In Hippocratis Epidemiarum I

HIPPOCRATIS EPIDEM. I. ET CALENI IN ILLUM COMMENTARIUS I.

Galeni praefatio. Non hoc quidem libro Hippocrates Cous de propriis cujusque regionis morbis agere instituit, sicuti Iane alias nonnunquam, quod universa ipsius oratio de morbis habeatur qui epidemii, hoc est populatim grassantes nominantur, qui a vernaculis sic differunt, quod illi quidem per aliquod tempus quandam regionem pervadant, hi vero incolas tanquam cognati nullo non tempore comitentur. Itaque libro de aere, locis et aquis vernaculos morbos docet, qui per singulas habitationes oboriantur. Hoc autem libro morbos epulemios, qui per aliquod tempus passim vel civitates vel nationes universas adoriantur. Haec autem duo morborum genera tum communia tum passim grassantia nuncupare consuevit. Cetera vero omnia disperis, quae scilicet non communiter multos, sed serrium quemque prehendunt. Nam saepius Graeci σπείρειν pro dispergere et ab invicem separare usurparunt, eoque modo Thucydides de juvenibus ait: vere autem alii in alia civitatis parte dispersi perierunt. Horum autem morborum ut generatio ita et causa communis. Quum autem tres causae sint a quibus oboriuntur morbi, una quidem iis quae efferuntur, altera iis quae fiunt, tertia iis quae extrinsecus incidunt. A singulis sane communes morbi fieri consuevere, ac potissimum ab aeris nos ambientis flatu. Non enim plerumque accidit per ingestos cibos morbum communem civiletem aut regionem aut exercitum pervadere, ut neque per communes tum occupationes tum labores ambiens: nos aer si immoderatius calefiat aut frigeat aut humescat aut siccescat corporum symmetriam, quae sanitas est, interturbat, depravat, evertit. Aliis enim causis neque simul omnes occurrimus, neque diem integrum subiicimur, sed aer solus foris omnes ambit, atque ab omnibus inspiratur. Fieri siquidem non potest quin corporum animantium temperamenta cum ejus permutatione afficiantur. Atque .propterea, ut ipsis docet Hippocrates: rere quidem temperatilsima tempestate sanguis humorum temperatissimus abundat augescitque, hieme tempestate suigidissima, pituita humor /rigidissimus, quemadmodum et aestate tempestate calidissima, calidissimus humor staoa bilis, autumno denique sicca tempestate bitis atra quae tum plurima tum vehementissima est, perustis per aestatem duobus humoribus, sanguine et bile flava, quae et. pallida nominatur. Sic: demum etiam morbi pro ratione uniuscujusque tempestatis oboriuntur, qui cum humoris exuberantis natura similitudinem sortiuntur. Ac si per dictarum teinpestatum appellationes dicti humores procrearentur, nunquam utique fieret ut a sua temperie aliquando degenerantes alios producerent. Quia vero unaquaeque tempestas pro fui temperamenti ratione, noni autem propter nomen, praedictos humores auget, quum ambientis nos aeris temperies permutatur, humores quoque permutari necesse est, quemadmodum in aphorismis ipse pemunciabat: Quum per anni tempestates eodem die modo calor, modo fagus oboriatur, autumnales morbi exspectandi sunt. Quemadmodum autem singulis tempestatibus propriam temperaturam servantibus pro suarum naturarum ratione morbi creahantur, ita si praeter naturam permutentur, ad constitutionis aemulationem morbi fient. Cur igitur in unaquaque tempestate non omnes .uno et eodem. morbo corripiuntur? Quoniam .sane non parum dissident et per connatas naturas et per aetates nec non per vivendi formas. Quocirca hic quidem facile cedet malitiae temperaturae praesentis tempestatis, alius vero magnopere oblectabitur, alius autem nequaquam prorsus laed detur, alius denique prava vivendi ratione prius quam tempestatis sentiat laesionem morbo occupabitur. Nam ut quum ab ambiente laedebatur, tali morbo capiebatur qui illius temperamento responderet, ita fiet. ut pro delicti ratione aegrotet quod in vivendi forma committitur. Haec igitur quicunque novit, non solum qui in unoquoque coeli statu morbi oboriuntur eos praenoscet, verum etiam eos procreari (victum incommoderatis circumstantis nos aeris constitutionibus contrarium arte machinatus) prohibebit. Si namque. proba primorum corporum temperies sit sanitas, quod eam quidem ambientis intemperi.es labefactata sit, servatura vero contraria vivendi ratio patet omnibus. Quocirca Quintus male tum hos tum aphorismorum libros interpretatur, in quibus hoc modo scripsit Hippocrates : Inter anni tempestates, si hiems sicca quidem et borealis suerit, ver autem pluvium et austrinum, fabres acutas, lippitudines, dysenterias, ad aestatem oboriri necesse est, nempe sese experientia id cognitum esse ait Quintus citra causae rationem. Primum quidem eo ipso peccat, quod eorum * * scripserit, deinde quod utilem doctrinae partem praetermiserit. Nam interpretium haec duo sunt officia, alterum libri renium tueri, alterum lecturos libri commentarios utilia decere. Munus utrumque Quintus labefactavit, dum exuberantes morbos cum ambientis nos aeris statu non conjungit, quum eos ipsa Hippocrates conjungi velit, quum nos neque futuros morbos praevidere, neque obotientes prohibere, neque obortus curare valeamus, nisi affectionem corporibus nostris ab ambientis illatam intemperie cognoverimus. Ita namque ceterorum omnium fletuum praetermissorum facultates ipsi comperire valebimus. Quamobrem quicunque ex epidemiorum lectionibus ad artem juvari vehementer desiderat, satius est ipsum tum librum de hominis natura tum librum de aere, locis et aquis praetexisse; illos etramnum aphorismorum libros, in quibus de anni tempestatibus disserit, et frigidorum, calidorum, siccorum et humulorum statuum facultates docet. His proditis addimus necessarium quoque esse ipsum opus prognostici evolvisse. Nam quae in his quos protuli libris docuit, ea in epidemtis conscripta consequuntur. Primum quidem quod. calidi, frigidi, sicci et humidi symmetria quaedam primorum corporum sit sanitas. Secundum quod ver temperatissimum sit ubi propriam temperaturam servaverit, ob idque in eo exuberat sanguis, quemadmodum et aestas quam deceat calidior et siccior et hiems humidior et frigidior; atque inaequalis temperamento autumnus in quo siccum et frigidum evincant. Quod etiam in ipsis singulis unus quidem humor abundat, ut paulo ante dixi. Ab his tum tertium tum quartum illis in libris declarata sunt, in libro quidem de hominis natura ambientem aerem morborum epidemiorum causam esse, in prognostico vero quae sint singulorum signorum vires quibus praenotiones tum in qualitate tum magnitudine fiunt. At te qui praesimtem tractatum lecturus fis, promptam omnium quae disserui memoriam habere volo, ut facilius quae a nobis dicentur consequi valeas. omnium vero maxime librum de aere, locis et aquis te legisse velim, ut agnoscas in quibus ipse Hippocrates scripsit et. sum probaturus mor-. bovum genera quae ab Hippocrate sic distincta percurri, qui morborum epidemiorum causam aerem esse pronasciat. ls siquidem libro de hominis natura haec scribit: Morbi autem oriuntur alii quidem a victu, alii vero a spiritu, quem introducentes vivimus. At utrorumque di- gnotio ita efacisnda est. Quum multi homines uno morbo eodem tempore corripiuntur, in id quod communissemum est et quod potissimum omnes utimur, accepta causu rejicienda est. Quod autem respiramus id existit. Constat siquidem victum cujusque nostrum causam non esce,. quum serie omnes tum jupenes tum senes tum mulieres tum viros peraeque invadat, tum juvenes, tum senes, vini potores et aquae bibaces, tam eos qui masam esitant quam qui pane victitant, tam eos qui modice laborant quam qui magnopere labores ferunt. Quum itaque homines omnibus modis viventes eodem morbo corripiantur, nequaquam causa fuerit victus ratio. Quum vero eodem tempore diversi generis morbi oriuntur, tua sane cuique vivendi ratio causa est. Hoc textu coeli statum omnium epidemiorum morborum causam esse, sed non victus rationempronunciat. Potest interdum quoque pravae aquae potus morbum omnibus communem efficere idque in castris evenisse memoriae proditum est, quomodo et ob laci naturata; ubi omnes eodem loco. castra metati permanserunt. interdum etiam ex barathris charoneorum appellatorum, ex quibus. abunde venti spirant. Haec ergo quod. aerem inficiant, propterea morbos procreant, atque a praescripto textu .comprehenduntur. Qui vero ab eduliis et potionibus excitantur morbi tum pauci tum- eogustu faciles existunt. Quare libro de natura humana causam ejus, quod multis .morbis est commune, communissimam appellavit. Libro .vero de aere, aquis et locis qui sic generantur .morbi pancoenos universales vocavit hisce verbis usus: At uniuscususque temporis ^procedentis et anni statum et quoscunque morbos pancoenos tam aestate quam hieme urbem invasuros praedictum, est. Ac rursum non post multa: Ili quidem morbi sunt ipsis vernaculi et si quis universalis morbus prehenderit ex temporum anni mutatione, ii hujus etiam participes exsistunt. Ale que iterum post pauca .At- viris quidem hi. morbi pecu- Hares sunt et vernaculi, item, seorsum si quis universales ex tempestatum anni mutatione prehenderit. Deinde paulo inferius: Hic morbus ipsis connutritus est tum aestate tum hieme. Verum hoc neque te latuerit dictum in praetoriptis et aliis quibusdam Hippocrati^ textibus, quicunque morbi perpetuo aliqua in regione scaturiunt, quos et fana endemios ^vocitant, eos censeri ex illorum genere qui multis communes existunt, veluti quoque pestis. Haec enim ex communium-. morborum est numero, ut ipse rursum de ea re libro de acutorum victu his verbis ita dilucide declaravit : Quum enim nullus communis pestdentis morbi modus sparsim grastatus suerit, sed dispersi sporiidicive morbi ac similes suerint, ab bis morbis plures quam ab aliis omnibus intereunt. constat itaque morbos qui et malignissimi sunt et pesttilentes vocantur, ex morborum epidemiorum esse genere, epidemiorum vero tum ex popularium tum universalium genere qui dispersis morbis e regione opponuntur, hos quidem itu nominavit. Pestes autem homines .universi et vocant et agnoscunt morbos esse perniciosos. Et vero ad dees multoties mittunt de. eorum curatione consulturi. At non hic solum verbum ἑπιδημήσειν passim gregari, scripsit, verum etiam in prognostico, ubi pronunciavit: oportet autem et morborum perpetuo passim gvajfuntium impetus celeriter animadvertere ac tempestatis statum non ignorare. In iis autem epidemiorum libris interdum ipsum pronunciantem audire potes; et passim grassatae sunt, aliis siquidem morbus erat epidemius. Porro boe nomen ἐπιδήμιον quibusdatu in exemplaribus quatuor syllabis scriptum est, postrema constante ex μ, o, ρ, ν, in quibusdam vero quinque syllabis, penultima constante αρι, altera deinde ultima syllaba α, ρ, ν. Horum autem ad ea quae enunciari debent. meminisse oportet, ac nosse nonnullos quidem morbos communiter multos invadere, qui - scilicet communes dicuntur, .nonnullos vero unumqusnque privatim prehendere et sporadicos appellari. Inter communes morbos alii endemii, alii epiderni et epidemii tum quatuor tum quinque syllabis, ut proditum est, scripti et pronunciati: At horum perniciosissimi pestilentes vocantur, iiqtrecansum ex ambientis aeris statu sortiuntur; quemadmodum morborum ppidemiorum genus universum. Atque quosdatu etiam pestilenter status descripsit, ut et eosale quibus in tertio epidemiorum agit, quamobrem pestis mdrli bus sit epidemicis. Atque haec praestat definisse priusquam particularum decreta procedat explicatio. Postea vero jam ad illam me convertam, si hoc unum praemonuero, quod et in multis a me scriptis libris prius dixi, eos qui artem medicam perdiscere volunt; ut in particularibus quae sensu percipiuntur sese exerceant cohortatus, ut quae antea universaliter didicerunt dignoscant. Haec ipsa particularia universalis constitutionis principium esse empirici profitentur et vera illa esse praecepta quae ab experientia constitutionem consequa ta sunt, nobis autem non item. Sed praecepta multa ratione inventa esse ridentur, quorum tamen veritas judicatur quum ab expevimentis tum stabilitur tum fidem accipit. Sic face et his quae de felis et lunae magnitudine et distantia demonstrata sunt, fidem non adhibentes, ubi a. sensibilibus multis aliis quae per geometricas rationes reperiuntur .et ab ecclipsibus singularibus stabiliuntur, certiorem fidem habemus. Ubi itaque quae per geometriam demonstrata sim t, si a singulariter contingentibus majorem fidem accapiant, .atque credibiliora reddita certiorem habeant veritatem, Iane multo magis quae in medica disciplina universaliter dicta sunt, certiorem habebunt fidem, si particularibus exemplis stabiliantur. Haec igitur nos in epidensiorum libris fieri ostendemus.

I. In Phase autumno circiter aequinoctium et sub Vergilias pluviae multae, assiduae, molles suerunt, usi per australes ventos.

Cognitionem loci ad morborum quidem epidemiorum doctrinam utilem existere postea dicturus sum. Nunc vero ipsum auctoris textum prius explicabo pronunciantis, circiter aequinoctium et sub vergilias. Quum enim duo sint aequinoctia, duae quoque Vergiliarum significationes, quoddam ex illis dicat adjecto orationi autumno ipse prodidit. Vere siquidem fit alterum principiumque ipsius in nostra habitatione ipsum est, veluti etiam finis omnis sub Vergiliarum ortum. Reliquum aequinoctium autumno fit, atque vergiliarum occasus : nihil autem intererit vel numero plurali pleiades nominare vel singulari pleiada. Occasus autem fit vergiliarum ab autumnali aequinoctio diebus circiter quinquaginta, nobis scientibus aequinoctia et solstitia in plagis omnibus uno tempore fieri, siderum vero ortum. et occasum ita variari, ut his singulis in regionibus proprii sint. Solis enim sub eodem polo habitantibus. communes sunt astrorum tum ortus tum obitus. At vocant Graeci plerumque sidus quod ex multis stellis constat ; qualem taurum universum vel aliquam ejus partem, ut suculas et vergilias. Interdum tamen singulas stellas astrum sidusve appellitant, non tamen quod ex multis constet stellam appellant, assium perpetuo dumtaxat hoc modo, unamquamque vero non stellam solum, ut dixi, sed et sidus, ut arcturum, caniculam, luciferum, hesperum. Est autem ad universum quod instat opus maxime necessarium singulis in regionibus, ubi medendi artem facturi sumus, singulorum astrorum tum ortus tum occules cognoscere, t quandoquidem hi anui tempestates circumscribunt, exempli gratia.; in Hellesponti parallelo veris principium quidem est quo tempore est aequinoctium, finis vero vergiliarum ortus, qui et aestatis initium existit, quemadmodum etiam aestatis finis, autumni principium arctari ortus, qui autumnale aequinoctium diebus quasi duodecim antecedit. Praeterea vergiliarum occatur hiemis principium et autumni finis est. Morari vero arbitror oportet ac causam quaerere cur intermissus sit in oratione stellae illustrissimae ortus qui aestate fit, haecque silius vocatur, Ipsimi autem nonnulli etiam canem nominant totius astri appellatione abusi, car nis siquidem astrum universum est. Sirius vero ipsius maxillae insidet, quem recte quispiam antecanem, non canem appellaverit, stellaeque hujus exortus partis anni quam operam vocant principium est. Atque qui anuum in septem tempora dividunt, aestatem adusque canis exortum protendunt, hinc vero ad arctorum usque operam. fidem et hiemem in tres fucant partes et medium quidem hujus quod circa. solstitium est tempus constitstuunt, de extremis vero duobus prius sementum, posterius consitioneni, nam ipsi ita nominant. Quin etiam libro de hebdomadis Hippocrafis inscripto actius inreptum partes dis visus invenitur, infectis quidem autumno et vere inanemtibus, sectis vero hieme quidem tres in partes, aestate vero in duas. Utilis itaque talis etiam est divisio; ut in praecedenti declarabit oratio. Utilis quoque in quatuor anni tempestates sectio, ut et illi prius ab ipso Hippoa orate demonstratum est, ubi et humorum exuperantiam et morborum species docet et quae ambo haec praecedunt, aeris temperamenta, quae quatuor habent differentias. Etenim si quis quam maxime bifariam tempus, verniliarum ortus atque arctari medium secuerit, nihilominus ipsum commune est cinni ut commoderato siccius existat, quemadmodum etiam et hiemi ut et frigidior et humidior sit, etiamsi trifariam dividatur. Magnae igitur temperamenti differentiae, quas et generales decenter quispiam dixerit, annum in quatuor tempora dividunt inter se, sive genere sive specie differentia, prout quisque appellare voluerit At singulae tarum differentiarum in maga. et minus saetae sectiones aestatem quidem in duas, hiemem vero in tres partes secant. Horum vero anni temporum divisio ex ipsorum tempore efficitur; quod enim tempus yergilias arcturirmque interjacet, quatuor est mensium, plurium vero quam quatuor vergiliarum occasus et verni aequinoctii medium existit. Veris autem tempus non integros quidem duos habet menses, quo factum est ut jure indivisum permanserit, propterea vero autumni tempus quam veris inanis fuit, quod in mensus duos extenditur, hoc vero magnitudine ab hiemis aestatisque tempore multopere superatur. Haec itaque semel quidem a me dicta sint, ad omnem vero sequentem orationem memoria teneantur, quo facile ad singularum nationum menses aliis alios existentes deducamur, nam si omnes eosdem haberent, non arcturi vergiliarumque et canis et aequinoctiorum et solstitiorum meminisset Hippocrates, sed ipsi satis fuisset dicere apud Macedones verbi gratia mente incipiente quem Dios appellant talem quaedam statum fuisse in ambientis nos aeris temperamento. Nunc vero quoniam Dion stolis quidem Macedonibus manifestum est, Atheniensibus vero aliisque hominibus non manifestum,. volebatque Hippocrates cunctis nationibus prodesse, satius ipsi fuit sine nullo memorato mente solum aequinoctium scribere, aequinoctium siquidem universitatis mundi res est, mentes vero singulis nationibus sui et peculiares Qui ergo astronomiae imperitus est, Iciat potissimum llippocrati ad eam ob dictorum usum exhortanti non obsequi. Quia vero humanum esse videtur ejusmodi imperitis opem ferre, tentabo ego, quatenus licebit, auxilium subscribere, cui si mentem adhibeant, horum omnium t quae edicit Hippocrates, fructum ac emolumentum accepturi sunt. Toto igitur anno in quatuor tempora per aequinoctia et solstitia divisio, si quis temet astronomum virum rogaverit quibus mensibus quatuor hae partes fiant, deinde iis praeceptis, poterit et quum de caeteris singulorum astrorum significationibus audierit, voti lesse compos. Ut si, exenrpli gratia, antea didicerit autumnale fieri aequinoctium in principio mensis Dii, sciet hiemale - solstitium fieri quest post tres menses in principio mensis qui anui finis est; hoc enim apud Macedones significat, vernum autem aequinoctium Artemini principio, quemadmodum et aestivum solstitium initio Lui. In principio - namque commemoratorum mensium tum aequinoctia tum solstitia apud.Mar cedonas fiunt, qui menses ita numerant et appellant. Qui igitur haec perceperit, ani praeterea Arcturum ante autumnale aequinoctium duodecim fere- diebus exoriri didiserit, vergilias vero occidere post dies circiter quinquagluta, feret quoto mensis cujusque anni die utrumque sidus exoriatur obscrvabitque, si Hippocratem sequi velit, eam quae et qualis aeri oborta sit temperamenti mutationem. Ceterum non ratione lunae quemadmodum nunc in plurimis Graeciae civitatibus supputandi sunt, sed ratione solis, ut apud omnes priscas urbes et plerasque nationes numerantur. Atque apud Romanos universus annus in duodecim menses dividitur, quorum unus octo et vigiuti diebus constat, quem a solstitio brumali secundum vocitant. Primus vero a solstitio, quem et totius anni primum numerant, unum supra triginta assumsit, queatadmodum a solstitio tertius; etenim etiam is ipse unius et triginta dierum est. Quartus est triginta dierum. Quintus unum et triginta sortitus. sextus triginta dies complectitur. Qui vero sextum duo sequuntur septimus et octavus, uno et triginta constanti Qui hos excipit nonus triginta dierum est. Huic succedens unius et triginta, qui decimus totius anui existit numero. Undecimus triginta dierum est. Duodecimus unius supra triginta. connumeranti vero tibi conscripti, singulorum mensium dies, omnes trecenti sexaginta et quinque oboriuntur. Atque quum ita quatuor annos numeraveris, anno quarto mensem tertium duorum et triginta dierum faciunt, ut anni singuli trecentorum sexaginta quinque sint dierum, ac praeterea quadrantis unius diei. Ex Palaestinorum vero. supputatione duodecim mentes efficiunt dies trecentos quinquaginta et quatuor. Nam quia tempus a lunae cum side conjundione adusque omnem aliam conjunctionem praeter novem et viginti dies aliam etiamnum dimidiam assumit partem,. propterea duos .mentes, qui novem et quinquaginta dies continent, in duas secant inaequales partes, alteram dierum triginta faciunt, alteram viginti novem. Qui ergo ita mensus instituunt, aliquem interealarem statuere eo-. guntur, ubi primum superiorum annorum residuum collectum sit et unius mensis tempus fiat. Quo vero modo menses interealares inferendi sint, ab astronomis tum aliis quibusdam tum Hipparcho scriptum est. Quare, ut dixi, apud illos qui nentes ita numerant, definiri dies non possunt, in quibus tum aequinoctia tum solstitia tum siderum Illustrium exortas fiant. Apud eos vero qui pro t folia ratione numerant, definiri possunt, ut dixi, apud Romanos. et Macedones et Asiaticos nostrates et apud alias multas nationes. Itaque quum haec sequentium orationum omnium communia. a me dicta sunt, ad propositam me referam orationem, in qua ab aeris statu qui in Thaso suit incipiens - inquit : Autumno circiter aequinoctium et sub vergilias pluviae multae. Quum enim autumnus ad aequinoctium sit duosque menses fortlatur, non quamprimum ab luitio enunciatur status simul invasit, sed circa aequinoctium exortus est et adusque vergi Harum occasum dies circiter quinquaginta perseverant. In Thasu nutumnas. Quinti sententia neque ad morborum praenotioneor aliquid regio demonstrat, neque prorsus fieri potest ut futuri morbi praenoscantur, test susum morbi quidam; corrupto eo qui anni tempestatibus secundum naturam inerat temperamento. Interdum anteus et ipsorum ideas non ex rationali methodo, sed ex sula: experientia notas esse profert. Et vero etiam intemperiarum implicationes, quas -syndromas vel concursus appellant empirici medici qui aphorismos explicant, experimentis inventas esse praedicabant, quae quorundam morborum causae sint. Exempli gratia :: Quum hiems sicca quidem et aquilonia suerit, ver autem pluvium et austrinum, aestate erunt fabres acutae et lippitudines et dysenteriae. Ac rursus r si hiems quidem pluviosa et austrina suerit, ver autem suualidum et hiemale, mulieres quibus vere partus instat, quacunque. occasione abortiant, et quae cetera deinceps recensuit, ubi duntaxat quatuor tempestatum differentias scripsit, etiamsi permultae sicli quod animadvertere Quin-, tum oportebat, tum considerare, tum perquirere primum quidem anni tempestatum in statum qui praeter naturam sit mutationes, deinde pluribus inventis numerum omnium indagare, cur quatuor duntaxat meminerit Hippocrates, a quibus omnibus inventis aliquam methodum investigare liceret, qua usi ceterorum omnium statuum facultates cognosceremus. Hic enim stilus tum ad eos qui creantur tum ad grassaturosin vulgus praenoscendos morbos eritidoneusimo et quoad fieri possit, ad eos praecavendo arcendos, nequis plane in eos incidat qui commemorata vra procedit, aut si hoc propter causae magnitudinem assequi nequeat, saltem his commoderatissimis .afficiatur. Quod enim melius morborum curationem inventurus sit, quae in his a me proditis omnibus mentem exercitaverit quam qui nihil antea sint perscrutati, neque plehejos ignorare arbitror, nedum probe institutos. Quod enim ipsa Hippocrates plures quam quatuor fletus in aphorismis descriptos noverit, ex his ipsis libris. quos explicare proposuimus satis. patebit. In horum namque primo primum statum descripsit, de quo ipse in calce pronunciavit: Quum autem totus hic status ad austrum et cum squaloribus existeret. Secundum autem, in. quo rursum ait n. Quum vero totus annus frigidus et humidus et aquilonius; tertium denique tum inaequalem tum varium, qui paulo ante aucturum coepit, frigidum et humidum. At deinceps factum ab autumnali aequinoctio ad pleiaduni cocalum usque, prorsus austrinum una cum immoderatis humiditatibus. Deinde continuata serie fri- . nidum et siccum cum ventis aquiloniis maximis per totam prope hiemem; postea frigidum et siccum. adusque canis ortum. Hinc affatim magni aestus ad arctorum usique, quo pluviae austrinae ad aequinoctium usque. Quamquam vero hic status erat inaequalis, frigidum tamen et siccum in eo vincebant. Statum praeterea scripsit in horum librorum tertio quem rursus in unum caput reduxit lusce verbis: Annus austrinus, pluvius, assidue ventorum expers. In secundo vero alium statum per initia scribens inquit: su Cranone aestivi carbunculi plue- bani per aestum largo imbre, oriebantur autem magis austro spiranta Atque ut hic status calidissimus est et moderate humidus, in una scilicet qua obortus est anni tempestate, ita quoque qui in tertio libro per totum an.num describitur. Sunt vero et alii status descripti in epidemiorum libris, quos in aphorismis sub licuit. Verum quatuor, quod ceteris frequentius contingerent exemplis effici intellexit, cum astrologia quam libro de aere, locis et aquis scribere voluit. Enimvero. si causarum declaralienem omnino praetermisisset, -nos certe ex his quae ab ipso in aphorismis scripta sunt, invenire potuissemus quae viro logico ad dictorum inventionem sufficiunt. Te namque hoc scire oportet, quod jam a nobis multis in locis multoties abunde demonstratum .est, atque nunc etiam dinendum, quoad ejus meminisse necesse sit, fieri non posse ut particulares in. artibus omnibus. simplicium medicamentorum complexiones experimentis ob multitudinem cognoscantur: sed his in. omnibus una inventionis via est per propria elementa, quemadmodum et in grammatica procedimus. Quaenam igitur propria statuum elementa sint a rei substantia concitati speculemur, ut in libris de demonstratione: didicimus. Quare repetita ab exordio oratione jam tibi continua serie omnia, nullis praetermissis, .percurram. Anni tempestates humiditate, caliditate, frigiditate et siccitate differunt: hiems quidem humiditate et frigiditate praestat ceteris, aestas vero caliditate et siccitatu, ver autem in ambarum medio plane existit. In neutra siquidem oppositione altera alteram inperat, neque sicco humidum praestat, neque calido frigidum, sed quaedam partium, utriusque oppositionis aequabilitas. atque omnium horarum totius prope diei et noctis similitudo,. nulla insigni facta in ipsis vel permutatione vel exuperan tia, quales per autumnum conspiciuntur, frigore quidem maue rigente, circa vero meridiem calore vehementi, qui rursus ad crepusculum vespertinum an frigus transit, dommatur tamen in eo siccum humidoet frigidum calido,. Talis tempestatum anui temperatura, ut magna ex parte mutatio fiat, paulatim quidem ut. toto.tempore a nemine percipiatur, repente vero magis, non tamen universim, neque immoderate, in humidorum temporum et secundum naturam mutationibus. Exoriente igitur arctare .plerumque: pluit cum frigidis ventis. Etiam hinc autumnus. incipit et, sinitur aestas. Den.de feqnnt. tempore sensim et fine sensu quum ad frigidius fit mutatio, vergiliarum necatus manifestum solstitium efficit. Atque hinc omnino similiter ad vernum aequinoctiumpervenitur similisque interdum ad usque vergiliarum exortum sit adjectio; saepe, vero conspicua quaedam circiter tempus aequinoctii, commode-: rata tamen. Quin etiam ab exortu vergiliarum ad usque canis exortum calidum et siccum augentur tum commoderate. tum pedeteutim, qui quum appulit, austrina quidem pauca oborietur tempestas, mox autem pluviae succedent peraeque ac etesiae venti ad arctari ortum usque. Nos itaque tum experientia: tum ratio docuerunt quum ita anni tempestates procedunt ac in. se invicem commutantur, nullam pestem rtullosque epidemios morbos grassari, fec fotos morbos sporadas, hoc est dispersus, diaetae succedentes. Quia vero singulis anni tempestatibus proprius evincit humor, ut ipse docuit, hieme quidem pituita, vere sanguis, aestate bilis, autumno denique bilis acida; propterea pravo usis victu non iidem omnibus anni tempestatibus scatent morbi, sed, ut ipsis docuit, vere quia dem melancholico et maniae, epilepsiae, sanguinis eruptiones et ceteri quos continuata seris recenset morbi. Aestate autem alii similiter atque alii autumno, item alii hieme qui ex diaetae erroribus oboriuntur, sed formis pro anni tempestate, aetate et natura permutantur. Nam quia pro naturis et aetatibus tum corporum temperamenta alia evadunt tum humorum victoriae differunt, proindeque pro harum ratione morborum formae permutantur. Itaque de aetatum differentiis ita scripsit: su aetatibus aurem contingunt, parvis quidem et nuper genitis pueris aphthas, vomitus et contra, quae deinceps secundum actatem scripta fonti De naturis autem sic pronunciat. Naturarum aliae quidem ad aestatem, aliae vero ad hiemem bene aut male comparatae sunt. Quo fit ut laborantis corpus parem cum aere efficientis causae rationem habeat. Ex utrisque autem concurrentibus ascititium efficitur temperamentum,. unde morborum in vulgus grassantium ortus. Q nare si noverimus quid in hominum corpus efficere postsit ambientis calor, quidque frigus, siccitas et humiditas, noverimus quoque ipsam qualis sit quae patitur. naturam, jamque futuros morbos tum invenire tum praenosuere non amplius arduum fuerit. Atque his ipsis etiamnum prius sciemus illud probe pronunciatum esse, in con. stantibus temporibus si tempestive tempestiva praecedant, morbi constantes ac boni fiunt judinii, in constantibus inconstantes ac difficilis judicih Quaenam igitur sint drctaretur. qualitatum vires, humiditatis, siccitatis, caloris et frigoris, audiamus ipsum Hippocratem in aphorismis edicentem. Ex anni tempestatibus in universum siccitates imbribusalunt salubriores m in usque lethales. Morbi autem plerumque per imbres. oriuntur, febres longae, alvi profluvia r putredines, : epilepsiae, apoplexiae et anginae; at per siccitates, tabes, lippi tudines, arthritides, stranguriae. Haec itaque ab ipso de statibus in longius tempus extensis pronunciata fiunt. Quemadmodum autem et in his de differentiis in humiditate et siccitate docuit, ita et de his quae in calore in frigore fune, ubi scripsit de statibus tum aquiloniis tum austrinis. In plaga siquidem nostra aquilo frigidus est, auster calidus, nisi surtassis, quod rarum existit, principio veris frigidus sit, vel in alia quadam anni tempestate aliquantisper talis spiraverit, neque tunc aquilone frigidior. Audi igitur deinceps quo pacto de his aphorismis scripserit, sic exortus: austri auditus hebetudinem, vitus caliginem; capitis gravitatem, torporem ac resolutionem excitant. At si aquilonia fuerit tempestas, tusses, faucium asperitates, alvi durae, dyfurlae, horrores, -laterum et pectoris dolores oboriuntur. Hoc itaque dominante talia in morbis expectanda sunt. Haec itaque de vehementibus tum austrinis, tum aquiloniis statibus longo tempore perdurantibus ab eo pronunciata tunc Nam per δυναστεύειν, hoc est praevalere, id non de flatu qui vere aut brevi tempore spirat, neque de eo qui pluribus quidem diebus, sed de eo qui imbecillus est, id vocabulum praedicari demonstrat. De quotidianis autem tum austrinis tum aquiloniis flatibus audi iterum quae commemorat : Quotidiani vero status, aquilonii quidem corpora robusta, motu facilia, valida, bene colorata ac probe audientia faciunt, ventres exsiccant, oculos mordent, et si quis thoracem dolor prius obsederit, - eum mlaugenti Austrini vero corpora exsolvunt et humectant, auditum obtundunt, capitis gravitatem et vertigines procreant movendique difficultatem tum oculis tum corpori concitant, alvos denique humectant. At in aphorismis ab eo dictum. est alia quaedam de anui temporum natura, atque universa inter se conversione, quorum unumquodque suo tempore memorabimus. In praesenti hoc unicum satis sit, si didicerimus primas elementares statuum facultates ab ipsi, Hippocrate pronuntiatas esse, quibus oportet de omnibus quibusuis statibus nos via et ordine progressos inveniresuuinam morbi accessuri sint, qua ratione ipsi probibendi, vel jam oborti: curandi, hic enim maximus est praesentis tractationis fructus. In horum autem elementis est etiam regio quae et ad morborum praenotionem ipsis quoque nonnihil coindicat, quemadmodum. ei unius cujusque natura et aetas et visae institutum et victus ratio. Demonstratum autem est- ab eo dilucide libro de aere, locis et aquis qui et quales cuique regioni affluant morbi. Quare poteris ubi ambientis nos aeris status immoderate tum frigidus tum humidus redditus suapte natura. morbos ab ipso demonstratos prooreaturus sit et similem ex regione indicationem capere, ab aetate quoque et natura et vitae ruditatis et tota rictus ratione. Humidi siquidem et frigidi tum. natura tum externis circumstantiis facilius a morbis qui ex humido t et frigido^ statu futuri sunt, corripientur, contrarii vero difficilius. Itaque si habitatio fui ratione frigida. et humida suerit talemque sta-. tum habuerit, familiarium huic statui morborum facilis erit generatio, conferente. etiam ad hoc habitatione. quemadmodum sane si status immoderate calidus et humidus aliquando oboriatur, qualem secundo epidemicrum morborum in principio lusce verbis descripsit r pluebat per aestus largo imbri assidue. At regio addictorum putridorum morborum generationem confert, maxime quidem, si in utroque internperata fuerit calidior et humidior consii tuta. Conferet quoque si in horum. altero fuerit roremparata, ut Cranon in concavo et meridiano loco sita, quae ob id putridis morbis potissimum ut carbunculis exercetur, atque praeter caetera incommoda a ventis etiam aquiloniis est averta, spiraculis et neuemiis appellatis,. id est ventorum qualitatibus occupata. Cranon itaque ejusmodi est, Tbafus vero contrario modo sita est. Ad ventos siquidem aquilonius frigidosque conversa est Thraciae ex adverso. Quum itaque totus status ad austrina factus esset et cum squaloribus, locus pro fui ratione huic statui non facile patebat: si namque meridionalis simul et concavus fuisset, dictus status summe pestilens ipsi fuisset.

II. Pluviae multae, assiduae, molles, ut per austros.

Tribus modis pluviae multae fiunt, interdum quidem ob pluviam ipsam confertim decidentem, interdum vero propter temporis diuturnitatem, etiamsi pluviarum stillae mfnutulae falae quotidie delabantur, atque interdum concurrentibus ambobus. Habes autem ipsorum omnium scripta exempla in epidemiorum libris. Primi quidem modi statum, quo ita exorditur: .In Thasu ante cretarum imbres multi, ostendit siquidem pluvias fuisse magnas, .aquae confertim delabentis copia. Alterius mosti exemplum id nunc enunciatum est: Pluvias multae, assiduae, molles. Nam ipsarum copia acervata erat, quod continua longo tempore fuisset pluria et non prorsus uno tempore copiosa. Tertii modi exemplum. est, quod in principio secundi opulentiorum scriptum est: pluebat per aestus largo imbre assidue. Largum siquidem ad praedictum modum commune, adsidue vero ad secundum. De statibus itaque illis rursum utroque suo loco dicemus. Qui vero propositus erat oratione inter autumnale aequino. otium et hiemis principium obortus pluviam habuit toto tuo tempore mollem, ut ipsis profert, quae confertim large et vehementer cadenti opponitur.

III. Hiems austrina.

Quod autumni surem noverit et ipse pleiadum occasum quem concisa voce appellat et pleiada, his verbis manifeste indicavit, hiems austrinae Ubi namque praedixisset circiter aequinoctium, addidit et sub pleiadas scripsitque deinde hiems austrina, tanquam mullum tempus intercedat, quod peculiarem postulet explicationem, sed pleiadum occasu hiems copulatu sit.

IV. Parvi status aquilonii.

Uentos inquit hieme parvos. fuisse. Quod si secundum suam naturam adusque finem Hiems perducta fuisset, magni prorsus exstitissent. Atque hoc ipsis bifariam adfuit, quemadmodum etiam nunc parui fuisse visi sunt et secundum temporis prolixitatem. Etenim paucis diebus aquilenii non vehementes perflarunt, quum hiems vehementem multo tempore aquilonem habere consueverit.

V. Squalores.

Sicciorem justo statum squalorem non admodum usitate appellavit; ita namque non absolute sicciorem, se d summe siccum appellare consuevimus. Quod vero hiems usque adeo sicca fiat, ut terram tamquam aestate squalidam reddat, tum praeter opinionem tum praeter fidem existit. Non enim vere talis fit status, cui nunc similem factam esse omni ex parte hiemem proferat.

VI. Hiems universa quale ner ducitur.

Sicciorem quidem quam pro fna natura hiemem exstitisse pronunciat, non tamen aestati peraeque siccam t quare enem squalorem naulo ante non admodum nronrie usurpari diximus, accipere par est non absolute nunc ab eo pronunciatum esse, sed ad aliquid, ut formicam magnam vel montem parvum. Quod enim hiems esset in praesenti non absolute squalida, quemadmodum neque magna formica simpliciter magna est, sed ut magna formica, quae sane et ipso monte parvo minor est, atque hiems squalida aestate humidior existit, quomodo et hiemem comparatione dixit: hiems tota quale ver suit.

VII. Per autem austrinum feigidum, parvae pluviae.

Ver austrinum dixisse videtur, non quod in eo prorsus aquilonii venti minime perlaverint, sed quod paucissimi principio, atque adeo pauci, ut totum illius temporis statum austrinum enunciare^.

VIII. Aesias plerumque nubila, pluviae nullae, etesiae pauci parvique sparstm spirarunt.

Si quis omnia de aestate pronunciata composuerit, dicat et hanc tum austrinam tum simul squalidam obortam suesse;

IX. Oborto igitur toto ad austros et cum senatoribus statui

Non quod nullae aquarum effusiones fuissent per tutum annum cum squaloribus loquutus est, sed quod omnino paucissimae. Praeter enim tempus primum ab autumnali. aequinoctio adusque pleiadas reliquum omne tempus satis vincentem habuit imbrium carentiam. Ἀγώγιον autem appellavit ambientis nos aeris statum. Quare si verum sit animalium corpora ut ambientem nos aerem alterari, per imbres quidem evadent humidiora, per squalores vero sicciora; atque quum evincent quidem calores, robustum erit caput, per frigora vero levissimum ; ceterum thoracis et pulmonis partes laborabunt. Quae ergo narrato statui, quem contemplari proposuimus, mediam inter serenum ac plane purum et pluviosum naturam sortienti assimilantur corpora medium temperamenti statum, quem nubilosum ut appellem mihi permitte. Nam si talis sit aer, fuppositumque et corpora simul tum alterari tum ipsi afsimilari, perspicuitatis gratia, ut status in ipsis genitus veluti nubilosus quidam appelletur, nihil absurdum suetriti Quomodo itaque, quum hiems suum servaverit temperamentum, necesse est ut humor tum humidus tum frigidus generetur, pituita scilicet; aestate vero contra calidus et siccus ut pallida bilis: sic ubi circumstans aer nubilosus est, quidam exuberat humo;;, in pituitosis quidem naturis pituita, prout aliquis dixerit, tum nebulosa tum nubilosa. Semper enim aliquid a nostro effluit corpore quod vaporosum .existit, in siccis quidem statibus plurimum, in humidis .vero ^ucisirmum. Hoc itaque quum in corpore acervatur, similem. tum nebulae tum caligini innatum nostrum spiritum, facit; in ambiente siquidem animalia aere spiritui similis est vapor, ut quisquam audeat diqere tali in statu talem tn nobis esse spiritum. Atque ubi eodem alemp^re nebpla vel caligo duo haec ha-. buerit pathemau. ut nimirum tum attollatur tum distendatur, alba nubes procreatur. Nunquam enim absque humiditate, aere exacte aquilonio existente, procreatur nubes; propter enim raritatem vel densitatem splendida aut atra completur. Quae igitur rarescit nubes solis lucem in se suscipit, proindeque pellucida conspicitur, eam scilicet illuminante sidis splendore, quemadmodum in pellucidis corporibus; constrictu vero et condensata nube, stolis lux peream non transit; atque hoc merito nigra tastis cernitur, non fiscus quam aer ipse noctis, ubi felis splendor ipsum reliquerit. Manifeste etiam cernitur nebula multolies quidem ad terram defluere, quae ros vocatur: interdum vero in altum tolli, manifesteque fieri nubes sut candida aut atra; candida quidem quum, ut dixi, in se totum solarem receperit splendorem, atra vero abi nullo pacto receperit. Intermedios autem colores pro splendoris admixti quantitate nubes accipiunt. Verum forsan hic sermo tibi videbitur secum esse controversus, qui scilicet dicat in altum tolli humiditatem et condenliti. Sursum namque tolli caloris opus est, densari vero frigoris: nequit autem idem calidum esse simul et frigiduum At si intellexeris eam quae sursum fertur exhalationem calidam esse, ob idque sublimem vehi, aerem vero qui eam excipit, frigidum, non amplius dubitabis quomodo tum sursum feratur tum simul conden se ture Nam ut sursum feratur, ex se habebit ; ut vero tum cogatur tum constringatur, ob accipientem aerem, qui quo frigidior fuerit, eo magis nebulam quae furtum tollitur tum densabit tum coget. Quare tuum aer neque evidenter calefaciat neque .talem. refrigerationem habeat; necesse est ut in eo talis permaneat sursum lata nebula, qualis ab initio erat, fiatque alba quidem exacte ex ea nube, ubi a solis splendore. moveatur; media vero inter albam et nigram, ubi non perfecte eam fuiilluminaverit. Noli itaque. demirari cur animantium corpora similem huic .statui sortiantur in se dispositionem, quin potius Hippocrati fidem adhibe dicenti: austri auditus hebetudinem, vitus caliginem, capitis gravitatem, torporem^ ac resolutionem excitanti Explicat enim hoc textu corporis pathemata, quae in austrinis statibus patitur. Quare ut auditus heibetudinem concitantes, torporem ac resolutionem, de his quae ab austro in nostris fiunt corporibus dicantur manifeste, ita existimare oportet et caliginosum dictum esse quod acervatam in nobis ob ipsum, non aëris indicat caliginem.

X. Ante ver quidem ex superiori statu subcontrario et aquilanio procedente paucis febres ardentes obortae sunt; hhque prorsus bene moratae, atque paucis sanguis erupit, neque ex his ulli interibant.

Statum aquilonium ante veli pauci quidem temporis fuisse liquido constat, quod totum temperamentum ab ipso prius austrinum vocatum sit, qui non ita loquutus esset, si multos diesi aquilo spirasse L Attamen quum aër paucis diebus fuisset aquilonius, pauci acciderunt ardentes morbi, admodum mites, quique derepente consisterent. Ait enim : atque his admodum bene morata Scribunt autem nonnulli, πάνυ εὐσταθῆ, quidam vero εὐσταθέα Ionica lingua, aequali modo, nihilque periculosam habentia. Praeterea etiam paucis sanguinem erupisse pronunciavit, quod se-brium ardentium vehementium erat proprium, quemadmodum etiam delirare et mori quae neque his tunc obortis, successerunt, sed febres tum moderatissimae tum paucis-simis evenere, vehementi etsunt quisquam dixerit V legi tima ardente febre a flava bile, quam et pallidam bilem nominant, ortum Tumente. Hanc autem, ut ostendimus, in proposito statu superiori aestate solum habebant qui natura erant biliosi, non multam; non in eo quod sequebatus tempore, quod dictus status humidus esset, atque etiamnum magis tum caliginosus, tum nubilosus. Jure itaque paucis contigit sebrist ardens, qui perquam biliosi essent, hisque non exquisita neque vehemens, sed lenia ac solutu facilis. Quibus itaque oborta est, iis eam ob causam accidit ; praecesserat enim autumnum aestas secundum naturam constituta. Exorditur enim statuum enarrationem Hippocrates, ubi primum aer in eum qui praeter naturam est statum conversus est. At in naturali aestate magnopere biliosis hunc humorem copiosiorem acerrari necesse erat. Qui igitur status successit per totam hiemem ad ver usque, nihil hunc humorem auxit; non enim vehementer erat calidus, neque siccus ut aestas; neque etiam imminuit; non enim satis erat frigidus ut hiems, quae secundum naturam est; imo neque discussit, non enim esat exquisite siccus. Restat igitur hunc humorem conovatum fuisse, accepta veluti tum caliginosa tum nebuloli forma, propter modicam aeris tum humiditatem tum calorem exhalationi connutrito. Verum ante ver anum repente praeter consuetudinem perflasset aquilo, in corPoris profundum propulsis ab ipso humoribus tenuissimus primus fluebat, atque ita febrem ardentem facit. Non in quibusvis corporis partibus acervatus hic humor febrem ardentem procreat, verum etiam circa ventriculum et maxime ipsius orificium simasque jecoris partes : eodem modo etiam non erumpebat sanguis, proprium siquidem aliud est exquisitarum febrium ardentium per haemorrltagias judicant. Appellat autem haemorrltagiam Hippocrates, non addita unde sanguis evacuetur parte, eam quae per nares fit sanguinis eruptionem: nihil autem mirum est si tum aperiantur tum rumpantur quae huc ducuntur venae, a sanguine qui in sublime fertur ob calorem a quo ut infletur necesse est, venaeque tum aperiantur tum rumpantur ob spiritus copiam, qui et utres et dolia disrumpit, quum in musto acervatur. Hoc itaque symptoma febres ardentes consequutum non est, quae scilicet, ut praedictum est, essent moderatae.

XI. Multis autem circa aures tubercula ad alteram, plurimis etiam ad utramque propendebant, febre vacuis et recta stantibus ; etsi nonnullis paulisper incalefeebant, omnibus extincta sunt, neminique suppurarunt, quemad- modum ea quae aliis ex causa oborta sunt. Eorum autem haec erat sarma ; laxa erant, magna, sesa, citra inflammationem, doloris expertia, omnibus absque signis evanuerunt.

Quae pronunciata sunt omnia eparmasa ob substantiae redundantiam acciderunt, a qua alia quidem cum pituita gigni consueverunt, qualia phlegmatodea, alia a flava bile, ut erysipelatosa. Desistunt vero omnia facile, quod talis substantia prompte discutiatur i e contrario autem quae ex crasse lentoque humore procreantur difficile discutiuntur. Quae in praesenti statu exstiterunt, laxa erant, hoc est mollia, digitis cedentia et quae quum premerentur, cava manebant et sine phlegmone, hoc est sine flagratione; etiam sine dolore, quod neutrum ipsis inesset ex iis quae dolores pariunt. Sunt autem haec corporum tensio et vehemens intemperies. Tensio fit propter orasses lentosique humores affectis partibus ita impactos, ut resolvi citra negotium nequeant; intemperies vero vehemens, quod admodum calida aut frigida existant. Quare merito tumores sunt dolore vacui, laxi et absque ulceratione. Quod autem essent hujusmodi facileque solverentur, propterea non ad suppurationem ducta sunt, ut quae ex aliis oriuntur causis, vocat autem πρσφάσεις occasiones vel causas Hippocrates, interdum quidem, ut consuetudo est multis, nomen in causis quae falso dicuntur, inserens, saepius autem manifestas causas ita vocitat ; interdum quoque et simpliciter omnes: at nunc aliis ex causis ortas suppurationes dixit, quas in sebribusi fieri ipse docuit, in quibus asservati sunt humores multi, Crassi, crudi, qui propter caloris febrilis vehementiam, celeritatem et copiam sursum ad caput fertur; deinde ad aurium glandulas eos natura deponente vocatae parotides procreantur. Non erat sane hoc in statu hujusmodi quaedam humorum redundantia, et qui tumores post aures consistebant, propter Ilatulentam substantiam statim discussi sunt. Patet febres quidem ardentes in veris principium perstannhus aquiloniis incidisse; narratas veru parotidas toto reliquo tempore, sed jure moderatissimae percipiebantur^ ea eas quas recensuimus causas, ita ut homines recti Ihntes ab ipsis affligerentur, hoc est ut eas ferrent citra molestiam obambulantes et consueta obeuntes munera, seque quemadmodum in gravioribus morbis decumbere secessario cogerentur. In ceteris enim neque insigniter sebricitabant; imo si quis etiam ex illis esset calidior, id lilevi patiebatur propter redundantis, ut dictum est, humolis naturam, qui aerius magis quam frigidus erat.

XII. At haec oboriebantur adolescentibus, iuvenibus, aetate ferentibus horumque plurimis qui in palaestra et gymnasiis exercebantur, mulieribus cero paucis contiavehant.

Causam hanc communem in omnibus humorum decubilibus ferre oportet, prolatam alias ab ipso Hippocrate, balidiores quidem in sublimiores corporis partes decumhere, frigidiores vero in inferiores. Quia igitur redundans hoc in statu humor tum frigidus tum aereus esset mediamque obtineret naturam tum eorum quae sursum, facile feruntur, tum eorum quae ad inferas repunt partes, propterea sutis temperamento calidioribus vel aetate vel vitae instituto impetum ad caput habebant. Scimus autem adolescentes propter aetatem, non propter vitae instantum calidos esse, ut et aetate florentes: qui vero in palaestris gymnasiisque versantur, ob visae instituta calidi existunt. Jure igitur paucis mulieribus oboriebantur, juvenibus scilicet et natura calidioribus atque his quae non admodum in otio vitam duxerunt.

XIII. Plurimis tusses aridae nihdque a tussientibus educebatur atque voces non multo post raucescebant.

Quaenam tusses aridae sint, Ilis ipse verbis proditi nihilque a tuflientibusi educebatur. Hae autem excitantur interdum quidem ob solam partium tum faucium tum gutturis asperitatem, nulla pulmoni incumbente humorum redundantia. Atque hi nihil quicquam expuunt, quod nihil supervacaneum habeant, quod tum eductionem tum vacuationem expostulet. Aliae vero tusses fiunt ob intemperiem spirabilium organorum, in quibus nihil quicquam est quod expui desideret. Aliae rursusi fiunt Contentis in ipsis humoribus fui excretionem desiderantibus, sed hi geminam ob causam, aut quod et lenti et Crassi sint et ita bronchiis pulmonis impacti, ut vix dissui Vi queant, quod in aptystisi nominatis pleuritibusi fit, id est sputo vacuis, aut quod humor qui capite defertur consistentis aquae instar sit tenuis. Talis enim quum per guttur et asperam arteriam desertor, prius in pulmones funditur quam a spiritu per tusses sursum feratur, quod tum Thasiis accidisse videtur, repleto quidem ab austrino flatu eorum capite, sed omnibus thoracis regionibus defluxionem immittente. Quod autem talis esset tussis testatur et quod ipsi assidet symptoma. Rauci siquidem, inquit, ita tussientes fiebant, humectatis scilicet vocalibus organis ab eo qui deorsum ferebatur humore, ut in commentariis de voce demonstratum est.

XIV. Quibusdam nero et multo post tempore inflammatione cum dolore in alterum testem repserunt, quibusdam etiam in utramque.

Pars quaedam humoris a capite in pulmonem delapsi ex organorum societate ad testes pervenit. De partium autem genitalium ad thoracem focietate aliis in libris orationem fecit Hippocrates. Sed quod in testes delapsum est, jam malignius erat, neque amplius primo illi simile, quod scilicet longo tempore in pulmonis regionibus computruisse^. Jure itaque optimo testiculorum phlegmones cum doloribus erant, neque ut parotides dolore vacuae. Quod autem vel alter testis vel uterque redundantiam excepisset, humorum quantitas ipsorum erat causa, quibus enim paucus pervenisset, in teste altero firmabatur, quibus copiosior, in utroque.

XV. Quibusdam febres, aliis minime oboriebantulle

Qui redundarunt humores, eos nesjue magnopere calidos, neque admodum frigidos esse diximus, sed inter utrosque tum natura tum temperamento medios. Quare pro aetatibus, naturalibus temperamentis et vitae institatis aegrotantium, aliis quidem ad calidius inclinarunt proindeque febricitavero n t, nonnulli quod a principio habebant temperamentum servarunt, quod febrem ereitare non sufficeret.

XVI. Haec laboriose plurimis oborta sunt.

De omnibus quae pronunciavit hoc acclamari. Praedixit autem tusses, voces raucas, et in testem abscessus et eorum quibusdam febres. Haec ergo ait symptomata plurimis aegrotantibus laboriose, hoc est citra euphoriam accidisse, neque ut recti incedentes facile sustinerent, sed ut ipsorum plurimi decumberent, propterea quod assidue magisque progressa. temporis asserva ta excrementa tum seriora tum maligniora fierent. Austrini siquidem status si diutius dirent, putredinem inducunt, ac praesertim quum humidi fuerint. Quum vero status nunc humidua non esset, diutissime quidem nihil molesti patiebantur corpora, sed tempore effectum est ut paterentur. salia quoque horum quibusdam postea accidebant, qualia ser milia statim erant omnibus si austrinus humidus fuisset.

XVII. Be ceteris quae in o^stcina medici ad chirurgiam spectant, sine morbo degebant.

Bifariam vox καἔ ἰητρειον in exemplaribus reperitur, in quibusdam ut nunc dictum est, syllaba ultima per si scripta, in nonnullis per η, significante priore scriptura tlaae ad chirurgiam spectant, posteriore vero quae ad unimersam medicinam attinent, ut vel a chirurgicis operibus, quae in aegris fieri solent, abstinerent Thasii vel ab iis quae in tota medicina fiunt aegris praedicta patientibus. Ex hac^ utraque tum scriptura tum intelligentia moderate vexati fuisse videntur homines veris tempore, causa morbos efficiente nondum quicquam quod malignum esset habente, id quod progressa temporis obtinuit.

XVIII. At vero ante incipientem aestatem et per aestatem atque in hieme eorum multi qui longo jam tempore subtabescebant, tabidi Accubuerunt, quandoquidem multis etiam dubie se habentibus tabes tunc constrmata est.

Quos superius dixit tussire quidem, sed vere nihil educere, hos aestate ait atque post aestatem tempore tabidos evasisse, rem perpetuo his quae conspiciuntur consonam enarrans; nam quae capitis rheumata per initia tufsim et raucedinem hominibus concitant, praecedente ver^, tempore non consistunt, haec alteram tabis differentiam pariunt. Duae namque sunt ejus differentiae maximae: una quidem ex capitis defluxionibus constat, altera vero quae ex ipsius pulmonis affectibus ortum ducit, prorsus quidem ex cruentis sputis maximeque rupto vase, saepius vero et rheumate affecto viscere, ob aliam quandam ex abis partibus, non ex capite causam. Si itaque ex vere australi aestas ipsa in statum aquilonium permutata suisset, non fuissent manifesti, qui a tabe clam exedebantur, neque absolute tabuissent. Quia vero non solum in aquilenium austrinusi statusi conversusi non est, imo et plurima pars aestatis nebulosa fuit, propterea quae prodierunt a capite rheumata permanferunt humorelique ex rheumate omnes, ac praesertim in pulmone ita putruerunt, ut ad sincerae tabisi procreationem nihil deficeret.

XIX. Quibusdam autem primum coepit hisque ad tabem natura vergebat.

Phthisicos et tabidos nominant medici veteres qui tabem morbum, quem etiam phthoen quidam appellitant, pati sunt idonei. Tales autem planissime existunt qui thorace usque adeo sunt angusto atque non profundo, ut scapulae alarum instar retro promineant, unde etiam tales pterygodes, hoc est alatos, vocitant. Quibus praeterea facile caput impletur et fluxiones multas ad spirabiles partes demittit, hi tabido prompte fiunt. Utrisque in eundem concurrentibus, tum thoracis conformatione tum capitis imbecillitate, hujusmodi naturae sunt tabi obnoXiae ob ambas naturae causas. Etenim quibus a capite rd pulmonem fluxiones mittuntur, hi temporis diuturnilate tabidi fiunt, ac ipsis plerumque vas in pulmone ob visceris tum angustiam tum imbecillitatem. Tales quidem tabidi nonnulli. Quum autem dixit Hippocrates, quando… quidem multis etiam dubie se habentibus tabes tunc, hoc est aestate confirmata est. Deinde infert l quibusdam autem coepit primum, hisque ad tabem natura vergebat. Non mihi videtur rationi oratio esse consona; multo namque probabilius erat tales vere magis quam aestate incipere. Qui namque quibusdam affectibus prehendenda idonei ac parati sunt, quam imparati nec idonei promplius in eos incidunt. Quemadmodum igitur et alia quaedam in epidemiorum libris, ita haec ordinem inversum habere videntur, eo falso ac decepto qui primus haec scripsit; deinde servato errore, ita et huic textui accidisse videtur et continuata orationis series ejusmodi esse: quasi.. doquidem multis etiam dubie se habentibus tunc tabes consamata est, quibus vergebat ad tabem natura. At deinde: quibusdam autem primum coepit. Ac postea deinceps.

XX. Ex his multi atque etiam plurimi interierunt. Atque haud scio, si quis ex decumbentibus etiam modico tempore supervixerit.

Tabidorum scilicet. Id enim intelligere oportet, enunciato totius orationis modo. Etenim et quae abeo deinceps dicuntur omnia, tabidis communia existunt; idque didiceris, si textibus mentem adhibeas, exordiareple plimum ab ea quae scripta subsequitur.

XXI. Celerius vero interierunt quam vitam ducere talibus consuetum esset.

Phthificosi ait praeter consuetudinem celerius interiisse ; deinde causam ipse deinceps adfert hisce verbis : exercebant autem plurimo, eorum ejusmodi pathemata, febres horridae, continuae, acutae. Non enim id cum tabe esse consuevit, quod scriptum tunc evenisse videtur. Causa vero cur ambo haec in idem concurrerint, tum phthisis tum febris, hujusmodi status est antecedentis ad affecta corpora dispositio : nam paulo ante a me dictum est, qui calidiore erant temperamento, illos maxime lapsis a capite catarrhis laborasse: per austrinum enim statum horum caput maxime repletum erat. His autem ipsis longius protensa nebulosa dispositione contigit humores in corpore putrescere, indeque orta est febrium malignitas. Quibus autem temperamentum minus calidum esset, his neque humorum putrefactio, neque capitis repletio facta est, praeterquam pueris ex horum temporis progressu. Quod enim pauco tempore patiuntur quae ad patiendum sunt idoneae naturae, id ceteris longiori accidit tempore. Et sane nihil mirum fuit, si ex praecedente austrino statu facta aestas non austrina solum, verum etiam nebulosa quandam humorum putredinem procrearerit, non tantum in calidioribus corporibus, sed et in siigustatibus.

XXII. Nam tum alios tum longiores morbos etiam febribus coYiqunctos sucile pertulerunt, neque interibant, de quibus scribetur.

Alios inquit morbos absque tabidis, de quibus ipsi fnit oratio, qui etiamsi diuturniores et cum febribus essent, placide tamen tulerunt, atque causa a nobis paulo ante prodita est, quod his minus malignus ex putredine fuisset humor.

XXIII. Sola namque et eorum qui tunc oboriebatur, morborum maximus tabes multos peremit.

Rei hujus causa paulo ante enunciata est, quum corporis temperamentum causam esse explicaremus, per quod tabidis correpti sunt morbis febribusque malignis, de quibus deinceps loquitur.

XXIV. Ipsarum autem plurimis hujusmodi affectus aderant, horridae febres, assiduae, acutae, in totum quidem nort intermiuentes, sed earum typus erat semitertianus, uno die leviores, altero insuper exacerbantes, omnino acutius increscentes.

Plurimis tabidulam, de quibus orationem instituebat, pathemata ait oborta fuisse, quod intextu ipse ordine recenset. At vocitant pathemata omnes Graeci, quae praeter naturam in nostris corporibus fiunt. Meminit autem primum quidem inter ipsa dictionis φρικιόύεες quum inquit: horridae febres erant. Id autem ipsum significat horrores plurimam partem ascensus et incrementi, prout vocant, accessionis in aegrotantibus tenuisse: non enim eos qui in principio insultus accessionis fiunt, horrores ita appellarit, sed in quibus per plurimam totius accessienisi partem horroris extendatur symptoma. Fitque bifariam, interdum quidem quum incrementum reduplicationes facit, interdum vero quum hoc ipsum solum istaequalem adscensum. Discrimen autem in temporis quantitate consistit. Si namque brevibus admodum intervallis ab invicem horrifici motus distinguantur, motus tum inaequalis tum horrificus dicitur. Si vero majora sint intervalla, reduplicatio fit et appellatur tale symptoma. Atque ea potissimum efficitur in samitertianis appellatis febribus, proindeque tres plerumque et quatuor sunt. At hoc a nobis in libris de febribus demonstratum est, semitertianam ex inaequali humore consistere, qui partim amaram bilem acrem, partim pituitam putrentem sortiatur. Tales itaque ait tunc febres horrificas. ob praecedentem statum affecisse, ut a me supra enarratum est. Continuas autem ipsas nominavit, ad integritatem, non desinere ostendens, quod ipse explicans ait : in totum quidem non intermhtentes. Nam intermittentes illas proprie febres nominant, quae a vigore integritatem aliquam praestant, quae vero sensui perviam faciunt declinationem, sed integritatem nullam habent, illas acutas et continuas vocitat, quae totum quidem circuitum habent, magna ex parte octo et triginta horarum quantum et femitertsuna, sed neque ad apyrexiam desinunt, atque altero die IeViore alteram rursus accessionem adserunt, minorem quidem altera Circuitus alte-. rius neque reduplicationes habentem, verum quae Vixincalescat vixque ad vigorem perveniat. Habet quoqueAloe et ipsa proprium ut qui circuitus primo silccedunt, neque inter se acuti sint neque primo aequatos, sed perpetuo adusque morbi vigorem tum increscant tum vehementiores fiant.

XXV. Sudores autem perpetuo, non tamen copiose manabant, extremorum refrigeratio multa vixque recalescebat^.

Quod haec symptomata malignarum sint febrium, in prognostico didicimus.

XXVI. Alvi perturbatae erant biliosis, paucis, sinceris et mordacibus dejectionibus crebroque exonerandi assurgebant.

Sinceras excretiones nominare consuevit plane biliosas. Quodsi hujusmodi humor cum aquosa humiditate permixtus vacuetur, eum non amplius sincerum appellat, didicimus autem et hoc ipsum de sinceris excretionibus, quarum malignitatem in prognostico pronunciavit, etiam de tenuibus consistentiae humoribus, quod omnes incocti sint, atque ut coquantur robusta opus habent natura. Mordaces autem erant jure excretiones, si utique et biliosae et sincerae erant. Rursus quoque et surrectio adsidua excretionum mordacitatem sequebatur, qua ratione effectum est, ut propter hoc symptoma aegrotantium vires laborarent.

XXVII. Urinae tenues, incoctae, decolores et paucae aut Crassitudinem habentes paucumque sedimentum, non probe subsidentes, sed crudo quodam et intempestivo sedimento.

De urinis etiam didicimus, tenues, decolores et paucas, vel crassamentum sortitas ac paucas, pravas esse, quemadmodum etiam crassas quidem, sed quae sedimentum nullum aut paucissimum haberent. Hoc autem illis in febribus oboritur, in quibus calor multus ac flammeus humorum tum crudorum, tum crassiorum fervorem quendam accendit. Jure igitur in iis aut prorsus non sit, aut si fiat, ea ut ipse protulit et cruda et incocta urina est. De pravis autem sedimentis in prognostico egit.

XXVIII. Tussiebant autem pauca, densus cocta, paulatim vix educenses. Quibus vero violentissima concidissent, neque paulatim his aderat maturatio, sed perpetuo cruda expuebant.

In malignissimis quidem tabibus et quibus prope mors est, neque paulatim coquuntur, quae expuuntur; in cetelis vero quae moderatae sunt et ejuae in longius tempus prodeunt, quamobrem supervacaneus in pulmone humor probe coquitur et facile expuitur. At descriptis tabidis nihil horum adsuit : aut enim prorsus incoctum expuebant, aut coctum quidem, sed paucum et quod paulatim vix educeretur. Atque de ejusmodi excreatione in prognostico pronunciavit.

XXIX. Eorum plurimis feuces a principio ad extremum usque rubore cum inflammatione assertae dolebant; fluxiones parvae, tenues, acres, citoque macie extenuabitur et male habebant.

Quae symptomata tunc tabidis circa fauces apparuerunt praefatus causam, ipse addidit hisce verbis: fluxiones parvae, tenues, acres. Nam propter fluxionum malignitatem a capite scilicet delatarum, fauces quidem doluerunt; sed quod ab ipsisi morderentur, ruborem et phlegmonem habuerunt, quodque defluxus calidus esset, nihil mirum in Thaso erat, si praeter tabidos alios ita habentes ad summam extenuationem devenirent.

XXX. Cibos omnes aversabantur.

Qui cibos non appetunt nec ingerunt, eos Graeci άνσρέκτσνς et άσἰτσυς vocitant, hoc est non appetentes et a cibo abstinentes ; qui vero ciborum assumptum aversantur fastidiuntque άπσσἰτσυς. Hoc autem inappetentiae symptoma tabidis accidisse, quod fluxionis ejus, quae tum sauces tum pulmonem laedebat, pars in ventrem defluxerit, constat omnibus.

XXXI. Siti vacui.

Non ob malignitatem rheumatum, quae acria ipse appellavit, tabidis hoc accidit symptoma. Quare videtur mihi et Hippocrates quod his praeter rationem evenit, significare volens adscripsisse siti vacui. Summae siquidem malignitatis signum est, ubi vel quum rheuma ad ventrem acre defertur, non sciverint: significat etiam hoc symptoma sensitricem partis facultatem tum deperditam tum exili n c tam esse, quod partis alterationem non sentiat.

XXXII. Multique circiter mortem delirabant. Haec quidem de tabidis.

Neque hoc tabidis aliis accidere confuevit ; sed ob febrium quae tunc procreatae sunt malignitatem, praesentis status morbos comitatum est.

XXXIII. Jam vero aestate et autumno febres multae, assiduae, non violentae, sed aegrotantibus diuturnae, neque in ceteris moleste habentibus oboriebatur.

Sed et superius tabem solum perniciosam fuisse dixit et nos causam apposuimus. Consequuntur itaque illa, quaeque in praesenti oratione narrata sunt et quae haec sequuntur, in quibus ait.

XXXIV. Alvi plurimis perturbata^ facillime ferebantur, nihilque essutu dignum oblaedebant; urinae quoque plurimis boni quidem coloris erant et purae; sed tenues et postea tempore circa crisin concoctae.

Et cetera quae de urinis retulit consequuntur. Quemadmodum enim quae supra de tabidis recensuit, erant maligna, ita et quae nunc enunciantur, valde moderata existunt.

XXXV. Tussiebant non admodum, neque quae per tussim educe-bantur, infestabant^ neque cibos salum non aoersubantur, verum etiam ipsis exhibere ualde licebat.

Plurimi hujus libri interpretes Hsppocratem hac in oratione ad tabidos transiisse proferunt. Ego, vero de aliis quas exponit febribus etiamnum impraesentiarum dici arbitror. Nam quomodo praefatus tabidos cibum omnem perpetuo aversatus fuisse, hic nunc dicat: nec cibos modo non aversabantur, rerum etiam ipsis exhibere valde licebat. Cur itaque hoc in loco scripsit: non tussiebant. Hoc enim opinionem illis praebuit, ut haec de tabidis ipsis dici existimarent. Ego equidem arbitror quum de aliis etiamnum febribus sermo esset, adscriptum esse. Fiunt siquidem tufliculosi tussi ipsa symptomatis ratione simul invadente; non tamen hi prorsus tabidi sunt. Nihil itaque mirum si cum febre coeperint Thasii quidam ex ante scripto statu et repleto tunc capite, conveniente scilicet statui febre, tussire. Sed non admodum molestum erat illis symptoma, neque quae per tussim educebantur, difficultatem praestabant: hi namque non erant tabidi.

XXXVI. In summa tabescentes leviuscule aegrotabant, neque tabidorum modo febribus horrificis correpti exsudabant, atque alias alios ut erraticae accessiones invadebant, neque febres in totum desinebant, sed tlitaeophyarum modo exacerbabantur.

Totus hic textus superiori succedens plerisque interprelum opinionem fecit textum praecedentem de tabidis ipsis pronunciatum esse. Verum quod ille quidem de ta- bidis dici nequeat, a me per ea quae demonstravi decia- ratum est, cibos aversantes quidem ab ipso tabidos appellari, hos autem non cibos aversantes. Sequens oratio nunc proposita duplicem explicationis modum fortitur; uno quidem ita nobis dicentibus: sed ante scriptam orationem repetam; deinde praesenti alteram conciliatunts sum, adjecta ipsi perspicuitatis gratia una syllaba. sussiebant non admodum, neque quae per tussim educehsntur, infestabant; neque cibos solum non aversabantur Verum etiam ipsis exhibere valde licebat. Nam in summa leviter aegrotabant tabidi non tabidorum modo. Fieri autem potest ipsum ita dixisse de aliter febricitantibus, scribentem commune symptoma morborum qui tusttculosa symptomata sortiuntur, non autem ipsorum tabidorum. Quod enim sermonem de tabidis iterum assumpserit, ut memoria teneamus hos aegrotos, de quibus numragit, a praedictis tabidis differre, verisimile est. Etenim antedictis eadem repetit symptomata. Una quidem ea est hoc in textu repetitioni^ sermonis de tabidis excusandae causa; altera vero quam scimua multis in libris saepenumero fieri. Quum enim interdum de una re bifariam scripseFimus, ut ex scripturis altera quidem in orationis textura sit, altera vero in altero sit apposita margine, ut de ipsarum altera nacti otium judicemus, censuramque faciamus, qui primus librum transcripsit, scripsit utramque. Deinde quum patratum non animadvertimus, neque erratum correximus, liber ubi ad multos accessit, incorrectus permansit.

XXXVII. sudicabantur autem inter hos, quibus brevissimi erant morbi, circa vigesimum diem; plurimis circa quadragestmum ; multis circa octogesimum. Erant autem nonnulli, quibus non ita, sed tum erratice tum citra ludicationem erubescebant, quorum plerisque febres non multo tempore intermittentes revertebantur, atque a reversione iisdem periodis judicabantur. Plerisque cero ipsarum ita producebantur, ut sub hiemem aegrotarent.

Quorumnam morbum ad vigesimum diem judicatum esse pronunciat? Hi sunt, mea quidem sententia, de quibus agebat, qui aliter quam tabidi aegrotarunt. Cui rei adstipulantur, quae consequuntur omnia: etenim horum quibusdam ad octogesimum usque diem productum fuisse morbum ait; atque alios tum erratice, tum absque judicio deseruisse, horumque plurimis revertisse. Febres austm ex reversionibus eisdem circuitibus iterum fuisse judicatas, nec non ipsorum multis ad hiemem usque productum morbum exstitisse. Haec omnia superius proditis manifeste consentiunt, in quibus edicit: jam cero aestate et autumno febres multae, assiduae, non violentae; sed aegrotantibus diuturnae, neque in ceteris moleste habenusus oboriebantur. Haec sane symptomatis consentiunt, quae in praesenti textu ab ipso pronunciata sunt. Quae reso de tabidis loquutus est, non consentiunt, quod didiceris ubi ad memoriam revocaveris brevem partem quae de his est expositionis, ubi ait: interierunt autem celerius quam consuetum illis esset ; ab ipso namque de tabidis dictum est, atque ipsos celerius interiisse profert. He his vero qui aliter aegrotarunt ab his, deinceps scripsit hoc modo : alia autem et diuturniora et cum febribus existentia placide et quiete tulerunt et non interibant; de quibus scribetur. Haec ita his consentiunt quae in proposito textu de his quae autumno et hieme febricitaverunt dicuntur. Imo vero quod ipse praedixit de quibus scribetur; nullam autem aliam orationem quam scripserit ostendere valeamus, nisi eam quae nunc de ipsis facta est, necesse est de aliter aegrotantibus quam ex tabe hanc omnem orationem habitam esse.

XXXVIII. Ex omnibus quidem hoc in statu descriptis stolis tabidis letalia contigerunt fomptomata; in aliis rero omnibus leviter ferebantur; in ceteris denique febribus letalibus nequaquam oborta sunt.

Postrema haec est. eorum, quae^ de primo statu ab Hippocrate prodita sunt, oratio, quae nihil quidem docet amplius, sed summatim colligit, quae prius enunciata sunt; quod vir saepenumero praestare consuevit.

HIPPOCRATE EPIDEM. I. ET GALENI IN ILLUM COMMENTARIUS III.

Galeni praefatio. Liibro hunc praecedente de mutua tempestatum anni permutatione pronunciatum est, naturale singularum temperamentum explicatum, earum denique tum principii tum finis praefiniti dies. Illis itaque a nobis memoratis quaecunque jam nunc pronuncianda explanationem expostulant additurus sum, non ad summe rudes duntaxat, neque ad solos idoneam eruditiosittn animum dirigens; his enim omnibus moderate husumodi quadrabit oratio. At ex ceteris quae absolute imperitis familiaris est, ea doctis ob prolixitatem molestiam invehet; his autem idonea ^imperitis obscurabitur. Verum neque hos talibus commentariis contentos esse oportet, sed et alias aliud et ab alio percipientes et latiua saepe haec atque alias haec saepius quiddam utile utra pravam doctrinam discere poterunt.

I. si shasu ante autumnum tempestates suigidae non tempestiue, sed derepente in aquilonibus et austris multis eaeque humidae praerumpebant.

Autumnum dixit are t uri ortu ante autumnale aequinoctium edito incipere. Tunc igitur, ait, ante autumnum magnas, priusquam oporteret, obortas fuisse frigidas tempestatos. Hoc enim ipsi non tempestive et illud praerumpebant significant. Itaque hae dictiones non tempestive anticipationis solum indices existunt; haec vero praerumpebant eas etiam cum imbribus confertim Iactas esse produnt.

II. Haec profecto talia adusque oerg illarum occasum et sub oerg illas oboriebanturs

Quod vergiliarum occasus autumnum finiat, antea dictum est. Imo etiam quod duo. sint menses ab arcturo ad vergilias; quodque significatio una sit in aere ab arcturo, duae vero a vergiliis, quum hiems autumno copulatur ad finem existens, altera vero quum ver aestati. Solum vero arctari ortum memorare non consuevit Hippocrates, quod in eo principium autumni constituatur aestatisque termiuus; praeterea et de totius anni in quatuor partes diviHone jam antea dictum est, item de ea quae in septem Iit; quodque et aestatem ortus terminet tum pleiadum Jam arctari, et quod is pars quaedam totius anni in hptem partes divisionis, secta quidem duas in partes, ustate et hieme in tres; quod etiam nihil reserat, si pleiada Singulariter dixeris aut pluraliter pleiadas.

III. Hiems autem aquilonia.

Post pleiadas hiemem memoravit, autumni terminum esse pleiada manifeste prodens. Ipsi itaque de hieme tunc oborta disserenti mentem adhibeamus.

IV. Aquae multae^ largae, magnae, nives, mixtae serenitates plurimae. Atque haec omnia contingebant, non tamen valde intempestive frigora. dam vero post brumale festinum, quumque spirare coepit Favonius, posteriora frigora magna, aquilonia multa, nives et aquae contineuter multae; coelumque procellosam et nubilum. Haec autem simul urgebant, neque ad aequinoctium usque remittebant. Ver autem frigidum, aquilonium, aquosum, nubilum. Aestas non admodum aestuosa suit. Etesiae continenter spiraverunt ; mox circiter arcturum perstantibus aquilonibus copiosae admodum aquae.

Multas aquas quodam tempore fieri dicimus, propter temporis longitudinem, etiamsi non in eo vehementer erumpant. Dicimus etiam multas, etiamsi pauco tempore largae et impetuosae deciderint: hae vero possunt et magnae vocari. Verum quum quis continenter aquas largas et magnas decidisse profert, quemadmodum simul scripsit Hippocrates, largas quidem repentinas, vehementes et brevis temporis; magnas vero neque repentinas neque brevis omnino temporis, ut et neque diuturnas. Sed perspicuitatis gratia nihil prohibebit etiam paulo prolixiore uti explicatione. Fiat igitur repentina pluvia multa horis tribus vel quatuor; deinde quamprimum cesset, largam hanc appellabimus. Alia vero quaedam paulatim quidem incipiat paulatimque increscat, idque per totum diem et noctem extendatur; deinde a vigore rursum minuatur paulatim copia toto sequenti die, mox desistat, hujusmodi pluviam non largam, sed magnam vocabimus. Hiems itaque quam exponit, interdum quidem largas babuit pluvias, interdum vero per intervalla magnas. Aër quoque plerumque purus interea serenabat : huic namque rei assentitur quod ab ipso scriptum est, mixtae serenitates plurimae. Nives praeterea dixit hac hieme fuisse, non ipsas multas, nec paucas adjecit, ut quae neutram abunde haberent, sed quae ex urbis consuetudine magis essent: ideoque ipse apposuit . non tamen valde intempestive suiAora. Atque cetera quae sequuntur omnia, hiemem liligidam et humidam fuisse declarant, secundum naturam ipsam solum frigidam, sed tamen quam conveniat humi-. diorem tunc accidisse. Ver item aquosum, frigidum et aquilonium fuisse pronunciat, praetereaque nubilum, deinde aestatem aliquantulum moderatam. A quibus omnibus circiter arctorum spirantibus aquilonibus aquas fuisse multas; atque postea totius status summam hisce verbis recenset: secto autem anno toto humido frigido et aquilonio, coelumque procellosum et nubilum; coelum dixit ex vulgi consuetudine, qui supra nos est aër ad nubium usque regionem. Quod autem tum astronomi, tum philosophi coelum appellitant, a lunae loco exorditur. Procellas autem repentinos et vehementes ventos Graeci nominant et praesertim quum pluvia simul cum illis larga fuerit.

V. Pacto autem anno toto humido, /rigido et boreali, per; hiemem quidem salubriter plurimi habebant, ante ver autem plerique nonnulli atque etiam plurimi laboriose; degebant.

A nobis ex superioribus demonstratum est Hippocratem consuevisse narrationem eorum qui in aere facti fonti statuum ab illo exordiri tempore, quum primum a naturati temperamento decesserit, neque absque ratione id efficit, qui morborum in vulgus grassantium ideas aeris nos ambientis intemperiei copulaturus sit. Quoniam itaque ab autumno duxit exordium, constat aestatem ante ipsum esse: adque sequi quod ante ipsum est. Itaque pro anni tempestatum ratione secundum naturam degentia corpora excipiens autumnus humidus et frigidus factus nihil quiaquam mali attulit; imo fortassis etiam nonnullis corpori.bus opitulatus est, quae quum temperamentis calidiora et sicciora sint, ad incommoderationem per hiemem pervenire consueverunt. His igitur autumnus tanquam medela quaedam fuit frigidum et humidum statum sortitus. Non tamen hieme morbus fuit epidemias explicatione dignus : hoc enim significat his verbis: per hiemem quidem salubriter habebant plurimi. Etenim humidior erat hiems, sed non multopere frigidior, quum illi esse frigido secundum naturam accidit. ldcirco sane statum ipsius narrans haec profert: non tamen admodum intempestive frigora. At rationi consentaneum erat morbos ortum habuisse e^c majori ambientis aeris immutatione, quum ipse loquitur: uer autem frigidum, aquilonium, aquosum, nubilum. Ver enim temperatum esse /oportet, non frigidum, ut nec nuhilum nec aquosum. Quod autem ver ab eo quod hiemem sequitur aequinoctio exordiatur in praecedente commeatario explicatum est, atque ipse Hippocrates in praesenti narratione dilucide demonstravit. Quum enim docuisset posteriora feigora magna suesse, adjecit postea: haec autem simul urgebant, neque ad aequinoctium usque remittebant. Adscripsit deinceps: rer autem frigidum, aquilenium, aquosum et nubilum. Itaque quinam hujusmodi aeris statum morbi consequuti sint videamus.

VI. Coeperunt itaque primum ophthalmiae sinentes cum dolore: humidae, crudae, lemiae parvae; quae dispcile multis erumpentes plurimis revertebantur, ac sero ad autumnum reliquerunt.

Cur etiam vere quidem coeperit morborum epidemiorum generatio, praenarratum est. Cur vero Iippitudines ceteris morbis frequentius crearentur didiceris, si statum ipsius memineris. Frigidiorem enim, aquilonium, aquosum et nubilum fuisse pronunciat. Si itaque a ventis oculi icti solum fuissent, ipsis citra defluxum lippitudines accidissent. Quia vero cum humiditate copiosa aquilonii venti perflassent, jure oculorum inflammationes fluentes, hoc est humidas fuisse pro ser t, tamquam ab humido statu procreatas: cum dolore autem utroque modo erant et cum rheumate consistentes et absque hoc, quod frigus perseveraret. Ipsum namque frigus ad dolores oculis excitandos idoneum erat. Nunc autem dolores auctos esse verisimile est, oculorum frigore et rheumate in ipsis simul concurrentibus. Incoctae vero erant et longo tempore permanebant, propter tum humiditatem tum frigus: coctiones namque fiunt Pneumatibus a nativo calore fupecatis. Facite vero superantur, quum his paucus humor fuerit nec m usto p ere frigidus. Quum enim mustus ac frigidus fuerit, difficulter coquitur. Jam vero calor animalium si secundum naturam robustus quidem fuerit, ipsorum humores citius concoquit: si vero imbecillus, Vix longiori tempore superior evadit humoresque potest evincere. Quocirca si ophthalmiis curati fuerint, rursus in eas deciderunt. Debilitates siquidem ophthalmiis oculos ambiens frigus aquilonium^ aquosum et nebulum jure oblaedebat. Consuevit hujusmodi- oculorum inflammationibus parva oboriri lamia, quae.minutissima sordes existit, vis. excidens propter tunicarum densitatem, quam ex ambienti frigore sortitae sunt. Quare toto vere necessario deteriores oculi evadebant; aestate vero quae scirrhosa suerat affectio, ea sensim ad coctionem deducta est Qui namque longo tempore procreati. erant morbi et praesertim a frigore ef humiditatibus, fulvi celeriter non potuerunt. Merito igitur oculorum affectus per autumnum absulute cessasse protulit.

VII. Jam vero aestate et autumno lienteriae, dysenteriae, tenesmi et diarrhoeae ex biliosis; tenuibus, multis crudis et mordacibus defectionibus grastatae sunt, quibusdam etiam aquosis. Plerisque autem^erirismreao, cuiis dolore biliosus, ramentosue, aquosae, purulentae ut cum stranguria contigerunt.

Non hi tantum. morbi et symptomata Thasiis. oboriebantur, verum etiam alia quaedam, de, quibus deinceps acturus est. Nam varie admodum aegrotabant, qui in diversi generis morbos luciderant. Communem .itaque prius adferam rationem ad id utilem, cur non omnes.- eo in statu . aegrotarent; deinde ad singulos morbos deveniam. Confalerare autem,portet in statibus omnibus uniuscujusque hominis tum aetatem tum naturam, cujusnam scilicet dispositionis ad statum fuerit. Aut enim illum ad statum facile aut difficile aut aliquatenus paratum esse invenies; deinde tum vitae instituta tum universam salubrem victus rationem statui subcontrariam constitues. Quod enim corpus tum facile tum difficile ab externis injuriis assialatur, temperamenti tum similitudinem causam esse a nobis saepenumero proditum est. Quum enim sanitas ex quatuor elementorum commoderatione constet, sive qualitates sive facultates appellare volueris, humiditatis, siccitatis, caliditatis et frigiditatis, nonnulla tum tempora, tum naturae, tum aetatesc intemperata strui, quibus hi qualem similes status morbos excitant; .illi vero contrarii conferunt Temperatis enim corporibus temperati status salubres sunt.; intemperati vero noxii. Verum ut intemperatorum statuum nullus temperatis bonus est, ita neque admodum noxius, quemadmodum intemperatis. Nam vehementer humidi et frigidi status intemperata corpora humiditate et frigiditate summe laedunt, quemadmodum etiam et humidi et calidi status tum humida tum calida temperamenta laedunt. Eadem quoque ratione calida et sicca similia: nam quae corpora jam prope sunt ut hunc morbum incurrant, ex peculiari intemperie arguuntur. Quae vero contrario quam aer modo temperata sunt, praeterquam quod nihil injuriae accipiant, redduntur quoque meliora ab immoderatione -emendata: contraria siquidem contrariorum sunt remedia. Calidis igitur^ et siccis temperamentis humidus et frigidus fletus opem magis quam laesionem praestat; qui quod ad contrarium ducat, temperamenti medium efficit. Itaque causa suit cur non omnes in intemperatis statibus aegrotarent. Si quis igitur id noscat, corporibus sanitatem servabit, contrariam victus rationem adhibiturus. Nam si humidus et frigidus sit qui nos ambit aer, calefacienda sunt corpora, ac praesertim quae tum frigidiora tum humidiora existunt, quibus exercitationes frequentiores sunt perutiles, vinumque paucum natura calidius et quod aquam acceperit et quae calefaciant edulia. Ac praeterea ipsorum singulorum quantitatem tum ex corporis tum ex aeris ambientis temperamento agnoscemus, si quantum ab optimo temperamento alterutrum decesserit consideremus. Nam pro decessionis magnitudine etiam victus quantitas permutanda venit, ut si quod corpus ab optimo temperamento plurimum ad liumiditatem et frigiditatem decesserit, hoc in praetenti statu plurimum ipsi et siccabimus et calefaciamus. Quod si mediocriter ab hocce decesserit, citra rationem fuerit summe ipsi hoc efficere, sed proportione. At sane multo magis siccis et calidis corporibus victus rationem vehementor calidam et siccam esse non oportet: apud se namque id habent. observandum est autem duntaxat quantum circumstans aer a decenti- temperie deflexerit. Si namque parum, in calidis et siccis corporibus mediam victus rationem immutabimus ; si vero amplius, mediocriter permutasse sufficiet. Quisquis igitur haec sciverit, generationis singulorum morborum causas in singulis statibus observaturus est. Quintus autem dum negat cum empiricis morborum ita procreatorum sciri causas, quas ad solam experientium referens convenientium praesidiorum inventione destituitur, etiamsi ob id ipsum morborum epidemiorum generatio ut cognoscatur utilis siti Nos igitur praesentem statum consideremus et ab initio repetamus. Hic autem fuit, quemadmodum Hippocrates declaravit, frigidus et humidus ab autumno principium ducens. Quamobrem ipso in autumno et sequenti hieme Thalli mediocriter habuerunt. Vere autem quia et initam frigidum et humidum fuerit primi omnium oculi aegrotarunt, quod non solum humidus et frigidus fuisset aer, verum etiam et antea procellosus. Ictos itaque a frigidis ventis oculos primos ante caeteras corporis partes laborasse par est ex causae efficientis natura. Quare neque absque ratione ipsis frigidae et humidae fluxiones acciderunt. Verum quia status ad summam humiditatum non devenit, propterea nullus aliorum affectuum, qui redundanti tali in aere. temperatura fleri consueverunt, consequutus est;apoplexias dico, convulsiones, palpitationes, tetanos, peripneumonias et pleuritides. Sed postea humoribus ob diuturnam intus moram putrescentibus, cum corruptione morbi plethorici procreati sunt. Etenim causae frigidae cutim densantes humores discuti prohibent;- quae vero ex ambiente nos aere sunthumiditates, non solum a corpore nihil quicquam educunt, test adliciunt. Quum igitur utraque simul in praesenti flatu oborta sit, plenitudo in aegrodantium corporibus acervata esu, non eadem omnibus. Quibus enim in corpore quicquam biliosum esset oxerementum, id non discussum biliosum morbum creavit; quibus vero pituitesum aut melancholicum aut sanguineum, quam primum excremento non vacuato affectus fuit similis. Quum vero talis in corpore humor redundans tum corrumpi tum putrescere consueverit, rationi consonum fuit alios aliis morbis prehendi. Cui rei accedit quod omnes .corporis partes non similiter afficerentur, sed huic quidem jecur debilius erat, huic vero lien, alteri ventriculus, alteri intestinum, alteri denique pars altera. Quum igitur partes imbecilliores a robustioribus humorum redundantiam perpetuo exciperent, consequens erat atque pro partium natura ex Thasiis alium aliud pat. Dysenteriae atque tenesmi, Iiarrhoeaeet lienteriae-, fluentibus in alium excrementis creabantur; dy furiae veno in vesicam conversis, vomitus autem -in ventriculi orificium pervenientibus. Verum haec sane propter ambientis frigus intra corpus impetum fecerunt. Aestate. vero. calidioribus corporum temperamentis interiores partes robustiores obtinentibus sudores erupisse verisimile est et eorum. quibusdam id citra febres accidisse, quum nondum supervacaneus humor non idoneam putredinem .habuisset; nonnullis etiam cum febre. Procedente vero tempore variae febres diversas ideas sortitae oriebantur, quod. etiam putrescentes hu-, mores essent diversi. Non. enim .ex ambiente procreati fuerant, sed ex flatu, qui frigidus esset, non calidus, acervati, ut quum sua ipsius ratione corpus calefacit canis ortus, perpetuo febres ardentes fieri sulcant. At nunc non ab ipso primum statu accidit, sed propter mediam cutis constipationem. Itaque qui morbi tunc in vulgus grassati sunt, eorum compendium a me dictum est, ad particularia autem jam convertar, simulque si quid obscurum in dictione videatur, explicaturus sum.

VIII. Non nephriticae, sed his alia pro aliis.

Et per sedem excretiones pravae fiunt saepenumero illaeso ipso ventre permanente ; ubi per ipsum totum corpus expurgatur, vel quum abscessus in illo fuerit per emissionem aliquam ex Hippocrate abscessum fieri volente, non solum per repositionem, verum etiam per emissionem. Ita quoque per renes et vesicam interdum totum expurgatur corpus, nullo ipsorum instrumentorum propria affectione obsesso, quemadmodum hoc in statu accidit. Quamobrem in sermonis progressu ad ^Verbum ipse ita loquitur: ex his vero quae subant signis, unicum utile et maximum, plurimisque qui in maximis versarentur peri- culis vindicavit, quibus ad stranguriam converterentur, atque in hoc abscessus iterent, idque existit quod nunc narratum est; non nephrihcae, sed his alia pro aliis. Etenim quum totius corporis excrementa ad renes et vesicam defluerent, excretiones nephriticis excretionibus similes succedebant.

IX. Vomhus pannosi, biliosi, crudorumque ciborum eductione^.

Quod ex humorum redundantia ad interiores partes repente in sedem defluxit, diarrhoeas, tenesmos et dysentersus et lienterias concitavit. Aliud excretionem per renes et vesicam habuit. Sic igitur superfluitas in superiorem ventrem fluxit, atque innatans per vomitus relecta est, pituitosis quidem naturis pituitosus fuit vomitus, biliosis vero biliosus. Nam dictum est superfluos per statum humores IpCervatos fuisse qui inter se pro naturis corporum qualitatibus differebant. Neque sane mirum si ciborum incoctorum rejectiones his fierent, humoribus pituitosis ac biliosis in ventrem confluentibus.

X. Sudores. i, si

Quibus diximus per cutim effluxiones multas esse, potuit natura ex tempore istuc reiicere quae superflua erant, atque his sudores ita prodiisse.

XI. Dmnibus undecunque copiosa humiditas.

Redundantem humiditatem πλάὐσν appellare consueverunt. Quum itaque aliis aliter, atque quibusdam varie evacuarentur collecta multo tempore humida, ob id decenter ait: omnibus undecumque supelstua humiditas.

XII. Haec autem multis erectis stantibus, febre vacuis obortebantur; plerisque etiam febre correptis, de quibus feribetur.

Quibus quidem coacervata plenitudo aut biliosum quiddam corruptioni non prorsus contumax ad putredinem febrilem jam conversa esset, hi quam primum sebricitaverunt. Quidam vero recti stantes, aut non prius in sehres deciderunt.

XIII. In quibus descripta haec omnia conspiciebantur, ii jam quidem autumno et sub hiemem cum labore tabidi eva… debant.

De secundo scilicet autumno et de secunda hieme loquitur, quandoquidem de priore antea sic pronunciavit : per hiemem quidem plurimi salubriter habebant; ante ver autem multi quidam, etiam plurimi laboriose degebant. Deinde iis quae vere oborta sunt commemoratis, mox aestatis meminit, atque ab ea secundi autumni, de quo circa finem totius status pronunciaverat : statim vero circiter arcturum spirantibus aquilonibus aquae quam plurimae. Sed quosnam tabidos appellaverit, non admodum constat. Nam et quocunque modo extenuatos et tabescentes corpore ita nominare consuevit, nec eos duntaxat qui ob pulmonis ulcerationem toto corpore liquescunt. Verisimile est autem et nunc eos ab ipso tabidos accipi qui quomodocunque corpore extenuatos nullo prius verbo de pulmonum morbis edito. Neque enim sanguinis rejectio-, nem ex ipsis obortam esse praedixit, neque peripneumo.v niam, neque hoc in viscus rheuma decubuisse. Quomodo jure existimaturus es tabidos dicere factos esse, qui tunc pulmonis vitio aegrotarent. Non tamen impossibile est ut in ventrem renesque totius superfluitatis corprisi portio devenit, ita et inspirabiles partes decubuisse.

XIV. Febres continuae.

Orationem sub hiemem, quae media dicta est inter hanc et ante scriptam dictionem, alii illi, alii huic assignansi Verum universa talis esse mihi videtur oratio. Et jam autumno quidam tabidi erant, similiter et hieme; praeterea sebres continuae et autumno efhieme creabantur. Quod secundae hiemis statum non scripserit, utpote quae peculiarem hiemis naturam servasset, constat omnibus. Itaque didicimus ex altera oratione morbos quibusdam anni tempestatibus creari, nulla re scilicet affectis, sed quae priorum delicta exciperent.

XV. Atque eorum paucis quibusdam ardentes.

Non propria status ratione febres ardentes creabantur, sed per accidens, quemadmodum antea diximus quae acciderunt. Impedita siquidem totius corporis perspiratione, quae singulis naturis excrementa esse consueverunt vacuatione prohibita peculiares sibi morbos excitarunt. Quare qui biliosi vehementer erant, his pro naturae familiaritate febrem ardentem fuisse contigit; proindeque de iis agit postea. Febres vero ardentes paucissimis oboriebantur et inter aegrotante hi minime laboraverunt; non enim eas calidus, urens et squalidusi statua procreaverat : nam multa fuissent et multis cum vehementi labore.

XVI. Diurnae, nocturnae, somitertianae, tertianae, exquisitae, quartanae, erraticae. Singulae vero descriptae febres multis oboriebantur ; at ardentes et paucissimis et ex aegrotantibus hi minimum laboraverunt.

Cur omnis quidem species in supra scripto statu acciderit, antea explicatum est. Dicto autem exquisitae, quae verbis tertianae et quartanae interjacet, tribui utrique potest.

XVII. Neque enim sanguis e naribus nisi perpaucis et paucis prosiuxit, neque hi delirarunt, caeteraque omnia placide tulerunt.

Hippocrate proprium est obiter utilia praecepta docere. Peculiaria namque morborum symptomata, quae tunc non suerunt, consuevit hoc modo interpretari, ex eo quod non eo tempore fuerant, fuisse saepius ea docens. In legitimis itaque, ut ita quis dixerit, febribus ardentibus, sursum latis ad caput ob caloris copiam humoribus, sanguinis eruptiones fiunt ac deliria. Nunc autem quod exquisita febris ardens non fuisset, jure symptomata non habuit, quae ardentium febrium essent peculiaria.

XVIII. Judicabantur autem his plerisque stato admodum ordine cum intermittentibus septemdecim diebus.

Atque hoc febrium quae tunc erant ardentium proprium est, non ad reliquas commune, quas legitimas appellavin Quemadmodum enim illae inter febres vehementes sunt, sic et siti et vigiliis et difficili tolerantia, ac interdum cum mentis perturbatione fatigant. Quod autem ita acutae sint, propterea celeriter judicantur. In febre vero ardenti quae nunc grassabatur, ut moderate acuta erat et nullo pacto Iaboriosa symptomata, sic neque judicatio certa fiebat, sed veluti ad dimidium quodammodo declinans, ut ex recidiva rursus secundo judicaretur. Nam quum dicit cum intermittentibus, ostendit ante quidem judicatas imperfecte, sed a reversione secundo judicatas.

XIX. Nullumque hac febre ardente tunc interemtum, neque tunc cuiquam phrenitim obortam scisse.

Nullus quidem ex hac febre ardente obiit, quod moderata esset, hujusque rei causa est ante dicta. Neque phrenitis fuit, quod quum totus status esset frigidus, caput his non repleretur. Quod autem ab incalescenribus capitis regionibus phrenitides fiant demonstratum est.

XX. At vero tertianae plures quidem quam ardentes febres gravioresque suerunt. Verum rite ac ordine his in omnibus a primo insulta ad quatuor circuitus procesc scre; in septem autem perfecte judicabantur, horumque nemini revolsae sunt.

In commentariis de sobrium differentiis et de crisibus tum alia tum quod propter bilis flavae redundantiam et febres ardentes et tertianae fiant ostendimus, quodque hoc commune habeant, sed Iocis disserant in quibus redundans humor acervetur. Nam in ardoribus febris redundat in venis et praesertim jecoris et ventris. Tertianae autem creantur, quum in totius corporis carnibus flava bilis exuperat. Prohibita itaque perspiratione quantum biliosis naturis in carnoso genere bitis acervatum prius expurgabatur, in praesenti statu non vacuatum tertianas plures quam sebresi ardentes procreavit. Nam febres ardentes non magnopere fiunt excrementorum retentione, sed ex calore tum vasorum tum viscerum adaucto, ex statu vehementer calido in flammam converso, ut fit in his qui pius quafn oporteat sese exercitaverunt aut admodum meditati sunt aut pius quam deceat in sede versati sunt aut cibis ardentioribus usi sunt aut qui ex his plurima vel omnia tum fecerunt tum perpessi sunt. At quum praesens status vehementer calidus non esset, ac ideo neque febres ardentes mustis excitabantur; sed magis valde biliosis, iisque moderatissimae. Jure vero eisdem etiam magis acOderunt, tertianae ob prohibitos biliosorum excrementorum consuetos effluxus. Non igitur absque ratione his Iaboriosiores fiebant quam febres ardentes, quod et legitimae magis essent et judicationes peculiares haberent.

XXI. Quartanae vero multis quidem ab initio quartanae ordine coeperunt. Quibusdam autem aliisque non paucis ex aliis febribus et morbis decessus in quartanas fiebant longaeque his pro consuetudine, atque etiamnum lon. giot es contingebant.

Hae febres non ob statum per se primumque creabantur, sed quod melancholicis naturis bilis atrae reditudantia vacuaretur; his accidit talibus prehendi morbis. Diuturnae autem fiebant, quod frigidus et humidus esset status, quo causae omnes plurimum in corpore permanent, neque coctae, neque perspirantes. Ut autem in praesentia memoriae mandes volo usum nominis quum inquit Hippocrates, deceptus m quartanas suebant. Videtur enim non solum per effluxum decessus appellare, verum etiam et per alterius morbi in alterum transitum.

XXII. At quotidianae, nocturnae et erraticae multae multis longo tempore permanserunt tum erectis tum decumben. tibus.

Hae febres non suium plenitudinis ratione, verum etiam fletus temperamento generationem habentes jure tum multae tum multis creabantur. Nam humidus ct frigidus status, quemadmodum hiems proprium humorem pituitosum procreat, ex quo quotidianas febres excitari demonstravimus. Errantes vero febres diversurum humorum foboles esse proditae Iun I. Quod autem hujusmodi febres multo tempore permanserint, mirum non est, quum status esset humidus et frigidus, ob idque humores coqui non sineret, qui alioqui et diuturni essent et propter frigus coctu difficiles.

XXIII. Utrumque plurimos febres sub cergilias et ad hiemem usque comitabantur.

Quod vergilias memoravit, non eas quae hoc in fletu erant, sed eas quae post hunc statum in secundo essent anno constat omnibus, prout antea dicebamus. Nam in fine illius status scripsit, mox circa aucturum spirantibus aquilonibus copiosae admodum aquae. Atque postea dixit,. tanquam jam ad naturam anni ..tempestatum ordo reversus i sit et reliquum omne quod arcturo successit et quod hiemi. Jure igitur quae ex primo statu reliqua extabant, autumno cocta fiant atque hieme. nullum .amplius morbum Thasii incurrerunt.

XXIV. Multis autem convulsiones ac magis pueris nb initio oboriebantur, atque fabricitabant, fabribusque conant-: siones succedebant, erantque haec plurimis horum diuturniora quidem, sed innoxia, nisi his qui ex aliis e omnibus perniciose haberent.

Convulsiones oriebantur oborto statu frigido et humido. At pueri ob nervosi generis imbecillitatem convulsionibus prehendenda maxime sunt idonei. Nam ob id etiam facile parvis ex causis is ipsis affectus creatur, minusque periculosus est. Dicit autem convulsiones nonnullis quidem quamprimum ab initio concitari, quibusdam vero sebre prius orta, prout nimirum qui convulsionibus caperentur et febre, ad alterutrum maxime idonei fuissent. Ad quod enim, inquit, promptior aliquis erat, prius illud fiebat, cui asserum succedebat. Diuturnae autem jure convulsiones erant autumno secundo, de quo in fine scripsit. Facto autem anno toto humido et frigido et boreali.

XXV. At continuae quidem febres nihil quicquam prorsus intermittebant, sed omnes tritaeopbyae, tertianae naturam typo referentes invadebant, uno quidem die aliquanta- lum leviores remittebant, altero vero vehementiores exacerbabant, omnium quae tunc obortae sunt violentissimae, longissimae et maximis comitatae laboribus. Leniter incipiebant, in totum perpetuo increseebant, diebus judicatorii, exacerbabant^, in deterius procedebant, parum remittebant, quam primum rursus ex remissione vehementius invadebant et diebus judicatoriis plerumque deterius vexabant. Rigores autem omnibus inordinate et erratice moriebantur, sed his paucissimis ac minimi. Ferum in ceteris febribus majores.

Nisi ipse quomodo febres quae tunc fuerunt ordinatas accessiones faciebant adscripsisset, magnam nobis assibiguitatem reliquisset invenire quaerentibus quasnam appellet tritaeophyas. Sed quoniam protulit tritaeophyarum modum, nulla amplius est de re quaestio, sed de nominis tritaeophyae significatu. Huic autem annectitur tum tertianae tum semitertianae nomen atque utriusque diffesentia: quid exquisita tertiana et non exquisita: sed quod parum aucta aut liberalius aut plurimum et quantum harum unaquaeque extendatur, tum quae magna est remitertiana tum quae media et quae parva. Agathinus certe integrum librum scripsit, primum de femilertianis, ubi quid hoc vocabulum significet interpretatur. Jam si quae a methodicis de hoc vocabulo scripta sunt nunc perecrrere velim vel quae post haec ab Archigene non temet, sed in pluribus commentariis saepius^ elicta sunt, acalmul quae bene et quae male dixerunt discernere, tria me arbitror impleturum volumina. At quod ad artis opera conducit jam dictum est et in librisde febrium differentiis. Quoad praesens attinet, febris speciem quae hocaln statu dicitur, satius est conscribere: dicit enim ipse altero quidem die exacerbari, altero vero aliquantulum. remitti. Nam verbum κουφίζεσθαι cum praepositione ύπὸ scripsit, ubi nos intelligere convenit quiddam aliud a voce composita significari quam a simplici. Nam per κουφίζεσθαι: potest quis intelligere effatu dignum significari febris remissionem, veruta per ύποκονφίζεσθαι moderatiorem. Non tamen tum distincte .tum alere. exposuit utrum qui ita febricitamus accessionem haberent altero die minorem ea quae: priore die fuisset, an et sta permanens secundo die remitteretur. Arbitror ego contextum indicare magis unam tertio die accessionem fieri et postero quadantenus remitti. Docet quoque et rigores erratice his fieri, quod ssignificat non in singulis accessionibus fieri, sed interdum, eosque parvos, fio et fusiores exiguos atque item frigus extremitalum quae aegre concalescerent. Ex quibus. omnibus constat erudis pituitosisque humoribus putrescentibus talem oboriri febrem, his admixta flava bile. Quae igitur ex fiola hujusmodi bile constat, tertiana nominatur. Quae vero crudum humorem aequipollentem acceperit, exquisita femi tertiana efficitur, quae plurimum Romae creatur, hujus nimirum urbis hominibus familiarissima. Haec quidem horrida est Utque cum reduplicationibus appellatis, nec solum priori die accessionem efficit, verum etiam sequeo tr, (ad priore minorem minusque .horridam et quae repetitionem vel minorem vel prorsus nullam habeat. Nunc autem de ea quae tertio quidem fit die, resi altero in his remittitur, sermo est Hippocrati, quae propior natutae tertianae exacerbanti eta semitertiana magis dissita. Magnum siquidem dissidium est tum altero die non accedere, tum absque reduplicatione existere. Et vero parvus rigor horrori confinis est; quanquam ne hunc quidem perpetuo cum accessionibus invadere dicat, sed erratice, nisi forsan adverbium erratice -de. aliis febribus protulerit et non de febribus tritaeophyis. Quum autem paucissimos et minimos rigores his fieri profert, horrorem quidem manifestarit non tamen eos absolute ab accessionibus fustulit. Ut autem de his certior fias, res ita se habet; haec enim febris meritu tritaeophya nominatur. Non enim semitertiana est, quod neque facundo accedat die, neque reduplicationes faciat, neque extensa est, quum utique nullo pacto ad integritatem desinat. Aequum itaque ipsi erat oppositam quandam praedictis febribus appella-, lienem indere.; eratque ratio ut nullum aliud praeterquam tritaeophyae nomen inderetur. Deteriorem vero essent plurimum diebus jndicatoriis febrium tritaeophyarum proprium est, non omnium commune. Didicimus enim ex libris de diebus judicatoriis malignis morbis istud fieri, ipsas aliquantulum remitti, citoque rursus ex remissione r- violentius invadere. Si autem memor sis eorum quae in libris de judicationibus, diebus judicatoriis et febrium disferentiis edita sunt, nihil secundo meminisse opus est. Nam illis in libris de ejusmodi omnibus disseruimus, quale est et quod nunc pronunciatum est, purum cernittentes, Itaque febres hujusmodi generationem habent non ex uno, sed ex pluribus humoribus, quorumcalidior quidem febrem accendit acutam atque celeriter desinit, quae ubi corpus prehenderit, frigidiores tum corrumpi tum putrescere evenit, deinde ita rursum accendi ex facta remissione, hoc. est veluti febris requie ac imminutione, quod vires jam ex infestantibus fatigatas offendat. ; Si namque par sit magnitudine, multo quidem vehementius imbecilliores vices quam validiores divexare patet omnibus.

XXVI. Sudores multi.

Nimirum aliis in febribus multi fusiores apparuerunt, potuerunt autem et citra febrem affectibus, veluti convulsionibus copiosi. sudores superapparuisse ex accumulate in corp ore copioso. humore propter frigidum statum convulsionis valentia excreta. At quibus ait accidisse, his rane, ut par est, copiosi pudores eruperunt.

XXVII. Qui nullam his levationem, imo contra noxas adierunt.

His inquit, febribus tritaeophyis de quibus est orario, qui fudores nihil juvarent assederunt. causa manifesta est, quum nos attribuerimus incoctis morbis fudores neque prodesse neque bonum signum esse; hi namque aut humorum redundantiam aut virium imbecillitatem denunciant.

XXVIII. His ingens strigas extremorum quae vix etiam recalescerent.

Corporis extrema difficile recalescunt in accessionibus, tum ob insignem viscerum phlegmonem, tum frigidorum humorum copiam, ut de praedictis utriusque tractatibus demonstravimus.

XXIX. Neque hi prorsus erant pervigiles, ed etiamnum maxime comatosu

Vigiles rursus ait eos luisse magis vicissim, non id tamen his prorsus erat, neque contrarietas magna. Dicit enim ipsis vicissim et comatosum symptoma factum fuisse; hoc autem est, quum ad somnum deferuntur, nequeuntes vigilantium munera obire, ut demonstravimus.

XXX. Alvi omnibus turbatae erant et malae, longe autem his pessimae.

Defluentem .ventrem humorum redundantia, ut ante dixi, ipsum turbari par erat. Has igitur tritaeophyas, de quibus orationem facit, tanquam ceteris morbis maligniores ac in ventre deteriores esse necesse erat.

XXXI. Horum autem plurimis urinae et tenues erant, crudae, pallidae, ac tempore partim concoctae judicatorio, aut erasum quidem habentes, verum turbidae, neque consistentes, neque subsidentes, neque concoctae, aut paucae, crudae, pravae, subsidentes autem et hae omnes pesu simae.

Haec omnia in universum libro prognostiei docuit, quae quidem et hoc in libro velut exemplis per singularia creduntur. Quae autem quum in prognostico expofuerimus, non est amplius quod de eorum consonantia cum illis dicamus quae apparent conspicua: nam in illis signa talia crudorum et incentorum. esse de.mou stravimus.

XXXII. Tusses quidem subrium erunt comites, sed quae laesio aut utilitas ex tussi prodierit, eam scribere non po/fam.

Expurgata humorum redundantia tusses susurri consueverunt.

XXXIII. Itaque diuturna ac di/pctlia haec erant et admodum inordinate et erratice et citra crisin. Horum plurima tum his qui valde perniciosa tum his qui nequaquam ita se haberent permanebant. si namque ipsarum quibusdam paululum intermitterent, celeriter etiamnum revertebantur. Quibusdam eorum, usque paucis octo: gesturo die brevissime indicabantur, atque ipsarum non- .nullis reversa sunt. Quare hieme adhuc ipsarum plurimi aegrotabant, plerosque vero citra crisin relique- i uni

Quod nunc Hippocrates de secunda hieme mentionem faciat, non de prima, quam in principio totius status recensuit, patet omnibus. Siquidem omnes morbi, de quibus ipsi nunc oratio est, secundo potissimum autumno viguerunt, deinde eorum quidam incipiente hieme cessaverunt, nonnulli vero longius producti sunt. Quod vero ipsi citra ordinem essent et reverterentur ex frigorenimirum et humorum morbos procreantium multitudine, jure incidit, indeque superstitibus eadem acciderunt.

XXXIV. allece autem tum sospitibus tum minime superstitibus acoderunt suaque multa ac varia in morbis acrtsia, maximum etiam ac pessimum signum perpetuo comitabatur, quod cibos omnes plerique aversarentur, iique maxime quibus cetera quoque perniciosa existerent. Esis autem in febribus non admodum intempestive sitiebant.

Quod mente constare et ad ciborum oblationes bene habere bonum sit maximum afias ab Hippocrate univenaliter pronunciatum est ; atque hoc loco particulari exemplo confirmatum est. Quod non admodum ipsi sitirent, qualitatem humorum redundantium merito consecutum est.

XXXV. Quum autem tempora producerentur multique labores essent et prava colliquatio, his humorum secessus oboFiebantur vel majores quam pro viribus sustinerent an minores quam quicquam prodessent, verum qui derepente recurrerent et in deterius evaderent.

Quum incoctorum humorum copia musta fuerit, abscessus creantur. Si parvi abscessus fuerint, nihil confërunt ; si magni, eos ferre vires nequeunt. Quod autem et nunc per effluxum vacuationes, apostasia vel abscesths vocitet, per eam quae infertur orationem demonstravit.

XXXVI. Quae hos exercebant dysenteriae, tenesini, lienteriae et alvi fluxiones, quibusdam etiam hydropes, cum his et sine his molestiae.

Quos superius scripto textu universe abscessus fuisse profert, hos nunc particulatim percurrit. Morbos hujusmodi melito antea fuisse praediximus, confluentibus in alvum excrementis, dysenterias quidem cum cruentis sciliceto dictionibus quocunque modo creatis; tenesmos vero qui tensiones sunt .vehementes et intestini^ recti ulceratione obortae, lienterias autem quae celeres sunt ciborum non mutatorum transitus, alvi fluxiones vocat, quum sine .praedictis ^affectibus deficiuntur tum perpetuo tum assidue humida excrementa. Nonnullos et in hjaeros acutos decubuisse an propter humorum frigidorum et humidorum redundantiam; nonnullos quidem cum praedictis symptomatis, nonnullos vero sine his.

XXXVII. Quicquid autem ex his violenter accidebat, derepente bires tollebat aut prorsus nihil conserebat.

Qui propter coctionis difficultatem et propter crudorum .humorum copiam creantur morbi, ab excretionibus nihilo juvantur. Dixit enim multas quidem et violentas cito .vires devertere ; at quae tales non sunt nihil conferre. Quum autem hae duobus sint modis, nihil hae conferent quae sine concoctione sint ; nihil quoque et aliae; quamvis etiam multae iuvant, nisi coquantur.

XXXVIII. Papulae parvae etiamnum pro excretione morborum magnitudine erumpebant; imo cito prorsum occultabantur aut pone aures oedemata nigricantia oboriebantur, quae non solverentur nihilque significarent.

Omnium quae tunc fuerunt pathematum principium suit humorum cruditas. Si namque natura per vim eorum quosdam excernere aggressa esset, nihil iuvabat. Imo ab ipsis evicta aut confertim in profundum recurrere permisit aut ob factarum excretionum paucitatem ad abscessum efficiendum concitata est.

XXXIX. Quibusdam in articulos praecipueque in coxendicem decumbebant, paucis decretorio cessabant, statimque rursus evicti ad pristinum habitum revertebantur.

Itaque quod abscessus per decubitum aut repositionem in diuturnis morbis potissimum fiat quodque inprimis ad articulos ab eo in universum didicerimus etiam nunc ex hoc particulari testimonio confirmatum habebimus. Quia vero multa eflët tum crudorum tum frigidorum tum incoctorum humorum redundantia, propterea multis in maximum articulum decubuit, sed non excernebantur propter difficilem humorum concoctionem; si cui vero etiam cessavisse viderentur, quamprimum recidebant; hoc enim est quod significatur, relinquebantur oedemata facta sursum latione; rursus autem revertentia in priorem habitum relapsa sunt. Etenim etiam id ab eo declaratur hisce verbis: statimque rursus evicta ad pristinum habitum rcvertebantur.

XL. Moriebantur autem ex omnibus quidem atque ex his plurimi pueri jam ablactati et natu majores, octennes, ac decennes et prope puberes. His autem ista non absque prius descriptis; prima cero plerisque sine his contia-

Quum praesens status evincentem habuisset potissitllillll humiditatem, (ea namque o naturali desciverat) qui frigidi et sicci essent humores, humiditatis et frigiditatis pravitati minus patebant; nam corpora promptius ab his pati causis demonstravimus, quae ipsorum intemperiebus congeneres existunt.

XLI. Unicum vero utile et eorum quae edebantur signorum maximum, quodque plurimos maximis periculis immersas liberavit, hoc suit, quibus ad stranguriam divertissent et in hanc abscessus concidissent^ Accidebat quoque caeteris multis tum surrectis tum decumbentibus. His etiam illico magna ouaedam omnium mutatio contingebat: alvi namque etiamsi sarsuu humectatae essent, statim maligno modo tum sistebantur, suque iucunde ad omnes cibos habebant; posteaque febres mttes percipiebantur. sarum stranguria diuturna ac laboriosa erat.

Dixerat etiam superius strangnriosa et non nephritica symptomata his accidisse, etsi quandam communitatem fortiuntur, verum alia pro aliis. Nosque diximus, ubi corporis excrementa per renes expurgantur, fit illis stranguria tum alias tum maxime propter confluentium urinarum acrimoniam, ex qua et nunc causa fuit. Tenere autem memoria oportet nunc etiam abscessus ad stranguriam sactos ipsum dicere, quamquam per effluxum, non per decubitum toto corpore molesti humores separarentur. Ut enim per alvum saepius universum corpus expurgatur, sic et per renes et vesicam. At his diuturna est stranguria et laboriose universum corpus per stranguriam expurgatur. Has autem partes per quas acrium urinarum excretio fiebat pati erat necesse, quod scilicet morderentur et excretionis continuitate infestarentur, hinc et in ipso urinarum transitu laboriose habebant. Hujusmodi vero symptomata diutius ipsis facta sunt eh excrementorum quae expurgabantur plenitudinem.

XLII. His autem extiterunt urinae copiosae, crassae, cariae et rubrae, cum dolore putri permixtae.

Haec omnia toto corpore pravorum humorum superdeitatem deponente oboriebatur, quapropter etiam omnes conservati sunt. Quum autem ea varia esset, nt ante docuimus, aliud siquidem alteri redundabat, merito et in urinis ipsis suit varietas. Quum enim non omnibus essent similes, sed his quidem talis, aliis vero alia.

XLIII. At hi omnes superstites evaserunt, eorumque nullum intersisse noni. Quaecunque citra periculum erant.

Quare superstites evaserunt praenunciatum est: per urinas enim expurgati sunt. Hoc autem quaecunque citra periculum erant, nonnulli sequenti orationi praeponunt, ubi ipsius post secundum statum explicationem facturi sumus.

XLIV. Comes excretorum undique secedentium concoctiones tempestiuas aut bonos et judicatorios abscessus explorare decet.

Nonnulli prius descripti status finem praesentis enarrationis principium fecerunt, ut ea sic sc habeat: Quaecunque citra periculum omnes excretorum undique secedentium concoctiones tempestivas aut bonas et judicatorios abscessus explorare decet, ut orationis intelligentia talis quidem suerit. Quicunque citra^ periculum affectus procedunt, in bis concoctiones considerandae sunt; fieri vero potest ut et per se proposita oratio legatur, ut de omnibus simpliciter morbia ab ipso universe dicatur qui absque matura concoctione sunt^ Concoctio namque est quaedam eorum, quae praeter naturam sunt, morbi maturatio. At ipsa concoctio est in coquentis substantiam deductio quaedam ejus quod concoquitur. Corpore igitur secundum naturam habente, quum concoquitur familiarem habuerit naturam, totius materiae concoquendae fit mutatio et alteratio aut maximae ejus partis, paucissima nobis immorante semicocta. Praeter naturam vero affectis corporibus, hoc est a natura tum permutant^ tum altereantis alienis, quod quidem assimilatur paucum est; semicoctum vero superfluum copiosum. Ut autem in corporibus secundum naturam habentibus excrementa coctionem demonstrant, sic et in laborantibus demonstrabunt. Alvi itaque dejecta deorsum excrementa tum incoctionem tum coctionem ex propria produnt forma, quae cum tussi rejiciuntur eorum quae in thorace et pulmonibus sunt; quae per nasum excernimus eorum quae in cerebro existunt ; at quae per urinas procedunt eorum quae in venis. Verum de his demonstratum est tum in commentariis de naturalibus facultatibus tum in libro de crisibus ac praesertim in libro de morborum temporibus, in quibus scriptae sunt eorum qui concoquuntur morborum notae, quodque nunc Hsp.t pocrates eos facere Imperat qm ex vacuans excrementis morborum concoctiones explorant. Nonnulli vero in orationis sine pro explorare, fecere scribunt, orationem quanu dam actionis, curationis et consilii, non dignotionis esse volentes. Si namque concoctiones explorare jubeat, ad dignationem praenotionemque spectabit oratio; si vero facere, ad curationem pertinebit. Quod autem concoctiones faciant omnia, quae mediocriter calefaciunt tum cibi tum fomenta tum cataplasmata, frictio item mediocris, atque ex eo genere balnea, constat omnibus. Quorum omnium singularis usus in libris methodi medendi explanatus est. Non solum autem morborum concoctiones ipsum considerare vel facere conveniebat; utrumque enim verum est, verum etiam et abscessus per effluxum, quos et praecipue cum diligentia curare oportet, aut eos qui per decubitum in partes ignobiliores fiunt: secundus enim hic est scapus, quum abscessus per emissionem consequi nequeamus. Quum itaque ad ventrem repunt excrementa, haec juvare convenit clysteribus, qui eo attrahere valeant atque his quae in tota victus ratione ad id conferant; sin ad renes, urinas cientibus. si ad colum, acribus medicementis illud calefacientibus.

XLV. Concoctiones crisis celeritatem ac securam sanitatem stgni-stcant.

Superiori textu dixi nonnullos quidem considerare concoctiones jubere; nonnullos vero facere et utrosque orationis finem bifariam scribere, quum enarrant alteros medicos considerare, alteros facere. Dixi autem utrumque commode a medicis exerceri nam si considerare scriptum fit, prorsus id facere consequitur. Aemulum siquidem saturae simulque ministrum medicum esse vult Hippocrates. Quod vero praestiterit scribere in priore oratione, considerare, planum fecit quum hic per hanc pronunciat concoctiones crisis celeritatem et securam sanitatem portendere. Neque enim significare dixisset, sed facere, si medicis ipsis consuluisset concoctiones facere, sed hoc quidem ubi morbos sanat consulit; nunc in epidemiorum tractatu dignotiones et praenotiones ipsis proponit viamque medendi simul universe innuit, etiamsi non exprimat. Nam quod simul innuat manifestum esse Si enim quae probe a natura fiunt, medicum imitari velit, concoctiones autem ipsius opus sint, liquet ipsas et crisis ceteri tatem et securam sanitatem significatores; nos autem ipsas adjuvantes concoctiones effecturos.

XLVI. Cruda nero et incocta et in malos abscessus conversa acrisias aut dolores aut diuturnitatem .aut. mortem aut eorundem reversiones significant.

Quemadmodum rcloncoctiones fiunt, natura morbosas causas evincente, sic etiam non evincente contraria. Itaque celeritati indicationis in coctionibus dictae contraria est morborum diuturnitas; securitati vero in illis et acrisia et, mors et; recidivae opponuntur; sanitati autem iljju communiter quae .nunc dicta sunt omnia et particulatim dolores. Nam quae sana sunt corpora, doloris carentiam aut indolentiam vel molestiae vacuitatem (nihil enim refert quo appellare modo volueris) propriam habent,inseparabile, at acrisiae vocabulum bisariam memini ab ipso dici, aut quum nullo modo sutura sit crisis, aut prava. futura. Atque hoc utroque significatu morborum incoctiones acrisiae comitantur. esse vero memores omnem morborum concoctionem in humorum alteratione consistere. fletum protensa est per solida corpora natura, quae illotum est facultas, fit humoribus concoctio a solidis corporibus sanis ; ut quum haec ipsa aegrotant, jam in habitu morbus sit, extremumque periculum existat quibus ipsum invehit. Sanari autem prius non potest quam solida ipsa corpora propriam surditatem recuperaverint quae invalidi frigidi, humidi et sicci symmetria posita est; quare etiam ipsa corporum solidorum sanitas in horum symmetria sita est, ita ut nihil referre videatur vel bonam partium simitarium temperiem sanitatem esse dicas vel elementorum ex quibus generati sumus symmetriam. At quomodo solidorum corporum morbis medendum sit, in libris methodi medendi enunciatum est. Ut autem in omnibus omnia dicantur, fieri nequit. Hic enim summa incidentium medendi speculationem capita duntaxat annotare satis est, quemadmodum et eorum quae ad dignotionem spectant. Nam quod unicuique tractatui proprium existit, absolute percurrere oportet, quod vero obiter incidit, per capita prodere.

XLVII. Horum autem quodcunque maxime futurum sit, ex aliis considerandum est.

Quorum de arte praenoscendi mentionem fecit, ea in prognostici libro docuit. Singula namque praedicta ex Ilis quae illo in libro sunt scripta patent, nosque illum tribus commentariis explanavimus. In quorum sine quod epidemiorum libri prognosticum sequantur ostendimus, scriptosque illum in librum commentarios propter libros de crisibus, in quibus praenotiones explicatae sunt tum perniciosi tum mansueti morbi, qui item in unoquoque judiciorum praefiniti dies, quaenam bona judicia, quae secura, quae violenta. Jam et de omnibus aliis quae ad hanc speculationem spectant.

XLVIII. Praeterita enuncianda, praesentia cognoscenda et satura praedicenda.

Etiam in prognostici libro statim ab initio pronunciavit, praenoscens enim ac praedicens coram aegris tum praesentia tum praeterita tum futura. Quod praenotio circa tria versatur tempora et quonam pacto hoc efficere oporteat, in illius libri commentariis dictum est.

XLIX. Haec exercere oportet.

Hoc loco nunc curare pro exercere dixit. In aliis autem saepius exercitationem curam nominat.

L. In his duobus te exercere oportet, ut morbis auxilieris aut non laedas.

Id ego parvum aliquando duxi et indignum Hippocrate: nempe omnibus hominibus conspicuum esse putabam. Oportet siquidem medicum imprimis aegrorum auxilio animum intendere, sin minus, ipsos tamen non laedere. Quia vero multos vidi praeclaros medicos in his jure culpatus quae fecerant aut quum venam secuerint aut laverint aut medicamentum aut vinum aut aquam frigidam exhibuerint, animadverti mecum forsan et Hippocrati ipsi tale quid accidisse, ob idque ceteris multis luis aequalibus medicis, exindeque prorsus feci ut Ii quando magnum quoddam aegro auxilium allaturus sim, sit antea apud me cogitem, non solum quantum juvero si voti compos fuerim, sed etiam ne quid laedam. Nihil itaque unquam feci non ipse prius expertus, ne quid si usti compos non elsem aegrotum laederem. Quidam rere medici aleatoribus tesseras proicientibus similes ac^ gratis offerre remedia consueverunt, quorum frustratio maximam noxam inferunt aegrotantibus. Artem vero discentibus scio visum iri ut mihi nonnunquam juvare rel non laedere indignum esse ab Hippocrate primo scriptum fuisse. Verum jam medentibus manifeste scio virtutem ipsius apparituram. Quod si aliquando propter inconsultum vehementis remedii usum aegrotum interire contingat, maxime facultatem hujus quod nunc llippo^ crates proposuit, sentient.

LI. Artem tria circumscribunt, morbus, aegrotus et medicus. Medicum artis esse ministrum, aegrumque cum medico morbo obluctari oportet.

Tria universa esse pronunciat, ex quibus et per quae curatio absolvitur. Primum quidem morbus est, deinde medicus, his mutuo concertantibus et prout aliquis protulerit, compugnantibus ac dimicantibus tum medico tum morbo. Medicus siquidem morbum profligare conatur, morbo vero ne evincatur propositum est. Tertium autem ex his aeger est, qui si medico crediderit atque imperata fecerit, huic certaminis socius efficitur hostisque morbo. Si vero a medico desciverit et quae a morbo concitantur egerit, duobus modis medico facit injuriam: uno quidem quod dimiserit, altero vero quod secundum fecerit qui primus unus esset. Ut autem duos uno validiores esse necesse est; constat autem aegrum a morbo imperata, deserto medico, agere, quum scilicet medicus aegrum a frigidae potu abstinere jubet, is autem a febre perustus, ab ipsa quo patet, impellitur. Ita vero si et lavetur et vinum assumat aut quicquam aliud agat hujusmodi quod interdixit medicus, profecto morbum aucturus est, si quae illum oblectant egerit ; medicum vero proditurus, si quae non imperat moliatur. Porro in mustis exemplaribus scriptus est medicus artisi minister, in quibusdam vero non artis minister, sed naturae scliptisi mandatur. Nihil tamen ad totius orationis intelligentiam differt.

LII. Capitis cerviclique dolores et cum doloribus gravitates cum febribus et citra scbres oboriuntur.

Hic textus praescriptionis vim habet, quum profiteatur Hippocrates quo capitis cervicisque dolores et gravitates finiri consueverint, quasque sortiantur differentes sese deincepsi pronunciaturum, ac proinde quae ab ipso pronunciantur, ad ipsum hoc facientem animum convertamus.

LIII. Phreniticis quidem convulsiones.

Convulsiones, inquit, fiunt phreniticis perseverantibus capitis collique doloribus et gravitatibus.

LIV. mo etiam aeruginosa vomunt, ex hisque nonnulli Celeriter intereunt.

A nobis autem demonstratum est ejusmodi dejectiones et vomitiones assata flaVa bile procreari, ob eamque causam hisce deinceps verbis pronunciat, nonnulla celersime interire, hoc est statim a vomitu emori, consistente ex flava bile in cerebri meningumque regionibus phrenitide. Nihil igitur mirum desiccatis his partibus convulsiones oboriri. Nonnulli quidem simul atque tum cum convulsi, tum aeruginosa vomuerint, quamprimum intereunt, nonnulli vero ob virium robur diem unum aut duos aut tres aut interdum quinque supervixerunt.

LV. In ardentibus autem aliisque febribus, quibus cervicis qui-e dem adest dolor, temporum gravitas et tenebrae oculis obortae aut etiam hypochondrii minime cum dolore contentio supervenit, his sanguis per nares erumpit.

Quae ita fiunt sanguinis eruptiones, de his in prognostici explicatione verba fecimus, quum textum illum interpretaremur, cujus extat exordium. At quibus per febrem hujusmodi caput dolentibus pro nigri cujusdam ante oculos visione caligo adest aut vibrantes lucis splendores obversantur et pro stomachi morsu hypochondrio ad dextra aut sinistra quiddam neque cum dolore, neque cum inflammatione contenditur, iis pro vomitu sanguis e naribus fluxurus expectatur. Quodque perfectius illic de his scripserit, si textus inter se comparaveris, didiceris. Tantum itaque mihi solum hoc loco adiiciendum erit propter Capitonem qui in praesenti oratione scripsit, et hypochondrii contentio eum dolore. Non enim recte negationem non sustulit, tum ob ipsam veritatem tum quod in prognostico ab Hippocrate pronuntiatum sit; quum in hypochondrio dextro aut sinistro quiddam contenditur, neque cum dolore, neque cum inflammatione, his sanguis e naribus fluxurus expectandus est. Nam quae hypochondrii sine dolore fit contentio, impetus humorum ad caput signum est. Quod si cum dolore sit, viscerum phlegmonem sequitur. Quum vero capitis calore sursum sanguinem trahente et jecore impellente fiat contentio, sanguis nisi eruptio exspectanda est.

LVI. Quibus universi capitis gravitates, stomachi morsus, nausuae ac festalia sunt, his bisiosae ac pituitosae vomitiones oboriuntur.

Hanc orationem in prognostico his verbis docuit : quicunque per febrem non lethalem caput dolere dixerit aut etiam prae oculis tenebrosum quiddam apparere aut stomachi morsus huic accesserit, biliosus aderit vomitus. Quod si rigor eluxerit ac inferiores hypochondrii partes frigidae exstiterint, celerior etiamnum aderit vomitus. Si quid autem sub hoc tempus aut biberit aut efitaverit, celerrime vomiturus est. Quibus ex his primo die dolor coeperit, ii quarto die magis quam quinto premuntur, at septimo liberantur. Quin eorum plurimi quarto quidem die dolere incipiunt, quinto vero maxime vexantur, verum nono et undecimo liberantur. Qui vero quinto die dolere incipiunt et quae cetera pro ratione prioribus ipsis accidunt, iis ad decimum quartum diem morbus desinet. Haec autem oboriuntur viris quidem ac mulieribus in tertianis praesertim, iunioribus vero tum in his quidem accidunt, sed magis in continuis febribus tum in legitimis tertianis. Haec oratio de iisdem quae nunc praecurrit, in prognostico scripta est, ac ipsam nos intortio quem in eum scripsimus commentario interpretati fumus. Quare quum accuratius totum hunc sermonem in prognostico scriptum videamus, de iisdem rursum hoc loco dicere non opus est. Si quid autem hoc in libro excellentius procumbat, id sequentibus orationibus explicaturus sum; tenentibus memoria nobis quod proprie vocata expositio in obscuris fiat dictionibus. Jam vero ex interpretum consuetudine caufiloquia seu causarum disceptationes obscure dictorum per abusum expositiones appellamus, quod et nos hic facimus vincentem consuetudinem sequuti. Ipsam namque orationem, quae manifesta est, nulla indiget explicatione, proferentes causas eorum quae ab ipsa significatione dilucide pronuntiare contendimus.

LVII. Plerumque vero pueris hisce in affectibus convulsiones maxime oboriuntur.

Pueri propter nervosi generis tum infirmitatem tum mollitiem ad convulsiones fiunt promptissimi.

LVIII. Mulieribus eadem etiam et ab utero dolores contingunt.

Praedictis quoque omnia fiunt seminis, ut maribus, quatenus sunt homines, talesque omnes habent partes quales viri. Quatenus autem ipsis praecipua inest pars uterus, eatenus et partis hujus capiuntur morbis et maxime in quibus stomacho consentit.

LIX. Senioribus vero et calor evincitur, p a rap leg sue aut maniae aut oculorum caecitates.

De capitis gravitate simulque cardiogmo et fastidio laborantibus ipsi erat oratio, quos ait postea bibosa et pituitosa vomere, ac maxime si pueri sint, quibus et convulsiones magis quam adustis oboriri pronunciat, atque haec mulieribus et ab utero dolores accidere. At deinceps narrat paraplexias, manias et caecitates senioribus evenire. Addidit autem orationi et quibus jam calor evincitur, causam qua haec oboriebantur reddens, paraplexias quidem vocat paralyses ex apoplexia in partem aliquam decumbente, manias vero citra febrem deliria. At haec fieri consueverunt senioribus ob naturae imbecillitatem collectam in capite plenitudinem per vomitus aut sanguinisi eruptiones nequeuntis excernere, unde etiam nonnunquam oculorum caecitates ea in ipsos decumbente procedunt.

LX. In Thaso paulo ante arcturum et sub arcturo aquae copiosue et magnae per aquilonio^. Circa aequinoctium autem et ad Vergilias usque austrinae pluviae, parvae et paucae, hiems aquilonia, squalores, frigora, venti, magnae nives. At circa aequinoctium tempestates maximae, ver aquilonium, squalores, pluviae modicae, feigora. Ad festinum aestivum imbres pauci, magna adusque canem frigora. A cane vero ad arcturum usque aestas calida, assius magni qui non paulatim increscebant, sed .tum continui tum vehementes, non pluebat, spirarunt Etesiae. Circa arcturum pluviae austrinae ad aequinoctium usque vernum. Hoc in statu hieme quidem paraplegiae coeperunt multosque invaserunt, eorumque nonnulli derepente interierunt (hic enim morbus universim grassabatur), ceterum morbo vacui degebala.

Quem statum explicat, is frigidus et siccus est aliquid inaequale prae se ferens. Quum itaque his in omnibus autumno esset similis, tales etiam morbos habuit quales autumno maxime redundare confueverunll Quod itaque etiam esset inaequalis, ex his manifestum est. Nam circa arcturi ingressum pluvias magnas cum aquiloniis ventis suissa pronuntiat; deinde et autumnum totum huic statui contrarium sequutum ; pro aquilonio quidem austrinum contigisse et pro pluvioso paucas aquas habuisse. Rursus et hiemem tum aquiloniam tum siccam extitisse, deinde et ver totum ad canis ortum uSque. Quare constat hoc in statu tum frigidum tum siccum satis superasse. At demonstratum est etiam primordia ipsius inaequalia ad biemem uSque fuisse ; deinde rursum post canem ex aquiloniis et frigidis ait derepente magnos et aquilonios aestus et ab his etiamnum aquas austrinas evenisse. Liquet igitur totius status finem a cane admodum inaequalem fuisse. Itaque morbos omnes dilucide explicat ordine quo Consequuti sunt, nulla quae obscura sit, nisi raro posita dictione. Ceterum quum incidentium morborum causas explanare instituimus, illae ejus orationibus, orationes ipsae per summa capita dividendae sunt, quae assequentur qui prius tum quae in primo commentario tum quae in hocce praedicta sunt memoria tenent. Paraplegias itaque hieme fuisse ait, percusso nimirum a frigidis ventis, quum exspiraverunt, capite ac maxime quod autumnus totus austrinus factus ipsum tum calesecisset tum irrigasset tum simul replevisset. Caput enim ita calefactum plurimum ex ventis frigidis et aquiloniisi patitur, non tamen alius morbus hiemem infestavit, quod sicca esset. Dictum est autem et in aphorismis siccitates imbribus esse salubriores. Verum ex paraplegiis moriebantur, pronuntiante ipso Hippocrate. Etenim et hic morbus universim epidemius erat, inauditorum infuetorumque more propter paraplegiam, quae praeter consuetudinem accidit. Nam quae consueta est, decumbit quidem in partis paralysin, non tamen tollit hominem. At quae hoc in statu paraplegia grassata est, letalis erat, refrigerato scilicet admodum capite.

LXI. Febres autem ardentes ante ver coeperunt et ab aequinoetio ad aestatem usque perdurabant. Quicunque autem vere et aestate ineunte statim aegrotare coeperunt, eorum plurimi sospites evaserunt, pauci vero nonnulli interierunt.

Constat Hippocratem non enuntiare ipsas febres ardentes quae ante ver coeperunt, ad aestatem usque productas fuisse, sed ortus ipsarum grassatarum toto eo tempore contigisse, Thasiis nimirum hoc tempore, nunc illo ejusmodi febre correptis. At haec oratio non eodem modo in omnibus exemplaribus scripta est. Ego vero existimaverum optimam scripturam secundum sequentem orationem, quae quod tota aestate perduraret, febrium ardentium generatio significet, quodque toto eo tempore moderatae et non letales essent ; in autumni vero principio plerique his correpti perierunt. Itaque quod diu moderatae ac lenes essent, rationi consentaneum esse videtur; erant enim mediocres, quemadmodum quae hoc in praedicto statu nec exquisitae, ut quae neque ab exquisite tum calido tum sicco statu procreatae, neque etiam temperamentis omnibus obortae sunt, sed his qui primum bilem acervassent. Quod autem tunc febres ardentes prorsus extarent causae inventio facilis non est, quod Hippocrates praecedentem aestatem plane non memoraverit, sed expirationis exordium ab autumni principio fecerit, idque longe difficilius, quod probabile sit aestatem illam suum naturale temperamentum servasse ; quae si prorsus in quodam descivisset, ipsius statum Hippocrates explicasset. Ergo calidior fortasus fuit, neque admodum a natura sua permutata, unde neque illam scribere voluerit, tamquam jam praeter naturam haberet. Quia vero aestate etiamsi secundum naturam extiterit, attamen humorem biliosum copiosiorem creari necesse est, propterea tunc etiam hic copiosior creatus non tantum sistito, verum etiam longe auctior per illam aestatem evadit, a frigore postea succedente intusi conservatus, neque persanatus, neque discussus, sed diutius occultatus et putrefactus febres ardentes attulit.

LXII. fiam autumno et obortis imbribus letales erant pluresque peribant.

In mentem revocemus quod in fine scripsit totius orationis, quam de hoc statu fecit: aquae austrinae ad stequmoctium vernum usque. Dixit autem de tempore post canis ortum ad arctorum usque his verbis : aestas calida, aestus magni qui non paulatim increfeebant, sed tum conlinui tum vehementes, non pluebat. Hinc liquet hujusmodi statum bilis procreatorem suissa. Quare quum huic aquae austrinae succederent, jure sebresi ardentes tum copiosae tum letales oboriebantur. Auster siquidem corpora dissolvere consuevit, humores fundere et praeterea simul putrefacere, ubi cum uberioribus pluviis extiterit.

LXIII. Hae vero affectiones febribus ardentibus oboriebatur. Quibus quidem recte ac large sanguis per nares erupit, ii propterea maxime servati sunt, nullumque novi, st decenter sanguis profluxisset, hoc in statu mortuum sitisse. En Philuco siquidem et Epaminonte et Sileno quarto et quinto die paucum e naribus stillavit sanguinil et obierunt.

Ac maxime quidem febrium ardentium proprium est, eas plerumque per sanguinis e naribus eruptiones judicari, atque tunc pluribus sanguinem erupisse pronuntiat. Praeterea quae deinceps ab eo scripta sunt omnia, eorum quae sigillatim unicuique adscribantur, unam hanc summam consequuntur. Quibus quidem sanguinis profluvia perfecte oborta sunt, eos salvos evasisse; quibus vero non plene sanguinis e naribus stillatio fuit, eos fidos periisse, aliis denique alias naturales excretiones aut per ventrem aut per urinas factas salutem attulisse.

LXIV. At aegrotantium plerique circa crtsin vigebant ac maxime quibus sanguis non erumpebat, iidem tamen superriguerunt et exsudarunt.

In libris de rigore demonstratum est ob amaram, quae cum impetu cietur, bilem quae per sensibilia et carnosa corpora ad excretionem sertur, rigorem consequi. Declaratum est etiam huic motui ratione sudores comitati interdum vero et biliosas vomitiones et alvi dejectiones.

LXV. Quibusdam sarto die regius morbus accidit, verum his per vesicam purgatio aut alvus perturbata prosali, aut larga e naribus sanguinis eruptio. ut Heraclidae apud Aristoclidem decumbenti contingit. At huic et ex naribus profluxit sunguis et alvus perturbata sua et per vesicam purgatus est. Pjoesimo autem die diiudicatus est, non ut Phanagoreon servus, cui quum ipsi nihil horum obtigisset, periit.

Quibus non potuit natura bilem excernere, his ea in cute acervata icteros excitavit. Perniciosum autem id erat ante septimum diem ipsos oboriri, prout etiam in aphorismis enunciatum est. Atque ex his ipsis illi soli salvi evaserunt, quibus natura potuit alio modo humorum redundantiam excernere. Hos autem tres modos commemoravit, urinarum excretiones, ventris exturbationes et sanguinis eruptiones. Nonnullis autem et haec omnia evenisse pronunciat, quemadmodum Heraclidae, qui vigesimo die judicatus est.

LXVI. Haemorrhagiae plerisque obortae sunt, maxime vero adolefeentibus et aetate vigentibus, eorumque plurimi in.terierunt quibus sanguis non erupit; senioribus vero ad icteros res aegrotantium ferebantur, aut alvi turbatae aut dysenteriae succedebant, ut Bioni apud Sdenu.m decumbenti contigit. Dysenteriae quoque per aestatem in vulgus grassatae sunt; quibusdam etiam aegrotantibus, quibus haemorrhagiae oboriebantur, in dysenteriam ipsarum sectus transitus, ut Eratonis puero et Asylo, qui copiosa sanguinis eruptione oborta, in dysentericam affectionem delapsi suscites evaserunt.

Adolescentibus ex ratione sanguinem e naribus erum-e pere, post has vero aetate florentibus liquido constat. His vero senioribus tum prae imbecillioribus viribus tum issi-, minuto nativo calore, in regium morbum redundantis bilis magis sit decubitus. Fiebat autem et nonnullis per ventrem excretio turbulenta, aut dysenterici quibus alvi excrementum defluxit. Ex his itaque tum praedictis tum postea dicendis tibi obscurum non fuerit sanguinis eruptiones in ardentibus febribus fieri ob vincentem flavam bilem, quae et sanguini commixta et ipsum demensi et cum ipso ex multo calore sursum ad caput erecta, quum venas in naribus ruperit, sanguinis parit eruptiones.

LXVII. Itaque copiosus ac maxime hic humor redundavit. Etenim quibusdam impendente crisi sanguis e naribus non prosuffit, sed orta ad aures tubercula disparuerunt. His autem evanescentibus ad illum sinistrum summamque coxendicem gravitas decubuit. Chortis praeterea post crisin doloribus urinisque tenuibus prodeuntibus, paucum sanguinis profundere coeperunt. Peram circa quartum et vigesimum diem Antiphonti Critobuli silio ad sunguinis eruptionem abscessus secti sunt, quod cessavit et circa quadragesimum diem perfecte judicatus est.

Propter periculum scilicet et quoscunque devinciebat labor, eos vix servari contigit, vigesimo quarto et quadragestum die auxilium a sanguinis eruptionibus consequutosi. bAllt.

LXVIII. At multae quidem mulieres aegrotarunt, sed pauciores quam viri ; pauciores etiam morti occubuerunt. Arduum vero partum plurimae sortiebantur et a partu insuper aegrotabant ipsaeque potissimum moriebantur, veluti Telesbuli silia, quae soxto a partu die mortua est. sin febribus itaque plurimis mensus apparebant ; quibusdam vero e naribus sunguli profluxit tuncque multis virginibus id contingebat, nonnullis etiam e naribus sanguis et menstrua prorumpebant, ut in Daelharsis silia virgine tum primum patuit largeque e naribus sanguis profluxit nullamque ex iis mortuam novi, quibus horum quicquam probe successisset. Quibus vero praegnantibus aegrotare contigit, quas novi, omnes suetus perdiderunt.

Mulieres merito minus quam viros aegrotasse minusque pericula subiisse contigit ; ut quae super sanguinis eruptiones crises efficeret et congenitum auxilium menstruam vacuationem haberent. Dissicilem vero partum habuerunt, quod frigidus esset status. Imo in quibus morbus aliquis apparuit, hae oboriebantur eademque ratione fetus corrumpebant.

LXIX. Urinae autem plurimis bene coloratae, paucae sodimenta consequutae cum defectionibus tenuibus et biliosis. Ple-risque vero ceteris judicatis in dysenterias desierunt, ut Aenophani et Critiae.

Has quoque tenues, hoc est aquosas urinas esse, pronunciat. Propterea et paulo post rursum scripsit:

LXX. At urinae aquosae, copiosae, sincerae ac tenues post erisin multoque sodimento sueto aliisque probe judicatis. Quibus haec contingebant, eos memorabo, .Dionem qui apud Silenum decumbebat, Critiam, qui apud Aenophanem, Aretonis silium et Mnesistrati uxorem.

Quum qui tales urinas excreverunt, eorum nomina recensuit, sequentia profert.

LXXI. Postea vero hi omnes dysenterici evaserunt; an quod urinas aquosus minxerint, considerandum.

Consentaneum enim erat et quod per urinas aquosas non evacuatus fuisset biliosus humor, eum in ventrem delapsum dysenterias fecisse: verisimile quoque ob multas hujus humoris factas redundantias, etiamsi biliosa per corpus incrementa evacuata fuissent, ex silpervacante etiamnum in corpore humore dysenteriam ipsis obortam fuisse.

LXXII. At circa arcturum undecimo die plerisque crisis oborta est, neque his pro ratione reversiones reciderunt. Sub hoc autem tempus sopore premebantur. Inter quos plures pueri hlque minime omnium interibant.

Hippocratem ortus arcturi alterius anni meminisse perspicuum est in narrationis fine descriptu Hic autem erat austrinus, qui ad aequinoctium autumnale usque imbres habebat. Hoc autem tempore multos ait undecimo die secure judicatos fuisse, simulque comatofosi propter austrinum scilicet statum, ob quem ipsum etiam ipsis judicia quam alio tempore certiora fuerunt, quum ambientis nos aëris frigidum esset temperamentum, quo diutum i ora fuisse judicia profert. Ceterum tempus canisi et arcturi intermedium, quod calidam et siccam constitutionem sortiretur, non memoravit, quo verisimilius erat, celerius multos judicatos fuisse, ut ne septimum diem transgresserentur. Hoc itaque tanquam illi tempori familiare praetermifit; solos vero morbos qui grassati sunt, percurrit.

LXXIII. Ad aequinoctium vero et ad vergilias usque et sub hiemem febres ardentes consequebantur; quin etiam tune plurimi phrenilui fiebant, ex hisque plurimi moriebantur.

Febres ardentes et phrenitidas idem humor facit, sed non eundem Iocum occupat. Quum enim in vasorum capacitatibus una cum sanguine flava bitis continetur, accidit, quocunque modo excanduerit, febres ardentes procreari, ac praesertim quum in ventris et jecoris aut pulmonis venis bilis fervor urgeat; ubi vero ad solidas corporis partes appulerit, atque per eas feratur, rigorem excitat ; si vero in cerebrum ipsiusque membranas sese firmaverit, phrenitidas efficit. Priusquam autem sese firmaverit per ipsarum venas diffluens, non phrenitidas, sed in febrium vigoribus deliria invehit. Itaque bilis quae prius in venis inferioribus ardentem febrem faceret, hoc in statu ab arcturo ad aequinoctium usque austrino ad caput collecta atque in cerebro ipsiusque membranis firmata phrenitidas procreavit.

LXXIV. Pauci vero etiam per aestatem tales espiciebantur.

Paucos ait aestate phreniticos fuisse. Nam pars ejus ad Canem usque erat frigida ; parsi vero ad arctorum usque calida et sicca. Quare non poterat haec caput interim replere, ut neque auster, qui circa arctorum ad aequinoctium usque perflavit. Neque enim humidum erat, neque austrinum, neque diuturnum quod inter canem et arctorum intereessit. Ubi copiosa bilis in cerebri regiones invecta est et phrenitidas creari pronunciatum est.

LXXV. Itaque febribus ardentibus incipientibus, quibus impenderet pernicies portendebatur; quam primum enim ab initio febris acuta prehendebat, parumque superrigebant ; insomnes anxii, sitibundi, nausoabundi; paululum in scolae et claviculis exudabant ; ad haec nemo per universum corpus, admodum delirabant, his timores, moestitiae ; extrema joigida, ut summi pedes, sed magis etiam manus ; accessiones diebus paribus, plurimis quarto die labores maximi et sudores diutissime subfrigidi; nec amplius extrema recalescebant, sed livida et sublivida manebant, non sitiebant; praeterea his erant urinae nigrae, tenues, paucae, alvique sistebantur, nec erupit e naribus sanguis; neque quibus haec acciderunt, sed paucis saltavit; neque horum cuiquam res ad recidivam decania, verum sexto die cum sudore moriebantur.

Quemadmodum omnia quae hoc in opere scribuntur, eorum quae ab eo aliis in libris universe dicuntur, exempla funi, singula oculata experientia explorante, eodem modo et haec quae nunc dicuntur. Perniciosis siquidem febribus ardentibus accidisse symptomata pronunciat, per initia snperrigentes, vigilantes, nauseabundus, paululum in fronte et claviculis exudantes: .nam acutam febrem ipsis oboriri et sitim adesse, affectionis naturae erant propria, statim vero a principio rigere haec quoque malignitatis propria. Etenim febres ardentes rigor judicare consuevit: non tamen judicatoria statim apparere oportet. Vigiliarum autem et angoris symptomata semper pravum est, non in principio solo, quemadmodum et exudare. Jam vero dedicare, quod est quae absurda fiunt loqui, hoc est desipere, laesum cerebrum significat. Timores vero acris admodum et d cassatae flavae bilis symptomata existunt. Timoribus autem etiam moestitiae sunt congeneres. At extremorum perfrictio febribus ardentibus maxime letale tum symptoma tum signum est; quemadmodum et delirare propter febris in ardente capite calorem. Proprium autem est et familiare febribus acutis summas etiam corporis partes peruri,: si quando igitur hae refrigerentur, ex ardentibus visceribus sanguinem in medio corpore collectum esse decl arati t. Extrema vero egere sanguine, refrigerari et prortus emori exstinguiquie, ea jam deserente natura. Praeturea accessiones si diebus paribus ab initio statim fiant, interdum quidem judicium i pessimum sexto futurum die pronunciant, interdum vero et diuturnum fore morbum; atque: si vehemens motus fuerit pravamque accessionem quartus dies habuerit, texto die moriuntur, quemadmodum bi de quibus est oratio. Quarto itaque die degentibus ait. labores maximos ipsis factos fuisse, hoc est do. lorisica omnia symptomata, sudoresque subfrigidos diutissimet Quapropter quod textus dies cum sudoribus illaturus esset constat omnibus. Atque extrema livescere, neque amplius recalescere interitus tum signum tum certum in- . dicium est et vires ultra septimum diem sufficere non posse. Aliud .autem ex abundantia signum quoddam ipsis fuit, etiamsi prius aestuassent, non amplius sitirent. Itaque si qui antea ex siti arderent, postea fine siti suerint, ex duobus alterutrum .esse necesse est, aut morbi solutionem, aut facultatis interitum, ut non amplius praesentia .mala perciperentur. At .non fuit illis solutio, quum perniciosa essent symptomata. Quare non eos sitire deperditi tensus his signum fuit. Haec igitur omnia enunciata symptomata tum maligna tum admodum: exitialia funi. Cum his etiam urinae nigrae, tenues et paucae numerantur. Nigrae quidem tamquam deassato .jam humore bilioso; paucae vero ad universum sanguinis humorem torresactum tum. ex ardente febre tum ex jam cadaveratis urinae infervientibus organis. ob easdem -causas etiam alvus suppressa est. Ait praeterea ipse sanguinis e nuribus stillas perniciosum esse signum cum in aliis tum maxime in ardeutibus febribus. Hoc aut perniciosissimum febribus ardeotibus signum esse patet, quod his maxima sit sanguinis eruptio.

LXXVI. phreniticis autem. contigerunt quidem descripta non omnia sed his plerumque undecimo die, quibusdam etiam vigesimo crisis oboriebatur.

Qui sine febre ardente pli reni t i ci fuerunt, his quae praenunciata sunt non evenerunt. Quoniam quibus una cum ardente febre sexto die mors acciderat, his duplicato malo phrenitis oriebatur. Circa vero undecimum diem judicationem secutam esse pronunciat, nonnullis autem vigesimo.

LXXVII. Quibus non statim a principio circa tertium aut quartum diem coepit phrenitis ; verum primo tempore mediocriter affectis circa septimum diem in acutiam et celeritatem morbus excidit.

Quibus circa tertium aut quartum diem coepit, sed in medio intereisa est, dimidia facta judicatione, pluenstis vehementer acuta non erat aegrotantibus. Jam enim et hujusmodi pllreniticos conspeximus.

LXXVIII. Itaque morborum suit multitudo, atque ex aegris praecipue interibant adolescentes, juvenes, aetate florentes, glabri qui cute erant subalbicante, rectis crinibus, nigris pilis, nigris oculis, qui in otio et socordia vitam degerant; qui alba, qui gracili, qui aspera voce loquebantur, blaesi, iracundi atque hujus generis mulieres plurimae moriebantur.

Quemadmodum antea enunciavi, quae obscura quidem sunt, ea ipsum enarrare, eorum vero causas a nobis adjici, sic nunc orationis sententiam manifestam non esse prosero. Utrum enim quae de solis phrenitidibus intelligere oporteat, an de morbis quos pronunciavit omnibus, abditum est. Etenim ipsum propositae orationis exordium diverse scribunt. Nonnulli quidem ita: Morborum autem suit multitudo, de phreniticisi ipsisi solis quibus haec intulit orationem esse volunt. Quidam vero hoc pacto ; itaque morborum suit multitudo; atque hi contra de praedictis omnibus orationem haberi augurantur. Si de omnibus quidem intellexerimus, non definientes quam ob causam adolescentes, juvenesi et aetate florentes interierunt; quam ob causam et pilo nudi et subcandida quam ob causam qui rectos et nigros habent capillos, oculos item nigros ; quam ob causam qui tum quiete tum segniter vixerunt ; quare et qui lingua haefitant seu exili voce sunt praediti; cur balbi ut et iracundi, cur et mulieres, nisi haec omnia distincta fuerint, nihil nobis ex dictis ad praenotionem neque ad curationem magis prosuerit. Si vero non de omnibus morbis, sed de quibus sedis phreniticis sermonem fecit, intellexerimus dicta haec fuisse, difficillimum est et ita causas invenire, quibusi plurimi ex his interierint. Atque post ipsum textum (plurimos interiisse) duplicem esse causam, altera est quia plerique tales phrenitico morbe letalem tunc grassationem fortite, correpti sunt, propterea eorum multus interiisse pronunciatum est;. altera vero est, quod qui pbrenitide correpti sunt, eorum plurimos interiisse intellexerimus^ Quare et causae deda.-. ratio gemina est, proindeque quos dixit hoc in statu omnes p hrenitico Affectui ca prendo opportunos esse, nobis ex his qui pbrenitide correpti sunt, tales maxime in terire demonstrantibus. orationis igitur obscuritas tanta ac talis existit ; praeterea vero praecedit commemoratorum singulorum inventio. Non enim sine ea fletui coaptari potest oratio. Videtur autem Hippocrates inter ea quae dixit, calidissimas aetates commemorasse, inquit enim adolescentes, juvenes, aetate florentes. Naturas item quibus, difficilis est perspiratio, nempe pilis nudos candidosque et qui capillis rectis, capillis nigris et nigris oculis existunt et qui vitam quietam otiosamque degerunt, tum in aliis conamentariis tum in libro de temperamentis minus difflari ostendimtts, quod frigidioribus sin tu temperamentis. Eandem quoque ob causam mulieres, quas status ob menstruam purgationem minus oblaedit, aut antea diximus. Quae autem interibant, ex eo erant genere. Reliquum est i su tur deris agere, qui lingua haesitant aut gracili voce lofluuntur et qui asperam vocem habent, de siletis. et ira-. condis ac primum scriptis ischnophonis gracili voce loquentibus Si igitur ita scriptum fuerit, voce gracili loquentes significantur : voce namque graciles etiamnum ita quidam, ut et voce tenues esse dicantur. Quum itaque nomen utrumque idem significet, voce tamen tenues a voce gracilibus differunt, ut in libro de voce. docuimus. Nam ob asperae gutturis arteriae angustiam voce tenues fieri demonstravimus. Voce vero graciles ob naturalem musculorum guttur moventium pravitatem fieri ostendimus. Utrique autem ob. caloris nativi insirmitatem in prima conformatione tales efficiuntur. Quemadmodum autem voce graciles deteriorem a principio musculorum guttur moventium conformationem consequuti sunt: ita musculorum linguae blesi. Aspera voce loquuntur trachyphoni propter vocalium organorum asperitatem. At vocalia voco organa vel voci inservientia, quibus emissa vox efficitur. Haec sunt aspera arteria, guttur, voces veluti plectrum; spiritus per ipsas delati. Fauces enim vocis instrumentum esse demonstratum est, ut loquutionis linguam, nonnihil autem ad vocis -generationem fauces conferunt, quae densam eam efficiunt. Haec- itaque organa si laevia quidem existant, laevem ea vocem efficere demonstratum est, aspera asperant. Ipsam autem asperitatem ob siccitatem effici docuimus. Itaque cetera post aetates omnia huc usque commemorata frigidi temperamenti signa sunt. Sola siccitas temperamentis cum calidis tum frigidis copulatur. Frigidis itaque et siccis temperamento, ut et praedictis contingitnon facile difflari; Qui vero his calidiores existunt, his non statim hoc inest. Ideo hos ab oraliene excepimus. alios autem,narramus, quibus oratio consentanea est. Erat autem propositum multos interiisse, quos inter naturas ac aetates ecmmemoravit. Aetates autem calidas esse dicebam in .tquibus biliosus humor re-, dundaret ; naturas vero quae difficile discuterentur. Itaque. de quibus hucusque mentionem fecimus, .exibis reliquum adhuc est de iracundis disserere, quos animosis esse maxirne contrarios proferunt. Etenim animosi magnanimi; sunt et rerum humilium contemtores. Iracundi vero pu-t fillanimes funi, quod virilis animi generositatem non ha-. beant; quare ex temperamento frigidiores erunt ac. difficilius discutientur. Quod autem in orationis fine pro-. nunciatum est, atque hujus generis mulieres plurimae. moriebantur, num ad finem tantum. referte oporteat, an, ad ea quae pronunciata sunt, non conflat. Postremi.autem illorum sunt iracundi, atque ex mulieribus huic spe-. alei congeneres plurimas interiisse ndjecrt. Utroque sane modo vera esse potest oratio, sive ad praedicta omnia relationem faciat Hippocrates, sive ad postremum tantum. Quod si ad omnia referre verum sit, ita percipere melius .est. In pueris siquidem et quod ultimo dictum est, continetur. Sed in hunc modum nequaquam prodita sunt omnia. Mulieres tamen hujus generis interiisse ipse pronunciat, viris eas comparans, quod superius dictum est. Verum mulieres permultae aegrotaverunt quidem, minus vero quam viri minusque interierunt. Caeterum praesens Rippocratis oratio talis quaedam existit. Mulieres com.rnemoratis affectibus captae magis interibant, quae praedicti essent generis.

LXXIX. At hoc in statu ex quatuor signis ii maxime servabantur, quibus aut per nares probe sanguis prosiuxit, aut quibus urinae copiosae. copiosum ac laudabile sudimeatum continentes per vesicam processerunt, aut per alvum turbulenta biliosa tempestive prodiderunt, aut qui dysenteriri facti sunt. Muttis autem contingebat non ab uno descriptorum signorum judicari, sed per omnes vias plurimis excretionem/ieri, qui gravius quidem habere videbantur, sed quibus haec contigerunt, omnes ineo. tumes evadebant. Mulieribus et virginibus paulo ante descripta signa omnia contigerunt. Quibus vero ex his aliquod probe succederet, aut menstrua largius apparerent, per haec servabantur et judicabantur nusu lamque ex his interire novi, quibus horum quicquam probe accidisset. Philonis namque stliae liberaliter ex naribus sanguis esanebat, quod vero septimo die intemd pestive coenasset, mortem obiit.

Hic quoque et qui sequitur textus manifestus est, ubi de mulieribus disserit. Summa namque est quam docet, alios quidem per sanguinis eruptiones, alios vero per urinas vel dejectiones, nonnullas etiam decumbentibus in dysenteriam caufis servari potuisse.

LXXX. Quibus per febres acutas atque adeo ardentes invitae esu suxerunt lacrymae, sanguinis e naribus profluvium expectandum est, si in ceteris perniciose non habuerint. Qui namque male habent, his non haemorrhagiam, sed mortem portendunt.

Unum etiam quoddam signorum haemorrhagias portendentium ab ipso in superioribus praetermissorum in praesentia pronunciatur. Est autem dilucida satis oratio his, qui quae antea tum hoc in libro tum in prognostico loquutusi est meminerint. Dicta quoque a me sunt et haec omnia cum propriis limitationibus in prognostici commentariisi et in libro de judicationibus.

LXXXI. Quibus tumores circum aures in febribus cum dolore exurgunt ; quibusdam judicatorio cessante febre neque suppurantur, eos aegris oborta biliosa diarrhoea aut dysenteria aut crassarum urinarum sedimentum, veluti silermippo Claitomenio, solvit.

Perutile est cum nuper pronunciata prius commemoratisi ad hoc ut non perpetuo censeamus parotidas citra suppurationem manentes pravum esse figunt. Nam in praesenti statu febres ait decretorie nonnullis cessasse, quod est judicatorio die et cum fudere aut alio quodam ita judicantium ac parotidas permansisse; deinde processu temporis resedisse per quas dixit urinas, dejectiones et dysenterias, expurgatis morbum efficientibus causis.

LXXXII. Quae circa crisas existant et ex quibus dignoscimus, ea aut similia aut dissimilia sunt.

Quae de crisibus aut judicatoriis diebus ab ipso edicta sunt, omnia duobus in libris a nobis collecta Consequeris, tum libro de judicationibus tum libro de diebus judicatoriis. Verum nunc quoque orationis summa promulgabitur. judicia ait partim quidem similia, partim vero dissimilia suisse. Deinde citat multos ex recidiva eosdemque eodem praestituto decimo septimo die plane judicatos. Alios etiam a recidiva die vigesimo eosque non similiter. Exempli gratia primum duorum fratrum sequenti textu mentionem fecit.

LXXXIII. Ut duo suatres qui simul eadem hora febricitare coeperunt. Decumbebant autem juxta Ep scenis theatrum fratres. Dorum aetati provectiori crisis sexto die, juniori septimo oborta est. Reversus utrique simul eadem hora morbus quinque dies intermisit et a recidiva uterque limul decimo septimo prorsus judicatus est. Plu-. rimis quinto die morbus sudicatus est, diebus septem intermisit et a recidiva tertio judicatus est. Nonnullis quoque die septimo sudicatus est, intermisit tribus diebus et septimo sudicatus est Alios reliquit sexto, intermisit sex et tertio prehendit. Aliis intermisit primo et primo prehendit et sudicatus est, quemadmodum Evagonti Daiphalsis folio contigit. Aliis sexto judicatus est, intermtsit septem, a recidiva quarto sudicatus esu ut Aglaidae filiae. Itaque qui hoc in statu aegrotarunt, eorum plurimi hoc morbi tenore laborarunt; atque qui superfuerunt, eorum novi neminem, cui suetae morborum reversiones secundum rationem non recurrerints quosque ego vidi, ii omnes servabantur, quibus hujus generis morborum reversiones contigerunt. At hoc modo aegrotantium nemini recidivam a decimo septimo rursus obortam suise novi. Disce vero morbis plurimi sexto die moriebantur, ut Epaminondas, Sdenus et Philiscus Antagorei silius.

Utile quidem orationis ex productis manifestum, inutile vero obscurum est. Quare ipsum investigare non decuit. Ceterum qui utilibus student, sibi negotium facessunt inquirendo pronunciaverit Hippocrates, aetate provectiori sexto die crisin, junioli septimo obortam suissa. At rursus postea utrique simul eadem hora reversus est ; mox subintulit, intermisit dies quinque. Non enim fieri potuit ut utrique dies quinque, sed alteri soli intermitteret, etiamsi concedatur, quod proferunt hoc ipsum de uno solo intelligi posse, altero in narratione enunciato septimo die prima judicatione judicato. Jam si huic intermisit dies quinque patet alteri, qui sexto die judicatus est, sex dies intermisisse. fieri quoque potest per initia vitiatam a librario dictionem servatam esse, quemadmodum et aliae multae id ipsum subierunt tum apud Hippocratem tum apud alios non paucos. Quod autem dico Iibrarii erratum fuisse, tale est. Potuit enim scripta esse dictio in hunc modum; intermissa alteri sex diesi, atteri quinque; qui vero aberravit, scripsisse potuit: intermisit quinque, atque veri similius est femori quidem sex diesi intermisisse, iuniori vero quinque, quum utrique simul reversio in diem duodecimum inciderit. Sequenti itaque textu ait: plurimis sexto judicatusi est, intermisit quinto; ut videantur et fratresi ipsi exemplum esse judicationum quae plurimis Contigerunt. Post vero horum enarrationem judicationes alias scripsit, varias omnes quae decimo septimo die circumscribuntur ; talem vero nullam qualem in duobus fratribus intelligendam dico, ut in duodecimo die utrique morbus reverteretur et iuniori quinque diebus intermitteret. Probabiliter quidem ita in ipsis dictum est, ut tunc quod ipsis cum aliis esset simile, servaretur et quod a recidiVa decimo septimo die judicarentur et peculiariter quod duodecimo morbus reverteretur. Sed bonestum est, ut dixi, non pervestigare quum quod utile fit habeas, et jam praetermittamus judicia omnia quae ab ipso serie continuata dicta sunt, summisi contenti, quatenus quidem similia ipsa fuerint et quatenus dissimilia. Quum enim primae judicationes aut sexto die aegrotantes tollerent aut ita infidae essent, ut morbi rursum ad ultimam absolutamque redirent judicationem, die decimo septimo prehendentes, in hoc tum simile tum dissimile fiebase Post haec vero judicationes alias commemorat et reversiones, quae in Vigesimum diem ita inciderunt, ut iti eo absolute judicarentur. Habitabant juxta theatrum. Quidam scribunt non theatrum, sed theretrum, ut interpretentur locum esse aliquem aestivae habitationi accommodum ab ardendo sic appellatum. Sed quomodo quis talia scribat nomina, nihil ad praesentem speculationem interest; neque quicquam refert an Perigenis vel Theonis vel Dionis sratres essent, at qui probe secundum artem medicam enarrare nequeunt, hi ad tales curiositates digrediuntur.

LXXXIV. Quibus autem ad aures tubercula procreata essent, his vigesimo die crisis oboriebatur. Quibus vero non suppararunt, iis omnibus restincta et sedata sunt, sed ad vesicam conversa. Cratistonactae apud Heraclium decumbenti et Symni sullanis ancillae suppurarunt ac interierunt. Quibusdam vero morbus soptimo die sudicatus est; novem diebus intermisit, reversus est et ex recidiva quarto die judicatus est Phanocrito apud Cnathonem pictorem decumbenti die soptimo judicatus est

Quod et antea dixi memoria dignum esse, id nunc quoque memoraturus tum, quod illo tum admirabilius, tum -rarius. Quod enim parotides citra suppurationem curatae sint fotis ad inferiores .partes factis excretionibus, non valde confuetum est, sed rem auxit scribens hac in oratione Cratistonacten et pictoris ancillam interiisse ductis ad suppurationem parotidibus. nam cum uoc pugnare videtur. Concoctiones judicationis celeritatem securamque salutem denunciant. Verum et nunc quae febrium in venis continebantur causae non prius erant concoctae Cratistonactae et ancillae picturis aut non interiiflent. Parotides vero maturaverunt, quod rarum esse et mentoria tenendum dixi, quod possibile sit particularem in parte aliqua concoctionem fieri, morbo toto haudquaquam concoctu. Quae cetura hoc modo de judicationibus dicta sunt, omnia absolute prosequuti fumus in his quos de indicationibus et diebus judicatoriis commentariis scripsimus.

LXXXV. Sub hiemem circa brumale solstitium et ad aequinoctium usque febres ardentes et phrenitides perdurabant multique moriebantur. Crises tamen varie exciderunt et ex principio plurimis quinto die morbus judicatus est, diebus quatuor intermisit, repetirtque et a recidiva quinto die judicabatur, denique summa dierum quatuordecim. Pueris ita plurimis etiam natu grandioribus judicatio conagit. Quibusdam etiam undecimo judicabatur, decimo quarto recidebat, ac vigesimo perfecte judicabantur. Quod si qui vigesimo superriguerint, his quadragesimo judicabatur. Superriguerunt autem plurimi sub judicium primum. Qui vero sub judicium per initiat. riguerunt, etiam in recidiva una cum sedicio riguerunt.

Hic hiemis anni secundi non primi meminit, quam ipso in statu explicuit, superius a me causa dicta est, cujus gratia phrenitides non per initia, rest postea redundatius. Praeterea praefinitos judicationum dies immutatos esse pronunciat, ac malum etiam harum varietatem exponit, quae cum praedictis communem habent recidi.vam. Pueris quoque atque his etiamnum aetate provectioribus judicationes decimo quarto prorsus accidisse profert. His etenim morborum causae celerrime discutiuntur concoquuntque. Ceteris non solum ad vigesimum, verum et ad quadragesimum pervenisse ait ex recidiva judicationem ultimam, nihilque mirum est si insignes judicationum differentiae in morborum varietate extiterint.

LXXXVI. rere autem rigebant paucissimi, aestate plures-, autumno etiamnum plures, sub hiemem longe plurimi. At sunguinis per nares prostuvia cesserunt.

Veris nunc meminit. quod in primo statu ab ipso pronunciatum est, non secundi anni Non enim eo usque morborum grassantium enarrationem produxit, verum ad secundam usque hiemem extendit. Cur autem temporis progressu in dies etiam atque etiam superruentium numerus augeretur, jam pro viribus antea narravi illa oratione; ubi quum admonerem, ostendi rigorem fieri quum flava bilis fuluia permeat corpora, non autem in vascrum cavitatibus continetur. Itaque quum in motu perinitia esset, febres ardentes procreavit; postea vero in carnosas transiens partes, ubi per eas foras pelleretur, rigorem fecit. Paulatim vero sanguinis eruptiones desinehant, quod bilis non amplius in venis esset, sed in universum corpus diffusa esset.

HIPPOCRATIS EPIDEM. I. ET CALENI IN ILLUM COMMENTARIUS III. I. Aforbos dignoscimus ex communi omnium natura et cususque propria edocti. Ex morbo, ex aegroto, ex oblatis et asserente, ex his etenim ad surdiorem ac difficiliorem dignationem deducimur; ex universali ac particulari caelestium statu et uniuscujusque regionis, ex consuetudine, ex victu, ex vitae institutis, ex cujusque aetate, sermonibus, moribus, silentio, cogitationibus, sumitis, vigiliis; insomniis quibusdam et quando; vellirationibus, pruritibus, lacrymis, accessionibus, dejectionibus, urinis, sputis, vomitionibus et quae ex quibus, in quos morborum successiones et qui abscessus ad perniciem aut ad judicium ; sudor, rigor, fagus, tussit, sternutamenta, singultus, spiritus, ructus, status silentes, strepentes, sanari; haemorrhagiae, haemorrhoides. E.x hin autem et quae per haec contingunt ^consideranda sunt.

Haec adscripta esse nonnulli censent, his similem fortita tum interpretationem, tum sententiam in libro de humoribus descriptis, quae aliis commentariis prius interpretati fumus. Haec sane fiunt prognostica theoremata, quibus docet Hippocrates universales scopes a quibus praenotiones fieri oportet. Ceterum communem quidem naturam appellat; quae omnium hominum est; propriam vero i uniuscujusque nostrum, Quod autem ex ambabus. fieri tum dignotienes- tum praenotiones oporteat quodque. securior sit ea quae ex propria oritur natura, in prognostico et in libris de fracturis, de articulis et de capitis. vulneribus et quos antea explicavimus. lubens itaque semper partem affectam cum ruo, qui secundum naturam est, statu conferre, orationi adjecit aliena negligenda non. esse, ita vero et quum inquit: asin acutis morbis speculari sic oportet. Primum si aegroti facies fanorum faclebus et praesertim tuae similis .sic (hoc enim pacto optima fuerit).. Quod si proprium cujusque aegrotantis colorem magnitudinemque noverimus, communi non opus erit. Quia vero non propriam hominum omnium naturam prius agnoscimus, imo quod ex inopinato saepius ad ignotos vocemur, principium dignotionis morborum et. praenotionis fututorum a communibus facimus. si namque nasus acutus non sit, neque cavi oculi fuerint, neque collapsa tempora, neminem de aegro interrogamus. Si vero nasus acutus fuerit cavique: oculi et collapsa tempora apparuerint, tum quo pacto haberet, quum secundum naturam esset, interrogamus. Sic autem et ex morbo praenotiones futurorum fiunt, nempe tibi pluribus demonstratum est tum in libris de crisibus tum in aphorismorum commentariis, tertianas exquisitas celeriter judicari, quartanas vero diuturnas esse et utrasque periculis vacare, phrenitidem praeterea et lethargum periculosos et acutos; lienis item scirrhum tum periculosum tum diuturnum. Ex ipsi, autem aegroto futurorum praenotio duplici modo fit. Alter modus est, quum inquit: in composito homine audax responsio malum. Contra turbulentus si aegrotaverit, non solum si audacter loquitur, verum neque si in urente febre deliraverit, periclitabitur. Alter modus talis est: si aeger quae deceant omnia fecerit et medico obtemperans nihil juvetur, gravitet aegrotat; contrario. vero prorsus modo, si nihil aegrotus quod oporteat fecerit, mediocriter habet. sic et ex cibis exhibendis praenotio erit. Quod si cibi pravi fuerint et nihilo deterior fiat, mediocriter aegrotat; quum vero omnia decentur fiunt, ..si praeter id quod nihil juvetur, etiam exacerbetur, malum. At me non morborum duntaxat modos, verum etiam ideas interdum ex: oblatis cibis dignovisse plerumque vidistis. Sed de his omnibus, ut dixi, alias plura disserui. Quum veno et ex offerente cibos praenosci facilius aut difficilius pronunciat, in stor.. bis intelligere oportet. Tale autem quicquam saepius conspicientes sive morbus diuturnus sit, sive febriles aflectus diuturni fuerint, dignotioni quidpiam addimus et ex. eo quod noscamus quisnam esset medicus, qui clerus et insignis sit, spem sanationis minimam habemus, quod enim malignus sic morbus, si omnibus recte factis nihil iuvetur, constat omnibus. Si vero vilis sit et imperitus, incolumem fore hominem, si omnia rite instituta essent, probabili ratione auguramur. Imo etiam ex- statu, hoc est peculiari ambientis nos aeris temperamento fore praenotiones pronunciati istud natem ex universali ac particulari coelestium statu tale est : si meminerimus eorum quae prius in descriptis tribus statibus enunciata furit, in quibus Hippocrates ipse quae in ambiente contingebantsecundum calorem et frigus percurrens ad illorum finem praepollens temperamentum pronunciavit, ut quum loquitur. Toto autem statu austrino et calido facto, etiamsi neque per totum annum auster spirasset, neque squalor luisset. Rursum quum effatur : facto autem anno toto humido, frigido et aquilonio quod redundabat, promusoravit. i Non enim fieri poterat ut nullus dies toto anno calidus fuisset, nullus siccus, nullus humidus. Sic etiam morborum formas tales esse sane multo erat convenientius, non. tamen quin aliae intereiderint. Hic tandem absoluti primi status expositione in hujus fine sic ad verbum scripsit. Ex omnibus qui hoc in statu scripti sunt letale pathema solis tabidis accidit: in ceteris enim omnibus commode habebant, neque letale quicquam aliis in febribus, neque grassabatur una morborum species neque status unus toto anno perpetuo erat. At ex temperamenti victoria aut frigidum aut humidum aut aliud quoddam nos temperamentum dicimus. Hippocrates autem scripsit: vere namque alii morbi, aestate alii, autumno alii et hieme alii acciderunt in frigidis quos scripsit statibus; per totum tamen anuum hoc statu hic morbus d ominabatur, atque alter in altero. Quod autem dicitur, id existit : .ex universo et particulari statu coelestium. Addidit autem orationi, coelestium, quoniam nude et sine adjectione enunciatum status nomen regionis ideam quoque indicare potest, reique. alterius cujuscunque. Ac tandem connectens ait: ex universo et particulari statu coelestium, ex uniquoque regione et consuetudine. Quod autem et regionis idea ad futurorum praenotionem magnopere con. ferat saepius demonstratum est. Nunc. vero satis sit ad librum de aere, locis et aquis remittere, in quo docet Hippocrates quinam morbi in unaquaque regione exube-. rent; horum enim generatio. indigenis est vernacula.minusque ab ipsis impendet periculi. quod familiares sint. Imo vero etiam ex consuetudine ad praenotionem auxilium esse docet. Itaque in prognostice additis ex consuetudine distinctionibus interdum quidem ita loquitur. Pronum vero in ventrem cubare cui per .sanitatem ita dormire consuetum non est aut delirium aut ventris dolorem pontendit. Interdum vero ita: per febres dentibus stridere quibus a pueris consuetum non est insaniam ac mortem significat. : Praeterea ex laborantis victu quo usus sit artificiose conjici queant qualea et quanti humores exuiterent. Hisce vero cognitis praesens corporis affectus cognitu facilior est et expeditior venturorum praenotio reiditmr Ex ritae quoque institutis imperat praenotione duri. Vocitant autem omnia vitae instituta, quaecunque faciunt homines aut utilitate aut necessitate ducti, qui vel navigant vel terram colunt aut aedificant et fabrilieant aut venantur aut lubenter sese exercent, ut qui sae-t pius in aquis calidis aut frigidis lavantur. Itaque licet ex his ad quae. studia sua conferunt, de morbi dispositione conjectare. Qui namque in agro egit aestate in sole apricatus, in laboribus et victu tenui, is amaram bilem potius quam in pituitusum humorem, quantum ini ipso suit, collegisse pote.su Contra vero qui urbem ineoluerit, in umbra bis die lotus, atque in otio sebe perfecte cibis impleverit, is pituitosum magis accumulasse potest, sed et in caeteris eadem est ratio. Quod autem et ex aetate ad praesentium dignotionum et futurorum praecotionem non parvum emolumentum habeamus, disces ex aphorismis, in quibus de aetatibus disseruit, Jam vero librum hunc antea exposuimus. Quin et ex verbis ab aegrotante prolatis tum ad praesentium dignotionem tum ad futurorum -praenotionem Iuvari possumus. At ipsis significatio illi quae ex moribus ducitur conjuncta est et communicat. Si namque sermones aegrotanti sint quos pro more per sanitatem habuerit, nihil periculosum fore spectabimus, si vero confuetis contrarios aeger proferat, perniciosum signum est: quaedam enim suspicio nobis inde est laetam esse ipsius mentem,. Quod autem deinceps τρόποις, hoc est modis, ab Hippocrate pronunciatum est, quid id significet videamus- Hac enim voce veteres in duobus significatis utuntur: interdum quidem ad animi .mores referunt, interdum vero ad differentias vel ideas rei de qua agitur praesentis, ut si de vietus ratione sit oratio. Auctor si victus rationes τρόπους dicat, ipsius disiferentias vel formas declarat, quemadmodum etiam si febrium τρόπους multos esse dixerit, harum differentias vel species significat, Hoc itaque loco vel animi mores significat per verbum τρόποισι vel sermonum differentias, quoniam de sermone mentionem fecit, ac si ita dixerit: sermonibus et ex eurum speciebus vel differentiis ; differentias enim. vel formas vel species in praesenti nihil refert dicere, quum .haec omnia fiant in eorum sectione: quae generaliter intelliguntur. Quemadmodum autem fer- . mones de aegrotantis dispositione quidpiam locent, sic et taciturnitas quae. praeter naturam vel secundum naturam in .aegro comperitur. Haec enim natura taciturno secutidum naturam est, contrario vero praeter naturam. Quare huic veternus quidam atque in somnum propensio est, ob quam tacet praeter naturam aut melancholiae principium. Taciturno autem non. tacere, test plura quam consuetum: sit loqui, mentis vacillationem portendit. Quum deinceps διανοήματα, hoc est cogitationes seu imaginationes dicit, rem neque scnfibilem, neque apparentum declaravit test quae conjecturis reperitur. conjectura autem est, quod aegri tum eloquuntur tum agunt. Nam quum quis nostriam mane aegrum de more invisisset, is tota nocte feste in vigilasse dixit, dum cogitaret quidnam contingeret, si Atlanti fesso non amplius ecelum sustinendum videretur; Hoc quum diceret;: quoddam melancholiae principium esse intelleximus. Simili modo et operibus quae aegri faciunt; animi. mores produntur. Haec sequentibus auctor loquitur somnis et vigiliis, de quibus nihil hic dicere intendo tum quod in aphorismis tum in prognostico et somnos et vi-i gilias ante exposuerim. Praeterea^ de rnsomniis prius exul posui tum aliis tum iis quae corporis affectum quendam produnt, quemadmodum et in libro de fanorumvictu scriptum est. Si quis enim per insomnia rogos viderit, a flava bile infestatur; si fumum vel caliginem vel profundas tenebras, ab atra; bile; si imbres, frigidum humorem redundare ostendit; ut si nivem, glaclem et grandinem, frigidam pituitam; si in foetido loco esse videatur, humorum putredinem test gallorum gallinaceorum cristas aut rufa quaedam, sanguinem redundare; si caliginosa quaestum videre videatur, aut in caliginosis esse locis, flatus indicat. Quare et verbo insomniis adjecit quibus et quando, ut verbum, quibus eorum differentias demonstret; quod si id adjectum non esset, etiam manifestum existeret. Quando vero tempus indicat, quo fiunt insomnia, hoc est vel primo accessionis insultu vel in vigore vel alio tempore, atque si post cibum et talem quendam cibum statim vel absque cibo; fit enim quaedam ex his demonstratio. Itaque qui nive spargi videtur, si in accessionis ingressu cum rigore vel horrore vel frigore fieri id sibi videat, ad tempus magis quam ad corporis affectum referre oportet. Si vero in declinatione tale insomnium conspexit, certius nobis indicium facit humorum frigore exsuperantium ; atque magis etiamnum, si pituitoforum ciborum nihil ederit, qui si in ventre contineantur, fieri potest ut cuidam talis fiat visio, etiamsi in universo corpore nulla sit similis affectio. Quod autem deinceps dicitur, vilicationibus antea explicui et in commentariis de humoribus, quemadmodum et alia multa eorum, quae nunc enunciata sunt; quae et floccos carpentibus et festucas legentibus dici valent aut etiam de vellicantibus qualemcunque suam partem, in qua quidam affectus dolorificus profundum occupat. Saepe vero etiam vellicant et partem in qua pus continetur, aut alius quidam acris humor, quod utique et interdum desipientiae ratione contingit. Quod autem postea scriptum est, pruritibus mordentesi esse in cute humores, quibus pruriunt, ostendit. De lacrymis tum spontaneis tum invitis quidnam utraeque significare confueverint jam didicimus, quemadmodum et de accessionum formis, imo de dejectionibusi, urinis, sputis et vomitionibus susscientissime in prognostico demonstratum est, simulque in aphorismis et in prognostico dictum. Postea vero ipso dicente et quae, ex quibus, in quos morborum successiones et abscessus ad perniciem aut ad judicium hic ad memoriam revocanda sunt quae ante docuimus, in quibus prius enarrationes fecimus. Successiones itaque morborum fiunt tum perniciosae tum judicatoriae et ex morborum ipsorum differentia et locis affectis. Nam successio in morbosi leviores et Iocosi ignobiliores salutaris est, in graviores vero morbos et Iocos principaliores perniciosa. Ita vero et abscessus qui per efiluxum quidem fiunt meliores, per decubitum vero minus commode. Atque horum ipsosum a loco quidem affecto remotissimi et in partes laboTantis ignobiles boni sunt, his vero contrarii praVi. At vero quae deinceps per totum opus pronunciata sunt, ampiissime his in libris a me prius explanatis enarravimus, nimirum in aphorismis et prognostico, de rigore, sudoribus, tussi, sternutamento et singultu. In ceteris vero a nobis conditisi tractatibus et de his quidem, imo et de aliis omnibus, quae tum ad dignotiones tum praenotiones conducant diximus. Quum autem deinceps rursum frigoris esse meminerit, animadvertendum est utrumne frigus universi corporis intelligere consentaneum fit, ut profundum inardeat, an partium extremarum, an de his omnibus ipsam verba facere satius sit existimare. Aliud enim quiddam significat frigus in accessionis principio, aliud vero in declinatione, quemadmodum etiamsi per totam accessionem ipsum permanserit, non bonum signum est, sic et si tali eo existente perpetuo profunditasi inuratur De quibus omnibus in libris quos explanavimus et in opere de judiciis enunciatum est. Quum autem spiritus protulit, respirationis differentiae intelligendae sunt. Quoniam vero flatuum deinceps mentionem secst, hi quoque in spirituum sunt genere. De his autem in prognostici commentariis dictum est, et in libro de spirandi difficultate, de spirituum in respiratione differentiis, ut et de flatibus in prognostico. Ructus quoque et in spirituum genere existunt ob idque cum respirationis spiritibus quodam modo communicant. Quatenus autem in flatulentorum spirituum sunt genere, eatenus cum flatibus communicant: quare et ipsi flatulentum in ventre superiori nrmcreari spiritum ostendunt. Quod autem in textus fine pronunciavit, patet omnibus. Etenim haemorrhagiae et haemorrhoides quomodo auxiliari quidem consueverunt, ea et laesionem adferre, ut didicimus.

II. Febres quaedam continuae sunt, quaedam interdum obsident, noctu intermittunt. Aliae noctu prehendunt, interdiu intermittunt. Sunt et somisertianae, tertianae, quartanae, quintanae, septimanae et nonanae.

Continuae et intermittentes nomine bifariam veteres uti videntur. Continuas namque febres appellant interdum quidem omnes quae ad integritatem non desinunt, interdum vero non omnes quae ad integritatem febris non desinunt, sed illas solas praecipue quae adusque judicium nullam permutationem sortiuntur. Ita vero et intermittentes interdum quidem illas solas nominant, quae ad apyrexiam desinunt, interdum vero quod ad integritatem non definunt, sed insignes faciunt singularum accessionum mutationes in principium, incrementum, vigorem et remissionem. At ex recentioribus medicis nonnulli febres nullam insignem mutationem fortitasi non continuas, sed continentes appellant, continuas vero solas illas, quae ad integritatem non desinunt et particularibus accessionibus intermittunt. Has prisci continuas aliquando vocitant, aliquando intermittentes. Sunt enim revera inter continuas et eas quae ad integritatem dosinunt mediae. Jure itaque ubi cum continentibusi conferuntur intermittenti Vocantur, ubi vero cum his quae ad integritatem definunt, continuae. Hoc autem in praesenti textu febrium differentias sclibens Hippocrates, earum nonnullas ait esse continuas, (sunt enim vere continuae secundum utrumque continui significatum) nonnullas autem vel noctu vel interdiu intermittere. Ex quibus quae ad integritatem non desinunt, eas quidem recensioresi medici diurnas, quae vero desinunt, illas quotidianas, tali minuta et subtili nominum disputatione apud veteres non existente. Nam quum intermittere duobus modis tum intelligatur tum dicatur, prout supra enunciatum est, quae singulis diebus aut noctibus exacerbantur febres, eas intermittentes dicemus, siVe ad apyrexiam, sive ad remissionem vocatam pervenerint. Deinde serie connuruerat a praedictis alias februum differentias, femitertianas, tertianas, quartanas, quintanas, septimanas et nonanas commemorans. Tertianae quidem et quartanae manifeste ad integritatem desinunt. Semitertianarum vero quaedam utraque incedunt via ; nonnullae altera earum sola quae ad integritatem non desinunt. Nam si animasse verteris quod ut in quotidie exacerbantibus, alias quidem ad integritatem venire pronunciat, alias autem ad remissionem, ita et quaenam fit earum quae tertio aut quarto quoque die invadunt differentia, cognosces plane non de re, sed de significato vocis femitertianae quaestionem esse. Nam quae quarto quoque die invadunt, scimus eas ad apyrexiam longo tempore desinere, rarissimeque ex his quae quarto quoque die invadunt, visa est aliqua, quae ad integritatem non desineret. Res in his quae tertio quoque die accedunt, non similiter fisi habet: nam permultae sunt differentiae. In his igitur non de re, sed de significato et nomine est quaestio, quasnam ex praedictis febribus appellare conveniat, tertianas, femitertianas et tritaeophyas. Sic quum quasdam febres dicit quartanas aut septimanas aut nonanus esse, non de nomine significato sed de re quaestio statuitur. Nonnulli siquidem medici profitentur se nullum omnino circuitum ultra quartum diem conspexisse ; nonnulli vero, quemadmodum Hippocrates, sententiam proferunt. Ego vero et ab adolescentia hucusque usus observatione^ nullum ipse vidi septumauum, nullum nonanum, neque perspicue neque obscure neque ambigue, Quintanos autem circuitus vidimus ambiguos, non tamen exactu neque manifeste, ut quotidianos, tertianos et quartanos. Rem tamen logica demonstratione non egere censeo, quae ab experientia judicium assumit; Si quis enim accurate multoties conspexerit aut septimo aut nono quoque die accessiones oboriri (non enim semel, bis aut ter fiatis sit). persuasus is sane fuerit, quosdam et tales esse circuitus. At si a juventute ad senectutem non viderit quos invisit aegros itu febricitare multos, conflet hoc illi e contrario quod scilicet non fiant hujusmodi circuitus. Fortassis itaque advertus Hippocratem logica demonstratione aliquis disser nerit, ut Diocles. Quibus eum asserueris signis auyhumoribus quintanum vel septimanum vel nonanum fieri circuitum, non habebis. Neque vero nobis scripsit aegrum aliquem, qui ita laboraverit, quamquam oportebat quomodo aliorum multorum universalium praeceptorum exempla sigillatim docuit, ita ef inhia fecisse. Cognoscere praeterea oportet textus principium in multis exemplaribus feriri ptum esse secundum speciem interpretationis, quam asyndeton, hoc est sine conjunctionibus, vocant hoc modo: febres continuae interdiu obsident, noctu intermittunt, nocte tenent; die intermittunt; Quum autem hanc speci em interpretationis ἀσύνδετον vel conjunctionis vacuam vocari dixi, ostendi et ipsius expositionem. oportet siquidem tamquam in catalogo dictorum nos intelligere adjectas, quae in orationibus praetermissae tunsi conjunctiones.

III. sunt autem in sebre continua morbi acuti/sinu, maximi et gravijsimi et maxime letales.

Accuratissima horum omnium doctrina in commentariisde febrium differentiis tradita est, ut jam retuli, verum demonstrare non proposui, neque particularia omnia docere, ita ut nihiUpraetermittam, sed sanis orationem explicare. Summas igitur incidentis singulorum speculationis non praeteribo. Ltaque acutissimos et maximos et gravissimos in febre continua morbos esse pronunciat; acutissimos appellitat qui pauco tempore judicationes subeunt, maximos autem vehementissimos, gravissimos vero qui periculum inferunt; quod interpretatus -ipse intulit ipsos his verbis esse letales. Quoquo autem modo eontinuam febrem diu intellexeris, vera est oratio. Acutissimi .siquidem morbi et maximi et gravissimi in proprie dictis synodus fiunt, atque in aliis nihil minus quae per particulates accessiones incedunt principia, incrementa, vigores .et declinationes manifestas facientes, nec tamen ad integritatem desinentes, de quibus hoc loco intelligere satius erit, quoniam et synochos in his contineri contingit, non has in synedris. Quod si quis orationem de felis synochis dici intellexerit, reliquas continuas tamquam non periculosas, neque vehementes, neque acutas eximere videbrtur.

IV. At omnium est securissima, facillima et longissima suarlana. Non enim salum per se ipsa talis est, verum etiam ab aliis magnis morbis vindicat.

Quartanam facillimam dixit peraeque ac maxime tulerabilem. Quum enim continuae febres nullam habeant adusque judicium molestiarum remissionem, sed assidue gravent, jure intolerabiles tum dicuntur tum existunt. in quartana vero ac praesertim ubi moderata sit, mediis accessio num diebus foras prodire licet et interdum quibusdatu consuetis fungi muneribus. At oportet te veterum consuetudinem cognoscere, quum eos de febribus dissenentes audieris. Si namque febris aut hapalis aut pul, menis aut pleurae aut alienius alterius partis inflammationem consequatur, pleuritidem vel peripneumoniam vel hepatitin appellant morbum, non febrilem, Febricitantem autem citra inflammationem febre laborare dicunt et nunc intellige de quibus disserit febribus ita dici orationem. Nam plerumque ex liene graviter febrie.utes homines quartana vidimus; deinde effusione hysterica orta obiisse. At quartana ipsa per se absque periculo est, quae et ab aliis morbis vindicat. Sedatas siquidem epilepsias aegro ex quartana diuturna divexata novimus, cujus generationem jam didicisti et in commentariis de febrium differentiis et de judiciis.

V. fa sumit ertiana vocata sebre eum acutos quoque morbos procreari accidit, tum praeter caeteras ista maxime letalis est. Quin etiam tabidi, quique aliis quibuscunque morbis longioribus laborant, hac potissimum aegrotant.

Multis medicis persuadere non possum; ut rerum ipsarum inspectionem ab ea quae de nominibus et signifieatis agit consideratione discernunt, quibus ignoscere justum est. Ubi enim Agathinus, ut caeteros praetermittam, librum integrum primum de femitertiana scripsit, quod in eo nominis significatum quaerat, quo quis pacto his veniam non dederit? Quamquam facillimum erat propriam eorum quae videntur doctrinam continuam facere, propriam quoque de eorum nominibus, quemadmodum nunc ego facturus statu. Nam febrium quae tertio quoque^ die invadunt accessionibus, nonnullae ad integritatem desinunt, quaedam non. Atque rursus utriusque earum differentia ejusmodi existit. Quae fabres ad integritatum finiuntur, earum nonnullae paroxyfmon habent duodecim horis circumsicriptum, aliae longius extensum. Quae vero febres ad integritatem non perveniunt, earum quaedam horrificae quidem existentes quum a primo intuitu ad incrementum ventum, etiamsi jam moderate praevenisse videantur, rur.fus alterum horrorem cum contractione faciunt ; atque ab Hac rursus aliud incrementum, deinde ab illo contractionem aliam aliumque rigorem ; hae namque bis torque revertuntur. Secundo die alteram habent accessionem, sed priore minorem, absque priorumrepetitione ; estque illis perpetuus is serie continuata circulus, ut binis diebus binae fiant, ut dixi, accessiones. Alsae praeterea quaedam tertio quoque die accedentes citra horrificos illos infula tus et repetitiones, unam tertio quoque die sortiuntur accessionem, nullam secundo die assequutae; unum hae continuum et aequale ab intuitu ad vigorem usque habent incrementum. Haec tibi sit febrium quae tertio quoque die paroxyfmos subeunt differentia, quae assidue in aegrotantibus apparet. Nos autem demonstravimus febrem horridam ex biliosi; et pituitofo humore conflari, sed quae absque horrore est, eam exbilioso quidem, sed ad motum coctionemque contumaciore. Eam autem ferunt principium partium inflammationes. Quae -vero eum rigere invadunt atque ad integritatem desinunt cum biliosis vomitionibus vel dejectionibus vel sudoribus, earum bilia flava quae per universum corpus agitatur causa est. His itaque sic, ita ut dictum est, habentibus singulorum causam et curationem quaerere res tum medica tum utilis existit. Quo vero nomine singula commemorata recte vecaverit, quamquam non amplius medicinae proprium existit, cognitu tamen ubi quis alios docere voluerit necessarium. Nam eas quae in aegris fiunt nobis tum affectuum dignotiones tum saturorum praenotiones tum curationes, nihil accurata nominum ratione egere videmus ; neque enim ab his vulgus de medicis existimat. At ubi ex venae tectione aegrum melius habere viderit, atque cibum in tempore assumere, etenim id quoque conspicatus idiota judicium ferre potest. Deinde non statim a cibo priucipium accessionis fieri, sed multo post tempore medium laudat. Quod si. frigidam dedisse, lavisse aegrotumque a febre vindicasse medicum viderit, illum quam. primum demiratur, quemadmodum etiam si quicquam ex futuris praedixerit. Ab his itaque medicus tum plane tum vere hominum sermone celebratur et bene audit. Sophista vero quum de nominibus et significatis contendit, tempus tum suum tum discipulorum conterit. Quonism vero non est nobis hoc in loco propositum ipsa artis opera docere, id enim abunde alibi fecimus, sed. brevibus Hippocratis . mentem considerare, id quoque ita facere valebimus. Dixit siquidem et antea: ipsorum autem plurimis hujusmodi qsu factus aderant, horridae fabres, aspduae, acutae, in totum quidem non intermittentes: sed earum typus erat sumitertianus, uno die leviores, altero insuper exacerbantes. Et rursus hoc loco ita pronunciat : In sumsiertiana vocata sebre tum acutos quoque morbos procreari accidit tum praeter caeteras ista maxime letalis esu Quod letalis quidem sit semitertiana aperte pronunciavit Hippocrates. Quod vero quae ad integritatem veniunt, eurum nulla letalis sit, palam in aphorismis his verbis declaravit: Quaecunque febres non intermittentes tertio quoque die vehementiores sunt, periculosae, quocunque autem modo intermiserint, periculum abesse significant. Quonam itaque pacto quisquam semitertianam. inter desinentes ad integritatem dixerit, Hippocratem sequutus. Qui proferunt, si quis horis quatuor et viginti citra febrem sic mediam ipsum habere femitertianam, talem hanc febrem inter intermittentes faciunt. Ita vero et qui medium et parvum a magno differre horarum numero praedicant, ad integritatem deducere utrumque volentes, ab Hippocratis mente discedunt, inter febres intermittentes femitertianam constituentes ; haec enim citra periculum existet, etiamsi letalis ab Hippocrate dicatur. Satius itaque suerit nominibus, ut dictum est, neglectis singularum febrium tum curationes tum dignationes tum praenotiones exercere. Quoniam vero tum manifestior .tum brevior per nomina evadit doctrina, prius febrium tertio quoque die invaden- tium differentias oratione explicabimus, ut nuper faciebat secundum unamquamque ipsarum peculiarem appellationem, prout facere consuevit, dum ubique febrium tertio quoque die accedentium differentias explicati Deinde eam quae intra duodecim horas cessat, concisae doctrinae gratia, exquisitam tertianam appellabimus. Quae vero hacdiuturniorem accessionem habuerit, simulque etiamnum longiorem remissionem, illam simpliciter tertianam uominabimus. Quae vero accessionem plurimum produetam, parvum autem intervallum, eam jam tertianam productam vocabimus. Quae ad integritatem non desinit et horrificas priore die repetitiones facit, altero vero die simplicem unam accessionem, hanc femitertianam appellabimus. Si vero simpliciter tertio quoque die invadat, tritaeophyam vel tertianigeuam. Habes hac in oratione omnia distincta tum inutilia tum utilia. Debes autem haec perpetuo menoluisse et promptam horum notitiam consequi. Sic enim juniorum medicorum nugas deprehendes, quas de praedictis nominibus fecerunt, de rebus se disserere putantes. At quod nullam quidem earum quae ad integritatem per-. veniunt, femitertianam nunc appellet Hippocrates demonstratum est. Utrum vero illam falam quam ego proprie vocare consuevi horrificas repetitiones facientem, an eam quae sine his concitatur, consideratione dignum est. Etenim si tabidis atque aliter diu aegrotantibus haec febris accidere confuerit, fortassis etiamsi citra horrorem fiat, eam femitertianam vocabimus, si die secundo iterum invadat. Verum quod dixi quum de nomine sit. quaestio, nihil absurdum est, si non plane intelligamus cui febri femitertianae vocem tribuat Hippocrates. Nam ab ipso de felitibus artem edocti, quibus ad artis opera indigemus, ea absque illarum nominibus consequemur, Sed fortassis necessarium esse videbitur deinceps considerare cur adjecerit Hippocrates, vocata, neque simpliciter dixerit, in femitertiana quidem etiam acuti morbi oboriuntur. Mihi autem videtur vocabulum tamquam improprium improbare. His siquidem indigentias integritatem fertilis additionem facimus, ac dicentes femimortua, semimortuum, semideum, semivocale, scmiasinum et femiassum et quaecunque alia hujusmodi proferimus. Semitertiana vero non solum non est dimidia vel symptomatum multitudine vel viribus et universo herum affectu, verum etiam tertiana longe deterior, ut citius esse videatur non illa hujus, sed haec illius dimidia dicenda. Itaque neficio qua ratione adducti sunt, cur ita potius appellarent quam aliter qui primum appellationem contemplati sunt. Fieri siquidem potest, ut hanc appellationem indiderint, quod cum tertiana febris habeat, ut tertio quoque die invadat et ad integritatem desinat; femitertiana unum quidem horum habeat, alterum vero non, nam tertio quoque die invadit, sed ut ad integritatem desinat, non habet. Praeterea potuerunt etiam ita appellasse, quod cum rigore non invadat, atque ad haec quod cum excretione non sedetur, quod item secundum diem liberum non sortiatur. Possunt quoque et hujusmodi aliud proferre qui nullius frugis sapientiam exercent et vero artis commoda praetermittunt,

VI. Nocturna febris non admodum letalis, longa tamen, diuturna longior, quibusdam natem ad tabem vergit.

Principio quidem febrium catalogum simpliciter scripsit, sed harum deinceps mores docet. Praefatus igitur in catalogo: Febres quaedam continuae sunt, quaedam interdiu obsident, noctu intermittunt; alsae noctu prebeodunt, interdiu intermittunt. Deinde quum de continuis disseruisset quae et quales essent aliisque deinceps de quartana et femitertiana .doctrinam adjeeisset, ad febres die invadentes et nocte intermittentes, vel nocte invadentes et die intermittentes pervenit, qui alteram ex his nocturnam, alteram diurnam appellitat: nocturnam quidem quae nocte invadat, diurnam vero quae interdiu. Sed quibus nocturnam laudare villis est, his ipsis non minus culpavit quod non simpliciter pronunciaverit, nocturna non letalis, sed addiderit, non valde. Si namque non valde est letalis, constat eam mediocriter letalem esse, diurni nam autem non susum longiorem nocturna esse dixit, verum etiam et ad phthisin interdum propendere, proindeque hac ratione deteriorem existere. Nam partim quo tempore tum discuti tum rarescere magis consuevit, si contrahatur et densetur, corpus invadens jure malignior esse videtur ; partim tempus habet providentiae insuetum. Quo namque tempore dormire oportebat, eo aegrotum a medica providentia fructum capere necesse est. Quamobrem tempore marcescunt contabescuntque ob duorum alterutrum, si interdiu quidem dormiant, penuria sumuum subeunt; si non dormiant, vespertilionis ritam, non hominum agunt.

VII. septimana longa non letalis. Nonana etiamnum longior non letalis.

Hippocrati fidem non habere indecorum est. Videtur siquidem eum prout vidit haec scripsisse. Neque. enim mentiri decet qui sese vidisse profiteatur. Quare nos observare sedulo oportet et experientia verum judicare. Sed ut non ita nobis quod multis accidat, qui scrte quadam aliquem septimo die febre correptum conspicati secundo et tertio ab initio suspicati sunt septimo nonnulluna circuitum esse. Potest enim id casu interdum evenire, praeterea eodem quoque victus genere. Quibus enim .aegrotantibus morbosus affectus non plane sedatus sit, sed ipsis aliquod semen superfuerit, his negligentius cibatis accidit saepe quidem a primo die febricitare, saepe vero septimo, saepe quoque octavo, saepe denique quodam alio ; et sedata febre augurantibus prorsus feste liberatos et in omnibus similiter cibatis ex superstite morbi semine totidem diebus eandem in affectionem devenientibus peraeque febricitare. Quod plerumque fieri potest, quum affectionis residuum aequale sit et eodem victu aegri fruuntur. Is revera morbi. est circuitus, quum exacte cibatis ipsis febris ad eundem praefinitum diem accesserit, quemadmodum in quartana febre fieri conspicitur.

VIII. tertiana exquisita celeriter indicatur neque letalis esa

Paulo ante dictum est, ut typo loquar, quae pauci temporis accessionem habet febris, eam tertianam exquititam esse. Quae vero huic simul ut plurimum intuor omnia tum in libris de febrium differentiis, tum in commontariis de crisibus enunciatum est.

IX. Quintana omnium est pesuma. Etenim ante tabem et jam tabescentibus oborta perimit.

Tabidi, hectica febre nunquam crisante, febricitant, cujus totam naturam ut et caeterarum in libris de fehrium differentiis didicisti. Jam vero in quibusdam et implicitam quandam ex periodicis vidi aut tertio quoque die repenteutibus aut et quotidie exacerbantibus, atque ut Hippocrates pronunciat, ex his quae quinto quoque die repetunt; de quibus eadem a nobis dicta esse arbitror quae et de septimanis et nonanis paulo ante audivisti.

X. His vero sunt istarum singularum subrium peraeque continuatum et intermittentium modi et status et acce/siones. primum enim continua quibusdam interdum sucipiens floret ac viget maxime, atque saevius ingravescit; circa judicium vero ac statim in /adicio imminuitur. Nonnullis vero interdum leviter ac latenter incipit, sed in dies increscit exacerbaturque ; sub judicium vero in ipsuque sedicio cumulatim emicat. Nonnullis denique blande incipiens increscit et exacerbatur et quadantenus vigorem adepta rursus ad judicium usque et subjudicium su remittit. Atque haec in omnem febrem omnemque morbum concidunt.

Modos febrium interdum quidem mores vocitant, interdum vero differentiasac substantias. Hic autem singularum quae praedictae sunt subrium species eum scripsisse constat. Continuam igitur effatur nonnullis incipere quidem vehementissimam, sed paulatim adusque judicium imminui. Internum autem moderate incipere augerique paulatim adusque judicium, in. quo ait eam satis elucere; hae igitur contrarium inter se judicium habent. Alium autem modum his tertium inesse profert ex ambobus compositum, quum incipit quidem leniter, aucta vero paulatim et perfectam nacta magnitudinem, ad perfectam usque solutionem sese remittit. Hos tres modos quidam arniorantur Hippocratem dicere in continuis febribus quae in orationis fine scripsit non intelligentes. Contingit autem haec fieri in omni febre et morbo. Quare non conti- nuarum duntaxat, verum etiam omnium caeterarum febrium tum continuarum tum diuturnarum, praetereaque omnis alterius morbi tum acuti nimirum tum diutum eosdem ipsos modos tres esse pronunciat. Jam vero symplumata eadem ratione judrcantur omnia. Age vero de dolore id nobis perpendendum est. Is enim saepe quidem vehementissime invadit, paulatim autem ad perfectam folotionem marcescit; interdum vero, ubi leniter incepit et ad vehementissimum paulatim auctus est, celerem habet accessionem. Nonnunquam etiamnum a peracto vigore incrementi analogia pari tempore declinationem accipit.

XI. Ex his autem ductis scopis victus offerendus est.

Praescium te vult esse motus morborum, ut convementem ipsis victum exhibeas. Nos siquidem ad suturam morbi rigorem respicientes victus rationem praescribere oportet. In libro autem de acutorum victu et in aphorismis, quo pacto praedictos morborum modos praenoscere oporteat, ex his quoque in prognosticum commentariis atque ex libris de crisibus per capita disces quae hoc in .libro scripsi, in primo hujus commentarii scripto textu.

XII. Multa vero et alia praecipua signa sunt his germana, de quibus partim aliquando scriptum est, partim scribetur, ad quod ratiocinanti perpendendum et considerandum est, cui horum acutus ac letalis sit morbus, aut impendeat, et cui adhibendus, necne et quando et quantus et quinam cibus saturus sit.

Quamquam multa a quibus praenotiones effici oportet praedixerit, alia tamen esse pronunciat et in prognostico partim nimirum scripta, partim et scribenda.

XIII. Quae diebus paribus exacerbantur, ea paribus sudicantur, quorum vero acce/stoner diebus imparibus stant, diebus imparibus judicantur.

Saepius a nobis dictum est in accessionibus fieri judicia tum quod in his humores vehementer moveantur et. tamquam ferventes erumpant sanguinis profluvio aut sudoribus aut vomitionibus aut delectionibus aut haemorrhoielibus. aut menstruo mulieribus, tum quod leo tempore natura ad ipsarum excretionem excitetur, quoque simul gravata et male affecta ad excernendum proritetur, item quod fusis ipsis magis pravorum humorum secretio expe. ditior et judicatio facilior fiat.

XIV. Circuitum autem diebus paribus judicantium primus est decretorius, quartus, sextus, octavus, decimus, decimus quartus, vigesimus octavus, trigesimus, quadragesimus octavus, sexagesimus, octogesimus et centesimus. Circuituum vero diebus imparibus- judicantium primus est tertius, quintus, septimus, nonus, undecimus, decimus septimus, primus et vigesimus, septimus et vigesimus et trigesimus primus.

Non proprie mihi ridetur hic circuitus nomen ulurpare. Nam dies ipsos in quibus fiunt jutlicia, omnes ordine descripsit, etiam in prognostico, qui quaternario numero fiunt circuitus, eos accurate percurrit. Quamobrem haec decretoriorum dierum speculationem inquirere videntur. Primum itaque diem judicatorium parium dierum quartum esse pronunciat, deinde sextum, mox in plurimis exemplaribus tum octavus tum decimus scriptus est; in quibusdam vero decimus quartus post textum ; deinde vigesimus. Et post hunc in quibusdam vigesimus quartus, in nonnullis trigesimus quartus, ab hoc quadragesimus; sub quem sexagesimus, octogesimus et centesimus. In morbis vero qui diebus imparibus judicantur, primum ait circuitum esse, sed fatuus erat, ut diximus, non primum, sed tertium; deinde quintum, mox septimum, deinde nonum, deinde undecimum, postea debimum septimum, deinde primum et vigesimum, mox septimum et vigesimum, a quo primum et trigesimum. At a nobis demonstratum est in opere de diebus judicatoriis, omnium judicantium dierum validissimos esse qui et quartano et septimano circuitu fiunt; moderatiores vero his esse, qui intereidunt, de quibus probabilis generationis gratia dicamus. Omnes itaque impares recte pronunciati fonti inter pares vero non .recte dixerunt vigesimum octavum et undecimum; nullo siquidem modo ipsi fiunt judicatorii.

XV. scire autem oportet si aliter extra hos praescriptos dies judicium stat, recidivas sare portendi, leialesque inorbos oboriri.

Praedictos dies bene et firmiter judicare tum judicatos morbos prorsus esse firmos, fieri tamen nonnunquam exitiales illis commentariis demonstratum est.

XVI. At animadvertere et nosse oportet hisce temporibus saturas ad salutem aut perniciem judicationes, vel in melius aut deterius propensiones.

Hac in oratione quod ex judicationis nomine liguriieatur declaravit, quod quis concisa oratione dixerit celerem morbi mutationem. Quod autem quatuor modis mutatio fiat, ipsi- declaravit, nempe ad salutem aut mortem aut propensionem ad melius vel deterius insignem scilicet. Praetermisit autem vocabulum insignem, quod in commuui judicationis dictione contineatur.

XVII. Erraticae denique febres et quartanae, quintanae, septimanae et nonanus quibus circuitibus sustinentur, explorandum est.

At de his in prognostico minime disserit. Etenim erraticae singulas accessiones inordinatas habent, signis tamen per judicatorios dies apparentibus, earum judicatio praenoscitur. De circuitibus ad integritatem desinentibus, quales tertianarum et quartanarum a plerisque medicorum demonstratum est theorema incognitum, quod semper in aegris expetii sumus. Non enim primis a principio die.bus mentem attendere. oportet, neque hos simpliciter deinceps commemorare, sed accessiones, ut de tertiana exquisita in aphorismis ipsa dixit: tertiana exquisita septem circuitibus, ut longissimum judicatur. Nam ut haec septem circuitibus judicatur, eadem ratione esta quidem novem circuitibus, alia vero undecim, et ita deinceps pro judicantium dierum numero. Atque de quartanis eadem est ratio. In prognostieo namque dicit : quartanarum status eo procedit ordine. Quum autem ego theoriam hanc in Eudemo philosopho praedixissem tribus quartonis affecto, unam quidem ex ipsis primum desinere, quae certis diebus invaderet et post totidem circuitus; ubi vero haec sedata est, secundam aliam tertio die, deinde et terfiam similiter praenunciassem me haec dicere ex divinatione asserebant et non ex medica speculatione, quamquam vates numquam Romae vidissent recte in aegris praedixisse. De caeterarum enim urbium incolis nullum feci periculum. Dei autem gratia denunciamus nos in nulla unquam praedictione frustratos esse. Quod si tu in his quae de judicationibus enarrata sunt te exercueris, tum Hippocrate tum artu dignus eris. Haec quidem obiter a me dicta funi ; atqui ad praetentum explicationem rursum procedamus. Quemadmodum - enim in prognostico de diebus judicatoriis, sic etiam de circuitibus omnem orationem accurate definivit; Nusquam tamen, neque in prognostico solum, imo neque in aphorismis quintani vel septimani vel nonani meminit. Enimvero quum in prognostico dixisset: quartanarum status eo procedit ordine. et in aphorismis: tertiana exquisita septem circuitibus judicatur, poterat quoque ipsa de quintana et septimana et nonana eandem orationem fecisse sus ita scriptis. Fit autem et quartanarum status eodem modo et quintanarum et septimanarum et nonarum ex eo ordine.

Ante particularem aegrorum explanationem fatuis esse mihi videtur tum perspicuitatis tum brevitatis gratia communem quandam de iis omnibus orationem facere. A me demonstratum est tum aliis in operibus tum in medeusti methodo duplicem eorum quae investigantur inventionem esse : unam quidem quae ratione ad notitiam pervenit tum universalis tum communis cujuscunque particularis speciei ; alteram vero quae per particularia ad commune ac universale pervenit. Atque haec quidem complere universale; opera vero artificum ex individuis speciebus fieri ; opus autem esse in his exercitatione ei qui prius universale invenit. Praeterea et ad. universalem affirmationem utilia esse particularia. Sunt autem ad discipulorum captum haec veluti exempla universalium ipsis institutorum theorematum. ob id et ego in omnibus quos feci tractatibus non universalia duntaxat, verum etiam particularia percurri, ex libris Hippocrate ao praecipue epidemiorum orationes annotans, in quibus omnia exposui, quae ab initio adusque finem aegris oborta funi. In libris itaque de spirandi difficultate omnes percurri, qui in epidemiis difficile spiraverunt, in libris de diebus judicatoriis judicatos, atque eodem modo in caeteris. Quare neque prolixiori explicatione opus. suerit ad artis opera properare volentibus. Sed quia contextus quidam Hippocratis interjacent obscuriores, propterea mihr satius visum est tales quoque commentarios dilucidos construere. Nam si symptomatum omnium quae singulis morbis accidisse narrat vel totam naturam vel causas generationis dixero, tractatus omnes a me factos huc transferre et in singulos aegrotos unum librum scribere periclitabor. Quodsi eorum quae in prognostico universaliter scripta funi, sula exempla nunc judicavero, omnem disciplinam ad opera a me scripta remittens, concisam. spero fore orationem.

Qui philiscus prope moenia habitabat. decubuit. primo die fabris acuta, noctu laboriose sudavit. secundo omnia exacerbata sunt; vesperi ab insecto clystere belle habuit, nocte quievit. Tertio mane et ad meridiem usque a febre liber esse visus est, ad vesperam vero febris acuta invasit cum sudore, siticulosus suit, liti- gua inaruit, nigrum minant, noctu iactabatur, non dormivit prorsus deliravit. Quarto autem omnia proritata sunt, urinae nigrae, nox toleratu facilior, urinae medius coloratae. Quinto circa meridiem paucum e naribus stillavit sincerum ; urinae variae quibus inerant enaecremata, rotunda, geniturae similia, quae disperse non subsidebant,. Huic supposita glande statulenta pauca prodierunt; nox laboriosa suit, somni parvi, verba, de- Uria, extrema undique frigida quae non amplius recaliseebant, nigra minxit, parce dormivit, interdiu obmutuis, frigida sudavit, extrema livida. Die sexto circa meridiem obiit. Huic spiritus ad suem usque velut revocanti rarus et magnus. Lien tumore rotundo intumuit; sudores perpetuo frigidi, exacerbationes diebus paribus.

Hoc in aegroto tertio die mors ei jam futura perspieue denuneiabatur, qui universalium theorematum meinruit. Primo namque die febri acutae obsidenti sudor obortus est qui febrem non solvit, imo et noctem perarduam attulit. Secundus dies omnia proritavit. Inde tertius nigrarum urinarum excretionem habuit. Itaque quod primo die accidit, continuo pravum erat. Nam judicatoria non judicantia partim letalia existunt, partim difficile judicium faciunt. Letalia quidem si aliquod ex lotalibus vel symptomatibus vel signis fuerit. Difficile vero facientia judicium, si absque his signa cruditatis humorum permaneant. At enim in Philisco letale signum erat quod non. sumtae tertio die a sudore febri urinae nigrae et sitis accesserint et lingua inaruerit et .tota nocte inquietus fuerit, vigilaverit, deliraverit. His autem ita factis quarto die cuncta pronitate fuisse ait, urinasque rursus nigras redditas. Fac itaque memineris quod ubi quartus dies in acuto morbo difficilia tum symptomata tum signa peraeque ac tertius habuerit, judicationem brevi exspectare oportet et quod si paribus diebus accessiones fuerint, in paribus; si vero imparibus, in illis; ubi autem judicatio, hic et mors in perniciosis morbis. Enimvero texto die mortem obiit Philiscus, quod ipsi accessiones paribus diebus fuissent. Hoc enim ipsis declaravit Hippocrates, qui in narrationis fine,ita scripsit: huic spiritus ad finem usque velut revocanti rarus et magnus, lien tumore rotundo intumuit, sudores perpetuo frigidi, accessiones diebus. paribus. Alius fortassis aegrotus similibus syniptomatibus et signis non texto, test octavo die interiisset, qui tum robustioribus quam Philiscus esset viribus tum symptomatibus et signis minus perniciosis. Quod enim tertio die et quarto nigras urinas reddidisset malignitatis morbi magnitudinem perspicue .prodidit. Sudores praeterea frigrui oborti ret sanguinis stillatur quinto die, brevi pernis erem exspectari confirmarunt. Eoque etiamnum magis quod stillatione sincerum hisce verbis adscripserit. Quinto die circa meridiem paucum e naribus stillavit ;adque sineerum. Quum itaque vel dejectionem vel vomitionem sinceram dixerit; non mixtum intelligit, dejecta vel evomita flava sincera bile aut atra vel aeruginosa. De stilla autem, si sincerum sanguinem intellexerimus rubrum, is enim proprius ipsi calor est, aliquid falsum intelligimus. Rubri namque stilla e naribus in pernicioso morbe nunquam apparuit, at: semper atri. Quod igitur hoc ipsum atrum sincerum dicat, - volens quod tale est intelligere probabile est. Quare tertio quidem die jam morbi pernicies perspicue videbatur, non tamen quando esset moriturus constabat Quarto vere cie quum urinae nigrae permanerent, .fierentque diebus .paribus accessiones, sique tum aetate tum virium robore aegrotus obstitisset, ad octa, vum usque diem ipsum suffecturum par erat ; si non, texto die interiturum. Quum autem propter. commemorata quintus dies meri sanguinis stillam haberet tum frigidos .sudores per totum morbum evenisse protulit, jure quidem exspectasset aegrotum non posse accessionem texto die su-. turam proferre. Haec igitur videntur illis consequentia quae universaliter de judicatoriis diebus, .urinis. et tudorlbus pronunciata sirut tum in libris de judicatoriis diebus tum in libris de spirandi difficultate et delirio. Quum enim in prognostico dixerit : spiritus autem frequens quidem dolorem aut partis. ali cujus supra septum transversum inflammationem significat, magnus vero et longo inspiratus tempore delirium ostendit. deinde nunc quum et Philiscum delirasse affirmaverit, nihilque tota in narratione de spirandi difficultate enuuclaverit, jure optimo in orationis fine addidit, huic. spiritus ad finem usque velut revocanti rarus et magnus. Constat autem idem esse didere et rarum et per multum tempus; oratio velut revocanti quemadmodum recordanti significat. Nam in his libris de. spirandi difficultate demonstratum est rarum et magnum fieri spiritum ob mentis laesionem, tanquam functiones aegrum lateant, ut nesciat neque quando eas . cohibere, neque quando inchoare oporteat;

silanum, qui apud Platamonem .prope Evalcidis ardes habitabat, ex lm/sttudinibus, compotationibus et exercitationibus intempestivis scbris prehendit. Coepit autem .lumbis laborare, capitis gravitatem tulit, /utique cervieis distentio. Primo die ab alvo biliosa, sincera, spu. mosu, .abunde colorata multa prodierunt; urinae nigrae nigrum continentes sedimentum; sitibundus suit, lingua insuper arida t nocte nihil dormivit. secundo sebris acuta, defectiones plures, tenuiores, spumosae; urinae nigrae; nox inquies et gravis, aliquantulum deliravit. Tertio omnia exacerbata sunt, hypochondrii contentio utrinque ad umbilicum promissa, submollia, defectiones tenues, nigricantes, urinae turbidae, nigrae, nox insumnis, verba multa, risus, cantus, continere se non potuit. Quarto eadem vexabant. Quinto desectione, sincerae, biliosae, laeves, admodum pingpes ; urinae tenues, pellucidae, paucae; mente constabat. Sexto circa caput aliquantulum sudavit; extrema corporis frigida, livida, sectatio vehemens, ab alvo nihil prodiit; urinae suppressae sunt, febris acuta. Septimo voce desectus est, corporis summa non amplius recaluerunt; nihil minxit. Dctavo feigidus per universum corpus manavit sudor; exanthemata cum sudore rubra, rotunda, parva, varis consimilia permanebant, non abscedebant ; as alvo autem parvis irritamentis concitata stereora tenuia, qualia incocta copiosa cum dolore prodibant, urinas cum dolore mordaces reddebat; extrema paululum recalescebant ; somni exigui, comatosi, obmutuit, urinae tenues, pellucidaes Nono prope eadem. Decimo potum non assumebat, sopore detinebatur, somni tenues, ab alvo similia prodibant, minxit confertim sub Crassum depositum; sedimentum ferinae crassiori similae album, summa corporis iterum feigida. Undecimo mortem oppetiit. Huic a principio ad extremum usque suscitas magnus, rarus, continens hypochondra palpitatio. Aetas erat circiter annos viginti.

In hoc aetatem addidit, quam in primo aegro non adiecerat. Ille siquidem debita ratione sexto die morti occubuit, perniciosa continenter in acuto morbo, a principio tum signa tum symptomata consequutus. Hic autem illi consimiliter ab initio affectus, attamen ad undecimum diem progressus est propter virium robur, quod huic inesse par erat tum alias tum quod per aetatis additionem declaravit, ea non in Philisco adjecta; ex qua non adjecta ostendit quod pluribus annis esset, ita ut vires parum in eo valerent. Secundus aeger iisdem ab initio tum signis tum symptomatibusi, nisi validis viribus fuisset, septimo interiisset die, sicque sane illo die prope obiit, de coque scripsit; septimo die obmutuit, extrema non amplius recalescebant, nihil minxit. Ex hisi itaque constat eum ad mortem prope devenisse, sed quum vires essent validae, ad sequentem judicatorium diem undecimum fussicere potuit; quoniam eum qui tertio aut quarto die in pessimis fuerat tum signis tum symptomatis, septimo die mori oportebat, quum accessiones diebusi imparibus magis fierent, quod his verbis declaravit: tertio exacerbata sunt omnia: atque ab his rursus: quarto die eadem vexabant. Quum igitur septimum diem praeterire, ut dixi, ob virium robur potuerit, octavo die pustulas cum sudore habuit rubentes, rotundas, parvas, natura ipsa cum morbo pugnante, atque ad cutim pravorum humorum superfluitatem propellente, ob idque nono die haud obiit, sed undecimo. Quod si octaVo die nihil tale contigisset, consequens erat ipsum nono die interiisse, quum septimus qualem pronunciavit fuisset. Quia vero isi aegrotusi etiam in morbo deliraVit, propterea in historiae fine adjecit: ipsum spiritum magnum et rarum a principio ad extremum usque habuisse; imo et contineoter hypochondrii palpitationem ipsi fuisse profitetur ; quod in prognostico vel turbationem vel delirium significare dicebatur. Visa est autem homini fuisse quaedam in septo transverso phlegmone, ob quam tertio die explicationem scripsit: hypochondrii contentio utrinque ad umbilicum promissa submollis. Submollis autem subvacua ac inanis est, hoc est citra tumorem, qui partibus hypochondriorum inflammatis procreatur. Quum vero ex septi transversi phlegmone ob continuitatem retrahitur, absque tumore contenditur Atque jam in totius enarrationis exordio edixit ipsum lumbis laborare, capitis gravitatem et cervicis contentionem habere, quae et ipsa progrediente ad deterius morbo delirii signa sunt; quae et cum vigiliis et sine capitis gravitate sierent, phreniticus evaderet. Nunc vero capitis gravitas humorum non admodum catidorum aut biliosorum copiam, nam plane insomnis esset, contineri in eo ostendens, comatosum aegrum fuisse declaravit. Verum de his affectibus, in quibus simul et comatofi sunt et desipiunt, latius dicetur, quum primam prorThetici orationem explicabimus. Adiecisse vero etiam praesenti orationi haec oportet, quod melius sit, quae nobis et alibi dicta sunt, ubi quis ex causis manifestis febricitare coeperit, si nullo modo corpus ad morbum paratum fuerit, eum diaria febre corripi. At certe Sileno tale prorsus contigisset ex Iassitudinibus, potationibus et exercitationibusi intempestivis febricitanti, nisi corporis ad morbum accessisset apparatus, quum obortis primo statim aut secundo die tum symptomatibus tum signis dignoverit. Itaque primum, inquit, eum ignis prehendit. Ita vero febrem nominare consuevit, quum vehementissima suerit. Deinde vero primo die ab alvo biliosa, sincera, spumosa, abunde colorata et copiosa huic prodierunt, continuata serie urinae nigrum sedimentum continentes. Rursum subsequitur: fitibundusi fuit, lingua arida, nihil nocte dormivit. Non parva Sileno primo statirn die tum exitialium symptomatum tufn signorum multitudo tunc oborta est, ut quivisi aperte queat intelligere lassitudines, potationes et exercitationes morbi occafiones fuisse. Nam quisque occafionesi maxime proprie manilëstas causas appellaverit. Quum autem alia quaedam oborta hominem aegrotaturum arguerint, multo tamen tempore praecesserint, aequum tunc fuit Silenum hunc ea etiam victus ratione commemorata longo usum tempore, inde morbum sibi comparasse. Si quisi enim laboraverlt multa perpessusi in actionibusi adusque lastituflinem, biberitque liberalius, et intempestive sese exercitaverstt, id est aut ubi fuit tardior Concoctio priusquam probe in sanguinem transmutatum suerit alimentum, hic in se partim biliosum quidem ob labores et tolerantias, partim vero tum crudum tum incoctum ex potu et. intempestivis exercitationibus acervabit. At inter morbosi hi gravissimi sunt, in quibusi insignis amborum copia accumulatur.

Herophontem febris acuta prehendit. Ab alvo pauca per initia tenesmodea, postea tenuia prodibant, biliosa et copiosa; somni non aderant, urinae nigrae et tenues. Quinto mane surditas, exacerbata sunt omnia; lien sublatus intumuit, hypochondrii distentio; ab alvo pauca nigra prodierunt, desipuit. Sexto delirabat, nocte sudor, festus, delirus permansit. Septimo perfrixit; siticulosus suit, deliravit, sub noctem ad mentem rediit, obdormivit. Octavo febricitavit; lien imminutus est; prorsus resipuit, ad inguen doluit, primumque ei tumor e lienis directo subortus est, deinde ad utramque tibiam dolores accesserunt, nox toleratu sucisis, urinae melius coloratae paucum sodimentum habuerunt. Nono sudavit, judicatus est, intermisit. Quinto die reversus est morbus, simulque lien intumuit, febris acuta itelumque surditas. Tertio post recidivam die lienis tumor imminuebatur, pauciorque erat surditas, crura dolor invasit, noctu sudavit, die decimo septimo judiiatus est, neque in morbi reversione deliravit. Hic praeter exspectationem sospes evasit.

Primis enim diebus ipsum jure moriturum quisque auguratus esset. Etenim nigra minxit, biliosisque dejechortibus repressis surditas consequuta est, tamquam ipsis ad caput recurrentibus, ex quibus jure quidem optimo defipuit. At ex nigris quae praUae sunt urinis nihil erat boni quod contra propenderet, nisi quod lien quinto intumuit die, quod cacochymiae portionem excepisset. Deinde octavo die pravis humoribusi e liene ad crura transeuntibus, hic imminuebatur quidem, caeterum dum ad crura transirent, doluit imprimis inguen sinistrum; hoc siquidem erat secundum lienis rectitudinem. Postea ad utramque tibiam dolores migraverunt, a quibus symptomatibus sane placide per noctem habuit, minxitque melioris coloris urinas, quae album et paucum sedimentum haberent. Deinde sequenti die, qui nonus erat, cum sudore judicatus est. Tantum scilicet habent tum vexantium humorum ad inferiores partes migratio tum urinarum coctio. Enim vero neque haec satis sic esse potuerunt aegrum a morbo perfecte vindicare, qui nono die sudaverat. Quare pars ipsi quaedam pravorum humorum relicta est, quae quartodecimo die recidivam attulit, a qua decimo septimo die judicatus est, servato hoc in aegrotante per dies judicatorios judicio.

In Phase Philini uxorem, quae silium pepererat, tum praecedentibus secundum naturam purgationibus tum in caeteris sacde degentem decimo quarto a partu die ignis cum rigore prehendit. Huic autem cor dolebat et hypochondrium dextram; muliebrium dolores, purgatio cessavit. Pessi vero suppositione haec quidem leviora sueta sunt. At capitis, cervicis et lumborum dolores permanebant, somni non aderant, extrema frigida, siticulosa suit, alvus adusta pauca dimittebat, urinae tenues et per exordia decolores. Sexto die noctu magnopere deliravit rursumque resipuit. Septimo siticulosa, dejectiones biliosae, abunde coloratae. Dctavo subripuit, febris acuta prehendit, convuljiones cum dolore multae, multum deliravit, glande subdita ad desidendum expurgabat, multaque cum biliosa afeluxu prodierunt, somni non aderant. Nono convulsiones. Decimo aliquantulum mente constabat. Undecimo dor- mivu, omnium recordata est, sed statim rursus deliravit, minxit per convulsiones urinam confertim copiosum, raro ab assidentibus admonita, crassam albam [quale quid in urinis subsidentibus visitur, quae diu depositae ac reservatae returbantur) eaque non subsidebat, sed colore et crassitudine qualis subiugalium. Talia mejebat, qualia ego vidi. Ad decimum quartum diem appulsae dolores per univelsum corpus, verba multa, aliquantulum mente constabat, sed brevi rursus deliravit. Circa decimum septimum obmutuit. Figejimo obiit.

Duo ex hac historia notanda prodeunt, quorum unum quidem est aegrotis superioribus ac posterioribus descriptis commune, judicatorii nimirum dies. Alterum autem hujus proprium. Suppressa namque huic mulieri post partum purgatione tum morbus tum mors accidit. Obiit vigesimo die, decimo quarto et decimo septimo deterioribus inter caeteros effectis. At supposita cum balano, si ros. tulerit, scripta^ manifestum significatum habet, sed citra additionem aut balanum, ut quidam volunt, subaudire oportet aut pessum mitigatorium scilicet et inflammationis prohibitorium. Illud .certe, cunctis in. mulieribus, quibus a partu lochiorum purgatio suppressa est tum scire .tum memoria tenere decet-, nonnullas esse quae in summum mortis periculum prolabantur^ et paucissimas esse quae modice vexentur, quandoquidem plurimis inflammatur uterus. Nonnullis denique quod sanguis in ipso partu fluxu. vacuatus qualitate differat, his quidem biliosus vel melancholicus, illis vero aeruginosus vel pituitosus aut mediocriter utilis, innoxius tamen absolute nunquam. optima namque ejus portio in partus. alimentum assumpta est. Demonstrant autem ipsius naturam symptomata quae ex suppressionem partu lochiorum purgationis oborta sunt, quemadmodum et hic in ea quae oratione proponitur. Rigor enim, febris acuta, sitis, biliosus affluxus, delirium, vigiliae, certa sunt humoris biliosi redundantis indicia. Convulsiones vero et palpitationes et minae subiugalium urinis similes -ipsae sunt, crudi et crassi humoris sirnt species: sic pessimi sunt morbi, in quibus uterque dictus humor redundat, quibus semitertianam supervenire demonstravimus. Quod igitur periculose mulier aegrotaverit haec erat causa. Utrum vero evasura esset, an moritura, haec tum symptomata tum signa statim inter initia explicare possunt. Attendamus igitur exercitationis gratia. Primo die qur a partu erat quartusdecimus, ignis, inquit, cum rigore mulierem prehendit. .scimus autemHippocratem ignem ardentissimam febrem appellare; veruntameu id nondum prorsus perniciosum^ erat, quemadmodum neque cardialgla laborare, hoc est ventriculi orificio dolere, neque item muliebria, ut neque hypochondrium dextrum. Verum somni, inquit; non aderant. Itaque ex his omnibus. pravitatis morbi dignatio augetur; non tamen ex his omnino nobis constat mulierem interituram; veluti neque quod sitibunda esset, neque quod urinae est rent tenues et decolores: tales enim urinae ad concoctio.nem tempus desiderant, non tamen perniciosae prorsus existunt. Sed et extrema, inquit, frigida, quod jam perniclusum existit, si in morbi principio cum febre vehementissima fiat. Itaque si mihi constaret quibus esset viribus mulier, de morbi etiam, tempore ex praedictis symptoma. tis esset mihi dicendi potestas, etiamsi praeter opinionem obscuram quandam salutis spem haberet. Quod quoniam incertum est, virium^ limitationem perniciosis symptomatis in morborum consideratione vos adlicere oportet; ita namque certo pronunciare poteritis. Huic ergo mulieri dolores qui circiter decimum quartum diem universum corpus obsederunt et delirium sutorum mortem denunciamus, vel decimo septimo vel vigesimo ex judicatortorum dierum natura. Et sane utrumque accidit; illa namque obmutuit, vigesimo die defuncta est.

Epicrath uxorem, quae apud Archegeten decumbebat, instante jam partu rigor vehementer prehendit, non incaluit, ut dicebant. Secundo eadem. Tertio siliam peperit, caeteraque omnia ex ratione processerunt. Secundo a partu die eam prehendit sebris acuta, oris ventriculi et locorum muliebrium dolor, somni non aderant; pesso subdito haec quidem leviora sueta sunt, sed tum capitis tum cervicis ac lumborum dolor invasit, ex alvo pauca, biliosc, tenuia ac sincera dejecit, urinae tenues, subnigrae. Sexto die a quo febris eam corripuit, sub noctem deliravit. Septimo exasperata sunt omnia, pervigil, desipuit, sitibunda, dejectiones omnes biliosae, at undique coloratae. Octavo superriguit, liberalius dormivit. Nono per eadem. Decimo crura laboriose doluerunt ; iterum cordolium, capitis gravitas, non deliravit, dormivit magis, alvus restitit. Dndeci- illo sudavit, urinas reddidit melioris coloris copiosum continentes sodimentum, levius habuit. Decimo quarto superrigua, febris acuta prehendit. Decimo quinto biliosa, feigida, subseequentia vomuit, sudavit, a febre libera. Sub noctem febris acuta, urinae crassae, album sodimentum. Decimo sexto exacerbata est febris, nox inquieta, non dormivit, deliravit. Decimo octavo sitibunda, lingua retorrida, non dormivit, multum deliravit, crura doluerunt. Ad vigesimum mane aliquantulum riguit, comatosa suit. placide dormivit, pauca, biliosa et nigra vomuit, sub noctem surditas. Circiter vigesimum primum sinistri lateris per totum gravitas cum dolore ipsam vexavit, parum tussivit, urinae crassitiem continentes, turbulentae, subrubrae, quae depssitae non subsidebant, cetera vero levius habuit, febre non vacua. Statim per initia sauces dolor et rubor occupabant, columella retrahebatur, fluxio acris, mordax et sulsa adusque suem permansit. Ad vigesimum sepomum diem febre libera, urinis sodimentum inerat, latus utrumque doluit. Ad trigesimum quartum febris corripuit, alvus perturbata est. Quadragesimo pauca biliosa vomunt. octogesimo fabre saluta prorsus /udicata est.

Hanc mulierem quum prope definitum partus diem esset, absque febre riguisse pronunciat. Sed admetum est orationi, ut dicebant, ex rei novitate. Putabant enim veteres prope omnes spontaneis rigoribus ex necessitate febrem succedere. Spontanei sane vocantur qui citra causam externam oriuntur. In praefatione itaque libri primi de morbis decenter inscripti, febrem rigoris necessario esse comitem scriptum est. A nobis autem demonstratum, hujusmodi rigorem, quem febris non subsequitur, frigidorum et crudorum humorum esse sobolem, ob adque nunc magis quam .olim existere, totus siquidem victus non labonosus, una cum balneis a cibo talem copiam accumulare consuevit. Hanc quoque copiam Epicratis uxor habere visa est. Quare primo die ipsam riguisse alt, neque incaluisse, hoc est, neque febricitasse, rursumque similiter secundo die ; deinde tertio die ac fortassis ante exactam diei praefinitionem angoris vehementia peperisse. Secundo a partu die cardiam, hoc est, orificium ventriculi illi doluisse profert et muliebria, scilicet ut subaudire oportet membra, veluti et mulieri praedictae. Deinde et supposito eam ait esse levatam. Quod autem ex eo vocabulo supposito intelligi queat vel balanus vel pessus antea dictum est. Inde ordine morborum acutorum symptomata recenset, capitis scilicet, cervicis et lumborum dolores, vigillas quoque et dejectiones mere biliosus. Quo patet non modo crudum, sed et biliosum humorem abun- dasse. Quum autem et urinae tenues essent, morbum diuturnum esse necesse fuit. Quoniam vero et has subnigrae fuisse retulit, id rane cum certamine et turbationem significati Et ad undecimum usque diem an mulier salva solet incertum erat, nullo interea manifesto signo cotnpa. rente, in quo quis salutem vel mortem sperasset. Undecimo vero die illuxit quoddam taletis signum, ubr ait: undecimo die minxit quae melioris essent coloris et quae multum haberent redimentium Levius habuit. Eodem die quum vesperi humorum coctio coepisset, necesse erat ut morbus protraheretur, proindeque decimo quarto quidem ita primum judicata est, ut citra periculum jam haberet, diebus vero ad quadragesimum usque diem intermediis aegrotabat; prorsus vero octogesimo die liberata est. Itaque memoria teneri velim id quod experimentum attestatur, quadragesimum et octogesimum judicatorios esse, mendaciumque esse nec experimento apparere judicatorios dies integris septimanis connumerari. Ita namque et quadragesimus secundus et sexagesimus tertius et octogesimus quartus adferrent judicia, non quadragesimus, non sexagesturus, non octogesimus.

Cleonactidem, quisapra Herodium decumbebat, ignis erratice prehendit; tum caput ab initio tum sinistrum latus doluit caeterasque partes lassitudinis modo labores vexarunt, febres alias aliter circa ordinem exacerbantes, sudores interdum quidem, interdum vero minime. Exacerbationes ut plurimum decretoriis maxime diebus invadebant. Ad vigesimum quartum diem extremae manus sirigescebant, stava, biliosa et sub/requentia vomuit et paulo post aeruginosa, quibus omnibus levatus est. Circiter trigesimum prosiuere sanguis ex utraque nare. coepit, idque inconstanter paulatim ad judicium usque; sed cibum non aversabatur, neque siticulosus toto remsi ore suit, neque insomnis, urinae tenues, non decolores. Quadragesimo vero subrubra minxit quae sudimentum rubrum copiosum continebant; levatus est. postea vero varie fa habuerunt urinae, ut quae interdum sudimentum haberent, interdum vero nequaquam. sexagesimo urinis suditnentum copiosum album et laeve suit, remisse sunt omnia, subres intermiserunt, urinae iterum tenues quidem, boni tamen coloris. Die septuagesimo a subre liber suit quae dies decem intermisit. octogesimo rigore oborto, fabris acuta prehendit, copiose sudavit, urinis sedinientum rubrum ac laeve suit, perfecte sudicatus.

Cleonactidem, inquit, ignis prehendit, hoc est febris vehemens detinuit. Deinde infert erratice, quod est absque ullo circuitus ordine, ut si verbi gratia interdum quidem tertio vel quatio febricitasset, interdum quinto vel texto. silium autem ab initio ad finem bona signa consequuta Iunxi cibi appetentia, sumnus, praeterea quod non sitiret, nec urina esset decolor. Haec enim ad verbum ita scripsit Hippocrates: - cibum non aversabatur, neque siticulosus tuto tempore fuit, neque insomnis erat; simul vero quod neque biliosus neque calidus esset qui redundabat humor his- significabatur : ab illo namque creantur aegri et sitibundi et insomnes et magis cibos- aversantes, hoc est -non appetentes. Quare si quemadmodum urinae boni erant coloris per totum morbum, ita et sedimentum habuissent. moderatum, in temporis longitudinem morbus productus non fuisset; sed fortassis die quadragesimo judicatus scisset, quemadmodum et nubem si bonam et uti-. Iem habuisset, celerius morbus cessisset. Nunc vero quia urinae per totum morbum tenues erant, multo ad concoctionem tempore indigebant. Die igitur quadragesimo rufum ait minxisse subrubra, quae sedimentum rubrum copiotum haberent. Talem vero urinam ait in prognostico longe diuturniorem quidem esse ea quae album habet siedimen tum, sed valde salubrem. A quadragesimo die scripsit varias ipsi urinas fuisse, interdum habentes sedimentum, interdum vero non,quod errantibus accessionibus convenit. Hae siquidem ex humorum morbos procreantium varietate proficiscuntur, urinae quoque incoctio et coctio alternis apparentes, aliquos quidem ipsorum coqui ostendebant, alios vero incoctos permanere. At vero die sexagesimo sedimentum copiosum laeve et album fuisse pronunciat, ideoque subdit: remissa funi omnia, febres intermiserunt. Verum quoniam ita postea scripsit: urinae iterum tenues. quidem, sed boni eoloris, residuos quosdam fuisse incoctos humores ostendit, quibus paulatim concoctis dies octogesimus .absolutum judicium attulit, de quo ad verbum sic scripsit ; octogesimo . riguit, febris acuta prehendit, copiose sudavit, urinis sedimentum rubrum ac leve fuit, perfecte judicatus est. Hic .malus memento lenimenti ideam maximi esse momenti. In urinis quidem album sedimentum, sed crassam his qui obierunt fuisse docet. Nam de Sileno qui secundus hujus libri aeger scriptus est ita loquitur: minxit confertim subcrassuur depositum, sedimentum crassiori farinae simile, album, quamquam Silanus hic postero die obierit die undecimo, qui decimo dictam urinam excrevisset. Jam cir- cultus etiam memineris judicatoriomm dierum. Sexagesimus enim praejudicavit, non sexagesimus^ tertius; deinde octogesimus quartus. Tres enim septimanae non ad diem vigesimum primum, sed vigesimo circumscribuntur.

Melonem febris vehemens prehendit, dolorem intulit tumhorum gravitas. secundo die aqua copiose epota ab alvo belle prodiit. Tertio capitis gravitas, defectiones tenues, biliosus, subrubrae. Quarto omnia exacerbata sunt, bis ex nare dextra sanguis paulatim effluxit, noctem moleste tulit, dejectiones eaedem quae die tertio suere, urinae subnigrae subnigrum ac divulsum enaeo- rema habentes non subsidebant. Quinto die ex nare . sinistra sanguis efuuxit copiosus, sincerus, sudavit, sudicatus est. A sedicio pervigil, in oratione deliravit, urinae tenues, subnigrae, lotione capitis usus est, dormisit, mente constitit. Huic non recidit febris, verum post judicium crebro sanguis e naribus erupit.

Hic aegrotus huic orationi universae fidem fecit, sanguinis e naribus eruptiones largae et copiosae plerumque liberant. Videtur enim a sola sanguinis eruptione tum judicatus tum servatus, etiamsi signa non fine periculo haberet. Quarto igitur die urinas ipsi subnigros fuisse profert, Deinde infert: quae enaeoremata subnigra consineret ef disperis, non sudavit. Atque die quinto quamvis sanguis eruperant sudaverit, ex hisque fuerit judicatus, ab his tamen urinae, inquit, tenues et subnigrae, deinde vigilavit, deliravit, hoc est praeter rationem loquotus est. Maximum hujus rei te docuit remedium, capitis lotionem, quum in libro de morborum acutorum victu dixerit, his non lavandum esse caput, quibus e naribus erumpit sanguis, nisi minus quam pistum sit fluxerit. Nunc vero justo minus fluxerat: vigil enim pennanebat et praeter rationem loquebatur. Praeterea quae ducere oportet quo maxime propendet natura, eo per loca conferentia ducenda sunt, recte universaliter dictum ab eo quod nunc factum est fidem accipit. Memoriae praeterea mandabis quod in tertii diei enarratione dictum est, capitis gravitas, qua ipsius plenitudo arguitur. Memoria quoque tenebis sanguinis eruptionem quarto die, qui judicatorius est, coepisse; quinto autem perlecte, ubi sanguis eruperat fudaveratque, judicatum esse. Haec autem plenius in libris de judicatorris diebus tum culta tum exarata habebis. Quod autem in totius historiae fine ab ipsis scriptum est, in hoc recidiva non erat, sed saepius sanguis etiam post judicium erupit, ob hoc dictum est, quod citra urinarum coctionem judicatus est. Didicimus autem ex hoc libro coctiones celeritatem judicationis ostendere, sccuramque salutem; cruda vero et incocta et quae in malos abscessus convertuntur vel acrisias vel dolores vel mortem vel diuturnitatem vel recidivas. Verum cruda quidem erant et incocta, non tamen in malos abscessus conversa erant. Abscessus itaque ipse docuit optimos quidem esse qui per effluxum fiunt, secundo loco qui longissime a partibus affectis et in partibus corporis inferioribus oboriuntur.

Prasinum, qui prope Bootae torrentem habitabat, febris vehemens a coena invasit, noctem turbulentam tulit. Primus dies quietus suit, nox laboriosa. Secundo die proruant sunt omnia, ad noctem deliravit. Tertium laboriose degit, multum deliravit. Quarto molestissime habuit, ad noctem nihil dormivit, insomnia, ratiocinationes; deinde deteriora, magna et periculosa, timor, iactatio. Quinto mane compositus erat ac omnia intelligebat; ad meridiem vero valde insanivit, continere se non potuit, extrema feigida et sublivida, urinae incoctae, sub solis occasum defunctus est. Huic ad extremam usque cum sudore febres aderant, hypochondria tumida et cum dolore distenta, urinae vero nigrae, suspensa rotunda continebant, neque subjidebant, ex alvo stereora demessa sunt, sitis assidua, non tamen magna, convulsiones cum sudore sub mortem continuae.

Huic Prasino semper, quod est per totum morbum, sudor erat citra judicium, hypochondria prave habebant, minaeque erant nigrae. Quaenam itaque spes ipsi salutis erat? Quare etiamsi quis proba ratione autumaverit frustra esse scripta quae de hoc homine dicuntur, quod futura in eo omnibus sint perspicua. Verum fortassis hunc aegrum celeris interitus exemplum scripsit. Quum enim in -prognostico praedixisset: febres iisdem numero diebus judicantur tum ex quibus. homines sospites evadunt tum ex quibus intereunt. Deinde etiam -omnes benigna signa sortitas- quarto die vel ante desinere: deinceps dixit, malignissimae vero et quae cum gravissimis sicut signis, quarto die vel ante perimunt Eramusitaque licet gravia omnia haberet, ad diem tamen quintum productus est, quod primo die moderate se haberet; scripsit siquidem in eo ad verbum ita: primus dies quietus .fiunt. Quintus igitur dies quo defunctus est quartus est, si primum tum . eo n numeraveris.

In Thaso Critoni erecto et obanlbulanti pedis dolor vehemens ex pollice coepit, eodem die decubuit cum horrore et stomachi festalia, aliquantulum incalescens sub noctem desipuit. Secundo die per totum pedem adusque talum tumor subruber et cum distentione; phlyctaenidia seu pustulae nigrae, febris acuta, insanivit, ab alvo mera, biliosa et copiosa processerunt. Postridie ab initio expiravit.

Hic aegrotus propter mortis celeritatem memoratu dignus est. Quod si mortis modus adscriptus fuisset, tunc nos sane adjuvisset oratio. Nunc ex his quae sar i p sit ingens plenitudo fuisse videtur humorum, quos natura a principibus partibus ad crus deponere molita est. Quum autem pars ea superfluum omne excipere non valeret, residuum recurrens ad caput ascendit, quod qua esset nlalignitate furiosum delirium concitavit. Argumentum maligni excrementa statim exstabat, quod pustulae nigrae ad talum crearentur. Admiratione igitur dignum quid causae fuerit, cur huic homini quamprimum incipiente morbo vena tecta non fuerit. Sed fuimus Hippocratem ad plurimos quos scripsit aegrotos morbo jam progresso accersitum esse.

Claromenium, qui prope phriniehidae puteum habitabat, fabris vehemens prehendit ; dolebat autem capite, cervice, lumbis a principio; illico surditas, siomni non aderant, febris invasit acuta, hypochondrium in tumorem attollebatur, distentio exigua, lingua arida. Quarto sub noctem deliravit. Quinto moleste exacerbata sunt omnia. Ad undecimum aliquantulum remiserunt. Alvus ab initio ad decimum quartum usque copiosa, tcnuia et colore aquea defecit; ad sucosum placide ha- bebat; deinde. alvus suppresse est, urinae per totum morbum tenues quidem, sed boni coloris, multum enaeorema dispetsum continebant, nec subsidebant. Ad decanum textum paulo crassiores urinas minxit, quibus paucum inerat suditnentum; nonnihil levatus est, rejipiscebat magis. Derimo septimo rursus tenues profui.vere; secundum utramque aurem tumor cum dolore^ subortus est; /omni non aderant, delirabat, crurum dolore vexabatur. trigesimo a fabre liber judicatus est, non sudavit, omnia intelligebat. Circa vigesimum septimum vehemens coxendicis dextrae dolor obortus statimque sudatus est. tubercula secundum aures neque sudata sunt, neque suppurabant, sed dolebant. Ad trigesimum primum prostu.tit alvus multis, aquosis et dysentericorum similibus, urinas cra/fus minxit; parotides sudatae sunt. Circa quadragesimum dexter oculus doluit, obtusius vidit, convaluit.

Hic homo et testimonium vel etiam exemplum est non parvum universalium praeceptorum. Exordiemur autem ab urinis, de quibus undecimo die scripsit: .urinae per totum morbum tenues quidem, sed boni coloris, multumque enaeorema dispersum continebant, non subsidebant. Perinde enim ac si ab initio talea ipsae fuissent et ad decimum textum usque permansissent modo simili, ita narrationem fecisse ridetur. Decimo texto die ipsarum mutationum indicarit, quod tunc primum incidisset, ita loquutus: decimo sexto die paulo crassiores urinas minxit, quibus .paucum luerat sedimentum. Constat igitur tenues quidem urinas, sed boni coloris, ob coloris bonitatem salutem indicare, tenues vero tempore ad concoctionem indigere. At eorum quae molestias excitabant non erat unum genus. Nam posteaquam decimo sexto die .urinarum mutationem praedixisset, deinceps ait: die septimo rursus tenues. Eodem autem die ait ipsi abscestus post aures excitatos, qui si cum orastis urinis scissent, vigesimo die optime habuisset, quum septimus decimus vigesimi sit index. Eo itaque die plane judicatus est, non tamen certitudinem habuit judicium, imo tubercula secundum aures neque subsiderunt, neque snppurarunt. Dolebat. praeterea, coepitque diarrhoea cum dyfenteriosis, hoc est ramentofis dejectionibus, quae acrimoniae eorum qui excernebantur humorum erant notae, quumque urinae una cum ipsis crassae fuissent, parotides depressae funi; quae quum ita procederem, absoluta morbi mutatio in diem quadragesimum incidit. Quare memineris in ejusmodi judiciis non ultimi solum judicii, quod in judicatoriorum dierum circuitu accidit, test etiam ejus quod in medio est. Etenim judicia in omnibus aegrotis, non in luis solis judicatoriis diebus fieri videntur, diebus etiam judicatoriis abscessus post aures excitati stant. Nam septimodecimo parotides extiterunt. Die vigesimo septimo dextrae coxae dolor invasit, natura quidem excrementum deorsum propellente, nec non valente excretionem per alvum efficere, quam sequenti quatriduo concitarit. Quod autem et vigesimo die judicium imperfectum habuerit antea accepimus. Quapropter. in aegris judicatoriorum dierum circuitus ab evidenter apparentibus fidem accipiunt.

Dromeadae conjugem, quaesissem pepererat, caeteris omnibus ex recejsione procellis-, postridie prehendit rigor, febris acuta. Coepit autem primo die circa hypochondrium dolere cum fastidio, horrore, iactatione. sequentibus vero diebus non dormivit, spiritus rarus, magnus, siatimque revulsus. secundo a rigore die costatode ab alvo siereora prodierunt, urinae erasae, albae, turbatae, quales quae ex subsidentibus sunt, quum, multo tempore depositae returbabantur, non subsidebant, noctu non dormivit. Tertio die circiter meridiem novus rigor subortus est, febris acuta, urinae similes; hy- pochondrii dolor, fastidiosa et nausuabunda, nox mo.testa, non dormivit, toto corpore sudavit sudore sugido, sed iterum recaluit. Quarto dolor quidem hypochondrii aliquantulum remisit, sed capitis cum dolore gravitas fuit, veternus eam occupat, paucae sanguinis e naribus stillae deciderunt, lingua arida, siticulosa, urinae paucae, tenues, oleosue, parum dormivit. Quinto die sitibunda, fastidiosa, eaedem urinae, ab alvo nihil secejsit, circa meridiem multum deliravit confestim que rursus parum ad intelligentiam rediit, exurgens in veternum lapsu est, parva refrigeratio, non dormivit. sexto die mane novus subortus esi rigor celeriterque recaluit. sudor toto corpore dimanavit, extrema frigida, deliradit, spiritus magnus, rarus. paulo post convulsionis bus a capite subortis, celeriter defuncta est.

Haec primo die statim acute aegrotare videbatur. Die facundo ex his quae protulit symptomatis, praegressis in urina signis, jure quis eam brevi morituram expectasset. Pravae siquidem admodum fiant returbatae, nullo .pacto subsidentes urinae, imo die tertio urinae et cuncta symptomata perseverarunt, mortis expectationem stabilientia. Quarto autem, quum Adlatio e naribus supervenisset, urinaeque oleosae apparerent, ratione optima texto dle exspiravit. Fuisse autem et in ea spiritum magnum et rarum dixit qui ipsam delicatorum denuntiabat.

Quidam homo incalescens coenavit bibitque liberalius, vomuit omnia, hypochondrii dextri dolor, inflammatio ex interna parte submollis, nox molesta, urinae per initia rubrae, crastamentum continentes, depositae non .subsidebant, lingua arida, non admodum sitibundus. Quarto die febris acuta, undique dolores. Quinto minxit laeve, oleosum, copiosum, febris acuta. sexto ad vesperam plurimum deliravit, nocte non dormivit. septimo exacerbata sunt omnia, urinae similes, verba multa, continere se non potuit. Ab alvo irritata liquida et turbulenta cum lumbricis secesserunt, nox similiter laboriosa, mane riguis, febris acuta, copiosus et calidus sudor manavit, sine febre esec visus est, non dormivit, a somno per/rictio, salivario, vesperi multum deliravit, paulo post nigra, pauca et biliosa vomuit. Nono persuigeratio, multopcre deliravit, non dormivit. Decimo crura dolor invasit, omnia exacerbata sunt, deliravit. Undecimo obiit.

Haec nos historia. primum docuit operae pretium esse, ut statim ab initio morbis invadentibus mentem adhibeamus, neque cibum temere et citra observationem exhibeamus, etiamsi parvi morbi compereant. Nunc .igitur hic homo intempestive coenatus, quum principio febris esse parva videretur, hoc enim per incalescens vocabulttm declarabatur, laesus est, quod intempestive cibum sumsisset, imo et liberalius, inquit, potavit, magni morbi principium esse nescius. Jure igitur haec vomuit, febrisque acuta cum symptomatibus non contemnendis oborta erat, imo et intolerabilibus, urinaeque crassae non subsidentes. Die quinto manifeste moriturus videbatur praeter praedicta symptomata, exuretis urinis oleosis, quas etiam die septimo mixtas eodem modo dicit. Obiit tandem hic die judicatorio undecimo.

Mulierem quae in littore decumbebat, trimestri saetu gravidant vehemens debris prehendit, statimque lumbis dolere coepit. Tertio die cervicem et caput secundum claviculum manumque dextram dolor occupavit ; celeriter lingua obmutuit, dextra manus cum convulsione paraplectico modo labefacta est, prorsus deliravit, nocte jactata non dormivit, alvus biliosis; paucis ac meris dejectionibus turbata est. Quarto lingua noce saluta est, eadem qonvellebatur, dolores omnium permanebant, hypochondrium cum dolore contrahebatur, somnum non capiebat, prorsus deliravit, alvus turbata est ; urinae . tenues, non. boni coloris. Quinto fibris acuta, hypocbondrii dolor, prorsus deliravit, defectiones biliosum, sub noctem sudavit, fabre liberata est. sexto ad mentem rediit, ab omnibus levata est, ad elaviculam sini- stram dolor perseverabat, siticulosa, urinae tenues, non dormivit, septimo tremor, aliquantulum veternosa, nonnihil deliravit, claviculae ob brachii sinistri dolores perseverabant, caetera, remisse; sunt, ad se rediit, tres dies febre vacua permansit. undecimo reversasobrii est.., riguit, fabris prehendit. Derimo quarto vomuit biliosit, stava, siaberebra, sudavit, fabre libera, dolore ex ipsis pathematis oborta /udicata est.

Haec sospes evasit, etiamsi vehementes morbos omnes atque etiam periculosiores protulerit. Meror sane quod nihil de ipsius aetate scripserit. Atqui eorum quae prodita sunt, meminisse convenit, ut cognoscamus gravidas talibus ex morbis citra foetuum corruptionem raro servari. Jam illud quoque meminisse decet, foetum trinaestrem et quadrimestrem praeter caeteros magis resistere. Cujus rei non ignarus Hippocrates ipsc in aphorisinis pronunciat. Praegnantes, si ad excretionem humor tur. geat, purgandae sunt quarto mensa et adusque septimum, sed hae minus, minoribus autem et grandioribus foetibus religiosis agendum. Itaque foetuum vincula, quibus hi utero connectuntur, imbecillia funi eorumque corpus uni. versum molle ac tenerum existit. Qui vero prope partum funi, quod magni sint, multo indigent alimento, quo desii-tuti faepius in acutis morbis intereunt. Quamobrem his acute laborantibus probam victus rationem praescribere perarduum est, si foetum conceperint. Si namque ut non .praegnantes parce nutrias, foetus tuendi gratia liberalius alimentum exhibeas, ipsis praegnans in periculum addue.itrrr. Propterea trimestres et quadrimestres quam caetenae magis servantur. Propositae igitur in oratione mulieri, quum vel urinae albae vel boni coloris essent, propter .tamen naturae robur fervori contigit, quae nocte per sindures febrem sedavit, Nec vero fieri poterat certum esse morbum sequentibus diebus ad - undecimum usque, qui .rursum ubi cum rigore rediisset, vomitu et sudore perfacte judicatus est. Neque enim a quinto ad undecimum .usque quae facta funi symptomata nervosi erant generis, et non venarum vel arteriarum. Itaque die septimo tremor, inquit, aliquantulum veternosa, nonnihil deliravit. Quia quae in venis erant, melius post quinti diei judiorum coquebantur. Quare .in texto die scripsit: urinae tenues; addito non boni coloris. Haec quidem meminisse .existit utile et quod quinto die adducit certaminis scilicet plena judicia. Etenim paulo ante aegrotum alium per sanguinis eruptionem et praesentem mulierem per sirdores, etiamsi illo die utrisque morbus incoctus esset, quare neque perfectam fecit judicationem.

Melidiae prope Amanis templum jacenti vehemens capitis, cervicis et pectoris dolor per initia obortus est; quam derepente febris acuta prehendit, muliebria pauca apparuerunt, horumque omnium dolores continui. sexto comatosu, fastidiosa, horrida, malarum rubor, deliravit. septimo sudavit, intermisit febris, dolores persieverabant, reversa febris est, somni parvi, urinae per totum morbum boni quidem coloris fuere, sed tenues, defectiones tenues, biliosus, mordaces, admodum paueae, nigrae, graveolentes prodierunt, urinae sedimentum album et laeve, sudavit. Undecimo integre judicata est.

De hac etiam in principio quidem scripsit urinarum formam. At in historiae fine dicit, urinae per totum morbum boni quidem coloris fuere, sed tenues. Plane siquidem tenues coloris bonitatem secundum naturam nequeunt. Num urinae boni coloris mediocriter pallidae sunt; at prorsus tenues albae sunt. Quatenus vero potest urinarum tenuitati convenire coloris bonitas, eatenus interpretari eum oportet pronunciantem, urinae per totum morbum boni quidem coloris fuere, sed tenues. Caeletum haec quoque mulier naturae robore servata videtur.