est.

Si unumquodque eduliorum experientia indicandum sit, non recte dictum esse videtur flatulentum esse allium, neque caloris majoris tensum quam caepam comedentibus inferre, neque in ulla alia corporis parte, neque etiam in thorace, neque simili modo metationem et potissimum ubi quis sptum parum ante fervefactum assumpserit. Eduliorum autem multa, quum corpus plethoricum fuerit, calefaciunt, quum vero ante vacuatum fuerit, siccant abunde. Peccavit igitur libri hujus auctor, qui citra distinctionem enunciationem fecit, nam melius erat ut dictum est definire. Nunc autem simpliciter de allio censuit, sed melius fecisset, si et exiccare et calefacere talum dixisset et non flatulentum esse. Nam adversiis rem indistinctam ferre sententiam consuetudo non est. Subaudire autem oportet, ubi tempestive datum fuerit, quod parato ante corpore manifestat. Ante autem paratur, si neque plethoricum, neque cacochymum fuerit. Non recte- igitur capitis gravitatem ab eo fieri. ait, nam si praevacuato corpore allium obtuleris, capitis gravitatem sanabis partisq ne alterius omnis. Demiror autem quonam pacto quae hucusque percurrit, de eo praefatus, deinceps dixerit; At ipsum edere, aut ad compotationem prolecturo aut inebriato optimum est. Videtur autem ex his neque crapulam neque ebrietatem efficere, sed ab his ita praeservare, ut et gravitatem expellere possit et flatus fanare. Vera quidem haec dixit, atque adhuc ex cientibus urinas medicamentis unum esse allium. Sed alia falso adjecit simulque et pugnantia, si dicantur.

LXXXI. Caseus statum et adstrictionem et ciborum incendium facit, crudum et incoctum edulium. Repletos autem in potu edere deterrimum est.

Catena recens et mollis duro ac sicco magis flatulentus existit minusque sicco adstringit, hoc est ventrem sistit. Siccus etenim flatulentus minus est, sed ventrem magis sistit, praeterea et siticulosus magis existit, quod ostendit quum inquit; ciborum incendium sucis. Crudum autem et incoctum, in dictionis jacet medio, quod exacta enun- ciatione caret. ostendit autem quod crudum omne incoctumque in corporis humoribus sistens ex hujusmodi eduHis fieri consuevit, cujusmodi est catena, crudum et incoctum edulium, quasi ita diceret, caseus flatum parit, atque adstrictionem ventris, aestuoso sq n e est, praeterea crudum et incoctile est edulium, talesque succos generat. Ait praeterea et deterrimum esse iis qui se potu repleverunt, quod et idiotis ipsis patet. Neque siquidem alias bonum est edulium caseus, ut qui crassam humorem et coetu difficilem pariat. Si vero inter bibendum eo quis utatur repletus, deterrimum omnium eduliorum redditur, gravat siquidem os ventriculi primusque ipse corrumpitur et alia deinceps tecum corrumpit.

LXXXII. Legumina omnia siatulenta sunt et cruda et etiam et sirica, minime vero vel macerata vel viridia. His autem nisi cum cibariis utendum non est. sed horum singula suum vitium habent.

Ventrem implent legumina omnia, praeterea coetu difficillima sunt cruda. Frixa, flatuosa minus, sisti concoctioni non minus renituntur. Quae autem plurimum elixa sunt, ea existunt moderatiora. Quod autem sequitur, in exemplaribus nonnullis scriptum est ita et macerata et viridia, ut et talia praeteris vitiis sint praedita. In quamplurimis vero non ita scriptum reperitur, sed principi^ altero in hunc modum : Minime autem macerata vel viridia. Viridia dicuntur quae neque sicca sunt, neque exquisite jam perfecta, macerata vero, quae in aqua fuerint madefacta. Caeterum leguminibus haudquaquam sine cibariis utendum esse praecipit, cibaria nimirum maxime quidem eos, qui ex tritico panes sunt, affirmans, vel simpliciter omnia, quae quovis modo parantur, .scrsitam vero et alia omnia, ex quibus panes conficiuntur^ aeam, tipham et hordeum, rustici autem et ex milio pane; conficiunt.

LXXXIII. Cicer quidem statum tum crudum tum scarum et laborem rem inducit.

Quidam cicer scribunt ob id flatulentum esse quod pudenda intendat. Quod autem in fine dictionis laborem dixerit, id ad eum referre oportet qui propter inflationem fit dolorem.

LXXXIV. Lens astringit, ac turbationem inducit, st cum cortice sit.

Hanc vocem ἄραδον turbationem quandam ac veluti pugnam in ventre ex discrepantibus facultate cibariis concitatam, significare dixi, quo modo et nunc si cum corlice assumatur, ipsius carne longe .coetu difficilior existic

LXXXV. Lupinus autem horum malorum habet minima.

Vocabulum minime huic maxime omnino contrarium indicat. Lupinum autem minime praedictorum alt habere mala.

LXXXVI. Laserpicii tum caulis tum succus nonnullis quidem maxime, inexpertis vero per alnum non descendit. rerum arida cholera hoc malum vocatur, sit autem maxime, si cum multo caseo aut bubalorum carnium edulio mixtus suerit.

Laserpicii radicem homines aequivoce cum tota herba vocare consueverunt, hanc et praeterea herbae succum, inexpertis, i. e. inassuetis, siccam generare choleram ait. Sed quaenam ea sit. post pauloipfe docebit ita scribens: Ab arida cholera venter instatur et strepitus insunt. Patet ergo spiritum flatuosum ex laserpicii ingestione colligi in ventre, est enim acre et aestuosum. Quid autem significet vocabulum hoc, nonnullis, nihil ex dictione est mainfestum, atque ob. id explanaturus quispiam horum singula, quod maxime probabile sibi videbitur, dicet. Nam in talibus dicere quod ex ratione est, difficile existit. Eit autem maxime, si cum multo caseo aut bubalorum carnium edulio mixtus suerit. Siccam ab eo vocatam choleram ait maxime iis fieri, qui laserpitium simul cum caleo. copiosius assumpserunt, aut cum carne bubula. Nam qui flatus ex laserpitio oritur-, cum emplasticis et tarde penetrantibus eduliis mixtus, in alvo non percurrens moratur.

LXXXVII. Nam et melancholicae affectiones bubularum carnium esu ingravescunt, quod earum natura minime superari. queat, neque omnis eas ventriculus concoquere. At optime liberabuntur qui perelixis et perquam vetustis utentur.

Erat quidem ipsi de laserpicii facultatibus ferme, sed bubularum carnium esum chm eis supermiscuit, ac postea deinceps facto ad eas transitu pathemata melancholica ab ipsis proritari ait. Deinde geminas reserens causas, hoc ait: Nam harum natura insuperabilis est. Usus est igitur hac conjunctione nam eorum modo, qui dictorum causas referunt. Non tamen cur a bubulis melancholica roritentur pathemata causam dixit; quanquam aliam quandam communiorem dixerit, qua natura agre conficiatur et valida sit; natura enim ea insuperabilis est, quam nullus superaverit. At optime liberabuntur qui perelixis et perquam vetustis utentur. Id quoque universaliorem habet admonitionem, non in melancholicis. Nam bubulis carnibus et perelixis et vetustis uti praestat, quemadmodum et aliis omnibus quae difficulter concoquuntur. At improprie voce hac optime est usus. Neque enim nte-lancltolico laborantes morbo, neque homo alius quispiam vel tactui vel aeger optime liberatur, bubulas carnes et perelixas et vetustas ingerens. Nam inter omnia quae eduntur, hae non bonam praestant alimoniam, alia tamen ingerentes caeteris minus laeduntur. Si ergo pro voce hac optime dixeris maxime, sermonem reddes integrum.

LXXXVIII. At caprinae carnes, quae bubulis insunt vitia, habent omnia et cruditatem statusque et ructus magis monent et choleram generant. rerum quae odoratistimae, sulidae et suavi/stmae sunt, hae optimae sunt tam .perdixae tum frigidae, quae vero insuavissimae, groveolen- tes et durae, hae deterrimae, imo etiam quae recentes. optimae autem sunt aestate, autumno vero pesumae.

Cur caprinae cernes bubulis vitiosiores sint causam hic rursus dixit. Nam quum caprinae coetu difficiles bubalorum modo existant, flatuosiores etiam tunt et taepius movent ructus, pravam habentes qualitatem. Quum igitur bubulis et acriores et calidiores sint, si incoctae fuerint, etiam choleram pariunt. Proptereaque ipsae frigidae magis quam calidae sunt comedendae. optimae autem aestate, autumno vero pestimae. optimas esse ait caprinas carnes, inter te quidem, non cum caeteris earuibus Comparatas ; oportebat igitur pro anni tempestate temperamento vitiosissimas esse. Contingit autem capris aestate meliorem esse alimoniam, quomodo prava sunt quae herbas vorant animalia, quod viridem herbam non habeanti Capris autem maxime idoneam praebent alimoniam arborum germina eaulesque, quos asine veris aestas largiter habet. Quod autem alimonia ad carnium bonitatem plurimum possit potes- ex vulpibus certior fleri, quae autumno probatissimam ob uvas habent carnem. Sic passer et ficedula maxime laudabilem carnem obtinent. Autumno igitur caprae nutrimento idoneo destitutae tum deterrimam tum perquam tenuem habent carnem. Hieme autem meliorem corporis consequuntur habitum, naturalem intemperiem a temperamento^ temporis emend antes.

LXXXIX. porcelli carnes pravae, quum crudiusculae et ambustae suerint. Magis autem tum choleram tum turbationem efacmnt. suillae autem carnium omnium optimae sunt, praestantissimae vero quae neque vehementer pingues^ neque contra vehementer .graciles sunt, neque veteris victimae aetatem apsuquutae. Edendae vero sunt citra pellem ac suigtdiuseulae.

Κοῖρον potissimum appellabant veteres -porcum valde parvum, ut apud poetam reperitur:

Nunc epulare hospes, sunt porcelli esca ministris, porcos namque sues epulatur turba procorum.

Non sane video quo pacto ederent fyalos proci (eos enim veteres ita appellabant fues perfectis majores) quum proci omnium maxime essent hebetes ad eduliorum tum coetu facilium tum simul suavium dignotionem, quemadmodum. quum ventres caprarum sanguine ac pinguedine impletos ditarent, quo sane quod difficilius concoquatur, edulium reperies mullum. Caro autem optima tum ad …suavitatem, tum ad concoctionem eorum est, qui mediam aetatem sunt assequuti ; haec etiam sanguinem bonum gignit, at deterrima .est porri vetustissimi, atque ejus, qui confestim a partu voratur porcelli. Nam hi terrestrium fere omnium, quae vorant homines, animalium maxime humidam obtinent carnem, atque ob eam rem, quum nuper genitorum caro stupra modum humida sit, plurimam generat pituitam, quod si subcrudior fuerit, multo magis. Hac autem quoque ratione pinguissimam sinum carnem ea, quam- medii et bene carnosi habent, deteriorem existimat, suspicionem humiditatis habens, ob quam pinguedo omnis carne ini generis deterior tum ad concoctionem tum nutritionem existit. Quae autem ob assarionem ambustae sunt, tum ad fimei bonitatem tum ad concoctionem sunt ineptae, choleramque pariunt propter eam quae his accedit acrimoniam, nam ea choleraceorum eduliorum communis est malitia, quum et humida et acria fuerint. Talia siquidem similiter corrumpuntur suaque acrimonia vasorum, quae ad ventrem decumbunt, ora remordent, at- . que humorum a toto corpore in eum confluentium canfue efficiuntur. Quod autem porcelli absque pelle, hoc est absque cute, edendi sint manifestum, non enim cutis animalis cami similiter concoqui nata est, quod frigidior existat. Frigidiusculos autem et hos manifeste edendos praecipit, calidas omnes carnes veritus, ac fortasse calidas frigidinsculis tum aestuosiores tum magis flatulentas esse existimans. Ego vero in caprinis carnibus et quaecunque calidae sunt natura sermonem admitto, in moderatis autem tum caliditate tum frigiditate, cujusmodi suillae carnes sunt, simpliciter indistincte ita dici non admitto, nam ei qui distinxerit, calidae frigis idoneae magis erunt.

XC. Ab arida cholera venter instatur, strepitus insunt et dolor tum laterum tum lumborum, nihllque alvus desinit, r. sud adstricta est

Choleram ab hominibus simpliciter appellatam ab arida per humiditatem distinguit. In utraque autem nomine communi est usus, generationis modum, qui cornumnis est, respiciens. Ut enim cholera humida ex acribus oritur .humoribus, ex eduliorum corruptione procreatis, src arida ex spiritu flatuofo aeri. Quo fit ut quae prope ventrem sint nervosa corpora mordeantur intendanturque et dolorem pariant. At quum .spiritus possint interdum quidem retineri, interdum vero exire, aridam propter retentos spiritus generari choleram asserere non possum, nam probabilius fuerit ita appellare eos qui permeant.

XCI. Ita affectum ne vomat servato, verum. alvus subducatur. Clysterem itaque calidum ac pinguissimum celeriter ini lice perunctumque in aquam calidam et quam plurimam, in solio collocatum et calida sensim asensu demittito, acsi calefacto ipsi alvus subducatur, morbus solutus est. Huic etiam dormire confert ac vinum tenue et vetus et meracius bibere. oleum quoque dato, ut quieseat et alvussubducatur et salvatur morbus. A cibis autem atque caeteris abstineat, verum si dolor non remiserit, lac asininum bibendum, donec purgatus suerit, erbibeto.

Quam citissime clysterem iniicere et vomitum probihere .praecepta sunt communia omnium, quae in ventre praeter naturam continentur, quae ut deorsum excernantur- vehementer contendimus. Simili modo et calidum. exhibere clysterem; provocat siquidem calidum, ut frigidum reprimit. Clysma autem pingue aridam proprie fanat, quoniam et facultate contrarium est, siccitatem humectans morsusque leniens. Eundem habes scopum, si in scapha fovendo tum aqua tum oleo et calefacias et mitiges. Huic etiam dormire confert. An eum, dum in scapha fovetur, dormire jubeat, an sine illa, non constat. Quod autem ipsum dormire per se .cruditatibus omnibus maximo remedio sit, consideranti maxime patet. Ac vinuns tenue, vetus et meracius bibere. Vinum quidem exhibet, ut concoctioni conducat, sed tenue, ut in ventre non moretur, vetus vero et meracius, ut calefaciat magis. Vinum siquidem omne habitum calefacit magisque quod vetus esu oleum quoque dato, ut quiescat st alvus subducatur et salvatur morbus. oleum quae acria sunt lenit et siccitatem emendat ventremque moderate subducit, quibus omnibus ei; qui curatur, opus esu .A cibis autem atque caeteris abstineat. Si .corpori nihil desit nullaque apponendi quippiam premat necessitas et cruda quaedam concoctionis indiga contineantur, his requie. est opus et non cibariis, priusquam contenta medioeriter concoquantur. Votum si dolor non remiserit, lac asininum bibendum, donec purgatus fuerit, exhibeto. Si feceris quod dictum est et dolor non solvatur, laedentis causae majorem esse acrimoniam existimandum, atque ob id corpus purgare oportet. Lacte asinae utendum praecipit, quod purgantia inter medicamenta omnia mitius tranquilliusque existat ; id quoque et lacte omni humidius est et ventrem magis subducit.

XCII. At si alvus liquida suerit, ac bilis deliniatur vexentque tormina, vomitur et .suffocationes, quiescere his est optimum, mulsum - bibere et vomere.

An de arida adhuc cholera sit sermo, an per se haec intelligenda sint, non constat. Sed utrocunque modo se res habuerit, contineri in ventre videtur bilis, quae acris, et elui contumax sit. . Vontrem autem ipsum moderate subducere, atque -ea, quae in ventre continentur, coneoquere molitur. Subducetur autem mediocriter aqua mulsa et quiete concoctio fiet. Qui autem in affectionibus hujusmodi taepius valenter auxiliatur, is cacochymiam vehementi medicamento affatim expurgat, vires aegri et babitum contemplatus, anni tempus, aetatem et constitutionem. Quod autem in sine dictionis dicitur, mulsum. bibere et vomere, quasi superiorem ventrem expurgari auctor voluerit, melius cum adverbio non dicetur. Nam mulsa detergendr pollens facultate, quae corrupta funi, in naturalem praevertit viam, citra oris ventriculi tum laesionem tum- periculum, quae per vomitus oboriuntur.

XCIII. Hydropum duae naturae sunt, quorum alter quidem hyposurcidius, qui procreari incipiens vitari non potest, alter vero cum statibus, multum prosperam curationem expostulat, maxime autem laboribus, fatu et temperantia. sicca autem et acria edat, sic enim maxime tum urinam excreverit tum viribus praepolluerit. si vero disticulter spiraverit sueritque aestiva anni tempestas, aetas viguerit et virium robur adsit, sanguinem e brachio detrahere oportet, deinde calidos panes vino nigror et- oleo intinctos edat et quam paucissimum bibat et quam plurimum laboret, suillasque carnes carnosus ex aceto coctas edat, ut adversus acclives ambulationes obnitatur.

Quidam non hyposatcidium, sed episarcidium ferifiunt. Non tamen et anasarca et ca t asa rea alicubi leripium reperi, quanquam recentiores ita nominent. Quum autem hydropum naturas duas esse statuerit, atque de posteriore flatus citra quodvis aliud additum symptoma scripserit, de priore autem. nihil omnino protulerit, manifestum est aliqua ex parte confusum .ipsum esse ac falli in hydropum differentia. Quidam ergo ex medicis quatuor hydropum differentias esse dicunt, a justo recedentes, sed nunc eos arguere tempestivum non est. Verum qui haec scripsit, manifeste deterit. Nam hydropum unus quidem humidi consistentia tenuis coplam, in tota interiore thoracis regione acervat, quam aliquando perpungentes, humidum evacuamus. Alter vero locum hunc non aqua sed spiritu flatulento plenum habet et fere inperiura omnis tumentia; hunc tympaniam appellant. Alius autem habitum totum pituitae plenum habet, eum hyposarcidium nonnulli appellanti Quare cum defectu duas hydropum esse naturas dixit. Neque etiam recte protulit, qui procreari incipiens, nam verius dixisset ita scribens, interficit autem protinus hyderus, postquam procreatus fuerit. Scripta est autem ita dictio, male scripta ab eo qui primum scripsit. Alterius sane hydropum, quem ex flatu constare ait, curationem peribit, quae prorecto hydropum omnium aliquid commune habet, ut in principio scripsit, labores, solum et temperantiam; calida et sicca edere consulens, aliquid vero folles anafarca, quem ut insanabilem praetermisit. Nam hic siclus, quum incipit, eget interdum sanguinis detractione, quum scilicet. ex retentione vel haemorrhoidum vel muliebrium mensimorum vel ex aliqua, quae ita plethorica sit, causa inceperit. Tympaniain vero et ascitem nullus per sanguis uis missionem curare ausus est. In eo igitur qui venae sectione opus habet, fiat subsequens curatio, quae calefacit es siccat. Sane qui haec scripsit, ad id quod expedit, intentionem direxisse videtur. Non tamen recte auctor libri dixit: si difficile spiraverit aeger, eget phlebotomia, non re vera ob plet horam vehementem in hyderum incidit, periclitante scilicet extinctionem innato calore, ut igni contingit. Nam ut ignis prope extinguitur, injectis in eum lignis tum humidis, tum multis, nisi quis multitudinem sustulerit, sic et in frigidiore ob copiam sanguine, ubi calor nativus prope extinguitur; maximum est remedium phlebotomia, quo tempore periculum ita prehenderit. Prave quoque orationi apponitur : Eueritque anni tempus aestivum. Nam uberius aut parcius fianguinis detrahendi, alia quaedam scopi esse dicta funi, sicuti et anni tempus, auxilii vero hujus affectionis natura scopus est Nunnulli vero quemadmodum Dioscorides non aestivum anni tempus scripserunt, sed vernum, virium exolutionem aestate affuturam suspicati, hieme vero affectionis refrigerationem. Rustice autem ac inepte admodum panes calidos ex vino nigro et oleo ei cui sanguis est: detractus, exhibet, scopum quidem verum virium roborandarum habens, ut magnis exercitationum laboribus sufficere possit. Sed materiam scopo dignam non invenit; vinum etenim nigrum sanguinem plurimum generat, sed tantum, ut et supervacaneus et melaneholi-. cus fiat. Verum huic melius est vinum dare fulvum, tenue quidem consistentia, ut urinas moveat, sed non aetate novum, quo modo sane multis contingit. Vinorum etenim novorum nullum est fulvum, sed vel album vel rubrum vel nigrum, vetustate autem fiunt et fulva et flava. Atqui quamminimum bibere, quamplurimum laborare, rectissime dictum est, nam talis xivendi modus cala facit et siccati Suillae carnes, si quo dictum est modo edantur; vigentibus aetate et validis non male dari possunt, caeterorum autem nullus utique eas probe coquere potest, ut qui jam prope est, ut caloris nativi patiatur. extinctionem. Melius ergo ita affectis dure quae probe coquent,

XCIV. Quicunque neutros inferiores calidos habent, ipsis et acres et inaequales defectiones a colliquatione prodeunt. Quibus quidem st utres ualidae suerint, recedes elleboro albo, sin minus, tritici cremor sttanii crassius et frigidus exhibendus et lenticulae pulmentum panesque subcinericii ac pisces, febricitanti quidem elixi, non febricitanti vero afa. Vinum etiam non febricitanti nigrum, sin minus, aqua ex mespilis aut myrti baccis aut malis aut sorbis aut palmulis aut vitium oenanthe.

Dejectiones his ob combustionem, non ob colliquationem deorsum prodire proprie magis dixisset. Nam colliquatio in eo fit, liquata ob febrem malignam pinguedine aut molli carne. Combustio vero in ventre oritur propter acrem eorum quae ingesta sunt calorem, quo et sebrire contingit. Elleborum ergo huic album exhiheri imperat, id enim indicavit per hoc verbum revellere, quia per ventrem superiorem. Si vero aeger quavis ex causa non possit elleborum assumere viceritque acrimonia, edulia dare jubet et pocula tum astringentia tum refrigerantia. Adjicit autem eduliis et quae siccare possunt, veluti panes subcinericios atque assos pisces. His ita optima ratione enunciatis, quem ventrem superiorem dicat contemptandum. Veteres enim thoracem interdum ventrem superiorem appellantes, alimenti receptaculum omne, quod post septum transversum est, ventrem interiorem nominant. Interdum autem ventrem superiorem appellantes, in quem cibos devoramus, interdum quae post eum sunt omnia ventrem inferiorem vocitant, interdum quoque et sola quae crassiora sunt intestina. Sunt qui colon solum ventrem inferiorem vocant. Forsan igitur quaesivissem us, quam vel quas ex praedictis partibus probabilius in praesentia intelligere deberemus, si quid effatu dignum percepturi fuissemus. Sed quoniam horum inventio nihil nos admonet magis quam ea quae ipsi et scimus et discernimus, quod nonnulla quidem recte dicta sunt, nonnulla vero non, cognitionisque curiositatem magis quam commoditatem habent, melius est cito relinquere et potissimum quum hujusmodi liber Hippocratis legitimus non sit.

XCV. Si vero febris non detineat adstntque tormina, lac asininum calidum, modicum primum, deinde sensim progressu sucto amplius bibat et lini semen et triticeam polentam et fabas Aegyptias, detracto cortice amaro inspergens, potui exhibeto. Aut ooa femiconcreta edat asta et similam et milium et alicam ex lacte coctam. Haec cocta frigida edenda hisque similia tum pocula tum edulia assumenda.

Plurimi interpretes melius haec praedictis contexunt, praesentem sermonem adhuc de iis, qui calidum habent ventrem inferiorem, fieri existimantes. Quidam vero separant et seorsum exponunt, scopusque his est partim quidem cacochymiam expurgare, partim vero contemperare pasti mque resiccare et partim refrigerare. Lac ergo asininum expurgare potest et contemperare. Lini semen tum siccare tum refrigerare. Quae autem ex tri licio conficiuntur polentae contemperant, quibus probe remiscentur hordeaceae, ut quae et siccant et refrigerant. Fabae Aegyptiae mediocriter refrigerare possunt. Ova autem et simila et chondrus erasit sunt succi et boni et humorum acrimoniam instruant. Siccat autem in edulio milium, quemadmodum et refrigerat. Haec autem omnia frigida exhibet, propter humorum affectum procreantium tum acrimoniam tum caliditatem.

XCVI. Diaetetices maximum est febrium tum intentiones, tum remisaones ut in acutis, sic et longis morbis observare, ac cavere ut tempora quibus cibi offerendi non sunt, ferves et quando tuto offerendi sint cognoscas, atque etiam quando plurimum ab intentione absuerint.

Artis diaeteticae maximum esse ait, partico Iare cibi exhibendi opportunum tempus nosse. Ipse igitur .scopum unum ait, tempus illud, quo cibus exhiberi debet, quamplurimum ab intentione febris abesse, quam intentionem esse dicit accessionis principium. Id autem non in diuturdis solum, sed et in acutis verum esse videtur. Sed quare longis in morbis adjecit? Quod in his magis et forsan solis evidens sit seopus. In acutis enim morbis deprehensus in pedibus calor cibi tempestive offerendi signum sufficiens fuit, non tamen in longis ita nutrire oportet, sed melior remissionis pars est expectanda, quod in acutis haudquaquam expectari potest, timore cito futurae intentionis. Nonnulli dictionem hanc ita scribunt : Diaetetices maximum est ut in acutis, ita et in longis, observare et scire quando cibum dare oporteat. Alii finem dictionis ita scribunt: Atque adhuc, quum plurimum a febris intentione aberunt, scire oportet, ut praeter caetera, quae nos in aegro contemplari voluit et id admoneat. Quod si quis perquirat et non particulari tempestive cibandi inventioni copulet, id importunum esse de alimonia praeceptum atque re nulla dignum videtur.

XCVII. At nosse eos oportet, quibus caput dolet ob exercitationes aut cursus aut itinera aut cenationem aut quemuis alium intempestivum laborem aut res venereas, decolores etiam, raucedinosus, lienosos, exungues, discinde spirantes, sicca tusa laborantes, siticulosus, ^lutulentos et cenarum interceptiones et eos quibus intenta sunt tum hVpochondria, tum latera, tum dorsum, ac corpore detentos et ob- feure videntes et eos quibus aurium tinnitus incidunt et qui urinas non continent, morbo regio laborantes, quorum alui cruda deiiciunt, quibus sanguis e naribus aut sede vehementer erumpit aut testationibus obsessas, st his oehemens dolor incuset, neque superiores exstant. Horum nullus medicamento purgandus est. Etenim periculum invehet nihilque iuvabis spontaneasque tum liberationes, tum judicationes adimes.

Quod inordinate et praeparationis ad commentationem modo omnia hoc in libro scripta sint cuivis patere arbitror. Multa sane, ut dixi, in hoc probe dicta sunt, ob quae et iis, quae dieta sunt non recte, nonnulli fidem adhibuerunt magisque qui sibi conscii suerunt, ut critica scriptorum scientia non praediti. Quae ergo hoc in textu dicuntur, catalogum habent eorum, qui ut purgentur idoHei non sunt. At purgari et medicari in idem concidunt, ut et medicamentum dare et purgare. Videamus ergo quos ab initio purgare prohibet. Capite dolentes recenset ob exercitationes aut alium quamvis intempestiVum laborem, summatim eos intelligens qui ex intempestivis laboribus capite dolent, minime purgandos. Labores autem intempestivi omnino sunt quos praesens hoc tempore corporis affectio. ferre non potest. Admonebo autem te nunc rei ad multa utilis, cujus semper te memorem esse velim. Corpore nostro praeparationem ad morbum ineunte eamque integram prope subeunte, externum quid obveniens, ipsius affectionem manifestavit, febrem accendens vel capitis dolorem vel catarrhum vel tussim excitans vel aliud ejusmodi. Deinde ex eo continenter ad morbosae affectionis praeparationem periculose aegrotant, neque cursu morbum generante aut vehementi omnino motione, ut neque intemperantia aut refrigeratione aut alia quadam simili causa. Nihil etenim eorum suapte natura vehementem morbum generare potest. Nam si febris ab horum aliquo fiat, haec ex diariarum nominatarum genere erit, aut si symptoma aliquod aliud generetur, id saepius pauco durabit intervallo. Et id sane saepius, ut retuli, propter corporis dispositionem unumquodque horum non morbi causa, sed occasio redditur. Nam hujusmodi causas proprie quis appellaverit προφασεις, non simpliciter evidentes, ut hi saepe vocare consueverunt, quum ab aliqua manifestarum causatum noxa in corpore evidens suerit. Si enim nulla alia corporis dispositio morbosa affuerit, neque morbus effatu dignus subsequetur, ac ejus quae in corpore fit laesionis, quod ipsam fecit, causa est. Sciveris itaque hoc in loco praesentem sermonem de his fieri causis, quae non sua ratione corpus laedunt. Summa autem horum est una quidem et prima labores varii particulares, cursus, luctae, pancratia, venerea, frictiones, aestuatio, frigus, vigilia, ira, moeror, timor. Venereorum quidem meminit, verum caetera subticuit, quanquam facultate eadem praedita forent. Nam quae, ut dictum est, spiritum perturbant, ea purgatione non egent, quod morbus hujusmodi a cacochymia contractus non sit. Ab his autem digressus indiciis quos prius dixit declaravi I. Proprie autem decolores exangues vocant eosque praeterea qui propter aliam affectionem corpus non secundum naturam affectum habent pravo colose infectos appellant. Hi ergo decolores calefieri expostulant tum exercitationibus tum vini facultate calidi potu et cibis facultate similibus. Sed et raucedinotos enunciat. Etenim et horum humiditatem et frigiditatam ob delapsum ad guttur rheuma sanare convenit, exiccatis scilicet lupinorum auxiliorum usu tum capite tum caeteris quae affectae sunt partibus. Praeterea et lienosos purgatione haudquaquam egere inquit, quod non recte dictum arbitror. Nam his, si aliis quibusdam, nigra purganda sunt. Post lienosos meminit exanguium, hoc est eorum qui sanguinis inopiam habent, etsi nondum aperte suerint decolores. Deinde mentionem de difficile spirantibus facit, sicce tussientibus et siticulosis, obscure ita loquutus, ut non constet utrumne singuli horum seorsum intelligendi veniant, an hi tres una comprehendendi. Neque adhuc in singulis horum sacrium intellectis perspicuus est sermo, ut et antea jam enunciatum est. Nam spirituosis saepius eos duntaxat nominant, qui in inspiratione aeris indigent, interdum vero et inflatos. Verum eorum utrique multas habent causas, quas omnes si percurrero, prolixior sermo futurus est, praeter id quod eorum quidam venae sectionem exigere videntur, alii purgationem et remedium aliud alii. Sic autem et sicce tussientes non affectione una fiunt, neque inter eos sitiGulosi. Sic neque etiam nunc certiores fieri possemus anne de febricitantibus siticulosis sermo sit, an de non febricitantibus siticulosis, an de utrisque. Si etenim unius horum, quae in aphorismis recensentur, memineremus, quod universale est tolletur. Dictum autem ita in aphorismis : Non febricitanti cibi fastidium, oris ventriculi morsus, tenebricosa vertigo et oris amaror, purgatione per superiora opus esse significant. Si autem os amarescat, siticulosi sunt. Ita vero et flatuosi primum quinam ab ipso dicantur ignoro, an cum venarum interceptione flatuosi effecti intelligendi sint, quum nonnulli per se Iegant. Atque adeo si singula dictionis hujus possem transmutare, possem omnia quae cognoscere utile sit, citra librorum multitudinem docere, veluti et de iis, quae deinceps dicuntur. Ait enim: Et eos quibus extenta sunt tum hypochondria, tum dorsum, tum latera, obscure videntes, eos quibus aurium tinnitus sunt et qui urinas non continent. Nam in singulis his pathematis et causae et affectiones sunt multae, variisque egentes curationibus, quarum prosecto nonnullae eam quae per bilis eductorlum medicamentum fiat, purgationem expostulabunt, De his ergo omnibus atque adhuc de iis quae deinceps dicuntur, non enunciationes indistinctas, sed distinctiones dqctrinasque tum claras tum longo rerum usu probatas habes in nostria tractationibus, quas si legeris, omnia quae ab auctore hoc recitantur, discernere valebis, si simul partis memineris, quam et legitimam et commodae doctrinae plenam fassi fumus. In ea siquidem parte cum demonstratione et perspicuitate congruentibusque distinctionibus scripta sunt. omnia. Sed quae ita disseminata sunt, ut praesens oratio, nihil juvare possent. Nam si quis nunc singula horum simpliciter et indistincte audierit, is multa in arte perperam molietur. Quod si singula ut oportet distinxerit, primum quidem nihil inde ad eorum inventionem juvari se deprehendet, deinde ad eam, quae de praesentibus sit, contemplationem multis egere libris. Enimvero plurisque hominum suaderi non potest, ut aggrediantur quidem sola ea scripta, quae maniiesta sunt, quae vero talia non sunt, iis qui ea scripserunt relinquant. Etenim si nullam illi curam habuere, ut nos ea, quae scripserunt, intelligeremus et nos haudquaquam diligenter adhaereamus, ea quae dicuntur tum quaerentes tum divinantes, par est.

XCVIII. At st cui sanguinem detrahere conferat, strmam prius alvum fecere oportet, atque ita detrahere et aegrum inedia macerare, eique vinum demere, postea congruenti victu et fetibus humidis reliquam curationem peragere.

Fluente alvo sanguinem non detrahes. Nam si post detractionem perseveret fluor, vires prosternit. Inedia autem eos macerare, quibus detractus fuerit sanguis et vino abstinere, recte dictum est, ut et congruenti uli victu. Sed intibus humidis curare, si de omnibus quidem, quibus detractus fuerit sanguis, dicatur, id falsum est; si vero de aliquibus, dicere oportuit.

XCIX. At st constricta alvus esse tibi videatur, eam molli clystere sublue.

Dignum conscriptione, quod omnibus pateat, hoc non est.

C. Si cero purgandum esse nisum fuerit, tuto per cerearum sursum purga, deorsum vero talium neminem^

Tanquam affectum praedixerit, in quo haec fieri jubet, sermonem facit, etiamsi nihil praedixerit. Vel ergo exempta est quaedam oratio, in qua ostendebatur affectus, vel obliviosus suit, qui haec scripsit, vel talis qualis nunc a multis sublimis appellatur.

CI. Optimum autem est, ad urinas, ad sudores et ad deambalationes adducere et leni factione uti, ut ne habitum densum esurias. Si vero in lecto decumbat, alii eum sescenta

Scripsit quoque et haec ita, tanquam affectum praenunciatum scripserit.

CII. Et st in thorace quidem supra septum transversum ostectus laeserit, eum ut plurimum desidere convenit et quam minimum reclinari, dum vires naleant sedentemque longo tempore oleo multo calido perfeicari. Ai vero in inferiore alvo sub septo transuersu dolores asaciant, decumbere confert nulloque motu moveri, praeterquam frictione, tali corpori conducit.

Ex hac oratione quis conjecerit tum haec, tum quae praecedunt omnia de doloribus scripta esse. Praetermissa igitur in principio dictionis sunt haec, aberrante primo libri hujus scriptore et manente postea errore. Quamobrem fieri non potest ut aliquis in his veritatem pervestiget, ne cui plus temporis temere in hujusmodi conterere videamur.

CIII. Qui vero ex inferiore alvo solvuntur dolores, per urinas et sudores, st moderate delabantur qui parvi sunt sua sponte solvuntur. Vehementes autem pravi sunt, his enim affecti aut intereunt aut aliorum malorum expertes sani non evadunt, verum qui ejusmodi sunt, decumbunt.

Per talem quoque dictionem condicere licet, de dolorum curatione omnia ab ipso praescripta dicta esse.

CIV. Potio hydropi idonea. Cantharides tres ablatis cujusque capite, pedibus et alis, earum nimirum corpora in tribus aquae cyathis trita exhibe, atque quum exepoto medicamento laboraverit, calida perfundatur, ungatur prius, supinus bibat et ex oleo panes calidos edat.

Quum quidam hunc textum legisset audax medicus, praedictas partes cantharidum amputavit deditque hydero laboranti, qui postridie quendam abscessum in fura eon-^ sequutus, post tres alios dies ab eo pectus est essufaque copiosa aqua curatus esse visus est, quod pars tumoris praeter naturam plurima statim ad moderationem redacta sit, verumtamen non multis post diebus obiit. Quam ob causam medico quidam. crimen. . ingessit, prave data esse cantharidum corpora inquiens, nam propinanda ablatis corporibus, tum caput, tum pestes, tum alas, idque esse quod in libro enunclaretur. Quare non cunctatus audax ille medicus hydropi alteri ita propinarit moxque facto similiter in femore abscessu eoque secto atque fluente statim similiter humore multis post diebus hominem mori contigit. Quanquam diuretieo medicamento ex cantharictibus consecto quidam citra bibentium laesionem usi sunt.

CV. sanguinem sistens medicamentum. Eici succum lana. exceptum intus ad venam appone. Aut coagulum iuvolutum in nares immitte. Aut chalcitidem digito prius effiarmatam apprime et cartilagines utrinque faris comprime utcumque lacte. asinae cocto salve et caput rade et re/rigerantia, st anni. tempestas calida suerit, admove, sesumoides falsum^ purgat, siesiquidrachmae pondere..ex aceto mulsa tritum. et potui datum, commiscetur autem et veratris tertia .potionis pars, ac minus suffocat. Ad Trtchiasin. subjectum ubi acui faramen habenti silum in summa superioris palpebrae margine deorsum ver- sus facta perpunctione transmiseris aliudque sub hoc insurne trajeceris, extensa sila consue, ac colliga, quoad deciderit. Et si sutis quidem habuerit, bene cedat, sin minus, si quid desidat, rursus eadem facienda. Haemorrhoidas quoque eodem modo impulsu per acum crassestmo et quam maximo lanae succidas silo deliga- bis, (securior enim evadit haec curatio)Aeinde iis compressis septica medicamento utere, neque priusquam deciderit perfunde unam que perpetuo relinque et postea refectis viribus, elleboro purgandum, deinde exerceatur et exudet, et ante exercitationem mane factio multa stat, cursu abstineat, ebrietate et.acribus, excepto origano. Vomat septem diebus aut ter in mense. sic enim optime corpus habuerit. Pinum fulvum bibat, austerum et aquosum et paucum. Purulentis disjectos suillae orbiculos ex aqua coquito, aquamque valde /ernefariam e/fande, alia efusa coquito, quoad tactui pereocti et molles apparuerint. Deinde laeviter tritis cuminum suixum commisce; alba sisama et amygdalas recentes tritas atque ex his melle exceptis eclegma sucito datoque et postea vinum bibat dulce. sorbitiones autem, papaveris subtriti parvum acetabulum, aqua loturae farinae satanine maceratum melleque- astusu coctum, tepidum sorbeat sicque diem transigat, deinde quae contingunt expendens ratione coenam dato. Ad dysenteriam. Labarum purarum quadrantem accipe surculosque rubiae duodecim tritos commisceto et co.. quito, ac opime delingenda haec porrigito. Ad oc.u- r los.- spodium lotum, tanquam farinae maqsum probe subactum, non. liquidum, laeviter teras, acerbo uvae immaturae et amarae succo .humectatum et in sale restccatum, ut illini queat humectato. Quum autem siccum evaserit, laeviter tritum siccum oculis illinc eommque angulis in/perge. Ad eosdem humidos. Ebeni drachmam, aeris usti obolos novem, in cote terito croci obolos tres, bis laeviter tritis, vini dulcis heminam Atticam astundito deinde sali .exponito et contegito, atque ubi cocta exaruerint, his utere. Ad vehementes eorum dolores. Chalcitidis drachmam, uvae expressis reliquas partes duas, myrrham crocumque terito, musto admisto, in sole coquito et eo vehementer dolentes oculos illinito, sit autem iit vase aeneo. Earum quae ab utero suffocantur cognitio. Digitis duobus comprime, quod si senserit, uteri strangulatio est, si non, convulsio. Ad ^hydropicos. Meconii seu peplii rotundi acetabalum parvum dtticum rotundum potui dato. Catapotia. squamae aeris specilla tria latitudine cum farina- sietania agglutinentur, haec laeaiter trita in catapotia convolvantur denturque, deorsum aquam purgant et ex alno stereus deturbant. Aliud. In caricas singulas succi tithymalli guttas septem instilla, deinde in vas novum compositas reconde, atque ante ribum exhibe. Hydropicis cicutam tritam, aqua ast usu, dato edendam et superbiendum. Aliud. Meconium peplum terito, aqua aqfusu pereolato et farina subactum in placentam coque, mel coctum ajsundens, hydropicis edendum exhibe, ac superbiendum vinum dulce aquosum, ver dilutam mulsum porrige.-^ Quod autem ab excrementis merentum colligis, asierua et cura.

.Hic liber ex his plane ostenditur commentarius esse commixtorum theoremalum, quod in eo inordinate ab aliis in alis fiat transitus, quomodo et hic in ea, quae per nares fit, sanguinis profusione, scripta sunt auxilia. Nam alia quidem parti ipsi sanguinem profundenti conteremia, alia vero revellentia, ut alvi solutio, alia denique, quae caput addensant astringuntque ut refrigerantia. Quae deinceps sunt omnia, medicamentorum scriptiones habent et quaedam commixta auxilia. De appellato igitur tusamo sermonem in primis facit. Mox pilorum in palpabria manualem operationem scribit, quam illaqueationem vocant. Postea quoque rursum peri modo haemorrhoidum alteriusque sanationis meminit. Postea purulenturum, tum medicamenta tum sorbitiones scripsit, Atque ab bis compositiones eorum, quae ad oculos deputata sunt, medicamentorum. Praeterea de suffocationis. uteri dignatione . egit, mox et de meconio, postea de aquae ednctorio, medicamento et subinde faecis. Et demum hedricis et hyderieis ex meconio et itriis exhibet Sunt autem eorum, quae serie continuata dicta sunt, plurima quidem mani. festa, alia obscura sunt, de^ quibus deinceps faciam sermonem.