In Hippocratis Praedictionum

GALENI IN HIPPOCRATES PRAEDICTIONUM LIBRUM I. COMMENTARIUS I.

Prooemium. Non equidem Herophili sententiam, qui praenotionem a praedictione certo et incerto diflinguere conatur, probare oportet; praenoscimus siquidem modo utroque et praedicimus veluti et caetera omnia omni in arte. Imbres siquidem siccitatesque et frigora et aestus et ventos et ventorum tranquillitates qulbusdam ex signis praenoscunt tum navium rectores tum rustici, atque interdum quidem tum exacte tum certo, interdum et ad probabilem usque exspectationem. De signis autem hujusmodi cum alii plerique tum Aratus in libri eorum quae in aere conspiciuntur calce scripsit. At quonam quis pacto futura praedicere valebit, nisi ea praecognoverit? Quod sane demonstravit etiam Hippocrates in exordio progn ostrei, sita scribens : praenoscens enim et praedicens apud aegros. Praenotio autem in anima est nostra ; praedictio vero eorum, quae sunt praecognita, per vocem efficitur; constatque non alia quidem in anima nos opinari, alia vero praedicere. Caeterum quonam pacto 11ber inscribatur caeteris qui opera artis non valde curavelint pervestigandum relinquentes, quae in libris singulis sunt conscripta, ipsi contemplemur, quomodo in aliis quoque fecimus, quae antea exposuimus, aliis quidem distinctiones aliquas necessarias a scriptore praetermissas adjicientes, alia vero non esse .universalia demonstrantes quamvis dictionis charactere formave tanquam de ejusmodi auctor disserere videatur.

I. Qui saporati sunt in principiis cum capitis, lumborum, hypochondrii et cervicis dolore, vigilantes, num phrennici sunt? Nasus in his distillans perniciosum tum alias tum st quarto die coeperit.

Plurima veterum exemplaria verbo phrenetici verbum existant non habent adjectum. Hinc exorta est quaestip utrumne eos qui ita habent quis jam phreniticos appellabit, an fore exspectabit. Adjecto vero verbo existant atque in hunc modum simul scripta oratione, phreniticine existant? quaestio est an qui ita affecti luat jam phrenitici sint vel non sint. Quaestioni autem ejusmodi jam et alia quaedam non momentanea annectitur quaestio, quam et de fabrilium accessionum principio moverunt. Nempe in illis rationi consentaneum esse videtur non postea venturam praecognoscere nos accessionem, sed incipientem jam dignoscere ex alteratione pulsuum. Quoniam vero nondum insignem acceperit magnitudinem ut aegro quidem tanquam dicenda conspicue videatur, a nobis vero ut tanquam jam facta cognoscatur; quaeres eodem se modo habet ac cognitio- plan turum recens e terra ortarum quas rusticus quidam -vel qui in plantis omnibus dignoscendis est peritus, confestim internoscit, caeteris vero incognitae manent. Agros siquidem herbas germinatione simillimas saepius serie conspicimus; quas nos quidem non internoscimus, rustici verointernoverunt, quidnam scilicet ex his herba sit, quid triticum nuper enatum; quid … hordeum; quid xea et quidnam .aliorum unumquodque. Ad hunc quoque modum res habet in arboribus, nempe et eas quum omnibus luis partibus absolutae sunt, universi cognoscimus; . quum vero incipiunt ennsci, omnino a paucis cognoscuntur. Sermo igitur hic veluti admodum probabilis recipiendus est. sed deinceps est inquirendum, quidnam per phrenitim oporteat intelligere. Nempe Hippocrates in libris epidemiorum, ut in eorum docuimus commentariis, continuam eam, quaecum acuta febre est, dementiam, phrenitin appellare videtur; continuam autem dixi, quia nonnunquam in vehementium febrium vigoribus desipientiae superveniunt, sed in declinationibus confestim testantur. Maialosiai siquidem, insu-mire, omnes homines dicunt eos, qui desipiunt citra febrem, φρενιτίζειν veto, qui cum febre id patiuntur ; quod vero in fabris vehementis vigore accidit, appellant et παρακόψαι et παραχθῆναι et παραληρῆσαι et παραφρονῆσαι. phrenitin vero non. appellant, - nisi febrim aeger et continue deliret. Continuitate igitur dementiae, quodque simul cum febre fiat, phrenitin agnoscemus, nihilo vero minus phreniticos esse dicimus, quicunque comatosi quum sint, non sepiunt, fini delira loquuntur atque a praesentibus expergefacti stupefactis similes videntur. Sic itaque et in epidemiorum tertio ita ait: nullus autem phrenitieorum vehementer insanivit, ut in aliis, sed alia quadam veternosa in somnum delatione capite gravati moriebantur. Sermonem itaque hunc tanquam maxime probabilem recipio, vocarique omnes ab Hippocrate phreniticos existimo, qui. mente laesi continue fuerint, quo modo et qui insaniunt sula febre ab his discrepantes. Sed quoniam his magna ex parte insit ut palpebris apertis vigilent, ob id quam plurimi medicorum vigiliam etiam hujusmodi inter ea, quae phrenetice m indicant scripserunt. Dixi, hujusmodi, quoniam et cum comate vigiliae fiant, ut Hippeccatus ipse in epidemiorum tertio ostendit inquiens: prehendebat autem eos vel coma continuum non sumniculosum vel peroigilium laboriosum. Ut. coma sit in sumnum delatio, nequeuntibus, qui ab hoc occupantur symptomate, vigilantium munia obire, sed tum palpebras claudere cupientibus tum dormire sperantibus. Contingit autem interdum barum quibusdam, ut clausis palpebris dormire nequeant, sed plurimum vigilent, quod Hippoetates coma non somnolentum appellavit. De eo autem, quod per vocabulum coma significatur librum. habes integrum nostrum, in quo pluribus testimoniis Hippocratem cataphoram .omnem, coma appellare demonstravimus. Quo fit ut in praelectis eosdem comatosios et vigilantes dici mirum non sit. Si enim comatuli quidem, sed absque vigiliis fuissent, non quaesiisse t, phreniticosne eos vocare oporteat vel jam existentes vel futuros. Perpetuo siquidem: ita me audias ob ea, quae primam rerum omnium generationem, non filiarum affectionum praegrediuntur. Jam vero si nervosae partes male eum vigilia sine comate inter morbi initia affectae fuissent nec ita quidem quaesivisset, an phreniticos eos appellare opus sit. Nempe qui sine vigilia comatusi existunt, nullo pacto funtphrenitici; at qui sine comate pervigilant, si id per initia cum praedictarum partium dolore perpessi fuerint, necessario phrenitici existunt. Si vero vigilia comati annexa fuerit, ambiguitatem res habet atque ob id in oratione ἄρα conjunctionem, id est ne, adjecit ; quam accentu circumflexo pronunciamus, quum de quibusdam rebus dubitamus. Quod autem et in. sequentibus memoria tenere commodum existit, id temet intellectum perpetuo habere in promptu debemus; et quae propter causarum externarum aliquam facta sint et quae morbi. ratione superveniant distinguentes. Nam si quis ubi contente ambulaverit vel alia ex actione lassitudinem senserit vel et una cum his exustus fuerit, simulfebrire coeperit, capite item dolere et lumhis.hypochondrio et cervice, nullam magnam profecto ex his accepturum te vel ad futurarum vel jam natarum affectionum discretionem speraveris notam. Verum si absque externa causa praedictas partes infestaverint dolores; si vigiliae quidem aegro contigerint absque ea, quae in somnum fit, delatione, deliraturum eum sperabis. Quod si una eum comate conjungantur, tunc diem unum exspectes, in quo- motionem. morbi dignoscas oportet, Pluenitis siquidem, quae exquisita est et nulli alteri morbo . permiscetur, fit quum bilis flava locum, in quo princeps animae pars residet, prehenderit, lethargus vero quum Iocum eundem humectavit perfuderitque pituita; nam quae partibus in aliis ex bile et pituita noxae cerebrum ipsum ad sympathiam trahere possunt, hae continuae non sunt; quoties igitur uterque humor cerebro molestus fuerit, prehendunt contraria hominem symptomata, ita ut tum vigilet tum leniter in somnum deferatur. Quum vero et ad somnum defertur simul et desipit, mixtam ipsi permanere affectionem est putandum, Nonnunquam et in horum alterum res ita deflexit, ut vel bilis vel pituita superior sit, aegerque reddatur aut phreniticus exquisite aut lethargicus. Ego vero, quoties ad finem usque tum desipientia, tunc coma persistunt, affectionem hanc ex pluenstide et lethargo mixtam appello, quidam typhomaniam vocaverunt, ut et in libro de morbis ab Hippocrate suriptum esu ln tertio vero epidemiorum, ut paulo ante dixi, phreneticos omnes appellat, qui continue desipiunt cum febre. Jam reliquum est ut quaeramus quam ob causam dictionis principio dixerit, qui comatuli inter initia fiunt, in calce autem tum alias, tum si quarto coeperit die. Nempe principii nomen indicat quidem et primum morbi insultum, indicatque et eum, qui secundum latitudinem ad tertium usque vel quartum extenditur diem ; indicat praeterea et primum morbi tempus, quum morbum in quatuor partes dividentes constare eri principio, incremento, statu et declinatione pronunciamus. Quod autem haec nomine principii significentur, in primo de crisibus est demonstratum Nunc autem, in quo significatu dictum hoc nomen sii confideremus. Arbitror equidem Hippocratem in prima dictionis parte principium dixisse morbi tutius insultum, qui secundum latitudinem intelligitur, in calce autem quum ait, tum alias, tum si quarto coeperit die, dicere tunc incipere praedicta stola symptomata, aegro jam quatuor ante diebus febre correpto, ut in eo, quod secundum latitudinem sumitur, principio genecentur tum coma, tum vigilia, tum partium uervosarum dolores. Nempe primo vel secundo die prae copia sanguinis, qui propter bilis permixtionem acrimoniam quandam mordacem habeat, potest reddi idem aeger tum comatosus tum vigilans gravata quidem ob sanguinis cepiam cerebri facultate, sedabile usque adeo- irritata, ut somnus inhibeatur. Quarto vero die copia jam imminuta et praesertim si medicus eam vacuare praeverteris, atque acrimonia cocta desinere utrumque symptmna;: tum coma tum vigilias, par est. Si .ergo,: quo. tempore cessasse deluserunt, ea fieri videantur, bilem vel pituitam cerebrum invasisse, non sanguinis copiam, id commonstrat. stepotentla autem quarti diei su libris de diebus, decretoriis est dictum, quum inibi mentem Hippocratis explicaremus, quomodo et in. prognostici commentariis; nempe hunc ait, indicem septimi esse; quod est; eam habere naturam ut qualisnam septimus futurus sit indicet. Quum ergo signum malum quarto apparuerit die, malus. necessario septimus est futurus; si vero salubre et bonum, : septimus bonus erit, nam proportione virtutis signi tum magis tum minus vel bonum vel malum fore septimum sequens est. Quae autem signa magis minusque tum perniciosa tum salutaria existunt in prognostico ostentum est. Septimum igitur proportione quarti magis minusque tum bonum tum malum fieri continget. Quum itaque stilletis e naribus semper malum signum sit, absolutissima morbi malitia significatur, si quarto fiat die; videtur siquidem natura collectam in cerebro abundantiam conata esse ut expelleret, sed non potuisse. Talium autem signorum genus deterrimum esse constat; nempe quae vel tubercula vel pustulae ex imo ad cutem enata recurrerunt, gravissima omnium existunt, sudores quoque, qui coeperunt quidem, sed protinus cessaverunt, pravi sirut; dejectiones item et quae per haemorrhoidas vel in mulieribus per uterum vacuantur; omnia siquidem haec deteriora his sunt, quae nullo apparent pacto, si ubi coeperint cessent. Contingit enim interdum coquentem adhuc contristantia naturam nondum ad horum expulsionem excitari; in illis vero, quae coeperunt quidem, sed protinus desierunt, apparet veluti excitatio quaedam, conante natura excernere, quae molesta sunt, atque ita ob imbecillitatem, quod proposuerat, perimere nequeunte.

II. Alvi proluvies admodum rubra malum quidem in omnibus morbis, non minime vero in praedictis.

Signorum singulorum vires docet in prognostico Hippocrates; vultque in calce libri, viribus dicturum signorum aestimatis perpensisque, id est inter te collatis, fieri ita praenotionem. Nempe signorum quaedam speciei ejusdem existunt; quum autem ejusdem speciei dico, quasi et ejusdem generis jam dixerim ita me audias, alia vero neque genus habent idem neque speciem. Speciei ergo ejusdem sunt, quae in. una aliqua fiunt- affectione. Quae quidem per sputa excernuntur, affectionis tum pulmonum, tum thoracis tum asperae arteriae, tum gutturis atque, ut in summa dicam, respirationi subservientium instrumentorum signa sunt. horum autem ipsorum, quae et in respiratione vitium per te et primum contraxerunt, nam ab his separantur, quae per consensum afficiuntur. Cerebri quoque et membranarum ipsum tegentium, quonam afficiantur modo, signa sunt, per ea quidem, quae excernuntur, quae per nares et palatum vacuantur, per fun- ctionum vero laesionem quae incataphoris vel vigiliis vel desipiemus vel convulsionibus vel totius corporis tremoribus visuntur. Si quis igitur simul tum desipiat tum convellatur, quod- affectio ea gravior sit quam alterum illorum duntaxat fuerit, liquido. constat omnibus; pari modo si difficulter spirans protinus.ct nigra exspuat. Sed forsan haec .non recte inter se- quis. permiscuerit juxta eam, quae in libris esse debet doctrinam; sufficit enim cujuslibet virtutem recensere, permissa discentis arbitrio omnium in aegrotantibus contemplatione. Signorum autem diversi generis connexio prorsus inutilis est et quum in libris scribitur et quum in exercitationem per eam, quae sermonibus fit conventionem venit. Nempe definita cujusque simplicium virtute satis est postea semel duntaxat dicere, quod dixit Hippocrates, perpendendis scilicet signorum vires conserendasque inter se, ut de aegrotantibus quippiam enuncietur. Si quis autem signum malum esse urinas nigras dixerit, adjeceritque et pejus esse, si nigra quoque exspuerit et deinceps hoc rursum pejus, si et nigra dejecerit atque si inter initia id contigerit; praeterea et pejus adhuc esse, si quarto id suerit die; adjeceritque et his, tum quod in exordio prognostici est scriptum, tum faciem illam, quam privatim cadaverosum medici appellant; vanam sane signorum permixtionem scripserit. Nullus siquidem ita amens est ut non intelligat minus male eum habere, cujus pulmonem vel thoracem morbosa urget affectio ; deterius vero eum, cujus partem utramque fatigat; sicuti et adhuc deterius;quem unacum bis ventris exercet affectio; atque adhuc deterius, quem vel jecoris vel cerebri affectus premit^ Quae igitur universi vel non scripta nerunt, ea frustra lemereque scribuntur; nisi quis vel chartas vel tempus perdere voluerit, quod perpetua servari memoria velim. Sed adinstitutum redeamus. Capite dolentibus non absque ratione lumborum dolores cervieisque et hypocbondrii adjecit; nempe pluribus generis ejusdem simul factis signis non solum species vel genus affectionis compertius erit, verum quoque et magnitudo ipsius dignoscetur. Quum autem desipientiae coma adjunctum fuerit, eaque cerebrum. male habere demonstrent, -securior nostra erit cognitio, videbiturque affectio major. Quum vero et e naribus stillatio accesserit, jam non securiorem cognitionem esse dixerim, sed scientificam et certam, quum -signa victam a morbo cerebri facultatem commonstrent. Quod si et quarto die factum esse id adjectum fuerit, certissime ita cerebrum in magna quidem esse affectione constabit; sed perniciose hominem habere. Quibus si adjecerit quis frigidum cum e naribus, tum ex ore exspiratum, perniciosum quidem in omnibus est, non minime autem in praedictis, et verum quidem aliquid enunciabit, sed doctrinae qua liber pollere debet supervacaneum. Quo modo et si his adjecerit nigra sputa, nempe et baen quidem mala sunt, sed alteram a praedictis commonstrant affectionem, veluti et urinae; nam et hae si nigrae fuerint, vitiatam praestant notam, affectionem tamen aliam ostendunt. In prognostieo igitur seorsum signorum singulorum virtus declaratur ; atque eorum quae affectionem unam indicant, concursus aliquando est scriptus, ut in exordio quidem in ea facie, quae- mortem portendit ; infra vero in suppurationibus, hydropibus et aliis quibusdam; in hoc autem libro saepius in una diversi generis signorum concursione complura tupervacue implicantur. Valde rubens igitur proluvies, quae in jecoris fit affectionibus, perperam hoc in loco cerebri vitiis adjuncta est; est sane et ea per se non bo.. num signum, jecoris scilicet imbecillitatem ostendens; sed adjecta cerebri affectioni, duas ob Valentes affectiones periclitari hominem praenunciator. Sed quidnam hoc? Nam si pleuritis et perspneumonia uno fiant tempore, periculosius id existit quam si horum alterum duntaxat factum sit; nec minus si praeter haec dysenteria quoque aeger vexetur aut quaevis alia cum his oboriatur affectio. Sed nemo permixtiones hujusmodi in libris docet. Ventris autem proluviem valde rubentem appellat tenuium substantia humiditatum dejectiones, .ut si quis ventrem sanguine conspersum aqua abluerit aquamque excreverit; sic et biliosa dicitur proluvies, quum quod excernitur, tale apparet, quasi ex aqua et pauca bHe mixtis fiat. Imbecillitas autem retentricis facultatis est lupatis atque ut plurimum sanguineae symptoma comitatur; hoc autem excrementis, quae vomuntur proportione respondet. Nam quum ventris concoctio inculpata suerit, nullum symptoma hujusmodi subsequitur; quum vero ob coplam ver curruptionem vel et superfluas humiditates non valde miles in ore ventris relietas gravatus venter ad horum excretionem insurgit, vomitum facit. Tale quippiam et quum sanguis in jecore generatur contingit; atque ob id cruentae interdum fiunt dejectiones, interdum autem et impense rubens proluvies,; aquoso scilicet simul et cruento ichore ex hepate in ventrem confluente; vel modico sanguine tum acri toni mordente et velut semicocto tenuibus et aquosis humiditatibus permixto, atque colorem illis praebente.

III. Densus linguae asperae et aridae phreniticae.

Scriptum esse asperae, non densae erat melius. illam quum lingua connatam tuus ex vasis tum ex glandulis, quas salivam fundentes appellant, humiditatem habeat; primus quidem ipsius defectus densam eam facit; major veto asperam, immoderatior autem siccitas perrumpit eam non secus quam pinguem terram diutini squalores; quapropter ut lingua sicca simul et densis sit fieri non potest. Melius est igitur, ut retuli, asperam scribere. Quare alterum est e duobus ; nempe aut scriptor neglectim euunclavis, aut qui primus adscripsit dictionem corrupit. Talis vero lingua siccitatis immoderatae nota est; quo fit ut et ardentibus superveniat febribus. Hocque docuisse ei qui secundum proguostici legem ad doctrinam accedit fuerit satis ; nam qui discit, siccam linguam ratione eadem fieri intelligit tum in hujusmodi febribus tum in phrenirico; siquidem et phreni rica affectio, quam flava bilis parit, calida et sicca est. Praestat igitur mea sententia dictionem corruptam esse affirmare, quomodo et alias multas ita corruptas esse demonstravimus apud plerosque me superiores veteres, non medicos modo, verum quoque et philosophos et grammaticos et rhetoricos. Sunt tamen ex libri expositoribus qui hoc ipsum defendere sint conati, linguas densas dici, quae densam efficerent vocem affirmantes; nempe voces quasdam ita appellari ajunt, a quibus qui eas proferunt, δασυστόμους, id est densi oris appellitari dicunt. Voces ergo hujusmodi cum sicca lingua phreniticasesse ajunt, perinde quesi scriptor dicere non potuisset, densae voces cum sicca lingua phreniticae. Sed pro vocibus linguam dicere extraneum est; nempe- et hoc pacto quis dixerit tum graves tum acutas, tum parvas tum magnas linguas, ubi vel gravem vel acutam vel magnam vel parvam indicere vocem voluerit Adde quod neque voces ullas densas appellari audierim, quemadmodum nigras et albas audivi, per metaphoram quibusdam ita appellantibus p proinde nec noni quidem quasnam vocent densas. Raucas quidem et nigras in libro de voce propter vocalium instrumentorum humiditatem fieri ostendi. Denta.s vero si alias quasdam praeter has dicant, explicare debuerunt; et si ex his aliquas voces, sane ejusmodi ob humiditatem potius, non ob siccitatem fiunt; sicuti tum acutae tum clangentes ob vocalium instrumentorum, quae circa guttur sita sunt, ariditatem. Caeterum linguam non vocis, sed loquutionis instrumentum esse constat; atque ob id, quum ea .patitur, balbutiem blaesitatemque in lor quutionibus fieri contingit et non raucam habere vocem vel nigram ; cujus generis esse quosdam suspicor eas existimare quas ipsi appellant densas. Ego enim; ut retuli, neminem qui ita vocaret audivi; tametsi plerosque medi.cos audiverim dicentes palpebras densas, quae asperitatem quandam exiguam haberent, sicuti est densa lingua: nempe absolutas densitates in palpebris non amplius densitates appellant, sed asperitates ; proportione igitur linguae atp eritatr haec respondent.

IV. su perturbatis nigrantibus urinae decolores, nigrae, susu pensu fetentes cum sudoribus phreniticae.

Soloeca in dictione participant non paucae libri hujus orationes, ut ob eam rem jure suspicati quidam sint libruna Hippocratis non esse; ob sermonis enim brevitatem rejectus erat is qui de mochlicis liber, quamvis et ex iis sit quos Hippocratis esse fatemur, neque solum ille^ sed et is qui est aphorismorum ; qui quamquam maxima cum brevitate enuncientur, non tamen quod foloeci particeps sit in ipsis reperias ; adde quod enunciationes adeo excellunt, ut plane dicant gravem ejus libri autorem esse. Praesens vero liber alienam in multis orationibus habet enunciationem; ut quum in praesenti dictione de urinis ait; nempe hoc pacto improprie dictum est suspensae, quum quae urinis invehuntur dici ita debeant, non urinae ipsae. Ob eam causam nonnulli permutata dictione ita scripserunt: urinae in turbulentis, vigilibusque deculores,. nigris suspensis; Sed procul dubio reperitur et in ea scriptura soloecismus, etsi quam maxime vitare ipsum videantur, qui dictionem permutant; nempe haec oratio, sublime petentes, manifestam ad urinas relationem habet. Hae. igitur ipsae et plireniticae dicuntur^ id est phrenitin vel significantes valefacientes; quod sapiant, non consentaneum videtur; quod significent non vacat ratione. Quod si significent .phrenitidem cum effectrice causa quadantenus communicare significant. Demonstratum autem est nigras urinas ob serum bilis atrae una cum excrementis aquosis emissum procreari. Gemina vero bilis atrae existit generatio ; nempe. vel flava bile- supra modum adusta vel crasso sanguine, supra modum autem assatur propter vehementem caliditatem. Jure ergo in febribus, quae cauli appellantur et phrenitidibus tales mejuntur, quum tum calidae tum siccae affectiones ejusmodi existant. Inter urinas autem quae per se totas nigrae sunt .deteriores his habentur, quae enaeorema duntaxat nigrum habent.; in praetenti tamen dictione, neque hoc aperte distinctum est, an urinas totas nigras dicat, an fusa enaeoremata. Vult autem dictionis hujus auctor quicunque fuerit urinas hujusmodi, quum in turbulentis .vigilibusque apparuerint, phrenitiden indicare; ut turbulentos eos intelligamus, qui praeter rationem- turbantur, quod offensa leviter mente fieri c.onfuevit; adaucta vero hujusmodi, quae exigua fuerat, offensa non perturbati ταραχώδεις simpliciter, sed jam παραφρονοῦντες desipientes, tum dicuntur tum sunt. De vigilia autem quid attinet dicere quod ex phreniticis symptomatis unum sit? Supervacaneum praeterea in dictione est verbum hoc decolores in urinis quum per nigras consignificatum sit. Quod vero dictum est in sudoribus ostendit quidem sudores circa caput fieri, prae copia ipsum conflictari indicantes ;. sitque inter caetera et hoc phreniticum signum; improprie tamen enunciatum est, quum quidnam intelligere oporteat excogitare nequeamus, ubi dicitur in sudoribus an urinas; quamquam ipsa totius enun-. orationis sequela hoc videatur maxime verisimile intellectu; an affecta corpora; an praeter haec et affectiones. Sed quovis modo quis intellexerit, quod enunciatio impropria non sit effugi non potest. omissa igitur ea quovis modo habuerit scripta consideremus. Vigiliae igitur et perturludiones aegrotantium revera fiunt phreniticae ; urinae vero et fudores nullo pacto. Nempe quomodo succi tum arteriarum tum venarum habeant urinae indicant; signavero phrenitica cerebri ostendunt affectionem. Pari modo sudures aliarum quarundam affectionum notae existunt; de quibus mentionem saepius fecimus, noti tamen cerebri affectionem sufficienter monstrare possunt. Sunt sane nonnulli ex iis qui librum hunc exposuerunt, qui ex scriptis in libris epidemicrum aegris desipientes colligant, quibus aliquod habere contigit eorum quae hic referuntur tum symptomatum tum signorum vel in dejectionibus vel urinis vel vomitibus vel sudoribus vel pustulis vel sputis vel partem aliquam infestantium ; quum sane talia signa phsunitica non sint, quamquam aegris et ex necessitate insint, fieri siquidem non poterat ut talis vel non talis urina in his .non inveniretur. Pari modo et de sputis dejectionibusque et caeteris omnibus est dicendum. Si igitur in aegro quopiam dejectio ejusmodi vel tale aliud quippiam una cum signis phreniticis vitum suerit, atque deinde aeger phreniticus reddatur, perperam quis ea omnia pluenitidis indicatoria esse pronunclaveriti Necesse est enim ut propriis morborum signis alterum e duobus insit; nempe ut vel perpetuo vel solis contingant p quum autem neque Dolia insint neque perpetuo propria illorum non sunt. ob eam causam phreniticorum signorum ea sicut certissima quae perpetuo et fotis insunt phrenitiuis. Deinde ab -his quae perpetuo quidem, sed non siclis; quae in tuis tractationibus distincte sunt tradita a nobis, demonstratumque neque in urinis neque in dejectiemibus neque in sudoribus neque in sputis neque in vomitibus phrenetica esse signa. Consueverunt autem libri. interpretes propemodum omnes, ut dixi, adnotare lex epidemiis aegros neque siclum in praesenti dictione verum quoque et similibus huic omnibus. Eam ob causam qui sese eorum aemulos praestant, ii apud aegros quotidie multa quidem effutiunt ; sed quantum ad praenotionem attinet idiotis conspiciuntur similes ; nempe quod in omnibus prognosticis speciei morborum signis in affectorum locorum methodo exercitati esse de-. heant est perpetuum. De ea autem methodo a me teorsinu scriptum est, veluti et de iis quae judicationes signifleant. In quibus parum exercitati quidam veterum libros exponere audent plane ignorantes quod bonum enarratorem oporteat esse idoneum prius judicare quae bene et quae perperam ab autore dicta funi, ne iis quae perperam dicta stant, patrocinatus opinionem vel ignorantiae vel contentionis reportet. Verum quoniam non in hac dictione finium, sed etiam per librum totum inserunt, quos ex epidemiis collegerunt aegros, praesentem ferinonem totum ad finem usque perducere talius esse arbitror. Quod siquis prolixitatem moleste tulerit, proprium diorionis hujus sermonem, non libri totius communem esse existimans, ubi a nobis audierit quonam pacto expositorrbus quidem in omnibus fere dictionum expositionibus quas perperam in medium afferunt, non prolixus modo,. sed ediscentibus etiam ipsis nocuus ferum fit; quae vero. a me nunc temni dicta et commodissima sint et dicendorum omnium brevem compendiosamque faciant. explanationem; desinet certe prolixitatem incusare, habebitque mihi gratiam tum ob eorum quae ostensa sunt utilitatem tum ob eorum quae dicentur brevitatem. Erit autem fertuo tanquam in exemplo phrenitidis, sed morborum omnium communis. Quoniam igitur phrenitica signa omnia methodo invenire proposuimus ab affectionis notione exordiemur; nempe quod optimum omnium: dicendorum principium sit rei quae inquiritur, notio. in. libris de demonstratione est ostensum. Quum ergo phrenitin mortales omnes eam appellitent affectionem, in qua φρένας mentem leesam.esse videant, quam intellectum et intelligentiam etiam vocant ; prius qua corporis in parte animae intelligentia sit invenire oportet; id quod primum in libris de Hippocratis et Platonis placitis demonstravimus; quare ab ipsis nunc exorsi summatim quandam velut epitomen eorum quae in libro de affectis locis descripta sunt recen- . scamna. Necesse etenim dico esse ut affectio sive quum incipit sive quum absoluta jam est, ex functionum partis affectae noxa et ex iis quae in ea apparent reperiatur, dixi autem et ante exordientis affectionis. notas prognostica signa esse ejus quae jam completa est. Qui igitur cerebri naturaliter habentis munia noverit, is ex offensa horum primum quod perpessum sit, deinde qualisnam is morbus sit invenire valebit; inventa autem a nobis sunt haec, arbitraria functio, intelligentia, tensus et memoria. offensae- igitur horum cerebrum- ipsum tali vexari -malo, qualis fuerit offensae.species demonstrabunt; verbi gratia functionum arbitrariarum instrumenta musculi existunt. Fiunt autem hae tum iis qui per manus-cruraque agu.ut mnnera; tum iis. qui caput spinamque movent; atque iis qui loquuntur, vociferantur et respirant; demonstrata est enim et haec functio primum motionis initium habere per ner-. vos a cerebro ad thoracis musculos- pervenientes, Quum igitur functio quaedam ex dictis laesis esse videbitur, inquirendum est tibi an affectio ea propria sit eorum, qui functionem hanc obeunt musculorum an ob eam, quae a principio in ipsos procedit virtutem offensa haec oriatur, Deinde si laetam ob eam quae a principio est facultatem esse inveneris, morbum quempiam qui principium infestet, reperiendum esse puta, si quae apparet offensa non Ieris fuerit incrementumque effatu dignum habuerit, verbi gratia, ut futuo conspicuus fiat, ubi thoracis musculi a quibus respiratio perficitur affectione vacua verint, pervestiga num quaedam caeterarum partium, per quas spiritus in respirationibus tum intro tum foras feratur affecta sit ; nam si nullam ex his laetam inveneris, cerebrum lectum esse existimabis. Ut. autem et res exquisite .desiniatuf, considera quoque et quae una cum thorace moveantur partes; nempe et eas respirationem laedere in libro de difficultate spirandi est demonstratum. Si ergo hae omnes plane morbi expertes inventae fuerint, tunc difficultatis spirandi speciem inspice, quamnam scilicet cerebri. asteorionem indicare possit; quomodo, ut exemplum integrum sit, ait in prognostice Hippocrates: spiritus faequens quidem significat dolorem aut inflammationem, quae partes supter transversio superiores fatiget; magnus vero et ex longis intervallis delirium. Vocat autem spiritum ex longis intervallis etiam rarum, ut in commentariis de difficultate spirandi ostendimus ; nam magnus et rarus proprium simul et inseparabile desipientiae est signum; demonstravimus quoque et in libris opulentiorum omnes quibus magna et rara respiratio fuerit desipuisse.; Siquis igitur in urinis vel dejectionibus vel sputis vel vomitibus vel sudoribus vel aliorum quopiam signum aliquod demonstrare possit, quod -seorsum desipientiae foli proprium insit; vel si non toli quidem, ab ea tamen inseparabile; jure id phrenitiea inter signa collocaverit: Si vero neque ex rei natura demonstrationem aliquam expromere .possit, neque in libris epidemiorum; desipiemus omnibus inesse vel perpetuo; vel si non perpetuo, saltem his stolis ostendere queat; non rationabiliter signum hujusmodi inter phrenitica constituit p hoc siquidem unum duntaxat asserere potest, quod phreniticrs quibusdam adfuisse vitum sic Ea-. dem vero ratione contraria phreniticis signa esse intelligimus. Jam age ponamus risus a nobis phreniticos, quorum aliis supprimi alvum, aliis plora quam naturae justum sit .excerni contigerit; .nempe et cum signis phreniArcis scribat aliquis alvi suppressionem, deinde existimet aliquis hujus rei testimonium esse eos phreniticos, quibus alvus .suppressa sic Nam si. protervus quidam sin suis enunciationibus suppressam alvum phreni t icum esse lignum scripserit, potest sane et alter qui etiam protervus sit sermoni non subscribere, eosque asserere phreniticos esse, quibus perturbatam alvum conspexerit: Sane quum Hippocrates in epidemiis scribat omnia quae aegris contuigunt necesse est, quo modo in phreniticis ita et. peripneumonicis et angtnosis aliisque omnibus, ut his quidem si alvus suppressa sit vel. fluat, una cum propriis morbi indictis et haec scribat; expositores vero ea morbi esse signa existiment, non cognoscentes alia quidem esse pathognomonica prognosticaque morbi propria; alia vero et inseparabilia; veluti paulo ante dixi in ea, quae magna et rara est respiratione. At quum de his non dubitamus, quod nullum inquiramus proprium vel inseparabile morbi indicium, sed an perniciose saluhriterve aeger habeat, tunc. necessaria consideratio ipsi erit omnium, quae in corpore apparent, signorum et symptomatum. Contineotur autem in his et quae judicationes praemonstrant. Sed rursus orationem ad principium revocantes dicamus, quomodo auctor in proposita dictione : urinae in turbulentis vigilibusque decolores, nigrae, sublime petentes atque in sudoribus phreniticae, propria et inseparabilia phrenitidis signa scripsit, quum inquit, in turbulentis vigilibusque; non inseparabilia vero neque ei loli propria, quum ait atque in sudoribus; quamquam sudor, quum affectum occupaverit locum una cum praedictis demonstrare possit. Quae de urinis dicta. sunt a phreniticis quidem separata sirnt; sed ad inspiciendum utrum perniciose an salubriter aeger habuerit conducunt. lmo vero quum ad aegros in- troducimur, primum inveniri convenit an laborante uno ex principiis tribus vel duobus vel etiam omnibus aeger perniciose aegrotet; vel principiorum quidem nullum affectum sit, sed quippiam eorum quae ab horum aliquo enata sirnt vel quovis modo societate conjuncta obstrictaque. St ergo quum in turbulentis vigilibusque urinas inspicis, nullum in ipsis pravum signum rideatur, neque etiam in pulsibus, nempe et id diguotionis exactissimae gratia adjecisse est necesse, nihilo quidem minus ita affectum hominem phreniticum fieri posse contingit, ubi phrenitidis signa huic affuerint; verum inter hos periclitantur minus, qui principes facultates reliquorum duorum principiorum illaesas habent. Haec ut dixi semel a me sint dicta; totoque libro memoria non excidant .velim, netaepius ea cogar. repetere.

V. Insomnia quoque in phrenitieis conspicua.

Satyrus Quinti discipulus, quem ante Pelopem habui praeceptorem, dictionem hanc ita exposuit.: eorum quae in. phreniticisconspicue videntur atque ab ipsis stant, quaecunque et cerni .et fieri nobis .videntur revera non existunt, sud infamata omnia conspicua. Quod ergo et alii quidam e somno surgentes obambulent dormientes quidem, sed apertos vigilantium instar oculos habentes in multis est narratum scriptumque. Si vero talia sint quae a phreniticis fiunt, inter ea quae nobis manifesta non sunt reponuntur. Sed quovis modo verum hoc sit, ita tamen exposuisse nihil ad praenotionem contulerit. Si vero ego antecedentia phreneticorum insomnia conspici dico evidenter ita ut exturbentur e somno exsilientes vel loquentes propter visurum conspicuitatem, praenotioni morbi hujus adjumentum id confert; nempe siccitas ipsa vigiliae causa est et conspicuitatis somniorum. Sic sane et melancholicis ob siccitatem prorsus conspicua videntur in somnis phantasmata ; atque ex sanorum genere his quidem qui jejune parciusque sunt cibati somnia conspicua fiunt; repletis vero temulentisque, ita ut sine visis esse videantur, phantasmatibus propter obscuritatem parvitatemque ita esfluentibus, ut ne reliquias quidem et vestigia in memoria relinquant ; sic et affectiones quae cum cerebri humiditate fiunt comatotae sunt, somniculosae et sine. visis. Pravus itaque est eorum sermo qui neque somnium phreniticis videri conspicuum putant, quod utique, ut dicunt, ii veluti somno destituti sumnia prorsus non videant. Primum siquidem prompte illud assumunt, folos videlicet eos morbos qui cum. tuis magnitudinibus absoluti sint propriis. nominibus appellari, refutantes non parum sermonem eum qui inter initia a nobis dictus est; nempe quod. nullum futurum pathema a medicis praenoscatur ; verum eorum quae jam principium quidem generationis habent, sed nondum multis propter parvitatem cognita sint, facta ab artificibus cognitio, idiotisque pronunciata, praenotio apud illos existit ita ut et phrenitici jam ab artificibus cognoscantur affectione in cerebro nuper consistente-; postea vero etiam si quis non permiserit jam phreniticos appellari eos, qui nondum conspicue delirant, tamen quod phrenitici fient, praenoscere ex insomniis est possibile; ut dici in praesenti dictione potuerit, in futuris phreniticis somnia antecedentia omnibus his conspicua videri.

VI. creatus feequens, st sane quoddam et aliud signum osucrit, sunt phreniticae

Commodius forsan erat, si sermoni adjectum fuisset, nullo per eum exeunte sputo. Nam si quid eximeretur, quomodo in distiliationibus interdum usu evenit, ob id quod in os confluit per foramina, quae in nares perveniunt, fieri id consuevit. Contingit autem et aliquando frequens hujusmodi screatus, ubi respirandi facultas externum quippiam attraxerit, ipsisque qui secundum foramina sunt meatibus vel adhaeserit vel impactum fuerit. Sed quod antea dixi propter eos qui vel negligentius vel simplicius citra distinctionem enarrant, quaecunque in hujusmodi doctrinis dicuntur, quod ea omnia seclusis externis dicantur meminisse oportet. Ob eam igitur causam screatus, qui ex arbitrariis functionibus una existit, frequens redditur oblaesa ratione quomodo et arbitraria alia quaevis functio. Nonnulli quidem cum strepitu flatum excernunt, qui quum extra morbum sunt, summopere sibi cavent, ne id agant, idque praesertim si quis audiat; alii manum absque ratione movent vel crus aut quidvis aliud simile faciunt vel dicunt. Communi igitur ratione functionum voluntariarum omnium praeter rationem vel exsuperantium vel deficientium phrenitica inter signa screatio annumeratur, quamquam non usque adeo valens sit, ut vigilia et potissimum quae turbulenta existit; nempe propria haec phreniticorum est. Turbulenta autem existit ut dixi quum per visiones vel exclamant vel exsiliunt et Vix familiares agnoscunt. Bene itaque in screatione adjecit: et st aliud quoddam signum adsuerit, nempe signum hoc, quod parum momenti habeat, alia quae subscribant patrocinenturque expostulat. Quando igitur frequens screatio contigerit et ob glutinosum sputum, quod in canalibus a naribus ad os pertingentibus infarctum sit, ut ea deliraturis quibusdam propter calidam et siccam cerebri affectionem pariter obtingat impossibile non est. Quod autem in orationis calce dictum est non singulariter phreniticum, sed pluraliter phrenitica, vel ad signa vel ad morbos prorsus referetur; modo vero utroque absurdam facit enufldationem.

VII. Qui in hypochondrio refrigerata febre ardores relinquuntur tum alias tum in sudoribus malum.

Secure protulit refrigerata febre, non enim vere dixisset sedata; nempe in praecipuis manet partibus quamquam in superficie placata fuerit. Febrire siquidem exisumamus non eum modo, qui in cute et superficie exteriori igneam habet caliditatem, verum etiam et hoc magis eos, qui in corporis imo et visceribus eam continent. Letalis igitur causus interna quidem extorret, externa vero mediocriter quidem calefacit. Febrem similem recensuit Hippocrates in aphorismis quum inquit : st in febre non intermutente feigida exteriora suerint et interna exurantur, sttimque aeger habuerit, letale. Caeterum quum orationem hanc in sudoribus dicere consueverit interdum de iis qui ex capitis thoracisque sedibus oriuntur sudoriribus ; interdum quoque et de iis qui per totum corpus, sed exigui effluunt; utrum in praesentia dixerit signum bonum non est. Nempe qui per totum corpus ita fiunt sudores sed exigui, quod non flammeam illam quae hypochondrium fatigat, solvant caliditatem, ob id boni non sunt; nempe etiam boni sunt qui in superioribus oriuntur partibus, quum geminam ob causam stant, neque ob vel languentem vel prae copia gravatam facultatem.

VIII. Praedebilitatorum desipientiae pessimae, ut et Thrafonontt.

Pessimae praedebilitatorum desipientiae ita sunt, ut nullum ex ipsis sanari speraveris; sed de iis intelligendum desipientes, quae ex sapientis in nobis partis morbosa affectione fiunt Temporariae siquidem aliae quaedam ab externis eveniunt causis, ut ex carbonum caliditate vel vini potione vel domo calcis servante qualitatem; noxiae enim ac periculosae tales sunt si praedebilitatis accidant; sed letales plane sunt eorum qui ex phrenitica cerebri affectione desipiunt. Nempe magnitudinem quandam in virtutis debilitate ostendit nomen προεξαδυνατησάντων praedebilitatorum propter adjectam ἐξ praepositionem nomini huic προαδυνατησάντων, quod etiam per se sufficientem virtutis laesionem ostendit; atque in exemplaribus quibusdam ita scriptum reperitur. Non solum autem desipientiae virtutem expostulant robustam, ut aeger sufficere morbi coctioni possit; verum quoque et peripneumonia et pleusitis et angina et graves aliae affectiones id desiderant. Praecedit autem et ex abundanti desipientiam tum vigilia quae virtutem non minus exsolvit quam sensibiles evacuationes, tum qui in motionibus mustis inordinatisque committitur error; quod autem dicitur, ut et Thrasynonth commentarium magis quam opus id decet; neque enim in prognostico aphorismisque et libris de sracturis articulisque, neque in libro de victus ratione in morbis acutis, neque in libro de capitis vulneribus, ullo pacto nominis meminisse videtur, sicuti neque in aliis, praeterquam in libria epidemiorum; in quibus duntaxat propositum est generatim tradita per ea confirmare, quae particulariter in unoquoque morbo videntur.

IX. Phrenuicae vehementer affectiones tremulae desinunt.

Adverbium νεανικῶς pro γενναίως vel σφοδρῶς vel ἰσχυρῶς, id est generosa vel vehementer vel valide dixit. In medio autem horum nominum phrenetica et trementia ordinatum potest, quantum ex ordine est, cum utroque enunciari, sed si secundum rei veritatem sermo pendatur, non potest cum hoc nomine trementia ordinari, fieret siquidem talis sensus. Phreniticae affectiones in tremorem vehementem finiri consueverunt; quod manifeste falsum existit, quum scias vehementissimas phrenitidas consequatur hoc symptoma. Nempe nervorum imbecillitates propter affectionis siccitatem phreniticis diutissime insunt; exsoluta autem virtute tum vigiliis tum motionibus multis, simul vero et nervis supra modum resiccatis, tremores fiunt.

X. Lu capitis doloribus aeruginosi comitus cum surditate et pervigilio citam insaniam stgnlstcant.

Si generationem humorum cum aliorum tum atrae bilis in memoria tenueris, quod aeruginosi vomitus progressu ad nigrum humorem fiant mente concipere difficile non est; nempe atram bilem ex flava supra modum assata et crasso sanguine fieri novisti. Flava autem bilis quum supra modum assatur, primum quidem in aeruginosam migrat succum, deinde nigrum ; supra modum autem alsatur propter febris magnitudinem. Quum igitur flava bitis in phreniticis affectionibus cerebrum prehenderit, febrisque vehementia assatum hunc succum melancholicum reddiderit, propter atrae bilis malignitatem vehementes fiunt insaniae, quas furiosas in libris epidemiorum appellarit Hippocrates. Aeruginosus igitur humor sive per vomitum sive per ventrem inferiorem sive per sputa sive per urinas apparuerit, et succum, ex quo ortum habet et morbum vehementer tum calidum tum siccum esse demonstrabit. At quum perspicuum non sit quantum ex humore est, qui vacuatur an is progenitus sit non affecto praecipuo aliquo loco, an principe aliqua parte phlegmonem erysipelatosam habente conjunctis id dignoscitur distinguitorque symptomatis. Nam et ob jecur ita phlegmone affectum aeruginosus generatur succus cujus nunc meminit. Per communionem igitur aliorum symptomatum, quae praedictarum cum particularum tum affectionum propria sunt dignotio ipsorum facienda est. Nam et vigilia et capitis dolor et surditas morbum in capite esse demonstrant. Graviter autem affecto cerebro ventris os excitari ad vomitum novimus ; nempe de his dictum saepius. Ratione igitur optima homo hic ex sicca et calida capitis intemperie propter flavae bilis supra modum assatae redundantsam vehementer insaniet. Cito autem id fiet tum propter affectionis magnitudinem, tum propter speciem redundantis humoris. Nam quae ex frigidis vel crassis vel lentis vel omnino difficulter mobilibus affectiones oriuntur, tardius hae ad vigorem adscendunt. Verum quae ex tenuibus substantia et temperie calidis et qualitate mordacibus procreantur non multum hae cunctantur; sicuti neque quae Philisto scripto in tertio epidemiorum facta sunt, quem vomuisse quidem biliosa pauca, flava primum, mox aeruginosa plura, deinde simul accidisse homini surditatem, atque demum vehementer insanivisse eum pronunciavit. Recte igitur nunc non solum quod insanient ita affecti, verum quoque et quod vehementer insanient ostendit, quum verbum hoc ἐκμαὶνει, adjecit, quod magnae desipientiae indicatorium existit.

XI. su acutis faucium partes dolentes strigosus parcae et sufe secantes, quum aeger hiaoerit, non sucile os tum cogere tum claudere pofot, deliria portendunt. Ex his phrenitici ac perniciosa laborant.

Quod ex symptomatis hujusmodi phrenitis interdum oriatur, quodque si fit, prorsus perniciosa sit, recte est pronunciatum. Neque tamen quod ex dictis symptomatis necessario futura sit phrenitis intellexeris; nihil enim eorum quae affectum cerebrum commonstrant concursui adjacet. Ex quo autem aeger is male in faucibus absque tumore aliquo praeter naturam affectus quum hiaverat, prompte tum maxillam reducere tum os aperire nequeat, conjicere quis possit principium nervorum aliquando afsectum esse. Nempe ut in conspicuis nobis partibus affectiones exordium aliquod sumunt et non universim totae vel inflammantur vel oedema vel erysipelata contrahunt, sed in uno aliquo harum loco ; ita et his quae in imo corporis positae sunt fieri est verisimile. Quum igitur cerebrum ipsum magnitudinem insignem habeat, multasque nervorum propagines phlegmonem ipsius alias ab aliis earum primum exordiri par est; qua vero parte membrum affectum fuerit, ea et nervorum propagines affectae, musentos quibus inseruntur movere non possunt. Quum igitur maxillam in seriorem musculi quidem alii aperiant, alii vero claudant, quum in aperientium musculorum nervis affectio suerit, difficulter aperiunt; ubi vero in claudentium, non facile claudunt. At quum fieri possit ut foli ipsi musculi interdum absque nervorum principio sint affecti, quod phreni tis praedicta symptomata subsequatur, necesse non est. Neque enim quod ipsum maxime adduxit, ut affectum esse musculorum principium suspicaretur, est autem hoc locorum quae in faucibus sunt gracilitas, inter necessaria censetur; fieri siquidem potest ut faucium musculi inflammatione laborantes strangulationis efficiant symptoma, nequeant tamen videri, etiam si plurimum quis os aperuerit. Si igitur absque horum inflammatione praedicta fiant symptomata, inspiciendum est an solorum musculorum maxillam inferiorem moventium propria quaedam sit affectio; nam si neque hi neque qui in gutture existunt aliquatenus affecti fuerint, ratione optima laesum esse nervorum principium quis pronunciaverit. Quod si ob principium nervorum oborta sint hujusmodi symptomata, gravissimam esse talem affectionem rationi consonum est, adeo ut et convulsionem secuta fuerit; nempe eas musculorum quae ob principium fiunt tensiones convulsionem sequi didicimus. Non feci autem in eo quem percurri sermone mentionem eorum, qui angina ex colli vertebris in anteriorem partem luxatis corripiuntur, tum quod raro contingat affectio tum quod gutturis musculi tunc quoque simul inflammari mihi videantur.

XII. In phreneticis per initia moderatum esce, sed crebro permutari malum id est; sputatio quoque malum.

Nihil quod phrenilidi peculiare sit sermo hic habet; nempe et in caeteris affectionibus si permutetur clementia, vires vinci a morbo significatur. Adjecit autem in ptincipio, quia nec forsan alias fore potest; nempe in principio permutationes assiduas videmus, non autem quum morbi protracti fuerint. Continguntque haec ex ratione in his affectibus qui ex copia vel qualitate fiunt pravorum humorum in aliam alias partem, interdum quidem in principem, interdum vero in ignobilem transmigrantium. Qui igitur in principes partes confluxus fiunt clementiam corrumpunt; qui vero in ignobiles, quo maxime tempore medicis ad infestantium vel copia vel qualitate humorum vacuationes procedendum sit ostendunt, quod sane morborum omnium, ut dixi, commune existit. Caeterum sputatio et propter os ventriculi ex humiditate imbecillum et propter cerebrum humiditatibus refertum oritur; ex quibus nonnihil et in os confluit, lacrymae tenui quae ex inflammatis oculis manat simile. Nunc ergo quod phreniticis sputationem fieri ait, cerebri male affecti, id est repleti, signum existit.

XIII. In phrenilicis alba defectio malum, quemadmodum et Archecrati. An et his torpor succedat? Rigor in his pessimum.

Quod albae dejectiones et ob ciborum colorem fiant liquido constat; videmus siquidem eos qui lac solum ingesserunt vel panem purum vel chondrum vel lupinos vel tale quippiam dejectionem habere aluam, si his comparentur, qui lenticulam ederunt vel brassicas vel deco- ctum leporinum sanguinem vel jus nigrum eorum, quae cum multa conficiuntur sapa. At certe iis qui alba ingesserunt edulia, flavae bilis quiddam adveniens dejectionem colorat, ita ut ingestis pallidior efficiatur. Quum igitur medicum quempiam audieris dicentem, albas esse ictericorum dejectiones, ad naturales eas comparare et ad cassationem harum sermonem ipsi esse oportet. Atque quo modo plerique alii medici dejectiones in ictericis albas fieri dixerunt, ita et nunc in phreniticis dixit; quasi eas prorsus flava carere bile dixerit. Fit autem id quum ea non amplius in ventrem confluat, sed una cum sanguine, qui in universum corpus distribuitur sursum fertur; idque vel propter adstrictionem quandam ejus, qui bilem ad ventrem defert canalis, veluti in morbo regio laborantis usu evenit; vel propter vehementem ardorem, qui in superioribus jecoris partibus existens sanguinem una cum bile sursum rapit. Priore igitur modo delata in totum corpus bile cerebrum laeditur, jam et antea bile ipsa as- sectum ; posteriore modo bilis distributio non solum causa noxia, verum quoque et caliditatis multae, quae in ipso esse demonstratur signum erit. Oratio autem haec ut Archecrati, operi quidem non admodum convenit, ut retuli, sed commentarium magis decet et potissimum quando scriptor se ipsum admonere voluerit. Inter ea quae censequenter dicta sunt oratio haec, an et in his torpor fiat? Videtur mihi adscripta esse perinde atque Archecrates ita affectus fuerit; sed non congruenter quidem, quoniam non perpetuo dici debere in his segnitiem demonstrant tum experientia tum ratio. Nempe ignavia ex frigidis crassisque et glutinosis et omnino moveri contumacibus humo.vibus et non ex calidis tenuibusque et acribus, cujusmodi est flava bilis fieri consuevit, nisi aeger morti ita propinquus fuerit, ut ob exstinctionem virtutis jam conquiesuat; nempe desidia hujusmodi non propter humorem, sed propter virtutis exstinctionem facta est; fieri autem nequit, ut qui ita desides facti sint serventur; estque id symptoma commune omnium ob immoderatam intemperiem momentium et non proprium phreniticorum. Si igitur torpor Archecrati factus sit, hac occasione factus est atque pror^ sus obiit; non quod alba dejecerit torpore vel morte accita, sed propter morbi magnitudinem, cujus signum alba dejectio fuit. Rigorem vero ipsis contingere pessimum non simpliciter est intelligendum ; nempe et interdum criticus rigor super apparet phrenilicis morbum sudoribus solvens; sed sane rigorem perniciosum dici eo tempore est existimandum quo alba excernunt. Nempe in libris de crisibus in morbo crudo crisin bonam fieri non posse est demonstratum; crudus autem est in quo una cum sanguine bilis sursum fertur quocunque tempore id fiat; magisque quum tale quiddam ex igneae caliditatis in cerebro collectae immoderatione contingit.

XIV. Mente ob melancholicam oberrantibus, quibus tremores superoeuiunt, malignum.

Melancholicam ecstasin mentis motionem oberrationemque intelligere oportet vehementem et ferinam, quae irrigante cerebrum assata flava bile oritur; nempe et ex hoc commentario permutari eam in nigram didicimus. Quum igitur talem ob affectionem tremor fiat, vehementer exsiccatos ostendit nervos, atque ob id hominem Ietaliter habere. Non recte ergo enunciavit, quum dixit, malignum, nam quod summe perniciosum existit symptoma aliam exigebat appellationem. Qui ergo ex atra bile mente aberrantem, superveniente tremore certo moriturum affirmat non fallitur, morbos autem malignos appellamus, quicunque periculum minantes spem salutis non adimunt. Melius igitur erat scriptam concursionem dici vel perdiclusam vel mortiferam vel quiddam hujusmodi.

XV. Insanientes acute in febrem relapsi eum sudore phrenetici sunt.

Consonantia alienam talem dicimus enunciationem; t sed obscura hujus intelligentia ideo fit, quod nomina inter se omnia tum conjungi tum separari possent. Componuntur siquidem uno tali haec modo, mente oberrantes acute; deinde altero principio superfebrientes acute. fior.. fus quoque et alia est orationis hujus, cum sudore compositio, quae aliquando quidem praecedenti, aliquando vero et sequenti coordinatur. Potest enim et ita dictio legi, superfebrientes cum sudore, deinde assero principio phrenisui fiunt; potest etiam et qui haec scripsit, quod cum sudore phrenitici hi sunt enunciare. Constat itaque quod semper dico, nihil obscuras enunciationes docere; siquidem nos excogitata veritate eam dictioni, quae rationem admittere potest, accommodare oportet aut temporis plurimum conterere nihilque addiscere; quatenus enim singulis dictionibus ab auctore acceptis veritas accommodanda nobis est, eatenus juvamen quoddam a nobis dictioni accedit periclitanti, ne videatur vitiosa, caeterum nihil ab ea docemur. Quamquam vero haec ita habeant, videaturque conspicua esse obscurorum inutilitas, non pauci tamen libeatius in obscuris quam manifestis versantur operibus. Nemo igitur expositionis prolixitatem mihi obiiciat, sed irrationabile accuset eorum desiderium, qui libros hujusmodi legunt alacriter. Nempe quod invitus ad horum explanationes veniam familiares mei omnes noverunt et potisiimum qui me ad ea quae nunc scribuntur incitaverunt Quum igitur librum hunc perperam omnes exposuerint, aggressus sum et ipse expositionem, ab iis persuasus qui me impulerunt; a qua rursus incipientes dicimus; siquidem simul conjunxerimus et mente aberrantes et adverbium acute; deinde silentio facto dicamus, superfebrientes cum sudore et deinceps phrenitici fiunt, talem faciemus expositionem. Sed primum quidem lectionum omnium commune dubium consideremus. Nam mente aberrantes acute dixit per exordia, quos in calce dictionis phreniticos fieri dixit; tanquam mente aberrantes non jam phrenitici existant. Distrahi ergo dictionem dicimus per verbum superfebrientes, quod ostendit prius eos, qui mente aberrarunt, acute febrientes postea desinere; deinde rursum ex recidiva febrire cum sudore; hos itaque phreniticos fieri ait; quod phrenitici quidem fient ex vehementi ea, quae ipsis ante facta est desipientia, quam per orationem mente aberrantes indicavit, arbitratus; ex eo vero, quod cum fudore recidiva fiat confirmans suspicionem; quoniam tales febrium invasiones sive ab initio sive cum recidiva fiant plenitudinem significare nobis constat. Quoniam igitur quae ex humoribus vel quantitate vel qualitate superflua in corpore colliguntur fluere in affectos locos consueverunt; affectum autem inerat cerebrum, non enim mente moti fuissent acute si superfebrierint et praesertim cum fudore; ratione sane optima phreniticos ita fore est sperandum. Nota siquidem tota horum affectio ita evadet quae talis est. Copia hiliosorum acrium protenus ab initio ad cerebrum fluente mente moveri cuipiam contingit; quae si rursus aliam in partem transfluat, destnit mentis motio; si vero hi superfebrierint, cum sudore in affectum locum recurret biliosorum copia, ita ut phrenitici fiant. Si vero adverbium acute nomini supersebrientes composuerimus, talis erit sermo: mente aberrantes deinde desinentes et rursum superfebrientes acute cum fudore phrenetici fiunt. Sed praedictio tum haec tum antedicta, quod perpetuum sit non habet, sed quod maxima ex parte sit, veluti et aliae multae. Verum si orationi huic cum sudore orationem hanc phrenitici fiunt conjunxerimus, sermo secundum alteram earum, quae in capite enarrationis dictae sunt, lectionem talis erit, secundum priorem quidem : mente aberrantes acute, deinde superfobrientes phrenitici cum sudore fiunt ; secundum vero alteram : mente aberrantes deinde acute superfebrientes phrennici cum sudore fante Potest quidem et qui haec scripsit talem aegrum vidisse, sed quod saepius praedictum sit non habebit. Multa vero et alia ex his, quae in hoc libro scripta sunt, non magna ex parte fiunt, quum auctor quidem hujus libri nonnullos tales aegros viderit, nondum vero cognoverit an id quod semper fit an quod magna ex parte habuerint Nempe ex observatione magis, non ex peculiari affectionum conditione, auctor has enunciationes velle facere est visus. Qui autem medicam speculationem ita congerit, is non centum, sed mitte annis opus habet; atque ob id parvam humilemque eam plurimum adauxit Hippocrates, iis quae et ex historia didicit et ipse inspexit logicam adiiciens censuram. Ex multis igitur opus Hippocratis librum hunc non esse quis existimaverit; musta siquidem loquitur, quae empirice composuit nec theoremata ad universale rationabiliter reducere valens.

XVI. Phrenitici pauculum bibentes ieci strepitu quum turbantur, tremuli.

Non hi strepitum tentantes sed quos strepitus tentat dicere erat melius. Quod vero dicitur verum existit; nempe ob strepitus tumultuantur, non secus quam timidi, quum magnum aliquod tonitruum derepente audierint vel feram aliquam propius conspexerint. Prorsus item paucibibae sunt phrenitici quamquam affectionem habeant calidam et siccam, ita ut et linguam prae multa siccitate asperam habeant; sed docuit nos Hippocrates mentem his aegrotare in eo aphorismo, qui ita habet: quicunque parte aliqua corporis dolent, atque ut plurimum dolores non sentiunt, hi smens aegrotat. Praeterea in tertio epidemiorum ubi de pestisero agit statu, de phreneticis idem inquit: valde autem hi sine siti erant. Non autem phrenitici omnes tremorem incurrunt sed qui deterrime habent, ut dictum etiam est supra. Quidam vero qui βραχυπόται, parum suspicantes, scripserunt, volunt intelligi metuentes ea quae maxime sunt exigua; ajuntque rei huic fidem facere quod dicitur, ψόφου καθαπτόμενοι, id est ταραττόμενοι, turbati, propterea quod ea quae maxime exigua sunt, ὑποποιοῦνται, id est ὑποτοπεῖσθαι, suspicantur.

XVII. Ex vomitu sustidiosu vox clangens oculique surdes habentes insaniam portendunt; ut PlermoTygae uxori, quae vehementi insania acute correpta muta obiit.

Si aestivo tempore per vehementissimum aestum, luia pulverulenta proficiscentes quosdam videris resiccatis ita oculis ut pulvere pleni videantur, eosque animo fueris complexus, quid praesens dictio indicare velit intelliges; nempe id eorum quae in ea dicuntur maxime proprium existit, commune nimirum et tabescentium et vehementistima phrenitide laborantium ; neque ei cognitu difficile, qui ex tabescentibus unum aliquando etiam conspexerit. Nempe tabescentibus colliquatum est id omne quod tum in facie tum in temporibus carnosum existit, factis una et cavis admodum oculis. Phrenitici vero absque his ocnlum habent pulverulentum. Praeterea phreniticis adspectus audax feroxque; marcescentibus timidus existit. Vomitus autem fastidiosus commune quidem symptoma talibus est phreniticis cum malignis quibusdam febribus, veluti et vox clangorosa. Fit autem hujusmodi vomitus ex humore tum bilioso tum mordenti; vox vero clangomfa propter siccitatem voci asservientium instrumentorum, ut in commentariis de voce ostendimus. Quum igitur phrenitidis haec obtigerint, ferine desipiunt; quod idem cum vehementer vult significare; fitque tum propter humoris malignitatem tum propter immoderatam siccitatem; quo fit ut et muti evadant.

XVIII. Lu ardente febre st aurium tinnitus cum usus hebetudine suerit proveneritque in naribus gratatus, mente ex me^ banchalia aberrant.

Febris ardens tum ob alias causas tum propter cerebri inflammationem aeque fit; nempe et huic succedit ex propriis phrenitidis signis continua desipientia. Ex ea vero quae in capite redundat humiditate spiritus statuolus procreatur, quapropter et aurium tinnitus fiunt; pari modo caligo q n n In crassas quidam humor vel spiritus oculos invadit. Naribus praeterea ingruens humoris copia sensum gravitatis in ipsis facit. Probabile est autem et nonnunquam dictorum symptomatum concursionem propter assiduam fieri febrem ex biliosa materia, quae per venas fertur inibique est condita; a qua siatuosi spiritus ad caput mittuntur, adque aures et oculos atque ad nares humoris copia. Quod si flava bilis quodammodo exusta sive in capite sive in toto corpore fuerit, ad id. quod melancholicum magis est vergit, atque hinc in cerebrum ipsum emittitur; ob idque mente ex melancholia moventur.

XIX. Desipientiae cum noce clangente linguaeque convulsiones tremulae et voces ipsae tremulae evadentes, meritis indicant alienationem, durinesuue his perniciosa.

Quamquam ex phrenilide, quae calida et sicca est affectio, desipientia proficiscatur, atque ex ipsius siccitate, quae asperae arteriae communicata est, vox clangosa fiat, veluti et ex humiditatibus imbibitis rauca; non tamen propria phrenitidis existunt, nempe et aliis in morbis repariuntur et non perpetuo simul phrenitidi insunt. Tremor igitur linguae accidit debilitata propter siccam praedictae affectionis intemperiem animali facultate; convulsiones vero siccitatem musculorum ipsius una cum capite affectorum consequuntur; sicuti et vox obtremiscit propter infirmitatem s quae ab horum contracta est intemperie. Praedicta autem haec omnia symptomata, quae ob siccitatis capitis intensionem fiunt, mentis motionem fieri indicant. Universis autem his induratis perniciosum propter immoderatam eam, quae in cerebro facta est, siccitatem.

XX. Linguae tremulae signum non constantis mentis.

Dixi saepius linguas ob facultatis animalis imbecillitatem contremiscere, estque signum non constantis mentis quod ex phrenilide fiat; patiente siquidem cerebro calidaque existente affectione quiescere non potest. Nempe ut frigidi est tum stabilia tum difficile mobilia tum immobilia ea efficere, in quibus moram facit, sic calidi movere semper et non sinere quiescere. Ostensurus igitur Hippocrates qualisnam capitis affectio sit, non constantem mentem nominavit. Non est autem hic tremor linguae peculiare phrenitidis signum, sed per sympathiam compatientium alteri cuidam primum patienti vel propter vicinitatem vel propter societatem quae in ea sunt partium.

XXI. sn biliosis stncerisaue defectionibus spumosa excrescentia malum tum alias tum ei qui lumbis ante doluerit ec desipuerit.

Quod spuma tum propter frigiditatem tum propter caliditatem fiat indicium faciunt tum venti in aquis ipsis spumam concitantes, tum effervescens ea quae in lebete est caliditas. In biliosis igitur deflectionibus spumosa esflorescentia veluti flos superne incumbens bilis hujusmodi fervorem non modicum ostendit. Sed lumbis ante dolent, propterea quod bilis per intestina penetrans acris sit et mordax ; tali siquidem excremento per intestina deducto translatoque non lumbos modo, verum quoque et reliquas partes dolores subsequuntur.

XXII. Bari in his laterum dolores delirium stgnssicant.

Imperfecte hoc pacto indistincteque prolata de laterum doloribus oratio obscuritatem non vulgarem efficit. Nos vero qui obscure ab eo dicta perspicue docere omni ope affectamus explanationem attingemus. Dolor rarus in lateribus progignitur, quum spiritus quidam flatuosus in ipsis procreatur; nempe is tum extenuatus tum discussus dolorem sedat; deinceps rursus procreatus alter dolorem ipsum inaugebit; quomodo si rarus fiat dolos, desipientiam non significat. Quum vero latus inflammatum fuerit et interdum quidem continue dolorem sentit aeger, interdum vero et per intervallum mentem aegrotare indicat. Hoc itaque non plane est signum desipientiae.

XXIII. Vocis interceptiones cum singultu pessimum.

Vocis privationes fiunt quidem et propter voci inservientium instrumentorum laesionem et propter principium nervorum affectum. Singultus autem est veluti convulsiva quaedam oris ventriculi affectio, quod ex humorum copia gravatur vel mordetur vel propter luciditatem contristatur. Quam ergo vocalium instrumentorum laesionem subsequutus est singulus? Relinquitur itaque aut copiam humiditatis, quae vocis privationem procreavit, in os ventris defluxisse aut quod acris sit aut frigida.

XXIV. Cum exsolutione cocis interceptiones pessimum. In vocis defectione spiritus veluti his qui strangulantur promptus malum; an et tale delirium portendat

Strangulantur jure optimo quoniam aeris copia non sit; estque ipsi consuetudo ut talem spiritum apparentem dicat. Videntur autem omnes qui talem inspirant inspirationem scapulas movere totas, ita ut per vestimenta motio conspicue appareat; tanquam valide ipsi superioribus thoracis partibus operentur. Non igitur absque ratione hoc in loco talum spiritum promptum appellavit, quem in secundo epidemiorum dixit sublimem; promptum quidem quoniam prompte, id est tum parate tum facile bis, qui aegrum cernunt, videtur; quoniam et nos ipsi consuevimus absconditis et non apparentibus promptum opponere; sublimem vero vocavit quoniam qui ita respirant sublimes thoracis partes movere videntur. Potest sane respiratio hujusmodi et propter respirationi destinatorum instrumentorum fieri angustiam et ob ^affectum nervorum principium; quod si laesum fuerit, magnam efficere respirationem recte Hippocratem j existimare ostendimus. Quum ergo possit et vocis privatio contingere, tum ipsis vocalibus instrumentis laesis tum ob affectum nervorum principium, pariterque spiritus promptus, incertum erat quantum ad haec an futurum esset ut desiperent ; atque ob eam rem ambigue protulit : an et tale delirium portendat? Quod vero malum signum sit non ut dubitans, sed ut certo sciens pronunciavit. Si enim non affecto nervorum principio, sed oblaesis tum respirationi tum voci deputatis organis talis respiratio cum vocis privatione facta sit, periculum non qualecunque affert, quum qui ita affecti sint celeriter strangulentur.

XXV. Quae pauco tempore feroces stunt desipientiae, ferinae sunt; nec salum st pauco tempore stant.

Non solum si pauco tempore fiunt, feroces desipientiae ferinae sunt, forsan dixerit quispiam orationem vitio vertens existimans eas desipientias, quae multo Tempore feroces sunt, magis esse ferinas quam illae quae pauco tempore sunt. Sed neque ut has cognoscamus opus habemus; eas vero quae pauco tempore fiunt feroces, deinde destnunt, suspectas haberi admonet, ipsisque tanquam non redituris haud fidendum esse. Nam quae in calidis febribus fiunt desipientiae ferocitatem non habent, sed phreniticis appellatis desipientis id inest. Talis igitur potentia sermo erit; quum videris quempiam cum ferocitate desipientem, etsi paulo post sedetur, cognosces mentem ejus non febris ratione laesam esse, sed quia phrenitica subalitur affectio, quae post adaucta ferina tibi videbitur. Ferinas autem desipientias vocat in quibus aegri calcitrant, pedibus feriunt, mordicus impetunt et excandescunt, eos qui ingrediuntur tanquam hostes existimantes.

XXVI. .iactationes cum perfrictione non febris experti superiori- bus partibus parce sudanti phreniticae, ut et Arlstagorae, atque etiam perniciosae.

Nonnulla quidem, ut et antea dixi, incipientium morborum indicia certa sunt; alia autem magna quidem ex parte sunt, sed certis prope accedentia; alia vero etsi non prope quidem accedant, non tamen jam longe recedunt; alia praeterea ambigua et alia his jam inferiora., De quibus quum scribit, interdum sese addubitare confitetur, interdum quoque et nominatim mentionem aegrorum facit, in quibus tale fieri conspexit; sicut et nunc omnia quae percurrit symptomata aliarum quoque sunt febrium; phrenitin certe et ex ipsis fieri est possibile et potissimum propter partium superiorum sudores. Quod autem tales affectiones sive phrenitin inserant sive non perniciosae sint, his constat qui non incuriose hucusque dicta intellexerunt atque eorum meminere quae in prognostico recensentur.

XXVII. Crebrae in phrensticle permutationes convustonem denunciant.

Supra quidem clementiam in iis qui circa morbi initia permutantur non bonum signum esse dixit, nunc vero de quorum agat permutationibus explanare proposuit. Possunt siquidem et symptomata viribus contraria invicem transmigrare, ut in sequentibus ipse dixit: summae corporis partes st celeriter in utramque conditionem transeant, malum ; sttisque hujusmodi mala. Nempe in utramque conditionem intelligere oportet, in summis quidem corporis partibus ut vehementer calefiant, deinde rursum refrigescant valide; in siti vero ut vehemens sit et post paulo prorsus restinguatur. Non idem autem cum hoc est clementiam cito transmutari, nempe in illo ex bono ad pravum est transitus et rursus ex illo ad naturalem haLitum fit regressas ; in nunc vero proposita dictione ex pravis symptomatis ad prava ostenditur permutatio. Permutationes autem hujusmodi ex migrantibus fiunt humoribus ; nempe firmatos stabilitosque una in parte species una symptomatis tum naturae partis tum humoris virtuti peculiaris consequitur. Atqui quod phrenitis in ipsis, perduret, ex eo firmatum in capite eum, qui affectionem pa^ rit, humorem quis fuerit suspicatus. Vere igitur in cerebro ipso transfluxio est, alias in alia quapiam ipsius parte orta, speciem quidem affectionis servans, sed pro parte affecta symptomata ipsa permutans. Et sane libri hujus auctor nunc de hujusmodi permutationibus agit, ut scilicet vel floccos evellentes vel festucas colligentes in quiete multa, post paulo exsiliant vel etiam quippiam violentius agant, deinde rursus conquiescant; aut externum quippiam quod praesens non sit incusent, quomodo et expelli jubent tibicinas tibicinasque, quamquam ex his adsit nemo. Ut enim floccos evellere et festucas colligere sensus videndi est offendiculum, ita hoc audiendi. Fit quoque et in olfactu symptoma non dissimile, quum scilicet grave olentes quosdam odores qui non adsunt accusant. Sunt qui incumbens quippiam sustolli jubent, tanquam grave admodum vel calefaciens vel mordens vel refrigerans portent, sensu tactus in hujusmodi symptomatis oblaeso. Quod igitur libri hujus auctor permutationes symptomatum permanente phrenitide culpet consentaneum est. Vidimus siquidem saepenumero tales dementias perpetuo quidem delirante adhuc aegro, sed modis secundum universa functionum animalium genera variante. Quo autem modo in sensitivis percurri, ita in ratione, mente, memoria et cogitatione permutationes phreniticis fieri videmus, ita ut nunc excandescant nunc laetentur desipientes ipsi vel studiosa quadam detineantur cogitatione. Nempe et rhetorem quum desiperet meditantem audivi, grammaticumque librum legere putantem Bacchylidion vel Sapphicon ; alium arithmeticum vel geometram theoremata suae artis narrantem. Si igitur haec graviter casteque proferentes post paulo turpia obscoenaque commemorent, quod in epidemiis turpia loqui vocavit, permutatio haec non ex vitiosis ad clementia, sed ex pravis ad prava est. Quo pacto audacissimi interdum tempore aliquo visi desipientes, post paulo timidi et perterriti videntur. Talia siquidem circa ipsos videntur symptomata, ita ut interdum ne horrendisiima quidem timeant, interdum vero et minimis perterreant^. Talium permutationum exemplum scripsisse mihi videtur et in sequenti dictione, quum inquit: mictus in non admonitis perniciosi Imaginare itaque mihi et aegrum aliquem dictas permutationes omnes habuisse et circa urinas et circa alia, quibus memoria in nonnullis offenditur; imaginatur item et in sensibilibus repraesentationibus vicissim offensas fieri, pari modo et intellectualibus ; in tali causa quidem in cerebro existit, sed alias alium ipsius Iocum infestat quod transfluit. Demonstravimus autem transfluxiones hujusmodi fieri, unaquaque partium suscipientium in alteram a sese quod supervacuum est expellente. Si igitur ex alia cerebri parte in aliam defluens qui contristat humor ab omnibus rejiciatur, ut enatis ab ipso nervis aliquando obrepens convulsionem inserat est verisimile; nempe affectionem hanc a repletione et inanitione fieri dixit Hippocrates.

XXVIII. Quae urinae non recordantibus nec admonitis efeluunt peruiciosue. Num et ab his metuntur, ac st sedimentum conturbaverit ?

De phreniticis quod dicitur intellige. Comparat si quidem auctor mejentes ex praesentium admonitione cum iis, qui absque illa mejunt ; qui sane neque matellam petunt, sed citra ordinem rationemque urinam in lectum effundunt. Quod igitur longe hi deterius habeant quam qui nullo pacto nisi admoniti urinam excernunt liquere arbitror; in his enim servatur naturalium intellectus functionum una, quum urinam in lectum excernere aversentur, in illis autem periit et ea. Quod autem in fine orationis adjacet ubi, inquit, excernaturne et his tanquam subsidentium returbaveris? ob id adjecisse arbitror, quod talem urinae speciem in uno vel duobus ita medentium conspexerit. Quum igitur ex rei natura fieri non possit ut indicative universaliter hoc pronuncietur, neque praeter hoc probabile quippiam experimento ipso habuerit, propterea quod res ipsa raro visa sit, jure conjunctionem dubitandi ἀρα i. e. num adjecit. Audebimus itaque nos universaliter pronunciare, ut antea in aliis fecimus, quod copiae crudorum humorum, qui vel coquuntur vel in statum versi sunt, talis urinae species symptoma sit et non phrenitidis; verum et hoc phreniticis aliquando fieri potest et non fieri, veluti et symptoma aliud quoddam eorum quae phrenitidi neque propria neque contraria existunt.

XXIX. Palpitantes per totum an noce capti intereant^

Constat quod et hic palpitantem aliquem viderit vel toto corpore vel quavis parte, non etenim liquet utrum dicat oratio haec per totum ; deinde aegrum proxime mortem voce privatum videns neque empirice neque logice quod vocis privatio palpitationem de necessitate sequatur, reperire valens ob id quaerens et addubitans sermoni conjunctionem an adjecit. Nos sane rursum et in praesentia pronunciabimus palpitationem, quatenus demonstratum est, flatuosum ob spiritum fieri congesto ob frigiditatam flatuoso spiritu. Quum igitur corpus totum pain pitaverit, fieri potest ut qui ita affectus sit propter frigiditatem voce destitutus pereat, non amplius musculis qui laryngem movent aut iis qui in eos prorunt nervis suo fungi munere quentibus. Quare ut hi per totum corpus palpitantem motum habeant intelligere est melius; neque enim ut cuivis parti voci asservantes partes compatiantur, experientia demonstravit neque rationi est consentaneum.

XXX. Quum crebrae in phreniticis cum perfugerat io n e sputationes sunt, nigra revomantur.

Quoniam nihil aliud suspicari liceat per vocem sputare significari quam saepius spuere vel os ipsum assidue sputo plenum esse, ob id tum ego tum caeteri omnes, qui librum exposuerunt, ita intelleximus. Adde quod et os ipsum vomituris sputo tenui plenum esse videatur, propter tunicae communitatem, quae una est, ori toti interno continua faucibusque et stomacho et ventriculo. Hinc fit ut labrum inferius interdum concutiatur, ventris ore ad vomitum excitato nempe labii concussio tunicam eam, quae ab ore in ventrem extenditur tum morderi tum vellicari tum concuti ostendit. In his igitur qui suam affectionem recensere possunt cardiogmus, id est cordis seu stomachi morsus, futuri vomitus signum exiguum non est; dolent praeterea et hi capite et atra quaedam ante oculos observantur ; quo fit ut in prognostico dictum sit: st quis per febrem non letalem ait su capite dolere et atrum quippiam ante oculos cernere, stomachi quoque morsus huic advenerit, biliosus aderit vomitus. Lu phreniticis vero qui assertionem sermone aperire nequeunt, salis iis quae ceruimus praenotionem adstruimus. Cernimus autem in phreniticis tenue substantia sputum maxime idoneum ut vomitum indicet; non enim alias in phrenitide, quae siccus morbus est, in qua et saepius lingua siccissima est, superfluere in ore ipso videretur tenuis humiditas ; perfrigeratio autem huic adveniens vomendi humoris qualitatem ostendit. Quod ergo ob sputationem vomitus fiet, quodque ob perfrigerationem nigra revomentur licet praenoscere.

XXXI. surditas et urinae non subsidentes praerubrae cum suspensis mentis emotionem portendunt. His icterum oboriri malum. Mala cero et ictero sutuitas succedens; hos quidem noce privari, verum sentientes esse contingit. Quum et arbitror his alnus prorumpit, ut Hermippo contigit ac mortuus est.

Dixi antea quod in quibus morbis neque observationem in multis aegris habebat, neque certam naturae rei indicationem in his consuevit homines nominatim perstringere, in quibus symptomata conspexit; aut de his ubilibet enarrationem fecit, pervestigare adhuc et addubitare sese fatetur quatenus veritatem habeat. Videtur igitur et nunc quae in praesenti recensentur dictione symptomata in quodam conspexisse Hermippo, qui et mente aberrarat et morbo regio suerat correptus, cum surditate et urinis praerubris non subsidentibus. Surditas autem unum est ex signis, quae cerebrum affectum indicant. Praerubrae vero urinae a subrubentibus, quas in prognostico diuturnitatis, non periculi signa esse pronunciant, discrepant. Quas vero alias intelligat quis praerubras quam quae a cunctis vocantur cruentae, quales in nephriticis multis excernuntur? quas si indicare voluerit, analogum quippiam significant ei quod antea est dictum. Ventris valde rubens proluvies. Quo igitur modo ventris valde rubram proluviem affecto jecore fieri diximus, ita praerubram urinam ex renibus suo perperam fungentibus munere effici assirmamus. In urina vero subsistentiae ^privatio, cum qua crassiora quaedam tota urinarum substantia sublime petentia appareant, perturbationem in venis esse demonstrant, una cum caliditate praeter naturam non pauco acervata flatuoso spiritu. Ut igitur in dicto symptomatum concursu delirare aegrum contingens est, sic et non necessarium ; nempe signorum permixtio non omnium ejusdem generis existit. Surditas etenim caput affectum indicat; praerubrae urinae renes ; privatio subsidentia et sublime petentia, primum quidem et per se crudorum humorum Tn venis perturbationem significant; per accidens vero et ad desipientiae generationem conserunt. Quod autem postea scriptum est, morbum regium his malo esse, verum quidem est; sed quod signorum diversi generis concursiones facere in talibus disciplinis non oporteat supra est demonstratum. Praeterea quod ex morbo regio mala sit fatuitas dictum est antea quum ubi in phreniticis dixisset, dejectio alba malum subintulit, an et ex his veternus fiat? Nempe sermonem in alias transfert voces, pro alba quidem dejectione quae ictericorum peculiare symptoma est affectionem ipsam commemorans ; pro veterno vero fatuitatem. Hos igitur, inquit, voce quidem privari, sed sentientes contingit. Qui autem in acutis morbis sine voce fiunt, quidam horum non sentiunt propter principii affectionem utrisque ipsos sequentibus symptomatis ; alii duntaxat voce privantur; atque horum quidam laesis quoque et aliis omnibus, quae ex arbitrio sunt functionibus, alii sola voce oblaesa. Si igitur tum vocis tum functionum aliarum oblaesio fiat, principii nervorum affectio est, si vero solius vocis, solorum voci inservientium organorussi. Sed in praedicta concursione, quum jam prope mortem ventum sit, aphoniae consequitur symptoma. Quod item in orationis fine dicitur venterque, arbitror, his prorumpit, ut Hermsppo factum est et obiit, ita auctorem dixisse probabile est, quoniam neque saepius symptoma hoc praesentem concursionem sequi viderit neque ratione inveniri potuerit.

XXXII. surditas in acutis et turbulentis consectaria malum.

Fit surditas et ob humorem quendam in auditoriis meatibus impactum insanctumque nihil quod malignum sit habens. Fit quoque interdum emortua audiendi facnltate, quam in acutis turbulentisque morbis contingere cernimus; quam nunc pronunciavit malum esse symptoma, neque adjecit conjunctionem an, neque nomen ipsum aegroti, quoniam certo de tali symptomata pronunciare licet.

XXXIII. Premulae, obscurae et contrectabiles desipientiae ralde phreniticae; ut Didymarcho in Co.

Fit et talis quaedam desipientiae species non raro, ut aeger quietus jaceat neque solum non tumultuose exclamet exsiliatque ut antea, sed neque prorsus loquatur, neque figuram decubitus permutet; saepiusque qui ita affecti sunt familiaribus praebent opinionem, quod mox sint, si quod fiat silentium, dormituris Clausis itaque fenestris conquiescunt custodes, tempusque in his interdum longum conterunt dormire aegrum, quod neque loquatur neque moveatur arbitrati, aegro ipso non dormiente et manus quiete movente non secus quam qui per levem contrectationem aliquid vel tangere vel invenire volunt. Deinde his ita se habentibus quidam clausis palpebris haec agunt; et si quis accedens cum eis loquatur, quidam neque prorsus oculos aperiunt; alii posteaquam aperuerunt aut paulo post clauserunt aut immotos servam. Alii neque si quis eos inclinaverit vel stimulaverit, palpebras aperiunt. De phreniticis hujusmodi Hippocrates in tertio epidemiorum ita scripsit: nullas vero phreniticorum vehementer insani- vlt, veluti aliis usu uenit; sed alia quadam reteri ossa cataphora capite granati peribant. Caeterum hos ipsos in praesenti dictione phreniticos obscuros nominavit, perinde atque multis cognitu distantes dixisset neque idiotis solum verum quoque et medicis. Nempe solos illos opinantur esse phreniticos, qui exclament vel exsiliant, Hippocrate mente oblaesus ita appellante, tametsi in quadam cataphora perpetuo fuerint. Desipientia igitur una cum comate statim ab initio aliquando simul invadit; nempe in libro de comate. apud Hippocratem, ad idem utrasque appellationes, tum cataphorae tum comatis referre ipsum demonstravimus. Atqui tales phrenitides quietis obscuri tatem non habent; sed obscura, ut dictum nunc est, phrenitidis species ex procedente tempore efficitur; omnesque quos ita affectos viderim, languidum durumque et angustum et exiguum habuerunt pulsum, ita ut quies fieri ipsis fatigata virtute conjiciatur, qui scilicet validius moveri nequeant. Quidam horum ut manus quiete pacateque movent, sic et brevissime loquuntur; id quod multos latet solisque illis patescit, qui propiores facti sese in eos inclinaverunt; sunt autem qui aurem prope faciem ipsorum deponere tentent ut manifeste audiant. Praeterea manuum motio his exigua et tremula existens multos etiam latet solis his qui diligenter inspiciunt conspicua. Hoc igitur arguit virtutem horum languere atque hecticam quandam esse affectionem phrenitidis veluti febrium earum, quas ob id hecticas appellamus. Sed de his dictum est in commentariis de differentiis febrium atque in libris de methodo medendi, praeterea et in libro de marasmo, solidas animalis partes prehendisse tales febres, non ex putredinoso humore fieri indicantes. Phrenilide igitur ipsa ex bilioso succo generationem habente, quum is in cerebrum decubuerit, principio quidem qualitate ipsius nondum toti cerebri corpori permixta tumultuosae fiunt desipientiae; procedente vero tempore simile quippiam contrahitur lanis, quae a tinctoribus appellatis tincturam accipiunt; nempe et hae vix eluibiles redduntur non seeus quam quae proprium ab initio colorem habent. Talis igitur cerebri veluti tinctura desipientiam hecticam, habet; atque ob id affectio horum, ut subrium hecticarum prava est; quas quidem, quum incipiunt constitui, vix solvi, exquisite vero constitutas absolutasque fulvi non amplius posse demonstravimus. Recte igitur pronunciatum est tales desipientes phreniticas esse. Dictionem hanc veluti et alias quasdam medicorum praetercurrentes expositores in sophisticis quaestionibus cunctantur; voco autem, ut scitis, sophistica, quae nihil ad melius sanandum conserunt. Talia autem non pauca et in expositionibus reperiuntur; quorum nonnulla ab eo quod sanationi commodat recesserunt magis, alia vero minus, quomodo profecto et causam pervestigare, ob quam in calce praesentis dictionis adjecit: ut Didymarcho in Co; nempe in eo qui praecodit sermone quod auctor nominatim aegros in illis adscribat dictionibus, in quibus non audet rei de qua agit unum quippiam quod commune sit universaliter pronunciare, est demonstratum. Nunc autem verum dicere videtur de omnibus ita habentibus universaliter pronuncians, non tanquam dubius, sed tanquam valde persuasus. Adjecit autem sermoni valde phreniticae, tanquam simpliciter plueniticae dicere potuisset. Videtur autem mihi testimonium sermoni adscripsisse aegroti nomen, quod multos non idiotarum modo, verum etiam et medicorum in talibus falli contingat. Imo et de quodam aliquando quis mihi quaestionem movit ita desipiente neque hunc perniciose habere neque prorsus phreniticum esse existimans, et forsan huic qui propheticum hoc scripsit talis quaepiam dubitatio cum aliquo facta est, ideoque nominatim aegrum memoravit.

XXXIV. Ex rigore torpores non valde apud sese existunt.

Haud scio cur libri hujus auctor orationibus in moltis aliena utatur dictione; qui interdum ab affectibus ad affectos homines pertranseat, interdum vero et ab affectis ipsis ad affectus. Praefatus igitur et nunc, ex rigore defidiae, subintulit, non valde apud se existunt, quum dicere potuisset, ex rigore desides non sibi admodum constant. Quod ergo inquit tale est: quum rigorem consequetur desidia ignaviaque, in non admodum incolumi mente existunt; nempe corpus vehementer refrigeratum ex eo, quod contingit ostenditur. Constat autem quod totius corporis intemperiem magnam consequitur mentis laesio, affecto non secus quam totum corpus cerebro.

XXXV. Dolores circa umbilicum palpitantes habent quidem aliquid mentis ester a tu m, sub judicationem oero his spiritus cumulate cum vehementi contensione prodit. Surae quoque dolores in his mentis alienationem signlsocant.

Quidam non solum ἅλις, id est sutis, quod ἀθρόον, id est simul totum universimque significat scribunt; verum quoque et multum verbo ἅλις adjiciunt; alii γόνῳ per γ scribunt et non per τ τόνῳ, adjiciuntque γόνῳ simile, totam dictionem talem facientes, γόνῳ εἴκελον διέρχεται, id est geniturae simitis prodit; alii pro spiritus φλέγμα, pituita ,. scribunt. Palpitationem ergo flatuoso a spiritu proficisci demonstravimus. Ideo secundum septum transversum collectus laedit nonnihil et mentem, propterea quod nervosis partibus principium compati assuevit; quum vero aliam quandam earum quae inibi sunt, partium occupaverit, mens quidem incolumis manet, sed critica his pituita multa cum tensione, id est cum vehementi cupiditate, qualis in tenesmis fieri solet, deorsum agit. Tales tensiones evenire consueverunt ex orastis lentisque humoribus, vix ad internas intestinorum sedes commeantibus. In exemplaribus quibusdam non est scriptum per τ τόνῳ διέρχεται τὸ κενούμενον, sed per γ γόνῳ εἴκελον, geniturae simile ; si vero vel substantia vel colore vel utroque velit geniturae simile esse quod vacuatur non constat nobis. Qui autem a Praxagora vitreus appellatur humor, quod vitro fuso similis sit, ejusmodi est ut maximos tensivos inserat dolores, quum per intestinorum meat tunicas; est autem temperamento omnium qui in corpore generantur humorum frigidissimus. Quod autem ex crassioribus humoribus spiritus flatuosus oriatur, id etiam antea audivisti, quum de palpitatione ageremus. Non tamen qui suram infestant dolores, desipientiam in ipsis indicant. Unde fit ut qui dictioni opem praestant subaudiri velint, absque ratione derepente occultati; citantque scriptum in tertio epidemiorum aegrum, qui in Dealcis horto jacebat, in quo praefatus Hippocrates quod genibus et tibiis doluerit, sedatis ipsis con sequo tam ait desipientiam. Sed dixi antea expositiones faciendas non esse per talium aegrorum citationem; omnia siquidem omnium signa hac ratione erunt. Praeterea surae dolores mentis perturbationem indicaturos, quod sese occultaverint, quum in oratione non sit appositum ejusmodi cessasse dolores, absurdissimam habet enarrationem. Nam hoc pacto liceret quidquid vellemus, in contrarium trahere, ut si et capitis dolorem scriptum alicubi invenerimus non qui existit, sed qui placatus sit audire oporteat; tussim item et spirandi difficultalem, aurium etiam strepitum atque quodcunque aliud.

CALENI IN HIPPOCRATES PRAEDICTIONUM LIBRUM I. COMMENTARIUS R. XXXVI. Si quid in urina innatavit, dfupato femoris dolore delirium portendit, et que circa aurium sonitus talia existunt.

Multa quidem in libro toto carent perspicuitate, sed quem sensum habeant deinceps videamus. Si occultato, ut interpretes dicunt, coxarum dolore quippiam in urina sublime petierit, nos securius certiusque de futura desipientia pronunciabimus, Non tamen verum est quod dieunt, si tanquam universale proseratur; nempe enaeorema optimum est tum album tum laeve tum aequale. Non est igitur simpliciter dicendum futuram esse desipientiam, si quippiam in urina sublime petierit, occultato coxarum dolore, sed si enaeorema pravum fuerit. Neque hoc fatissacit, sed si aliquod et unum delirii signum simul cum dictis apparuerit. Nam fieri potest ut si delapsus in co- xam humor recurrerit, pars quaedam alia capite inferior eo recepto ipsa quidem afficiatur, caput vero laedi inhibeat, si coxae dolor apparere desierit atque enaeorema comparuerit capite nihil patiente; quoniam est urina inculpata quae enaeorema non habet. Sola quidem una est inculpata, quae colore quidem subflavo mediocriter fuerit et substantia moderata, quae scilicet tum crassae tum tenuis urinae medium obtinet. Ego sane quae in libro indistincte prolata sunt atque ob id legentes offensura perpetuo distinguo ; nam quae indistincta est expositoribus doctrina, novitios ea laedit magis quam juvat. Virtutem siquidem expositionis existimant esse, si scripta omni ope omnique pacto, etiam si conspicue falsa fuerint, defendant. Quod ubi in manifestis conspicuisque studiose faciant, multo utique magis in obscuris absconditisque nihil ipsis curae est veritatis. Quod in fine dictionis dictum est et quae circa aurium sonitus talia existunt, bene per se scriptum fuisse sine urinarum consideratione, ut sermo particolaris esset quem paulo ante universalem dixi ; nempe dolores coxae, si qui eos fecit humor recurrerit, possunt aliquando desipientiam inferre, si ad caput humor pervenerit. Adscensus igitur humoris ad caput signum erunt ea quae in eo apparent symptomata ; quo e numero habentur et sonitus. Scribunt autem nonnulli et quae in vesica talia; ajunt siquidem orationem hanc ostendere non solum consideranda esse urinarum enaeoremata tanquam delirii signum, verum quoque et si aliud quippiam tale videatur ex his quae ex vesica excernuntur, tanquam ci tra hoc affirmare, quod scriptor enunciare hoc pacto vo luerit nequeuntes. Praefertimque st urina enaeorema sta buerit et quaecunque alia in ea fiunt desipientiae signa Rursus et in praesentia memoria tenere tirones ipsos opor. tet, nullum in urinis esse signum quod delirium portem dat. Nempe hae partium hepatis renumque et vesica^ affectionem indicant, vasorumque sanguinem continentiun et facultatis succos generantis tum robur tum imbecillitas tem ; affectionum vero cerebri alia sunt tum symptomata tum signa, de quibus antea audivisti.

XXXVII. En alvo liquida lassitudine laboranti, caput dolenti, stticu.. losu, vigilanti, obscure loquenti, impotenti; quibus talia sunt, mentis emotio metuenda est.

Liquida alvus, ita autem appelletur in qua liquida deiiciantur, et lassitudinis sensus, qui scilicet aegro fit, morbosa quidem sunt symptomata; sed delirium non portendunt, si quae ante dicta sunt memoria non exciderint; ubi quonam pacto singulorum morborum signa atque alia omnia, quae in aegri corpore appareant, cognoscere oporteat percurrimus. Quaedam enim sunt, ut morborum singulosum differentiae inter se separentur; alia vero ut singularum affectionum mores cognoscantur vel futura cognolcatur crisis, qualisnam futura sit et quando. De singulis porro tum symptomatis tum signis ita docendum esse ostendimus, quomodo Hippocrates in prognostico fecit, singulosum vires per se edocens aut cum pluribus ejusdem generis; quo modo libri hujus auctor capite dolentes commemoravit vigilesque et obscuros. Nam si obscuros dici intellexerimus eos qui obscure loquuntur, propter vocalium organorum offensam, quam ex nervorum vitio contraxerunt vel propter mentis laesionem, tria ejusdem generis erunt signa. Dolor quidem capitis fere locum affectum demonstrabit; vigilia vero quae in diversis cerebri affectionibus fiunt, vigiliam somnumque et vigilias comaque cognoscenti ostendet. De asaphia, quam obscuritatem diximus, quo sensu intelligentibus delirium portendat nuper egi. Haec igitur vel genere vel specie vel quovis modo quis appellare voluerit, inter phrenitica connumerantur signa. At quoniam phreniticam affectionem maxime siccam cernimus, quaecunque siccitatis symptomata in vicinis capiti instrumentis aut quamcunque cum eo habeant societatem existunt, ea quoque et futuram desipientiam coindicant. Quo signorum in genere in praesentis dictionis morbo dictum est sitis. Lassitudo autem quod multis modis fiat, ut in commentariis de tuenda valetudine demonstratum est, nihil aliud nobis manifesti indicat. Quum enim lassitudo, quae ulcerosum sensum habet ob mordaces acresque humores fiat ; quae tensivum ob copiam quae phlegmonosum ob utrumque; si sane ea vel ulcerosa vel phlegmonosa fuerit, ad spem desipientiae generandae qusppiam conseret; si tensiva nihil. Sic et alvus liquida bile quidem flava sincera exeunte vel et ex colliquamentis, de generatione phreniticae affectionis quippiam coindicabit; magisque si spumosae fuerint dejectiones. Quum vero non adjecta sit in dictione exeuntium qualitas, sed dicta simpliciter alvus liquida, nihil ad morbi hujus praenotionem ex ea assumere valebimus. Nempe ut antea dictum est post propria affectionis signa, quaecunque generis in quo affectio est indicatoria existunt, ea quippiam indicabunt. Primum siquidem non affectionis ipsius indicatoria talia existunt, sed generis in quo affectio continetur, quae calida et sicca est. Quoniam vero unumquodque genus speciebus familiare est, ad praecognitionem specierum conferet, si signorum generis propriorum quaedam apparuerint. Verbum autem impotentia in dictorum signorum concursione adlectum, nihil prorsus ad affectionis delirii praecognitionem affert auxilii, sicuti neque ad magnitudinis ipsius cognitionem. Nempe, inquiens, ut hi mente moveantur spes est, delirii quidem affectionem fore ostendit, non tamen hanc vel parvam vel magnam. Unde igitur magnitudinem ipsius accepit? Neque enim aeruginosus neque niger vomitus factus videtur, non urina non dejectio talis, sicuti neque alia quae ecstafeos, id est commotionis mentis, signa prius recensuit. Non igitur dictam nuper syndromen in phrenitin finituram speramus et periculosam phrenitin, propterea quod verbum impotentia adjecit ; talem autem sequi phrenitin ut mente moveatur, neque ipse sperabis neque alteri praedicere audebis. Talis siquidem fieri quandoque potest; sed praenotio non ex his quae raro contingunt signis fit, sed ex his quae continua fiunt vel maxima ex parte veritatem habent. Volumus siquidem in praedictionibus ipsis perpetuo, si fieri possit, voti compotes esse, ita ut si quis octies animi sententia frustretur, bis vero ei succedat ex voto, is quam idiota abjectior et contemptibilior sit. Potest siquidem idiota de aegris pronuncians semper quod evenit, si saepius assequatur quod velit, vera loqui vel salsa.

XXXVIII. Exsudantes ac potissimum circa caput in acutis submoleste ferentes malum, tum alias tum in urinis nigris; turbis dus quoque et in his spiritus malunt.

Perniciosa quidem et absque aliis est nigra urina, verum si et illa adjecta fuerint, praecognitionem valde augebunt. Sed quidnam indicet turbidus spiritus inter obscura collocare oportet; et potissimum quod neque in prognostico neque in aphorismis neque in Iegitimo alio libro spiritum turbidum dixerit, quemadmodum urinam. Sed quaenam urina sit turbida non nos modo ex iis, qui turbidas aquas perpetuo dicunt intelligimus, verum quoque et Hippocrates ipse docuit, quum inquit, tanquam sedimentum returbaveris, assimilat quoque et eam jumentorum urinis ; non tamen quid per spiritum turbidum ininfligere oporteat liquet; quoniam nullus dicat ut aquam turbidam ita et aerem turbidum ; nisi quis vapore plenum intellexerit, quomodo expositores quidam hujus orationis intellexerunt. Quo etenim pacto sudorem in syncope foras effundi conspicimus, ita effluvium humiditatum in iis qui intus divaporantur, aegris internum fieri dicunt; atque ob id per exspirationem vaporem effundi perquam multum, idque turbidum scriptum esse. Si vero, ut nonnulli, primam syllabam non per ο θολερὸν, sed per α θαλερὸν scripseris, non amplius qualisnam sit spiritus θαλερὸς conjectura est colligendum. Faciem enim θαλερὰν forsan quis intellexit veluti bene habitam et bene cofuratam ; sed quidnam significet spiritus θαλερὸς, nosse non est, nisi vehementer magnum indicare voluerit. Nominum siquidem alienus usus causam praebet iis qui volunt, quoquo pacto evenerit, intelligendi. Proinde quidam per o scriptum θολερὸν, grave olentem intellexerunt ut alii raucum; alii rursus turbatum ut difficultatem spirandi ab eo significari velint, veluti ac si ita dixisset: spirandi quoque dispcultas in his mala. Neque tamen libri hujus auctor posse simpliciter spirandi difficultatem indicare videtur, sed unam quandam ejus differentiam ; sive enim per α θαλερὸν, sive per ο θολερὸν scriptum sit, videtur ea appollutione speciem unam difficultatis spirandi, non simpliciter difficultatem spirandi omnem indicare voluisse.

XXXIX. Praeter uacuationis nasorum rationem impotentiae, non existente vasorum vacuatione, malum.

Quod dicitur neque obscurum est neque ipsius causa inventu est difficilis; nempe quod dicitur tale est: invalidos imbecillosque in actionibus sicuti plurimum vacuatos in periculo esse existima, si nulla in ipsis facta fuerit insignis vacuasse. Nam si facultas sine ulla manifesta vacuatione imbecilla fuerit, gravantem ostendit copiam vel unius principiorum intemperiem. Quum vero tria sint, ut didicisti, principia, cerebrum quidem functionum earum quae ex voluntate oriuntur; cor vitalium appellatarum; jecur vero earum quae alimoniae inserviunt, quas et naturales vocant; naturalis facultatis vitalisque imbecillitas deterrima est et cito hominem tollit; nempe et una cum ea quae a cerebro est confestim exsolvitur; quae si assiciatur, non protinus cor ipsum laeditur. Sed de hujusmodi cunctis in multis nostris lucubrationibus didicisti.

XL. Alui interceptae sed parca, nigra, caprinis stereoribus stmilia ad necessitatem deiicientes; nasus in his sanguinem fundens malum.

.Envpadouq vocant caprarum dejectiones; sunt autem hae siccae atque id quod excernitur, propria circumscriptione rotundum circumductumque existit. Quum igitur quis hoc pacto sicca et circumducta dejecerit in spiras voluta appellantur; siuntque talia et quod plusculo tempote retineantur et propter copiam igneae caliditatis. Si igitur praeterquam quod talia existant, nigra quoque fuerint, flagrantem ardentemque circa medium corporis affectionem esse declarant ; atque ob id mala existunt. Sermoni adlectum est et per nares eruptio stat malum; veluti in aliis multis dictionibus scribente quod multorum commune est tanquam proprium auctore; quod sermone uno universali doctrinam comprehendere non possit. Est autem commune in ipsis tale. Bilis vacuationem multam tanquam quassationem vehementem atque multis in morbis commode factam non sustinent praesiccati neque rigorem neque alvi excretionem neque sudores neque parotidas insignes vel quempiam decubitum alium. Ita enim eos qui in epidemiis facti sunt, abscessus incusamus vel minores, ut dixi, tanquam nihil juvantes, vel majores tanquam sustineri nequeant. Sanguinis itaque eruptiones hoc modo non ferunt, qui ante sunt arefacti. Talis autem est praedicta affectio, quum ne uni quidem per morbi initia, in spiras circumducta exeant excrementa; neque ea simpliciter sed cum medici diligentia et operatione vel per clysterem vel per glandem; nempe haec oratio ad necessitatem tale quippiam ostendit.

XLI. Quibus lumborum dolor diuturnus cum aestu sustidiosu, hi st exsudent, malum, Num et his tremores stunt? ^ed et nox ut in rigore conspicua.

Rursus concursio dictorum symptomatum ex proprio constat intuitu, non logica est; atque ob id ipse quoque de hoc addubitans inquit an et his tremor fit? Malam vero ait concursionem de ea re non dubitans quod lumhorum dolor una eum aestu fastidioso diutius maneat: fudatiuncula autem his adveniens certiorem efficit praecognitionem. Sive namque sudorem exiguum toto fieri corpore ab ἐφιδρώσεως nomine significari intellexerimus, signum bonum non est, quum ab eo et si non lumborum dolorem, certe fastidiosum aestum fulvi oportebat; sive sudores eos qui circa thoracem caputque fiunt intellexerimus, quod perpetuo hi mali sint constat, facultatis issibecillitatem vel in his partibus copiam indicantes. Ob haec quidem omnia praedicta signorum concursio mala esse Quum vero multae in lumbis sint partes, non liquet ex auctoris verbis quaenam afficiatur, in qua dolor diu perseveret et aestus fastidiosus non desinat, sed signis aliis dijudicare convenit. Si igitur renes fuerint affecti, icis horum affectiones per urinas cognoscendas esse; si vero aliquis vel eorum qui inibi sunt vel dorsalia medullae musculorum passas fuerit, jam tibi et cum alio adjecto signo constat; nempe affecta dorsali medulla sensus turporis erit in his partibus, quae ex ea affecta enascuntur. Didicisti autem ex dissectione nervorum dorsalia medullae et qui ab unaquaque vertebra enascantur nervi et partes corporis, ad quas dispertiantur. Si igitur signum aliquod affectae dorsalia medullae tibi adfuerit, tum tremorem tum aliam omnem nervorum affectionem fore exspecta, quas inter una existit tremulae vocis oblaesio. Nempe oratio haec ut in rigore, vocem tremulam indicat.

XLII. Extrema corporis quae ad utraque contraria cito permutantur malum; sitis quoque hujusmodi, malum.

Quidnam cum praescripta dictione praesentem annectunt ; atque ob id eam cum conjunctione autem, hoc scribunt pacto: extrema autem corporis, st celeriter in utramque conditionem permutentur, malum. Sed quae in ea dicuntur, ab ante dictu concursione distinguuntur; quapropter et scriptor, qui cum illis ea scripsit, veluti et multa alia inter se conjunxit, quamquam nullam habeant communitatem. Nos igitur horum expositionem seorsum moliri oportet. Nam si summae corporis partes facile in utramque permutentur conditionem, malum signum est. Summae corporis partes pedes sunt, manus, aures et nasus, quae et in his, quae cum frigore fiunt, accessionum invasionibus primae omnium frigescunt. Quod autem oratio haec in utramque conditionem caliditatem dicat et frigiditatem, liquido constat omnibus. Quum igitur secundum naturam habemus, temperate habent summae corporis partes, nulla repentina facta in his mutatione. Nam tametsi quam maxime hieme frigidae et aestate calidae fuerint, paulatim tamen talem assequuntur permutationem; non celerem quidem nec usque adeo validam, ut vel hieme similiter glacie refrigerentur vel aestate iis, quae ab igne multo calefacta sint assimilentur. In morbis autem summe malignis permutatio harum hora una ad contraria efficitur, interdum quidem ut tanquam hieme perfrigescant, interdum vero tanquam aestate calescant. Id autem contingit, quum propriam caliditatem non habuerint, atque a febrili calefiant; quae a corporis medio incipiens, flammaeque similis corpus totum depascens extrema concalefacit ; quae et quum tran spiraverit, statim ea refrigescunt, exstincta naturali caliditate. Sitis quoque hujusmodi, inquit, mala est; ubi verbum hujusmodi quod eam dicat, quae celeriter in contraria permutatur, veluti de summis dictum est partibus, nemo ignorat. Permutatio aut sitis ad contraria fit, quum paulo ante sitiens confestim sine siti reddatur; et rursum post paulo sitiens erit, non desinente scilicet siticulosa affectione; fieri siquidem non potest ut aeger paulo ante valenter exsiccatus ita perfecte humectatur ut sine siti fiat. Quidnam ergo est quod in ita affectis contingit? Sane quod his qui toto die totaque nocte interdum nullo pacto secernunt urinam. Prius siquidem neque corporis affectiones mens aegri consequuta est, collectaque urina nondum valenter vesicam distendit; at posteaquam mens consequuta est et vesica impleta, ob haec ambo sensit affectionem aeger. Quo igitur modo id desipientiae est signum, sic et quod in siti dictum est; quum. aegri quidem sitiendi affectionem semper habeant, sed non sentiant, donec eorum anima sensu praedita magis reddatur et sitiendi affectio ad summum augeatur. Summarum igitur corporis partium ad contraria permutationem malum esse putandum, utpote quae caloris nativi imbecillitatem ostendat et ejus qui praeter naturam est robur. Sitis vero permutationem languorem quidem sensificae facultatis, robur vero siticulosae affectionis.

XLIII. Ex moderato ferox responsio malum.

Sermone hoc generalior existit alius qui non solum hunc continet, verum et alios quosdam non paucos. Omne siquidem quod praeter naturam propriam malum, genus horum est atque multorum aliorum sermonum. Cui enim proprie natura composita est, is non solum, quum incompositus desipit, perniciose affectionem habere demonstrat, verum quoque et cum ferocitate respondens prope ad phrenitidem accessit; cui vero vice versa responsio in feroci natura composita est, ut is vel in cataphoram vel lethargum venturus sit spes est.

XLIV. Vox acuta, his hypochoudria intro trahuntur.

Secundum naturam sane dicendum erat, quibus in morbis vox acuitur, trahuntur his hypochondria ad internam sedem. Sed nescio quo modo oblectatur libri hujus auctor ita enunciationibus alienis. Relicto igitur de hac re studio ad eorum quae dicuntur intelligentiam veniamus; quae neque ipsa universalis est, ut aliae multae eorum quae in hoc libro dicuntur, vera tamen ita enuncietur, quod plerisque, qui in morbis vocem mittunt acutam, ad internam sedem trahantur hypochondria. Nempe id verbum εἰρύαται significat neque quod hypochondrium ipsum propria quadam affectione intro accurrat, sed quod interna magis ipsum trahant. Nempe septum transversum symptomatis ejusmodi causa est, quum vel inflammatur vel arescit propter igneam caliditatem, vel a membrana costas succingente retrahitur; quum rursus et ea ipsa ob phle.gmonem et ob siccitatem tendatur. Suntque ex medicis plerique, qui retractum hypochondrium inter ea, quae simul cum phrenitide assident, scripserunt; nam plerique phrenitici ita affici videntur; sed praesens oratio retrahi hypochondria non dicit, sed ad interna trahi. Tu autem si verum prorsus loqui lubet, ex dimidio utrumque compones dicesque, intro sursumque trahi hypochondrium neque immerito id fieri propter obliquum septi transversi situm. Incipit enim ab ossis pectoris, quod sternuat appellatur, extremo; atque hinc sensim oblique descendens tum intro tum infra ad lumbos pervenit, ita ut plurimum quidem totius ipsius substantiae profundis hypochondriis subjaceat, supernum vero principium altius sit. Ob haec igitur ad internam supernamque sedem trahi videtur. Quod si haec inter se comparaveris, plus intro quam sursum transpositum esse tibi videbitur. Relicta itaque ea, quae praeter naturam ob instrumentorum siccitatem phlegmonemque musculorum acuitur, voce quoniam angina haec affectio vocetur de ea quae aliis in morbis acuitur, voce pronunciavit inquiens, his hypochondria intro trahuntur. Vocem itaque acutam ex vocalium instrumentorum angustia in commentariis de voce demonstravimus t atque ob id tum spadones tum pueri tum mulieres vocem reddunt acutam; in febribus vero siccitas horum angustiam efficit.

XLV. Oculus hebefeens pravum, et suus et caliginosus maluml

Oculus hebescens sicuti caliginosus tum ipsi aegro tum videntibus fit manifestus; aegro quidem, quum non p amplius conspicue videt quomodo antea in hebescentibus conspectibus; quemadmodum in caliginosis praeter id, quod obtuse respicit, adhuc per quandam caliginem videre putat; vocant autem ἀχλύν, aeris turbationem, quae medium tum nubis tum nebulae habet crassamentum, ita ut quam nebula quidem magis concreverit, quam nubes vero minus. Fit autem tale in oculis pathema et non paucis qui febre carent, veluti et ἀμαύρωσις, quae obscura imbecillaque instrumentorum sensio existit sine turbamenti apparitione; jam vero et laborantibus multis. Est autem ἀμαύρωσις turbido adspectu generalior ; nempe quum in utroque obscure cernatur, aegris quidem ipsis sensio veluti turbationis cujusdam in caliginosis conspectibus evenit; extrinsecus vero videntibus oculus hebescens nullam humidi praeter naturam habere videtur consistentiam; periit autem ex eo tum splendidum tum lucidum, quod in acute videntibus oculis inest. Hebescentes item mortuorum oculis similes existunt; multisque morientium atque adhuc tamen viventium tales oculi videntur, veluti et his quos extrema habet senectus ; caliginosi vero non omnibus, sed solis iis quibus turbidum in pupilla videtur humidum, quod sanitatis tempore tum lucidum tum albicans erat. Ex dictis itaque affectiones oculorum utrasque pravas esse manifesto liquet; fixus vero oculus propter moventium oculos musculorum immobilitatem fit ; immobilitas autem ea propter omnium ipsius musculorum vel resolutionem vel aequam et quae in neutram partem vergat tensionem proficiscitur; vel propter exactam moventis musculos facultatis imbecillitatem. Talis constitutio ei qua oculi in gyrum vertuntur ex adverso pugnat; nempe instabiles sunt non secus, quam qui equum appellatum habet, ita ut nunquam conquiescant; contra autem fixi nunquam moventur. Si igitur causas talis constitutionis oculorum intellexeris, constat et eas pravas esse. Scribunt aliqui in dictione et fixum caliginosum malum, caliginem quandam concrevisse in oculis volentes ex affectionis tum siccitate tum caliditate.

XLVI. Vox acuta clangorosu malum.

Nonnulli quidem clangorosa, alii querula plorabundaque scribunt. Quod autem clangorosa vox fiat, quum siccitas vocalium organorum intenditur, est demonstratum. Plorabunda vero secundum eandem noscitur intensionem, sed difficilior quam clangorosa existit, quanto majorem indicat affectionem.

XLVII. Dentium stridor perniciosum, quibus non est per sanitatem assuetus; suissiocatio quoque in his pespmum.

Quum libri hujus auctor memorare non consueverit quae in prognostico scripta sunt, nunc tamen de stridore dentium mentionem fecit, adjecitque in fine quod fossocasio in his valde mala sit. At quum didiceris quonam pacto stridor dentium procreetur, quonam item modo fuffocatio, nihil in hac etiam dictione fusius recensere est necesse, nempe ex illis universa ipse cognosces.

XLVIII. Probus faciei color et vultus vehementer tristis malum.

Quod saepius fallat coloratior facies, putentque hanc vel sanguinis per nares eruptionis criticae vel abscessuum post aures significatorum esse, ob id jure etiam si cum multa tristitia fiat, malum esse signum scripsit. Fieri sis quidem nequit ut aegri ita bene colorentur ut qui optime valent pro ea quidem quae in illis est affectione, sed ob caliditatem multam impense rubros ipsos factos et bene coloratis similes videri relinquitur. Quod autem valde rubrum est, id ad melancholiam idoneum esse ait in epidemiorum secundo; cujus signum moestitia existit; atque si multa ipsi adfuerit, multo magis. Quum itaque florida quidem apparuerit facies, aeger autem valde tristis fuerit, quaedam in cerebro valde calida affectio esse videtur quae sanguinem exurit; eamque ob causam bilem atram ut demonstratum est gignit. Sed forsan alienum non erit, ut quaedam per totum librum sensu carentia simpliciter commemoravi, ita et nunc faciam scribamque ex enarrationibus fenta et intelligentia carentibus aliquam gratia exempli. Neque sane eum qui primus de his dixit sum admiratus; commune siquidem id omnium est vitium, ut quomodo filios ita et quae ab illis excogitantur diligant; nisi quis valde securus Aesopi fabulam perpetua in memoria habuerit, quae duas nos gestare manticas ait, anteriorem quidem vitiorum alienorum plenam, posteriorem nostrorum; atque ob id delicta aliorum videre nos, nostra vero non cernere ; is etenim solus ad verorum cognitionem sese exercebit. Non igitur, ut dixi, eum qui primus expositionem scripsit demiror, sed eos qui dicta prius inepte laudant; quomodo et nunc quidam laudibus extollit eorum explicationem, qui intelligendum esse ajunt faciei quidem bonum colorem in aegrotantis ipsius colore; moeliniam vero multam in medico colorem bonum praeter naturam ut signum malum cernente. Nam si Ad docere voluisset prorrhetici auctor, ita dixisset : faciei color bonus valde maestum signum medico; aut si non ita: faciei color bonus valde moestum reddit medicum; neque ad hoc in fine postea adscripsisset, malum. Absurdum siquidem admodum atque ab omni intelligentia alienum dicere, faciei colorem bonum valde moestum signum medico malum vel rursum hoc pacto, faciei color bonus valde moestum reddit medicum et est signum malum. Nempe vel id moestum reddit medicum et signum est malum vel malum esse colorem bonum duntaxat dictum sat fuerit; sed ut utrumque simul dicatur fieri nequit. Adde quod etiam conjunctio et apposita clare indicat in aegroto haec ambo contigisse, tum coloratam faciem tum vehementem tristitiam. Ut ergo quis praetermissa hujus lectionis indicatione, ad id quod recensetur veniat, salsus est eorum qui exposuerunt, sermo. Non enim de necessitate color faciei bonus valde moestum reddit medicum, sed interdum laetiorem quam antea reddit; quum scilicet faciei colorem bonum vel sanguinis eruptionis vel abscessuum post aures criticorum signum esse speraverit. Si itaque dictione ipsa summe tum ambigua tum obscura existente talia quaedam excogitarent, veniam hi a nobis mererentur; sed quoniam rem commodissimam clare distinguens docet, quando sane quidem bonum existat signum bene colorata facies, quando vero non bonum, quisnam ipsis ignosceret? Sicuti et his qui praesentem sermonem de mutua inter se transmutatione boni faciei coloris et moestitiae esse dicunt. Existimant siquidem, quum haec sibi invicem succedunt, quando scilicet colore bono desinente aeger valde moestus reddatur, rursusque et moestitiam illam subsequatur color bonus, difficile signum esse, ac si ambo simul esse nequeant vel ipse de contrariis antea non dixerit, mutuam in sese transmutationem non bonum signum esse; inibi siquidem generatio alterius tollit alterius essentiam, quo fit ut simul esse nequeant; sed quod moestitia simul cum colore bono consistat, non est impossibile. Si igitur quae in unaquaque oratione ab aliquibus perperam dicta sunt redarguamus, commentariorum prolixitatem non pauci incusabunt; si vero non reprehensa praetermittamus, jam postea erunt qui auditam peregrinam expositionem tanquam a me praetermissam Vitio vertant, et maxime quum expositionis tum vitium tum virtutem nondum discernere queant. Quum ergo fieri non possit ut incusationem devitemus, qua vel supervacue sermonem protrahamus vel utile quippiam prae.. terminamus, ad alterum divertam, quod lecturis scriptas a me explanationes commodius fore credidi.

XLIX. Dejectiones in spumosus stncerasuue desinentes exacerbant.

Causa cur qui librum exposuerunt ut multas dictiones alias, ita et hanc perperam obaudierunt, non novi. Nempe quum ipse dixerit desinentes, expositionem hi saciunt dejectionum spinosarum sincerarumque ; at idem non est aut cui talia deficiuntur exacerbandum morbum, aut cui desinent dejectiones in talia. Pravae igitur affectionis signa sunt spumosae, et sincerae si memoria tenuerimus dejectiones sinceras appellari quae duntaxat unum qui excernitur, humorem caeteris impermixtum habent; non est tamen ut talia excernentibus morbus exacerbetur necesse, quum fieri possit ut conquiescat paulatim cocta affectione, in qua talia excernebantur. Quando igitur necesse est ut morbus exacerbetur? Quum scilicet dejectiones praeter id quod non cessent, in spumosus quoque sincerasque permutabuntur; nempe hae aliis quae ante excernebantur deteriores, exacerbandum morbum indicant.

L. Urinarum in morbis acutis ex refrigeratione interceptiones pessimae.

morbi acuti ex calidiore materia ortum habent. Si ergo urinarum retentio ex vesicae refrigeratione fiat, malum ; nempe ex tali intemperie secretricis, quae in vesica est, facultatis factam imbecillitatem vel sensus ob refrigeratum ipsius nervum privationem, nervumque ipsum quod contristat haud quaquam sentire ostendit; refrigeratio autem vesicae sit dissoluto ab eo qui praeter naturam est naturali vesicae calore. Sed forsan quis objecerit, quam ob causam, si febris totum occupaverit corpus, vesica refrigerata est? Quaestionem sane diluit partis aptitudo; non enim omnia naturam eandem pariter sortita sunt.

LI. Perniciosa sine signis levantia mortem stgnipcant.

Sine signis inquit, vel exorationis vel concoctionis; non autem aliud docet quam universale illud in aphorismis ita scriptum: quae non ex ratione levant, his fidendum non est; neque ualde formidanda mala, quae praeter rationem eveniunt. Praesens siquidem dictio ab universali recedens, eorum quae universali subjecta sunt, quippiam edocet, de perniciosis siquidem duntaxat pronunciat, non de pravis omnibus; neque enim prorsus quidquid pravum fuerit, mox idem et perniciosum existit. Demonstravimus siquidem in prognostico malorum signorum differentias non paucas dictas esse, in quibus Hippocratem ipsum ex nominum propriorum adfectione magnitudinem horum indicare ostendimus. De pravis igitur simpliciter et non perniciosis nosse id duntaxat satis est, non esse his fidendum, si absque signis desierint; redibunt siquidem, sed non tollent hominem. Quae vero eo pravitatis devenerunt ut et inter perniciosa censeantur, quod haec quidem mediocriter pravis infida magis sint, nequeantque secure et cum fiducia sine manifestis signis sedari, in libris de crisibus est latissime a me demonstratum. Nempe ubi talia tractu temporis laesionem habituatam indissolubilemque confecerint, revertentur pro malitiae suae magnitudine, periculi magnitudinem afferentes. Nam causae aliquae eorum quae in corpore procreantur potentia, virtuteque tum virus rabidorum canum tum letalia ea medicamenta repraesentant, quae et si in affecto loco nullum protinus quod notabile sit pariant symptoma, post quatuor tamen vel sex menses vel longinquiorem temporis moram hominem perimunt. Scimus autem nonnullus et a cane rabido morsos, qui postea tum aquas formidavirunt tum interierunt, a primo principio, in quo morsi fuerant, post duos vel tres vel quatuor vel musto plures menses. Novi sane et quendam qui exacto anno eum incurrit affectum quem hydrophobum, id est aquae timorem, vocant; de quo medicis omnibus summa in solidis animalis partibus siccitas fieri videbatur, atque una adaucta naturatis caliditas in igneam conversa. Affectionem hanc caninum virus parit longo tempore, hoc est paulatim; atque ob id immedicabilior existit, quod partium solidarum substantia in aliam transeat conditionem ; veluti in vitiliginibus, faucis appellatis, fieri consuevit, nempe et altius descendit haec praeter naturam affectio. Quum autem haec asserent quidem solida corpora, sed nondum alteraverunt, simul ut vacuata sunt, solidorum quoque alteratio cessat; interdumque die uno, interdum vero citius etiam ad naturalem redeunt habitum. Nempe quum affectio fit et nondum saeta est, breviter separata efficiente ipsam causa sedatur; si vero completa ea fuerit, etiam si vacuata fuerint quae affectionem procreaverint humida, nihil in sanationis ratione amplius existit. Simile enim quippiam contingit, quemadmodum in lignis evenit, quae proxime mollem ignem sunt apposita ; calefiunt siquidem valde, sed nondum inuruntur; quae si prius ab igne separaveris quam inuri incipiant, celeriter contractam caliditatem deponunt; si vero tantum in se exceperint, ut inuri incipiant, etiam si ab igne tollantur, nihilo minus inuruntur. Quod si lignum humidum in ignem eundem conjiciatur, non protinus accenditur, ut si vel stuppam vel calamum siccum vel ellychnium confeceris, et si post paulo lignum hujusmodi sustuleris, brevi post intervallo deponet eam, quam ab igne contraxerat, alterationem. Non est igitur absurdum, ut talis in corpore paulatim progenitus sit humor, qualis est et rabientium canum et medicamentorum tractu temporis longiore corrumpentium, ita ut plerosque medicos lateant. Quomodo in eo qui ob lassitudinem, ut videbatur, moderatissime febriit, qui post quartum diem urinam secrevit substantia quidem tenuem, sed colore nigram, ut in utroque eam, quae ex pauco atramento scriptorio aquae multae diluto consurgit mixturam representaret ; atque modo alio, si non atramentum ipsum dilutum intellexerimus, certe eam quae a mustis fuligo appellatur, quam ἄσβολον appellant Graeci. Visus est aeger hic quarto die bene habere ita, ut sequentibus diebus lavaret; deinde die septimo vesperi, quum febrire coepisset, tabefactus obiit. Docetur autem in praesenti dictione id, quod optimis medicis opem affert, non vulgaribus; neque enim perniciosorum morborum signa hi noverunt. Adolescens praeterea quidam excernebat cum febre imbecilla rubidam proluviem non paucam; faepiusque die uno nocteque cum tepida febre; qui hinc moderatius habere est vitus, ita ut terito die a febre immunis esse videretur. Ego itaque urinas ipsius, quae tum tenues tum albae instar aquae essent, conspiciens; jecoris. insirtnitatem permanere conjeci, praecepique ut occurrerent huic idoneis tum epithematis tum esculentis et ratione vivendi universa. Deridens vero me medicus quidam a Thessalo edoctus, qui non solum ipsis nunquam urinas contemplatus erat, sed et contemplantes fullones appellabat, probibuitj ne homini praesidium ferretur, fala post inanitionem refectione utendum- esse inquiens; sed morbus septimo a principio die superveniens patuit omnibus esse hepaticus. Talia igitur omnia, quae valde utilia funi, praetemrittunt expositores, tempusque interdum circa dictumculas nullo pacto utiles conterunt.

LII. En acutis biliosis albicantes, spumosae et circum bisiosue dejectiones malum; malum quoque et urinae hujusmodi; an et his jecur dolore^ affectum ?

Quod saepius jam et antea dictum est, dicam et nunc. Qui librum hunc composuit, videtur quidem. ejusdem cum magno Hippocrate esse artis ; sed ipso longe est inferior, atque ob id quidam librum hunc Draconis Hippocrati;., alii Thessali esse putaverunt. Duo siquidem magni Hippocratis filii luisse- perhibentur, Draco et Thessalus, quorum utriusque rursus filius Hippocrates, Sive igitur ab horum altero sive ab alio quodam scriptus sit liber; sive qui scripsit, priusquam Graecis publicaret, obierit; pervelligare supervacuum videtur; nam quae de ipso dicta nunc sinit, sufficiunt. At legentes conquirere intelligentiam eorum, quae dicuntur; studeant, sitque gemina inquisitio, id quod ab ipso dicatur, tum ad librorum Hippocratis confessorum tum ad rerum veritatem referentibus nobis. Et nunc Iane quod proponitur ita investigabimus, quod auutor plerumque symptomata implicet, quorum uniuscujusque vires per se in prognostico didicimus. Nempe quod dejectiones tum albicantes tum spumosae malae sint, dictum est in libro illo. Quod praeterea minus periclitentur, quorum naturae convenit morinis, ex aphorismis constat; quare quibus non convenit, hi magis periclitantur, Biliosae igitur dejectiones et biliosa vesicae excrementa cum biliosis hominibus et morbis familiaritatem habent et cognationem; non biliosa autem et albicantia his praeter naturam sunt atque ob id prava censentur, Spumosa vero desectio naturis omnibus mala est. Quae si tantummodo in oratione dicantur, nulla oborietur quaestio; verum si adjeeeris circumbiliosa, maximam movebis quaestionem ; quo etenim paeto fieri potest ut albicantia simul et biliosa dejiciantur? Vitiatam equidem et hanc dictionem, veluti et alias multas, existimo; nempe commodius fuit ut in ea scriberetur non circumbiilosae, vel omnino omisse fuisset haec dictio circumbiliosae. Si vero dietionem tanquam vitio carentem existimare cogimur, e duobus alterum ut sit oportet; nam vel uno tempore albicantia, in altero circumbiliosa, dejici est putandum; vel si tempore uno secerni utraque quis asserere voluerit, albicantia quidem tum constantium tum durorum excrementorum colorem indicabunt; circumbiliosa vero, ea quae circa ipsa sunt, bilem substantia tenuem habere, consueverunt autem tales excretiones circumcoloratas appellare. Urinae autem permisceri quidem hoc pacto non possunt, sed in his alterum .eorum, quae dicta sunt, vel alterum intelligere est necesse; atque utraque esse mala, et albicans et circumbiliosum. In urinis autem circum biliosum, quod superflue biliosum est, de neeessitate est intelligendum; neque enim fieri potest ut quomodo in dejectionibus circumbiliosa cum albicantibus fieri posse retuli, ita et in urinis intelligatur. Quod autem in fine dictionis scriptum est, an et Ilis jecur dolore affectum? recte est dictum: nempe aliis didorosum sit et aliis non propterea quod haec ob tum phlegmonem tum obstructionem tum inflammatoriam quandam affectionem et per ventrem et per Vesicam excerpantur Std de talibus omnibus una cum peculiaribus demonstrationibus in nostris tractationibus diximus; ut neque nunc singulis in dictionibus physicas audire demonstrationes conveniat, sed folia his, quae ex ipsis demonstrata sunt, unumquemque contentum esse oporteat.

LIII. Si vocis interceptiones in febribus conoulstvo modo obortae mentis alienationem cum silentio asserant, perniciosum.

Quamquam vetera omnia exemplaria ita scripta sint, Iibrique interpretes omnes hoc pacto recipiant, quidam tamen ex iis, qui tum heri tum- nudius tertius nati sunt; in eam quae exposito ipsis facilis sit, transcribunt dictionem. Ego vero. eum, qur de expositione dubitans vi-. tiaram esse dictionem suspicetur et ad.id quod verum appareat. transcrlbat, non increpo; sed quod expositionem: faciat; ut ipse transcribere est ausus perinde atque ab initi tio ita scriptum sit, increpatione dignum esse arbitrari Quum vero plurimis in dictionibus fecerint id nonnulli, malam infimum in omnibus adulterationem memorare lomgum esse .puto. Quo autem modo et alia multa hoc toto libro scripta temniant bis annotavi, ita et hoc. Dicta igitur a me sunt haec. propter eos, qui. prorsus a praesenti oratione auferunt verba haec duo, cum silentio per-niciosum. Ego autem tensum talem esse autumo. Si in febre vocis privationes, quae convulsivo modo fiunt, de-. sinant in eam quae cum silentio sint, ecstasin, perniciosum; perniciosum autem vel patbema vel symptoma subaudire. oportet, libri auctore ita ex consuetudine enuuciante. Nomen igitur σιγῇ, id est cum silentio, in casir dandi est intelligendum et cum verbo ὲξίστανται, id est mente moventur, eatur, construendum ordinandumque. In casu autem dandi intellectum non amplius fure significat solum, si in mentis motionem transeant, cum silentio valde malum; nam rursus eum nomini silentio verbum. perniciosum subjecisse constat; quod tane intelligendum pro latenter et obscure vulgo. Quum ergo vocis interceptiones multis fiant modis, ut dictum est, nunc eam, quae convulsivo modo fit, in eam quae cum silentio efficitur, ecstasin desinere ait. Sed quorumnam convulsivum modum in testi— , gemus? Dixerit quis vocalium instrumentorum, quae tum quod resoluta sunt tum nullo pacto. a voluntate moveantur, interceptionis vocis causa. existunt. Ab his ergo affectionibus convulsivam distinguens inquit: si in fabribus vocis interceptiones convulstvo modo. Non hae igitur cum tumultu et clamore, non enim vociferari. possunt qui voce fiunt destituti, sed cum silentio in ecstasin perveniunt ; et nulla sane quaestio est, quonam modo cum silentio mente moveantur, qui nullo pacto vocem emittere possint. Unde igitur, inquiunt, mente aberrantes eos cognoscimus? Ridiculam admodum interrogantes interrogationem, folfsque. iis interrogari dignam, qui nunquam aegros mente laetos conspexerint. Nempe et si non loquantus, quod domesticos convenienter ipsi non videant, neque quum interrogentur, affectionem dicant vel scripto vel nutibus; quod item motus ostendant a ratione alienos exsilientes vel inordinate convulsi, haec desipientiam ipsurum indicant; et si valenter horum affectio excedat, jam non desipientiam simpliciter, sed ecstasin, id est insaniam, jure appellamus.

LIV. roris ex dolore interceptiones, cum cruciatu letales.

Verbum δυσθάνατοι, id est disperies ad moriendum, modo qui tardius moriuntur, modo qui cum dolore signifleat, quod optima ratione in praetenti oratione dicitur; et maxime quia vocis interceptionem hujusmodi in antecedente dictione memoravit; nempe convulsio doloris plena est affectio.

LV. Febres ex hypochondriorum doloribus malignae.

orationem hanc sive libri hujus auctor sive alius scripserit ; non laudo; nisi etenim distinguatur, bifariam falsa est, quod et gemina indigeat distinctione. Quum ergo non paucae in hypochondriis sitae sint partes, febres non sunt ex omnibus his malignae; sed ex septo transversu, ventriculo. et jecore; scimus quoque et musculos quosdam qui inibi jacent, si inflammentur, febrem accen-. dere. Quin imo neque ubi in jecore vel ventre vel septo transverso phlegmone oriatur, febris haec cuntinuo tualigna est; sed acuta forfan fuerit, quamquam ne hoc quidem perpetuo, nondum vero maligna. Quod autem neque acutam perpetuo fieri dicam testatur experientia et ratio demonstrat, ab externi.- inflammationibus conspicuam reportans fidem; Nam quum inflammationum magnitudinem perpetuo febris ex proportione sequatur, ut in hypochondriis non perpetuo partem aliquam ex praecipuis valenter inflammari est necesse, sic neque febrem inferri acutam. Orationem igitur his dimitto, qui et false dictorum causas falsas tanquam veras pronunciant. Ego vero, ut retuli; neque veterum cuiquam patrocinari neque illis pertinaciter contradicere proposui; sed quae vere tum fieri tum apparere in aegris vidi, ea iis, qui medicum exercent artem, narrare.

LVI. sitis praeter rationem subita in acutis malum.

Est et hic ferum pars illius universalis, qui omnia non ex ratione levantia primum quidem suspecta esse ait; deinde et periculosa saepius, quunt.tea ipsa quae praeter rationem levant symptomata, periculosa exissent. Dictus autem et alius quidam in aphorismis universalis ferum, in quo et id, quod nunc dicitur, est pronunciatum: qui etenim parte aliqua corporis dolent et magna ex parte dolorem non sentiunt, his mens aegrotat. Quod igitur in acutis morbis sitim praeter rationem sistri signum malum sit, dederat abunde quae praeter rationem fit solutio ; quod vero mentis laesio significetur ex eo patet, quod aeger manentem adhuc affectionem non sentit, quamquam affectio doloris expers non sit. Quodnam autem παραλόγως, id est praeter rationem, indicet, tametsi faepius plerisque in locis dixerim, non perperam tamen et in praesentia dicetur. Quum igitur neque per vomitum, neque per luderem, neque per dejectionem neque etiam per abscessum criticum salvi sitim contingat; non quod affectio sedata fuerit, sed quod saulus hebetatus fuerit ; id si fiat, signum bonum non est, Quod si et lingua sicca manente, urinisqac crustis existentibus sitis tollatur, certius adhuc malitiam affectionis dignoverit; atque adhuc si medicus nihil ttum refrigerandum tum hnmectantium exterius adhibuerit ; quandoquidem talia in acutis morbis magis sitim non tollere, sed mitigare nata sunt. Prorsus autem in acutis morbis malum, si sitis perfecte tollatur. Atque haec, quae nuper dicta sunt, in exemplo ejus, quae praeter naturam est, solutionis memoria teneri velim, ne saepius eadem audire tibi opus sit.

LVII. Sudor multus cum febribus acutis oboriens malus.

Ad nomen multus mentem potissimum converte, quoniam saepius qui in acutis morbis assidue sudant mediocriter, quamquam cunctentur quidam trahantque, non tamen moriuntur. Si vero multus fuerit sudor, qui feErem non solvat, quod aegri virtus cilo exsolvetur, 11quido ostendit.

LVIII. Atque urinae laboriosus malum.

In non paucis exemplaribus urinae coctae scriptum est; librique interpretes ita scriptum norunt; nisi quod Rufus vir Ephesius veteres scripturas observare conatus, hoc in loco zeuxidem increpet, tum vetustissimum empiricum tum qui in omnes Hippocratis libros commentaria scripsit, his usus verbis: zeuxis autem, si utique et ipsius meminisse oportet, quum diu effugisset inscitiae opinionem, hic aperuit; obviam enim vitio factus in ipso immoratus est. Vult enim urinas coctas scriptas esse ut purulentas et pravum continentes crassamentum, nequaquam quod hae inter praesentissima numerarentur auxilis conspicatus. Haec Russis non lugeo erute advectus Zeuxin scripsit, vitiatam eculum scripturam, qua urinae coctae sariuntur, asserens, atque huic urinae, quae cum labore. excernuntur, .praeferens. Qui scripturam πέπονα recipiunt, bi nonnulla quidem tum improbabilia tum memoratu indigna effutiunt ; sed probabile quiddam, quod vulgus in errorem pellere possit, hoc .est: videtur siquidem dicere Hippocrates :. criticorum non judicantium alia letalia, alia di/suilem faciunt judicationem. ob eam causam et coctas urinas, ubi morbum non solvunt, non bonum esse signum ait. lgnorant autem hi judicatoria quidem ab Hippocrate appellari tum symptomata tum signa, quae judicationem indicant vel ex sese etiam faciunt; ut est sanguinis eruptio, per ventrem vacuatio, urinarum copia, sudores, vomitus, menstrua, haemorrhois, parotides, collectiones et quodcunque aliud, quorum alia coctionis signa existant, de quibus in primo epidemiorum ait: coctiones celeritatem portendunt judicationis securamque sanitatem. Quin et in prognostico.de urinis ipse scripsit: urina optima est, si- quod subsidet album suerit, taev.ret aequale per totum tempus, donec morbus judicetur; securitatem enim morbumque brevem fare ostendit. Tibi autem, qui in epidensiorum libris morborum enarrationem legeris, conflat nullum ex iis, qui mortem obierunt, coctas urinas excrevisse. caeterum te latere non debet exemplaribus in multis simpliciter scriptum esse, urinae etiamnum coctae, non admoto nomine malae, nempe paulo post tum his tum deinceps dictis urinis adjectum est nomen malae.

LIX. Rubrae quoque ex his e/sioreseentiae retentae ac aemginosce malae; parvas quoque veluti stillas apparere malum.

De urinis jam dictis est sermo, sed claritatis gratia copulanda sunt haec, uttota dictio talis fiat: urinae etiamnum laborsofee et rubrae ex his e/sioresuentiae st retinentur et aeruginosue, malae. oratio autem haec ex his vult significare ex urinis quae cum labore excernuntur et non excoctis; nunquam enim ex coctis urinis effiorescentiae colore rubrae neque aeruginosa^ superveniunt. Verbum si retinentur adjectum est talibus urinis; vel quod aegre excernuntur vel quod prorsus detineantur indicans. Sed forsan quis dixerit fieri non posse ut cujusnam coloris sint cognoscatur, si retinentur; verum quum talia prius minxerint et post retentionem excreta fuerint, ubi vel aegri vi expresserint vel arte sua medici provocaverint, atque una cognitis tum colore tum .retentione quisquis ita excerni dixerit, nequaquam mentietur. Ex eo autem quod sermoni adsuetum sit, atque exigua parvaque velut stillae superapparentia, adhuc quoque coloris ipsorum notitia evidentior erit et retentionis veritas. Volo autem ut memoriae mandes quae de subrubentibus urinis in prognostico dicta sint his verbis: urina subrubens st suerit, sedimentumque tum subrubrum tum laeve, haec priore quidem diuturnior, sed valde sulabris. Subrubens igitur urina, cujus meminit in prognostico, a praerubra, de qua nunc agit, valde distat. Nempe quod praerubra ex incoctis Iit, supra ostendi ; subrubeatem vero commendat quidem tanquam salubrem, sed diuturnioris temporis signum esse ait. Quod vero rubens urina in medio tum praerubrae tum subrubentis conllituta medium tum laudis tum vituperii obtineat palam est omnibus.

LX. Vomitus quoque cum varietate malum tum alias tum st prope inter se prodeant.

Permutaverit quis interpretationis absurditatem, qua libri auctor delectari videtur, erit autem sermo talis: vomitus quoque cum varietate eorum quae vomuntur masum signum existit tum alias tum ubi quae vomuntur propius, id est non multo post tempore sese consequantur. Atque propter adjectum illud cum uarietate, eorum quae vomuntur mentionem fecit; neque enim omnium quae in prognostico dicuntur videtur meminisse, nisi quis adjicere maluerit. Nempe in prognostico de vomitibus ita scriptum reperitur: st cero quod vomitur porri colorem repraesentet vel licens oel nigrum suerit, quicunque horum suerit color, malum esse est existimandum ; st colores omnes idem homo vomuerit, valde perniciosum existit. Clare quidem in prognostico dicta sunt haec, varietatem eorum quae vomuntur, accusante Hippocrate, quod affectiones multas in aegri corpore, quae pravae sint, demonstret. At in praesenti dictione, ut modo dixi, adjectum est redundantes praeter naturam in corpore humores continenter vicissim evomi. Quod autem qui continenter vacuantur deteriores iis sunt qui intermittunt cuivis patet. Plurique vero eorum qui librum hunc exposuerunt, dictionem unam ex omnibus conficiunt, quae ante dicta sunt, ab hoc principio: sudor multus, st cum febribus acutis fiat, malus; copulata esse omnia volentes ad usque orationem hanc, tum alias tum si propius sese consequantur, ut in aegro uno concursionem scriptorum in medio nuper dicti principii et finis hujusce praesentis dictionis comprehensorum existiment. Fierique potest ut hoc sensu ab auctore libri conjuncta fuerint praedicta haec symptomata; nempe et ex dissimilibus genere concursiones interdum facere videtur.

LXI. Quaecunque in diebus judicaturus cum anxietate absque sudore persuig orantur malum; et quae ex his insuper viguerint, mala sunt.

Quod concursionem orationis hujus ex liis ecervsaverltrquan seorsum. ab Hippocrate dictus sunt alsiosum ignorat; nempe quod anxietas^ semper mala suppari -ihodec et perfrigerationes tanquam consequentes malae sunt. Quod vero omnia, quae criticis diebus apparent, caeteris fideliorasint, ab ipso Hippocrate -didicimus; hoc autem in loco anxietati perperam adjacet, subsumi sudore; nempe anxietas cum sudore non mala esse videbitur, aut si est nihilominus, imomalamagis. Non fultis ausenti supervacue oratim haec abfqtie sudore adjeota videbitur, venum quoque et- ine detrimentum librum legentium; qui eam, quae .sine sudore est; anxietatem^ ea, quae cum sudore est, maligniorem esse existimabunt. Praeterea^ quod in fine orationis dicitur, atque ex his supervenientes rigares mali, falsum est simpliciter ita dictum, ut nunc dictum est ; nisi ut anxietati, ita et rigori adjectum sit, absque sudore, magisque rigori tum samiliaris tum commddaladjectio exrstit; nam quae sine sudore anxietas est, minus mala est; rigor vero sine sudore majus malum; n^m si criticus rigor ex anxietate fiat, morbum solvit, supervenientibus sudoribus vel vomitionibus commodis vel alvo subducta.

LXII. Vomitiones sincerae atque sustidiosue malae.

Composita sunt rursus hoc in loco signa duo ex iis, quae ab Hippocrate mala esse dicta sunt; nempe et quum universaliter sinceras humorum vacuationes et fastidium omne in morbis mala esse doceret, didicimus. Non solum igitur vomitiones sincerae et fastidiosae malae sunt; verum quoque et dejectiones et sputa et urinae et quidvis aliud.

LXIII. Sopor an ubique malus?

Ambiguitatem nobis movet dictio, quia significatum ex voce κάρου, id est soporis, non clare dictum site Neque enim quum ex liberaliore vini potu soporatum quempiam dicamus, ut Plato in convivio de Poro dixit, morbosam ullam affectionem ostendimus; soporem autem quem quis interpretando dixerit oratione longiore, profundum aegreque excitabilem somnum, hic videtur significare non bonum. Praeterea quaestio non parva de morboso sopore oborta est, an eandem genere causam habens cum eo, qui ob vini potionem obortus est, difficilem solutionem assamp serit, an alterum genus causae existat. Jure igitur amhigit de sopore quaerens, an omnino esse malum existimandum sit, an interdum et bonum et medium inter ea, quae bona et quae mala dicuntur. Si enim et prosunt dus et excitato difficilis somnus sopor intelligitur, nullamque genere dissidentem affectionem sopor morbosus habeat, erit sane aliquando sopor bona tum causa tum signum. Vidimus enim in aegris quibusdam, qui tribus vel quatuor deinceps diebus vigiles permanserant, difficilem excitatu somnum supervenientem, qui prorsus nocte dieque perseverans magnum attulit auxilium; saepius quoque et in infantibus somnum ejusmodi supervenientem non uno die solum, verum quoque et duobus ex ordine diebus, magno ipsis fuisse commodo conspexi. Si vero morbosi soporis alia genere fuerit affectio, somnum profundum a caro discrepare asseremus, atque quod saporosum sit, ubique malum esse. Demonstravimus autem vigilias quidem fieri propter tum siccitatem tum caliditatem primae sentientis partis, id est cerebri; somnum vero ex contrariis, quum scilicet ex humidi utilis copia gravetur corpus, quomodo ex crapula profundus somnus oritur, quem soporem, si lubet, appellare potes. Non discrepante cautem asseetione, in nomine solum controversia est. Quum vero cerebrum ob pituitam tum humectatur tum refrigeretur, in lethargicis affectionibus coma erit ; quod et ipsum, si lubet, soporem appellare poteris. Sunt qui ubi aeger tum motu tum sensu tempore aliquo privatur, etiam si vel stimulus vel ferias vel inclamites, soporem appellunt; qualis in quibusdam visitur, ubi temporalibus in musculis vehementer percussi fuerint. Videtur quoque saepius et in fabrilium morborum accessionibus, in quibus neque stimulantes neque ferientes nedum inclamitantes sentiunt aegri. Si ergo pathema ejusmodi quis soporem appellaverit, difficilem vero excitatu constitutionem et coma et cataphoram; tertius autem ab ipsis somnum profundum, cujus primum meminimus; nunquam quod coma bonum sit, nedum quod sopor, dicere oportet. Si vero quis de recensitis affectionibus dubitaverit, alias eas esse affirmans vel non, ut ego nunc dico, in re controversus erit, si vero, ut dictum est, fieri concesserit, nominibus aliter usus in his solum a nobis dissidebit.

LXIV. Ignorantia cum rigore malum ; malum quoque et oblivio.

Sive cum rigore in gignendi casu sive post rigorem in casu accusandi scriptum sit, non admodum dissident inter se sermonis utriusque intelligentiae; nam cum rigore ignorantia et oblivio victum calorem nativum ab ea, quae symptomatica est, refrigeratione indicant. Quod enim non cognoscant familiares neque factorum recordentur, ex cerebri refrigeratione enasci id constat. Patetque utrumque per se malum symptomata esse et si ambo simul fiant, geminari pravitatem.

LXV. Ex rigore perfag orationes non recalescentes malae.

Inopiam caloris nativi extinctionemque talis r e frigeratio indicat,

LXVI. nudantes ex perfrictione recalescentes malum ; in his laterum aestus cum dolore et rigor superoeniens malum.

Recalescentes nunc intelligere oportet eos, qui rursus febricitant. Sermo autem talis est: si in morbo quis, posteaquam sudaverit, frigidior quidem protinus quam naturae conveniat fiat, rursusque febricitet, non sine periculo afficitur. Quod autem et id ipsum malum fit, cuivis patet. Connectit autem huic, veluti et in aliis symptomata quaedam, quae diversas comitantur affectiones; lateris siquidem aestus dolorosus signum est phlegmones, quae partem eam infestet, ob quam febricitavit; si vero et ri^ gor ipsis supervenerit, fuppuraturam exspecta phlegmonem. Quo autem modo fieri potest ut ex latere phlegmone obfesso aeger rursum febriat, sic et ex pulmone ex hepate vel ventre vel quavis alia parte. Particularis igitur sermo et is est non universalis, praeterea et secundum composta tionem dissimilis generis signorum.

LXVII. Aestuosi rigores quadantenus perniciosi et stammea cum sudore facies in his mala ; ex his posteriorum partium refrigeratio convulsionem arcessit.

Sive καυματώδεις, i. e. aestuosi, prima syllaba per α et ν scriptum fuerit, sive κωματώδεις, comatost, per ω, difficilem gravemque verbum utrumque indicat affectionem. Nam qui universaliter de rigore intellexerunt, perpetuo eos meminisse oportet quod in tertiana vel in quartana eveniens talium febrium peculiare est symptoma. In morbis vero postea apparens, si crisin non intulerit, deterrimum existit. Scis etenim, quod judicatoriorum non judicantium quaedam letalia sint et quaedam difficilis judicii. Rursum huic symptomata alia conjunxit affectionum, quae non necessario cum rigore fiunt. Dictum autem antea quod quanto plura periculosa homini fiant symptomata, tanto fideliorem in eo efficiant praedictionem; quomodo si et signorum salubrium multa appareant, eo certior sit salutis exspectatio. Non ignoramus autem quod etiam sine rigore flammea cum sudore facies malum est signum, quoniam et unum ex judicaturus sudor sit. Quum igitur non judicaverit, malignitatem morbi ostendit. Ex bis autem refrigeratis posterioribus partibus convulsionem non absque ratione speraveris, quoniam et partes nervofue sint et frigus convulsionem pariat.

LXVIII. Earum sudantes vigiles, recalescentes malum.

Si quod de ita complicatis dictum est memoria non excidit, non est quod amplius nostra indigeatis explicatione. Nempe talia omnia subjacent tantulo huic universali:: sudfratorionim non indicantium quaedam letalia ei quaedam dispicitis sunt sudarii.

LXIX. Ex lumborum recursu oculi perversio malum.

Fieri non potest ut aliud quippiam intelligatur quam quod lumborum doloribus ad superiorem transeuntibus regionem, principium quoque nervorum affici contingit, cujus symptoma est oculorum perversio. Nam quae a cerebro nervorum propaginem assumunt partes, quum tpinatis medulla talem non patitur affectum, tuas affectiones demonstrant. Hic autem iermo iis similis est, quae in prognostico ita dicta sirnt: qui eum febre circa lumbos et infernas sedes sunt dolores, si septum tranmersum relictis infernis regionibus attigerint, letales admodum existunt.

LXX. Dolor ad pectus sumatur cum torpore malum ; hi suborta fabre exaestuantes acute intereunt.

Miscuit rursus hoc in loco duarum affectionum synrp tornata. Dolor etenim pectori insitus, i. e. firmatus et aegre solubilis, thoracis judicat phlegmonem, torpor vero cerebri humiditatem vel frigus vel utrumque. Quod autem in talibus sermonibus omnibus meminisse te oportet conjunctionis disiunctive significantis, cuivis patere potest. Non est tamen necesse, ita affectos, si caustici acute fiant, mori ; si utique nomen καυστικοὶ idem quod velut ardentes significat. Quidam vero torporem movendi difficultatem corporis. intellexerunt; nempe quod saepius dixi, in obscuris et luce carentibus dictionibus cuipiam ut lubet intelligere conceditur.

LXXI. Qui nigra revomunt, cibos aversantur, deliri sunt, ad pubem nonnihil dolent, oculum ferocem aut clausum habent, eos medicamentis purgare non oportet, pernicissum enim esa

Quod hi omnes perniciose habeant, ut in fine dictionis retulit, verum est sicuti et quod eos non oporteat medicari, quod est purgate; saepius enim jam demonstras. tum est de hoc dici medicari. Hic autem sermo illi dissimilis non esu Corde vulneratis promittenda curatio non est, morientur enim. Sive igitur singula ea, quae in dis ottone continentur, seorsum quis intelligat, pravae assesorionis signa ea funi; sive multa quoque simul, aequo perniciosa fuerint. Quod ergo primo dictum est, revomere nigra inter perniciosissima censetur signa, etiam si absque aliis siclum fuerit. Deinde scriptum est ἀπόσιτοι, quod est ἀνόρεκτοι, i. e. cibos aversantes, quod quamquam minus, quam illud malum existat, verum tamen et ipsum malum: Pari - modo παράφοροι, quod est παρανοοῦντες et παραπαίοντες, i. e. deliri. Verum oratio haec, parum in pube dolentes, neque luculenta existit i neque qui librumexposuerunt idem censuerunt. Quidam enim utramque scortum explicantes nomine pubis pubertatis aetatem ini. tellexerunt, marum vero dolentes, unum et ipsum ex symptomatis, quorum- catalogum fecit. Alii autem in pullo parum dolentes de parte dictum esse ajunt, in qua vesica sita- est, vult siquidem partem eam graviter esse affectam ostendere, sed eos desipere, quod exiguam habent a principio ipso. sensionem. Deinceps autem duo alia scripsitsymptomata, manifeste phrenitiea, ferocem -inquam oculum et clausum, duo siquidem sunt haec, quamquam de parte una dicuntur. Potest quidem alterum ipsorum per te solum constare, .ut oculus ferox quidem interdum existat, non tamen clausus, interdum vero clausus quidem, non tamen et ferox claudi, siquidem oculorum palpebras contingit vel propter convulsivam claudentium. oculos musculorum tensionem vel propter aperientium imbecillitatem. Qui igitur ita affectos medicari ingreditur, is indoctus est et artis medicinalis plane inscius, neque sane, qui non medicari consulit, sapiens est, nec vero quod hi perniciosis habeant nosse magnum quippiam existit. Nullam .itaque artificiosam speculationem, quae libro digna sit, nos docet dictio; quomodo nos universaliter docuit in aphorismis una, in qua inquit: in acutis morbis raro et in principiis medicamentis purgantibus utis atque alia in qua dicitur: in acutis medicari, si turgeant, eodem die. Haec siquidem medico insigni digna sirnt, ut in horum explicatione. demonstravimus. Quae vero nunc dicuntur sin.pervacuam nullus etenim ita: affectos purgare ingredituvj.ut dictio ostendit, cum hoc, quod procedente morbo fieri haec commonstret et non circa principia, quando in aculis solum purgandi est occasio.

LXXII. Neque eos qui intumescunt, tenebricosa vertigine laborant, levi motu desidunt, cibum avertantur, decolores, purgare oportet.

Ac si libri scriptor luculentum quippiam promere sit veritus, ita tum propria tum perspicua nomina pertransiens aliis uti studio. sibi habet. Nempe si perorationem hanc in errando desidentes, hos significare voluerit, qui quamquam quiete. leviterque moveantur, forti tamen animi deliquio corripiantur, is per nomina quae nunc dico clare explicare poterat. Praeter haec quoque satius erat ita universum quod medicis omnibus est confessum et non minime idiotis notum dixisse, imbecillas habentes vires medicari non oportere. Nempe ex eo quod intum Meant sintque vertiginosi, quod est si in motionibus obtenebrentur, purgatione indigere videbuntur, qui per praesentem significantur dictionem, ex eo vero quod vires collapsae sint, vacuationem non ferent.

LXXIII. Neque in fabre si saporati sint, prostratos purgare oportet; perniciosum enim.

Prostratos in hac dictione rursus propter obscuritatem dicere maluit, quoniam clare dicere potuisset exsolutos. Subjacent etenim hi universali sermoni omnibus plane cognito ; quis enim non norit aut quis non dixit extolutus purgandos non esse? Supervacue igitur est adjectum verbum comatusos, bifariam scripta prima syllaba et per κ et ω et per κ et a et m Quum enim in confesso sit nullum exsoluturum medicari oportere, licebit nobis hinc unumquemque affectum assignando mille particulares sermones conficere.

LXXIV. Cordis dolor cum hypochondrio distento dolorque capitis malignum et suspiriosam aliquid. An repente hi moriantur? ut in Hysude; huic et urinae fermentatae erant vehementer et faciei vehemens rubor.

Quod quaerat an, sicuti vidit haec in Dyfiode acuidere, ita de ipsis universaliter pronunciare conveniat necne clare ostendit. De. talibus autem. antea dixi, quum ostenderem, quae in uno affectu fiunt symptomata, commode continuo inter se ordine doceri, quae vero in diversis non recte copulari, quum nulla quae artificiosa sit doctrina ex eorum miscella fieri soleat. In aegris itaque utilissimum est omnia contemplari, nihilque praetermittere, quod utrumque fecit Hippocrates tum in prognostico tum in aphorismis; praenotiones per universalia efficiens; in epidemiis vero quae aegris contigerunt omnia scribens,, docentur quoque et in his ipsis libris quaedam citra aegrotantium mentionem universalia. In hoc vero prorrhetico saepius confusa est doctrina, his omnibus quae in aegris videntur, unam .in congeriem reductis, quamquam in diversi generis affectibus fiant, quomodo et nunc in Dysiode inquiens cordis, hoc est oris ventriculi dolor cum hypochondrio contento, et capitis dolor, adjecit et suspiriosum ; .deinde post haec in dictionis calce et minue fermentatae erant βιαίως, nam βιαίως sermoni adjectum esu ut hic instigemus, an fermentatas vehementer urinas factas dicat, σφοδρῶς vehementer, accipiendo, an cum adverbio βιαίως subintelligere oporteat, exoratae, ostendente auctore urinas tum aegre tum cum violentia excerni. Quin. etiam in oratione dictum est, fermentatae, quod neque in prognostico dictum est neque in libris epidemiorum. Praeterea jam quum omnia percurrerimus, nihil amplius nobis accedit, sed quia explicare instituimus, de fermentatis quoque dicamus. Quum igitur in terram acetum acre effusum fuerit, protinus intumescens, sursum quasdam terrae partes simul tollit, fitque compositum quoddam ex terrestri substantia et aceti humiditate et ex facto vaporoso spiritu. Simile rei huic contingit, quum atra bilis in terram effusa fuerit, nempe in utroque spirituosa quaedam motio evidenter fieri videtur, ei similis quae in fervente musto apparet. Simile quoque et in panibus quotidie fieri videtur; quum enim remixto aquae t tritici farina mixto illis et fermento mediocriter mace. rari permiserint, sermentatio fieri videtur, fusa simul et intumescente quae tormentatur substantia. Quapropter et urinae quae fermentantur ut prorsus crassitiem notabilem habeant oportet ; deinde et in ea levem quandam effervescentiam, quodque pars spirituosa motionem nacta, tumorem habeat majorem quam quum excerneretur habebat. Quod autem urinae ejusmodi fiant perturbatis agitatisque crudis humoribus, in commentariis de crisibus didicimus. Praeterea ante dictus aeger forsan non multo post repente defunctus quaestionem scriptori movit, an omnes ita affectos repente morituros dicere oporteat necne. Constat vero et quonam pactu nos respondere oporteat ita interrogautrbus, ut pronunciavit scriptor.: an hi repente moriantur: respondebimus enim verisimile esse hominem mori repente strangulatum, nempe id ex asthmate significatur. Sed quaenam fuerit affectio, in qua efficitur hoc symptoma, est divinandum, quod nihirfuerit loquutus auctor. Nempe et ob flatus pituitaeque multae ex capile in pulmonis bronchia .per asperam arteriam delapsum atque ex pleuritide in ea translata et pure multo propter affectionem aliam inedium instrumentorum duorum occupaule locum, asthmatica acuta oritur spirandi difficultas, crebrescente admodum respiratione et valde sete dilatante thorace. Quum igitur fuerit talis difficultatis spirandi species, rubens jure optimo reddetur facies! Si vero et capitis dolor simul fuerit, nil miri,si valde rubens suerit, omnes siquidem in morbis ejusmodi capitis dolores cum caliditate mulsa fieri consueverunt.

LXXV. Cervicis dolor malum quidem in omni fabre, sed pessimum quibus insania speratur. .

Particulare et hoc quoque tanquam universale scripsit. Nam si dolor vel propter affectum cerebrum vel spinalem medullam vel ipsas cerebri membranas oriatur, marum est signum; si veroaffectis quae extrinsecus circa vertebras jacent, partibus enascatur, malum non est. In quibus autem insaniae spes est, quaenam affectio deterior esse potest quam .ea quae cum insania existit?

LXXVI. Febres cum comate, lassitudine, sucis caligine, vigiliis et levibus sudoribus malignae.

Ex supra dictis manifesta sunt, quae hic dicuntur, nempe catalogum malorum symptomatum efficiunt, nullamque ut simul fiant habent necessitatem.

LXXVII. Crebri ex dorsa horrores frequentes celeriter recidentes, molesti; urinae interceptionem dolorem inferentem su gnssicant.

Praefinita in verbo molesti priore dictionis parte secundam efficere licet, urinae interceptionem dolorem inferentem indicant, quasi ita dixerit: ex dorsa frequentes horrores celeriter recidentes molesti sunt; atque adhuc urinae interceptionem, quod est suppressionem, indicant. Sed melius est quod urinarum retentio ex dictis omnibus significetur protulisse. Constat siquidem vidisse aegrum quendam affecta dorsali medulla, quae in lumbis est vel membranis, quae circa ipsam sunt, vel utroque deinde affectus participatione urinarum interceptionem dotorosam habuisse; nempe quod qui celeriter recidunt horrores molesti, ex dictarum partium phlegmone fiant verisimile est.

LXXVIII. Qui cum sectatione et sine vomitu exacerbantur, male habent.

Debuit auctor adjecisse an nausearent necne; quidam enim nauseant et non vomunt, alii fastidio correpti nunquam nauseaverunt, quos per praesentem dictionem significare mihi videtur. Bifariam enim quum jactatione premantur aegri uno modo, quum facultas a corpore gravatur, nullamque figuram facile sustinet; altero modo quum os ventris a pravis mordetur humoribus, priores perniciose afficiuntur, nauscabundi sunt posteriores.

LXXIX. Perfrigerutio cum duritie signum perniciosum.

Duobus modis corpora indurantur, interdum quidem quum in imo tota vehementer refrigerantur, interdum quum valenter exsiccantur. Refrigeratio autem, si ita violenta fuerit, ut tota omnino refrigerentur corpora indurescantque exstinctionis signum existit; si vero et siccitatem acceperint, nomine utroque signum grave esu Quod st in solis accessionibus id stat, moderatius indicat malum: st diutius permaneat, masus; st vero perpetuo, prope mors est.

LXXX. Ab aleo tenuia non sentienti prodire, ei qui apud se su malum, ut hep atico.

Bene fecit auctor quum adjecit ut hepatico; nempe et nos tenuia excrementa morsu carentia hepaticis nonnullis fieri narravimus, quamquam talia excrementa magna ex parte mordeant. Videtur igitur in his vel non generari biliosos humores ob caloris qui in hepate est indies Icillitatem vel non defluere ad intestina. Si vero proprie orationem non sentienti aegro intellexerimus, dixerimusque nunc ab auctore factum esse sermonem de iis, quae involuntarie excernuntur et non de morsu carentibus, absurdum quippiam continget. Nempe quum duobus modis involuntarie excernat aeger aut quod mens aegrotet aut quod partes per quas excretio fit, minime sentiant; quod mens quidem non aegrotet explicavit, inquiens, st apud su suerit, hoc est cognoverit et sapuerit; reliquum vero non verisimile existimandum ; frustra enim in sermone dixerit de excrementis, tenuia, quum partes insensibiles in omnibus, quae per ipsas transeunt, insensibiliter se habeant; nullumque aliud in dictione scriptum sit symptoma, quod nervorum affectum indicare possit. Nempe haec oratio, ut hepatico, aliis quidem tenuibus excrementis juncta esse potest; nervorum vero noxam inferre per sympathiam non potest, quod solum tum cerebrorum spinali medullae nervorum propagines condolere videantur. Neque enim sympathiam hujusmodi hepati succedere vidimus, neque id natura commonstrat visceris, quod minimos nervos obtineat.

LXXXI. Vomitus exigui, biliosi, malum, tum alias tum st p ervigilia supervenerint, nasus in his stillans perniciosum.

Excerni pauca in aegris unum quoddam ex signis est, quae ex toto pravitatem habent, sive sanguis per nares excernatur sive deorsum per ventrem ; sive per vomitus tale quippiam quod superfluum sit excernatur; idem et in sudoribus est et iis quae per uterum excernuntur; nihil etenim eorum, quae decretoria existunt, exigue secerni convenit. Sed quae ita vacuantur, omnia duorum allerum subeunt: nam vel quod non queant tolerari ob copiam ab affectis effunduntur partibus vel imbecillitatem ostendunt naturae, quae proponit quidem superflua excernere, sed nequit. Hoc igitur universali intellecto particularia invenire oportet, idque est, quod nunc de biliosis pronunciatur, cui adjecta est ex signis propriis vigilia, quae biliosus consequitur humores et non pituitosos, nempe cataphorae in talibus fiunt et non vigiliae. Quum igitur pituitosi exiguum vomatur, longiusque et tardius solito dormire videantur, ex cataphoricis morbis quempiam exspecta, servans in memoria aphorismum illum: somnus et vigilia, utraque, st modum excedant, malum.

LXXXII. Quibus ex partu alba purgamenta retinentur cum febre, surditas oboritur et acutus lateris dolor, hae perniciose insaniunt.

Quod item nunc dicitur veluti et quod antea est dictum, atque alia multa quae in hoc libro scripta sunt, universalibus subjecta sunt t beor emat is. Non enim in albis solum, si eorum, quae a partu vacuantur, retentio fiat, prava est tum causa tum nota, verum quoque in biliosis et sanguine ipso nempe lochia purgatio est, atque etiam ex nominis ratione purgatio alienorum, quae gestationis uteri tempore in venis acervata sunt, absumpto quidem in foetus alimentum utili qui in ipsis erat sanguine, sed permanente vitiosiore, qui singulis mensibus antea per uterum excernebatur. Quum igitur is vacuatus non fuerit a mulieris puerperio aut uterum ipsum in phlegmonem agit magnam aut ad superiorem aliquam sedem vectus, parti excipienti proprium affectum periculumque infert; ad quam autem pervenerit, mox appareotia symptomata indicabunt, quomodo et nunc tum thorax tum caput vitiosum sanguinem ab utero sursum delatum exceperunt.

LXXXIII. In febribus ardentibus cum aliqua perseveratione et aqueis; biliostsque defectionibus crebris, oculorum dtstortio, signum malum tum alias tum st stupore prehensi detineantur.

Rursus hoc in loco malorum tum signorum tum symplumatum catalogum fecit, quorum singula seorsum et per se ab Hippocrate prava esse didicimus, in morbis quidem febrem ardentem, in, delectionibus vero aquosae bilis excrementa. Signorum. autem malorum, quae oculis obvenire solent, unum existit et perversio. De catoche quid dicere attinet? Si igitur signorum pravorum nomina omnia recensere voluit, longe plura praetermisit quam recensuit. Si vero tanquam congeriem unam, non sunt generis ejusdem quae dicta sunt. Nam febris ardens cum refrigeratione, gravissimum est symptoma; quae vero dejiciuntur et plane omnia quae in oculis contingunt, di-. versi haec sunt generis: catoche vero generis alterius symplumatum existit : palpebrarum perversiones rursus alterius fiunt differentiae.

LXXXIV. Repentinae apoplexiae salute supersubrienti diutine perniciosue; quale quiddam passus est Numenii silius.

Declaravit quidem et hic sese ex aegro uno ad universatam pervenire enunciationem unaque ex consuetis quippiam circa dictionem facit. Nam solute snpersebrienti dixit, a propriis nominibus discedere constituens, ut curiosarum expositionum materiam sophistae haberent. Porro et in hoc loco sunt, qui in apoplecticis adverbium λελυμένως pro μετρίως, id est mediocriter, intelligant, alii transferunt in proprie dictas paraplegias, in quibus ad partium aliquarum immobilitatem sensusque privationem decumbit morbus. Nempe et has apoplexias nunc dixisse volunt per abusum; postea quum hae bifariam fiant, ut Erasistratus in commentariis de resolutione ait, nam hae articulos contrahunt contenduntque, aliae vero exsolvunt laxantque, speciem paraplegiae in nervosorum corporum exsolutione et relaxatione consistentem ab eo nunc dici ajunt. Sed in talibus omnibus nervosi generis. affectibus, quum ob pituitosos et frigidos fiant humores; ut sunt tum apoplexiae tum paraplegiae, fabris calida superveniens non modico adest juvanïento. Quae igitur in aphorismis dicta sunt, hic nos docet: febrem scilicet a convulstone fari melius, quam a febre convulsionem. Hem : st ebrius quisquam repente obmutuerit, convulsus moritur, nisi febris prehenderit vel ubi in horam, qua crapulae solvuntur, uenerit, loquatur. Accidit itaque ut dictio ostendit, Numenii filio, quod oborta apoplexia, non acuta et calida, sed debilis et diuturna subsecuta febris nihil profuerit.

LXXXV. Ex lumborum dolore ad os ventriculi recutstones febriles cum horrore, aquosa, tenuia et multa revomentes, mente aberrantes, voce privatae, nigra vomentes, moriuntur.

Congesta sunt et hoc loco prava et multa symptomata atque una inepte pronunciata. Nam recursiones dixit et vomentes et mente aberrantes, ubi aegros et vomentes et mente aberrantes dicere debuisset. Tu vero, qui symptomatum singulorum vires novisti, non magno negotio invenies ad quantum periculum aeger veniat ; hoc vero in fine prognostici sufficienter admonuit Hippocrates.

LXXXVI. Oculi clausio in acutis mala.

Jam supra inter plurium signorum acervatione^ quas syndromas empirici vocant, oculi clausionem scripsit. Sunt qui κατάκλασιν per α et non κατάκλεισιν per εἰ scribant, non magno sane circa amborum significata existente disarimine; vult enim ostendere palpebram vel confractam vel clausam; in quo duorum alterum, nam vel robur contentionemque claudentium ipsam partium vel imbecillitatem aperientium, sequitur affectio.

LXXXVII. .Num anxie su iactantibus non vomentibus et lumbos dolentibus, ferociter deliraverint, spes sit nigra per alvum prodire ?

Ad hoc quoque prompte tibi respondemus quod non omnibus, sed quibusdam id erit, ut supra est demonstratum.

LXXXVIII. Fauces dolentes, graciles cum iactatione strangulantesque acute perniciosae.

Memineris velim ejus orationis, quae in prognostico est, hoc principio: anginae grauissimae sunt et celerrime enecant, quae neque in faucibus neque in cervice conspici. um quippiam habent, plurimum vero doloris inferunt, ac spirandi, quae non nisi recta cervice sit, difficultatem. Nempe hinc viri docti interpretationem rerum earum quas promit, comparare poteris cum interpretatione errantis in concursionibus propterea, quod eas ad universale reducere nequeat. Nam Hippocrates et nomen affectionis prius dixit et differentias omnes continuata serie recensuit a graVissima earum exorsus, cujus nunc dictionem annotavi. Qui vero librum hunc scripsit, primum qulu dem peccavit, fauces strangulantes inquiens, quum angina strangulans dicere debuisset. Neque enim est dicendum quod parte affecta pro affectu sit abusus ; primo enim neque ita affectis affectae quippiam sunt fauces, ut Hippocrates ostendit gravissimas inquiens esse anginas, quae neque in faucibus neque in collo conspicuum quid efficiunt; qui autem propheticum hoc scripsit, ait : sauces dolentes graciles, nempe vox ἰσχνὴ, id est graciles, idem potest quod nihil conspicuum habere. Adjecit modo hoc frustra, cum jactatione, quod alterius symptomatum generis exisiit; deinde et verbum strangulantes. Qui quidem librum hunc scripsit, indistincte et communiter est loquutus. Hippocrates vero proprio differentiae nomine appellavit, inquiens orthopnoeam inferre ipsas. Vocant autem cum ipse tum caeteri omnes orthopnoeam illam difficultatis spirandi speciem, in qua jacentes suffocantur et vix recto thorace sufficiunt nulli rei innixo dorso. Nam quum aspera arteria principium a gutture habens in pulmonem dividatur, quoties quidem thoracem cum collo recte extendimus, arteriam ipsam dilatari contingit, atque etiam, quae ex ea in pulmones distribuuntur, propagines omnes; atque interim regionem augeri eis internam. Ob id sane et in peripneumoniis orthopnoea fit et in appellatis asthmaticis affectibus, ob id ipsum et in gravissima angina, in qua phlegmone obsessi interni musculi gutturis viam respirationis intereludunt. Intenditur autem et hujusmodi affectio cubantibus, suscipiente augmentum angustia. Praeterea et anginarum differentias alias in prognostico scripsit Hippocrates tum evidentissime tum accuratissime in ea libri parte, in qua dicta a me nunc recensetur dictio. In hoc autem prorrhetico et si faucium saepius meminit libri auctor, nihil tamen nos, quod manifestum articulatumque sit, de his, qui inibi sunt, morbis docuit.

LXXXIX. Quibus spiritus sursum trahitur, nox autem sufocans est et oertebra intro considet, his in sine velut contrahentis cujuspiam spiritus redditur.

De spirandi difficultate commentarios scripsi, quot in singulis ipsarum differentiae omnes sint demonstrans; quaenam item causae cujusque effectrices et quid significare natae sint. Demonstravi quoque et in eisdem commontariis eas, quae ab Hippocrate in legitimis ipsius libria dictae sunt, spirandi difficultates, neque sane differentiam ullam reperi, qua spiritus retrahitur, neque ab Hippocrate didici, atque ob eam causam, quodnam difficilis respirationis genus dicat libri auctor pervestigat. Sunt sane et aliae duae orationis hujus scripturae, quarum haec quidem significat, ab altera parum quidem voce evarians, sed intellectu eodem. Nempe in ea, vocem ἀνέλκεται, id est retrahitur, litera ω interjacet post duas primas literas α et ν ut dictio talis sit, quibus spiritus ὰνω ἔλκεται, id est sursum trahitur, valde recedentes. Recentiores autem quidam ἀνέρχεται scribunt, nullo ex antiquioribus agnoscente scripturam, de qua quidem circa finem agemus, de prioribus vero, quae tum certorum tum confessorum sunt considerabimus, de quibus qui quod prohabHe esset diceret ne unum quidem reperi A alios vero palam conviciantes, quemadmodum eos, qui in vocem ἀνέρχεται transcripserunt, siquidem quasi priores scripturae sine praesidio essent, ad transcribendas eas accesserunt. Videtur autem mihi auctor spiritum retrahi vel sursum trahi dicere, quem superius tum promptum tum subiimem dici asserui ; quum videlicet thorax inter inspirandum partibus superioribus magnam efficit respirationem, ita ut scapulae moveri videantur et quam ob causam qui fossocantor, omnes hoc respirent pacto, demonstravi. De iis item qui strangulatione afficiuntur non propter pulmonis angustiam, neque propter musculorum gutturis inflammationem, sed propter eorum, qui gutturi quidem et sto m acho subjacent, anterioribus autem partibus spinalium musculorum superjacent; tum supra in hoc ipso prorrhetico libro recensui tum in iis quibus secundum epidemiorum librum exposui, ubi inquit: erant autem angina laborantium affectiones ejusmodi; cervicis vertebrae ad interna nectebantur, aliis quidem magis, aliis vero minus exteriusque cervix evidentem ostendebat cavitatem, doloremque qui hac parte tangebatur, sentiebat. Erat etiam cuidam sub ea vertebra, quam dentem nominant, sed non adeo est acuta. Quod autem vertebram secundam totam a parte dentem appellavit vel solam ipsius propaginem illam, quam nonnulli dentiformem, alii plane dentem, quod canino denti appellato similis quodammodo videatur, constat omnibus. Quia autem ubi dixerat: erat autem cuidam sub ea vertebra quam dentem nominant; adjecit : quod non similiter acuta est; ostendit qui haec scripsit vertebram hanc periculum non similiter instare acutum; veluti et quum in aphorismis puerorum affectiones recensens dixit: vertebrae, quae in occipitio, ad interna luxationes; non aliam intelligere oportet vertebram quam eam quae dicta est. Quum enim adjacentes partibus anterioribus musculi vel inflammati vel quovis modo intensi vertebram totam ad se traxerint, posterior sedes cava magis videtur, comprimitur autem guttur et ob id strangulantur aegri. Talis autem angina rarissime cernitur. Nunc igitur vertebra ipsa intro fugere dicta est. Periculum autem affectus per propositam dictionem est demonstratum, quum inquit: his in sine veluti contrahentis cujuspiam spiritus efeicitur. In fine autem quum moriuntur significat; velut vero contrahentis, quod morientibus his convulsiva efficiatur respiratio, vehementer quidem trahente thorace, spiritu vero viam sufficientem non habente, sed per angustum foramen violenter inspirato. Id igitur et ex voce ἀνέχεται quidam significari putantes scripserunt, quibus spiritus ἀνέχεται, id est cohibetur.

XC. Caput dolentes, cum catoche delirantes, intercepta alvo, oculo ferocientes et florescentes, optsthotouo corripiuntur.

Supra demonstravimus virum hunc signorum diversi generis concursiones, quas in aegro uno vel duobus conspexerit, scribere; atque ob eam rem saepenumero conjunctionem an adjicit, quam si et in hac dictione adjecisfet, satius fecisset dicendo: an opisthotono corripiuntur? Nempe capitis dolor caput ipsum affectum ostendit, κατόχως vero cum catoche, cerebrum ipsum, quomodo et verbum delirantes. Demonstratum est quoque antea symptomata hujusmodi nequaquam controversa esse, quo pacto existimant quidam fieri non posse asserentes ut aeger catocho laboret simul et mente vacillet. Sed de his antea egi, quum primam omnium enarravi dictionem, atque eam ubi dicitur: tremulae, obscurae, blandaeque et contrectabiles desipientiae, valde phreniticae ; quocirca nihil amplius de his dicendum videtur, satiusque est exponere reliqua duo haec quae praesenti in dictione sunt adscripta, unum quidem quo ait: intercepta alvo, alterum vero quo dicitur, oculo feroci- Nempe alvus intercepta, hoc est retenta, affectionis cerebri signum proprium non est, auget tamen et deteriorem ipsam reddit. Oratio vero oculo feroci de necessitate concursioni adjeota est; nam quod catoche correpti proprie appellati tensos apertosque habeant oculos, norunt tum Archigeues tum Philippus; non ut comatosi et cataphorici clausos ; in his siquidem humiditas affectionis causa est nervorum dissolvens sirmitatem roburque ; in illis vero propter siccitatem tensio oritur. Quidam etiam ex nostris condiscipulis, quum assiduo disciplinarum studio se fatigaret, malo hoc correptus est. .lacebat enim veluti lignum prorsus inflexus, Iigidusque atque extensus, videbaturque oculis apertis nos ita intueri, ut ne conniveret quidem, nihil tamen loquebatur. Is quoque tempore eodem, quae loqueremur, audire se dixit, quamquam non evidenter clareque, nonnulla item et memoria tenens referebat, praesentesque omnes sese conspicere dixit, ita ut quorundam actiones recordatus exponeret, sed neque loqui posse neque membrum ullum movere. Quare in dicta concursione exoritur ambiguitas, quonam modo adjectum sit, delirantes. Nam quod in ea dictione dicitur; tremulae, obscurae et contrectabiles desopiendae; non prorsus immotos esse eos, qui ita affecti sunt significat, quemadmodum sane neque eos qui in comate delirant: at in catochis, in quibus nulla prorsus adest motio, nec delirium cognosci potest. Forte igitur vidit catoches speciem, ut immotum quidem et concretum corpus totum esset, exiguum tamen homo quippiam loqueretur, unde dignosci poterat desipientia; vel desipientiam, veluti ducem subsequuta est catoche, scribendumque secundum eam expositionem: capite dolentes, cum catoche delirantes. Fieri etiam potest, ut secundum primam ipsius constitutionem loquentibus ipsis declararetur desipientia, completa vero catoche non amplius loquerentur aegri, florescentes vero vocavit eos, ut par est, sicut paulo ante impense rubentes nominavit, quod copiae in capite una cum caliditate collectae signum fuerit; huic et antecedens capitis dolor atque ab hoc sequens in posteriorem partem inflexio corporis a convulsione, sed et haec quidem in ipsorum generationem quispiam prius signum acceperit, posterius vero interceptam alvum semper capitis symptomata exacerbantem.

XCI. sna oculorum perversione febriculosu, lassato, rigor, perniciosus et comatost in his malum.

Demonstravimus etiam supra libri hujus auctorem permiscere invicem gravia symptomata, de quorum singulis per se dicendum semel erat, quum quoties plura inter se permisceantur, gravius aegris quidem ex ipsis periculum reddi, nobis vero certiorem effici praenotionem, intelligere valeamus. Nihil igitur novi nunc dictum est, nempe quonam in affectu perversio oculorum fiat, quaenam item lassitudinum differentiae et quando rigorem commode apparere oporteat, praeterea qualenam coma sit et quaenam cerebri affectio ipsum pariat, didicimus.

XCII. .sn febribus ad hypochondrium dolores fine noce, st sudore non solvuntur, maligni, his ad coxas dolores cum ardente febre et st alvus asuatim proruperit, perniciosum.

Dubitationem legentibus pariunt non obscurae dictiones modo, verum quoque et ex perspicuis, quae contra evidenter apparentia pronunciantur quaedam modo utroque ambiguitatem inferunt; in quo genere praesens dictio collocatur; exsuperat tamen in ea, quod quae in ipsa dicta sint, minime his consentiant, quae in aegris cernuntur. Prompte igitur talem quendam sermonem ostendere praesens dictio videtur. Lu febribus ad hypochondria dolores cum cocis privatione, sudore st solvuntur, maligni.. At quum falsum esse videatur ut solutiones cum^ sudore malignae dicantur, in hoc ipso primo ambiguitas quaedam nos occupat. Nam quae absque ullo auxilio vel artis vel naturae cessaverunt affectiones, quod infidam habeant solutionem in consessio est, quae vero cum tali quodam, qualis nunc sudor dictus est, non firmiter solutae esse videntur, contrario siquidem prorsus modo, quoties sudore vel aliquo alio naturae auxilio non solvantur, morbus malignus existimatur. Atque ob eam rem probabiliter quis deficere in ea dictione negationem non, ajebat, atque ab eo qui primus librum transcripserat praetenuissam, quomodo et alia multa multoties in multis libris nemo negat, alia quidem praetermissa, alia vero permutata esse, quum nullus postea erratum ausus suerit emendare. Verus siquidem erit sermo, si ita scripserimus: in febribus ad hypochondrin dolores sine noce sudore st non salvantur, maligni. Sed plerique hominum relictis tum claris tum notis aenigmatice pronunciatis oblectantur. Sunt etiam qui patrocinari manifestis erratis specimen sapientiae arbitrentur, eorum instar, qui apud tribunalia rhetoris obeuntes munus manifeste vel caedis vel talia cujuspfam flagitii convictos a justa liberant poena, judices ipsos, quum sermonum rudes fuerint et subdolas eorum astutias ignoraverint decipientes et mente vacillare facientes; sic sane nonnulli in praesenti oratione sine noce pro sine sermone dici putaverunt, quia sermo in vocis genere sit. Dicitur autem apud veteres φωνὴ non id solum, verum quoque αὐδὴ, atque hoc translatu ἀλόγως ex ἀναύδως significari dicunt, quae autem ἀλόγως, id est absone ratione, desierunt, infida omnia et suspecta existunt. At quum sermoni huic adversentur et quod tales excretiones malignae dicantur, non infidae; et quod non absque ratione cum sudoribus solvantur, ut ipse dixit; quidam alii sapientia validiores, sine ratione solvi dicunt, non solum quae nullo auxilio vel artis vel naturae facilitata sunt, verum quoque et haec facta quidem, sed non pro magnitudine morbi, tanquam scriptor exiguum factum sudorem dixerit, etsi absque nulla adjectione scripserit, sudore st solvuntur, subintelligendum autem modico, ajunt. Forsitan vero et alius quispiam audacius caeteris pronuncians, multo et immoderato subintelligendum volet, deinde pueris tum rudibus indoctisque tum disciplinae omnis inexercitatis, multa de symmetria nugatus, aliquis sapiens videbitur. Quod si prorsus his licet orationi, sudore si solvuntur, ejusmodi dictionem adjicere, multo melius erat adjecta syllaba, non scripta oratione, si non solvuntur, a negotiis nos extricare; nam hypochondriorum cum febre dolores, quos sudor non solvit, maligni existunt. Re ipsa igitur ostendi et nunc quomodo jam saepius in obscuris multis dictionibus nihil quidem eorum, quae non novimus, ab ipsis doceri, sed insumi tempus veluti in aenigmalis, si qua novimus, dictioni accommodavimus. Itaque et quod in fine dictionis recensetur, non parvam habuit quaestionem, quare, si venter καταῤῥαγῇ, quod est ἀθρόως ἐκκριθῇ πολλὰ, id est confertim multa excreverit, letalem morbum indicabit. Nam, ut inquit Hippocrates, defectiones multitudine aestimandae non sunt, sed st talia deficiantur, qualia conveniunt et aeger sucile ferat. Hic quidem sermo, quod et manifestus sit et universaliter quippiam doceat, contemnitur; quae vero aenigmatice dicuntur, sophistis quidem jure affectantur, ut discipulos mirum quippiam docere videantur; discipulis vero propter primarum disciplinarum, in quibus antiqui pueros alebant, ruditatem, inexercitata autem horum cogitatio neque quae dicuntur assequitur, neque veritatem in ipsis discernere potest. Nam quis fine distinctione de erumpente alvo pronunciationem aliquam audiens, non continuo sermonem incusat, tanquam nihil docentem? Nempe alvus in quovis morbo erumpens, sine quidem coctionis signis, quae saepius audivisti, nihil juvat; si vero implacidum operata fuerit, praeter id, quod nihil juvat, noxam etiam attulit; cum his vero juvat magisque, si contristans humor vacuetur; atque adhuc magis, si aeger post vacuationem placidior sit, certiusque quum in die judicatorio apparuerit quippiam, quod per indicem significatum fuerit. Qui ergo haec novit, dictam dictionem neglectui habet, atque alias omnes, quae particularium symptomatum vel morborum mentionem faciunt. Nempe in quibus alvus erumpit vel morbis vel symptomatis, si cum eis quas nuper dixi fiat limitationibus, securam efficit cognitionem, absque eis autem limitationibus nunquam verus erit sermo, qui erumpentem alvum vel juvare vel nocere asserit. In omnibus siquidem utrumque fit, at in desinitis distinctionibus nihil est dicere, in hepatis quidem inflammatione vitiosum esse symptoma erumpentem alvum, in alio vero quodam bonum, verum in omnibus, ut dictum est, et bonum et malum fit cum propriis distinctionibus.

XCIII. Quibus noces cum febre deficiunt post judicationem, hi trementes ac saporati pereunt.

Haec item dictio iis, quae obscuritatem de industria sectantur, similis existit. Quidam enim verbum deficiunt de solis vocibus intellexerunt, alii vero et febres vocibus adjecerunt, dictum esse asserentes, quod utraeque deficiant, et voces et febres, ut sermo talis sit : quibus apparente saluta febre vocis interceptio sit et post judicationem, hi trementes et comatost pereunt; febribus scilicet non sine signis, sed cum mala judicatione visis desiisse. Constat autem malas dici judicationes, quae cum naturalibus vacuationibus vel abscessibus factae, non solum aegros nihil iuverunt, verum quoque et deterius habere quam antea fecerunt. Alii autem non vocem cum febre, sed fusam vocem deficere existimantes totum sermonem ita efficiunt : quibus noces manente febre deficiunt, st id sit post sudicasionem, hi trementes simul et comatost moriuntur. Atqui rursus in praesentiarum discordia alia inter expositores orta est. Quidam enim ajunt, quando ex praedictis trementes fiunt, perire hos tum comatulos tum trementes; alii autem comatulos factos ita interire. Nemo autem inter eos ex natura rerum logicam scripsit demonstrationem, neque attestantem experientiam ostendere potest, neque enim ex praedictis et trementes et comatosi magna ex parte interire videntur. Quod si quidam raro tales fiant, ab artis parte tum prorrhetica desciverunt; non enim ad praedictiones talibus utimur, sed iis, quae vel assidue vel ut plurimum fiunt ; imo vero et iis, quae ambigue contingunt, non tamen raris; nullus enim vult saepius animi voto frustratus semel assequi quod petiit.

XCIV. Quibus deurentia, sutuitatem inferentia, inducentia catoeheu, variantia hypochondria, centro tumidi, cibis interelusts cum sudatiunculis, an his turbidus spiritus et geniturae quid simile superveniens, singultum indicet, ventrique spumosa tum biliosa prodeant? E m ictu m in his splendidum juvat et venter his perturbatur.

Acervavit iterum hoc in loco affectionum diversi generis symptomata, in quibus nullam artificiosam doctrinam esse supra demonstravimus. Omnia siquidem, quae in aegro sunt contemplari nihilque neque negligere neque ociose inspicere oportet; singulorum vero horum vires feorsum discere convenit. Ut verbi gratia, verbi καυστικὰ, id est deurentia, quod primum omnium dictum est, nempe intelligi possunt affectiones causticae, id est deurentes, quasi calidas et urentes dixerit; possuutque et ejusmodi intelligi excrementa, quorum facultas est, morbum et acutum et velocis indicationis reddere, praeterea et periculosum, si vehementer talia fuerint. .Ηέμωρωμένα autem, id est su- tustatem inducentia, vocat, quae μώρωσιν, id est sutuitatem, menti inducunt ; ea autem est symptoma citra delirium aegros naturalibus fatuis similes reddens, quales etiam ex iis, qui dicuntur consenescere, nonnullus fieri novimus. Cui pathemati simile quidem est, quamquam non idem, quod vocant ignorantiam, de qua et Thucydides scripsit in iis, qui ex peste servati sunt, hoc pacto: ignoraoeruntque tum su ipsos tum familiares. Quo autem modo differat ab oblivione non est ut in praesentia consideremus necesse. Quum autem κάτοχα, id est quae eotochen vocatam inferant, intelligamus, alii morbos stabiles firmosque et veluti κατεχομένοις, id est detinentes, appellata esse catocha dicunt. Variantia item, assiduas contraria in symptomata permutationes facientia quidam intellexerunt; separantesque a voce hac hypochondria, uno contextu legunt, ventre tumidi. Alii autem uno etiam contextu legentes, variantia hypochondria per se rursus legunt; ventre tumidi ajuntque variantia de hypochondriis dici; nam ut antea in his, quae in toto corpore ad contraria fiunt, transmutationibus dixerunt, sic in hypochondriis fecerunt. Qui vero totam hanc copulant dictionem, hypochondria ventre tumidi, significari ajunt eos, qui praeter naturam his partibus intumuerunt. Quomodo et per orationem σίτων ἀπολελαμμένων, id est cibis interelnsis, cujus deinceps meminit, nonnulli quidem ἀνορέκτοις, id est cibum aversantes, dictos esse ajunt, ac si dixisset, a ciborum exhibitione ἀποκεκλεισμένους, id est exclusos. Alii eos qui sunt ἐπεσχημένοι τὴν γαστέρα, id est ventrem habent retentum, nempe et in libro de victus ratione in morbis acutis vocem hanc de dejectionibus dictam esse ajunt. Praefatus igitur haec omnia qui librum hunc scripsit, adjectoque in fine sudatiunculam, quod et ipsum totius corporis sudorem exiguum veluti νοτίδα, id est hunuditatem significare notasse vel eum nui thoracem et caput solum occupat, his superintulit aenigmaticam adhuc magis quam ea ipsa dictionem, inquiens: an his turbidus spiritus et geniturae quippiam simile suverveniens singultum indicet? nempe et hic θολερὸν πνεῦμα, i. e. turbidum spiritum, veluti jam antea ambiguum habere sensum reperimus. At in ea quidem dictione turbidum spiritum ab eo de exspiratione dictum esse, ut enarratum est, verisimile videbatur, nunc autem et ipsum de ructibus dictum esse quidam nos existimare jubent, quomodo alii de flatibus. Diximusque antea verbum θολερὸν a quibusdam δυσῶδες, id est graveolens et ab aliis ἀτμῶδες, id est uaporosum intelligi, quomodo et θαλερόν quidam per α seribentes, id est veluti θάλλον, id est germinans et ἀκμάζον, id est floreas et μέγα, id est magnum, dictum esse ajunt. Praedixi quoque et Hippocratem saepius in libris, qui omnium doctorum consensu ipsius legitimi censentur, alias alibi difficultatis spirandi differentias quum enarrarit, in secundo et sexto epidemiorum omnes deinceps, nusquam tamen turbidum nominasse spiritum, sicuti neque turbidum singultum neque turbidum flatum neque aliud qusppiam tale. Magis etiam aenigmatice et hoc geniturae quippiam simile superveniens dictum est, sive urina fuerit sive dejectio. Post haec et quam ob causam adjecerit singultum significare et turbidum spiritum et geniturae quippiam simile superveniens, difficile est reperire, nempe in symptomatum causis singultum fieri demonstravimus, quum venter ad excernenda ea humida, quae tunicis ipsis pertinacius adhaerent, mordentesque habent vires, excitatur. Non contentus autem auctor symptomatum mintitudine deinceps adfecit: ventrique tum spumosa tum biliosa προσδιέρχεται, id est procurrant? Quod et ipsum rursus bisariam scribunt, alii quidem in prima syllaba σ adjicientes alii auferentes; quod si adjiciendum sit, tempus praedicto succedens significabit, si vero auferendum, quod praecedit. Non est tamen par neque simile alterum alteri succedere aut praecedere, nempe quod praecedit, signum erit futurae excretionis, quod vero excernitur, a praecurrente nunciabitur. Quum igitur tanta in his omnibus existat obscuritas, neque ex iis, quae post ipsa inferuntur, licet quippiam ad praesentium explanationem accipere, sicut neque ad illa. Inquit enim: amictum in his splendidum juvat. Duplex autem et in hoc sermone est obscuritas, una quidem est, quidnam λαμπῶδες, id est splendidum, significet, scriptum quidem ab aliquibus per duplex ππ, ab aliis vero per μ et π, altera vero in hac oratione in his nempe in quibus dicit? an praedictis omnibus accommodabit an ultimis? et quibusnam ultimis? possunt siquidem etiam ultima dici omnia, quaecunque post principium dixit, an his turbidus spiritus et geniturae quippiam simile procurrens, singultum significet? an sola haec ultima dixit, ventrique tum spumosa tum biliosa procurrant? Praeterea his omnibus in fine adjiciens, venter his perturbatur, atque hic sermonem absolvens, nullius gratia videtur eorum, quae in principio sunt, meminisse. Nempe fatuitatem inferentia et inducentia catochen, magnam partis principem animae facultatem habentis, noxam indicantia, frustra dici videntur et sine deurentibus quidem interficere valentia, cum illis vero magis. At certe nihil de morte dictum est, sicut in aliis antea non paucis; sed adjectis variante hypochondrio, ventre tumido et cibis interelusis, conjuncta insuper cum his sudatiuncula, an his, inquit, turbidus spiritus et geniturae quippiam simile superveniens singultum indicet? quibusnam his? quibus praedicta omnia symptomata insunt. Atqui cum his omnibus turbidus spiritus factus una cum excretionibus geniturae similibus singultum indicat? quodcunque ergo vel unum ex dictis deficit, singultus non erit? Et forsan quis semel in annis pluribus talem cernet aegrum. Quod autem dictorum omnium est absurdissimum, jam tibi reseram. Quum multos aegros sim contemplatus et mille futura praefatus, neque tamen experimento signis ex talibus singultum adfuturum novi, neque ex rerum natura indicative vel ipse inveni vel in sariptore aliquo legi. Sed praesens dictio ei, quod in ludo proverbialiter dicitur, similis est, parturiebat montem et murem edidit. Multa siquidem ubi recensuit pathemata, alia quidem summe perniciosa, alia his minus, alia vero mediocria, singultus praedictionem prius scripsit, deinceps splendidum, inquit, in his amictum juvat. Sed quibusnam his inquit? dementibus scilicet, fatuitatem inferentibus vel inducentibus catochen vel quibus variantia hypochondria et venter intumuit vel cibos aversantibus vel quibus alvus retenta est vel quibus sudatiuncula vel quibus turbidus spiritus vel quibus excretio genituram repraesentans vel singultientibus vel quibus venter spumosus et biliosus προδιῆλθεν, id est procurrit, quoniam et hoc ipsum bifariam scriptum est, cum σ et sine σ. Nam sive quibus unumquodque dictorum, sive quibus omnia dicta esse asseritur, admittere est consentaneum; nempe vox bis singulis apte cohaeret; quapropter omnino simul intelliguntur, etsi dictum non fuerit. Nempe et unumquodque horum juvat splendidum emictum, atque etiam si duo et tria et plura concurrerint, auxilium his praebet. Mirum autem fuerit tot pathemata diversas aliarum atque aliarum partium sequentia affectiones cum splendido juvari, prorsus quidem spumoso existente, si utique album, quod in urinis detinetur, splendere novimus. Omnes autem spumosum inquiunt appellari, facta utique spuma, cum flatuosa substantia vel crudis, pituitosisque humoribus vel pinguedinis liquationi remixta fuerit; ut et praeterea eandem haec enunciatio distinctionem requirat, quam et in ea, quae hanc praecedit, dictione in iis, quae critice excernuntur, dixi. Omnia siquidem tum bonarum tum malarum judicationum communia distinguuntur, praesertim quidem et primo coctionis signis, quae perpetuo bonum quippiam indicant, sed cum ipsis, ut dixi, facili scilicet tolerantia, contristantis humoris vacuatione et diei, quo haec stant, fiducia et securitate, praetermissa a nobis investigatione, si non λαππῶδες scriptum per duplex ππ significat λαμπῶδες, quod per μ et π quidam scribunt; ut enim per eos scriptum ἀπὸ τῆς λαμπῆς, ita λαππῶδες ἀπὸ τοῦ λάπτειν appelletur. Haec igitur omnia congesta sunt, veluti aenigmata, etiam si quis omnia percurrerit. Scriptae etiam in fine veluti insinuationis et venter his perturbatur, ratio afferenda non est, neque enim ratio neque experientia eorum, quae ut plurimum dicta consequuntur, ventrem perturbari ostendunt.

GALENI IN HIPPOCRATES PRAEDICTIONUM LIBRUM I. COMMENTARIUS III. XCV. Quibus coma spumosis prodeuntibus oritur, febris exacerbatur acuta.

Primam omnium praesentis libri dictionem dum exponerem, libellum, cui titulus est de comate secundum Hippocratem, scripsi ; in quo significatum vocis hujus, delationem in somnum, esse ostendi vigilare quidem apertis oculis nequeuntibus comatosis, at non prorsus dormientibus, ubi eos clauserint, imo interdum etiam vigilantibus. Docui autem id significari per ea, quae Hippocrates in confessis germanis libris tuip primo tum tertio legitimorum epidemiorum recensuit ex iis, quae simul cum comatis nomine explicantur vel apparent vel quovis modo quis nominare voluerit; solum enim hoc pacto significatum ab unaquaque voce reperitur. Nec tamen hoc in libro fieri potuit hucusque ut quod a comate significatur per coënunciantia invenirem, dictionibus nempe omnibus aenigmatice pronunciatis; imo neque in sequentibus fieri potest ut quod significatur per coordinata ipsi nomina inveniatur. Quo fit ut in obscuris dictionibus securius existimaverim vocem eam ita intelligendam ut usus est Hippocrates. Fieri autem cataphoram, ut in quibusdam docui commentariis, atque iis quos de affectu locis confeci, interdum quidem gravato ab utilis succi copia cerebro, ut in ebriosis; interdum vero et propter pituitosuin humorem; .vel et propter- aegre separabilem absque humore frigiditatem-. Quum autem vigiliae coma junctum fuerit, succi mordentis permixtione fieri affectio,nem hanc ostendi. In libris igitur epidemiorum siveax coordinatis sive ex iis quae simul enunciantur; quis nominare voluerit, demonstratae stant comatis differentiae, atque una demonstratum est Hippnciatem distincte interi. dum quidem profundum coma, interdum vero somniculo-. tum et interdum vigilans vel quippiam tale dixisse. In praesenti vero libro. neque ex hujusmodi distinctionibus neque ex. coenunciantibus differentiam comatis intelligere; neque ex his firtn iter - constituere praenotionem valemus. Ubi igitur .vel desipientiam vel phrenitin vel fatuitatem vel catochen in ea, quam scripsit, concursione praedicit, differentiam comatis scire commodum existrtyin praefecti vero concursione prorsus inutilis existit talis notitia. Ut enim libtja hujus auctor ini caeleris concursionibus non pauca symptomata ineam, quam pronunciat praedictionem nihil conserentis adjecit, pari modo et nunc inutilis est ad praesentem judicationem mentio .comatis. Nempe .se- brem ex spumosis deflectionibus proritari ego quidem continue vini, singuli vero alii eorum, quae ipsimet viderunt, reminiscantur, non tamen in comatibus febres omnino exacerbantur. Sed fortasse quendam vidit comatosum simul et spumosis dejicientem, deinde febrem exacerbatam atque ob id coma invadenti febris exacerbationi conducere putarit. Vocavi autem plane spumosam dejectionem, quomodo fecit Hippocrates in prognostico inquiens: defectio autem st valde aquosa suerit vel alba vel pallida vel admodum rubens vel spumosa, mala haec sunt omnia ; atque in epidemiis faepiuscule. Quidam interpres libri hujus dicebat Hippocratem vocare ἔτἀφρἀ quae spumam sursum vectam habent, tanquam flexibus quibusdam exiflentibus vel dejectionibus vel urinis vel succis; in quibus. spuma poni alio ordine apparet. Quare autem in folis febribus ad instar ignis urentibus spumosum deliciatur, dixi faepius; sicuti et quod usitata nomina permutare studiosie contendat, qui librum hunc scripsit, quamquam id facere nequiverit. Significata itaque permutando, simul et horum syntaxin, rid est constructionem, suo arbitrio statuendo figuras committit solecismos. Quod si non syntaxin appellare lubet, potes eam compositionem vocare.

XCVI. si ex capitis dolore vocis interceptiones stant atque. cum sudoribus sentientes laxentur in se ipsos et- mala repetant, diutius perdurant; et supemgere his malum non esa

Discordia quaedam non parva inter dictionis hujus expositores orta est, aliis aliter eam exponentibus. Ego vero quae ex dictis in ea veritati adaptare potero, facere id conabor. Quod autem reliquum est non mea, sed obscurisatis scriptoria culpa existit; nempe quod viri ejusmodi, qui adhibita multa diligentia quae- dicuntur et declarare et defendere volunt, omnes male creduli videantur, scripturis est culpa. Videntur autem mihi. ex. dolore capitis vocis interceptiones ob id dici, quod capitis dolorem velit signum esse affecti nervorum principii, non autem localem ipsius interceptionis vocis affectionem, quales fieri saepius. consueverunt vel propter tensionem vehementem vel propter exsolutionem et laxamentum vocem effor m antium tum musculorum tum nervorum. oratio autem haec cum sudoribus tenuis humiditatis copiam vel retentricis facultatis exsolutionem judicat. Haec anteur χαλῶνται ἐφ’ ἑαυτούς, id est laxentur in su ipsos, si quidem, ut quam plurimi expositorum intellexerunt, de iis scilicet, quae praeter voluntatem excernuntur, ita et nos intellexerimus, vel mentis ostendet laesionem vel claudentium felem tum musculorum tum nervorum. Si vero verbum χαλᾶν, ut nonnulli existimant; de affectione exponatur, quod est moderatiorem ipsam efficere, ob fusiores quidem, inquiunt illi, morbum diuturniorem fieri continget. ob eam causam praetermittunt hi verbi ἐπανιέντα, id est mala repetant, expositionem, quoniam idem dicere cogerentur, quod in verbo χαλᾶν antea dixerunt. ob id igitur permutantes ε literam, scribentesque ον in ea quae finem praecedit syllaba ἐπανιόντα dici ajunt, indicantes per id verbum recurrentes morbos; vocant autem ita morbos, qui paulum quidem moderatiores fiunt, sed rursus exacerbantur. Porro si oratio χαλῶνται ἐφ’ ἑαυτούς de involuntariis dejectionibus dicatur, totus tenuo talis erit ; si ex capitis dolore vocis interceptio stat, fabricate aegro cum sudore et absume arbitrio supersiua excernunt; et -su repetitio quaedam symptomatum parimodo fiat, in longius excidunt ejusmodi: morbi tempus. Quod autem in dictis gravibus symptomatis non dicendum erat sutum, quod morbi protraherentur, sed- ante hoc, an sperandum esset servandos, qui ita aegrotant, an morituros, constat omnibus; praetermittens autem haec scriptor de diuturnitate tantum explicavit. Sed ructus rei huic adversatur, quod in fine. dictionis narratur, tuperrigere his malum non est; in que quidam erratum esse dicunt; nam malum sine negatione, non cum ea, non malum, scribendum fuit. Concessa vero ea, quae in exemplaribus omnibus cum negatione reperiatur scriptura, jure inquiunt rigorem dici non malum esse propterea, quod exsolutam excitet naturam; quod autem exsoluta sit tum vocis interceptionem tum involuntariam superfluorum excretionem tum sudores id ostendere.

XCVII. Manus tremulae, caput dolentes, cervicem dolentes, surdastri, nigris densata mejentes, quibus haec sunt, his nigra ventum esse exspectare oportet, perniciosum.

Capitis dolor caput his affici, veluti et tensus .audi- .. torri laesio, cerebrum ipsum ostendit; quo fit ut et colli dolor et manus tremulae nervorum principium laetum esse portendant. Quod vero nigrae urinae principii alterius affectionem indicent, saepe est dictum, fitque hoc propter vehementissimam caliditatem. Urinae vero densatae ex eorum tuus numero, quae ad obscuritatem tendunt, veluti et alia libri hujus multa, adeo ut impraesentiarum quoque nugari possint quibus id placet. Nempe Hippocrates in prognostico differentias minarum omnes, quae in acutis morbis fiunt, enarrans, nullam de densis mentionem fecit, sicuti neque in epidemiis neque in aphorifmis. At qui talia quidem pronunciare audent, de quibus notitiam exquisitam habere non possumus, neque si habuerimus plus aliquid iis quae scimus habemus, vere autem commoda non agnoscunt, inaequalem habere tuperficiem ajunt urinas densas, eminentiis scilicet tum parvis tum albis veluti capillis exasperatas. Suntque inter hos nonnulli, qui spumosus tales urinas esse dicant, spumam scilicet tenuem in superficie inaequaliter dispersam habentes, alii vero crassas quidem eas, duritiem in superficie, sabuli instar, valde tenuem obtinentes. Sed rane percurrentibus omnia haec nobis nihil commodi accedit. Nempe auctor ipse ad dictionis finem ventura exspectare nigra scripsit et huic rursum ipsi adjecit perniciosum. Dixit vero antea nigra mejere aegrum; quare spes venturorum nigrorum de his relinquitur, quae vel dejiciuutur vel vouruntur, intelligenda-, superfluum autem existit illa exspectare in gratia praedictionis eum, qui perniciosiora vidit signa, urinas scilicet nigras. Adde quod neque perpetuo neque ut plurimum nigrarum urinarum excretionem consequuntur per ventrem .vel vomitum nigra. Eamque ob causam mihi ridetur Dioscorides subnigras tales scripsisse urinas, Iul, praepositionem adliciens, ut prorrheticum quippiam, tametsi exiguum sermo haberet. Supervacanea. autem prorsus erit caeterorum symptomatum adjectio. Nam subnigrae urinae, ut nigrae fiant inclinationem habentes, febris speciem expostulant, quae certiorem definiat praedictionem, aliud vero nihil. Si enim abunde tum acris tum ignea febris fuerit, subnigrae urinae in nigras prompte transibunt, si vero. non talis neque magnopere ignea suerit, huic tremulae manus erunt, yeluti et dolor capitis, subsurditas et cervinis dolor. Haec etenim omnia plirenitica sunt signa.

XCVIII. Quae cum exsolutione ei caroche sunt vocis interceptiones perniciosae. r

Rursus in hoc loco particularem scripsit sermonem, veluti et antea, quum dixit, desipientiae pessimae. Communiter autem talibus omnibus inest, quod et idiotis ipsis patet, ut magnae affectiones virtute praefatigatis perniciosae fiant ; sed quod ibi praedebilitatorum dixit, id impraesentiarum cum exsolutione dicit. Potest autem quispiam et cum exsolutione vel infirmitate vel imbecillitate inquiens, multitudini. indoctisque, quasi aliud quippiam dicat, praebere opinionem, potest quoque et de particularibus affectionibus ita agere ut interim alias alia . dicere videatur. Nam et peripneumoniae et pleuritides, quae cum facultatis fiunt imbecillitate, omnis item hujusmodrfortis affectio perniciosa est, si enim neque ex ipsis qui viribus valent omnes servantur, quod nemo ex iis, qui imbecillam habent facultatem, servat: possit, liquido constat omnibus. Hoc igitur .in loco duo symptomata, quae cerebri laesionem concomitantur, memoravit, quorum qui vel alterutrum. tantum dicit, vera loquitur, nam catochae cum exsolutione pravae tuus, vocis interceptiones item cum exsolutione similiter his habent.

XCIX. Lateris- dolor ex sputis biliosis, si abfaue ratione evanuerit, in furorem aguntur.

Sermonis quoque hujus universale saepius est dictum, quod omnia line ratione evanescentia malum quippiam portendant. In hoc loco autem adjectum etiam est. aliquod ex particularibus malum, quod ex biliosis sputis in pleuriticis affectionibus repente evanescentibus fit, neque tamen perpetuo, neque saepius,Aed quum biliosi humoris ad caput ipsum transitus fuerit, tunc susum aegri ἐξἰστανται, id est in furorem aguntur. Atqui consueta jamenunemtione usus, qui librum scripsit alienam fecit dictionem, quum non habeamus, cuinam orationem in furorem aguntur ordinemus componamusque. Nempe quantum quidem ex dictione .est, lateris dolori, ordinamus, dicente utique ipsi, lateris dolor absque ratione si evanuerit, in furorem aguntur, valde vero improprie dictum fuerit, lateris dolor absque ratione si. evanuerit, in furorem aguntur;nam etsi. pro ἐξίσταμαι, id est in furorem aguntur, scribamus ἐξίσταται, id est in furorem agitur, sine ν fyllaba quae finem praecedit per stola στ et a scriptas non. minus et sic absurda fuerit interpretatio atque priore deterior longe, nempe in illa ab affectionibus ad aegrum per soloecismum transitur. Hoc autem ἐξίσταται, tametsi absque ν enuncietur, ne sic tamen prorsus quid prius illud significet invenire queas, natu secundum naturam dixisse licebat, lateris dolore ex biliosis sputis absque ratione occultato aegri ἐξίστανται, verbo illo videlicet significante dementiam vehementem et maniae participem.

C. Ex cervicis dolore comatosu et sudante alvus instata, st ad necessitatem liquida demiserit infusu subluta, ex his bile carentia in ecsiasin aguntur. Talia autem si surventur; diutius aegrotat; an et his -non biliosus proluvies benigniores sint etstatuose tumori- profuerint?

Acervantur quoque in hac dictione dissimilis generis symptomata. Cervicis etenim dolor cum comate morbofiam in cerebro affectionem esse ostendit. Sudor verosanquam symptoma et non judicatorius aut redundantiam aut retentricis facultatis imbecillitatem indicat. Alvus autem inflata eam ipsam partem asseclam esse indicat, ventrem scilicet. Ad necessitatem autem liquida .demittere sublutumque id facere jecue ostendit affectum. Ἐξίστασθαι autem, quod est παρακόπτειν σφοδρῶς, id est valde -destpero, eos ait, etsinullum fortis desipientiae, quam ἔκστασιν vocant, signum effectum fuerit, dictum est enim cematrium tantum, quae est affectio cerebri; contraria ecstasi, nisi quis cervicis dolorem signum ecstasis esse dicat; quod. neque- simplicem desipientiam absque signorum aliorum conjunctione significare potest, ut sunt vigiliae, capitis dolores, ferox oculus; responsio audax, somni turbulenti aut aliqua in sensibus vel motionibus arbitrariis laesio, Jure igitur quidam pro ἐξίστανται legunt ἐφίστανται, id est cohibentur, de alvi excrementis dici affirmantes atque melius copulari - illis, -ut ita continuetur dictio r venter. instatus si ad necessitatem liquida demiserit sublutus, ex his bile carentia excrementa cohibentur. Post haec vero inquiens; talia autem si serventur, diutius aeger aegrotabit; tandem scripsit: an his bile carentes proluvies; mitiores meliorisque moris existunt et quod statuosum est tumoris adfecerint ; quasi ile dixerit : et statuosum tumorem adjuverint? Quod rursus idem .in significatu potest, quod et flatuosis tumoribus opem ferre. Quod si aliena tibi videatur constructio, ignoscendum est iis p qui ita enarrant; permulta siquidem talia libro in hoc videntur pronunciari nominibus inusitatis. Jure autem optimo investigare .videtur an hile carentes proluvies tales iuvent tumores ssetuofos, non a bile, sed a frigidis humoribus substantia aquosis et flatuofo spiritu fieri conjiciens. Secundum hanc igitur expositionem consentire hdec inter se videntur; et non perperam a quibusdam scriptum est συνίστανται vel ἐφίστανται, id est consistunt vel cohibentur, de dejectionibus et magis ipsum ἐφἰστανται, id est cohibentur; nam quia ἄχολα, id est bile carent, ob id colubentur atque ad necessitatem vix deponuntur, hoc est. cum medici auxilio. Superflue autem inter initis conjunctum esse trudetur:. ex cervicis dolore comatosu et.su; stante; nullo .pacto ventris symptomatis .cohaerens quadransque. Quo igitur..modo concursiones. alias multas in uno vel duobus contemplatus, ad eas scribendas .per ven,ille esu visus, ita et nunc fecisse est verisimile, non praescripto aegrotantis nomine,^ ut in aliis ferit. Et si res ita habet, fieri potest ut in principio quidem morbi neopia quaedam humorum .ut temperamento frigidorum et substantia tenuium, particulas circa caput cervicem que ri n;. sedaverit; defluensque in ventrem et flatuosam in eo. molem pepererit et dejectiones tum tenues tum aquosas fecerit, atque ob id manentes in ventre et non penetrantes, quo penetrant modo, quae tum biliosae tum mordetrtes existunt. Caeterum non parum interest, an auctore libri quae. cuipiam evenerunt narrante, causas nos red-. dete eorum probabiles tentemus, quemadmodum ini opere epidemiorum fecimus, an veluti universales sermones in-dagpre. A capite enim ad Ventrem defluere potest humori. veluti et in fauces gutturque et pulmonem et thoracem et septum transversum ^et lienem et Impar et quiduis aliud-; veluti et ex uno quoque horum rutilis ad. caput advehis sed vel perpetuo vel magna ex parte in unum dicturum permensio fiat, falsum existit; id quod plurimae. fibri En-jus dictiones ostendunt, in quibus simpliciter enunciatur abtque adjectione conjunctionis ^dubitativae vel nominis aegrotantis. Verum in hac dictione inquiens, an et his bile carentes proluvies εύηθὲστεραι, id est melioris moris, exissent? sese haud quaquam sermoni universali confidere declaravit. Γύηθέστεραι autem significat quidem et κακοηθέστεραι, id est maligniores et saepius in hoc significato plerique veterum usi videntur; verum et εύτροποι signifieat, id est- mitiores, et ut vertantur promptiores; usu siquidem sunt et hoc significato quidam ex antiquis, juxta quod et nunc dictum esse videtur, nempe id commonstrat, quod in fine sententiae dictum est, adjuverint.

CI. Alvi circumtentio ad necessitatem liquida demittens, cito intumescens, .convulsorum quiddam habet ; ut et Aspasti solio. Ruperrigere his perniciosum; ex his convulsus et instatus quis quum .diutius aegrotaverit, in ore putredo viridis oboritur.

Dictum a me etiam superius est quod medicae Ppeculationis doctrina ab Hippocrate in legitimis omnibus libris per universalia facta sit, expromente etiam aliquando particularia quaedam gratia exempli ad eorum qui discunt perspicuitatem. Sed quoniam non satis est praecepta universalia condiscere, ut ea prompte in operibus dignoscantur absque exercitatione, ob id gratia exeretsationis aegros in epidemiis scripsit, in quibus nihil ecrum, quae. his contigerunt, est .omissum. Quod vero quae a prorrbetici auctore emanavit. doctrina, nonihabeat universale, nisi utique— raro, jam saepius est ostensum. Deficit quoque et ea ab exquisita illa particulari enarratione, quae in epidemiorum aegris descripta est; ubi primum quidem, si insignis aliqua fit ex causis procatarctieis. indicat, recensens, si quis verbi gratia vel ex laboribus vel exercitationibus intempestivis vel ebrietate aegrotere coeperit; deinde quod primo quidem die haec circa aegrum contigerunt et secundo alio et ita tertio et quarto .et aliis deinceps diebus, omnia quae fuerunt explicat, iis qui ab. ipso didicerint, praeceptionem universalem censeo lan canitiis esse; quae in aegris apparuerunt, ostendens; ducitque simul interdum is ad exercitationem, ut in horum explicationibus ostendimus. Qui vero aegros in hoc scribit libro, ab hujusmodi enarratione ex quibusdam semel visis jam universalia praecepta constituere intendit, non parum in multis errans, ut in hoc, quod alteri faerum sit, alteri attribuere, quomodo et nunc. Nempe ubi Aspasii filii ventris symptomata solum scripsit, ea convulsivum quippiam. habere ait. Tria autem sunt ab eo scripta symptomata, unum quidem est ventris distentio; alterum ad necessitatem liquida demittere, quod pro διαχωρεῖν, id est dejicere, dicere consuevit; tertium ab ipsis est, cito intumescere. Significat autem cum hoc et. quod . venter minuatur forsan. ex liquidis dejectionibus ; nempe mox post ipsas dictum est, cito intumescens. stolis autem his symptomatis junctum, convulsivum quiddam, siquis in ita aegrotante homine praedixerit, falletur saepissime; verum aliquando vel etiam in paucis .semel voti fiet compos. Is quoque qui haec scripsit, ubi dictis nunc ventris symptomatis similia, in antecedente dictione commemotavit, de convulsione nullum fecit sermonem, etsi cervicis dolorem factum cum comate dixerit. Ita autem habet oratio; ex cervicis dolore comatose et sudante venter instatus, st ad necessitatem humida demiserit, subrutus. Quod igitur symptomata ventris haec similia iis sint, quae nunc si1nt dicta, liquido constat omnibus; sed praeter haec cervicis adjectus est dolor, nervosae partis et prope cerebrum sitae et dorialem medullam continentis, cum hoc quod cerebrum jam erat affectum; nempe comatosum cerebri est symptoma; verisimilius autem erat in ita laborante scriptum fuisse, habere aliquid convnlsivum, non autem in praesenti ; in quo fieri potest ut symptoma aliquod aliud convulsionis indicatorium factum sit, quod in enarratione omisit; nisi aptum superrigere in ea dictum quis convulsionis signum esse existimaverit ; quod sane et ipsum a quibusdam expositoribus est dictum, qur quotidie tertianos quartanosque circuitus quibusdam cum vehementissimo rigore fieri, nihil convulsivum habentes, non videnti Verum qui talia scribunt, adeo in re medica sapientissimi sunt, ut rigorem nervorum affectionem esse, ut convulsionem tremorernque existiment. Neque sane cur Aspasii filius convulsivus factus sit poterit quis dicere, non scriptis omnibus, quae ipsi contigerunt; neque cur viridis putredo in oris locis facta sit; succi etenim vitiosi soboles sunt ejusmodi pathemata, quam unde aliquando acervaverit est incertum, quum quanam victus ratione sit usus ignoremus; neque vero quae in ipsius ventre facta sunt, putridae cacochymiae signum praeferunt ; adde quod neque quamnam dicat putredinem viris. dem, manifeste cognoscitur, quoniam χλωρὰ et quae aerugineum et quae pallidum habent colorem vocitant.

CII. Lumborum tenues et diuturni dolores qui ad hypochoudrium irretientes ciborum fastidium invehunt una cum febre, his ad caput dolor oehemens appulsus, acute con.vulstoo modo perimit.

Sive ὑπὸ λεπτὸν sive κατὰ λεπτὸν, id est tenues, feribatur, utroque enim modo scribunt, multam habet obscuritatem. Eam ob causam quidam ὑπὸ πλευρὸν, id est fusi costam, scripserunt. Q ur ergo vel ύπὸ λεπτὸν vel κατὰ Σεπτὸν scripserunt, sententiis sunt divisi; nempe alii. tenue intestinum dici asserunt, alii latum os et sacrum appellatum. Sunt qui horum tertium quippiam fecerunt, ita ut simul utrumque dicant rationemque simul iis, quae inferuntur, adjungant; nempe a vena, quae ad portas jecnris est, propagines, scissurasque plurimas in mefaraeo fieri ajunt Atque illis affectis lumborum dolores non continuos, sed tenuibus quibusdam intervallis infestantes succedere ; quas ad dextrum hypochondrium in jecoris portas tum reduci tum contrahi et veluti convelli ajunt ; ubi velut radicem esse affectionis supponunt, quum haec vena una cum propaginibus phlegmone laboret. Quare autem ita intelligendumsit verbum γῥιφόμενα, id .est griphorum modo euntes, praetermittunt quidem hi, sed quidam alii παρὰ τὸν γρῖφον. momen accepisse- ajunt; vocatur autem ita rete quoddam piscatorium, non; ut hi existimant, per φ scriptum, nempe aliud vocis hujus significatum existit, sed per π. Quare quidam in praetenti sententia scribunt. γριπόμενα; alii involutas membranas γριφομένους dici. ex consuetudine inquiunt, quum quis digito descripserit, disicreveritque; atque ob id. per metaphoram dolores, qui. morsis descriptisque fiunt, γριφομένους vocatos; alii .et a princspio dictionis dictum esse ajunt, lumborum tenues^ diutumcsque dolores, quasi hoc pactu dixisset, dolores, exigui min utique, quod est imbecilli: Condonantes igitur tum iis qui itu exponunt tum iis qui portas decoris. pati, asserunt, recte dicta esse omnia ; nam ciborum aversionemargtimentum quoddam affecti jecoris esse inquiunt, ab eo, quodnam ex sic dictis futurum sit nobis emolumentum, audiamus. Inquit .enim orationis scriptor, dolor his valens contentusque ad caput - perveniens acule convulsivo modo perimit. Numquid igitur. consulent nobis, ut praedicamus omnino haec sequi? Nempe quod infestantium commutatio non solumtn caput, verum quoque et in quamlibet aliam partem, sive mesienterium, sive et hepar pati vestnt, fieri queat; condonet quis; at certe- quonam pacto commutatio fiet praeunire possibile non est, priusquam peculiaria parti symptomata adsint, quamquam facta. cognosci queat; et praesertim quum, quae prius infesta-, bant, sudata fuerint. Quin etiam commutationes ejusmodi: in aegrotis, in epidemlorum libris scriptae sunt. Et sane,sinone quoque ita.- scriptum fuisset, ejuscemodi quibusdam. symptomatis in ventriculo obortis, ac postea repente occollatis, doluit vehementer in capite aeger, diceremus in ipsum transmutationem factam fuisse; neque tamen quid faceret certo licebat dicere, priusquam aliquod aliud signum compareret ver cataphorae ver delirii vel. convulsion is, nempe et id fieri potest; potest quoque et natura morbo robustior proritat a, sanguinis .per nares eruptionem moliri vel parotidas suscitare. Didicisti .siquidem horum omnium incipientium esse signum ; sed priusquam incipiant,, capitis dolorem solum existentem suspicionem quidem omnium praebere, certam vero nullius. ex ipsis praenotionem.

CIII. supervenientes rigores et nocte magis quodammodo exacerbantes cum vigiliis et venarum^ agitationibus asin somnis atque urinas in su ipsos laxantes, in comato/as aliquando siniuntur convulsiones.

Libri hujus auctor ut in singulis dictionibus vel nomen aliquod inusitatum vel compositionem inveniret magnopere laboravit; quomodo et nunc utrumque fecit. At quae in singulis dictionibus inusitata fit compositio, transeunte eo vel ab affectionibus ad affectos vel ab affectis ad affectiones, praetereunda nobis est, propterea quod quantum in ipsis est nullam formo fit habiturus obscuritalem. In praetenti vero dictione φλεβοδονώδεαι novum peregrinumque nomen fecit, venas agitari; quantum ex voce est si ostendens ; vel etiam, ut quidam nomen foripserunt, per φλεβοτονώδεα, venas extendi. Sive igitur proprie appellatas venas sive arterias ipsius, quod has interdum venas antiqui. appellent, -agitari^ .vel extendi audire oporteat, mirari licet : quomodo. nunc primum eas memoraverit. Nam si arterias indicare voluerit vel tendi vel agitari, quod de vibratitla motione est intelligendum, de ipsis aliquid in multis aegrotantibus dixisse oportebat. Nam si auctor circa arteriarum motiones usque adeo diligens erat, ut et vibrari eas et tendi observaret, nequaquam alias pulsuum differentias ignoravit. Quomodo igiduride ipsis nihil. scripsit? si vero proprie appellatas venas. tendi memoravit, quomodo et non hujus symptomatis jam antea mentionem fecit, quod scilicet in vehementibus capitis doloribus fieri confuerit? Videntur siquidem in his. et praesertim ubi cum multa caliditate fiunt, pulsam tes et quasi vibrari temporum venae. Saepius autem et colli jugularias, quae videlicet in superficie collocantur, motione pulsui cuidam non dissimili agitari vidimus. Videtur quoque et in temporibus ex subjacentibus arteriis motio accidere quo tempore illae maxime pulsant. Ambiguitates ergo hujusmodi quidam effugere volentes pro φλεβοδονώδεα φλεδονώδεα inquiunt, nomen ἀπὸ τῶν φλεδόνων facientes ; quod autem φλεδόνας et φλυαρὶας et λὴρους, id est nugas et deliramenta, quidam veteres nominaverint non te praeterit. affectiones igitur, inquit, cum vigiliis existentes et in somnis delirantes, urmam inconsu Ito laxantes, quod est ἀποκρὶνοντες, id est excernentes. Nempe ab affectionibus ad aegrotantes transiit ; et rursum ad affectionem revertens inquit, in comatulos aliquando finiuntur convulsiones. Inquiens autem aliquando nos a molestiis liberavit; principio siquidem nervorum affecto, ut vigiliae, nugae et urinarum involuntaria excretio ostendunt, nil mirum inde phrenitin fieri et coma et convulsionem et vocis privationem et quodvis aliud tale pathema. Superfluum itaque fuerit, ad hanc praedictionem tum superrigere tum nocte magis exacerbari ; sed quod jam saepius est demonstratum, scribit etiam quae praedictionibus ab ipso dictis minime conveniunt, communia a propriis separare nescius.

CIV. A principio leviter exsudantes .urinis concoctis, aestuantes, qui cura crisin perfrigescunt et celeriter peruruntur, torpidi, saporati, conoulst, perniciosa

Rursus hac in loco qui principio leviter sudant utinis coctis supervacaneum est. Nempe et deuri et absque judicatione refrigerari, perimere hominem sufficiunt; deinde et celeriter peruri; veluti et quae sunt alterius principii, nimirum cerebri, per se ipsa aegrum corrumpere queunt; de quibus ita scripsit, torpidi item comatosique et convulsivi perniciose habent. Ab his ergo utrisque principio leviter sudantes cum urinis coctis scripsit, quod perinde est atque quispiam dicat in periculo mortis videri hominem, quoniam et cerebri membrana perforata sit et tborax con solius atque in coxa ulcusculum aeger habuerit; aut si quis periclitari hominem dicat propter hydropem et unguium abscessum. Quidnam proinde adhuc desideremus, quasnam dicat urinas coctas? de quibus antea dixi a Rufo Ephesio ^euxidem empiricum increpatum fuisse ; nempe falsum esse id, neque malum esse aliquod, ubi tales urinae factae fuerint; verum autem esse quod laboriosae urinae malum aliquod significent; nempe eas indicari, quae cum labore excernuntur. Secundo vero loco foriptum hoc de urinis coctis in utraque sententia aeque sermonem vitiasse non amplius credibile est, ut Rufus censuit ^euxin redarguens. Sed forsan auctor coctas urinas crassas et albas vocavit, quoniam sedi mentum hujusmodi et in vere coctis urinis vidit; quae vero returbatae iumentorum modo, non coctas.

CV. Uterum gerentibus capitis dolores cum supore et gravisate oborientes mali sunt; fert asus autem et his convulstuum quid pati contingit.

Quidam rursus praesentem nominum constructionem soloecismum habere videntes verbum his permutaverat, talem efficientes dictionem : forsitan vero et haec convulsionum aliquid pati juvat; verum ut antea retuli, dum intelligentia ipsa maneat, scribere unicuique suo arbitratu concedentes, de eorum quae restruatur veritate disseramus. At de ea certe jam disserere non sinit dictioni adjacens nomen ἐπιφόροισι, id est uterum gerentibus, quod explicatione eget. Non solum etenim nominum inusitatam compositionem dictionibus in singulis excogitare contendit auctor, verum quoque et ex nominibus ipsis unum duntaxat atque interdum et duo et tria inserit vel plane peregrina vel non in eo significatu, qui apud Graecos usui fuit; quidam igitur ἐπιφόρους, gravidas eas, quae non longe a conceptione abfunt intellexerunt; alii prompte concipientes atque assidue uterum gerentes. Inquit igitur: st capitis dolores suporesuue cum gravitate stant, usa tiost exstant. Sed commune omnium ita habentium nomen ἐπιφόρους adjecit; quomodo et orationem, cum gravitate, ut pervestigemus, utrumne praeter id, quod laboranti totum corpus grave videatur, id adfecerit vel capitis dolores cum capitis gravitate vel soporem cum gravitate. Sed ubi quis universa haec transcurrere, ad praedictionem nihilo plus assequetur, neque secundum hunc scriptorem, inquit ergo : forsitan vero et his conoulstnum quid pati contingit. Quum autem virum audieris dicentem, forsitan atque ex particularibus tanquam universalem inconsulto fecisse orationem, raro rem usu evenire liquido cognoscas; quae vero raro contingunt, a prorrhetica speculatione descivisse saepius tibi diximus. Nam si tanquam contingentia fieri quis dixerit, saepius jam audivisit affectum cerebrum posse quodvis symptoma vel in sensibus vel voluntariis motionibus comitari; si vero tanquam saepius fieri, non solum non fit saepius, sed neque ambigue, quod nunc dixit.

CVI. Dolores in feracibus gracilibus sufocantes convulstvum quid habent, tum alias tum a capite oborti; ut et Thrasunontle consobrinae obtigit.

Ex hac quoque dictione librum hunc non esse legitimum Hippocrate quis dixerit, ubi inquit φάρυγγι ἰσχνῷ id est faucibus gracilibus. Nempe scripturam hanc habent tum antiqua exemplaria omnia tum interpretum commensarii ; nisi scribentis vitio id vertatur, quomodo et alia multa in exemplaribus multis vitiata reperiuntur. Artemidorus tamen et Dioscorides manifeste φάρυγγι ἰσχνῇ scripserunt, nempe quod φάρυγξ semineo scribatur genere, superioribus omnibus est consessum. Reperitur quoque et in hac dictione φάρυγξ ἐπώδυνος ἰσχὴ, μετὰ δυσφορίης πνιγώδης, id est fauces graciles dolentes cum jactatione, strangulantes. Quod autem aegros cernens, concursiones horum scripserit, neque ex iis quae viderit se ipsum instruxerit, neque ad universale particularia reduxerit vel ex hoc palem fecit. Fauces enim non semel memoravit, veluti in prag Hostico Hippocrates fecit, omnia quae de eis sunt, continuata serie et non saepius peroneireus, alias in alia libri parte. Quod ergo in praesenti dictione ait auctor, si saepius seorsum dictorum memor fueris, etiam in hac cognosces, quonam pacto ex invento particulari in enuncialionem ire universalem ausus sit, nominatim Thrasynontis fratris siliam perstringens, in qua scriptam concursionem conspexit.

CVII. Tremores convulsuri contingentes in: sudoribus reverti su- lent, his judicatio evenit, abisuperriguerint;superrigent hi ardore circa ventrem provocati.

Dictionem hanc quidam in duas dispertiunt orationes, unam quidem, quae .ita habeat:.. τὰ τρομώδεα σπασμώδεα γενόμενα, id est. tremula convulsariafacta; fatentur vero .hi orationem hanc. mancam esse, subaudiendumque alis quid, de quo paulo. post dicam, volunt Alteram orationem principio altera efficiunt, τὰ ἐφιδρῶσι, id est cum sudoribus, redire con fu eta judicatio his evenit, si superriguerint. Qui vero orationem utramque connectunt, sine articulo τὰ .scribunt, tremula convulsoria facta, cum fufloribus redire consueverunt ; id quod quia falsum sit, ab expositoribus est damnatum; alterum vero quod mancum. At quod dictioni deest, scribentis delicto id accidisse pot-. est ; falsitas autem ipsa nullam admittit excusationem. Nempe quod tremula convulsoria facta cum sudoribus redire consueverint, falsum est, quum redire non consueverius, sed letalia existant, sive eum sudore fiant sive non. Considerabimus igitur ea quae hi dicunt, tremula convul-. foria facta .mortem inferunt, aut tremula vel convulsoria. per se legi praecipientes. Nempe et hoc intelligi pacto posse- inquiunt, tremula convulsoria sueta mortem inserunt; posse autem et in hunc modum; tremula vel convulsoria, si fuerint, prava existunt.; .ut prius quidem plane perfectam absolutamque ex tremulis in convulsoria degenerationem doceat; posterius vero, tremulis pathematibus ubi supervenerit convulsuri um, sequi mortem. Utrumque siquidem est letale ; sed prius quidem tanquam tremulis ad convnlforia ante hominis mortem transmigrantibus; postea rina vero tanquam plane cum hoc factis, .atque ubi firma fuerint, mortem inferentibus. Cui vero haec placent, ipsis licet uti. Ego autem ad eos pergam, qui principio allero sententiam cum articulo τὰ legunt:τὰ ἐφ ἱδρῶσι φιλυπόστροφα, id est cum sudoribus redire consueta ; deinde subticentibus nobis et postea legentibus judicatio his eve- . nixi si superriguerint, ut temno hujusmodi sit; cum fiudore quiescere vita pathemata, rursumque .revertentia et ructum ignescentia, ac iterum sudoribus solvi visis, veram certamque habent solutionem judiciumque, ubi superviguerint. Quod autem dejecte dicitur, tuperrigent hi praecluso in ventre ardore, ejusmodi habebit sententiam; ventris aestus antecedit, si praememoratis superventurus sit rigor.

CVIII. Lumborum dolor. et capitis dolor et cordis dolor, cum excreatu violento, convulstvum quiddam habet ; submutumque cum judicatione rigorem.

Quidam sententiam conjunctione et semel.scripta ex.ponunt, convulsivum quippiam habere non ex praedictis quatuor fieri, sed ad veritatem de .omnibus praedici voo lentes ; quatuor dico, lumborum dolorem, cephalalgiam et cardialgiam et violentum excreatum, ita fit ut hoc. scri-t hant modo: lumborum dolor, capite- et stomacho dolenti. Alii conjunctionem echis scribunt; quo ego modo protinus ab initioscripsi, propterea quod exemplaria complura ita habeant. Descriptio autem tale quippiam indicabit: lumborum dolori, si et capite doluerit :quiiijet stomacho vel .cum screatu violento, convulsivum quippiam habet; quamquam .et sententia ita scripta utrumque simul aegrotanti factum. .significare possit et lumborum dolorem, et cephalalgiam. Ego autem neque experientia neque rei natura convulsionem. praedictis consequentem esse pronunciare possum. Quin etiam auctor adjecit, convulsivum quippiam. habet, quod non idem est ac sist. dicas tymptcmata hujusmodi oonvulsiva esse. Docui porro antea quod non similiter audire ..conveniat cautum hominem^ tales. expromentem voces et eum, qui facile de particularibus tanquam universalibus pronunciat. Nam quum.temerarius ille haesitans dicat, convulsivum quippiam habet; -vel exiguum esse vel raro; contingere quod dicitur ostendit. De singulorum autem, quaefn omnibus -tertii hujus comm.entarii dictionibus referuntur, symptomatum virtute paucis quidem docui in horum .commentariorum primo et secundo, longe autem lateque in. prognostici commentariis; uberius item ac. fusius. in libris de crisibus et symptomatum causis; non pauca quoque de .his in -libris epidemiorum sunt enarrata. Satis ergo hoc loco fuerit solam sententiam explicare atque. insuper verum ne an falsum sic quod enunclatur.iaun frequens aut ambiguum. aut rarum sententiam adjungere- .. Post orationem, convulsivumquippiam habet-, scriptum est ύπάφωνον nomen, id est submutum, quod quidam cum praedictis connectunt, ita ut fiat talis dictio, convulsi.vum quippiam: habet. submutum. Alli principium sententiae quae infertur esse -existimant, commutantque, iterum hi ipsi sententiam; nempe aliilsine articulo scribunt, alii.neutrum articulum adjungunt, talem fabricantes dictionem, τὸ ὑπάφωνον, id est siubmutus cum judicatione rigor,: ventris dejectiones sublividae, turbationis plenae et. .urinae tenues. Quidam .legunt per su,. cum judicatione. rigor, neque cum praedictis neque. cum sequentibus ordinantes. Alii totam scntentiam commutant, atque ita scribunt: ὑπόφοβον ἅμα κρίσει ῥῖγος, id est subterresuciens cum judicatione rigor. Consequenter autem tibi rutrorumque expositionem per se exacte scribam. Quidam igitur ἅμα κρίσει ῥῖγος, id est cum judicatione. rigor, per te scriptam esse volunt, multasque fieri cum rigore judicationes significare. orationem vero ὑπόφοβον ἅμα κρίσει ρῖγος, diri jam antea quosdam permutare et pro ὑπάφωνον ὑπόφοβον scribere ; geminamque faciunt expo- . titionem, alii quidem pro φοβερὸν ἅμα κρίσει ῥῖγος dici putantes, alii pro μετρίως φοβερὸν, quasi mediocriter terristcum dixeris, ut τὸ ὑπάφωνον simile sit τῷ ὑπόφοβον Fuerit autem et- tertia quaedam scripturae hujus expositio talis. Componerequovis .modo rigorem bonum non esu; veluti ;si dum vel per sanguinis eruptionem quis vel voinitum vel ventris-vacuationem vel- sudores vel haemor-. rhoidem .judicatur veli mulier per- menstruam purgationem rigeat. Saepius certe fieri ridetur. ut bonam aliquam vacuationem antecedat rigor, quum vero jam excernunt; rigorem incipere. malum. Quod autem id verum sit, qui multus aegros diligenter contemplati tunsi norunt; si vero prorrhetici auctor ita censuerit est divinandum; .principio siquidem neque an ab illo scriptum τὸ ὑπόφοβον sit noalimus, in antiquis enim exemplaribus plurimis non- ita scriptum est.

CIX. A ventre sublivida, turbulenta ; et lotia. tenuia aquosuqua suspecta.

De his utrisque scortum in prognostico disseruit Hippocrates tum liventes ventris dejectiones pravas esse. inquiens tum urinas tenues aquosasque; nunc tuo more diversi generis notas complectens nihilo plus docet. Potuit tane et his auctor prava sputa- conjungere vel spirandi difficultatem vel aliud quodvis malum signum. Quidam vero expositores dictionem hanc, huic submotus cum judicatione rigor, conjungunt, utramque totam efficientes, tuper dictis omnibus illatum esse ab - auctore . .dicunt ; id quod in calce dicitur, ὕποπτα, id est suspicionem habent; nempe et his tubliventibus scilicet ventris dejectionibus, urinisque tenuibus et aquosis, non absque ratione infertur, suspicionem habent. Si vero quispiam his addi derit et τὸ ὑπάφωνον, id est submotum, non suspectam solum aic esse conourfionem, verum quoque et evidenter malam.

CX. Educes .leviter exasperatae et alvus inanibus surrectionibus obmurmurans et suontisdolores; palpantes, sutigati, in stragulis ac vestimentis dolentes, quae ex his augentur; molesta sunt, summis multus in his convulstvus et dolores in pontem graves et mictio disponis.

Ventrem murmurantem cum inanibus surrectionibus quidam phreniticum esse symptoma contendunt, nempe duobus modis errare eos, ver quod quae fusi tensum cadunt non sentiant, quamquam cum dolore persaepe fiant; vel quod quae sub scutum .non cadunt, sentire videntur; assero. autem modo .restrrgere quidem eos tanquam morsos ajunt, test nihil operari, quoniam neque quod morderet erat; morderi siquidem sese putant, sed non mordentur. Oratio autem, in stragulis vestimentisque dolentes; uem assueto sibi enunciandi modo absurde dieta .est, quae talem habet sensum; tactum cotum quae ipsis substernuutur, non ferentes, sed dolentes. An ne quidem et ob id. quod ab incumbentibus graventur, dura siquidem essentbitrantur vel mordentia, quae substrata sunt atque iuvifam habent, quae circumfunditur, vestem stragulam, anesi ob aliud quippiam ipsis contingit; prorsus est incertum. Deinde et alia deinceps recensens, quum inquit, somnus multus in his eonvulsivus sophistis praebet pervestigandi occasionem, an possit aliquando somnus laedere ; nam aut; juvare ipsum inquiunt, aut si non juvet, nequaquam ta-^ men unquam laedere. De ea re autem in aphorismorum commentariis antea disserui. Neque vero si somnus multus laedit, convulsionem efficere .videtur; at solum .peri-. eulosum esse morbum .ostendit. Mictio autem δυσκολαίνουσα, id est dispicitis, miro modo ab auctore in obscuri., tatem est excogitata; ita ut inter expositores alius dicat δυσκολαίνουσαν, eam quae fit cum dolore. esse dictam, alius eam quae retinetur, alius eam quae aegre fit et eam quae continue et eam quae in stranguria fieri solet; eam vero quae praepotenter mordet, alius. ; Ubi vero omnia percurrerimus, nihil quod effatu dignum sit, ad praediorionem consequemur propter eam, quam saepe retuli causam, quod scilicet permulta diversi generis permiscet symptomata. Argumentum rei hujus maximum est vel hoc, quod interpretum; nonnulli eo quidem ierint, ut dictionem pertingeread hanc usque orationem, somnus multus in hisconvulsivus, existimarent, principio alio quae consequuntur, legi praecipientes; alii vero conjungant; atque ex conjungentibus alli alsa in parte consequenter dictorum circumscribi dictionem velint. Si igitur omnia ad finem usque quis persequatur, quae in singulis suspicionibus teparatim expositores dixerunt, longum sime. efficiet sermonem, nihilque eos, qui in hunc incident librum, juvabit.

C1I. urinae suppre/sto quibus rigores et in his convulsurus afa sectionibus, ut et ipsu ubi inhorruit, leviter sudavit. .

Si conjunctionem et permutaverimus, ferme erit.dilucidior ,. talis redditus:. .urinae retentio, quibus rigores. et ex his convulsiones. Haec particula quibus rigores dicta est et in libris epidemiorum in. hac .dictione t ante rigorem urinarum retentiones. Quod autem .et ex. convulsivis affectionibus urinae- retineantur^ praeposuit auctor in praelenti dictione.,. Quae autem temere a quibusdam sententiae hujus explanaloribus dictu sunt subticere .est melius. Ego autem explanationem ad eam, quae idonea sic, ..praenotionem, dico. Sequitur et ita ubi inhorruit, sudavit. Quintus quidem, solam hanc quum terret -scriptionem, quam in antiquis, ut ait, exemplaribus repetit, fatetur se non intelligere. Verum in compluribus exemplaribus scriptum est et ipsa, ubi inhorruit, sudavit, ut mulieris, nomen ea voce intelligamus, quam, ubi inhorruit, parum sudasse contigit.

C1II. sincerae desinentes purgationes, alibi quidem in omnibus exacerbant; his vero etiam valde r. .exi .talibus quoque^ circa aurem abscessit exsurgunt.

Ut pro purgationibus vacuationes diceretur praestabat. Nempe quum excerni contigerit. quae corrupta sirnt,. purgatio est corporis; quum vero excernuntur quae vi morbi fiunt, evacuatio. Cuivis autem,quod de his dicatur, patet ex verbo- desinentes, quod expurgantes corpus. vacuationes principium quidem a sinceris. interdum habent, sed desinunt in benignas mitesque dejectiones. His vero et valde tales exacerbantes esse vacuationes, ad ea, quae prius dicta sunt relationem habet. Antea autem dictum est: urinae retentio, quibus rigores et. convulsiones, Praenotio autem in ea re.est, quod paretis suscitari possit; atque ob id scribitur, quod aegro cuidam ex iis, quae in dicta syndrome relata sunt, parotide habere - contigerit ; non tamen perpetuo, sed. magna ex parte parotidas praedietam sequi tyndromen est -rationi. consentaneum; didicimus siquidem talium abscessuum notas.

C1III. Turbulentae, suroci/stmae e samno excitationes, convulsi. vae .tum alias tum eum sudore.

.Jam antea concursiones hujusmodi explanavimus, nibit sane neque quod necesse sit neque magna ex parte habentes; atque ob id praesentem sententiam quidam iis, quae inferuntur, nectunt, caeteri autem distrahunt.

C1IV. Tum cervinis tum .dorsi persuietiones- apparentes; sed. et per. totum .corpus r ut his et. spumosae. mictiones reum animae..deliquio atque. oculorum ^hebetudo- convulsio.nem prope esse indicant.

In multis quidem exemplaribus dictio ita scripta est, persuictiones apparentes, in aliis vero melius hoc pacto: apparentes per totum carptis, tanquam fieri non possit ut totum simul .refrigeratum sit corpus atque ob. id bene adjectum sit, apparentes. Quod deinceps dicitur; non parvam habet in scriptura controversiam ; quidam enim scribunt ἀφρώδεες, id. est spumosae inlationes, alii autem πυώδεες,. id est .purulentae. Sed ad totum rei tentum verbum spumnsae est .magjs rationi consonum Luam purulentae mictiones, suproprie utique intellexerimus et non ut libri hujus auctor impropriis nominum metaphoris uti consuevit, pus urinis permixtum esse indicunt ; puris autem generatio tantum abest ut convulsionem significare possit, ut etiam in aliquo, qui .convulsionis incurrit suspicionem, signum bonum sic, morbum concoqui ostendens:; Spumosae vero estve.ob colliquationem- sive ob perturbationem quandam flatuosumque spiritum exoriantur; suspectae utroque modmad convulsionem existunt; non tamen purulentae his similiter. Si vero inproprie purulentas dixit urinarum; tum crudarum tum crassarum excretiones, neque ita .suspectae sint, neque adconvuisionis generationem proficiunt. Animi autem deliquium et oculi hebetudo imbecillae animalis facultatis signa exifiunt. Convulsionem igitur non ea symptomata dictis adjectai, - sed stola illa -possunt indicares illa dico cervicis dorsique perfrictiones. sina cum toto corpore ; urinam item spumosam aut crudam aut incoctam. - oculi autem hebetudo per accidens convulsionis exspectationi fidem faciet, quod principium nervorum affectum significet. Nosse autem oportet et concursionem hanc eorum quae possunt inferre convulsionem; non tamen perpetuo vel ut plurimum, fesi ambigue magis) si ἀφρώδη, id est spumosae scripserimus; neque si scribatur πυώδη, id est purulentae, expers, nt dictum est, exspectationis erit; medium utriusque obtinente, si ὑπνώδεις somniculosae, scriptum siti;- sed illis adhuc magis, si crudae et incoctae videantur. Quibus autem haec cessaverint, his prope esse tum convulsionem tum mortem indicant oculorum hebetudo et apfychm. Intelligit autem procul dubio animi defectionem. Dioscorides pro ἀψυχίη scribit ἀποψυχῇ. :

C1V. Cubiti et cervicis dolores oronvulsivi ; a sume autem sii atque in faucibus sonitus crebri cumsulivatmne albis in somnis sudores boni; an et .sudore quam plurimos levari non malum?

Orationem a facie autem hi intellexerunt omnes, ut aequam habeat conditionem. cum hac. a capite, nempe et supra insulis dictione- dixit tum alias tum a capite ortis Quare autem convulsiva haec dicat symptomata, non est incertum iis, qui ante dictorum meminerunt. Quidam -vero primam dictionis partem per se tum scribunt tum legunt, ut sermo talis sit: cubiti cervirisque dolores convuisiviya facis autem hi; non amplius indigentibus .nobis ad oon.vulsionis praenotionem conloquente oratione. Hi autem conjunctionem atque tollentes, principium -consequenter scriptorum hoc fecerunt, in faucibus sonitus frequentes. Quidam pro ἦχοι, id est sanitas; . scribunt ὄχλοι, id est tumultus, ita in faucibus tumultus multi, ut Dioscorides. capito autem ita scripsit.: atque in faucibus ὠχροὶ, id est pallores frequentesi prompte siquidem, ut persaepe est dictum, recentiores in obscuris libris veteres scripturas pro arbitratu mutabunt.: At haec quidem quoquo modo habeant, symptomata mala sunt; videuturque ad.praesentis dictionis veritatem quippiam conferre. Sed justa est quaestio, quam ob. causam adjecit, sudores per somnos in his boni, nihil enim est peculiare hoc pacto laborantibus, ut a sudoribus per somnos duntaxat Iuventur. Nempe commune est commodis sudoribus tum in dictis afsectionibus tum in cunctis aliis distinctiones habere alias, ut. si ex morbi coctione^ fuerint, si per universum -corpus-, si diebus judicatoriis, si febres et symptomata sedaverint. Sudores autem qui in somnis fiunt, vigilantibus fieri supervacaneum. Quidam vero sermoni opem ferre cupientes, fudores in iis qui convelluntur, ob morbi robur fieri ajunt. Si igitur corpore tum .exsoluto tum relaxato; quod in somnis fit, id oriatur, sudare hos secundum naturam est existimandum. Quod deinceps dicitur, majorem. adhuc habet dubitationem, scribente ipsi,: anet sudore quam plurimos. levari non malum st nullam siquidem ambiguitatem habet, quum manifeste sit bonum; sin minus, at prorsus certe non malum.

C1VI. Dolores si ad inseras dilabuntur partes, his tolerata faciles.

Quod quasnam inferas dicat non adjecit, propterea geminam expositores fecerunt scripturam; alii siquidem εὔφοροι, id est faciles .toleratu, scripserunt;- alii autem δύσφοροι, id est discedes toleratu. Nam si ad partes quae circa thoracem et os ventriculi sunt, pervenerint dolores, majorem inducent tolerandi difficultatem quam quum in cervice cubitoque essent; si ad crina, morbosam totam affectionem insigniter juvabunt.

C1VII. su- fantibus sudantes, caput dolentes, intercepta alvo, ctinvulsivi saint.

Ex brevissima interdum exspectatione convellendos scribit; nempe forsan semel quendam ita- habentem convulsum vidit non saepius. Liber autem fere totus ad delirii convulsionisque praedictionem expenditur. Si quis igitur auctori crediderit et in febre capite dolentes cum fudatiunculis et alvi retentione convulsione correptum iri enunciare ausus. fuerit, saepius admodum aberrans, semel petitum assequetur.

C1VIII. Arenulentae liquidae defectiones Pe(smgeratisnesque pravae; rigores ex his tum vesicam tum ventrem prehendentes, dolorem inserunt. An et in .his comatosum aliquid convulsionis habet ss non fuerim admiratus.

Ψαθυρὰ per δ Attici scribunt, per θ vero caeteri omnes, vocantque ψαθνρὰς carnes, quae duris.fibrosisque et aegre dissolubilibus atque mandi contumacibus contrario habent modo; tales autem maxime sunt quae a multis σαγναὶ appellantur ; diem unum vel duos a Iugulato animali repositae; ἑώλαρ autem eas Graeci vocare consueverunt, quasi biduanas vel triduanas dixeris; et ἑωλἰζειν ita ante putrefacere ; hinc edulium summe recens ἐπὶ βραχὸ προσεωλτσμὲνον, id est parum ad putrefactum mortisicatumque dicitur. Constat autem ex eo, quod postea ita dictum est; lenibus exquisite mutatum. Ego igitur ostendi, quae-, nam dicant homines ψαθυρὰ, in eduliis et non in excrementis orationem habentes. Sed libri hujus auctorem aequum erat nobis dicere quaenam excrementa ύπθψάθυρα, id est subarenosa vocet; nempe quod mediocriter ψαθυρὰ, id est arenula, constat. Prorsus siquidem ad eum spectabat nobis ostendere, quaenam dicat ύποψάθυρα. Quum autem prophetae ipsi a sese dissideam invicem, major adhuc nobis qui prophetae non sumus, existit dubitatio. Nempe est qui liquida nunc simpliciter diri ait; alius cum aquositate liquida, crassitremque et substantiam nullam habentia; alii ea tanquam pinguitudine vacua; alii veluti non. glutinosa-. alii, nescio quod ipsis visum sit, ajunt ea quae humidis aliis, olei instar non rniscentur; alii in liquida dejectione biliosus ec incoctos globos; alii autem quae facile dissolvuntur, ut- si arenam aqua consperseris, deinde digitis componens constrinxeris et mox ubi solveris, dissolutam dixeris, videnturque hi caeteris probabiliores esse. Eadem vero potestate dicunt, qui non glutinosa esse ajunt, quae quis composita et una voce dixerit ἄγλισχρα, id est non glutinosa; si enim ab arenulentis eduliis est dejectiones transscrre similitudinem liceat, probabilius fuerit dicere ψαθυρὰ alvi excrementa esse quae de facili dissolvuntur nullamque habent aegre dissolubilem unionem. Talia vero. excrementa fiunt et a cibis qui arenulentam et solutu facilem habent substantiam. Vidi ego, quum in agro essem, hortulani pueros frumenti quidem indigos, pyris vero abundantes, talia dejicere. Qui milium panicumque edunt vel hordeaceos pauca, similia his excernunt. Si vero triticeos panes quis edens talia defecerit, quod tenuis et dissolvens humiditas excrementis permixta sit, quae mutuam prohibeat unitionem, est suspicandum. Diosuorides, ut multa alia in ob-. scuris libris prompte commutavit, ita et verbum ύποψάθυρα permutavit, fecitque ὑποψέφαρα, appellarique is ita ait subuigrantia ; nempe et tenebras ψέφας dictas esse apud Pindarum. Post vero ψαθυρῶν vaticinium vel conjectationem vel temeritatem, nempe quod quis in talibus, tanquam certe noverit, enunciet, temerarium existet, ad consequentes pergamus dictiones,; ex quibus prima est, perfrictionesque non sine ardore, quod rursus ipsum certo nosse, quid sibi velit, temerarii est hominis. conjicientes vero et in hac re, ut in aliis libri hujus multis fecimus, persrictiones non sine ardore dici asseremus, quum quis superficie quidem perfrixerit, in imo autem corpore sentiat igneam caliditatem. Has igitur pravas esse- ait.; quis enim cute quidem perfrigescentem, intus vero ardorem sentientem prave habere non novit, etiam non quaerentibus nobis an tubarenida dejecerit. Nempe scriptis in prognostico contenti ad dignationem tum. bonarum tum malarum dejectionum non fallemur. Deinceps autem in praesenti dictione scrsptum est ileo. rigores ex his tum vesicam tum ventrem prehendentes dolorosa Quaerere igitur rursus nos hoc loco vult scriptor quidnam significet verbum ἐπιλαμβάνοντα, id est prehendentes. .Nempe antea ipsas ἀπισχέσεις, id est retentiones, vocavit ἀπολήψεις, id est interceptiones; nunc autem qui ἐπιλαμβἀνοντα scripsit, aliis quidem inre ejusmodi nomen ferre videtur de interceptionibus, retentionibusque quas ἀπολήψεις vocant; aliis vero quod veluti admodum extendantur, indicare. Quod vero dicitur ὀδυνώδεα, id est dolorosi, sufficit ostendere aegrotationem quandam. significari per vocem ἐπιλαμβάνοντα. In caeteris quidem operibus plurima eorum, quae dubitationem afferunt sex illatis dignoscuntur; in hoc vero libro major perpetuo priore infertur quaestio. Quomodo et nunc, quum inquit, an et in his comatosum, nempe vel tale est, quod ait in his memoratis vel tum omnibus tum postremis; nam et id patet, comatosum pathema habere quippiam simul existens et convulsivi, veluti in quo quidem ipsum etiam simul extitit, quod praedicta comatosum sequatur. Sed neutrum horum neque est necessarium neque .ut plurimum evenit, et quidem auctor ipse consentit; adjecit enim conjunctionem dubitandi an; deinde ipsi acclamavit, quum dixit, non admiratus fuerim, nempe ita in compluribus et fide dignis exemplaribus est scriptum, veluti et in aliis quibusdam nullo pacto scriptum reperitur.

C1IX. Quae in acutis morbis vomitorio trahuntur, nitiosa; atque albae defectiones, dispellet, lentore carentia ex his prodeuntia multo cum aestu in mentis eunt aberrationem ; an ex his comatost torpidique postea stunt; morbus ex talibus diutius manet; an et circa judicationem arefeentes dispculter spirent ?

Quae in acutis, inquit, morbis vomitione trahuntur, vitiosa sunt; tale autem quippiam et antea est scriptum; nosque in similibus similia dicere cogimur. Adjiciam vero nunc et illud, quod ante dictum non fuit, quum nauseam fieri dicebam, quando ad expurganda quae contristant venter cietur. Quidam et ob phlegmonem ipsius nauseahundam fieri affectionem dixerunt ; quod in supra dicto universali sermone continetur. Nam si phlegmone sua propria ratione nauseam pariat, nunquam venter phlegmone obsideri citra nauseam reperietur. Incidit autem huic symptoma ejusmodi, quum phlegmone obsidetur, quandoque duobus modis ; altero quidem, quum tenues quidam ichores ex inflammatis partibus ad interiorem ipsius capacitatem decumbentes, collectione in eo loco os ipsius contristaverint; altero autem, quum permixtio affectionum fuerit. Duabus siquidem inter se complicatis affectionibus per se in utraque fieri sidet. Permixta igitur ea, quae nauseam parit, affectione cum phlegmone, propter alterata earum nauseantes aegri fiunt, non propter phlegmonem. Contingit autem nonnunquam, ut ex moderatis nauseis vomitus statim incidat; nonnunquam sane et conturbatio quidem plurima et frequens fiat, vomatur vero vel nihil vel prorsus paucum; quod conjicere licet his verbis vomitorie trahuntur, ipsum velle significare, quae in praesentis dictionis capite sunt posita. Pravum autem est non ut signum tantum, verum etiam ut causa symptoma hujusmodi. Nempe quatenus succi malitiam excerni contumacem, contineri in ventris ore ostendit, eatenus signum pravum est; quod vero continuis lacerationibus vellicationibusque ventrem cruciet, ob id rursum tanquam causa ipsius erit, phlegmones quidem nondum existentis tanquam modo futurae; ejus vero quae jam adest, tanquam incrementum suscepturae. Praeterea, inquit, albicantes dejectiones difficiles, quod quidam ab ante dicto separant, caeteri copulant. Caeterum quod de praedictis antea diximus, idem et de his nunc dicimus; assiae etenim dejectiones sunt non defluente ex hepate in ventrem bile; quod sane et per se et cum ante dicto constare potest; quia vero auctor dissimilia multa inter st commisceat, legentes ob id ea et copulare et separare ab invicem possunt. Sed quod mox post albicantes delectiones scriptum est, lentore carentia ex his percurrentia multo cum aestu, in mentis eunt aberrationem, inter ea, quae semel forsan vel bis Visa sunt auctori est, nullstab quae necessaria sit, habentia consequentiae causam, stdt ut saepius jam dictum est, quae fieri possint, interdum quidem quod infesti transmittantur humores, interdum vero quod dividantur, atque aliquando quod increscens affectione plures occupent locos. Adde quod neque comatosos eos fieri inter necessaria sit, sed inter contingentia; quod et ipse confessus est, quum inquit, an ex Ialibus comatosi? visus est siquidem et id supra perpetuo adscribere, ubi enunciare quippiam non audet. Caetera quae deinceps ad finem usque dictionis dicuntur, similem habent absurditatem, ut forsan jam ab earum, quae huic libro supersunt, dictionum explanatione temperandum sit. Nempe qui exacte didicerunt tum quae in libris Hippocratis scripta sunt tum quae in ipsorum explicationibus sunt a me dicta, hi cognoscere possent, quaenam sane ex signis scripsit, quae vim praesagiendi aequaliter perpetuo habentem obtineant, quaenam magna ex parte et quae ambigue vel raro : atque amplius quae in ipsis pro majoris minorisve ratione sunt differentiae; ut nihil ope mea ad praesentia indigeant. Caeteris vero, qui priusquam illa didicerint sese ad haec conferunt, prolixissimae in horum singulis orationis est necessitas, ut non tribus, sed triginta opus sit libris. Ego vero comprobata fide dignorum exemplarium scripturas in praesenti percurri dictione. Sunt vero et aliae multae scripturae, aliae aliter pro cujusque arbitratu; sed ad infinitam, ut dixi, prolixustem incidere cogar, si omnes memoravero.

CXX. Quae ex lumbis ad collum caputque redundant, resclountque paraplectico modo, conuulstva et mentis vacillationem parientia; nu et talia concussione sulcantur? Ex his narie aegrotant et per ea profecti.

In hac quoque sententia est incertum, quonam pacto legere nos voluerit, qui librum hunc scripsit ; an ex ordine universa connectentes symptomata deinde ab hi^ dicentes, an et talia convulsione solvantur? an ad lune usque orationem, resolvuntque paraplectico modo, sede continuata legere mox silentes, rursum postea dicere, convulsiva et vacillationem mentis parientia, nempe quidam hoc modo, alii illo legerunt; deinceps etenim inquit, an et talia convulsione solvantur? Convulsiva certe convulsione solvi inter absurda est; praedicta vero solvi convulsione probabilius quis inteliexerit ; sunt autem quae praedicta sunt haec; quae ex lumbis ad collum caputque redundant, resolvuntque paraplectico modo, postea facta fuisse convulsiva et talia reddita paraplegiam solvisse. Haec siquidem sensum quendam habere videntur, propterea quod paraplegia affectio unius partis corporis talis sit, qualis est paraplexia totius, huicque adversissimum sit secundum motionem pathema convulsio. Nempe quum partes affectas motu privet paraplegia, convulsio ad motionem agi naturali vehementiorem, ita ut violenter hae concutiantur; quod si obstructio vel humidorum aut crassiorum aut glutinosorum impactio in nervis suerit, ob id paraplegiam juvare videbitur. Quod vero in calce orationis dictum est, ex talibus varie aegrotant per ea prosecti, in quopiam id factum conspexisse mihi videtur. Nempe et semel ego quendam, qui ita affectus erat, permutationemque varie sese mutuo excipientium symptomatum habebat, vidi. Fiehant autem et illi haec, praegressis lumborum collique et capitis doloribus, post quos manus tota aegre tum sentiebat tum movebatur, sicuti et in dictione dictum est, paraplectico modo, quum non esset exacta paraplegia; mox superveniens convulsio sensiliorem eam atque ad motiones expeditiorem fecit; placata autem convulsione sensim rursum deterior reddebatur; deinde rursus tum lustlhorum tum colli tum capitis dolore correptus universam subi tam que habebat paraplegiae in manu adauctionemi alque rursus postea non parum con vellebatur.

C2I. Conoulstones in hysterica sine febre suciles sunt; ut ttiam Dorcadi contigit.

Et in hoc loco quod a nobis cognoscitur sententiae adaptabimus, nihil ab ea discentes. Nomen siquidem εύχερἐς, quod facile dixi, ambiguum, quantum in se est, existit; potest enim quis intelligere ex eo rationabilem earum, quae in hystericis affectionibus fiunt, convulsionum generationem; potest quoque et dici securitas ipsarum et a periculo recessus. Nihil itaque dictio nos docet, sicuti neque alius, qui ambiguus sit sermo. Qui autem in rebus quae dicuntur veritatem scire praevertunt, uni ambiguitatis parti conveniunt, interdum autem et duabus; quo pacto et nunc hi legunt. Nempe mulieribus hystericis appellatis, quae strangulationibus uteri capiuntur, fiunt et continue totius corporis contractiones convulsivae nec simile caeteris convulsionibus periculum habent. Sed quoniam et in magnis uteri inflammationibus convulsiones interdum assident, ab iis nunc dictas separavit, adjiciens dictioni ἀπύρως, quod est sine febre. Nempe quod magnas uteri inflammationes febres consequantur, neminem latet; et non saepius fiunt ex uteri inflammatione convulsiones; si fiunt, periculosae sunt.

C2II. Vesica intercepta tum alias tum cum capitis dolore costuulstvum quid habet, quae in his cum stupore exsolvunt tur, difficilia existunt, non tamen perniciosa; num et id mentem emovet, quod ejusmodi est?

interceptionem tum urinarum tum defectionum pro retentione appellare consuevit. Convulsivum autem qmp^ piam habere ait; quod idem cum hoc est, posse aliquando convulsionem provocare et praesertim quum dolor capsit advenerit; fuisse siquidem nervorum principium in foctetate affectus vesicae ostendit. Quod vero postea scriptu tu est, quae ex his cum stupore exsolvuntur, bifariam est expositum. Nempe quidam de urinis dictum inquio^ tanquam ex retentione cum stupore excretae sint; volosl siquidem quae exsolvuntur, dictum esse pro quae excernuntur; alii verbum exsolvuntur de corporis partibus dictum elfe intellexerunt; alii de universo corpore, quasi sensione quidem torpens ipsum, voluntaria vero motione exsolutum fuisse dixerimus. Volunt igitur haec quidem difficilia pro periculosa, non tamen perniciosa. An vero in sententiae fine dubitanter enunciet, in dementiam pellere, quod tale est nec ne saepius mentem ipsius didicimus, in quibus addubitat.

C2III. An et ostium, quae in temporibus sita sunt, discissiones, convulsionem arcessant? vel temulentum sauciari cei sanguinem valenter erumpere, in principiis, st id suciunt, convulsum.

Quod in fine orationis dictum est convulsiva, in exemplaribus quibusdam adjectum non est; neque si non adjectum sit, quantum ad intelligentiam rei spectat, quippiam refert, quia sub eo intelligatur, quod principio dictum est, convulsionem arcessant? Dilucide igitur hoc in loco id ipsum, quod in unoquoque aegrotante apparuit, demonstravit; quum justum esse sibi scripturam interpretari visum fuerit, interdum quidem tanquam universale enuncians, interdum vero addubitans; sicuti et nunc in aliquo, cui os capitis positum in temporibus discissum fuit, qui temulentus sauciatus est, confestimque erupit vehementer sanguis et tandem est convulsus. Quum ergo tria ipsi evenerint; unum quidem ossis temporalis discissio, alterum quod temulento id factum sit, tertium vero sanguine eruptio; inquirit a quonam horum sit orta convulsio. Cur respondebo facile, nam de ossis temporalis discissione ast Hippocrates : quod plagae temporibus infectae graves sunt et saporem inducentes; quod item in convulsionibus d^ stentionibusque temporum musculi primi patiuntur. He ebrietate vero aphorismum illum dixit : st ebrius quiipsa^ repente obmutuerit, conuulsus moritur. De sanguinis autem eruptione : quod convulsio a repletione stat vel oacuatione, non autem totius corporis, sed nervorum ipsarum; quo set ut ex sanguinis eruptione haud quaquam conuellantur, nisi refrigeretur oel propter praesentium incuriam oel quod sedare velint fluxionem sanguinis per refugerantia remedia.

C2IV. su sudore sputa desinentia fabricati aegro lema insueta; an ad dies aliquot oentres humectentur? arbitror; an his abscessus ad articulum futurus?

Quidam sententiae antecedentis finem principium hujus efficiunt bifariam; alii quidem cum articulo, τὰ σπασμώδεα, id est convulsam in sudore sputa praeterfluentia; verum quod ad intelligentiam ipsam attinet, nihil interest sive adjectus sive ademptus fuerit articulus; qui vero deinceps dictis conVulsiva praeordinant, magnam faciunt tensus permutationem ; atque adhuc magis scriptura alia, quam recentiores quidam moliti sunt, pro ἐν ίδρῶτι, id est in sudore, nomen compositum ἀνιδρωτὶ, id est non in sudore et absque sudore, facientes. Si igitur non saepius in sententiis multis ea, quae nihil conferant ad praedidionem, pro conferentibus adscripsisset, confestim culpasfem eos, qui dictioni convulsiva praescribunt praeordinantque. Quum vero et ipse adjecerit quod nihil conferret, ignosco iis qui conscripserunt convulsiva; quamquam ad praesentia nihil quod effatu dignum sit, conferat; siquidem in febribus cum sudoribus non criticis defluentia sputa, ob copiam immoderatam vel facultatis imbecillitatem oriuntur; atque ob id sunt ἀὴρη, id est levia, quasi εῦἔροπα, id est non contumacia et versu facilia, dixerit. Absurdior autem fuerit intelligentia, si ἀνιδρωτὶ, id est non cum sudore scripserimus ; quamquam qui scripturam antiquam permutaverunt, tanquam sapientius qusppiam invenissent, ita scripserunt, pro ἐν ὶδρῶτι, ἀνιδρωτὶ facientes; orationem autem hanc, an ad dies aliquot ventres humectentur? in aegro factum id videlicet conspicatus ita scripsit, an multis evenire id possit, inquirens. Nihil autem certi, quantum ex dictis est, quod ipsi respondeamus habemus ; nempe quo pacto tali in aegroto eaetera habeant, limitare oportet, de quibus dixit nihil. Modus idem est de suturis in articulos abscessibus; constat enim quibusnam ex signis talia definire oporteat, de quibus in praesentia nihil dictum est.

C2V. Quae modice surociter mentem concutiunt, melancholica sunt ; st oero a mulieribus retentis suerint, ferina ; multoties autem haec accidunt an et hae conoulstoae ? an cum caro quoque vocis interceptiones convulsione? quomodo coriarii siliae obvenit, coepit autem malum praesentibus menstruis.

Quamnam appellet melancholicam desipientiam dixi antea ; nam is dictionis ejusdem, quam nunc retulit, scripsit principium. Praesens vero sermo, ut auctor fatetur, est quod coriarii filiam ex menstruorum retentione ferine delirasse conspexerit; demonstravit autem per vocem hanc melancholica intensionem; prompti siquidem sunt ad inferenda propinquis mala, qui ex melancholia delirant; ubi autem ingentia mala faciunt, ferinas desipientias appellat. Sed quod ex purgationis menstruorum retentione salis oriatur desipientia, neque prorsus verum neque magus ex parte. Nam si melancholicus fuerit sanguis atque in cerebrum iverit, desipientiam hujusmodi parit ; si vero bt^ Bosus, non talem, sed consuetam familiaremque, si copia pituitosa fuerit, cataphoram lethargumque magis efficiat, si vero mixtum ex his, mixtam etiam affectionem ex cataphora et vigilia vel desipientia conficiet. Ut autem borum nihil universale ipsis inest; sic neque consequentium aliud quae coriarii filiae evenisse scripsit.

C2VI. Quibus convulsis oculi fac relucent, non apud se hi sunt diutiusque aegrotant.

Quidam pro παρ ἐωυτῶσι scribunt παρὰ σφίσιν αύτθις; sed quod utraque oratio et παρὰ σφίσιν αύτοις εἰναι et παρ ἐαυτοισιν εἰναι, de his dicatur qui sapiunt, cuivis patet. Osis εἰναι παρ ἐαυτοισιν autem est non intelligere, sed mente circumagi, distrahique judicium. Sed quod nota habeatur ex oculis fixe relucentibus, ut ex aliis quibusdam ignorant, satis vero fuerit in eam rem, quod ab eo dictum est: oculi ferocitas desipientiam indicat; quomodo et idiotis ipsis dilucet, qui non prorsus stupidi existunt; nempe quod id semper subaudire oporteat, constat omnibus. Vocamus siquidem in ejusmodi omnia testes idiotas, qui rudes tum existunt tum vocantur; sed maxime quidem, si fleri possit, natura prudentes ; si non, at non mente desides ignavosque. In praesenti vero sermone supra modum relucere oculi ponuntur, quod per te ipsum .signum irascentium erat; sed forsan id oculo ἀτενεῖ, id est suto contentoque quod est θρασεῖ,id est feroci concurrena, vehementiorem indicabit fore desipientiam. Supervacue autem ad praedicendum; quod deliraturi .t ales sint, convulsorum meminit; nam et sine his procreari potest desipientia et praesentibus his non procreari. Aegrotatoros autem diutius, adhuc etiam temere magis dictum est; nempe in quibus convulsis fixe ferociterque relucent .oculi, hos acute aegrotaturos non diuturnius, rationi est consentaneum.

C2VII. sanguinis eruptiones ec contraris malae; .ut in..liene magno, si dextra ex nare studii; atque res. inhypochondrias ita se habet; verum com sudore id deterius existit.

Si quippiam aliud ^saepius contingere ipse .vidi, ita et hoc. Videtur autem Hippocrates ex multa experientia; quam ex particularibus sibi fecit, universalia collegisse; Nempe et in epidemiorum libris aegrotos scripsit multos; alios quidem, quibus -sanguis salubriter erupit; alios vere quibus insalubriter. Causam horum alibi enunciantes con-, sideravimus. Nunc id nosse satis fuerit, quod qui assint mut quomodo ex hepate cava vena sursum per thoracem^ fertur, ita et ex liene aliam ortatu partibus distribui sinistriis non vera dicant; quum una sula vena sit, quae exi partibus septo transverso inferioribus -adscendit. Quaeritur autem non sine ratione ab expositoribus; quam obdcausam verbo lien adjecerit magnus ; ajuntque qui maxime probabilia dicere visi sunt, in parvo liene non admodum manifestam esse in utraque vel praesidii vel offensae inclinationem. Ego vero sermoni adjectum esse existimaverim verbum magnus; quasi vel tumefactus Vel in molem assurgens vel phlegmone obsessus adscripserit. Nam si lien simpliciter scripsisset, rursus alia oriretur quaestio, quonam vitio lienem. affici dicat. Si igitur hoc non inquiramus, sed nobis constet in. omni tumore. praeter uaturam .lienem fatigante, in latus diversum.sanguinis eruo ptionem noeuam esse distinctionis gratia verbum magnus adscripsit. Exemplum autem hoc ipsum videlicet de liene omnium commune est, quibus ad latus diversum sanguis erumpit; atque ob .id sermoni additur adverbium, ut perrnde. atque si. itu dixisset; ut si quum Iecur magnum fuerit, ex.sinistra nare erumpit sanguis; caeterum ita a liene tanquam .exemplo ad jecur transire in promptu esse arbitratus, jecoris non meminit. Quod. autem a viscere ad. visens, migratio fieri possit, adjecit hypochondrium, inquicns; atque res in lrypochondriis ita .habet, ne tantum ex visceribus directas sanguinis eruptiones bonas esse exifirmemus veh malas, quae in latus diversum fiant, test etiam ex hypochondriis ipsis. Quum autem vitiosa sit, quae in latus diversum fiat sanguinis eruptio, deterius adhuc fuerit signum, si cum sudatiuncula contingat, fudatiunculam autem jam saepius quidem in hoc scripsit libro, sed nusquam ita lucide ut cognoscamus numquid sudores circa thoracem caputque apparentes ita appellet, an eos qui toto emanant corpore, ubi tum pauci tum nihil conferentes sint. Pravum autem utrumque horum est, deterius autem quod in superis fit partibus. Nempe quum omnis sudatiuncula demonstret vel copiam in fudantibus partibus vel facultatis retentricis imbecillitatem; utrumcunque eorum in locis tum thoracis tum capitis fuerit, deterius est signum quam si in alia quapiam parte fuerit.

C2VIII. Ex naribus e/siuente sanguine tenuibus cum sudoribus perfrigescentia maligna pravaque.

Russus hoc loco interpretatione est usus non adjecto orationi ex naribus perpetuo erumpenti sanguine, quod nos de necessitate subaudire oportet, propterea quod nihil aliud intelligere valeamus. Fiet autem ferum integer, si ita interpretari liceat ; si ex naribus sanguis erumpat, quum sudores vel fuerint vel supervenerint, perfrictionem quidem ferunt, quae indicat malum esse morbum. At quum perfrictio tum in extremis fiat tum per totum corpus gravior certe difficiliorque quae per totum corpus est.

C2IX. A sanguinis emptione nigrorum per alvum transitus malum; prava autem etpraerubra, num vero ee quarto die haec sanguinis eruptio stat P comatosi ex his convulstone moriuntur; -an nigris praegressis et tumefacto ventre?

rursum et hoc loco, ut in aliis multis, sermonem manifestum utilemque ab Hippocrate dictum confudit. Est autem ipsius primum quidem universale hujusmodi: sudicatoriotum non judicantium alia quidem letalia, alia vero judicatu difficilia. Quum autem judicatoria multa sint, in horum singulis tuus est tenuo, particularis quidem ad eum, qui dictus est, relatus, universalis vero ad suffectus subordinatosque qualis est talis; sanguinis eruptio non judicans veli letalis vel judicatu difficilis. Ita sudor vel copia tum urinarum tum dejectionum tum ve,-. mituum vel quae per haemorrhoides vel uterum excernuntur et parotides et caeteri abscessus. omnia siquidem haec si non judicant, interdum quidem letalia, interdum vero et judicationis difficilis, hoc est morbos judicationis expertes faciunt. Communissima autem ex his efficitur oratio universalissima generalissimaque, vocet enim unusquisque pro tuo arbitratu, judicatoriorum non judicantium alia quidem letalia, alia judicatu difficilia. Praestat autem hoc loco quando sint letalia et quando judicatu disisicilis definivisse ; id quod ab Hippocrate ipso est demonstratum. Quae namque ex judicatoriis nihil juvant sunt judicatu difficilia, quae vero etiam in contrarium repunt fiunt letalia. Jam quae ad contrarium inclinant aliis ex signis certitudinem capiunt; quomodo et malignas scripsit hoc in loco dejectiones; acciderit quoque aliter cuipiam altera talis affectio maligna, ut vomitus vel pravae urinae; veluti et perfrictio, quae cum difficultate excalefieri possit aut totius corporis aut extremarum tantum partium. Sic etiam profunda sitis aestusque et caligo et jactatio et vigilia atque pravorum aliorum quippiam. Didicisti vero haec eadem omnia ex commentariis de indicationibus, atque ex prognostico, quaedam item ex epidemiis. Scripsit certo et hoc loco sermonem universalem, particularium . speciem unam commemorans. Nempe qui modo artem discit, putat sula haec maligna esse, de quibus audivit; t si vero^ acri est ingenio, potest et alia quaedam talia esse. suspicari tempusque exspectare aliud, in quo et ipsa perdistat. Quod si non ita didicerit, sed ea quae particularia existunt, rursus exspectabit luscius quantum doctrinae adhuc ipsi desit; qui vero universale didicerit, partiostiaria omnia cognoscit. At qui prorrhetieum hoc sicripsit, in particulari versatur; atque ob id interdum quidem ex diversi generis symptomatis concursionem acervat ; interdum vero ex uno aegro aut duobus universaliter pronunciat; atque aliquando addubitat ambigitque quomodo et nunc inquiens; an et quarto die talis eruptio fit? Nempe quod quempiam viderit, cui quarto die sanguis erupit, omisso nomine sermonem fecit, quamquam dies ipsi universalem in prognostico habeant doctrinam. Rursus autem particularia enuncians prorrbetici auctor, non tanquam particularem, sed tanquam universalem fecit sermonem, scribens ita, comatuli ex his convulsione finiumtur, non necessario fieri inquiens, sed - interdum contiogere, veluti et aliud quippiam inutile, quod habet generationem, sed id quidem simpliciter enunciavit. De nigris autem prodeuntibus et ventre tumefacto respondemus ipsi et hic posse quidem et ea fieri, fissi neque perpetuo neque ut plurimum.

CXXX. sanguinem profundentiu cum sudariunciilis vulnera, maligna; loquentes ita affecti occulte pereunt.

Quidam τρώματα vulnera per τ et ρ et ω primam syllabam scripserunt, alii autem τρομώδεα per τ, ρ et ο; et usitatissimae quidem scripturae hae sunt tum expositoribus tum scriptoribus, se d concursionibus rarae existunt; veluti et quae primam scriptam habet per τ, ρ, α et ν. Exordiendum igitur est et nobis a constrata usitataque, quam per τ, ρ et ω scriptam reperimus et quae idem significat cum ea, quae per τ, ρ, α et ν scribitur. Nempe τρώματα laesiones eas appellat etiam Hippocrates ; quae ab externis inferuntur causis. Fecisse igitur in praesentia sermonem non solum in vulneribus vel exanthematis vel abscessibus vel divisionibus, verum quoque et in sanguinis eruptionibus par est; quin in vulneribus consonant magis, quum fota haec sanguinem profundant. Quidam scriptorem hunc etiamnum de sanguinis e nutibus eruptionibus nunc agere dicunt, non in febribus siclum, verum quoque et .in .nuper dictis affectionibus interficere. Sive igitur de omnibus his sermo. sit, sive .et vulneribus duntaxat, sanguinis cum sudatiuncula eruptiones malignae sim t; nec dissimili modo, si et τρομώδεα, id est tremores, scriptum fuerit. Illud autem, loquentes. autem eos occulte perire, tale quippiam indicare ajunt, quod tales.nihil mali habere videantur, sed tanquam extra periculum constituti et prae-. sentibus loquentes repente pereant. Quod si adverbium λαθραίως, id est occulte,. hoc velit ipsi significare, natura-. lem interpretationem alienis metaphoris permutare sunt-, mopere studere videntur; putant namque virtutem esse orationis semper a communi loquendi consuetudine recedere, perinde ac si nihil referret, si quis vel ad deterius recedat.

C3I. post modicam sanguinis eruptionem et nigrorum defectionem in acutis. surditas malum; sanguinis desectio in his perniciosa, surditatem vero solvit.

Continetur in hac syndrome verum quippiam et universale. .Nempe in acutis morbis, nigris ex dejectionibus, si sanguinem dejecerint, perniciosum vere existit; id quod et nos scimus et caeteri, qui in artis operibus consenuerunt. Atqui symptoma esse ridetur secundum eam rationem, qua in superpurgationibus ultimum excernitur quod sanguineum est; sed particularium est, in quibus scriptor nominarit.

C3II. Lumbis dolentibus cardialgiae accedentes, signa eruptionis sanguinis puto notamque progressum.

Non recte explanaverunt sententiam hanc plerique qui in hunc librum commentarios scripserunt simulque et pugnantia dixerunt. Videtur autem mihi quidam eam in discentium utilitatem exposuisse; .sed hoc modo non meminit febrium vel acuti morbi, ut consuevit. Ut ergo sermo ejus in non febri entibus sit verisimile est, ex nulla manifesta causa consequentes dies lumbis dolentibus atque ore ventris; in his igitur vacuationem per haemorrhoidas exspectare oportet. Posses autem non solum id lore praedicere, sed et propter haemorrhoidum retentionem ea fuisse conjicere; magisque si ejus, qui haec patitur, temperient videas melancholicam, ut. tibi ex dictis praedictio non solum futuri, verum et praeteriti et tertio praesentis fit. Nempe quum ab aliis distinctus fuerit lumborum dolor et. cardialgia, praeteriti quidem erit praenotio, quod et antea fuisse illi. per haemorrhoidas vacuationem noveris; futuri quod et nunc erit; praesentis autem affectionis perspicua sirnt symptomata, nempe copia. in venis acervata tenue quoddam lerum in ventrem confluens cardialgias parit, in os ipsius adscendens, quod omnium fere partium maxime sentiendi facultate praestati Plurima autem abundantiae portio ad inferum repens locum, in quem et primum deferri consueverat, lumborum dolores efficiet..

C3III. Qui statis temporibus sanguinem fundunt, siticulosi hi, dispellet et exsoluti, si non fuderint, epileptici moriuntur,

Hoc.rursum loco satis erat universaliter dicere primum quidem quibus vacuatio sanguinis contacta retenta fuit, nis morbos fore plethoricos, manante ipsu ad eas corporis paries, quae retentis excretionibus propinquae sunt vel ad eas, quae imbecilliores existunt; particulatim vero de iis, qui ex haemorrhoide, utpote excrementis exeuntibus melancholicis, alunt vel melancholiam vel phthisin vel hyderum vel varices vel cancrum vel elephantem; praeter hos autem unicuique ea parte fore affectionem, quae caeteris manifeste imbecillior existit. Non recte autem duorum symptomatum concursionem adjeeit, sitis et exsclutionis in sanguinis retentione ; nam sitis nullo pacto retentionis sanguinis proprium existit ; exsolutio autem immoderatas excretiones, non retentiones consequitur, et recte dictum est in secundo epidemiorum: sanguine multo sinente lagegere t ubi et quod ex voce exsolutionis significatur exposui.

C3IV. Qui compositi perturbantur, pervigilant, e naribus sunguinem stillant, sexto dis levantur, nocte laborant, postridie leviter sudant, in somnum seruntur delirantque, abunde sanguinem profundent t an et aquosa urina tale quiddam indicat?

Dilucide rarius hoc loco ostendit quod in particularibus apparet concursionibus. Nempe profluvii sanguinis peculiaria sunt signa clare in commentariis de crisibus deinceps scripta; nunc autem in bomine, qui abunde sanguinem profudit, omnia quae sanguinis profusionem praecedunt scripsit.

C3V. Quibus sanguinis eruptiones plures suerint, procedente tempore alvi male aspiciuntur, nisi urinae concoctae fuerim,

Dixit in aphorismis Hippocrates: quibus in fantibus sanguinis quacunque ex parte copia ^eruperit, quum resteiuntur, alvi his humectantur; hic autem simpliciter inquit: πονηρεύονται, id est male aspiciuntur; forsan in verbo male afaciuntur, complecti volens et. humectantur et quaecunque in ventre perperam fiunt, aliis quidem morsis, aliis inflatis vel ructu acido correptis vel prorsus non concoquentibus. omnia autem caloris nativi inopiam consequuntur, ob quam et urina aquosa ridetur.

C3VI. En judicatoriis persuictionseus sanguinis eruptiones vehementes pessimae.

conspicuus est sermo nullamque quaestionem habet, si vehementes et pessimae scriptum fuerit. Si vero, ut nonnulla exemplaria habent, pro κάκισται, id est pessimae, scriptum fuerit κράτισται, id est optimae, maxima oritur quaestio; quod defendentes nonnulli tale quippiam significari ajunt: quaecunque sanguinis eruptiones vehementes refrigerantur in judicatoriis diebus optimae sunt ; tanquam refrigeratio sanguinis eruptiones retineat. Hi autem non scriptam enarrant sententiam, sed alteram, qua ita dici oportebat: quae in /udicatoriis sunt eruptionum sanguinis vehementium refrigerationes optimae sunt. Adde quod frustra additum sit, judicatoriis, nempe quocunque die sanguinis eruptionibus vehementibus perfrictiones advenerint, sanguinis eruptiones sistunt.

C3VII. Capite gravati, ad sinciput dolentes, insomnes, sanguinem profundunt tum alias tum si quid in cervice contendat.

Sanguinem profundunt quidem et in hujusmodi concursionibus, sed non multoties.

C3VIII. Figulis vexati derepente cum lactatione sanguinem profundunt, tum alias tum si quid non ante finxerit ; num et ubi. inhorruerint? .

Concursioni quoque huic sermonem adliciam eundem, quod quidam horum sanguinem profundunt in capitis doloribus.

C3IX. Cervicis dolores, valde rubri oculi, sanguinis eruptionem significant.

Vere haec, quod saepius ad sanguinis eruptiones concurrant, intulit; caetera vere quae ante dicta fiunt, raro concurrunt. in re ejusmodi magna praestant virtute impensie rubri oculi.

CXL. Quibus alvus est suppresse, sanguinem hi profundunt su- perrigentque ; an alvus lienterica ac obdura stat vel asearides adsint vel utrumque^

Verbum αἱμοῤῥαγέειν, id est sanguinem profundere, videtur saepius non semel auctor intelligere sanguinem e naribus fluere; arbitrorque eum adnotasse aliquem, qui suppressa alvo sanguinem profuderit, deinde superriguerit et postea lienteria correptus sit. Sed quod alvus cum lienteria induruerit, controversiam habet manifestam. Nempe quidam duritiem in ipso ventris corpore intellexerunt, non in excrementis. Alii nihil id prohibere inquiunt, aliis quidem ita sanguinem profundentium adhuc magis quam antea, superinduratum esse ventrem; aliis vero contractam intestinorum laevitatem, veluti et habere ascaridas. Alii fieri posse inquiunt lienteriam duram, si quae permeayerint, non solum qualitate vel quae converti non possint vel immutabilia secundum qualitates manserint, verum quoque et dura, qualia devorata sunt, citra ullam . madesactionem. Dioscorides praesentem praedictionem in duo secans seorsum quidem scripsit: quibus venter tenditur, sanguinem hi profundunt et superrtgent; an ad sun- guinis profusionem tale consequatur? deinde principio altero, inquit, venter intestinorum laevitate correptus vel durus vel ascarides vel utrumque. Seribit autem non ἐπίσκληρος, sed ἐπίσκληρον per ν et .juxta illud superne imponens λ, utrinque punctis includit; vult autem per vocem hanc ἐπίσκληρον corpus induratum significari.

C4I. Quibus ad caput manusique ex lumbis sit recursus .siupesucti hi, ventriculi ore dolentes et saniosi, sanguinem abunde profundunt, venterque turbatis his copiose sutis.

Diligenter rursum hoc consideres loco auctorem, qui concursiones itu scribit, ut in quibusdam sanguinem profundentibus vidit; et si quae a me sunt demonstrata, .memoria tenueris judicare ipsis quaenam superflue .scripta sint sanguinemprofundentibus facta indicia poteris. Caetera quidem. sententiae similiter quam plurimi scribunt; quidam vero non ἰχωρώδεες, id est saniosi, sed χολώδεες, id est biliosi, scripserunt. Si vero eorum, quae supra dicta sunt, memor fueris, quonam modo -utrumque. defendi possit non ignoras.

C4II. Quibus ex copiosa sanguinis eruptione et faequenti nigrorum multorum est delectio et alvi contentio ac suppressio, sanguinem hi profundunt alvo dolentes r cum quadam vero siuxione facile ferunt. An hi sudatiuneulas frigidas habeant multas ? Returbata his urina mala non est, neque quod residet geniturae simile; faequentius vero hi mesunt aquosa.

Conspicatus quoque haec omnia; universale inde comprehendisse ostendit, quod singulorum quae dicta sunt, vires non cognoverit ; quae tibi constant, si es memor eorum, quae dicta tu n t tum in his commentariis tum in iis, quos in prognosticum fecimus, tum in libris de crisibus ; meditationem quoque eorum exercitationemque in epidemiis perdidicisti. Lectis autem aut semel aut bis talibus, ut memoriae tuae confisus a reliquo temperes non oportet; vix enim eam tum facilem tum promptam habebit, qui etiam assidue in omnibus vertetur commentariis.

C4III. Quibus e naribus in surditate et torpore pauca sanguinis est destillatio molestum quid habet, vomitus his confert aloique perturbatio.

Nescio quomodo parvum malum esse intelligat sanguinem e naribus stillicidii instar fluentem ; nempe orationem ἔχει τι δύσκολον, id est difficile quippiam habet, in parvis dicere homines consueverunt. Sed non parvum id malum existit et si absque surditate ignaviaque fuerit ; cum his quae cerebrum affectum esse indicant, letale signum erit sanguinis e natibus stillicidii instar fluor. An vero vomitus Vel ventris perturbatio his conserat, non potest simpliciter absque distinctione pronunciari. Distinctio autem est quibusdam morbi in principio, si vires valentes vel sanguinis redundantiam habeant vel pituitae vel alterutrius bilis. Nam si valenter excernunt sanguinisque redundantiam habeant, quod sectione venae, non vomitu vel ventris perturbatione indigeant, neminem latet. Quod vero in vomitibus ventrisque perturbationibus antea est dictum, patescit, quum medicum. vomitum. ciere- et. ventrem. perturbare velit; non de fis quae a natura fiunt, enunciet.

C4IV. Quibus ex rigore fabres cum .lassitudine suerint, muliebria .his menstrua decurrunt; cervix autem in his dolens sanguinis emptionem portendit.

Mulieribus quoque recte valentibus, etiam citra rigorem cum febre .menstrua fit purgatio, cum tensione quadatu lassitudinis. Quum igitur. et rigores fuerint, majorem totius corporis motionem. patientes ; et sanguine in eo redundante naturam. ad superflui vacuationem excitent; magis utique muliebrium, id est menstruarum purgationum, vacuationem fora sipes est, si et purgationis, quae per. cincultum repetit, tempus adfuerit. Si .vero cervix ex praedictis doluerit, vergentis ad superas partes humoris signum constituitur.

C4V. Et per nares sanguinem profundere sperandum effi ea, quae caput concutiunt et quae aurium sonitum faciunt, sanguinem profundunt vel muliebria deducunt tum alias tum si ad spinam aestus insequetur; farta/sts vero et dysenteriam -concitabunt.

Rursus hoc loco nomen unum adscripsit anceps amhiguumque totam sententiae ferrem quaestionis cujusdam opus habere efficiens; nempe quaenam sint caput σείοντα, concutientis, obscurum admodum ridetur. Quidam. enim capitis symptomata omnia ita dieta esse inquiunt, inventa generali quadam hac voce ab eo, ut antea quum de ven.tre ageret, vocem hanc πονηρεύεσθαι, id est male affici,. invenerat. Alii in palpitationibus pulsationibusque temparalium venarum vel tremulis vel quodammodo vilirantubus, motionem quandam totius corporis. Haec igitur caput concutientia movent interdum et sanguinis e- naribus eruptiones .veluti et menstrua. Sperat autem id fore magis, si mulier sensionem aestus citra spinam habuerit. Potes etiam judicare humores noxios, qui ad inferiora impetum faciunt, nisi per uterum vacuati fuerint, dysenteriam esse facturos.

C4VI. Ventris quoque palpitationes eum hypoehondrii tensione sublonga et tumente, sanguinis eruptionem significant; inhorrescunt autem hi.

Incertum est de quonam symptomata dictum sit palpitationum nomen. Nempe praeter id, quod neque appellationes antiquorum aperte discretae funi, ut et ostendit liber de palpitatione, in quo de arteriarum pulsibus disseritur, sic et libri hujus auctor ad nomina constituenda vel ex abusu vel ex metaphora promptus existit. Non ignoramus autem, quod quum Hippocrates in prognostico diceret: -sivero pulsus. in hypochondrio insit; subintulit: perturbationem aut. dementiam indicat. j Caeterum et hi quidam intellexerunt pro pulsu palpitationem dictam esse, nonnulli verut proprie de vehementi spinam perreptantis . arteriae motione. Quamquam autem et hi palpitationem scripserunt, non .tamen sanguinis profundendi signumfndicatorium pulsum .hunc. esse enunciavit in prognostico Hippocrates; sed postea de. hypochondrii inflammationibus scribens sermoni adjeeit: sit autem his. ce sanguinis per nares .eruptio et. valde suvat. Atque ut magis fore quis ex naribus sanguinis eruptionem speret, interrogandos lesse ait, an capite doleant -aut oculi caligent; nam si horum quippiam fuerit; in- eam. partem sanguis repet. Ut autem bene Hippocrates in hypochondrii inflammationibus dixit; fit autem his et sanguinis per nares- eruptio; sic hoc loco sermonem ex universali. in particularem transtulit, inquiens: cum hypochondrii tensione: sublonga. Fit autem sublonga tensio ea mediorum musculorum, qui a thorace ad pubis ossa pertinent; fit autem et lienis sublonga phlegmone. Sed nemo phlegmonas hujusmodi, quae cum palpitatione fiant, baemorrhagicas esse dixerit; phlegmonas vero hepatis caeterorumque hypochondrii musculorum, sex enim reliqui a duobus praedictis existunt, bene quis haemorrhagicas affirmaverit. Quod ergo in dictionibus multis libri auctorem redarguerint y redarguere quoque et nunc non pertimescam ; qui scilicet particularium enuuciationem multam fecerit, brevem autem et veram doctrinam universalium reliquerit. Praeterea in fine praedictionis adjecit, inhorrescunt autem hi tanquam universaliter his contingens, quamquam universale non sit; fit enim ex talibus concursionibus interdum et hoc symptoma ; i perpetuo autem vel magna ex parte non fit. Scribenda vero sinit in prorrhetica doctrina quaecunque vel perpetuo vel magna ex parte fiunt;.ut si in proposito veluti exemplo sermo manifestus fiat. Si quis dixerit. inter musculos abdominis octo numero existentes, medios rectus haemorrhagiae .indicantiores caeteris esse plus edocebit, quam qui haemorrhagias supervenire dicunt; si vero simpliciter folos hos dixerit inflammari, si et aliud quoddam haemorrh agi corum signorum his supervenerit, haemorrhagiam infert.

C4VII. Quae e naribus copiosa, violenta, multa suxerint. ad con-i vulsiones interdum deducunt venae sectio salvis.

Si in hujusmodi sanguinis eruptionibus convulsionem adscisci simpliciter dixisset, hominem reprehendissemus, quod ut in caeteris multis, ita et nunc particulare tanquam universale pronunciasset; quia vero interdum apposuit, laudamus et vera loquitur. Nempe et nos saepius vidimus in haemorrhagiis hujusmodi convulsos aliquos non solum ob exsuperantem vastationem, sed etiam propter refrigerationem, si medici caput refrigeravering sanguinis profusionem retinere volentes. Quod autem in sententiae fine dictum; est, venae sectio solvit, tale qumpiam indicare videtur. Tales affectiones in quibus vehementer sanguinem profundunt, venae sectio solvit ; ante sanguinis profusionem adhibita; constat autem, quod gravata sanguinis multitudine natura excitata quidem sit ad ipsius evacuationem, sed modum obtinere non valens, vocatam a recentioribus medicis excretio nem immodicam fecerit. Potest autem et vehementis ipsius Haemorrhagiae auxilium factionem venae dixisse; nempe et nos saepius auxillum experti fumus, perspicue immoderatam; sanguinis lationem. sistentes. Quod autem manum. recto tramite nari, unde sanguis. abunde fluit, respondentem secare, man usque ejusdem humeralem venam ferire oporteat, lis quido constat omnibus; si vero ex nare utraque. fluxerit sanguis, secare ambas nihil prohibebit ; non enim per eas vastationis, sed revulsionis gratia sectionem facimus.

C4VIII. frequentes et paucae surrectiones, subsiavae, lentae, stereoracea pauca habentes, cum hypochondrii et lateris dolore morbum regium praenunciant. Num autem his suppressis hi exsolvuntur, simulque sanguinem profundunt? lumborum tensio his et dolores sanguinis eruptionem significant.

Congessit rursus hoc loco symptomatum diversi generis multitudinem, quam vidit nec- -ipsa affirmat; singulorum autem vires didicisti in iis, quos paulo ante dixi, Hippocratis libris et nostris commentariis.

C4IX. Hypochondrii tensio cum capitis gravitate et surditate; et quae splendores perturbant, sanguinis denunciant profusionem.

Unit sane quae circa adspectum Hippocrates tenebrosa dixit, in dicta symptomatum concursione haemorrhagica ostendere, sicuti per commentarios nostros didicisti. Nempe rursus admonere quae nuper saepius memoravimus, commentarios in sermonis prolixitatem est extendere.

CL. Undecimo die sanguinis stillicidia difficilia ; tum alias tum si supeistiHaverint.

Verbum quidem superstillaverint, supervacuum existit, nam si et quarto et quinto, similiter absurdum. Quum autem omnes e naribus stillationes difficiles sint, quoties crassae et nigrae destillationes fuerint, maxime perniciosas has reperies. Si vero tale quippiam diebus quibusdam vel indicatoriis vel judicatoriis contingat, certius praeostendisse licetjundecimus autem .decimi quarti est iudex. Ubi ergo theoremata universalia diximus, nunc libri hujus auctor particulare aliquod unum dixit, undecimi diei in ipsis mentionem faciens. In universali autem de judicibus et judicatoriis id dixisse par erat.

C5I. Qui in horroribus simul sudscatorie sudarunt, postridie vero ubi inhorruerint, praeter rationem vigilant, hos sunguinem efusuros esse arbitror.

Recte dixit, puto, praedictionis eorum quae neque assidue neque magna ex parte fiunt, affirmationem adimens. .

C5II. Quibus ab initio largae sanguinis eruptiones, rigor fluxionem sistit.

Est quando rigorem moderatum videmus praegressum sanguinis profusionem in corporis plenitudine ; turbationem etenim in ipso faciens, naturam ad excernenda^ quod infestat irritat. Magna igitur ex parte sudores vomitusque biliosorum et defectiones ex rigore fiunt; contingit vero et interdum, ut dixi, per sanguinis profusionem copiam vacuari.

C5III. Sin copiosa supervenerit sanguinis profesto, in contrarium revellimur. Ex haemorrhagiae rigores longi.

Ubi morbum non sudaverit sanguinis eruptio exceperitque eam rigor, utrumque longum redditur ex eo, quod corpus difficulter calefiat; quod pluribus superveniat diebus ex circuitu quidem plurimum; contingit autem interdum et errabundo.

C5IV. Quibus capitis dolores et cervicis labores atque totius - corporis eum tremore imbecillitas quaedam sanguinis eruptiones solvunt, sed et tempore sta solvuntur.

Multas in hoc toto Sermone concursiones ex ordine scripsit, methodum universalem in iis, qui sanguinem profundunt, paucis describere non valens. Considerare autem oportet duo haec prima, febrem valde aestivam cujusmodi cauli sunt; symptomata item tum capitis tum cer-. vicis et praesertim plethorica; connumeranda quoque haud dubie sunt et cum symptomatis capitis, quae circa faciem fiunt; deinde et quae loto in corpore abundantiae sanguinis signa existunt ; silique nihilo minus ex anui tempore aestivo vel regione verna vel commoderatis vel calidioribus, si in hypochondriisphlegmone quaedam fuerit; postea quae circa caput faciemque sunt haemorrhagica signa et si aliquod in thorace hypochondriisque conversionis ad tuperas partes signum fuerit. Haec siquidem omnia in commentariis de crisibus exposui praeterea in prognostici primique epidemiorum; in quibus distincta sunt et quae jamjam venturae sanguinis profusionis sunt signa et quae talia non sunt.

C5V. urinae, quibus abscessus post aures stant, st celeriter et exigue concoquantur vitiosae ; et ita refrigescere malum.

Quod in hac quoque oratione recensetur particulare, est sermoni universali subjectum ; . nempe urina in morbo omni celeriter et exigue concocta, deinde vero cessans, via. trusum quippiam indicat. Liquet autem quod et refrigerari malum sit, nona n his solum, verum et omnibus. Neque enim in communibus adest quippiam peculiare, veluti in ardentibus febribus; nempe quod urentes hae summas partes non calefaciant malignae existunt, benignis manfuetisque totum corpus aequaliter urentibus.

C5VI. Aliquantulum saporati, laterici, non admodum sentientes, quibus singultus alvus his erumpit, farta/sis et suppre/sto, sii exsolvuntur; an At his parotides stant?

Si ex nobis propria parotidum signa didicisti, pernieiose item habentium signa facile, quae nunc dicuntur, propria non esse tibi constabit.

C5VII. Suppressos cum rigore urinae malae tum alias tum si antea soporatos parotides prehenderint; an spes ex his?

In his quidem quae antecedunt hanc sententiis, suturarum sanguinis eruptionum concursiones scribere voluit, sed complecti, quae propria essent paucis, ut dixi, nequivit. Rursus quoque et alteram hanc dictionem ad praedictionem futurarum parotidum scripsit; sed quod peculiare sit, nihil habet et ipsa praeter id, quod permixta sint quaedam perniciosa symptomata, ex quibus raro parotides fiant. Quod autem neque ipse de parotidum generatione enunciare ausus sit, id sane ex adjectione conjunctionis an, plane constat.

C5VIII. Ex torminosu sedimentum liminosum sublividumque malum; an ex hypochondriis dextrum dolere videatur, exsuloanturque? atque his parotides parum dolorosa ac P Alvus copiose sinens his in omnibus perniciosum.

In caeteris omnibus exemplaribus feriatum in principio dictionis reperi torminoso, praeterquam in exemplaribus Dioscoridis et Capitonis. Nempe hi scripserunt ἐκστροφωδέων dictaque apud eos est de urinis oratio; atque ob id sedimenta harum tum ab Hippocrate tum ab ipsis considerari et non dejectionum, inquiunt. Dioscorides igitur στροφώδεα σύρα recenseri ait, quae πεπηγότα, id est concreta, quaedam per ipsas invecta habent, facto nomine a verbo διαστρέφεσθαι, quod est πήγνυσθαι, id est concrescere. Neque enim ignoramus poetam ita dixisse, καὶ περιστρέφεται κυκλωδῶς, quod est περιπήγνυται, id est circulariter concrescit. Caeteri fere omnes expositores limosas subli vidasque in defectionibus subsidentes dici nunc ajunt, quoties humectatur alvus putantque torminosas convenire; nempe ejusmodi dejectiones cum torminibus prorsus fiunt. Subsidere autem inquiunt ita dejectis liquidis subsistentias tum limosas tum sublividus, ubi prava affectio fuerit, in qua talia excernuntur; prorsusque iis, qui talia desierunt, affectum esse. hepar ajunt, atque ob id an.olorem adiecisse dictioni, an ex hypochondriis dextrum dolere videatur? Nempe quamquam dejectiones ejusmodi perpetuo bepaticae existant, non tamen semper tuor cum visceris inflammatione; quo fit ut orationi adjecerit conjunctionem an, quod ita affectis dextrum bypochondrium perpetuo dolore asserere non potuerit. Praeterea quod deinceps dictum est, exsolvantur, hepaticum procul duhio symptoma est, ut in secundo epidemiorum est demosstratum. Post haec. de parotidibus scripsit. Videtur autem in his omnibus dictionibus ex concursionibus- quibusdam praenotiones harum scribere, atque id esse maxime in eo, quod ipsi proponitur et in praetenti praedictione.; sed de his enunciare. ausus non est, quamquam in particularibus persaepe universales enunciationes scribere consueverit. Praeterea inquit.: . atque his parotides parum dolo risi eae? rursus quendam talem .aegrum vidisse sete ostendeus, in. quo a natura impetus quidam factus sit ad parotidum generationem, a qua tamen illuc deponi non potuerunt, quae contristarent; contigitque aegrum copiose fluente alvo perniciose habere, non judicationis scilicet ratione, natura contristantes humores deorsum excernente, sed propter facultatis, quae in hepate est, imbecillitatem.

C5IX. In anxiis quibusdam pervigiliis parotides maxime.

Adjecit in praesentia haec, quod saepius viderit et non semel. Quocirca per eam, quae subsequenti succedet Iententiam, verum est anxios esse, quibus excitentur parotides, sed id sufficiens non est; nempe quod dementiam denuncient talia symptomata supra declaravit. Si igitur, quae Hippocrates nos docuit ante contemplatus parotidas fore speraveris, deinde aegrum si anxium aut vigilem videris, parotidas excitandas exspecta. Signa autem, per quae parotidas fore sperabis sunt haec. Primum sane abscesseum omnium commune est, quod diutius trahenti evenit aegro, deinde si morbus deses suerit et deorsum vergat vel calidus et sursum repat vel cervicis capitisque gravitates fuerint et dolores et faciei rubor. Nam per hoc, si parotidas fore ante speraveris, certior praenotio erit, quum quae in dictione relata sunt apparuerint. Sermonem quidem illum ante omnia teneri velim. Post haec vero signa omnia sigillatim dixi ab Hippocrate duobus jam libris scripta ipsa; quibus apponenda sunt quaecunque per pulsus in singulorum praenotionem conserunt; quae et si praetermissa quidem ab Hippocrate existant habes tamen scripta ea a nobis in pulsuum libris.

CLX. .Ex volvulis graveolentibus, cum febre acuta hypocho^ drioque sublimi diutius permanente, parotides exsurge tes enecant.

In hac oratione facta quidem est obscuritas quaedam et ob scriptorem, facta quoque et ob interpretes quosdam, incertum esse existimantes utrumne ex unoquoque dictorum symptomatum vir nos sperare velit, ut parotides fiant, an omnia una concurrere. In principio quidem libri hujus, quum mens auctoris adhuc ignoraretur, congruenter incerta talia esse quis existimare potuerit; ubi vero in toto libro propositi ipsius experientiam habuimus idoneam cognoscamusque praenotiones ex eorum quae ipse vidit concursione scribere, constat et nunc ex omnibus, quae scripsit, simul factis nos sperare ut parotides fiant velle. Quod vero letales sint si fiant est manifestum, quod et nunc viderit in ita laborantibus factas parotidas seqnutam mortem, quae ob parotidas facta non est; quodque talia videantur constat ex iis quae scripsit; nempe quod febris acuta erat non sine periculo, quodque Veluti perniciosa affectio. Quoniam vero amplius nihil scripsit, sed graVeolentem hunc esse vult, mullo sane magis; quonam siquidem pacto graveolentem intelliges volvulum perniciosiorem esse non graveolente? Fieri autem potest ut graveolens intelligatur primum quidem in quo stereus evomatur, signum maxime letale; deinde si graveolens fuerit respiratio, tertio si ructus graveolens; quarto si status talis, et quinto si graveolens corpus; nempe talis vosa vulus aliquando a nobis visus est.

C6I. Ex surditate moderate parotides sunt tum alias tum si qua iactatio supervenerit et comatosts magis.

Quoniam adverbium ἐπιεικῶς, id est mansuete, m medio dictum est eorum quae multam et eorum quae paucam habent spem in omnibus symptomatis; sic et homi^ nem vocamur ἐπιεικῆ moderatum et a quo nihil p^ tam fit nimis. Totus itaque sermo talis quidem est. surditas accidat, parotidas fore mediocriter spera. Adj^ ctione autem orationis, fastidiosum quippiam, sperat fastidioso facto aegro fore; idque magis, si comatosus ipse fuerit. Verum tum haec tum antedicta non minus desipientiae et phrenitidis signa sunt quam parotidum, quum non praefinito dicat, in biliosis quidem humoribus ab initio morbi desipientiae ipsius potius esse signum, procedente vero morbo in crudis crassioribusque et magis ubi jam occupasse parotidum generatio apparuerit; hoc siquidem universale caput est in parotidibus, si non amplius lateat quod invasit, ita ut aeger impetum infestantium humorum caput petere sentiat. Potest itaque quis hic denuo hallucinatus in unoquoque eorum, quae ad supernas partes motum indicant scribere, tanquam ex praedictione parotidas sequuturas; sunt vero et modo dicta impetus ad caput signa. Dico sane surditatem et comatosum non magis horum quam eorum, qui ventre et thorace laborant, esse symptoma; cum utrocunque autem fuerit, horum simul praecognitionem augebit.

C6II. Paraplegicis parotides odiosae.

Paraplegias quibusdam corporis partibus accidere ab affectu didicisti, quatis est totius corporis affectus apoplexia. Videtur autem mihi visis forsan vel duobus vel Iribus paraplegicis, nihil a parotidibus adjutis, signum vitiosum eas esse pronunciasse. Ego autem non simpliciter dixerim malum signum esse supervenientes paraplegicis parotidas, sed quod is abscessus morbo minor sit, referre fuerit satis. Constat siquidem ex Hippocrate abscessus bonos esse, quum morbi circuitus ad inferas corporis partes insigniter devolvitur; quorum neutrum parotides habent; nempe et affectu minore sunt et ad inferas partes non fit devolutio; quare si id duntaxat, perniciosum pronunciare satis erit.

C6III. Quae convulsam modo cum catoche exacerbantur parotidas movent.

Quod ex concursione nihil observatio reperiat, rerum fide didicisse in promptu est; nisi enim naturam rei, in qua praenotionem dicendo curationem faciemus, fuerimus contemplati, de singulorum signorum vi judicare nequaquam licebit. Et nisi rerum singularum vires noveris, conflari ex iis quippiam nequit; id quod vos edocui in omni arte fieri, nedum in medicinali. Atque hinc quantum Hippocrates superiores suos in virium cujuslibet simplicis medicamenti inventione evicerit, in omnibus suis est demonstratum libris; id quod memoria tenere oportet. Ad praesentem autem sermonem, qui particularis est, tantum rursus ex universali accepisse convenit quantum ad id quod nunc dicitur congruit. Catochae etenim cerebri affectus sunt, ut didicisti, veluti et per totum corpus convulsiones; de quibus nunc ipsum dixisse par est, non enim simpliciter de manu vel crure vel alia quapiam parte pronunciavit, inquiens: quae convulsivo modo exacerbantur, quamquam licebat. Convulsionem autem ex repletione malam esse inquit Hippocrates. Constat autem convulsivos affectus appellari, in quibus principio aut non multo postquam fieri coeperint, convulsiones perseverant, ex repletione ortum habentes. Veluti vice versa, quae ex vacuatione, post sudores multos vel vomitus vel dejectiones vel sanguinis eruptiones vel inediam vel vigilias vel motiones tum multas tum vehementes fiunt. Nempe ex convulsionibus aliae vacuationes consequuntur magis, aliae statim a principio repletiones. Propterea ut parotides ex convulsivis comatosisque, ubi protrahunt, fiant est rationi consentaneum cunctante aegro.

C6IV. Concussio, tremor, iactatio cum catocho parco circa aures abscessus proruant.

Non in exemplaribus omnibus, quibus scripta est haec oratio, eadem habet verba. At in quibusdam praedicto verborum scripta est tenore, in aliis autem tali: quae conuulstuo tremuloque modo accedunt, cum catoche abscessus post aures suscitant. Laudo eos, qui in suis exemplaribus sententiam non scripserunt; abunde siquidem nobis erat, permiscente eo symptomata multa multis didimilis generis hucusque pervenisse et non ab aegris receflisse. Nempe symptomatum Graecis ignotorum permixtionem facere summe absurdum per se existit. Non autem ferme apparent in convulsione tremoris symptomata; fieri siquidem non potest, ut aegris ipsis in convisionibus tremores deprehendantur, nisi utique talem sit auctor contemplatus symptomatum vicissitudinem, ut quum convulsiones quidem relinquerent, tremulus fieret homo. Ubi vero convulsio inciderit, tnon posse dignosci tremorem arbitrantur. Symptomatum implicatio ejusdem generis quaedam existit, verum supervacua. Nempe ex catoche parotidas fieri abunde a nobis dictum, angente simul et generationis exspectationem fastidioso ipso. Imo vero urinarum affectiones exspectationem simul adauge fiunt. Nomen praeterea σπασμοτρομῶδες, id est convulsa vum tremulumque, pravum existit.

C6V. An primum capite doleant? an et superiori parte lentor sudent et superrigeant? deinde et venter deiiciat et eomatosum quippiam suerit P an et aquosae urinae susueosu alba habentes? et varie albae graveolenti quodammodo deinde post aures abscessus? an et quibus eaedem arinae, saltationes e naribus feequentes ? an et linguu laevis?

Si, ut dixi, praenotionem ab his exordiretur, quae scripsit Hippocrates tum in prognostico tum in epidemiis, de abscessibus omnibus universale quoddam fieret et ex iis, quae ab ipso dicta sunt, ad securius pronunciandum adjumentum. Nam si abscessum fore speraveris, humorum considera inclinationem, ad quam videlicet fiat partem; atque ita, ubi singulorum capitis symptomatum vires adnotaveris, parotidas fore tum magis tum minus sperabis. Exempli igitur gratia de iis, quae nunc ante oculos posuit, sermonem facere non malum fuerit. Capitis dolor ex eorum est numero, quae humorum ad caput inclinationem significant. Sed quod leviter sudent, pusillam ad ejusmodi praenotionem facultatem habet; sed majorem habet quod superriguerit. Dejectionem vero alvi quonam quis pacto generationis parotidum signum demonstrativum esse dixerit haud scio, quum potius modo contrario vecantium humorum ad infamas partes inclinationem operetur. Comatosum ad parotidum generationem signum effatu dignum existit. Aquosae praeterea urinae, in quibus alba sublime petunt, ad praenotionem per accidens conserunt; quoniam aquosae quidem absque albis suspensis incoctum esse morbum significant; quae vero substantiam secundum naturam habent, atque praeter id suspensum album continent, coctum morbum esse indicant absque abscessu. Oportet igitur eas neque prorsus incoctas neque absolute concoctas esse, ubi natura abscessem factura sit. Quae vero varie albae et graveolenti suerint, raro quidem abscessum qui fiat habent; quod si aliquando habuerint, malum habebunt. Bene igitur adjecit addubitans, an et quibus ejusmodi urinae, lunationes e naribus srequentes? malignitates siquidem in succis incoctis et si ad caput ferantur, lunationes magis e naribus malignas faciunt, non parotidas. Oratio praeterea, an et lingua his laevis? dubitativa est ; nempe in praedictis et febres m alignas fieri et linguam exasperari rationi magis consentaneum.

C6VI. Quibus magnum ac crebrum spiritum ducentibus icteri et febres acutae cum duris hypochondriis resfrigeratae suerint,num his abscessus magni secundum aures suscitantur?

Πνευματουμένους eos, quibus magna est et frequens respiratio, dixisse videtur, quoniam et in libro de victus ratione in morbis acutis hoc pacto eos nominavit Hippocrates. .Iure optimo suscitandos post aures abscessus sperat, nempe et ratione non caret, atque hoc saepius fieri videmus. Si vero πνευματουμένους eos dixerit, qui ventre inflantur, ut nonnulli intellexerunt, qui et πνευματώδεις scribunt et πνεύματα, nihil hoc ad parotidum genecationem contulerit, sicuti neque morbus regius. De febribus autem acutis et praesertim ardentibus dictum est antea, sanguinis eruptiones movere, sanguinem tum fundentes tum ad caput sursum ferentes. Quaenam praeterea dura hypochondria dicat, non clare cognoscere possemus, propterea quod dolentia non adiecerit; nempe hoc adlecto jam phlegmonem horum indicabit ; non adjecto vero, frigidiusculum tumorem scirrhosum magis quam phlegmonosum. Solvuntur vero talia abscessibus magis, non sanguinis eruptionibus; nempe in iis quae inflammantur sanguinis eruptiones maxime fieri conspicimus. Propter alienam vero auctoris enunciationem cognoscere exquisite non possemus, an praetermissum sit nomen doloris, obscurius tum pronunciante tum scribente ipso ; an bypochondriorum duritiem vere scirrhosam intellexerit. Verbum vero refrigeratae fuerint, nempe et id dictum est; potest significare non solutam esse febrem, sed partes corporis insuriores, cum aliis collatas minus calidas esse; ut caliditatis reversionem ex ea re conjiciamus. Quum vero magnos abscessus in eisdem fieri dixit, pone aures videtur mihi in aliquo vidisse ; et ita de particularibus pronunciasse, tanquam universaliter pronuncians ; satis siquidem fuerit pronunciationem sine nomine magni scriptam fuisse.

C6VII. Quibus comatosu, cum iactatione, hypochondria dolentia, vomitoria pauca, in his parotides exsurgunt; antea autem et faciei signa.

Quod futurus quidam abscessus ex iis quae Hippocrates scripsit, sperabis, deinde in qua corporis fiet parte, utilem habebis dictam concursionem; nam comatosum, si et aliud symptoma, parotidas praecedit. Dolentia vero hypochondria phlegmonem habent, si quis animadverterit. Quum autem haec ita habeant, ad generationem conferent et fastidiosa et vomitoria symptomata. Quod vero in calce orationis dictum est, antea autem et suciei signa, valde utile existit, si quis convenienter orationem intellexerit; convenit autem hoc pacto intelligere, ut verus fiat sermo; verus autem erit, ubi intelligi hoc sensu intestoxerimus. Ante parotidum generationem faciei signa considerare oportet, sunt autem haec, rubor, tumor praeter naturam, oculorum humiditas, caliginosa visio et quaecunque talia. Si quis vero non omnia, quae circa faciem apparent, intelligere voluerit, saltem tumorem praeter naturam prorsus intelligere oportet. Postquam enim dixisset: in his parotides exsurgunt, deinde serie continuata dicens, antea autem et seriei signa, videbitur enunciare a communi intelligendum verbum, exsurgunt.

C6VIII. Alno nigra et stereorosa deiiciente, coma superoeniens parotidas excitat.

Haud recte scripsere quidam, ventre nigra stereorosaque biliosa deficiente, neque in antiquis reperi exemplaribus, neque quisquam eorum, qui librum enarraverunt, hanc novit scripturam. Quin et biliosa, quae de pallida hile ab antiquis medicis dici consueverunt, non sane dicta essent eodem sensu, quo nigra. Hac de causa biliosa expunxi scripta; nigra quidem a Capitone in ipso contextu, in margine vero a Dioscoride. Videtur autem mihi libri hujus auctor concursionem hanc in aegro contemplatus, totam voluisse explicare, non distinguens ea, quae casu quodam parotidas praecesserunt ab eo, quod vere parotidas significat. Sufficiens namque ipsi signum est coma.

C6IX. Tussiculae cum spiratione existentes abscessum post aures evacuant.

Potest et thoracem scribere; fieri siquidem potest, ut facta intro inclinatione, per canalem naturalem effluat, quod tenuius est ex conficientibus parotidas succis, ad oris capacitatem et ita sputationem fieri; consistentibus autem ita rationabile quidem alias apparere parotidas. Nempe verbum ἀπαλλάσσει proprie vacuare significat, ipsum autem vacuari consequuntur et contrahi in se ipsum et mollius fieri.

CLXX. In capitis dolore coma et surditas abscessum aliquem post aures eructant.

Vere semper haec signa sunt parotidum, quoniam ita fore abscessum quendam ante speravimus. Succi enim ad caput recurrentes, calidi quidem et tenues, desipientes et sanguinis eruptiones procreant; orasti autem et frigidi comata et parotidas. Capitis dolor utrisque communia existit, veluti et surditas; sed calidis magis capitis dolor, frigidis vero surditas. Comatis vero nomen scriptori satis fuit, qui scilicet lethargi appellationem toto subticuit libro.

C7I. Hypochondrii contentio cum comate et sectatione et capieis dolore parotidas attollunt.

Rursus et hoo loco coma una cum capitis dolore signum indicandae parotidum generationis effatu dignum existit, coindicat autem et hypochondrii contentio. Per hanc itaque appellationem phlegmone indicatur, neque enim magna est ipsius indicatio. Si vero absque phlegmone contentio fiat, in humorum ad superas partes inclinatione signum ad parotidum generationem notabile exisiit, sanguinisque ostendit eruptionem. Anxium vero per se quidem parotidas nullo pacto indicat, sed simul appareus, dictae concursioni fidem addit.

C7II. Dolorem concitantes aurium abscessus citra crisin sensim dissipati damno sante

Jam saepius sermo hic tum particulariter tum universaluer dictus est; meliusque ostenditur, si adjiciatrrr repente occultati; nam καταμωλυνθέντα solutionem, ^uae sensim fit, significat. Repente vero occultari dolorificum affectiones absque hoc, quod in alia quadam, quae manifesta sit, parte abscessus fiat, transmigrationem infestantium succorum ad Viscera ipsa factam ostendit.