<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="../../../../verbatim_theme/verbatim.xsl"?>
<?xml-model href="https://epidoc.stoa.org/schema/dev/tei-epidoc.rng" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<?xml-model href="https://epidoc.stoa.org/schema/dev/tei-epidoc.rng" schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader xml:lang="eng">
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>In Hippocratis Epidemiarum III</title>
        <author xml:lang="lat">
<name ref="http://viaf.org/viaf/44299175">Galenus</name>
</author>
        <editor role="translator">Kühn, Karl Gottlob</editor>
        <funder ref="https://www.iufrance.fr/">Institut universitaire de France</funder>
        <funder ref="https://www.sorbonne-universite.fr/">Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université</funder>
        <respStmt>
          <resp>Published original versions of the electronic texts. The following text is taken verbatim from the Latin translation of Galen’s complete works published by Karl Gottlob Kühn from 1821 to 1830. The text was produced from the image of Kühn’s edition digitised by the <orgName ref="https://www.biusante.parisdescartes.fr/histoire/medica/index.php">Bibliothèque numérique Medica</orgName> (BIU Santé médecine, Université Paris Cité) using ABBYY FineReader 15.</resp>
<orgName xml:id="Galenus_verbatim" ref="https://galenus-verbatim.huma-num.fr/">Galenus verbatim, funded by the Institut universitaire de France (2019-2024), the Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université (2021-2024) and the Institut des sciences de l’Antiquité de l’Alliance Sorbonne Université (2024-2025)</orgName>
          <persName>Nathalie Rousseau, Sorbonne Université</persName>
        </respStmt>
        <respStmt>
<resp>Editor-in-Chief, Galenus verbatim</resp>
<persName>Nathalie Rousseau, Sorbonne Université</persName>
<orgName ref="#Galenus_verbatim">Galenus verbatim, funded by the Institut universitaire de France (2019-2024), the Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université (2021-2024) and the Institut des sciences de l’Antiquité de l’Alliance Sorbonne Université (2024-2025)</orgName>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>Lead Developer, Optéos</resp>
          <persName>Frédéric Glorieux</persName>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp from="2021-11" to="2023-03">Digital Editor, Galenus verbatim</resp>
<persName>Cahal Taaffe</persName>
<orgName ref="#Galenus_verbatim">Galenus verbatim, funded by the Institut universitaire de France (2019-2024), the Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université (2021-2024) and the Institut des sciences de l’Antiquité de l’Alliance Sorbonne Université (2024-2025)</orgName>
</respStmt>
<respStmt>
<resp from="2024-02-19" to="2024-07-19">Digital Editor, Galenus verbatim</resp>
<persName>Lucas Lemperriere, Université de Rouen</persName>
<orgName ref="#Galenus_verbatim">Galenus verbatim, funded by the Institut universitaire de France (2019-2024), the Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université (2021-2024) and the Institut des sciences de l’Antiquité de l’Alliance Sorbonne Université (2024-2025)</orgName>
</respStmt>
<respStmt>
<resp from="2024-06" to="2024-07">Global text verification and correction, Galenus verbatim</resp>
<persName>Fabrice Robert</persName>
<orgName ref="#Galenus_verbatim">Galenus verbatim, funded by the Institut universitaire de France (2019-2024), the Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université (2021-2024) and the Institut des sciences de l’Antiquité de l’Alliance Sorbonne Université (2024-2025)</orgName>
</respStmt>
<funder ref="https://www.iufrance.fr/">Institut universitaire de France</funder>
<funder ref="https://www.sorbonne-universite.fr/">Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université</funder>

</titleStmt>
<editionStmt resp="#Galenus_verbatim">
<edition n="1">First digital edition of the Latin translations printed in Kühn’s edition.
<date type="upload" when="2024">2024</date>
</edition>
</editionStmt>
<publicationStmt>
        <authority ref="#Galenus_verbatim">Galenus verbatim, funded by the Institut universitaire de France (2019-2024), the Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université (2021-2024) and the Institut des sciences de l’Antiquité de l’Alliance Sorbonne Université (2024-2025)</authority>
        <publisher>Sorbonne Université</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <idno type="filename">tlg0057.tlg090.verbatim-lat1.xml</idno>
        <availability>
          <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/">Available under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License</licence>
        </availability>
<date>2024</date>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <biblStruct>
          <monogr>
            <title xml:lang="lat">Claudii Galeni Opera Omnia</title>
            <author xml:lang="lat">Galenus</author>
            <editor role="translator">Kühn, Karl Gottlob</editor>
            <imprint>
              <publisher>Cnobloch</publisher>
              <pubPlace>Leipzig</pubPlace>
              <biblScope unit="vol">17a</biblScope>
              <biblScope unit="pp" from="480" to="792">480-792</biblScope>
              <date>1828</date>
            </imprint>
          </monogr>
        <ref target="https://www.biusante.parisdescartes.fr/histmed/medica/cote?45674x17a">BIU Santé, Medica</ref></biblStruct>
        <biblStruct>
          <monogr corresp="Basel">
            <title xml:lang="lat">Γαληνοῦ Ἅπαντα. Galeni Pergameni Opera omnia</title>
            <author xml:lang="lat">Galenus</author>
            <editor>Camerarius, Joachim</editor>
            <editor>Fuchs, Leonhart</editor>
            <editor>Gemusaeus, Hieronymus</editor>
            <imprint>
              <publisher>Cratander</publisher>
              <pubPlace>Basel</pubPlace>
              <biblScope unit="vol">5</biblScope>
              <biblScope unit="pp" from="392" to="441">392-441</biblScope>
              <date>1538</date>
            </imprint>
          </monogr>
          <ref target="https://www.biusante.parisdescartes.fr/histmed/medica/cote?00039x05">BIU Santé, Medica</ref>
        </biblStruct>
        <biblStruct>
          <monogr corresp="Chartier">
            <title xml:lang="lat">Magni Hippocratis Coi, et Claudii Galeni Pergameni archiatrΩn uniuersa quae extant</title>
            <author xml:lang="lat">Galenus</author>
            <editor>Chartier, René</editor>
            <imprint>
              <publisher>[s.n.]</publisher>
              <pubPlace>Paris</pubPlace>
              <biblScope unit="vol">9</biblScope>
              <biblScope unit="pp" from="194" to="311">194-311</biblScope>
              <date>1689</date>
            </imprint>
          </monogr>
          <ref target="https://www.biusante.parisdescartes.fr/histmed/medica/cote?00013x09">BIU Santé, Medica</ref>
        </biblStruct>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <p>The following text is encoded in accordance with EpiDoc standards and with the CTS/CITE Architecture.</p>
      <refsDecl n="CTS">
        <cRefPattern matchPattern="(.+).(.+)" n="chapter" replacementPattern="#xpath(/tei:TEI/tei:text/tei:body/tei:div/tei:div[@n='$1']/tei:div[@n='$2'])"/>
        <cRefPattern matchPattern="(.+)" n="book" replacementPattern="#xpath(/tei:TEI/tei:text/tei:body/tei:div/tei:div[@n='$1'])"/>
      </refsDecl>
<editorialDecl resp="#Galenus_verbatim">
<correction>
<p>Typographical errors of the printed edition are marked up by a &lt;choice&gt; element.</p>
</correction>
<hyphenation eol="none">
<p>End-of-line hyphenation is silently removed where appropriate.</p>
</hyphenation>
<interpretation>
<p>The layout of the printed edition is marked up by &lt;pb&gt; and &lt;lb&gt; elements. The indentation type has been systematically specified with a rend value.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Titles for books of treatises are marked up by a &lt;head&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Divisions in works, books, chapters, sections are marked up by a &lt;div&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Headings are marked up by a &lt;label&gt; element. Latin numbers in headings of chapters or sections are marked up by a &lt;num&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Verse lines are marked up by an &lt;l&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Linegroups are marked up by an &lt;lg&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Tables are marked up by a &lt;table&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>In the commentaries, Hippocratic lemmas are marked up by a &lt;quote&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Greek words are marked up by a &lt;foreign&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Italics are marked up by a &lt;hi&gt; element.</p>
</interpretation>
<normalization>
<p>Original symbols are maintained as they appear in Kühn’s printed edition. In the Latin text, the following symbols are used: ẞ (one half: U+1E9E), ℔ (libra: U+ 2114), ℥ (uncia: U+2125), Ʒ (drachma: U+0292), ḡ (granum: U+1E21).</p>
</normalization>
<normalization>
<p>The Unicode character dexia keraia (U+0374) is used to indicate the numeric use of Greek letters.</p>
</normalization>
</editorialDecl>
</encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="lat">Latin</language>
<language ident="grc">Greek</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body><div type="edition" xml:lang="la" n="urn:cts:greekLit:tlg0057.tlg090.verbatim-lat1">
<pb n="17a.480"/>
<div type="textpart" subtype="book" n="1">


<div type="textpart" subtype="chapter" n="1">
<head>HIPPOCRATES EPIDEM. III. ET
<lb/>GALENI IN ILLUM COMMENTARIUS
<lb/>si</head>

 <lb rend="head"/>
  <lb/><label type="head"><num value="1">I.</num></label>
 <quote type="lemma" n="1">
  <lb/>Pythio qui prope Telluris aedem habitabat.
 </quote>
 <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Quum hunc textum per se prius scriptum intellexeris,
<lb/><hi rend="italic">Pythio qui prope Telluris aedem habitabat</hi>, initio
<lb/>altero eorum quae ipsi contigerunt historiam lege: Satius
<lb/>siquidem est existimare ita scriptam esse dictionem, quam
<pb n="17a.481"/>
<lb/>statim per initia figuram foloecam consulto Hippocratem
<lb/>commisisse; quum nullam aliam hujusmodi figuram tuto in
<lb/>libro neque in aegrorum, neque in pestis narratione leriptis
<lb/>mandaverit: quidam tamen in dandi casu scripserunt;
<lb/><hi rend="italic">Aythioni qui prope Telluris aedem habitabat,</hi> quod de
<lb/>soloecismo quaestionem effugere velint.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="2">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="2">II.</num></label>
<quote type="lemma" n="2">
   <lb/>Coepit primo die tremor a manibus, fabris acuta, delirium.
   </quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Primo statim die Pythioni una cum acuta .febre duo
<lb/>symptomata manuum tremorem et levem quandam insipienfiant
<lb/>fuisse pronunciat. Quantum enim insipientiae alias
<lb/>aliis nominibus ipse deferre consuevit, quum <hi rend="italic">nugari, deUrare,
<lb/>desipere, dementem esae loquitur: aut rursus
<lb/>vesunfre, furere, insanire, mente consternari.</hi> Si igitur .
<lb/>deliraverit Pythio, eum mediocriter desipuisse constat. At
<pb n="17a.482"/>
<lb/>vero tremoris causam facultatis musculorum infirmitatem
<lb/>esse didicimus. Insipientiam vero fieri oblecto ab inflammatione
<lb/>aut biliosi humoris abundantia cerebro.
<lb/>Acutam denique febrem humorum putredinem comitari.
<lb/>Si itaque quae morbum praecesserunt, quemadmodum in
<lb/>aliis scripsit, in Pythione scripsisset, ex illis forsan indicario
<lb/>quaedam praeparationis ad morbum nobis fuisset.
<lb/>Quis vero non.adjecit iis solis quae adscripsit, nos quoque
<lb/>ipsius inventionem conficere tentabimus, quum ex eo
<lb/>quod nihil de iis quae morbum praecesserunt scripserit,
<lb/>fiat affectionis corporis significatio. Sive enim ex intempellitis
<lb/>exercitationibus aut potu aut venere, prout seri.
<lb/>here consuevit, sive ex alio quodam quod a consueta victus
<lb/>ratione permutatum sit, febricitare coepisset Pythio,
<lb/>hoc enunciare non omisisset. Patet igitur longo tempore
<lb/>morbi structuram sensim paratam fuisse. Quum itaque
<lb/>tremores, cujusque sententia, causam continentem facultatis
<pb n="17a.483"/>
<lb/>imbecillitatem sortiantur; illa autem imbecilla reddatur
<lb/>aut propria ratione aut ob opprimentem facultatem. Qui
<lb/>vero tremor laesio facultatis comes est, nequaquam in
<lb/>morbi fit principio citra validam aegrotationem aut famem
<lb/>aut lassitudines aut vigilias aut curas, ad haec praeterea
<lb/>immoderatam venerem. Quorum si quid factum
<lb/>luisset, id ipsum Hippocrates in textu, ut consuevit,
<lb/>plane memorasset. Quia vero nihil tale scripsit, vires
<lb/>gravari plenitudine coniecisse consentaneum est. Quod
<lb/>autem tum manuum tremores essent, tuorum nervorum
<lb/>ex cervicis medulla ortum habentium; tum vero quod
<lb/>homo deliraret, id indicium est, cerebrum etiam ipsum
<lb/>jam pravum quendam humorem excipere. oportebat igitur
<lb/>Hippocratem intellexisse hominem periculose laborantem
<lb/>ad venae sectionem accedere aut primo die, si nullus
<lb/>incoctus cibus in ventre contineretur, aut prorsus secundo,
<lb/>atque etiamnum magis quod a primi diei expositione
<lb/>ipse scripserit.</p>
  <lb rend="rule"/>
</div>
 <pb n="17a.484"/>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="3">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="3">III.</num></label>
<quote type="lemma" n="3">
  <lb/>secundo die omnino exacerbata sunt.</quote>
 <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Proditur enim morbus incremento non trt parvus,
<lb/>neque ex vulgari ortus affectione, imo .tum ipse magnus
<lb/>est tum causam minime spernendam sortitur. Quoniam
<lb/>vero non in Pythione solum, verum etiam in aliis multis
<lb/>aegris, qui venae sectione indigere ridentur, ipsam,
<lb/>prout nos de ejus scriptis coniecimus, adiecisse non reperitur:
<lb/>ex duobus alterum animo conjicere necesse est aut
<lb/>illis hominibus venae sectionem celebratam non fuisse aut
<lb/>hujus praesidii narrationem esse praetermissam; quod autem
<lb/>indigentium nemini venam secuerit, credibile non
<lb/>est, quum ille vir hoc remedium commendaverit, ut in
<lb/>germanissimis operibus, tum aphorismis tum libris de
<lb/>acutorum victu. tum in libro de articulis atque in hoc
<lb/>ipso epidemiorum tertio declaravit, quum de quodam aegroto
<lb/>scriberet : octavo die cubitum secui et copiosus
<pb n="17a.485"/>
<lb/>sanguis, prout oportebat, fluxit: quum enim octavo ipsi,
<lb/>die illi venam secuerit, multo Iane magis praecedentibus
<lb/>diebus nilum hoc auxilio usum esse constat: quod autem
<lb/>in singulis aegrotis non scripserit quibus id auxilium adhibitum
<lb/>est, quum eo minorum etiam adusque balani
<lb/>suppositionem mentionem fecerit, incredibile est. Ergo
<lb/>si utrinque oratio absurda sit, minus absurdum deligendum
<lb/>est. Equidem existimo auxilium in multis adhibitum esse,
<lb/>sed in narratione tanquam manifestum praetermissum fuisse.
<lb/>Quo me potissimum adducit quod prius scriptum est
<lb/>eos quibus octavo die venae sectio facta est. Videtur
<lb/>siquidem hoc tanquam rarum scripsisse, sed tanquam consuetum
<lb/>ante diem octavum praetermisisse. Nam si in legitimis
<lb/>operibus, magnis morbis vexantibus, venae tectione
<lb/>perpetuo utatur, simul cumea haec duo fala respiciens,
<lb/>aegrotantis tum aetatem tum vires : his etiam ipsis in
<lb/>epidemiorum libris cuidam octavo die lectam esse venam
<lb/>pronunciat. At nullum aliud constitui potest quam quod
<pb n="17a.486"/>
<lb/>in aegris curandis usurpatum sit remedium, sed id tanquam
<lb/>dilucidum in historia praetermissum est. Itaque
<lb/>de venae sectione quod aegris omnibus communis sit oratio,
<lb/>semel dixisse sufficiet, quemadmodum et quibuscunque
<lb/>communibus caeteris. De propriis autem nobis singulorum
<lb/>erit explicatio, exordium a Pythione ut instituimus
<lb/>ducturis.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="4">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="4">IV.</num></label>
<quote type="lemma" n="4">
  <lb/>Tertio eadem. Quarto ab alvo pauca, sincera et bili. a
<lb/>desueta sunt. Quinto omnia exacerbata sunt, tremores
<lb/>manebant, somni exiles, alvus constitit, sexto sputa
<lb/>varia et aliquantulum rubra. septimo os distortum esu
<lb/>octavo proritum sunt omnia, tremoresque rursum permanebant;
<lb/>urinae circa principia quidem etiam ad
<lb/>octavum usque diem tenues, decolores, quae enaeorema
<lb/>nubilosum sortiebantur. Derimo sudavit; sputa paululum
<lb/>cocta: prope judicatus est, urinae circa judicationem
<lb/>subtenues. Quadragesimo a judicatione die, postea.-
<pb n="17a.487"/>
<lb/>suppuratio circa sedem et stranguriosus abscessus sectus
 <lb/>est.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Caetera quidem hujus orationis symptomatum narrationem
<lb/>habent tum dictione tum sententia conspicuam;
<lb/>quorum vires et in prognostico et in horum ipsorum epidemiorum
<lb/>primo didicimus. Non pauca etiam in secundo
<lb/>ad aegrorum explicationem utilia pronunciata sunt. At
<lb/>quum in eorum quae sexto die contigerunt narratione
<lb/>sputa varia et aliquantulum rubra protulit, neque Pythionem
<lb/>pleuriticum neque peripneumonicum fuisse addidit,
<lb/>quaestionem nobis reliquit, utrum et alias hujusmodi
<lb/>sputa fieri queant acuto morbo laborantibus, an solis peripneumonicis
<lb/>et pleuriticis, Videturque arbitrari etiam
<lb/>alias contigisse, confluentibusi quidem in pulmonem pravis
<lb/>humoribus, sed prorsus ita paucis, ut viscosi non inflammetur.
<lb/>Quod enim neque peripneumonicus, neque pleuriticusi
<lb/>fuerit Pythio, inde patet, quod neque meminerit;
<pb n="17a.488"/>
<lb/>neque nominatim hujusmodi affectiones produxerit Hippocrates;
<lb/>imo nec ullum earum inseparabile symptoma.
<lb/>Nam vel doloris lateris, vel difficultatis spirandi mentionem
<lb/>fecisset. Non tamen ab affectu capite talia sputa
<lb/>aliquando vira fiunt ; cum tussi vero, spirandi difficultate
<lb/>et lateris dolore hujusmodi sputu nonnunquam conspiciuntur.
<lb/>Atque duos quosdam vidi citra febrem qui talia
<lb/>sputa colore pallida eum tussi exspuerint, verum alterum
<lb/>quidem paulatim parvis febriculis obortis in diuturnum
<lb/>tempus affectio prorogata permanentibus febribus
<lb/>tabidum hominem prodidit, alterum vero absque febre,
<lb/>quum talia paucis deinceps diebus exspuisset, nihil absurdi
<lb/>consequutum est. Itaque in primis thoracis partibus quibus
<lb/>cum ultimis cervicis vertebris conjungitur, aliquam
<lb/>humorum affluentiam non multam constitisse par est, qua
<lb/>spirandi difficultas non excitaretur, quod ad respirationis
<lb/>functionem primum intercostale spatium nihil quod ma.
<lb/>nifestum sit conferat. Quum autem in ipsis nervorum
<pb n="17a.489"/>
<lb/>ad manus procedentium radicibus affectio oborta sit, nervique
<lb/>depraventur, tremulas fecisse^ manus consentaneum .
<lb/>est. Ex primo namque intercostali spatio et superjacentibus
<lb/>vertebris nervi musculorum motores enascuntur.
<lb/>Haec autem testantur et quod tumores una cum Inuris
<lb/>quae supervenerunt permanserint; et quod ubi aliquod
<lb/>concoctionis signum apparuit, non amplius facti sunt tre-
<lb/>mores, morbusque sublatus sit jutlicio per luderes conficquuto,
<lb/>et quamvis urinae crudae essent, sputorum concoctio
<lb/>judicavit judiciumque attulit, ut neutrum quod
<lb/>judicare consuerit signum fefellerit. Quum enim duplex
<lb/>esset aegrotanti affectio, una quidem febrilis ex iis quae
<lb/>in venis continentur humoribus ; altera vero in thorace
<lb/>nuper, enunciata priorem contigit sudoribus non plane
<lb/>sedari, quod adhuc incocta esset; alteram vero remitti,
<lb/>quod in thorace nihil prorsus mansisset residui. Itaque
<lb/>sic scribit: .<hi rend="italic">Decimo sudavit, sputa paululum cocta, prope</hi>
<pb n="17a.490"/>
<lb/><hi rend="italic">judicatus est, urinae circa sudicarionem subtenues.</hi> Quum
<lb/>ostendit quae in prognostico de tenuibus urinis quae geminae
<lb/>sunt, scripsit. Primae quidem hae sunt: <hi rend="italic">isuoad
<lb/>autem urina salva tenuisque suerit, crudus erit morbus</hi>.
<lb/>Alterae vero hae : <hi rend="italic">Qui urinas tenues et crudas diuturno
<lb/>tempore mejunt et quae caetera ut superfaturis signa sunt,
<lb/>his. abscestum ad regiones septo transversa inferiores ex..
<lb/>spectare oportet.</hi> Quapropter ad eorum quae Pythioni
<lb/>acciderunt finem ad verbum ita scripsit: <hi rend="italic">Quadragesimo
<lb/>autem a judicatione die, postea suppuratio circa sudem
<lb/>et stranguriosus abscessus factus est.</hi> Quia vero et tremoris
<lb/>manuum et delirii primo statim die meminit et in
<lb/>sequentibus scripsit: <hi rend="italic">omnia exacerbata sunt:</hi> atque adjecit:
<lb/><hi rend="italic">septimo os distortum est</hi> definiendum est, utrum
<lb/>increscente cerebri malo aut deorsum translato os detractum
<lb/>sit. Atqui ex sequentibus ad inferiores regiones
<lb/>magis translatio facta esse non communi earum ad cerebrum

<pb n="17a.491"/>
<lb/>affectu ridetur. Fortassis quod aegroto vena tecta
<lb/>fuerit, cujus gratia ipse magnum emolumentum consequatus
<lb/>est. Et vero primis diebus nondum sputorum quinquam
<lb/>exiguum apparebat, impacta lateri affectione, non
<lb/>propter ipsius malignitatem. Scimus enim gravissimas esse
<lb/>tum peripneumonias tum pleuritidas, in quibus nihil
<lb/>exspuitur, quatenus etiam ipse docuit Hippocrates. Caeterum
<lb/>hic non ob morbi gravitatem nihil sputi primis
<lb/>diebus esse redditum existimandum est, sed quod circa
<lb/>primum intercostale spatium tantum esset affectio; quodsi
<lb/>et gravis et in eo esset solum loco, neque quicquam ob
<lb/>id exspueretur. Itaque venae sectionis auxilio potuit revulsis
<lb/>humoribus istic redundantibus initium coctionis
<lb/>affectioni sexto die contigisse, in qua sputa primum eommemoravit.
<lb/>Quod autem de decimo die recensendum difinieram,
<lb/>est ejusmodi. Neque in his epidemiorum libris
<lb/>quispiam plane decime die judicatus est, neque ipse usquam
<lb/>asseruit decimum diem judicatorium esse, quemadmodum
<pb n="17a.492"/>
<lb/>undecimum non raro pronunciavit. Habes autem omnes
<lb/>ipsius sententias in commentariis de diebus judicatoriis
<lb/>collectas, ubi etiam quadragesimus morbos judicare ostenditur,
<lb/>non quadragesimus secundus, prout existimarunt
<lb/>nonnulli, qui dierum judicatoriomm circuitus septumam^
<lb/>integris fieri ducebant. Quod si quis ob id solum arbitretur
<lb/>morbum non absolute judicatum esse, quod Pythio
<lb/>decimo die, non undecimo sudaverit, non recte. judican
<lb/>Defectus namque judicationis eo quod nondum coctus
<lb/>sit morbus, necessario accidit. Multos siquidem et ipse
<lb/>.Hippocrates scripsit et nos conspeximus diebus judicato.riis
<lb/>ob solam urinarum cruditatem non integre judicatos.
<lb/>Utrisque vero inter se concurrentibus et aegri decimo
<lb/>.die imbecillitate et urinarum cruditate, non debuit for-.
<lb/>tassis homo judicari aut non vere et judicatorie. Quare
<lb/>forsan scriptum undecimo et non decimo statim per initia
<lb/>vitiatum est; quemadmodum et alia multa vitiata esse conspiciuntur,

<pb n="17a.493"/>
<lb/>quae ab his qui primum haec scripserunt, neglecta
<lb/>perpetuo manenti Verum de decimo die haec
<lb/>sufficiant. Jam vero perpendere non perfunctorie melius …
<lb/>est; quodnam enaeorema nubilosum existere ducendum
<lb/>sit. In prognostico namque scriptum est: <hi rend="italic">.Quae nubes in
<lb/>urinis innatant, albae quidem bonae, nigrae vero pravae.</hi>
<lb/>Neque igitur urina nubilosis, neque enaeorema in prognostico
<lb/>explicatum est, etiamsi accurate omnem in eo libro
<lb/>docuerit ex urinis in acutis morbis praenotionem. Neque
<lb/>vero eorum qui praefantem librum exposuerunt quisquam
<lb/>explanavit, quidnam urinam nebulosam esse velit Hippocrates.
<lb/>Ego vero quae mihi videntur de ipsa perquirenti .
<lb/>recensere non cunctabor. Nubis nomen ab ambiente nos
<lb/>aere per metaphoram in urinis medici dicere con saeverunt.
<lb/>Sive Hippocrates hanc appellationem primus de
<lb/>specie aliqua vel enaeorematum vel urinarum dixerit,
<lb/>sive aliter ipsis quispiam indiderit. Quemadmodum igitur
<pb n="17a.494"/>
<lb/>in continente nos aere interdum quidem caliginosus fit status,
<lb/>quum is atris nubibus addensatus est, interdum vero sincerus
<lb/>et nubibus vacuus emicat et nubes quaedam per nilum
<lb/>dispersae conspiciuntur: ac tunc aer nubilosus dicitur, quo
<lb/>tempore nubium colorem, neque plane nigrum, neque
<lb/>lucidum, sed inter hos medium cernimus: sic et lotium
<lb/>et enaeorema nubilosum videtur mihi appellare Hippocrates,
<lb/>quod neque colore nigrum est, neque jam plane
<lb/>nigrum, sed inter .haec medium. Tale igitur enaeorema
<lb/>Pythioni factum esse conjiciendum est. Si namque album
<lb/>fuisset, imperfectam judicationem fecisset, quemadmodum
<lb/>etiam si nigrum, non probam. Quoniam vero inter album
<lb/>et nigrum esset, ob id quidem bona, sed incompleta
<lb/>judicatio contigit. Quod vero residuum fuit, quadragesimo
<lb/>die in duplicem abscessum transiit, quem ipsum rectum
<lb/>non existimant, magisque neque rectam ictam explicant,
<lb/>quod stranguriam Pythioni factam esse consensu abscessus
<lb/>in sedem existiment, quum Hippocrates ipsis interdum
<pb n="17a.495"/>
<lb/>quidem scribat simpliciter factam stranguriam, interdum
<lb/>vero non simpliciter, rest ipsi adjicrat abscessus appellationem,
<lb/>ut in secundo primi epidemlomm statu, quum itu
<lb/>scribit: <hi rend="italic">Unicum vero utile et eorum quae edebantur
<lb/>signorum maximum, quodque plurimos maximis periculis
<lb/>immersus liberavit, hoc fuit ut ad stranguriam diverterent
<lb/>et in hanc abscessus conciderent.</hi> Ipso namque appellante
<lb/>abscessus tum eos qui vexantium humorum excretione
<lb/>facti sunt tum eos qui decubitu et merito. Ut autem in
<lb/>aliis ad dysenteriam, ita et nunc ad stranguriam abscessus
<lb/>factos fuisse pronunciavit, quum pravi qui venis continentur
<lb/>humores utraque excretione purgarentur. Hoc
<lb/>ergo in ipso secundo statu de urinis paulo ante textum,
<lb/>quem nuper protuli, ita ipse scripsit : <hi rend="italic">Et cum stranguria,
<lb/>non nephriticae, sed his alia pro aliis</hi>. Hoc est pro vitiosis
<lb/>qui in venis sunt humoribus et febribus his faecedentibus
<lb/>purgationes considerant, pravis humoribus per
<lb/>vesicam exoretis, ut nonnunquam per intestina. Morsus
<pb n="17a.496"/>
<lb/>igitur ab acribus excrementis procreatus stranguriam pariebat.
<lb/>Vesica siquidem, ut demonstratum est, in stranguriis
<lb/>ab. urinarum excretione proritatur, priusquam insiguiter
<lb/>ab ipsis impleatur, geminam ob causam, aut quod
<lb/>ipsarum mordacium redditurum qualitatem non ferat aut
<lb/>quod propter imbecillitatem gravetur, priusquam acerventur,
<lb/>etiamsi paucae omnino fuerint. Talem igitur quendam
<lb/>Pythioni iam factum esse abscessum pronunciat, neo
<lb/>ita simpliciter scripsit eum in stranguriam incidisse, sed
<lb/>abscessum habuisse addidit. Sic enim sese habet textus:
<lb/><hi rend="italic">suppuratio circa sudem et stranguriosus abseesses factus
<lb/>est.</hi> Verum talia plerique interpretes, nam e duobus alterunt,
<lb/>aut praetermittunt aut perperam interpretantur
<lb/>protrahuntque .non necessario; de quibus semel hoc in
<lb/>loco disserere statui. Equidem satius esse ducebam longo
<lb/>a me quaesita tempore et cum judicir securitate inventa
<lb/>sola scribere, citra omnem eorum qui perperam exposce- .
<lb/>runt reprehensionem. Sed quoniam nonnulli prorsus
<pb n="17a.497"/>
<lb/>rudes atque ab omni disciplina alieni, ubi in peregrinas
<lb/>quorundam scripturum expositiones inciderunt, hac ipsa
<lb/>novitate -capti ipsas celebrant. Quamobrem satius esse
<lb/>duxi temet eorum qui ita interpretantur mentionem facere,
<lb/>quum etiam ipse Hippocrates enunciaverit: <hi rend="italic">Extraneam
<lb/>namque nondum intelligentes magis quam consuetum
<lb/>laudant, quod jam noverunt, quia utile atque alie,
<lb/>num magis quam apertum.</hi> Quocirca qui praetermoniti
<lb/>nostros in commentarios inciderunt et qui et quales sint
<lb/>pravarum explicationum modi ipsos cognoscere queant,
<lb/>prolixius hic de his omnibus scribere institui. Nemo
<lb/>vero orationis prolixitatem vitio. vertat, ad vitiosarum
<lb/>explicationum. dignotionem adjutorem perpetuo ipsum habiturus.
<lb/>Ipsarum itaque explicationum genus unum est,
<lb/>quod in proposito aegroto quidam fecerunt, e quibus unius
<lb/>verba ipsis nominibus adscribam, ne quis me virum falso
<lb/>arguere existimet. <hi rend="italic">Telluris vero templum</hi>, fortassis ad
<lb/>causae demonstrationem, qua manuum tremor factus morbusque

<pb n="17a.498"/>
<lb/>ipsi inciderit, positum est: veluti mulieri ob memsimorum
<lb/>suppressionem, ut par est, propter partis otium
<lb/>obortam. In sexto rursus narrat profecto peregre viro
<lb/>otiatam parte mulierem collectis ad os menstruis barbam
<lb/>produxisse. Quod quid aliud existit quam semina
<lb/>in virum mutata? Sic itaque Pythio a coitu temperatus
<lb/>propter eam quam circa fanum curam habebat morbum
<lb/>incurrit. Haec quidem unius interpretum oratio, sese desumentis,
<lb/>quod saepius quidem Hippocrates domicilia no-^
<lb/>minatim commemoret, non eorum omnium, sed paucissimorum
<lb/>prorsus .enarrationem scribat. Si namque non
<lb/>otiosis aegrorum domicilia conscripta sint, sed aliquid quod
<lb/>arti commodetur commonstrent; non recte fecit qui in
<lb/>paucis eorum vim explanavit, in caeteris vero vel multis
<lb/>praetermisit, ut statim in primo aegroto in primo epidemioruui
<lb/>scripto. <hi rend="italic">phifucus enim</hi>, inquit, <hi rend="italic">prope moenia
<lb/>habitabat.</hi> Deinde rursus ; <hi rend="italic">Faleratis uxor, quae apud</hi>
<pb n="17a.499"/>
<lb/><hi rend="italic">Archegetem decumbebat.</hi> Tum; <hi rend="italic">Erasinus, qui adBootae
<lb/>torrentem habitabat</hi>. Mox: <hi rend="italic">Clatomenium, qui juxta Phrynichidae
<lb/>puteum /arebat.</hi> Postea de muliere quadam :
<lb/><hi rend="italic">Evomendas</hi>, inquit, <hi rend="italic">uxorem, quae siliam pepererat</hi>. Deinde
<lb/>de alia rursus muliere, <hi rend="italic">quae in littore decumbebat</hi>.. Atque
<lb/>in hoc ipsi, epidemiorum tertio plerosque alios reperias
<lb/>scriptos aegrotos cum domiciliis in quibus habitabant,
<lb/>quas nullo modo prorsus explicant. <hi rend="italic">Chaerio</hi>, inquit, <hi rend="italic">qui
<lb/>apud Demaenetum habitabat.</hi> Ab hoc deinceps : <hi rend="italic">Euryanactis
<lb/>siliam virginem ignis prehendit.</hi> Deinde: <hi rend="italic">cynanchione
<lb/>apud rabionem.</hi> Post hanc curius : <hi rend="italic">Adolescentu.tus,
<lb/>qui in faro mendacium habitabat.</hi> Sed quid multa
<lb/>adscribere oportet, quum totus fere liber scriptura ejusmodi
<lb/>refertus sit? Verum ad propositum procedendum.
<lb/>Quum enim permulti aegroti ita descripti sint, omnium
<lb/>domicilia aut nullum explicare oportebat Verum nonnulli
<lb/>librorum interpretes auditores tantopere contemfe.sunt,
<lb/>ut ego non nunquam in Alexandria explicationem hujusmodi

<pb n="17a.500"/>
<lb/>audierim cujusdam aegri in primo opulentiorum
<lb/>descripti eo in textu, cujus exordium est: <hi rend="italic">silanus qui
<lb/>apud Platamonem habitabat.</hi> In his enim quae huic aceluerant
<lb/>explicandis etiam talem quandam orationem
<lb/>scripsit Hippocrates: <hi rend="italic">Nocte nequaquam dormivit, verba
<lb/>multat</hi> His igitur acclamavit interpres libri, <hi rend="italic">lunaticus
<lb/>enim erat</hi>. Discipuli vero clamoribus exilientes supra
<lb/>modum admirati sunt. Nonnulli quidem interpretes in
<lb/>tam supervacaneam sedulitatem venerunt, ut quaerant
<lb/>utrum in Platamone Silanus habitaret. Quidam vero in
<lb/>Platamone per m, nonnulli autem in Platanone per n.
<lb/>Eadem vero ratione quaerunt hujusmodi interpretes, quum
<lb/>Hippocrates pronunciavit: <hi rend="italic">Habitabat in theatro</hi>, num fiatius
<lb/>sit scribere theetrum an theatrum. At eos quidem
<lb/>arguunt qui in talibus tempus conterunt; alios vero qui
<lb/>per ea in Prorrhetico et Coecis praenotionibus scripta
<lb/>exponunt, quae horum librorum aegris evenerunt, plerique
<pb n="17a.501"/>
<lb/>admirantur. At in plurimis eorum in prorrhetico descriptorum
<lb/>pravitas per quosdam in eum librum confectus
<lb/>commentarios demonstrata est. Proditur siquidem libri
<lb/>anctor saepius ex une vel duobus sigillatim ab ipsi, conspectis
<lb/>universales enunciationes conficere. Multos quoque
<lb/>concursus ex diversi generis signis acervatos eum scribere
<lb/>demonstratum est. Et vero tantam in ea doctrina concuriuum
<lb/>multitudinem esse declaravimus, ut ipsi connumerari
<lb/>nequeant. Praeterea quoque illud a nobis dedaratum
<lb/>est in eorum explicatione quae scripsit auctor prorrhetici
<lb/>doctrinam aliam ea meliorem reperiri non posse
<lb/>quae ab Hippocrate in prognostico data est, ipso singulorum
<lb/>sieorsim signorum vires docente; neque enim aliter
<lb/>fieri posse ut multis simul concurrentibus quicquam
<lb/>praenoscatur. Qui ergo librum utrumque legerint, et prognosticum
<lb/>et propheticum, iis clara esse certo Icio quae
<lb/>nunc dicta sunt omnia. Quod si quis nostros in ea opera
<pb n="17a.502"/>
<lb/>commentarios praelegerit, poterit etiam absque his nunc
<lb/>commemoratis hujusmodi interpretationis pravitatem ex
<lb/>me cognoscere. Qui vero eos non legerint, ad illos prius
<lb/>eos accedere velim; postea vero rursum huc reversos tum
<lb/>intelligere, tum quae a me prodita sunt, de ipsis ferre
<lb/>fententiam. Accepto siquidem paulo ante quodam ex commentariis
<lb/>a Lyco Macedone in praesentem librum conditis,
<lb/>tres reperi in Pythionis enarratione textus e prorrherico
<lb/>conscriptos. Ipse in primo quidem ita ad verbum
<lb/>dicebat: <hi rend="italic">Tremulae, obscurae et contrectabiles desipientiae
<lb/>admodum phreniticae, ut et Didymarcho in Co contigit.</hi>
<lb/>In secundo sic.: <hi rend="italic">Tremores siidortbus oborti redire consue-,
<lb/>verunt.</hi> Tertius denique his verbis scriptus est: <hi rend="italic">Urinae n
<lb/>turbulentis vigiliis decolores, cum nigris suspensa delirium.
<lb/>portendunt.</hi> Ipsi. quidem sunt ex prorrhetico textus a
<lb/>Lyco adscripti, ac si Quintus in propositi Pythionis explicatione
<lb/>ita protulisset. Mihi vero quandoquidem prave
<lb/>scripta conatus sum arguere, etiamsi superioribus commentarits
<lb/>id agere vitaverint, hujusmodi tamen explicationum
<pb n="17a.503"/>
<lb/>l pravitatem declarare satius esse videtur. Primum itaque
<lb/>prorrhetici textus his quae in Pythione narrantur minime
<lb/>congruit; neque enim cum .silentio, neque magnopere
<lb/>fuit phreniticus. Nos autem quum propheticum explicaremus,
<lb/>quae et quales sunt cum silentio desipientiae de^monstravimus
<lb/>et cur ipsas admodum phreniticas pronunciaverit,
<lb/>quorum neutrum in Pythione fuit. Non enim
<lb/>citra silentium deliravit, ac moderate phreniticus factus
<lb/>est. Secundus autem textus quo pronunciat: Tremores
<lb/>sudoribus succedentes redire consueverunt. Quae Pythioni
<lb/>contigerunt, his contrarium ostendit. Non enim
<lb/>Succedebant, sed ex principio quidem simul invadebant,
<lb/>postea vero ipse die decimo sudavit. Quare tremores non
<lb/>sudoribus successisse videntur, Sed tremoribus sudores.
<lb/>Textus reliquus ac tertius quo pronunciavit : <hi rend="italic">Turbulentis
<lb/>ac vigilibus decolores cum nigris enaeorematibus delirium
<lb/>portendunt;</hi> decenter a Lyco citatus esset, si Pythio plimum
<lb/>quidem non absque perturbatione vigilasset, urinamque

<pb n="17a.504"/>
<lb/>cum nigre euaeoremate minuisset, deinde ita postea
<lb/>desipuisset. Verum quoniam neque minxit talia, nubilosum
<lb/>siquidem enaeorema a nigro magno. distat intervallo,
<lb/>neque ex vigiliis turbulentis phreniticus factus est, sed
<lb/>statim a primo die deliravit; non recte adductus est.
<lb/>Quid enim prohibebat enaeorema nigrum ipsum dicere,
<lb/>deinde vigilias quidem prime vel secundo die ; postea vero
<lb/>primo rursus die, ac deinceps desipientiam? Imo etiam
<lb/>ipsis Lycus quum vocem <hi rend="italic">nubilosum</hi> interpretaretur, quod
<lb/>ab ea nigrum significaretur, pronunciare non ausus est.
<lb/>Quare supervacuo haec adjecit, si supervacaneo adjecta
<lb/>non solum ad propositum inutilia, verum etiam omnino
<lb/>falsa dicere oportet, neglexitque omnino praecipua quae
<lb/>ab Hippocrate pronunciata sunt, quisnam sit tremorem
<lb/>affectus, quae in tremulis manibus sedes affecta aut nudi
<lb/>varia sputa et multa his succedentia, de quibus ego disi.
<lb/>ferui. Nihil enim horum prorsis. speculatus ceu quaestionem,
<lb/>quod nequaquam omnino quaestui sit, ad verbum
<pb n="17a.505"/>
<lb/>sibi ita ohjiuit: <hi rend="italic">septimo die os distortum -esu</hi> Atque videtur
<lb/>historia ipsa eum ea quae in aphorismis sic habet
<lb/>sententia; <hi rend="italic">Jn scbrenon intermittente si labrum aut nasus
<lb/>aut oculus aut supercilium pervertatur, si non videat, st
<lb/>non audiat, imbecillo jam corpore ; quicquid horum acci-.
<lb/>derit, mors proxima.</hi> Haec est Lyci oratio sibi tanquam
<lb/>quaestionem objicientis, quae nullam prorsus ambiguitatem.
<lb/>continet. In aphorismis enim dixit: <hi rend="italic">imbecillo jam corporer</hi>
<lb/>At Pythioni non imbecillo os distortum est. Enimvero
<lb/>quum solvit Lycus quod ipse ohjecerat, nihil aliud
<lb/>ad solutionem protulit quam quod nunc dictum est. Itaque
<lb/>quod manifestum erat, id tamquam dubium proposuit.
<lb/>Ex caeteris vero nihil quod artem esset utile, quae.
<lb/>sivit; neque quisnam esset affectus Pythioni, quo oborta
<lb/>essent descripta symptomata, quis item locus aut qui efscnt
<lb/>affecti. Imo neque quod de venae sectione praeter.
<lb/>missum erat indicarit. Humorum etiam temperamentorumque
<lb/>non solum nunc non meminit, vel coeli fletus,
<pb n="17a.506"/>
<lb/>sed neque in ulla altat aegrorum explanatione quam potissimum
<lb/>oportebat considerare qui Hippdcratis librum infi
<lb/>terpretabatur ac sic Asclepiadem exponeret, pordsd exitui,
<lb/>mores ac incompacta elementa, et ad tenuium partium
<lb/>rationem ipsum .dicere oportebat. Ad haec enim ille
<lb/>principia reducit omnia. Calidum veri, frigidum, humidum
<lb/>et siccum causas statuit Hippocrates; quemadmodum
<lb/>ambientem aerem in animantium corporibus, sic et quae.
<lb/>tuor humores temperamento inter re discrepantes art tam
<lb/>sanitatis tum morborum causas: sanitatis quidem, quum
<lb/>inter se commoderate se habuerint, morborum vero quum
<lb/>vel exuperaverint aut uefecerint aut ex peculiari ioco in
<lb/>alienum transierint. llaque ad haec principia etiam qui
<lb/>ante Lycum et Quintum aliquem Hippocratis librum exi-:
<lb/>plicarunt empirici; prorsus agere student quemadmodum
<lb/>in comoediarum actibus nonnulli propriam inductae per-,
<lb/>simae simul actionem servanti Nam ut qui Erasistratum
<lb/>interpretantur, recte se de humoribus vel temperamentis
<lb/>verba facere putant, si qui dicere aliquid in Hippocraticum

<pb n="17a.507"/>
<lb/>librum aggreditur, recte facit, si ad vocem illius
<lb/>scopum explicationis dirigat. Sed fortassis Lyci tanquam
<lb/>nothe t Hippocratis sectae aemulo indulgere in his quibus
<lb/>delinquere videtur est melius, nisi quis hoc ipso incuset,
<lb/>quod quum enarrationes scribere nequeat, agat fabulam.
<lb/>Id enim huic simile est, si comoediam aggrediaris et agere
<lb/>nequeas. Si quis vero ad eos, qui se. Hippocraticos nor
<lb/>minant, accesserit, non recte ipsis veniam dederit, ubi
<lb/>sumtorum externorum tectae Hippocraticae aemulorum
<lb/>instar aberraverint. Quum vero et eorum errores non solum
<lb/>ab Hippocratis Tentantia, verum etiam ab ipsa rerum
<lb/>veritate secesserint, eos dupliciter quisque incusaverit.
<lb/>.optimum siquidem est consentaneum interpretem utrumque.
<lb/>hunc scopum habere, ec auctori consentanea et vera
<lb/>dicere. Qui alterum dumtaxat servat, is quod dimidium
<lb/>totius labefactaverit, culpandus est. Qui vero interpres
<lb/>neque vera neque libri auctori consentanea loquitur,
<lb/>summe peccare existimandus est. Caeterum Sabinus ipsiusque

<pb n="17a.508"/>
<lb/>discipulus Metrodorus, quamquam superioribus Hippocraticis
<lb/>accuratiores esse existimati sunt, tamen et Hippocratem
<lb/>ipsi saepius male explicare videntur. Atque statim
<lb/>in proposito aegroto iis verbis proferunt. Ut enim convulsio
<lb/>tum a vacuatione tum repletione fit, ita et tremor,
<lb/>qui parva est convulsio, a contrariis absolvitur. De causa
<lb/>igitur qua ejusmodi fiant affectus dogmaticorum vicorum,
<lb/>non empiricorum est disserere. Attamen ipsos cognoscere
<lb/>atque ab invicem discernere posse etiam empiricis necessariunt
<lb/>est. Videtur autem primum in ea ipsa re Sabinus
<lb/>deceptus, quod tremorem parvam esse convulsionem dixerit.
<lb/>Tuto namque genere inter se differunt hi affectus.
<lb/>At functionum laesiones affectus aut symptomata vocare
<lb/>nihil differt. Non enim affectus quidem in fetidis animalis
<lb/>partibus existunt, ut oedema, phlegmone et scirrhus,
<lb/>sed ut functiones in fieri suam existentiam assumunt, non
<lb/>quod constanter eo in habitu existant, sic et earum affectiones.

<pb n="17a.509"/>
<lb/>Quum enim omnis motus in fieri suam existentiam
<lb/>sortiatur, quumque sit in animalibus voluntarius
<lb/>quidam motus; quemadmodum alter involuntarius ac
<lb/>naturalis, voluntarii laesiones in musculorum motibus
<lb/>fiunt, a quibus et qui secundum naturam sunt, eos scimus
<lb/>perfici Verum quod in ipsis secundum naturam est,
<lb/>unum et simplex existit; quod vero praeter naturam, in
<lb/>primis quidem duabus differentiis, aut praeter voluntatem
<lb/>aut ex voluntate, non tamen secundum naturam, sed ex
<lb/>impetu dicere vel ex voluntate, quantum ad praesens atlinet,
<lb/>nihil interest. Ex motibus autem qui citra arbitrium
<lb/>fiunt in instrumentis ex voluntate moveri solitis
<lb/>alius convulsio appellatur, alius palpitatio, altus rigor,
<lb/>inter te differentes. Sed de his universe uno integro
<lb/>opere dictum est. Motus vero qui secundum arbitrium
<lb/>et non secundum naturam editur, una est species qui tremor
<lb/>vocatur, de quo nunc disserere necessarium est, quoniam
<lb/>et de caeteris hujus gratia quiddam enarratum est.
<lb/>Fit igitur tremor non susum tum musculis tum nervis
<pb n="17a.510"/>
<lb/>aegrotantibus, verum etiam secundum naturam se habentibus,
<lb/>quum quis supra vires quodcunque pondus aut matribus
<lb/>bajulare aut humeris imponere contendit. Itaque
<lb/>nonnulli conspiciuntur juvenes robustissimi dum praegrave
<lb/>gestant onus aliquod, cruribus ohtremiscere, ac maxime
<lb/>quum tcalas ascendere tentaverint. At quod illis in maximis
<lb/>ponderibus, id et senibus atque aliter imbecillis
<lb/>ex minoribus accidit. Haec namque etiam gravia jam
<lb/>imbecillis existunt. Quidam etiam animi affectus tremores
<lb/>efficiunt. Nam et libro de tumoribus pronunciatum
<lb/>est, transeunti per praecipitem locum crura tremere, quod
<lb/>videlicet maximus terror vices dissolvat, quemadmodum
<lb/>etiam si quis alius accedentem feram aut latrones aut hostes
<lb/>intuitus metuat. Itaque nos merito in commentario
<lb/>de tremore, convulsione, palpitatione et rigore tremorem;
<lb/>ex facultatis infirmitate perpetuo fieri demonstravimus. At
<lb/>quis interdum quidem ipsa facultas per se imbecilla est,
<lb/>interdum vero ob animi affectum, aut etiam quia nequaquam

<pb n="17a.511"/>
<lb/>propria ratione affecta ex gravi pondere haec patitur ;
<lb/>tres causarum ipsius esse differentias asseruimus, voluntariorum
<lb/>instrumentorum intemperiem, affectum animi
<lb/>et oneris gravitatem. Si igitur neque metuenti, neque
<lb/>grave onus gestanti tremor fiat, e duobus alterum existit,
<lb/>aut instrumentorum est intemperies aut in ipsi, corpore
<lb/>circa musculos vel nervos pondus. Sed quidam sermoni
<lb/>subest error r de quo in commentariis de tremore, convulsione,
<lb/>palpitatione et rigore diximus. Quidam enim conspiciuntur
<lb/>et manibus et capite tremere, partes movere
<lb/>non proponentes, atque ob id falso dictum esse videtur
<lb/>quod instituentibus agere quippiam eveniat. Verum si
<lb/>intellexeris, reclinato cervicali collo capitis tremorem desistere
<lb/>manusque depositas non amplius ipsas tremere, eredes
<lb/>merito dici quibus quaecunque pars otiatur, ipsi prortus
<lb/>tremorem non oboriri. Si vero attollant aut suillatum
<lb/>illud servent, tune fieri symptoma. Tanta siquidem
<lb/>musculorum requie indigent qui ita agunt, ut etiam oppositos

<pb n="17a.512"/>
<lb/>inter se musculos simul moveant. Exempli gratia
<lb/>in uianu et qui attollunt et qui deprimunt partem eam
<lb/>tum extendunt tum flectunt. Robustiori etiam opus est
<lb/>facultate his qui manum in angulum: ductam sublimem
<lb/>servant quam qui ipsam extendunt aut flectunt. Qui
<lb/>namque extendunt, uno musculorum genere ad id rei efficiendum
<lb/>natura comparato operantur, feriatis tune ipsam
<lb/>flectentibus. Qui vero flectunt, operantur quidem flectere
<lb/>natura fiditis, feriantur autem extendere valentibus. Si
<lb/>quis vero sublatam in angulum et sublimem manum fortiatur,
<lb/>neque flectat, utrisque aequaliter musculis operatur,
<lb/>quemadmodum in tetanis vocatis. Non igitur minore
<lb/>his opus est robore, qui in ejusmodi figura vel crus vel
<lb/>collum vel manum servant citra ullam solidi corporis
<lb/>fulturam membrum tum valentis tum portantis. At quum
<lb/>ipsorum motrix facultas vecturum partium gravitate longe
<lb/>superior fuerit, facile quidem attollit, facile quoque sublatas

<pb n="17a.513"/>
<lb/>servati Quum vero multo inferior fuerit, velut in
<lb/>resolutis, nullo pactu potest attollere. Quum autem aeque
<lb/>pollens existit, vicissim sigillatimque vincitur. Vin- .
<lb/>eens siquidem in ipsa figura extensam manum servat,
<lb/>ricta vero deorsum elabi sinit. Sed ausculta mihi id ita
<lb/>continue fieri, ut victrix haec membrum sustollat, victa
<lb/>mox a furtum sublatorum pondere deorsum ferri permittat;
<lb/>vincens vero rursum et illa simul facultatem eorum
<lb/>vindicans iterum attollere aggrediatur. Deinde quum haec
<lb/>vicissitudo brevissima fiat inclinatione, et quum infra jacet,
<lb/>sursum quamprimum revellatur et quae membrum
<lb/>attollit statim deorsum ex adverso ducat, neque exacte
<lb/>tum inconcussum tum stabile servetur membrum, sed
<lb/>neque motus habeat in utramque partem effatu dignos,
<lb/>qui. brevibus et temporum et locorum intervallis servemtur.
<lb/>Itaque tremor talis quidam existit motus, ut paucis
<lb/>complectar quae latius in praedicto libro narrata sunt.
<lb/>Quae vero in morbosis rigore fit partium concussio et arb

<pb n="17a.514"/>
<lb/>stratu et magnis contrariarum motionum sibi invicem
<lb/>succedentium intervallis simul cum sensu frigoris perficitur.-
<lb/>Simile quodammodo huic pathemati existit aliud
<lb/>tum musculorum tum nervorum, quod convulsio adpellator,
<lb/>simili quidem in omnibus atque per organa ipsa
<lb/>existente in illis motione, quae et in eo quod impetu
<lb/>proprio ipsa moveantur evenit, sed hoc solo differt, quod
<lb/>non proprio impetu ipsa moveantur. De palpitatione hoc
<lb/>in loco disserere supervacaneum est, ne et de pulsu dicere
<lb/>cogar, qui cum palpitatione quandam communitatem habere
<lb/>videtur. Satis enim jam mihi etiam verba de tremore
<lb/>praeter institutum in explanatorio libro prolata sunt.
<lb/>At desideranti accurate omnium praedictorum tum dignotionem
<lb/>tum generationem perdiscere, liber legendus est,
<lb/>in quo de his omnibus perfecte disserui, quando et de
<lb/>singultu et tussi et sternutamento et de caeteris quibusdam
<lb/>ejusmodi motibus a me quidem in libris de symptomatum
<lb/>causis definitum est, quum et dignotiones et differentias
<pb n="17a.515"/>
<lb/>motuum atque. eorum causas, a quibus proficiscuntur,
<lb/>percurrerem. Sabinus .autem in talibus omnibus aut plus
<lb/>aut minus quiddam neglexit. Quare contrario modo Quintus
<lb/>et Lycus tamquam illo prudentiores admittendi sunt,
<lb/>quod nihil quicquam de hisce pronunciare non sint aggressi,
<lb/>sed ut empirici interpretationes fecerint, etiamsi empiricorum
<lb/>nonnulli; quemadmodum declarari, ceu in comoedia
<lb/>indutam pessimam agant, qui quum Hippocraticum
<lb/>quidem librum explicant, ut Hippocratici, Erasistrati
<lb/>tamen et Herophili et Asclepiadis aliorumque ab illis
<lb/>cujusque tectae esse produntur. Quod itaque semper dico,
<lb/>ubi nunc dixero, ad aliud pergam. Singulorum quae
<lb/>scire medicum oportet, ut doctrinam seorsum fecerit, ita
<lb/>ad librorum Hippocratis explanationes accedere consentaneum
<lb/>est, conclusiones- quidem in horum singulis demonstrandas
<lb/>recordatum, sed demonstrationes ipsas non commemorantem.
<lb/>Id sane nos praestitimus, alius vero nullus
<pb n="17a.516"/>
<lb/>eorum qui in Hippocratis opera scripserunt. Caeterum in
<lb/>his aberrarunt omnes. Alia siquidem est quae res ipsas
<lb/>docet institutio quae accurate sula oratione absolvitur.
<lb/>Ab ea: vero differt quae in operum explicatione- consistit,
<lb/>neque idem habet utraque propositum. Nam ejus quae
<lb/>.fusa explicatione conflet scopus veritatis. est inventio ;
<lb/>in explanationibus autem senis sententia noscenda praeponitur.
<lb/>Qui ergo exacte singula prius didicerit, is postea
<lb/>ad librorum veterum expositiones deveniat oportet,
<lb/>habeatque hoc primum, ut fanis mentem inveniat, secundo
<lb/>utrum recte, an non recte dicta sint quae scriptis sunt
<lb/>prodita, idque faciat demonstratorum in tractatibus de
<lb/>singulis medicis praeceptorum non immemor. Qui vero
<lb/>interpretes demonstrationem suis dictis inferre nequeunt,
<lb/>loquacitate auditores obtundunt et ab auctoris sententia.
<lb/>recedunt, suis narrationibus fidem adhiberi volentes, atque
<lb/>ob id a dictionibus ad dictiones transeunt, quae ipsae
<pb n="17a.517"/>
<lb/>nihil sane ad propositum conferunt. Quod autem non
<lb/>detur scientificorum sermonum demonstrationes ini enarrationibus
<lb/>conscribi, ex iis quoque nunc enunciatis liquido
<lb/>conflet. Non enim solum in Pythione, verum
<lb/>etiam in aegris multis dicturum symptomatum. meminit
<lb/>Hippocrates. Si quis Iane in omnibus citra demonstrationeni,
<lb/>quae placita enunciaverit, nullam quae scientiam
<lb/>pariat doctrinam, discipulorum animis infundet. Si vero
<lb/>in quibusdam aegris demonstrationem tradiderit, in aliis
<lb/>autem conticuerit, in primo quidem opulentiorum, si ita
<lb/>contigerit, eas omnes dixerit. In caeteris vere ad illas
<lb/>remiserit, quod a nobis dictum est efficiet, uno nimirum
<lb/>in libro sermonem cum demonstrationibus absolutissimum
<lb/>faciet, in aliis autem ipsius conclusiones scripturus. Sed
<lb/>id apium utroque modo absurdum est: nam in primo epid
<lb/>emiorum si. quis eum exponat, primum de necessitate
<lb/>quinquaginta commentarii erunt scribendi, duo autem vel
<lb/>unus. in singulos alios. Quapropter si quis prognosticum
<pb n="17a.518"/>
<lb/>vet aphorismos legere velit, ipsi prius necesse est illos
<lb/>quinquaginta commentarios primi epidemiorum libri interpretes
<lb/>praelegere. Ita vero si quis ab alio quodam commentarios
<lb/>scribere coeperit, in illum quidem quinquaginta
<lb/>scribet, qui vero alium librum legere voluerit, illos quinquaginta
<lb/>libros ipsum prius legisse necessarium erit. Atqui
<lb/>longe satius est problematum unumquodque, vel theoremulum
<lb/>vel quovis modo quis vocare velit, seorsum icriptum
<lb/>habere, atque ad illud solum reverti, quum quis de
<lb/>scriptis in eo ferentur doceri voluerit. ob id sane et nos
<lb/>ut de tremore, convulsione, palpitatione et rigore, ita
<lb/>de aliis omnibus seorsum commentati conclusionibus demonstraturum
<lb/>in explicationibus usi fumus. Sabinus vero
<lb/>qui neque demonstravit quo pacto quatuor eae affectiones
<lb/>differant, tremor, palpitatio, convulsio et rigor, neque
<lb/>hic rationem ullam, etsi non comperto veram, neque demonstrati
<lb/>vam, sed probabilem dixit, principio quidem atfertus

<pb n="17a.519"/>
<lb/>tremorem parvam esse convulsionem, paulo post autem
<lb/>procedens, speciem convulsionis tremorem esse protulit.
<lb/>Sed enim quo celerius ab his quae praeter mentem
<lb/>sunt reprehensionibus, desistamus, adversus pravos
<lb/>interpretes conquesti, - statuamus tremorem convulllonem
<lb/>esse aut convulsionis speciem, ab eoque discamus quonam
<lb/>modo in Pythione factus siti Stomachus, inquit, hominis
<lb/>afficiebatur, illiusque sympathia manus tremebant. At
<lb/>affectum ullum stomachi ipsi fuisse demonstrare nemo pusest,
<lb/>quum nullum prolatum symptoma in eorum quae
<lb/>Pythioni contigerunt explicatione affectionis stomachi
<lb/>indicium nobis facere possit, neque quod societas quaedam
<lb/>stomacho sit cum manibus demonstravit. Ipse namque
<lb/>tribus modis consortia profitetur, aut propter viciniam aut
<lb/>propter vel generis vel operis .familiaritatem. Generis
<lb/>quidem, quum nervosum nervoso, <hi rend="italic">venetum</hi> venato et arteriosum
<lb/>arterloso condolescit. operis vero, quum mammae
<lb/>et thorax genitalibus partibus compatiuntur. Verum
<pb n="17a.520"/>
<lb/>in herum communitatum nulla manus stomacho consentire
<lb/>possunt. Neque enim opus aliquod ipsis commune
<lb/>est, neque in neruia communitas ob quam nervosam in
<lb/>manibus genus ad affecti stomachi consensum perveniat.
<lb/>Ad stomachum enim a texto cerebri conjugio nervi feruntur,
<lb/>ad munus vero storialis medullae regione ad textam
<lb/>vel septimam vel octavam vertebrato. Partes ergo a texta
<lb/>conjugatione nervos sortitas stomacho, non manus compati
<lb/>rationi consentaneum .est. Atque de tremore talia
<lb/>nugantur qui propter veneris abstinentiam Pythionem plenitudinem
<lb/>accumulasse putant. Atqui venus quidem quamquam
<lb/>ex vacuationeuon sinit plethoram tubali, demtis
<lb/>enim hoc ipsis, abunde tamen stomachum exoluit, quum
<lb/>veneris abstinentia robustissimum ipsum efficiat, etiamsi
<lb/>plenitudinem acervet. Si quis autem temperanter vivat,
<lb/>putare plenitudinem ipsum accumulare valde absurdum
<lb/>est. Non enim his, .sed otiosis plenitudo efficitur. Si
<pb n="17a.521"/>
<lb/>quis vero abacta venere ita exerceatur ut athletae, fesfores,
<lb/>messores aut manuarlam aliquam agentes artem,
<lb/>plenitudinem non acervat. Verum quia quae norunt conticere
<lb/>nequeunt, contingit sero discentibus ut purgantissi- r
<lb/>ma promant, dum intempestive nugantur. Nam quae
<lb/>fuit necessitas scribendi Democritum quidem dixisse coitum
<lb/>epilepsiam parvam esse, Epicorum vero veneris .usum nunquam
<lb/>prodesse,jucundum tamen si non laeserit? In aegris
<lb/>siquidem ob immoderatam venerem dici hos sermones oportebat,
<lb/>.non in his qui ad adversam sibi vivendi formam
<lb/>instituerunt. Verumtamen haec quoque scripsit Sabinus
<lb/>contradictionem non percipiens. Absurdissimum etiam
<lb/>est ob veneris abstinentiam Pythionem delirasse. Ait enim
<lb/>acervatam in cerebro genituram plenitudine gravatam
<lb/>delicium symptoma efficere, ut os in capitis fracturis premens
<lb/>et manus nostra delirium procreare consuerit. Quare
<lb/>rursum terebrato nulli se adfuisse demonstrat. Quum quis
<pb n="17a.522"/>
<lb/>autem aut digitis cerebrum cum meningibus presserit aut
<lb/>per vocatas meningum custodes aut etiam ante perforationem
<lb/>os impressum hasce partes premant, deliria non
<lb/>fiunt, sed cataphorae profundae et anaestbesiae contingunt
<lb/>superatis vehementer ita interdum affectis, quemadmodum
<lb/>in vehementibus apoplexiis. Et vero quum varia sputa
<lb/>ob geniturae retentionem facta esse dicant, sed omnium
<lb/>minime ipsis contradicere honestissimum. non est. Qui
<lb/>namque studiose studio nullo digna arguit, is sibi ipsi injuriam
<lb/>facit. Atqui non haec solum, verum etiam et alia
<lb/>multa his similiter dicta sunt, inter quae hoc unum est.
<lb/>Ajunt enim factum Pythioni ad sedem abscessum propter
<lb/>loci, quo geniturae excretio fit, vicinitatem ac propter
<lb/>sedis abscessum stranguriam consequutam. Praeterea alia
<lb/>quaedam proferunt, ex quibus aliquis suspicatus fuerit
<lb/>venereorum abstinentiam neque paucorum neque parvorum
<lb/>morborum causam esse. Atque haec ipsi scribunt et
<pb n="17a.523"/>
<lb/>in propositorum aegrorum explicatione Democritum, Epieurum
<lb/>nihil commodi ex venereis fieri pronunciasse asseverant.
<lb/>At certe quod omnium est sapientissimum, quemadmodum
<lb/>convulsio, inquiunt, tum repletioni tum inanitione
<lb/>supervenit, eodem ipso modo libidinem et continentiam
<lb/>tum ratiocinationis tum nervorum affectorum .
<lb/>communis symptomata consequuntur. Nos igitur horum
<lb/>impulsi sapientia ac vera ulcere confidentes neque athletas
<lb/>ipsos a concubitu temperare sinemus, ne ex ea re
<lb/>vel convellantur vel desipiant. Haec nimirum omnia atque
<lb/>etiam alia quae in expositione scripsit Hippocrates
<lb/>Pythioni facta fuisse ajunt continentiam venereorum morbum
<lb/>ipsius praecessisse plane confisi, quamquam ipsi ab
<lb/>initio dixerunt, verisimile esse haec accidisse Pythioni
 <lb/>propter concubitus abstinentiam, quam illi <foreign xml:lang="grc">ἀποχὴν</foreign> nominant.
<lb/>Deinde quod ab initio moderate dixerunt, aequum
<lb/>esse obliti prorsus etiam de re facta orationem instituunt.
<pb n="17a.524"/>
<lb/>Et sane si prope Telluris templum habitasset Pythio, quae
<lb/>ipsi erat necessitas ut se a venereis temperasset, qui deae
<lb/>neque esset sacerdos neque aedituus. Prorsus enim de
<lb/>eo Hippocrates tale quiddam plenius scripsisset quam quod
<lb/>prope Telluris factum habitasset. Imo si aedituus an facerdos
<lb/>fuisset, non erat ipsi necesse ut perpetuo a venereis
<lb/>abstineret, ac si Dianae aut Palladis sacerdos esset.
<lb/>Verum quod modo dixi, studiosis arguere quae studio in-.
<lb/>digna tuus inter absurda censetur. Jam ergo ab his qui
<lb/>in Pythionem vitiose ab interpretibus explicata sunt desistens
<lb/>ad aegrotum Hermocratem digressus pro peculiari
<lb/>mihi consuetudine explanationes facturus sum, non admodum
<lb/>de his sollicitus quae nonnulli non recte scripserunt,
<lb/>ussi magna quaedam urgeat necessitas. Ego vero
<lb/>prius de characteribus aliquid dicturus sinu.</p>
<p rend="indent">
<lb/>Miror hujus libri, ut aliorum etiam Hippocratis muli.
<lb/>.torum infelicitatem, quorum hi sunt dissipati, illi aliquid
<pb n="17a.525"/>
<lb/>habent scriptis Hippocratis admetum. Rectius dicam fortasse
<lb/>infelicem non fuisse librum, caeterum ejus nos lemores,.
<lb/>qui tempus in re perdimus inani. Ad exitum
<lb/>igitur narrationis eventorum Pythionis adscripta est. Prinium
 <lb/><foreign xml:lang="grc">π</foreign> literae nota, rectam habens in medio lineam sic
 <lb/><foreign xml:lang="grc">γπ</foreign>, ut quidam scribunt nongentorum notam. Deinde scripta
 <lb/>est <foreign xml:lang="grc">π</foreign> literae nota nihil in medio habens. <foreign xml:lang="grc">Μο ου</foreign>,
 <lb/>sub quam <foreign xml:lang="grc">𝛭</foreign> postremo <foreign xml:lang="grc">𝛶</foreign>. Coacti igitur sumus notae hae
<lb/>quid significent investigare, idque incerti Hippocratisne
<lb/>sint an alius ista singulis adscripserit aegris. Verum nobis,
<lb/>cum hoc ipsum compulsi indagaremus, in mentem
<lb/>venit; si ut hoc in libro eas invenimus notas, sic in aliis
<lb/>etiam libris vulgarium morborum omnibus comperissemus
<lb/>narrationi eorum quae aegris acciderunt adscriptas, non
<lb/>sit fortassis abfonum ab Hippocrate dicere adscriptas, nunc
<lb/>eum neque in. aliis libris inveniuntur neque etiam in
<pb n="17a.526"/>
<lb/>ipsi, hoc tertio, in omnibus aeque exemplaribus, merito
<lb/>in suspicionem non nos tantum venimus, sed majores etiam
<lb/>nostri, ab aliquo esse adscriptas, fortasse quod discipulos:
<lb/>detineret, ut posset ^declarare quasi quid mirificum quod
<lb/>unaquaeque earum denotaret. Potuit etiam compendium
<lb/>sibi quis foli facere utilitatis, quam. caperet ex singulis
<lb/>aegris. Ut in hoc ipso quem commemoravimus Pythione,
 <lb/>quod diductam per medium lineam habet <foreign xml:lang="grc">γπ</foreign>, ridetur <foreign xml:lang="grc">πιθανὸν</foreign>,
 <lb/>id est verisimile, significare; loquens <foreign xml:lang="grc">π πλῆθος</foreign>, id
 <lb/>est abundantiam, a quo statim <foreign xml:lang="grc">ου</foreign> scriptum, <foreign xml:lang="grc">ούρον</foreign>, id est
<lb/>urinam significare videtur, ut ex ambobus significetur
 <lb/><foreign xml:lang="grc">πλῆθος ούρων</foreign>, id est abundantia urinae, deinde <foreign xml:lang="grc">𝛭</foreign> quadragesimum
 <lb/>nobis diem ob oculos ponere : <foreign xml:lang="grc">𝛶 ύγείαν</foreign>, id est
<lb/>sanitatem, atque haec ambo interpretari, quadragesimo
<lb/>die. hominem convaluisse. Et collectam ex omnibus notis
<lb/>hanc esse sententiam, verisimile esse ob abundantiam redditae
<lb/>urinae propulsatum ipsum morbum esse et pertanatum

<pb n="17a.527"/>
<lb/>hominem quadragesimo die, At haec non inveniri
<lb/>adscripta. hoc modo in omnibus exemplaribus ante dixi.
<lb/>Nunc dico nec in quibus inveniuntur, in his omnibus
<lb/>primum aegrum habere talem notam. Ergo quae exemplaria
<lb/>notas habent in fine adscriptas narrationis de
 <lb/>Pythione, hunc habent in modum scriptas : <foreign xml:lang="grc">γπ. π. ου. M. T.</foreign>
<lb/>Porro quod rationi consentaneum sit uuamquamque notam
<lb/>quod modo dixi significare consumant illae, quae aliis
 <lb/>fiunt aegris adjunctae. Nam ubique adjacet <foreign xml:lang="grc">γπ</foreign> lineam habens
<lb/>medium intersecantem; ad finem vero superstitibus
 <lb/>r additum est, <foreign xml:lang="grc">ύγεἰαν</foreign> denotans, id est sanitatem, defunctis
  <lb/><foreign xml:lang="grc">ο</foreign>, quod scilicet <foreign xml:lang="grc">θάνατον</foreign>, id est mortem, indicati
<lb/>Prima igitur quando ea significare videntur quae dixirnus,
<lb/>et media sint probabilia, quippe quae Hippocratis de
<lb/>aegris orationi esse consentanea possint, nobis quidem inanis
<lb/>labor in Pythione .consectus est, et in aliis conflacietur

<pb n="17a.528"/>
<lb/>tempus frustra terentibus. Sophistae vero talibus
<lb/>exponendis ut vates quidam suspiciuntur a discipulis.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="5">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="5">V.</num></label>
<quote type="lemma" n="5">
 <lb/>nermocrates qui ad novum murum habitabat, igni est correptas.
<lb/>Coepit caput illi lumburque dolere; hypochondrium
<lb/>molliter intendebatur, lingua initio adusta suit,
<lb/>statim obsurduit, summum non habuit, sitibundus non
<lb/>admodum, urinae crustae et rubentes, depositaeque non
<lb/>subsidebant: ab alvo combusta et non pauca exibant.
<lb/>Quinto die reddidit tenues urinas, suspensiones habebant,
<lb/>nec subsidebant; sub noctem deliravit. Die sexto
<lb/>auriginosus evasit, omnia exacerbata sunt, mente non
<lb/>constabat.</quote>
 <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Nec desinunt hic nugari quidam interpretes hujus libri,
<lb/>sed ideo esse ajunt scriptum ad novum murum, quod
<lb/>recens calce indutus homini obfuerit. Alii ab iis dissentiunt

<pb n="17a.529"/>
<lb/>seduloque student ostendere non propter calcem
<lb/>appellasse eum novum murum, verum quod praeter morem
<lb/>exclusis ventis et quum jam aedes, in quibus Hermocrates
<lb/>commorabatur, non bene perilarentur, morbus
<lb/>hominem corripuit. Verum de loco satis, ac potius, ut
<lb/>id quod est dicam, nimium. De iis jam quae illi acciderunt
<lb/>porro videndum est, ac eorum quae alias demonstravimus
<lb/>revocanda memoria, de quibus hoc est.
<lb/>Tria esse prima febrium genera; unum earum:, quae diariae
<lb/>appellantur, alterum hecticarum, tertium earum quas
<lb/>acutas vocant comites putridorum humorum. Atque e
<lb/>tertio horum genere febrem afflixisse Hermocratem hinc
<lb/>conflet, quod quum incipit de illo facere verba, statim
<lb/>f dicat Hippocrates: igni est .correptus. Nam ut ur alia historia
<lb/>scripsit : Quidam incalescens coenavit, ut hoc vocastulo,
<lb/><hi rend="italic">calens</hi>, febris mediocritatem ostenderet quae coenutum
<lb/>tenebat, ita lue ignem appellarit validam febrem.
<pb n="17a.530"/>
<lb/>Ac caput quoque illi coepit dolere una cum surditate.
<lb/>Itaque ex his in caput liquet invasisse quandam humorum
<lb/>abundantiam. Declaratum jam est frigidioribus et pituitosicribus
<lb/>succedere. somnos veternosus lethargicaque mala,
<lb/>calidioribus aut prorsus mordacibus vigilias et deliria.
<lb/>Proinde quum vigiliae eum tenerent. eum surditate et ca.pilis
<lb/>dolore lumbique, suspicari replentes caput humores
<lb/>consentaneum erat mordauiores esse. Usu venit porro
<lb/>his, ubi cum calida febre et flagrante cerebrum ostendant,
<lb/>Aqui, ut didicisti, deliria. Quod si duos dies aut
<lb/>tres aut quatuor haec. symptomata durent, certius praescies
<lb/>delirium. Id quod hic accidit Hermocrati; nam eaoponendo
<lb/>quinto die scripsit delirasse hominem. Jam
<lb/>vero febrem fuisse qualis dicta est, vel linguae indicant
<lb/>symptomata. Quid namque dicit ? Lingua in principio
<lb/>adusta fuit: hoc enim nomen eam omnino siccam significat

<pb n="17a.531"/>
<lb/>fuisse; potest etiam nigram. Atqui in tali lingua febreque
<lb/>tali, si absit ingens sitis, alterutrum indicat, anti
<lb/>mentem laesam aegri - esse- aut ventris: naturalem facultatem,
<lb/>qua subinde cibos appetimus, emori. Porro quum
<lb/>narrationi haec sunt adjecta, hypochondrium molliter intendebatur,
<lb/>in jecinore conjicias febrilis affectionis ori- ginem
<lb/>extitisse. Quia non singulari numero quem vocat
<lb/>dixit hypochondrium, alterum fautum indicat, non utrumque
<lb/>fuisse intenfum. Quando autem aut dextrum sit necesse
<lb/>aut sinistrum hypochondrium nos accipere, dextrum
<lb/>fuisse intensum fit verisimilius, propter excellentiam, qua
<lb/>praestat alteri. Siquidem talia citra appositum et distinctiones
<lb/>proferunt. Atqui etiam modus ipsius, adustio linguae,
<lb/>satis jecinoris affectum indicere possunt. Nam intensionem,
<lb/>quae dicitur, fuisse mollis hypochondrii constat
<lb/>veluti vacuum indicare: nam vacuum significatur ex
<lb/>molli, huic est oppositum quod est cum tumore quemadmodum
<lb/>tensum laxo, ac si ita diceret, dextrum hypochondrium

<pb n="17a.532"/>
<lb/>intendebatur sed citra tumorem, vel quia non
<lb/>magna fuerit inflammatio jecinoris, vel quia in simis partibus
<lb/>dumtaxat, quibus ventriculum amplectitur, quum
<lb/>gibba nondum una cum: simis in tumorem essent elevata.
<lb/>Jam ventris combusta excrementa etiam ignitionem hujus
<lb/>visceris indicant. Quare si urinae ad haec letales aecussissent,
<lb/>celerrime periisset homo. At quia ut talibus erant
<lb/>mediocres, fieri speres posse, ut producatur morbus. Nam
<lb/>bonae quidem urinae haudquaquam in isto affectu lucidunt;
<lb/>rubrae vero spatio longo laboraturum hominem,
<lb/>non tamen plane moriturum arguunt-., ut in commentariis.
<lb/>in librum praesagiorum et praedictionum planum fecimus,
<lb/>ubi ejus libri reprehendimus auctorem. Nam quae alia
<lb/>de occasione aegrotantibus acciderunt, quia ad aliud refert,
<lb/>errat. Jam in his commentariis prolixius fumus
<lb/>tum phrenitidis peculiaria. signa persecuti tum quod in
<pb n="17a.533"/>
<lb/>libris Hippocrati. .citra controversiam germanis, de quibus:
<lb/>praesagia fune, uniuscujusque facultatem signi exacte et:
<lb/>sigillatim explanavit. At de rubris vel prorurbis .urinis.
<lb/>verbum nullum fecit, sed de subrubra urina quum nren-;
<lb/>tionem facit, simul proruhrarum vim.judicavit. Atque
<lb/>adeo de subrubrts urinis haec feri bi t verba : Si urina fue.
<lb/>rit subrubra ac subrubrum quod subsidet, diuturniorem.
<lb/>haec quidem morbum quam prima significat, sed asimo-.
<lb/>dum tamen salubris est. Quum ergo sit subrubra, praeter
<lb/>caeteras salubris quidem, longius tamen- quam praedictae
<lb/>trahat, quas ocius dixit morbum exsolvere <hi rend="italic">r.</hi> quae magnopere
<lb/>sunt rubrae, longius significabunt spatium, caeterum
<lb/>non mortem, quantum .ex seipsis, neque delirium,
<lb/>siquidem per flavam bilem in cerebro exudantem .deliria
<lb/>oriuntur, quemadmodum si ca fit adusta, ut jam transeat
 <lb/>in atram, <foreign xml:lang="grc">μανιώδη</foreign>,. id est furiosam. At vero sanguinem.
<lb/>abundare inconcoctiorem et serosioremi rubra indicat urina
<lb/>qui in venis videlicet jecinoris et profundi corporis conlicetur,

<pb n="17a.534"/>
<lb/>ut flavam bilem rufa et atra. Quid igitur venit in
<lb/>mentem cum aliis nonnullis tum Lyeo, ut hunc approbarent,
<lb/>qui in praedictionibus scripsit, surditas urinaeque
<lb/>praerubrae, in quibus suspensiones non tubsideant, detirium
<lb/>nunciant, qui morbo regio si corripiantur, malum
<lb/>est. Apparet enim ex his quae hoc sunt loco de Hermocrate
<lb/>tradita, auctorem illius libri universale collegisse
<lb/>t praeceptum, sed longe aberrat et ab rei ipsius natura et
<lb/>Hippocratis sententia, tum vero ab iis, quae in aegrotis
<lb/>observantur. Nam rei natura demonstrat siccos tempera.
<lb/>mento humores et virtute mordaces in cerebrum elatos
<lb/>concitare vigilias et phrenitidem ; id quod in commentariis
<lb/>de locis affectis ostendit. At Hippocrates tales humores
<lb/>cognovit, flavam et atram bilem, humidum vero strccum
<lb/>et frigidum, pituitam, mitissimum autem simulque
<lb/>nobis familiarissimum, sanguinem, praeterea urinam, temm
<lb/>esse humorum in venis - contentorum nos ille docuit.
<lb/>Quare ratio convincit, ubi amplior. semicoctus sanguis per
<pb n="17a.535"/>
<lb/>urinas expellatur, rubras eum has efficere, atque ideo
<lb/>diuturnum fore morbum, quod requirat scilicet ad concoctionem
<lb/>longius spatium sanguis, siquidem spatio temperis
<lb/>fiunt concoctiones. At non erit talis morbus, ut ab
<lb/>urinis exitiosus-; neque phrenitidi obnoxius. Sed non
<lb/>oportet hic nos longiores esse, posteaquam istarum jam
<lb/>orationum in commentariis in praedictiones importunita-
<lb/>teni prodiderimus. At enim quum crassas etiam fuisse
<lb/>judicet, nec subsedisse urinas, plane sunt illae ex conturbatis
<lb/>et turbidis, ut finiet hic appellare, quae semper
<lb/>turbationem crudam annunciant multo praeditam spiritu
<lb/>flatuoso, ut mustum Quo fit ut capitis dolores his urinis
<lb/>sint adjuncti, quod spiritus caput cum calidioribus
<lb/>fueris petat, a quibus merito intenduntur vigiliae et periculum
<lb/>est delirii futuri, si acrimoniam humores obtineam.
<lb/>Haec quum statim ab initio Hippocrates cuncta
<pb n="17a.536"/>
<lb/>expofuexit et symptomata et signa Hermocrati accidisse,
<lb/>deinde nihil de diebus proximis prodiderit: durasse haec
<lb/>ad quintum usque. diem innuit omnia, ac tum te demum
<lb/>ad alia accessisse enarranda, ubi aliqua ex parte variassent^
<lb/>Proinde quinto dicit die, illum reddidisse urinas tenues,
<lb/>quare ad ejus diei expositionem transeamus. Quinto die
<lb/>reddidit tenues urinas, suspensionem habebant, non subsidebant,
<lb/>sub noctem deliravit Quum primum immutata
<lb/>urina et desipuit homo, die quinto scripsit Hippocrates;
<lb/>praeterita, ut diximus, secundi et tertii et quarti diei decl
<lb/>aratione, nimirum quod eadem permansissent in his symptomata.
<lb/>Quare de tenuibus urinis revocemus ad metuoriam,
<lb/>quid in praesagiis dixit his verbis: Qui tenues
<lb/>erudasque diutius urinas reddunt, si caetera, ut supersuturis
<lb/>portendantur, his abscessus in regionibus infra septum
<lb/>transversum exspectandus est. Itaque altero modo
<pb n="17a.537"/>
<lb/>i n con coctus esse morbus. significatur. per tenues urinas.ut
<lb/>etiam per crassas, ubi non subsidant. Siquidem conturbatae,
<lb/>sed dum depositae sunt subsidentes, concoctionis
<lb/>ut i cujus indicant initium potissimum, ubi illico subsidant.
<lb/>Quae vero non subsidunt, ultra flatuosam turbationem,
<lb/>crassitiem esse inecncocturum humorum significant. Atque
<lb/>ex his liquet morbum producendum;. . insuper qua erat
<lb/>pravitate febris et quia Iul, noctem deliravit homo, cum
<lb/>periculo esse conjunctum. Reliqua jam videamus, num .esse
<lb/>consentanea videantur: auriginosus evasit, omnia exaeerbata
<lb/>sunt, mente non constabat. Distinctio hoc tibi sit
<lb/>intensionis hypochondrii ex jecinore profectae. Diffunditur
<lb/>etenim nonnunquam per totum corpus flava bilis, quod
<lb/>decretorium est, ut in aphorisunis quoque est eo libri loco
<lb/>declaratum, ubi ait: . Aurigo ante diem septimum mala
<lb/>est. Reduc item ad memoriam ante concoctum morbum,
<lb/>crebro te audivisse, nullum quemlibet abscessum proficere,
<lb/>nedum aurigiuosum. Is enim impediri significat bilem;

<pb n="17a.538"/>
<lb/>quominus ex viscere expurgetur et evacuetur per
<lb/>ventrem vel propter oppilationem ejus. vel inflammationem.
<lb/>Morbo autem jam concoctu decretorio interim
<lb/>natura ad cutem excrementum reponit cum quorundam
<lb/>aliorum humorum, tum flavae : bilis : nam hoc quidem
<lb/>loco flavam appelles an pallidam nihil interest. Porro
<lb/>quum affectio incresceret jecinoris, auriginosam affectionem
<lb/>exstitisse ex eo indicatur, quod exacerbarentur omnia sexto
<lb/>die, simulque quod mente ille non constaret, quod est
<lb/>desiperet.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="6">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="6">VI.</num></label>
<quote type="lemma" n="6">
  <lb/>Pie septimo graviter se habuit; urinae erant tenues, similes,
<lb/>proximis diebus- eodem modo. Corea diem underimum
<lb/>omnia illi visu remisse esse.</quote>
 <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Quae die quinto urinae fieri coepissent deteriores,
<lb/>non correctae sunt multis diebus. Non enim septimo
<pb n="17a.539"/>
<lb/>modo die, .verum sequentibus etiam ad undecimum usque
<lb/>diem in iisdem fuisse dicit symptomatibus versatum et
<lb/>signis Hermoeratem.: circa undecimum diem omnia illi
<lb/>xifia sunt remissa esse. Recte. sane vita sunt, dixit, neque
<lb/>enim periculosissimis ex signis potuit subito, cum
<lb/>eadem permaneret humorum inconcoctio, ad meliorem
<lb/>statum pervenire; idque adeo quum nihil eluxisset decretorii
<lb/>die undecimo, id quod solet non raro conspici, quod
<lb/>tum natura solet aut sanguinis excretione vel alui aut
<lb/>vomitibus aut sudoribus aut parotidibus aut decubitu quapiam,
<lb/>ex discrimine hominem vindicare. Attendamus itaque
<lb/>jam quae die undecimo acciderunt.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="7">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="7">VII.</num></label>
<quote type="lemma" n="7">
 <lb/>Coma coepit, urinae crassiores, subrubrae, insta tenues,
<lb/>non subsidebant; aliquantulum mente constabat.</quote>
 <lb rend="rule"/>
 <pb n="17a.540"/>
 <p rend="indent">
<lb/>Solidum scripsit librum, interpretans significationem
  <lb/>hujus dictionis, <hi rend="italic">coma</hi>, in quo rusticatur propensionem delationemve
<lb/>in temnunt sic appellasse Hippocratem. in
<lb/>somnum autem propensionem voco, quum vigilare aegri
<lb/>nequeant, non apertos habentes oculos, sid conniventes..
<lb/>vel altis somnis vel tenuibus vel vigiliis detineantur, Unde
<lb/>exactam quaerit distinctionem, multam etiam prudentiam
<lb/>et exercitationem, ut ex qua affectione aeger comatulus
<lb/>fieret, assequaris: frequentor enim ubi multum humectata
<lb/>pars sit, quae est sensus fons, in qua et summam recte
<lb/>Aristoteles fieri demonstravit, coma loquitur, ut nonnullis
<lb/>usti venit ebriis: subinde ob solum frigus est cum ambobus
<lb/>his profundus succedat et comatulus somnus; quin
<lb/>etiam propter infirmitatem virium talis affectus fit, adeo.
<lb/>jam emorientium, ut apertas palpebras servare non yaleant.
<lb/>Ac ita affecti hoc habent, ut postquam oculis conniverint,
<lb/>aut nihil prorsus aut parum dormiant, sed vigirent;

<pb n="17a.541"/>
<lb/>nec attollere tamen palpebras queant: quod quidem
<lb/>vitium ab eo quod committit humiditas et algor, pulsus
<lb/>distinguunt potissimum languidissimi tardi, rari et parvi.
<lb/>Quod si hanc esset Hippocrates contemplationem juxta ac
<lb/>alias persequutus vel pulsuum in aegris genus tradidisset;
<lb/>fieret ut etiam exactiorem nos cognitionem eorum quae
<lb/>aegrotis evenerunt assequerentur. Quam quia praeteriit,
<lb/>ut quidem urinarum, ex iis quae literis mandavit, de aegrutis
<lb/>est conjectandum. At in cerebrum se succum contulisse
<lb/>pituitosum undecimo die, non est rationi consonum
<lb/>in morbo, qui siccus et calidus e primo statim impetu
<lb/>i fuit. Siquidem lingua adusta, vigilia, febris vehemens,
<lb/>texto die auriginesa perfusio, excrementa alvi combusta,
<lb/>totam ipsis igneam affectionem corporis dederant. Huc
<lb/>accedit, quod si qua crassities esset collecta succorum in
<lb/>jecinore et ejus venis, non ea in toto continebatur corpore,

<pb n="17a.542"/>
<lb/>quam ostendit jam inde usque ab initio urinarum
<lb/>crassities. Reliquum. ergo est perfrigerationem insignem
<lb/>cerebri aut facultatis imbecillitatem Hermocrati coma induxisse.
<lb/>die undecimo. p utrum autem. sit horum, extreme
<lb/>est pernietolum. Nam insanabilia ea esse demonstratum
<lb/>est frigora, cum calidis morbis et siccis succedant. Recte
<lb/>ergo Hippocrates scripsit, omnia visa sunt remissa esse,
<lb/>nam quum exitiosissimum signum die undecimo coma incepisset,
<lb/>haud potuit fieri ut salubrem tum fletum corpus
<lb/>recuperaret. Imo vero ne medius quidem est ullus in talibus
<lb/>status, sed si a salubri flatu ea deflectat forma febris,
<lb/>in contrariam impingit perniciem, in qua extinguitur
<lb/>nativus calor. Ergo quia coma symptoma ita paruiclusum
<lb/>undecimo die exstitit, attendamus urinas: nam si
<lb/>exitiosae etiam hae appareant esse, propinquam significant
<lb/>mortem; sin mediocres, in longius tempus trahetur: nam
<lb/>optima urina in talem statum nullo pacto incidet. Ad
<pb n="17a.543"/>
<lb/>quid de eis referat, audiamus. Urinae, inquit, crassiores.
<lb/>Haec quidam ita connectunt, ut post dictionem <hi rend="italic">coma</hi>
<lb/>supradictam <hi rend="italic">coepit</hi> urinis attribuant. Nam quum intercedat
<lb/>hoc inter coma et urinas, utrilibet assignes liceto
<lb/>ut duplex sit lectio, una haec, coma coepit, altera haec,
 <lb/>coepit mejere crassiora: etenim verbo <foreign xml:lang="grc">σὐρει</foreign>, id est <hi rend="italic">mejebat,</hi>
<lb/>per indicativum, quem vocant, modum prolato adjiciunt
 <lb/><foreign xml:lang="grc">ν</foreign> literam ac scribunt <foreign xml:lang="grc">υὐρειν</foreign> cum <foreign xml:lang="grc">ν</foreign>, id est
<lb/><hi rend="italic">mejere,</hi> modo, ut vocant, infinitivo, ut verbo coepit consentiat
<lb/>scriptura. Caeterum dictioni <hi rend="italic">coma</hi> est verisimilitis
<lb/>verbum <hi rend="italic">coepit</hi> adhaerere, cum nunc inceperit prisilum:
<lb/>urinae vero crassae usque ab initio fuerint, siquidem
<lb/>in narratione diei primi scriptum est his verbis: urinae
<lb/>crassae erant et rubrae depositaeque non subsidebant.
<lb/>Quare non convenit, hinc dicere nunc coepisse urinas
<lb/>crassas esse, quum tales ab initio ad quintum usque diem
<lb/>fuissent: nam die quinto quidem mutatas tenues dicit
<pb n="17a.544"/>
<lb/>factas; deinde septimo die eas fuisse commemoravit easdem.
<lb/>Recte igitur dixit: undecimo die reddebat urinas
<lb/>crassiores, conferens cum his illas, quae a quinto die hactenus
<lb/>tenues fuerant,. Jam etiam subrubras eas fuisse
<lb/>ait et infra quaedam tenuia parva habuisse; quae subsiderent.
<lb/>Subintelligendum enim estlluic, infra, parva quaedam
<lb/>tenuia habuisse, quae subsiderent. Quare videntur
<lb/>ambegisse hae urinae inter bonas et exitiosas. Porro in
<lb/>fine quotl dicit, bisariam legunt. Quidam ita: non subsiflebant
<lb/>aliquantulum, adjungentes dictionem <hi rend="italic">aliquantulum</hi>
<lb/>urinis non subsidentibus. Alii sic: subsidebant, deinde
<lb/>iterum ab initio, aliquantulum mente constabat, quod
<lb/>propius videtur ad sensum accedere. Nam aliquantulum
<lb/>si fit praedictum subsidere urinas, solent sic Graeci
<lb/>dicere; at non subsidentibus raro id genus nomina adjiciunt.
<lb/>Habes ergo quae undecimo die symptomata et signa
<lb/>acciderunt. Videamus jam quae die quarto decimo descripserit.
<lb/></p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
 <pb n="17a.545"/>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="8">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="8">VIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="8">
<lb/>Quarto decimo die a sebre erat liber: non sudavit, dormivit,
<lb/>omnino mente constabat, urinae eaedem.</quote>
 <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Necquicqustm videatur adjectum, non sudavit, cui
<lb/>est simile, non illi profluxit sanguis, non vomuit, parofidas
<lb/>non habuit. Sed ut non multo ante dixit, sub diem
<lb/>undecimum omnia illa visa sunt esse remissa, qui quum
<lb/>dicere potuisset simpliciter: omnia sunt remissa, adiecit,
<lb/>visa sunt, quo illorum admoneret quae alibi scripsit: iis,
<lb/>quae non secundum rationem relevant, non est habenda
<lb/>fides, ita etiam hic non dubitavit cumulum addere, <hi rend="italic">non
<lb/>sudavit,</hi> ut ob oculos proponeret quam sit infida remissio
<lb/>morbi. Nam si quae postulabat res quarto decimo die
<lb/>evenissent, conservassent hominem. Itaque quia non apparuerunt,
<lb/>llinc malignitatem nobis morbi subjecit. Quos
<lb/>quidem affectus ignorat vulgus medicorum et gaudet, si
<lb/>qua videatur allevatio, tametsi haec de exitiosis signis et
<pb n="17a.546"/>
<lb/>symptomatibus prioribus proficiscatur, nescium, cum natura
<lb/>enecatur et extinguitur insitus calor, tales solere affectiones
<lb/>incidere, non Iecus ac partes, quae defluxione mala
<lb/>in tumorem assurgunt, ubi natura prae infirmitate haudquaquam
<lb/>attingit concoctionem humoris, qui excitavit tumorem.
<lb/>Nam quum generatur, inquit, pus, dolores fiunt
<lb/>et febres, quod nativus calor humores tumoris auctores
<lb/>immutet; quare quando omnino hic a coquendo abstinet
<lb/>per imbecillitatem, nec laborant, nec febricitant, nisi
<lb/>perperam. Ideo fit ut in his qui suppurarunt, excreto
<lb/>pure pars sit, in quam fluxio impegit, salva; at ubi
<lb/>suppuratio et manifestus dolor et subrisi abest, putrescit
<lb/>pars, ut eam cogamur solidam aliquando praecidere. Huic
<lb/>igitur non dissimile est quod iis accidit, qui sine signis et
<lb/>sine ratione explicati sunt febre, post signa letalia. In
<lb/>hoc casu fuisse Hermocratem vel coma, quod hominem
<pb n="17a.547"/>
<lb/>die undecimo arripuit, arguebat. Siquidem una cum ardente
<lb/>febre et succum habente mordacem acremque adiunctum,
<lb/>si quis symptomate teneatur, humidos et frigi.dos
<lb/>humores, atque non mordacesi comitante, non esse
<lb/>profligatum incommodum ostendit, quum nihil acciderit
<lb/>decretorii, sed suffocari et extingui nativum calorem. Sed
<lb/>haec alias longius tractavimus. Quin etiam hic summatim
<lb/>satis fit dixisse de iis qui a febre in gravibus aegritudinibus
<lb/>praeter rationem liberantur: nam quo habere,
<lb/>quum signa processerint exitiosa, commodius videantur,
<lb/>hoc morbum habent perniciosiorem. At vero Sabinus dixit,
<lb/>insidians morbus more ferae aut hominis scelerati,
<lb/>animantis enim est ratione praediti petere insidiisi, nec
<lb/>opinantes adoritur, quos petivit. Verum ejusmodi verba
<lb/>nugas jure dixeris. Siquidem quum nihil quod scientiam
<lb/>faciat afferant, nisi loquacitate obtundant, institutum se
<lb/>putant exemplo demonstrasse, quod nulla ratione his, quibuscum

<pb n="17a.548"/>
<lb/>confertur, consentiat. Quare hos relinquamus
<lb/>et ipsi jam quae instituimus absolvamus. Mihi vero
<lb/>hic animum diligenter adverte, ac cave mirerisi cur saepe
<lb/>ego, quum quempiam perniciose se habere dixissem, qui
<lb/>interim repente habere belle, adeo ut et Ievaret illuderetque,
<lb/>non a plebejis tantum, sed et a medicis quibusdam,
<lb/>in praedictione tamen constarem ; postea quum repeteretur
<lb/>ille a morbo, qui videbatur recte habere, merereturque
<lb/>ex divinatrice non medica speculatione habitus sim
<lb/>praedixisse, quum haec praeclari isti medici nusquam esse
<lb/>assirmaverint literis mandata. Equidem unde mortem quibusdam
<lb/>in undecimum diem aut salutem praesagi veri n t,
<lb/>abunde scripsi de ejusmodi praedictionibus omnibus in
<lb/>commentariis de judiciis et in libris etiam de diebus decreterris:
<lb/>quorum est omnium princeps divinus ille Hippocrates.
<lb/>Sed caetera in illis quos citavi modo libris et
<lb/>vero etiam nonnullis aliis prosecutus sum. In praesentia
<pb n="17a.549"/>
<lb/>qui illos revolverint, his planam faciam propositam disputationem.
<lb/>Undecimo die Hermocrates melior esse visus
<lb/>est, quartodecimo perfecte liberatus. Constituto jam hoc
<lb/>et praecognito, recidivam omnino fore et periturum eum,
<lb/>diem septimum decimum consentaneum erat iis, quae die
<lb/>undecimo et quarto decimo evenerant, recidivam attulisse.
<lb/>Nam morbi mutatio in dies incidit decretorios. Didicimus
<lb/>namque in praesagiis et aphorismis dierum quaternarios
<lb/>orbes in vigesimum, non in primum vigesimum incidere;
<lb/>atque idcirco undecimum quarti decimi esse indicem,
<lb/>decimum vero et septimum vigesima. Ergo tum
<lb/>morbum rediisse die septimo Hermocrati in primis est con^sonum,
<lb/>tum consecutam aliam esse mutationem vigesimo,
<lb/>non tamen jam lectis Hippocratis scriptis, quae die vigesimo
<lb/>mutatio futura esset, constat. In causaest, quod nos
<lb/>lateat, quomodo vires laborantis haberent, atque cerlissimum
<lb/>earum signum, ipsos nimirum pulsus ipse praeterierit.

<pb n="17a.550"/>
<lb/>His enim simul perspectis, facillimum erat dicere vigesimone
<lb/>die moriturusi esset aeger, an in spatium longius
<lb/>protrahendus morbus ; ignoratis vero obscurum. Itaque
<lb/>audiamus, quae de die septimo decimo, quae item de vigesimo,
<lb/>Hippocrates dicat.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="9">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="9">IX.</num></label>
<quote type="lemma" n="9">
<lb/>Circa diem septimum decimum rediit: in sequentibus diebus
<lb/>incaluit, febris erat acuta, urinae tenues, deliravit.
 </quote>
 <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Alia quidem sunt symptomata recidivae. At urinae
<lb/>tenues morbum esse inconcoctum significant. Itaque ut
<lb/>non sint magnopere signa, quae apparebant exitiosa, fore
<lb/>incolumem hominem dicere nequeas j conspiciens septimo
<lb/>decimo die eam urinarum inconcoctionem. Nam Hippo.crates

<pb n="17a.551"/>
<lb/>ipse dixit in talibus ut aeger diuturnitatem morbi
<lb/>sustinere non possit esse periculum.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="10">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="10">X.</num></label>
<quote type="lemma" n="10">
<lb/>Rursus autem vigesimo die judicatus est, a febre immunis,
<lb/>non sudavit.
 </quote>
 <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Quo secundum rationem die oportuisset febrem exacerbari,
<lb/>si natura prorsus humorum coctionem aggressa
<lb/>fuisset, quos incoctos urinae tenues permanentes prodehant,
<lb/>eodem febris perfecte cessavit. Neque enim decimo
<lb/>septimo caloris nativi ratione febris recidit, sed sola putredinis
<lb/>succensis subtiliter humoribus. Itaque ipsorum
<lb/>humorum fervor persanatus a febre immunem hominem
<lb/>reddidit. Verum manentibus perniciosis symptomatis,
<lb/>ut postea dicit, manifestum erat moriturum Hermocratem.
<lb/>Quemadmodum autem decimo quarto die scripsit: <hi rend="italic">non sudavit,</hi>
<lb/>ita et vigesimo idem addidit, ad memoriam revocans

<pb n="17a.552"/>
<lb/>levamentum absque signis factum esse. Quod autem
<lb/>permanserint symptomata, naturam aegrotantis extingui
<lb/>liquido constat ex his quae deinceps scripsit in vigesimi
<lb/>diei narratione, quibus jam mentem adhibe.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="11">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="11">XI.</num></label>
<quote type="lemma" n="11">
<lb/>Cibos toto tempore aversabatur, mente constabat, loqui
<lb/>non valebat, lingua arida, non sitiebat, parce dormivir:
<lb/>comatosus.</quote>
 <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Haec pronunciata omnia jam emorientis vitalis facultatis
<lb/>certa signa sunt, ut verbi gratia ciborum aversatio
<lb/>.^appetentiam significans, quae interdum ob orificium venBuculi
<lb/>ab aliena quadam humorum qualitate male affectum
<lb/>oboritur, interdum vero et propter facultatis ipsius excidium,
<lb/>cujus erant in secunda valetudine nlunera, tum
<lb/>actionem sentire, tum ipsam sanatura appetere. Ejusdem
<pb n="17a.553"/>
<lb/>vero munus est tum humidae substantiae indigentia tum
<lb/>repletio. Quo itaque modo in his se habuit, manifestavit
<lb/>Hippocrates hisce verbis. <hi rend="italic">Non sitiebat</hi>, atque huic fui,junxit:
<lb/><hi rend="italic">cibos toto tempore aversabatur.</hi> Deinde scripsit:
<lb/><hi rend="italic">mente constabat;</hi> hinc: <hi rend="italic">lingua arida, non sitiebat, Mente</hi>
<lb/>quidem <hi rend="italic">constabat</hi> ad communem utriusque distinctionem
<lb/>assumpsit, <hi rend="italic">Non sitiebat</hi> vero ad alteram. Communis
<lb/>autem distinctio hoc feri, neque humidae, neque siccae
<lb/>substantiae indigentiam sentiebat. Non quod non consequeretur,
<lb/>test quod interiret ipsius facultas. Huic vero
<lb/>orationi, <hi rend="italic">lingua arida</hi>, adjecit, <hi rend="italic">non sitiebat,</hi> qua dissui-^
<lb/>gueret non ob humiditatem hominem non sitivisse, quemadmodum
<lb/>nonnulli eorum qui humidum et frigidum humorem:
<lb/>accumularunt, sed quod etiamsi siticulosissime esset
<lb/>affectio, facultas tamen emoriens non sentiret. Non potuisse
<lb/>etiam eum loqui ob ejusdem jacturam factum est.
<lb/>Si igitur haec symptomata et vigesimo die et per totum
<lb/>fere. morbumipsi adfuerint, patet extincto nativo calore,
<pb n="17a.554"/>
<lb/>febrem vigesimo die cessavisse. Atque his id assentitur,
<lb/>parce dormivit, comatulus. Non enim ut qui secundum
<lb/>naturam te habent dormivit, sed propter facultatis infirmitatem
<lb/>ultro oculos ita claudebat, ut apertos .habere
<lb/>non valeret et ipsos inclinabat parceque dormivit. Adjecit
<lb/>enim verbo, <hi rend="italic">dormivit</hi>, adverbium <hi rend="italic">parce</hi>, quoniam etiam
<lb/>hoc .infirmae facultatis signum erat, non somnorum fecune
<lb/>dum naturam. Quare aegrotanti hoc tempore somniculosum
<lb/>coma fuit magis quam propter sensisici principii humiditatem.
<lb/>Mirari itaque licet non quod interierit Hermocrates,
<lb/>sed quod adusque vigesimum septimum fuffece-.
<lb/>rit. Rationi namque consentaneum erat non multo post
<lb/>vigesimum diem mortem consequuturam esse. Constat igitur
<lb/>juvenem quendam fuisse et natura valde robustum,ob
<lb/>usque obstitisse paululum marcescentem. Licet. enim
<lb/>ex omnibus ipsi obortis conjicere vocatum a recentioribus
<lb/>medicis marcorem retorridum fuisse. Peremit autem
<lb/>aptum vigesimo septimo die febris, quae ob humorum putredinem

<pb n="17a.555"/>
<lb/>vigesimo quarto concitata fuerat, quam sequenti
<lb/>textu manifestavit. At operae pretium est observare cur
<lb/>in. praefecti. textu scripserit: <hi rend="italic">mente prorsus constabat</hi>.
<lb/>Videtur siquidem omnino mente constitisse, quum ipse
<lb/>Hippocrates pronunciet aegrum in quinti diei enarratione
<lb/>desipuisse, ac futilis postea sexto die adjecit : <hi rend="italic">non mente
<lb/>constitit,</hi> et mulus: <hi rend="italic">derimo septimo desipuit.</hi> E duobus
<lb/>itaque alterum aut qui solis his diebus deliravit, alio vero
<lb/>tempore mente constitit, significare volens scripsit, <hi rend="italic">mente
<lb/>prorsus constabat</hi>, aut quod vigesimo die cujus interpretationem
<lb/>m praetenti textu scripsit; prorsus mente constabat,
<lb/>hoc est, ne paululum quidem deliravit. Quare autem
<lb/>adjecit paulo ante dixi. Quum enim quidam in morbis
<lb/>non sitiant, neque appetant, aut propter delirium non sentiant
<lb/>quae patiuntur aut propter facultatis naturalis ven,
<lb/>trienii interitum. Quoniam vero citra delirium ita patiant
<lb/>ur, relinquitur naturalem ipsorum facultatem emortuam
<lb/>esse.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
<pb n="17a.556"/>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="12">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="12">XII.</num></label>
<quote type="lemma" n="12">
<lb/>circiter vero quartum et vigesimum diem incaluit, alius
<lb/>liquidis tenuibus et copiosa stuida; sequentibus diebus,
<lb/>febris acuta, lingua exusta esi, vigesimo septimo desar
<lb/>otus est.</quote>
 <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Huic aegroto quartus et vigesimus inter judicatorio.s
<lb/>est circuitus, ut demonstratum est, multoque magis vigesimus
<lb/>septimus in hoc quasdam innovationes ex proportione
<lb/>attulerunt. Quemadmodum enim septimo decimo
<lb/>die severius est morbus, vigesimo die melius habere visus
<lb/>est, non ita tamen habens secundum rei veritatem, sed
<lb/>opinionem multis praebens extincti caloris nativi sine febre
<lb/>factus est. Eodem modo die vigesimo quarto quum
<lb/>ex reliquorum humorum putredine febricitare incepisset;
<lb/>deincepsque deorsum multa dejecisset tum tenuia tum
<pb n="17a.557"/>
<lb/>maligna, vigesimo septimo die obiit facta febre ipsa et
<lb/>acuta et sicca, per quae et lingua simul exusta est.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="13">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="13">XIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="13">
<lb/>Huic surditas per totum morbum permansit; urinae aut
<lb/>crassae et rubrae non subsidebant, aut tenues et deculores
<lb/>enaeoremata continebant ; gustare non valebat.</quote>
 <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Atque post vigesimi diei expositionem deinceps quod
<lb/>nunc enunciatum est adscripsit, <hi rend="italic">gustare non valebat</hi>, quod
<lb/>idem ac vox, <hi rend="italic">cibos aversatus</hi>, significat. At urinas a decimo
<lb/>septimo die tenues adusque vigesimum fuisse protulit.
<lb/>Praedixerat autem, si quid meminerimus, et de his
<lb/>quae rubrum et non subsidens enaeorema haberent. Nunc
<lb/>vero repetitis simul omnibus quae demonstraverat patentia,
<lb/>loquitur istum alias aliam urinam minxisse, bonam
<lb/>autem plane nullam. Praeterea quod per totum morbum
<lb/>surditas permanserit, non antea pronunciatum jure nunc
<pb n="17a.558"/>
<lb/>apposuit. At non novi quomodo nihil quicquam etiamnum
<lb/>de auriginosa effusione protulerit. Nam consentaneum
<lb/>erat etiam hujus meminisse. Sed fortassis quod pateret
<lb/>omnibus eam perseverasse tacuit. Quod enim nondum
<lb/>sudor Hermocrati erupisset, neque per alVum aut urinas
<lb/>aut vomitus biliosorum vacuatio consequuta esset, sedari
<lb/>non potuit icterus. Ex omnibus itaque narratis ipsi jecur
<lb/>vehementer affectum fuisse videtur, quod tum vegetatricis
<lb/>tum naturalis animae appellatae principium existit,
<lb/>cujus quatuor esse facultates demonstravimus, attractricesn,
<lb/>retentricem, alteratricem et expultricem, quibus corpora
<lb/>tum nutriuntur, tum increscunt, ipsaque affecta inappetentiae
<lb/>ita graves prehendunt, ut mori potius aeger velit,
<lb/>quam quicquam gustare.</p>
<p rend="indent">
<lb/>Vetustiora quidem exemplaria adjectorum aegris chaTactorum
<lb/>principium habebant a muliere apud Bitonem
<pb n="17a.559"/>
<lb/>anginosa septima ab initio descripta. Et sane qui adscriptos
<lb/>huic libro characteres interpretati sunt, ab illa
<lb/>omnes inceperunt, dicentes primis aegris ipsos non adjectos
<lb/>esse. In nonnullis tamen exemplaribus quae nunc
<lb/>in manus nostras pervenerunt, primis etiam aegris adjecti
<lb/>characteres reperiuntur, ut et Dioscoridisi editio ipsos habet.
<lb/>Atque huic utique Hermocrati primum quidem subscriptum
 <lb/>est <foreign xml:lang="grc">π</foreign> lineam in medio habens characterum omnium
<lb/>quos in aegrotis omnibus adscriptos reperiri diximus.
<lb/>Deinde B scriptum est, atque post ipsum d lineam rectam
<lb/>deorsum reversam habens veluti v. Descriptum deinde
 <lb/>post ipsum <foreign xml:lang="grc">κ ρ ζ</foreign>. Post haec <foreign xml:lang="grc">θ</foreign>, hoc modo <foreign xml:lang="grc">π. ε. δ. κ. ζ. θ</foreign>.
 <lb/>Primus itaque character ut antea <foreign xml:lang="grc">τὸ πιθανόν</foreign> <hi rend="italic">credibile</hi>
<lb/>significat, quemadmodum et ultima litera interdum quidem
 <lb/>v, interdum vero <foreign xml:lang="grc">θ</foreign> scripta, sanitatis quidem <foreign xml:lang="grc">ν</foreign>, mortis
 <lb/>vero <foreign xml:lang="grc">θ</foreign> signum est. Qui vero character hunc praecocedit,
<lb/>dierum numerum indicat, quibus homo interiit aut
<lb/>perfecte sanatus est. Qui in medio existunt, modum habent,

<pb n="17a.560"/>
<lb/>in quo servari hominem contigit vel interire. Et
 <lb/>nunc characterem <foreign xml:lang="grc">ε</foreign> cum <foreign xml:lang="grc">δ</foreign> deorsum reflexo scribens eredibile
<lb/>esse ait retentis dejectionibus, vigesimo septimo
<lb/>periisse Hermocratem. Quidam interpretum, quod alvus
<lb/>vigesimo quarto die profluxerit, ipsi mortem accidisse proferunt
<lb/>ex prorrhetico auctoritatem promentes in textu ita
<lb/>se habentem: <hi rend="italic">Surditas et urinae praerubrae non subsidentes,
<lb/>enaeorema habentes delirium portendunt, his oboriri
<lb/>soterum malum. Mala quoque et ictero succedens
<lb/>fetuitas. Hos quidem voce privari, sed sentientes esse
<lb/>contingit; atque his, arbitror, alvus prorumpit, ut Permippo
<lb/>suctum est, atque obiit.</hi> Is est ex prorrhetico textus,
<lb/>de quo quum librum illum explanaremus, dictum est.
<lb/>Nunc vero tantum dicere fussiciet rursus, memoriae gratia
<lb/>et quae in illis et quae hoc in libro hucusque exposuimus.
<lb/>Contigit siquidem Hermocratem neque per alvi
<pb n="17a.561"/>
<lb/>retentionem, neque per excretionem interiisse, sed haec
<lb/>quidem morbi symptomata apparuisse quemadmodum et
<lb/>quum antea excrevit combusta, utrisque et .hepatis asseoriones
<lb/>consequentibus, ut ostendimus, tum in aliis quibusdam
<lb/>tum in commentariis de locis affectis. videtur
<lb/>autem et ipsi mors maxime quidem ob hepar advenisse;
<lb/>jam vero et quod caput non secundum naturam haberet.
<lb/>Aegrotum. autem etiamnum absurdius interpretantur qui
<lb/>ob id scriptum suium profitentur, ut judicatoriorum dieruna
<lb/>vires perpenderemus, ac si non omnibus quidem aegris
<lb/>communiter hoc observetur, test singula seorsum juxta
<lb/>eas quae ipsi contigerunt affectiones.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="14">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="14">XIV.</num></label>
<quote type="lemma" n="14">
 <lb/>Qui in Dealcis horto decumbebat.</quote>
 <lb rend="rule"/>
 <pb n="17a.562"/>
 <p rend="indent">
<lb/>Hic quoque rursum Sabinus hortum adjectum esse ait
<lb/>adjuvantem morbi causam homini factum esse, atque hisceverbis
<lb/>ita scribit: ob id enim et hortum nunquam appoluisset
<lb/>hincque febri causam extitisse manifestans. Non
<lb/>enim herbivorum animal homo est; quapropter ex alieno
<lb/>victu veluti innovationem quandam sustinuit. Hoc in loco
<lb/>quidem ille scripsit: Sed quoniam in hoc commentario
<lb/>praeter meam ipsius voluntatem ad alienarum explicationum
<lb/>confutationem ab amicis scribere quaedam sum adductus,
<lb/>et nunc pauca adliciam idem genus habentia. Primum
<lb/>itaque neque perpetuo hominem habitare dixit in
<lb/>Delicis horto, sed jacere solum scripsit; qui antea quum
<lb/>recte valeret, alibi habitare potuit; morbo vero correptus
<lb/>opportunioris diversorii indigus tale in Dealcis horto
<lb/>habuerit. Secundo non necesse est in horto diversorium
<lb/>habentem oleribus perpetuo vesci ut herbivorum animal ;
<lb/>quemadmodum neque si prope eos fueris, qui caprinam
<lb/>vel orillam carnem vendunt, hanc quotidie comedas, ut
<pb n="17a.563"/>
<lb/>qui oratorie loquuntur. Neque enim si vicinus his fueris
<lb/>qui carnes vendunt, propterea tibi necesse est ut et plurimas
<lb/>has integras veluti athletae devores. Tertium ab
<lb/>his est, quod quum multum sermonum ubertatem haberet
<lb/>ad aeris hortorum accusationem, hanc quidem totam partem
<lb/>praetermisit et ad olera conversus est. Cloacas quoque
<lb/>commemorare poterat, quae excrementa ad hortos fere
<lb/>repurgant omnemque talem graveolentiam, atque etiamnum
<lb/>ab oleribus, arboribus et fruticibus, usu brassica, careo et
<lb/>buxo exhalationem. Circumstans enim aer manifeste ab
<lb/>horum ricinia pravus redditur. Sed enim jam satis a me
<lb/>de harum interpretationum contradictionibus enarratum
<lb/>est. Ad utilia vero digressus textus Hippocratis prosequar.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="15">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="15">XV.</num></label>
<quote type="lemma" n="15">
<lb/>Diutius capitis gravitate et temporis dextri dolore vexatur,
<lb/>levi autem occasione igne prehensus decubuit.</quote>
 <lb rend="rule"/>
 <pb n="17a.564"/>
 <p rend="indent">
<lb/>Ignem quidem Hippocrates febrem vehementem appellat,
<lb/>prout jam saepenumero a me demonstratum est.
<lb/>Praeterea et quod proprie magis, ut et hominibus omni..
<lb/>bus consuetum est parvas causas occasiones vocare, ita et
<lb/>ipse interdum appellat idque demonstratum est. Quaedam
<lb/>enim per se ipsa quidem morbum efficere nequeunt, quae
<lb/>si ad praeexistentem morborum praeparationem accesserint,
<lb/>totius morbr causam habere, quemadmodum in proposito
<lb/>aegroto existimantur. Nam quod caput diutius gravaretur
<lb/>tempusque doleret, affectum quendam - morbosum homini
<lb/>procreatum esse demonstrabat. Atque sane probe fecisset,
<lb/>si priusquam ob levem aliquam externam causam aegrotasset,
<lb/>quae ipsius opportunitatem ad affectum prodebat,
<lb/>medico sele credidisset, qui a futuro morbo praeservare
<lb/>potuisset.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="16">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="16">XVI.</num></label>
<quote type="lemma" n="16">
<lb/>Postridie ex sinistra nare paucus merus sanguis e/suixit.</quote>
 <lb rend="rule"/>
<pb n="17a.565"/>
 <p rend="indent">
<lb/>De quo praedixit tanquam dolente fluxisse, ait, ex
<lb/>sinistra nare paucum sincerum sanguinem. Sincerum autem
<lb/>quum de flava vel atra bile dicatur vel aeruginosa manifestum
<lb/>habet significatum, ut jam multoties dictum est.
<lb/>Quum enim familiarem tum colorem tum consistentiam
<lb/>unusquisque humor sinceram servaverit, tunc merum ipsum
<lb/>vacuari dicimus. De sanguine vero fortassis modo contra.
<lb/>rio merum ab ipso dici intelligendum est peraeque ac
<lb/>male mixtum. Constat autem, sanguinis colorem rubrum
<lb/>secundum naturam esse, decolorem vero non talem; Aed
<lb/>vel nigriorem vel fulviorem insigniter, atque frequentius
<lb/>quidem sanguinem nigrum merum dicere consuevimus, qui
<lb/>propalam consistentia crassius existit. Itaque quod propositus
<lb/>aeger venae sectione indigebat, si vires valerent, manifestum
<lb/>est. Quod autem nihil de hoc auxilio..scripserit
<lb/>Hippocrates, eadem erit tibi quaestio de ea quae in primo
<lb/>aegroto scripta est.</p>
<lb rend="rule"/>
</div>
 <pb n="17a.566"/>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="17">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="17">XVII.</num></label>
<quote type="lemma" n="17">
  <lb/>Ab alvo stereora probe prodierunt.</quote>
 <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
 <lb/>Hoc sedum ipsum videtur moderatum in morbi principio
<lb/>fuisse; caetera vero omnia prava, quae in sequenti
<lb/>textu scripta sunt.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="18">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="18">XVIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="18">
<lb/>Drinae tenues varia habentes enaeoremata minute disperso
<lb/>veluti crassiorem ferinam geniturae similem. Tertio die
<lb/>febris acuta; dejectiones nigrae, tenues, sipumosoe; sedimentum
<lb/>lividum delectionibus; aliquantulum sopore
<lb/>premebatur; surrectiones moleste serebat; urinis sedimentum
<lb/>lividum ac subglutinosum.</quote>
 <lb rend="rule"/>
 <p rend="indent">
  <lb/>Omnia commemorata tum symptomata tum signa in
<lb/>ipso prava fuisse, scriptorum prognostico memoribus mstnifesta

<pb n="17a.567"/>
<lb/>sunt. Non pauca quoque scriptis in primum epidemiorum
<lb/>commentariis praedicta fiunt.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="19">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="19">XIX.</num></label>
<quote type="lemma" n="19">
<lb/>Quarto biliosa vomuit, flava, pauca, paululum intermutens
<lb/>aeruginosa. E sinistra nare paucus sincerus sunguh
<lb/>defluxu. Eaedem dejectiones, urinae similes. Parce
<lb/>circa caput et claviculam sudavit; lien. sublatus insumuit;
<lb/>femoris dolor e directo; hypochondrh dextri contentio
<lb/>submotio; nocte non dormivit ; aliquantulum delibavit.
<lb/></quote>
 <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Atque haec omnia pronunciata symptomata prava
<lb/>sunt praeter abscessum qui in lienem et femur sinistrum
<lb/>suboriebatur.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="20">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="20">XX.</num></label>
<quote type="lemma" n="20">
<lb/>Quinto defectiones copiosiores, nigrae, suumosoe, seditnentum
 <lb/>nigrum dejectionibus, nocte non dormivit, deliravit.</quote>
 <lb rend="rule"/>
 <pb n="17a.568"/>
 <p rend="indent">
<lb/>Haec etiamnum omnia perniciosa sunt. Quare sequentibus
<lb/>mentem adhibeamus.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="21">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="21">XXI.</num></label>
<quote type="lemma" n="21">
<lb/>Sexto defectiones nigrae, pingues, spumosae, glutinosae,
<lb/>graveolenti; dormivit; mente magis constitit.
 </quote>
 <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
 <lb/>Haec quidem, <hi rend="italic">dormivit, mente magis constitit,</hi> mitiora
<lb/>sunt symptomata, caetera vero deteriora.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="22">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="22">XXII.</num></label>
<quote type="lemma" n="22">
<lb/>Septimo lingua perarida; sttibundus; non dormivit; deli.ravit;
<lb/>urinae tenues, non bene coloratae. Octavo desectiones
<lb/>nigrae, paucae, coactae; dormivit; intellexit;
 <lb/>non admodum siticulosus.</quote>
 <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
 <lb/>Hactenus omnia ipsi symptomata fallacia esse videntur.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
 <pb n="17a.569"/>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="23">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="23">XXIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="23">
<lb/>Nono rigor accessit; febris acuta, sudavit, refrigeratio,
<lb/>deliravit, dextro oculo distortus st, lingua perarida,
<lb/>sitibundus, insomnis. Decimo eodem. Undecimo prorsus
<lb/>in omnibus mente constabat, febre liber, sudavit,
<lb/>urinae circa judicationem tenues.</quote>
 <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Apparuit hunc hominem quendam validis fuisse viribus,
<lb/>quod ipsae cum maximo morbo luctantes obsisterent.
<lb/>Nullo siquidem bono huc usque ipsi oborto, videtur nono
<lb/>die rigore critico facto et post ipsam, quemadmodum consuevit,
<lb/>acuta febre et post febrem, fudore, non derepente
<lb/>quidem febre vacuus fuisse propter morbi magnitudinem.
<lb/>Verumtamen quum eadem permansissent, inquit enim decimo
<lb/>eadem, undecimo die statim a febre liberatus fuisse
<lb/>visus est. Quod vero in judicio tum deliraverit, tum oculo
<lb/>dextro strabo fuerit, resi sunt quae in judiciis eveniunt.
<lb/>Etenim neque subita quaedam ipsi visa est contigisse nono
<pb n="17a.570"/>
<lb/>die judicatio, sed ad undecimum usque extendi, in quo
<lb/>jam, alt, prorsus in omnibus mente constabat Adjeeit autem :
<lb/>urinae tenues circa judicationem, ne ipsi credamus
<lb/>et certam esse existimemus; at celerius morbum cito reversurum
<lb/>exspectemus: Nam tum propter alia tum propter
<lb/>ipsius magnitudinem talem exspectationem habere
<lb/>consentaneum erat.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="24">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="24">XXIV.</num></label>
<quote type="lemma" n="24">
<lb/>Duos a sebre dies liber suit, reverse est decimo quarto,
<lb/>mox vero nocte non dormivit ; prorsus deliravit.</quote>
 <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Completo tum imperfecto tum insideli circa undecimum
<lb/>diem judicio, duos nilum intermisisse ait dies, hoc
<lb/>est et duodecimum et decimum tertium ; deinde rursus
<lb/>revertisse decimo quarto, russus et similibus divexatum
<lb/>symptomatibus.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
 <pb n="17a.571"/>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="25">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="25">XXV.</num></label>
<quote type="lemma" n="25">
<lb/>Derimo quinto urina turbida, qualis ex his redditur quae
<lb/>ubi subsederunt, returbantur, fabris acuta, prorsus deliravit,
<lb/>non dormivit, .genua et tibias dolor occupavit,
 <lb/>ab alvo, balanis appositis, nigra stereora manarunt.</quote>
 <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Ad acutiem rursum febris reversa pervenit et ob morbi
<lb/>magnitudinem quam ab initio habuit. Et quod undecimo
<lb/>die in quo prima fuit judicatio, nondum coctionis signa
<lb/>essent in urinis. Dolores vero tum genuum, tum tibiarum,
<lb/>vergentia humorum morbum parientium ad inferas
<lb/>partes signa existentia inter bona existunt. Admotis balanis
<lb/>nigrae dejectiones stereorosae, propter colorem malum.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="26">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="26">XXVI.</num></label>
<quote type="lemma" n="26">
<lb/>Decimo sexto urinae tenues nebulosum enaeorema habenter,
 <lb/>deliravit.</quote>
 <lb rend="rule"/>
 <pb n="17a.572"/>
 <p rend="indent">
<lb/>Atque haec invadentis aegrum secundo acutae febris
<lb/>tum signa tum symptomata sunt, si quae in prognostico
<lb/>et quae in epidemiorum primo demonstrata sunt lllemstria
<lb/>tenuerimus. Me namque sexcenties eadem dicere non
<lb/>oportet.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="27">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="27">XXVII.</num></label>
<quote type="lemma" n="27">
<lb/>Decimo septimo mane extrema feigida ; indumentis contegebatur,
<lb/>febris acuta, per universum corpus sudavit, levatus
<lb/>est, magis intellexit, sebre non vacuus, siticulosus,
<lb/>vomuit biliosa, flava, pauca; ab alvo stereora
<lb/>prodierunt, paulo post nigra, pauca, tenuia; urinae
 <lb/>tenues, non bene coloratae.</quote>
 <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Apparet rursus decimum septimum diem fecisse quendam
<lb/>sudorem, qui morbum solvere non potuit propter
<lb/>humorum cruditatem, ex quibus homo aegrotasse videtur.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
 <pb n="17a.573"/>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="28">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="28">XXVIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="28">
<lb/>octavodecimo non mente constabat, comatosus; decimo
 <lb/>nono eadem.</quote>
 <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Nullum prorsus notatu dignum aegroto decimus septimus
<lb/>dies auxilium attulisse visus est; nihilominus tamen
<lb/>naturalis ipsius facultas adversus morbum pugnare et forfan
<lb/>victura proditur.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
<div type="textpart" subtype="chapter" n="29">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="29">XXIX.</num></label>
<quote type="lemma" n="29">
<lb/>rigesimo dormivit, prorsus mente constabat, sudavit, fabre
<lb/>vacuus, non sitivit, urinae tenues, vigesimo. primo patilutum
<lb/>deliravit, nonnihil sitivit, hypochondrii dolor es
<lb/>circa umbilicum palpitatio perpetua. rigesimo quarto
<lb/>urinis inerat sudimentum, prosus mente constabat. Vigesimo
<lb/>septimo ischii dextri dolor, urinae tenues, quibus
<lb/>inerat sudimentum, caetera placidissima consequatus
<lb/>est. Circa vigesimum nonum oculi dextri dolor, .
<lb/>urinae tenues. Quadragesimo defecit pituitosu, alba,
<pb n="17a.574"/>
<lb/>copiosa, multopere per universum corpus sudavit, perfacte
 <lb/>judicatus est.
</quote>
 <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Tertium quidem est hoc judicium quo et natura aggressa
<lb/>est morbum salvere per sudorum excretionem die
<lb/>judicatorio, quemadmodum et in superioribus: erant siquidem
<lb/>illi quoque judicatorii. Adlidi autem illud nullam
<lb/>aliam ob causam quam quod multi ex non recte
<lb/>scriptis in prorrhetico erraverunt, ab Hippocratis mente
<lb/>valde recedentes et ea quae in aegris fit praenotione, ob
<lb/>idque logiatri quidem sunt; sic enim plerique docti eos
<lb/>nominant, qui in operibus ludecore te gerunt. Medici
<lb/>vero non sunt qui aegris in prorrhetico et Coacis praenotionibus
<lb/>fidem adhibentes, in aliud referunt testimonium
<lb/>eorum, quae probant, expromentes quae in prorrhetico
<lb/>vel Coacis praenotionibus male dicta fiunt; atque omittentes
<lb/>pronunciata in prognostico, aphorismis et epidemiis
<lb/>catholica theorernata et quae in prorrhetico et coacis
<pb n="17a.575"/>
<lb/>praenotionibus vera scripta furit, haec ab his qui hos libros
<lb/>scripserunt, ex aphorismis et prognostico et epidemiis
<lb/>in ipsos translata sunt, prout demonstravi atque in
<lb/>confectis a me in prorrheticum commentariis. Lycus autem
<lb/>nescio quo pacto et ipse talis plenus pravitatis in
<lb/>Quintum ipsum referat, etiamsi cuna Quinto ne annum
<lb/>quidem integrum fuerit conversatus. Satyrus et Phecianus
<lb/>plurimum cum ipsis versati nullam hujusmodi explicationem
<lb/>referunt. Non enim id ego accurate scio, quanquam
<lb/>utroque praeceptore tum usus.</p>
 <lb rend="rule"/>
</div>
</div>
   <pb n="17a.576"/>
<div type="textpart" subtype="book" n="2">


 <div type="textpart" subtype="chapter" n="Prooemium">
<head>HIPPOCRATES EPIDEM. III ET
<lb/>CALENI IN ILLUM COMMENTARIUS
<lb/>II.</head>

  <p rend="indent">
   <lb/>Nullus unquam a me liber scriptus est, quem non amici
<lb/>quidam expostulassent, quique potissimum in longiorem
<lb/>peregrinationem contenderent, tum eorum quae a me ipsis
<lb/>dicta essent tum eorum quae in dissectionibus animalium
<lb/>et in aegrotis demonstrata fuissent, commentarium habere
<lb/>rogantes. At quia quidam editi aliis etiam studio digni
<lb/>esse visi tuor, ipsis me quoque exhortantibus ut omnes
<lb/>artis medicae partes complerem, eodem modo ut jam quibusdam

<pb n="17a.577"/>
<lb/>dedi, etiam id feci. Cognoscens autem me ipsum
<lb/>in omnibus a me conscriptis Hippocratis mentem perpetuo
<lb/>exposuisse simulque opportunissimas ipsius dictionesi
<lb/>attulisse, supervacaneum esse existimavi, si singularum dictionum
<lb/>explicationes per commentarios a principio omnium
<lb/>ipsius librorum ad finem usque scriberem. At quoniam et
<lb/>has amicorum nonnulli habere expostularent, a maxime
<lb/>legitimis fructuosissimisque libris Hippocratis incepi, eodem
<lb/>servato libris scopo, quem et in superioribus feceram.
<lb/>Est autem hic, quod quae perpetuo vel ut plurimulsi
<lb/>in aegrotis conspiciuntur, haec sola scribenda, non
<lb/>eos confutando qui vel rara scripserunt vel quae nullo
<lb/>pacto videntur et falsa prorsus existunt. Imo et commensarii
<lb/>in librum de fracturis et in librum de articulis,
<lb/>atque etiam in librum de ulceribus et in librum de vulnecibus
<lb/>capitis et in aphorismos et prognosticon ita scripti
<lb/>sunt. Postea vero rogantibus amicis obsequutus, commeotardos
<lb/>in librum de acutorum victu scripsi, priorem quidem

<pb n="17a.578"/>
<lb/>in libri partem adusque balneorum usum, quae pars
<lb/>maxime legitima credita est; alterum vero in sequentem
<lb/>partem. Post hanc autem explanationem libri de humoribusi
<lb/>propere ac paucis diebus, properante ad peregrinalienem
<lb/>amico, qui me scribere ipsum rogaverat. Et vero
<lb/>his bene llabere existimantibus, in multos enim exciderant,
<lb/>ex hoc contigit non solum amicosi, verum etiam
<lb/>alios ex amicis medicos plerosque me ad omnium Hippocratis
<lb/>librorum explanationes condendas exhortari. Et
<lb/>sane jam condidi commentarium in librum de medici ossicina,
<lb/>in primum et secundum epidemiorum, a quibus
<lb/>quum expositiones in tertium incepturus essem, accidit
<lb/>perbelle a quibusdam rogari ut jam in propheticum explanationes
<lb/>facerem. Haec autem supplicatio fuerat, quum
<lb/>aliquando sermo nobis in obambulatione de his incideret,
<lb/>quae in prognostico et aphorismis pronunciata sunt. Demonstrabam
<lb/>siquidem haec omnia magnas in aegris habere
<pb n="17a.579"/>
<lb/>viresi. At si quis ut universalibus scriptis in prorrhetico
<lb/>omnibus mentem intenderit, is permultum aberraturus est.
<lb/>Talia autem esse et plurima in Coacis praenotionibus demonstrabam,
<lb/>commixta nonnullis quidem eorum quae in
<lb/>aphorismis vel prognostico prolata sunt. Quibusdam vero
<lb/>quae in epidemiis et sola eorum quae illis in libris scripta
<lb/>sunt, vera existunt; caetera omnia Vitiosa habentur
<lb/>in prorrhetico et Coacis praenotionibus. Interseruntur
<lb/>itaque nonnulla in epidemiorum secundo et sexto, quemadmodum
<lb/>et in aphorismis ad finem, imo et alia omnia et
<lb/>in secundo et sexto sunt Hippocrates ; quaedam vero etiam
<lb/>cogente ipsa auctore. Erat autem inter Hippocratis filios
<lb/>praestantissimus nomine Thessalus, qui plane patrisi messe
<lb/>tem assequutus est. In primo et tertio epidemiorum aut
<lb/>nihil aut pauca prorsus quivis adscripta esse coniecerit.
<lb/>At universalia his in libris theoremata pauca prorsus scripta
<lb/>sunt, nuda in illisi eorum quae contigerunt existente
<pb n="17a.580"/>
<lb/>narratione vel communi multis in statibus epidemisi vel
<lb/>singulis privatim. Completis itaque in secundum librum
<lb/>commentariis, tres interea scriberentur contigit, propter
<lb/>eos, qui me rogaverunt, ut dixi, commentarii in prorrheticum,
<lb/>per quos demonstravi plurima in illo libro perperam
<lb/>dicta esse; multa quidem ut universalia, quamquam
<lb/>raro existentia, multa vero et indefinita, distinctionibus
<lb/>indigentia. Perspicuitatis vero gratia unius meminero ex
<lb/>iis, quae vitiose a quibusdam scripta sunt et in prorrlleti..
<lb/>cum commentariis et his qui in aegros epidemiorum scripti
<lb/>sunt. Scripta itaque in prorrhetico tali quadam oratione:
<lb/><hi rend="italic">Febres ex hypochondrii^ malignae.</hi> Qui nonnulli librum
<lb/>explanarunt, nos admonent aegros qui in epidemiis de..
<lb/>scripti sunt, illos solos proferentes qui interierunt, in
<lb/>quibus hypochondriorum contensionem scribit Hippocrates
<lb/>tempore morbi vel dolorem vel palpitationem vel hujusmodi
<lb/>quiddam subticentes, servatos fuisse. Hippocrates
<pb n="17a.581"/>
<lb/>autem quemadmodum caetera in acutis morbis utilia in
<lb/>prognostico scripsit, ita et de hypochondriis in illa libri
<lb/>parte, quae hoc modo incipit: <hi rend="italic">hypochondrium optimum
<lb/>est,</hi> dolore vacuum existens, molle et aequabile tum in
<lb/>dextra tum in sinistra. Hoc quidem totius orationis prolixae
<lb/>principium est, in qua de hypochondriis docet Hippocrates.
<lb/>Qui vero febres ex hypochondriis malignas esse
<lb/>simpliciter pronunciat, citra decentes distinctiones, quas
<lb/>in prognostico scripsit Hippocrates, manifeste errat. Nam
<lb/>longe verius erat dicere, febres ex cerebro affecto malignae ;
<lb/>febres ex cerebri membranis affectis malignae;
<lb/>febres ex pulmone affecto malignae; atque etiam his magis
<lb/>febres ex corde affecto malignae, quam febres ex hypochondriis
<lb/>malignae, si proprie quidem intelligamus
<lb/>hypochondriorum appellationem, inter febres acutas levissimae
<lb/>sunt; si vero non proprie, sed cum apprehensione
<lb/>Comprehenderimus, ventrem, hepar, lienem et septum
<pb n="17a.582"/>
<lb/>transversum, nonnullae quidem ipsarum malignae, aliae
<lb/>mites, ut in commentariis de locis affectis determinatum
<lb/>est. Hoc quidem unum tibi sit exemplum eorum quae
<lb/>non recte in prorrhetico scripta sunt et eorum qui, ut
<lb/>nuper protuli, libros invicem exponunt. In prorrhetico
<lb/>quidem ita explicant: <hi rend="italic">Bene, inquit, sebres ex hypochondriis
<lb/>malignae, nempe in epidemiis hic et ille videntur interiisse
<lb/>asseclis hypochondriis</hi>. In epidemiis vero, quum ad ipsos
<lb/>aegros venerint, recte hunc aegrum ajunt interiisse; nam
<lb/>universe in prorrhetico enunciatum est: febres ex hypochondris
<lb/>malignae. Si autem ita interpretari oporteat,
<lb/>primum quidem licet enunciationem ei quae in prorrhetico
<lb/>est dicere: febres ex hypochondriis moderatae: secundo
<lb/>ab hac aegrotos hypochondliis affectos in epidemiis servatos
<lb/>incolumes ostendere. Unum quidem id exemplum
<lb/>est, ut dixi, pravarum explicationum. Alterum autem
<lb/>implicitarum inter se affectionum, quo et ipso frequenter
<pb n="17a.583"/>
<lb/>usus videtur, qui prorrdleticum scripsit, ut in commentariis
<lb/>ipsius demonstravi. Implicitos dico affectus, quibus
<lb/>plures partes affectae sunt. Potest siquidem idem homo
<lb/>non fidum in thorace assici, verum etiam in pulmone et
<lb/>capite. Fieri autem potest ab his quoque adjectum esse
<lb/>et in ventre et hepate. Itaque si aliquando scripserit
<lb/>symptoma phrenuidis indicium, deinceps autem et ipsi
<lb/>adiecerit symptoma aliud peripneumoniae proprium, phlegmonesque
<lb/>jecoris Vel Ventris Vel aliorum cujusdam ; deinde
<lb/>difficiliorem dicat affectum hominibus illisi quibus duae
<lb/>vel plures partes alliciuntur, pravam doctrinam sacturusi
<lb/>est. Talis enisu orationis erit modus : <hi rend="italic">Qui in principio
<lb/>comatosi stant cum capitis, lumborum, hypochondrii et
<lb/>cervicis dolore, vigilantes num phrenitici? Nares his destillantes,
<lb/>perniciosum tum alios, tum si quarto die xoeperu,
<lb/>ventris praerubra proluvies.</hi> Hepaticum est symptoma
<lb/>quod cum praedictis etiam potest existere, ac si et p t euritis

<pb n="17a.584"/>
<lb/>vel peripneumonia comatosis istis contigerit; sed non
<lb/>ejusdem affectus signum est. Si quis vero voluerit et quae
<lb/>in prorrhetico non recte scripta sunt, atque eos, qui invicem
<lb/>interpretati sunt et quae illo in Iibro scripta sunt,
<lb/>et aegros in epidemiis arguere, commentarios in prorrheticum
<lb/>legat. Ego itaque aegros tum in primo tum in
<lb/>secundo Iibro scriptos antea exposui, citra consutationem
<lb/>eorum qui non probe explanarunt. At quoniam amicorum
<lb/>non multi me rogaverunt in paucis aegris de perperam
<lb/>exponentibus indicare, coactus sum in tres aegros solos
<lb/>unum explanantem librum hunc praecedentem conficere.
<lb/>Nunc arbitror rursum satius esse me eodem modo reliquos
<lb/>explicare, quo et antea jam in primo epidemiorum
<lb/>exposui. Periclitor siquidem in alterum incidere vitium
<lb/>eorum qui commentariorum tum magnitudinem tum longitudinem
<lb/>odio habent.</p>
 </div>
 <pb n="17a.585"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="1">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="1">I.</num></label>
<quote type="lemma" n="30">
<lb/>in Phase Phihstes diuturno tempore caput dolebat, ac
<lb/>tandem etiam veterno aliquantulum correptus decubuit.
<lb/>Ex potibus autem febribus assiduis obortis dolor nocte
<lb/>exacerbatus est; primum incaluit. Primo die biliosa
<lb/>pauca. vomuit, stava primum, postea aeruginosa plura,
<lb/>ab alvo autem stereora manarunt; nox molesta. secundo
<lb/>die surditas; febris acuta; hypochondrium dextrum
<lb/>consensum est, quod intro pergebat; urinae tenues,
<lb/>polluendae, quae enaeorema geniturae simile, paucum
<lb/>continebant; circa meridiem vehementer insonant.
<lb/>Tertio die permoleste habuit. Quarto convulsiones; exacerbata
 <lb/>sunt omnia. Quinto mane defunctus est.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Tamquam memoria tenentibus quae et in prognosticum
<lb/>et aphorismos et propheticum, quaeque etiamnum
<lb/>in primum et secundum epidemiorum exposui, at ne issipendio
<lb/>loqui videar, orationem ita facturus sum. Hic
<pb n="17a.586"/>
<lb/>homo surrecturus aegrotabat, capite dolens, ut qui ante
<lb/>ipsum descriptus est. Sed in hoc quidem non parvum
<lb/>adiecit symptoma, quod interdum ipse caro soporaretur,
<lb/>atque ab illo morbi principium adjunxit huic quidem
<lb/>ex errore magno accidisse: affecto siquidem vehementer
<lb/>capite maximum malum est copiosa vini potio: in illo
<lb/>autem ex manifesta causa morbum coepisse ait, ut in illo
<lb/>quidem nondum cerebrum existimet affectum fuisse, solius
<lb/>autem in capite redundantiae humorum esse symptomata.
<lb/>Huic autem Philistae et cerebrum ipsum tempore affectum
<lb/>fuisse affectione prava, Superveniente vero ex potu
<lb/>laesione morbus ita magnus et vehemens effectus est, ut
<lb/>quinto die hominem peremerit. Quae Ilis in diebus scripsit
<lb/>Hippocrates Philistae accidisse symptomata, alia quidem
<lb/>celeritatis morbi sunt, ac si cerebrum illaesum suise
<lb/>fet; alia vero cerebri ipsius. Celeritatis itaque morbi sunt
<lb/>et in vomitibus symptomata et urinarum qualitas : ipsius
<pb n="17a.587"/>
<lb/>vero cerebri et surditas et convulsio et vehementer i Usanire.
<lb/>At quod ab auctore ita pronunciatum est: hypochondrium
<lb/>dextrum distentum est et intro vergebat, fit
<lb/>quidem ubi a diaphragmate trahuntur, quae in ipso sunt.
<lb/>Diaphragma vero ipsum tenditur interdum quidem in pleunitide
<lb/>propter phlegmones membranae costas succingentis
<lb/>magnitudinem, interdum vero propter nervorum principium,
<lb/>quod ad se eos qui ad diaphragma porriguntur
<lb/>nervos retrahit propter propriam phlegmonem. Verum
<lb/>nunc ex hujusmodi tribus magis consentaneum est propter
<lb/>nervorum tensionem retractum ipsum llypochondrium retraxisse.
<lb/>Ut plurimum itaque et utraque hypochondria
<lb/>in hujusmodi affectionibus intro procedunt. Accidit autem
<lb/>nonnullis alterum solum, ubi principii nervorum altera
<lb/>quidem pars vehementius affecta fuerit, altera vero
<lb/>nullo modo vel moderate.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.588"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="2">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="2">II.</num></label>
<quote type="lemma" n="31">
<lb/>Chaerionem, qui apud Demaenetum decumbebat, ex potu
<lb/>febris comprehendit, statimque capitis gravitas dolorem
<lb/>inserens; non dormiebat; alvus turbulenta tenuibus aliquantulum
<lb/>biliosis dejectionibus. Tertio die febris acuta;
<lb/>capitis tremor, maxime vero labri inferioris; paulo post
<lb/>rigor, convulsiones; prorsus desipuit; nocte sectatio.
<lb/>Quarto quievit, paulum dormivit, deliravit. Quinto
<lb/>laborioso habuit; exacerbata sunt omnia; delirus; nocte
<lb/>iactatio; non dormivit. Sexto eadem. Septimo superriguit;
<lb/>febris acuta; per universum sudavit; judicatus
<lb/>ss. Huic perpetuo ab alvo desertiones biliosue,
<lb/>paucae, sincerae; urinae tenues, bene coloratae, enaeorema
<lb/>nebulosum habentes. Ad octavum melioris coloris
<lb/>urinas minxit, sodimentum album paucum habentes;
<lb/>mente constitit; febris intermijit. Nono reversa est
<lb/>Ad decimum quartum febris acuta. Decimo sexto vomuli
<lb/>biliosa, jlava, copiosa. Decimo septimo subripuit,
<pb n="17a.589"/>
<lb/>febris acuta; sudavit, absque febre judicatus est. Urinae
<lb/>post reversionem et crisin boni coloris, sodimentum
<lb/>continentes; neque in reversione deliravit. Decimo
<lb/>octavo paululum incaluit; insuper sitivit; urinae tenues,
<lb/>enaeorema nebulosum; parum deliravit. Circiter decimum
<lb/>nonum febris expers, cervicem dolor occupavit;
 <lb/>urinis sodimentum. vigesimo perfecte judicatus est.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Hic homo ex plenitudine ac maxime biliosorum aegrotasse
<lb/>videtur. Si autem in ipso inquisiveris et quae
<lb/>diebus judicatoriis demonstrata sunt- et quae de urinis,
<lb/>reperies convenientem secundum rationem ipsum vigesimo
<lb/>die perfecte liberatum. Nonnulla vero exemplaria in
<lb/>narrationis calce non habent adscriptum <hi rend="italic">vigesimo</hi> i quamquam
<lb/>probatissima quaeque ita scriptam dictionem norint.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.590"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="3">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="3">III.</num></label>
<quote type="lemma" n="32">
<lb/>virginem Euryanactis filiam ignis prehendit; haec perpetuo
<lb/>sitis fuit expers; edulia non assumebat; ab alvo
<lb/>pauca deiciebantur; urinae tenues, paucae, non probe
<lb/>coloratae: exordiente febre ad sudem dolebat. Sexto
<lb/>die a febri immunis, non sudavit, judicata est. Quod
<lb/>ad sudem erat, paululum suppuraret et una cum judicatione
<lb/>erupit. A judicatione septimo die rigore correpta
<lb/>aliquantulum riguit, incaluit, sudavit. Octavo
<lb/>post judicationem die non admodum riguit; postea extrema
<lb/>semper frigida. Ad decimum post sudorem obortum
<lb/>deliravit, statimque rursum ad mentem rediit.
<lb/>Dicebant autem ex degustata uva haec accidere. Cum
<lb/>autem duodecimo intermisisset, rursus multopere deliravit;
<lb/>alvus turbata est biliosis paucis, tenuibus, mordacibus,
<lb/>crebro desurgebat. Septimo die, a quo postreistum
<lb/>deliravit, defuncta est. Haec incipiente morbo
<lb/>suuces dolebat ac perpetuo ruborem habuit ; gurgulio
<pb n="17a.591"/>
<lb/>revulsus est; dejluxiones multae, parvae, tenues, acres;
<lb/>tussiebat; concoctum nihil educebat; toto morbi tempore
<lb/>omnes cibos aversata est, neque quidquam appetivit,
<lb/>siti varia, neque quicquam esia tu dignum bibit, tacebat,
<lb/>nihil loquebatur et moeror et desperatio ipsi aderat.
 <lb/>Quiddam tabidum congenitum erat.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Posteaquam quae huic aegrotanti ad mortem usque
<lb/>facta sunt enarravit, morbi totius hypothesis adiecit, ex
<lb/>qua decenter interiit. Ait enim malas quidem a capite
<lb/>ad pulmonem huic factas fuisse defluxiones faucibus et
<lb/>gurgulioni noxias. Adsccit autem et narrationi i at quiddam
<lb/>tabidum erat congenitum ; quod meminisse oportet,
<lb/>non autem fophistis fidem adhibere nullum morbum genitum
<lb/>esse narrantibus. Verum hoc ipsum quidem per se
<lb/>solum non ita cito ipsam peremisset, sed huic affectui
<lb/>implicata naturalia facultatis peremptio citae mortis causa
<lb/>extitit. Ipsa vero per tutum textum declarata est. <hi rend="italic">Haec</hi>
<pb n="17a.592"/>
<lb/><hi rend="italic">perpetuo stne siti suit; edulia non assumebat.</hi> At de horum
<lb/>symptomatum malignitate libro hunc praecedente dixi
<lb/>et Hippocrates ipse ad finem narrationis iterum demonstrat,
<lb/>ut consuevit, quae aegrotis tum salutis tum mortis
<lb/>causae fiunt, adscripsit. Omnia aversabatur edulia per
<lb/>totum morbi tempus, neque quicquam appetivit, sine siti
<lb/>summum ciborum odium ipsi adsuisse judicans, ut neque
<lb/>in rei alicujus desiderium perveniret, quare sortiuntur
<lb/>nonnulli eorum qui omnem cibum respuunt ex recordatione,
<lb/>ubi antea nonnumquam suaviter cibaremur. Intuemur
<lb/>enim quotidie nonnullos eorum, qui in morbis
<lb/>non appetunt, simul ubi quippiam gustarint, ipsum aversari;
<lb/>alios vero gustare non ausos. Attamen ex Ilis plerique
<lb/>interrogantibus ipsos, si quid desiderent, respondent
<lb/>edulia quaedam, memores eorum, quibus antea id facientes
<lb/>objectarentur. Atque maximum tibi signum esto faGustatis
<lb/>ciborum desideratrdcis in perfecta extinctione
<lb/>posita, si parata haec quae se desiderare profitentur, simul
<pb n="17a.593"/>
<lb/>atque gustarint, tum culpent tum non amplius ingerant.
<lb/>His etiam pessime habentibus deterius etiamnum habent
<lb/>qui nihil appetunt summam naturalia facultatis peremtionem
<lb/>indicantes, qua tum cibos tum potus appetimus.
<lb/>Ob haec itaque mortua muliere ultra nobis opus non est
<lb/>differentium exemplarium consideratione et de dierum inquietione
<lb/>discutiamus. Nullum enim ipsis ordinem habeoCibus,
<lb/>quia a capite defluxio et congenitum quid tabis mortis
<lb/>essent causae, propterea et exemplarium discordiam
<lb/>judicatu difficilem simul ac supervacuam praetermisit.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="4">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="4">IV.</num></label>
<quote type="lemma" n="33">
<lb/>Quae anginosa apud Bitonem decumbebat, huic primum
<lb/>lingua laborare coepit; obscura vox, lingua rubra, inaruit.
<lb/>Primo die horruit, incaluit, rigor, febris acuta,
<pb n="17a.594"/>
<lb/>tumor subruber, durus, cervicis et in pectus utraque ex
<lb/>parte, extrema feigida, livida; spiritus sublimis; potus
<lb/>per nares efferebat; devorare non poterat; dejectiones
<lb/>et urinae substiterunt. Quarto exacerbata sunt omnia.
<lb/>Quinto angulosa periit. P. D. S. Q. M. Probabile
 <lb/>dejectionibus suppressis quinto mortua est.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Neque in omnibus exemplaribus ita reperitur scriptus
<lb/>orationis finis, neque ab omnibus libri interpretibus cogustus
<lb/>videbitur. Verum horum nonnulli pro quinto septimum
<lb/>scribunt, nonnulli autem octavum. At Capito,
<lb/>non novi quid ipsi visum sit, et diem et cynanchicam sustulit
<lb/>atque ante haec, quarto omnia exacerbata sunt,
<lb/>sine quarto scribit, universi textus finem talem efficiens :
<lb/>dejectiones et urinae substiterunt, omnia exacerbata sunt,
<lb/>interiit. De meliori itaque scriptura postea considerabo
<lb/>mus. Prius autem ex enunciatis in ipsa expliCabimus
<lb/>quae manifesta non sunt; hoc siquidem est quod maxime
<pb n="17a.595"/>
<lb/>proposui in interpretationum libris. Videtur sane spiritus
<lb/>sublimis, perspicua non esse oratio. Nimirum Sabinus de
<lb/>ipsa hoc in textu scripsit: sublimis autem .erat respiratio,
<lb/>hoc est, per summas nares respirabat propter arteriae
<lb/>phlegmonem, sic praecluso riae spatio, ut spiritus attractio
<lb/>ad pulmonem non amplius fieri posset. Et vero obscura
<lb/>.est Sabini ipsius oratio, ut altero interprete rursum
<lb/>indigeat. Videtur autem mihi velle indicare illis
<lb/>summa nere respirare, qui in inspirationibus pinnas ipsius
<lb/>naris movent. Multos siquidem aegros ita respirare cerulmus,
<lb/>ut in inspirationibus quidem ipsas contraherent,
<lb/>in exspirationibus vero dilatarent, idque iis accidit, qui
<lb/>ob anginam vel peripneumoniam vel empyema strangu..
<lb/>lantur, atque aliis qui imbecillis sunt viribus. Itaque quo
<lb/>pacto quidem in aegris fiat, nunc dicere necesse non est.
<lb/>Quo vero modo propter spirabilium. organorum angustiam
<lb/>eveniat, nunc proferam quamprimum, curque sublimem appellaverit :
<lb/>Hippocrates spiritum hujusmodi simul exulicaturus.

<pb n="17a.596"/>
<lb/>Conspiciuntur siquidem sic affectis summaethoracis
<lb/>partes ad onroplatas usque moveri: et rationi consonum
<lb/>est, hoc dici nunc ab ipso fieri sublimem spiritum,
<lb/>non solum in cynanchieis, verum etiam et in peripneumonicis
<lb/>et empyicis appellatis affectibus. Fit autem et citra
<lb/>febres improprie appellatis, orthopnoicis et asthmatacis.
<lb/>De hujusmodi siquidem accidentibus nomen utrumque
<lb/>huic affectui impositum est, asthma quidem propter
<lb/>coactam respirationem, quae et velociter currentibus aceidit:
<lb/>orthopnoea vero quandoquidem quod decumbentes
<lb/>suffocentur, sese rectos figurant, nonnulli autem et coguntur
<lb/>ac plane exurgunt. At et in prognostico his verbis
<lb/>ita prolatis scriptum est: cynanchae autem gravissimae quidem
<lb/>sunt et celerrime enecant, quae neque in faucibus
<lb/>quicquam manifestum, neque in cervice, sed dolorem plurimum
<lb/>praestant et .orthopnoeam. Eadem itaque causa
<lb/>orthopnoeam perit strangulantibus affectibus et appellatum
<pb n="17a.597"/>
<lb/>nuper sublimem spiritum: nam secundum naturam habentes,
<lb/>quum in quiete omnium voluntariarum actionum fuerimas,
<lb/>solis thoracis partibus ad septum transversum ponrectis
<lb/>respiramus; quemadmodum in commentariis de respirationis
<lb/>causis demonstratum est; ampliore autem iuspiratione
<lb/>indigentes et continuas infernis simul movemus;
<lb/>ubi vero plurima indigemus et partes in omoplati movemus,
<lb/>toto thorace vehementer operantes. Ser hoc quidem
<lb/>nobis bene- valentibus accidit celeri cursu aut quocumque
<lb/>motu vehementer agitatis, propter ampliorem
<lb/>respirationis necessitatem. In peripueumoniis vero et suppuratorum
<lb/>pathematis feli affectibus et orthopnoeis cum
<lb/>febre propter organorum respirationi inservientium angustam,
<lb/>tantam aeris substantiam excipere non valentium
<lb/>quanta animal opus habet. Itaque non satiatus respirationis
<lb/>usus suffocationis periculum inducit, ob idque coguntui
<lb/>tum assidue tum toto thorace moliri respicationem.
<lb/>In angina vero quae in pulmonibus sunt spiritus concaptacula

<pb n="17a.598"/>
<lb/>quibus respiramus, non obrepta existunt et pura,
<lb/>sed musculis gutturis inflammatis angustis fit m primum
<lb/>externi aeris ingressum, quem per inspirationem attrahitnus,
<lb/>ut et nunc in altera quidem causa fit Similiter
<lb/>autem et incompletus -fit respirationis usus, ut asthmatacis,
<lb/>empyicis et peripneumonicis inest. ob id qui lustocautor,
<lb/>ad surrectionem connitantur et ad externum
<lb/>aerem toto thorace violenter attrahendum. Hac certe
<lb/>ratione anginosis sublimem appellatum esse spiritum aliquis
<lb/>perpenderit. Fieri autem potest etiam, quia sele erigere
<lb/>voloni ita dici, idem sublimi spiritu significante,
<lb/>quod in .proguostico orthopnoea. Scriptum autem et
<lb/>in. praesentis, hac in oratione, anginae enarratione;
<lb/>quod et potus ad nares propulsantur. Id autem accidit
<lb/>ipsum denotare nequeuntibus aut propter meatus ad stemacbum
<lb/>angustiam aut propter ipsius mortificationem ac
<lb/>paralysin, summe perniclosum utrumque existens, queuradmodum
<lb/>et quod ita tertio die praescriptum est, <hi rend="italic">extrema</hi>
<pb n="17a.599"/>
<lb/><hi rend="italic">frigida, livida;</hi> praefatus enim, <hi rend="italic">tertio rigor, febris acuta,</hi>
<lb/>subintulit,. <hi rend="italic">extrema frigida, livida.</hi> Interenrtionis autem
<lb/>et extinctionis caloris natini signum extremorum tum frigns
<lb/>tum livor .in acutis febribus obortus. Itaque sic accidit
<lb/>aegrotanti et dejectionum et urinarum suppressio, tamquam
<lb/>jam emortuis functionibus omnibus; ideoquecredibrle
<lb/>est, neque septimo die neque nono hominem interiisse.
<lb/>Non enim facultas ad tantum tempus sufficere pdterat,
<lb/>quae jam tertio die et symptomata et signa haberer
<lb/>naturae refrigeratae. Atque consuetus Hippocrates in ita
<lb/>acutis morbis quae- quotidie oriuntur scribere-, nihil quicquam
<lb/>de quinto er texto diebus omitteret pronunciare: At
<lb/>quoniam et. completa tertii diei enarratione quarti .solius.
<lb/>meminrtiin coque omnia exacerbari asserit, magisque -etiammum
<lb/>manifestum est quod impossibile esset ad septimum
<lb/>usque -ut ceta vum mulierem vixisse, admirabiles siquidem
<lb/>transmutationes, quae faro fiunt propter naturae robur,
<pb n="17a.600"/>
<lb/>ac nos multoties vidimus et Hippocrates ipse in aegrorum
<lb/>enarratione scripsit, simulque hoc ipsum significavit, meliusque
<lb/>aegrum habere demonstravit; sed nunc: tertio die
<lb/>eum .febre acuta extremis tum frigidis tum humidis faotiis,
<lb/>susque retentis, quae metuntur, etiamsi non adteripsisset,
<lb/>quarto omnia exacerbata sirnt, prorsus circiter
<lb/>diem quintum obiisset. Sed quoniam et hoc: adscripsit;
<lb/>atque etiamnum magis quicquam confisus affirmaverit ita
<lb/>habentem non ad sextum diem vivam perventuram, ac
<lb/>minus quidem in septimum vel octavum accessuram. Dignum
<lb/>igitur admiratione quomodo subscripserit qui primus
<lb/>characteres subscripsit, ita ut ipsis octavo die interiisse
<lb/>significaretur; coque etiamnum magis quomodo zeno Herophileus,
<lb/>.vir non contemnendus, praescriptos in tertio
<lb/>epidemiorum charaeteras exponens, etiam ipsis anginotam
<lb/>ait octavo die destructam, idque hujusmodi characteribus
<pb n="17a.601"/>
 <lb/>significari: <foreign xml:lang="grc">πι, δ, ε, κ,. θ</foreign>; horum characterum primus
 <lb/>quidem <foreign xml:lang="grc">πιθανὸν</foreign> <hi rend="italic">credibile</hi> significat per <foreign xml:lang="grc">πι</foreign> litteram scriptus
<lb/>mediam rectam lineam habens, utrinque aliis. lineis aeque
<lb/>distantibus, veluti^ nonnulli scribunt nummum nongenta-
<lb/>finium. significari et perpetuo in omnibus aegris hoc significat
<lb/>cunctis sequentibus characteribus praescriptus. Character
<lb/>autem ad ipsorum finem fer ip tus,.hic quidem mortem
 <lb/>indicat litera <foreign xml:lang="grc">θ</foreign> significante; in caeteris autem aegro-
<lb/>tantibus litera <foreign xml:lang="grc">υ ὑγίειαν</foreign> <hi rend="italic">sanitatem</hi> indicante. Qui vero
<lb/>character ante ultimum scribitur, dierum numerum perpetro
<lb/>significat, su quibus propositus ubique in oratione
<lb/>aeger aegrotarit, Characteres vero in medio tum hujus
<lb/>tum: primi omnium causam indicans qua servatus aeger
<lb/>fuerit vel interierit, quemadmodum in anginosa hae duo
<lb/>sunt characteres, alter quidem qui primus omnium sequitur,
<lb/>qui per medium rectam lineam habens scriptus est
 <lb/><foreign xml:lang="grc">πι</foreign>; atque ab hoc deinceps: alius atque. alius. Itaque qui
<lb/>primus omnium sequitur, cujus medium obtinet linea,
<pb n="17a.602"/>
 <lb/>elementum est <foreign xml:lang="grc">δ</foreign>, habens a media quae deortum est linea
<lb/>fui ipsius lineam alteram rectam ad imas partes actam ut
 <lb/>I scribimus. sequens character est <foreign xml:lang="grc">ε</foreign> litera. Ex his autem
 <lb/>deinceps Zeno ait: <foreign xml:lang="grc">διαχωρημάτω,, ἐπἰσχεσιν</foreign>, dejectionum
 <lb/>retentionem; significari, reflexo <foreign xml:lang="grc">δ</foreign> ad inferas partes,
<lb/>quovis modo dejecta significante. Etenim ipsum ait sudoris
 <lb/>esse signum;: non solum urinarum vel dejectionum. <foreign xml:lang="grc">ε</foreign>
 <lb/>vero <foreign xml:lang="grc">ἐποχὴν</foreign> vel <foreign xml:lang="grc">ἑπἰσχεσιν</foreign> ipsarum, -<hi rend="italic">retentionem auti suppressionem,</hi>
<lb/>atratis modo appellare volueris, ustula
<lb/>signorum intelligentia talis sit, credibile est dejectionibus
<lb/>retentis octavo die interiisse cynanchicam. Demiror itaque,
<lb/>ut dixi, cum accuratiora exemplaria quintum diem
 <lb/>habeam, consentiente. huic scripturae etiam ipsa littera <foreign xml:lang="grc">ε</foreign>,
<lb/>ut paulo demonstravi, et ipsum zenonem octavum diem
<lb/>scriptum agnoscere et contradicentes ipsi nonnullos de hac
<lb/>re quidem nihil dixisse, sed de characteribus ipsum cedar.gnare,
 <lb/>quod secundam literam permutaverit ac <foreign xml:lang="grc">δ</foreign> restexum

<pb n="17a.603"/>
<lb/>fecerit, non ita habente in tertio epidemiorum feriplura,
 <lb/>sed post. primum characterem <foreign xml:lang="grc">ρ</foreign> scriptum, i quemadmodum
<lb/>illi .loquuntur. Sed jam hic residuum longa
<lb/>quaedam verborum irrepit multitudo. Existimabit enim
<lb/>quidam revera abi Hippocrate adjectos aegris characteres,
 <lb/>si qui contradicunt Xenoni <foreign xml:lang="grc">τὸ ρ</foreign> asserant scriptum esse, non.
 <lb/>deorsum reflexum <foreign xml:lang="grc">δ</foreign>; ut si quis legerit libros contradicentium
<lb/>Xenoni, qui neque Hippocrates dicunt esse characteras,
<lb/>librumque aliquem repertum Ptolemaer Euergetis appellati,
<lb/>qui collectos. ipsos haberet a quodam medico
<lb/>Pamphilo, genere et civitate Indica, sed de Cleophantii
<lb/>secta; quos ab. eo dissidere secum censuerunt qui zenoni
<lb/>contradicunt; neque Hippocratis esse neque ita scriptos
<lb/>characteres, ut ipse exposuit. Itaque mihi videntur et
<lb/>hucusque enunciata supervacanea esse, nihilque lecturis
<lb/>emolumenti ad artis opera allatura, ad quae. eum studio
<pb n="17a.604"/>
<lb/>properare oportet qui huic addictus est. At quoniam quod
<lb/>ipsi scripti essent; vitum est amicis, quibus cedens in
<lb/>primo libro confutationes quasdam scripsi eorum quae
<lb/>prave in. aegris exposuerunt, ut aliquid dicerem et deliis
<lb/>characteribus semel in hoc libro; quod ut facerem animum
<lb/>induxi; non ignorans quod perpetuo dico-, quae a
<lb/>recentioribus medicis in commentariis scripta sunt; tempus
<lb/>quidem nobis consumere, medicinale vero docere orihil,.propter
<lb/>quos et ego medicos tractatus seorsum per
<lb/>te feci.; Quos vero adversus Sophistas paravi, quoniam
<lb/>et his recentiores indigere video qui ab ipsis pervertuntur;
<lb/>bos ipsos etiamnum per te, ut si quis ex abundantia
<lb/>occasionem nactus fuerit, ipsius evolvat, nt adversus fophistas.
<lb/>hostes paratus sit. Sic igitur et -nunc quum res
<lb/>sit inutilis ad probe. medendum ex his prodit characteribus,
<lb/>non tamen cunctabor .totum percurrere, quandoquedem
<lb/>amicis ita placuit. At pudore erubescerem ad ejnsmodi
<lb/>nugas deflecti, nisi prius in multis operibus omnia
<pb n="17a.605"/>
<lb/>quae ad medicam artem spectanti utilis periequutus ; ita
<lb/>ad Hippocraticorum librorum explanationes venirem ; id
<lb/>quidem discere possunt, qui artem dlscunt absque his
<lb/>quae in medicis tractationibus.- peri decursum manifeste
<lb/>scripsi, ut qui mente rbtusi sunt, quae dicuntur assequi
<lb/>possint; narrationis vero cognitionem obtinebunt, qua plerique
<lb/>hominum demirantur interdum quosdam ex his qui
<lb/>artes tractant, existimantes eos qui multa legerunt multaque
<lb/>retinuerunt statim et artis praecepta dignoscere. Nunni
<lb/>itaque etiam dicturus sum omnem de characteribus busto-.
<lb/>viam, quoniam hoc et amicis et familiaribus melius esse.
<lb/>videtur, ut semel hic fiat. Quae itaque sum dicturus a
<lb/>zeuxide dicta sunt primo hunc in librum commentario,
<lb/>ac fortasse praestiterat, quemadmodum. in talibus facere
<lb/>consuevi, qui hanc historiam nosse desiderant, eos ad
<lb/>illum librum remittere. Verum quis zeuxidis commentarii
<lb/>non amplius aestimati recrescunt, ob f d me .ipsos
<pb n="17a.606"/>
<lb/>explicare voluerunt ducto historiae a Mnemone exordio.
<lb/>Nam nonnulli quidem ajunt ipsum accepisse tertium epidemiorum
<lb/>ex magna Alexandriae bibliotheca ut legendum,
<lb/>et hos characteres similibus tum atramento tum literis
<lb/>explicandos interseruisse; nonnulli vero et ipsum ex Pamphylia
<lb/>asportasse et regem. Aegypti Ptolemaeum ita librorum
<lb/>ambitiosum fuisse, ut appellentium omnium libros
<lb/>ad se deferre juberet et hos in novas chartas scriberet
<lb/>daretque- scriptus dominis, a quibus appulsis libri ad ipsum
<lb/>asportati essent et nave advectus libros. in bibliothecis
<lb/>reponeret, essentque ipsis inscriptiones Libri ex navibus.
<lb/>Unum autem ajunt aliquem repertum etiam tertium epidemiorum
<lb/>inscriptum Ex navibus, juxta emendatorem
<lb/>Mnemonem Siditem. Nonnulli denique non juxta emendaforem
<lb/>inscriptum ajunt, sed simpliciter momine Mnemouis;
<lb/>quoniam et aliorum omnium, qui una cum libris nave
<lb/>advecti sunt, regii ministri nomen inscribebant libris in
<pb n="17a.607"/>
<lb/>apothecis reconditis. Non enim statim in bibliothecas
<lb/>ipsius ferebant, sed prius in domibus quibusdam cumulatim
<lb/>deponebant. Quod autem Ptolomaeus ille ad .anti;
<lb/>quorum librorum comparationem ita sollicitus esset .non.
<lb/>parvum esse testimonium ajunt quod cum Atheniensibus;
<lb/>fecit. Dato namque ipsis pignore quindecim talentorum
<lb/>argenti accepit Sophoelis, Euripidis et Aeschyli libros, ut
<lb/>solum scriberet, deinde statim fulvos redderet. Ubi autem
<lb/>magnifice in chartis optimis speravit, quos ab Atheniensibus
<lb/>acceperat, retinuit; quos vero ipse paraverat, ad ipsos
<lb/>misit, rogans ur quindecim talenta tenerent, acciperentque
<lb/>novos pro veteribus quos dedissent libris- Atheniensibus
<lb/>itaque si quoque non novos .libros misisset, antiquos
<lb/>vero retinuisset, nihil aliud.faciendum erat istis, qui uti-,
<lb/>que argentum ex tali conditione acceperant-, ut hoc ipsi
<lb/>detinerent, si ille quoque libros detineret; proptereaque
<lb/>novos libros acceperunt et argentum detinuerunt, Mnemoti

<pb n="17a.608"/>
<lb/>igitur sive librum ipse apportaverit sive ex bibliotheca
<lb/>accepto interseruerit, quaestus gratia id facesse vi-.
<lb/>detur. Solum enim se ipsum scire asserens quae characleros
<lb/>significant; lucrum ex ipsorum explanatione facie- bat.
<lb/>Quod si ita esset, probabilius est librum in bibliotheca
<lb/>repositum ab ipso adornatum esse, longe siquidem
<lb/>majorem erat habitura fidem ipsius explanatio; bibliotheca
<lb/>regia- characteres habente. Si autem librum e domo
<lb/>asportasset, suspectus fuisset. Scriptas ab Heraclio tum Tasentino
<lb/>tum Erytbraeo demonstrationes referre non duble
<lb/>tarem, quod interserta characteres essent, nisi mentem
<lb/>habentibus hoc compertum esse existimarem et a tali
<lb/>multiloquio celeriterliberari properarem. Ad utile itaque
<lb/>redeo, cujus gratis et horum aegrorum historiam ad mem
<lb/>oriam revocamus: Ridiculum siquidem est existimare
<lb/>hominem ob id interiisse, quod. dejectionum retentio facta fuisset.
<lb/>Non enim propter retentionem obiit, sed quod
<pb n="17a.609"/>
<lb/>ipsi acciderit dejectiones ea re detineri tendentibus ad in.
<lb/>feritum naturalibus functionibus. Non enim quia extrema
<lb/>frigida et livida terito die fuerant, propterea defunctus
<lb/>est, sed quod interiret haecque mortua fierent. Atque
<lb/>ipse Hippocrates tamquam vaticinatus ad enarrationis. finem
<lb/>adscripsit, obiit anginosa, etiamsi statim ab initio
<lb/>praedixisset: Quae anginosa apud Bitonem decumbebat,
<lb/>verum ad hunc finem aspectio quandam habet demonstraticnem,
<lb/>haec mulier ob anginam mortua est. Scripsit autem
<lb/>ita in prognostico de perniciosis anginis: lpsae namque
<lb/>eodem die suffocant et secundo et tertio. Par erat igitur
<lb/>et propositam hac in oratione mulierem propterea tertio
<lb/>die mortem obire, quum extrema frigida et livida essent
<lb/>ac dejectionum retentio fieret. Quapropter conjiciendum
<lb/>est vires ipsius validas ad quintum usque diem pertuamsisse,
<lb/>ut. autem ad octavum suffecissent, fieri non potuit.
<lb/>Sed de his quidem satis. Quisque vero intellexerit, quod
<pb n="17a.610"/>
<lb/>sive Hippocrates hujus mulieris curationem susceperit, sive
<lb/>una eum curante consideraverit, prorsus etsi nihil aliud,
<lb/>sane parvum cataplasma imposuit aut diaolystna ipsi dedit.
<lb/>Probabile itaque erit praetermissa esse in narratione reliqua
<lb/>auxilia in aegrotante adhibita, venaeque lectionem,
<lb/>solum autem clysterem et balani impositionem non imprimis,
<lb/>caeterum obiter scripta esse: Quum enim et quae
<lb/>mejuntur et quae vomuntur et quae per alvum dejiciuntur,
<lb/>adjungitque praeterea suppressionem, unde nihil aeger
<lb/>excernebat per se, in his una cum excretorum qualitate,
<lb/>obiter glandis et parvi clysteria usum adjecit.</p>
<lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Equidem jam statueram me prorsus ab importuna de
<lb/>characteribus loquacitate discedere, test quoniam amici
<lb/>plures orationem integram absolvi desiderant, atque multa
<lb/>pars harum ungarum jam a me peracta est, reliquum adjicere

<pb n="17a.611"/>
<lb/>non morabor. Itaque decreveram, prout consuevi,
<lb/>sermones nihil ad artem conferentes seorsum scribere, sic
<lb/>et huic rei librum unum per se scriptum tribuere, ut qui
<lb/>in talibus inaniter laborare vellent nugis inutilibus operam
<lb/>darent. At quoniam secundum hune commentarium
<lb/>jam praevenisse et effatu dignam prolixitatem accepisse video,
<lb/>ut amplius non possim in apto reliquos aegros explicare
<lb/>et pestilentem statum ab ipsis scriptum addere, non
<lb/>tamen status explicationem distrahere velim, ut pars quidem
<lb/>ipsius in hoc commentario scripta sit, reliqua vero in
<lb/>sequenti; ob id et sermones de characteribus in hoc compicturus
<lb/>tum, circumcisa harum nugarum multitudine.
<lb/>Nam si quaecumque dicta sunt ab horum characterum scriptoribus
<lb/>in inquisitionem agam, ecquae recte dicta sunt
<lb/>et quae aliter dijudicavero, non unum ad hoc librum
<lb/>desideraturus. Praecedit igitur, ut dixi, omnes, qui mediam
 <lb/>lineam habet <foreign xml:lang="grc">πι πιθανὸν</foreign> <hi rend="italic">probabile</hi> perpetuo indicans.

<pb n="17a.612"/>
 <lb/>Qui vero character finem facit; litera vel <foreign xml:lang="grc">υ</foreign> vel <foreign xml:lang="grc">θ</foreign>
 <lb/>scripta videntur. Illa quidem <foreign xml:lang="grc">ύγείαν</foreign>, hoc est sanitatem,
 <lb/>haec vero <foreign xml:lang="grc">θάνατον</foreign>, id est mortem, significat. Ante hos
<lb/>autem characteres ponitur dierum numerus,in quibus aeger
<lb/>aut laboravit aut interiit. Medii characteres omnes
<lb/>quidem sunt ex literis, quas vocis elementa significant,
 <lb/>praeter <foreign xml:lang="grc">δ</foreign> deortam reflexum. Quam autem intelligentiam
<lb/>singuli sortiantur ostendam. Nos igitur memores, literas
<lb/>ante characterum ultimum, a quo salutem aut mortem
<lb/>significari. diximus, descriptas, dierum numerum notare,
<lb/>de caeteris quibusdam inter has et principium scriptis
 <lb/>verba facturi sumus. <foreign xml:lang="grc">α quidem ἀποφθορἀν ἡ ἀπώλειαν</foreign>
 <lb/>corruptionem aut interitum prodit, <foreign xml:lang="grc">γ</foreign> vero urinam genisurae
 <lb/>similem. <foreign xml:lang="grc">δ</foreign> reflexum cujusmodi est quod deorsum
 <lb/>hoc.modo scriptum habeat <foreign xml:lang="grc">δ, ἱδρῶτα κατ διάῤῥοιαν καὶ
<lb/>διαφόρησιν</foreign>, sudorem, diarrhoeam et discussionem et, ut
<lb/>summatim dicam, evacuationem quamcumque significare
 <lb/>velint. <foreign xml:lang="grc">ε</foreign> autem <foreign xml:lang="grc">ἐποχἡν</foreign>, hoc est retentionem, indicat aut sedem;
 <lb/><foreign xml:lang="grc">ἕδραν. ζ</foreign> vero <foreign xml:lang="grc">ζήτημα</foreign> <hi rend="italic">quaestionem</hi>. <foreign xml:lang="grc">θ, θάνατον</foreign> mortem,

<pb n="17a.613"/>
 <lb/>ut praedictum est. <foreign xml:lang="grc">ι, ἰύριητα</foreign> sudorem. <foreign xml:lang="grc">κ, κρἰσιν</foreign>
 <lb/>judicationem aut coeliacam affectionem. <foreign xml:lang="grc">μ μανἰαν</foreign>, insaniam
 <lb/>aut <foreign xml:lang="grc">μῆτραν</foreign> uterum. <foreign xml:lang="grc">ν νεότητα</foreign> vel <foreign xml:lang="grc">νίκραισιν</foreign> jnventutem
 <lb/>vel internecionem. <foreign xml:lang="grc">ξ</foreign> vero <foreign xml:lang="grc">ξανθῆν γσλῆν</foreign> flavam bilem,
 <lb/><foreign xml:lang="grc">ξένσν τι καὶ σπάνισν καὶ ξυσμὸν καὶ ξηρότητα</foreign>, peregrinum
  <lb/>aliquid, rarum, ramentum et siccitatem. <foreign xml:lang="grc">ο</foreign> autem
 <lb/>dolores vel urinam. Nonnulli ajunt quum suprapositum <foreign xml:lang="grc">υ</foreign>
 <lb/>habuerit, urinam tunc ipsum scriptum significare, ut ita <foreign xml:lang="grc">υ</foreign>
 <lb/>scribere consueverunt. <foreign xml:lang="grc">πι vero πλῆθσς ῆ πτύελσν ῆ πυρσν
<lb/>ῆ πυρετὸν ῆ πνεύμσνσς πάθος</foreign>, plenitudinem vel sputum
 <lb/>vel triticum vel febrem vel pulmonis affectum. <foreign xml:lang="grc">πι</foreign> vero
 <lb/>in medio habens, ut praedictum est, <foreign xml:lang="grc">πιθανὸν</foreign> <hi rend="italic">credibile</hi>
 <lb/>notat; <foreign xml:lang="grc">ρ ρύσιν ῆ ρὶγσς</foreign> <hi rend="italic">fluxionem vel rigorem</hi>, <foreign xml:lang="grc">τὸ δε φ
 <lb/>φρενἰιίν ῆ φθἰσιν</foreign> phrenitidem vel phtisin; <foreign xml:lang="grc">σ σπασμὸν</foreign> vel
 <lb/><foreign xml:lang="grc">στσμάγσυ κάκσισιν ῆ στόμαισς</foreign> convulsionem vel stomachi
 <lb/>aut oris malum; <foreign xml:lang="grc">τ</foreign> vero <foreign xml:lang="grc">τόκσν</foreign> partum; <foreign xml:lang="grc">υ</foreign> autem <foreign xml:lang="grc">ύγεἰαν</foreign>
 <lb/>sanitatem vel <foreign xml:lang="grc">ὐπσγόνύρισν</foreign> hypochondrium; <foreign xml:lang="grc">χ γσλῆν</foreign> vel
 <lb/><foreign xml:lang="grc">γσλὸιύες</foreign> bilem vel biliosum; <foreign xml:lang="grc">ψ, φύξιν</foreign> frigus, ai denique
 <lb/><foreign xml:lang="grc">όαότητα</foreign> cruditatem.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.614"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="5">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="5">V.</num></label>
<quote type="lemma" n="34">
<lb/>Qui adolescens in mendacium fero decumbebat, eum ex
<lb/>lassitudinibus, laboribus, occursibus praeter consuetudinem
<lb/>ignis prehendit. Primo die alvus turbulenta biliasis,
<lb/>copiosis, tenuibus; urinae tenues, subnigrae; non
<lb/>dormivit; sitibundus. Secundo omnia exacerbata sunt;
<lb/>dejectiones plures, importuniores, non dormivit, mentis
<lb/>perturbationes, aliquantulum sudavit. Tertio moleste
<lb/>affectus, sitibundus, anxius, magna sectatio, angustia,
<lb/>extrema livida ac singula, hypochondrii contensio submollis
<lb/>utrinque. Quarto non dormivit, in deterius
 <lb/>ruit. Septimo obiit, aetate annorum prope viginti.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Incepisse quidem ipsi morbum ait ex lassitudinibus
 <lb/>propter insuetas exercitationes obortis. Scimus enim <foreign xml:lang="grc">πόνσυς</foreign>
<lb/>labores exercitationes eum vocare, quemadmodum
 <lb/>etiam <foreign xml:lang="grc">κόπσυς</foreign> corporis affectus, in quibus etiamsi parum
<lb/>aliquis moveatur, tensivus vel ulcerosus ipsi sensus excitatur.

<pb n="17a.615"/>
<lb/>Quia vero .laboribus cursus addidit, superfluo
<lb/>labores adscripsisse videtur, qui cursibus ut genus in specie
 <lb/>continetur. Ideo quidam pro <foreign xml:lang="grc">πόνσιν πότσιν</foreign> pro laboribus
 <lb/>potibus scripserunt, <foreign xml:lang="grc">ν</foreign> primum secundae syllabae
 <lb/>in <foreign xml:lang="grc">τ</foreign> mutato. Tota sequens enarratio eorum quae adolescenti
<lb/>contigerint, ut exemplum est acuti morbi in actatem
<lb/>maxime iuvenum cadentis. Itaque caetera symptomata
<lb/>acuminis morbi sunt. Unde vero quisque periculum
<lb/>vel mortem praenoverit primo quidem die dictum est urinae
<lb/>subnigrae et secundo aliquantulum sudavit, tertio die
<lb/>magna jactatio, omnibus autem diebus nihil prorsus dormisisse
<lb/>pronunciat. Haec igitur periculosa; extrema partium
<lb/>livida et frigida tertio die oborta, letalia, atque
<lb/>etiamnum hac in aetate. Hoc autem fit aut propter excedentem
<lb/>magnitudinem phlegmones viscera obsidentis aut
<lb/>caloris nativi extinctionem. De hypochondriorum autem
<lb/>contensione submolli prius diximus Hippocratem tensionem^
<pb n="17a.616"/>
<lb/>citra tumorem per prolatam orationem indicare. Ostendit
<lb/>hujusmodi tensio nullum externorum corporum qui in abdomine
<lb/>sunt musculi, obsideri phlegmone, sed vel septum
<lb/>transversum vel hepar vel lienem, haec namque cum cae-^
<lb/>telis periculosa sunt. Mortis autem signum idoneum est
<lb/>extremarum partium tum livor tum frigus tertio die in
<lb/>febre acuta vigesimo aetatis anno facta. Quapropter ad
<lb/>septimum usque diem suffecit adolescens. Atque fortassis
<lb/>assam ob causam quod viribus esset natura validis, non
<lb/>solum propter aetatem. Quae itaque si quis ex hujus aegri
<lb/>historia ceperit, haec sunt utilia. Quaerere autem
<lb/>qua in civitate Iocus aliquis mendax vocetur, veluti Athenisi
<lb/>astutorum aut Cereopum forum appellatum est, et quaenam
<lb/>talia in singulis aegris nonnulli interpretes scripsernnt,
<lb/>si quid in ipsis ad artisi opera conferre viderem,
<lb/>non praetermitterem. <hi rend="italic">iscu acutum</hi> in medio tum praescripti
<lb/>aegri tum praescribendi scriptum est, assignari
<lb/>utrique valens, quod uterque acute aegrotasse videatur.
<pb n="17a.617"/>
<lb/>Sed quoniam in praescripta aegra cynanchica ad finem
<lb/>adjectum est, aliisque nonnulli^ aegris ad explanationis
<lb/>finem quid tale adscriptum est, per quod historiae utilitas
<lb/>appareat, rationi magis consentaneum aegro priori verbum
<lb/>oAU adscriptum esse. Forsan vero qui characteras adscripsit,
<lb/>hoc quoque adscripsit; sed paulo post decimo ordine
<lb/>in aegro de ita additis scripturis plane dicturus sum.</p>
<p rend="indent">
<lb/>Quia vero consultius esse auguror pestilentem statum
<lb/>ad tertium commentarium servare, nonnulla praedictis adjiciam
<lb/>quae apud medicos in controversia versantur ex
<lb/>signia adolescentis enarrationi adscriptis die septimo morte
<lb/>peremti. Eeno namque hos scripsit characteras, primum
 <lb/>quidem omnium <foreign xml:lang="grc">πι</foreign>, lineam in medio rectam habens, quod
 <lb/><foreign xml:lang="grc">πιθανσὐ</foreign> <hi rend="italic">credibilis</hi> perpetuo signum esse scriptum est. secundum
 <lb/>autem <foreign xml:lang="grc">ξ</foreign> si, ac tertium ab ipso <foreign xml:lang="grc">ζ</foreign> et quartum <foreign xml:lang="grc">θ, πι,
<pb n="17a.618"/>
  <lb/>ξ, ζ, θ, ζ</foreign>, itaque septimum diem significari; <foreign xml:lang="grc">θ</foreign> vero <foreign xml:lang="grc">θάνατσν</foreign>
<lb/><hi rend="italic">mortem.</hi> Sed haec quidem in omnibus communia.
  <lb/>Illud <foreign xml:lang="grc">ξ</foreign> externum signum esse vult. Externum autem
<lb/>adolescenti fuisse ait in enarrationis principio ex lassandinibus
<lb/>et cursibus praeter confuetudinem ipsum in morbum
<lb/>incidisse. Quae igitur adversus lenonem pronunciata sunt
  <lb/>de primo signo <foreign xml:lang="grc">πι</foreign> indicante, quoniam omnibus aegrotantibus
<lb/>existunt communia, paulo post, si videro, adjiciam.
<lb/>plius autem quae in praesenti aegro privatim quaeruntur
<lb/>confideremus, quod de re medica controversiam moVisse
<lb/>videatur. Quum enim scripsisset, ut et antea narravi,
<lb/>primum librum Eeno de characteribus, deinde alterum
<lb/>ipso majorem Apollonius empiricus adversus ipsum scripsisset,
<lb/>mox postea rursum illi Eeno contradixisset, Apollenius
<lb/>cognominatus Biblas scripsit et ipse mortuo jam Zenone,
<lb/>de characteribus librum non solum apparatos comprehendens,
<lb/>sed etiam superreprehensionem vocatam in
<pb n="17a.619"/>
<lb/>zenonem confecit. Ut enim neque ipse probe a Mnemone
<lb/>apparata interpretari potuit, sed ubi sermone verisimili
<lb/>deficeret, characteres permutavit in explanationis abundantlam,
<lb/>ita contradictionem fecit, neque librum in bibliotheca
<lb/>regia inventum neque navibus asportatum neque
<lb/>juxta Bacchii publicationem habere dicem, ita chacaeteras
<lb/>ut zeno scripsit in proposito adolescente. in hanc
<lb/>vero futilem loquacitatem nescio quo pacto Heraclides
<lb/>Tarentinus impulsus est, quamquam perpetuo expositiones
<lb/>ad commoditatem reducere lentavit; sed nunc utique cum
<lb/>zenone magis contendere videtur quam utilitati operam
<lb/>praestare. Facit ergo characterum explicationem, ut cur
 <lb/><foreign xml:lang="grc">ζ</foreign> ante <foreign xml:lang="grc">θ</foreign>, quod in sine est, scriptum sit ; alterum vero qui
<lb/>ante hunc. ordinatus .est, judicare ait quaerendum esse,
<lb/>cur septimo die interierit, factis ipsi per dies pares exacerbationibus.
<lb/>Rationi namque erat consonum, uti ipse
<lb/>loquitur Hippocrates, judicationem morbi exacerbationis
<pb n="17a.620"/>
<lb/>diebus fuisse. Effatur enim : Quorum exacerbationes diebus
<lb/>paribus fiunt, horum ef judicationes paribus; quorum
<lb/>vero imparibus, herum judicationes diebus imparibus contingunt.
<lb/>Subjecta est autem .et generali judicationis significato
<lb/>mors.: sic rane et Tarenticus de. characteribus asseruit.
<lb/>Si quis autem praeclari quiddam dicat, consideravimus;
<lb/>quod enim plerumque diebus exacerbationis interire
<lb/>accidat, rarumque sit contrarium fatendum ac Vareatino
<lb/>vera dicere concedendum est. Hic tamen aeger
<lb/>exacerbationes diebus paribus habuisse non videtur: primo
<lb/>siquidem die sanae in morbi principio facta sunt, .scripsit.
<lb/>Hippocrates, secundo, inquit, omnia exacerbata sunt ob
<lb/>morbi, qui acute movebatur-, ascensum; tertio autem die
<lb/>morbum magis auctum suesse indicati Quum enim in secundo
<lb/>praedixisset, non dormivit, mentis perturbationes
<lb/>erant; in tertii diei enarratione scripsit, primum quidem
<lb/>graviter affectus .est, quod primo die non scripserat; postea

<pb n="17a.621"/>
<lb/>sitibundus, mox anxius, deinde. magna jactatio, postea
<lb/>angustis; atque horum unum erat satis, tertio die
<lb/>obortum, secundo die deteriorem aptum indicare. Illud
<lb/>enim, non dormire una noctu; atque illud, mentem perturbatam
<lb/>habere in morbis acutis, citra magnum perrculum
<lb/>assidue fieri ridentur: quae vero tertio scripta sunt.
<lb/>periculosa suerunt omnia. Praeterea ob id asserit secundo
<lb/>die-, tertio deteriorem esse, quod secundo mentis pertur- .
<lb/>Lationem scripserit, tertio vero et alsa quaedam symptomuta
<lb/>paulo ante commemorata luisse pronunciavit et men-
<lb/>tem non absolute perturbatam, id enim exiguum est, sed
<lb/>delirasse ait. Videtur profecto et propter hoc ipsum symptoma
<lb/>tertius dies secundo deterior suille; non tamen.
<lb/>quod.in ipsis submollem hypochondrio contensionem nem
<lb/>antea existentum, subintellexerit aliquis hinc secundum
<lb/>ipso moderatiorem suesse. Quod enim vilicus antea morbo
<lb/>vacans, coeperit die quodam affici illum ostendit prioribus

<pb n="17a.622"/>
<lb/>deteriorem. At inter omnia commemorata symptomuta
<lb/>hoc die perniciosissima extitisse ridentur partium extremarum
<lb/>frigus et livor. Quare, quod paulo ante dixi,
<lb/>mirari oportet quonam pacto adolescens quinto die non
<lb/>obierit. At medius -fidius fortassis aliquis Tarentinum
<lb/>patrocinatus enarratis subscripta esse consequentia prosimbitur,
<lb/>quarto non dormivit, in deterius ruit affectus.
<lb/>verum hunc ipsum meminisse faciemus medici praecepti,
<lb/>nimirum quartum diem septimi indicem ab ipsi, Hippocrate
<lb/>pronunciatum esse, quod factorum in ipso bonorum
<lb/>vel malorum discessus non minus, imo et magis septimo
<lb/>quam sexto die oboriatur. Quomodo ergo Tarentinus profert
<lb/>rationi magis congruum esse, hunc adolescentem sexto
<lb/>interiisse die, quoniam diebus paribus exacerbationes haberet?
<lb/>Tertio namque die plurima enarraturum symptomatum
<lb/>ipsi accidisse constat, quarto vero aucta fuisse;
<lb/>suffecisse vero ac ad septimum usque diem restitisse. fortassis

<pb n="17a.623"/>
<lb/>quidem tum quod vices natura validas habuerit, tum
<lb/>praeterea propter aetatem. Quod si haec ipsi non assuissent,
<lb/>quinto interiisset die. Videtur sane milli Tarentinus
<lb/>adversus zenonem studiose magis agendo quam accurate
<lb/>rem inquirendo haec habere. Hoc idem passus est et
 <lb/>Apollonius, qui ipse quoque <foreign xml:lang="grc">ζ</foreign> literam secundo loco inter
<lb/>characteres positam explicati Ipsum secuti sunt et alii
<lb/>multi et maxime quod primum quidem medicum aliquod
<lb/>praeceptum absque characteribus commodum exponere. dieat;
<lb/>quod ipsis verum esse visum sit quod ab eo dictum
<lb/>est, ob id quidem obiisse adolescentem asserit, quod praeter
<lb/>consuetudinem ex lassitudinibus, laboribus et cursibus
<lb/>febre correptus esset. Ego vero labores quidem et curtus,
<lb/>si plures exercitationes hac appellatione significentur,
<lb/>pertinaciter affirmavero nequaquam mortis causas fuisse,
<lb/>nisi morbosus in corpore apparatus antea extitisset. De
<lb/>potibus autem secundum nonnullos, ita namque quosdam
<lb/>transscripsisse dixi, nihil habeo quod manifeste hoc 111
<pb n="17a.624"/>
<lb/>adolescente proferam, quod neque qualitatem, neque
<lb/>quantitatem potuum cognoscam, cum multa in ipsis disiferentia.
<lb/>sit: etenim tempore potus differunt; nonnulli
<lb/>quidem duobus et tribus diebus-, quidam vero his multi-.
<lb/>plicatis fiunt et quae quotidie copia bibitur, non parvam
<lb/>sortitur differentiam. Rutrum praeter haec potus qualitas:
<lb/>nonnulli siquidem meracius bibunt, nonnulli vero aquo- fius,
<lb/>nonnulli denique temperatum ; quidam etiam frigidum,
<lb/>quidam calidum, alii etiam horum utrumque aut ex
<lb/>consuetudine aut praeter consuetudinem interdum biberunt.
<lb/>Accidit et vinorumaptorum non parva pro genere
<lb/>ac tempore diversitas: non enim eundem affectum vinum
<lb/>novum ac- vetus parit, neque- massum ac tenue, neque
<lb/>album et nigrum, neque odoratum ac graveolens, neque
<lb/>austerum ac dulce. Quapropter jure dixi me de oborta
<lb/>adolescenti laesione nihil certi enunciare posse. Commune
<lb/>tamen est immoderatiori vinorum omnium potui, quod et
<pb n="17a.625"/>
<lb/>nervos et mentem feriat. Non tamen insignis in adolescentis
<lb/>morbo laesio dominata est: neque enim in convullienem
<lb/>neque tremorem lapsus est; imo neque phreniticus
<lb/>factus est ; ob adque arbitror et potuum scripturam
<lb/>rationi minus consonam alsie. Est enim rationi magis
<lb/>consentaneum cruditates adolescenti praecessisse : fortassis
<lb/>quidem in ventre: quod si non, saltem in venis omnino:
<lb/>in quibus non paucorum humorum copia collecta est, ut
<lb/>urinae et dejectiones tenues quidem, non tamen biliosae
<lb/>redditae demonstrant. Videtur autem- et biliosus aliquis
<lb/>ipsi humor in universo corporis habitu contineri propter
<lb/>labores, a quibus consentaneum est desipientiam quandam
<lb/>ac febrem accessisse.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="6">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="6">VI.</num></label>
<quote type="lemma" n="35">
<lb/>Apud Tisumenum furebat mulier, cui ileus cum sectatiocibus
<lb/>concitatus est ; vomitiones multae ; potum continere
<lb/>non potuit; dolores circa hypochondria, atque in
<pb n="17a.626"/>
<lb/>insurtoribus alvi locis dolores; tormina a/stdua; non sttibunda,
<lb/>incalescebat^ extrema perpetuo frigida, fustidiosu,
<lb/>insomnis, urinae paucae, tenues; defectiones crudae,
<lb/>tenues, paucae; nihil amplius prodesse potuit,
 <lb/>obiit.</quote>
  <lb rend="rule"/>
  <p rend="indent">
<lb/>Male nonnulli scribunt hac in muliere <foreign xml:lang="grc">ύλεώδεα</foreign> per
   <lb/><foreign xml:lang="grc">ν</foreign>, quum <foreign xml:lang="grc">είλεώδεα</foreign> per si scribendum sit: Ileus enim, hoc
<lb/>est volvulus, appellatur affectus, cujus symptomata mulierem
<lb/>vexasse scribit, multos vomitus et potus continere
<lb/>non posse et dolores circa hypocbondria esse et tormina
<lb/>cum doloribus in ventre, quae omnia volvulosis assidenti
<lb/>Quod autem deinceps scripsit non eorum est ipsis assideutium,
<lb/>sed eorum quae in malignum tendenti affectui tuperveniunt,
<lb/>potissimum extremas partes perpetuo esse frigidas;
<lb/>pravum quoque est fastidium ciborum. Quin et
<lb/>urinas adscripsit, etiamsi affectus venis et humoribus non
<lb/>insederit, test intestinis: quum enim in his magna coeperit

<pb n="17a.627"/>
<lb/>phlegmone, praedicta symptomata oboriri confuevemnt;
<lb/>vocantur autem affectus ileus. Parva igitur ex urinis,
<lb/>quum bonae sunt, salutis spes est ita constitutis, sed
<lb/>non parvum ad exitium momentum, si pravae fuerint. Periclitantibus
<lb/>enim morbo laborantibuspropter intestinorum
<lb/>phlegmonem, si et alia quaedam in corpore affectio prava
<lb/>esse videatur, malum simul aegrotanti augebitur. Sic igitur
<lb/>consuevit Hippocrates, quum alicui spirabilium erganorum
<lb/>inest affectio, urinas inspicere: si namque ipsae .
<lb/>secundum naturam sint, ex fotis spirabilibus organis versatur
<lb/>periculum, si vero etiam pravae appareant, male
<lb/>habere significant quemadmodum et nunc nutritionis organum.
<lb/>Quamquam venter patitur ipsiusque affectio ex
<lb/>dejectionibus cognoscitur, attamen et urinarum meminit,
<lb/>ut tenuium quae humorum cruditatem in venis significant.
<lb/>At urinas fiemper memineris, simulque in ipsis ventris,
<pb n="17a.628"/>
<lb/>thoracis, pulmonis et nervorum affectibus inspicias; quibus
<lb/>bonae apparuerint, magnum ad salutem momentum
<lb/>praestant; quibus pravae juvant etiam quadantenus adverius
<lb/>aegrotantis periculum. Existente autem omni ileo
<lb/>periculoso, qui in sublimibus intestinis consistunt ilei, his
<lb/>qui crassa occupant, sunt deteriores, ad sympathiam tum
<lb/>hepar tum lienem deducentes. Dignosces autem ipsos
<lb/>tum ex vomituum assiduitate et vehementia ; tum quod
<lb/>potum continere nequeant ; atque etiamnum magis, quod
<lb/>nihil per alvum deliciatur; praeterea tormina et dolores
<lb/>concitant, quum sublimes partes obsident. Quodsi ileosi
<lb/>etiam stereus evomant, id enim fieri conspicitur, evidentissimum
<lb/>tibi sit tenuium intestinorum affectorum signum.
<lb/>Est autem acutissimus affectus, ipsnmque propterea nunc
<lb/>descripsif Hippocrates, unaque adscripsit; cui auxiliari
<lb/>nihil potuit, Memineris autem et hujus libro de venae
<lb/>sectione. Nullum enim aliud auxilium scripsit in horum aegrorum
<lb/>libris, neque illam, non sane quod laborantes
<pb n="17a.629"/>
<lb/>ab auxiliis dejecti adniti non suerrnt, sed quod singulis
<lb/>aegris auxilia scribere non oporteat; nisi quicquam eorum,
<lb/>quae raro facta sunt, contigerit, ut cui octavo die vena
<lb/>tecta est. Diem vero, quo ipsa mortua est aegra, praetermisit,
<lb/>ut quae secundo statim die obierit aut quod plorimum
<lb/>tertio propter affectionis celeritatem, quam ipsis in
<lb/>narratione declaravit.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="7">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="7">VII.</num></label>
<quote type="lemma" n="36">
<lb/>Mulierem ex iis quae apud rantimedem degebant, ex infantuli
<lb/>corruptivi abortione primo die ignis prehendit.
<lb/>Lingua arida, siticulosa, aestuabunda, insomnis. Alvus
<lb/>turbata copiosis, tenuibus et erudis. secundo die
<lb/>superriguit, sentis acuta, ab alvo copiosa, non dormivis.
<lb/>Tertio die vehementiores dolores. Quarto delfravit..
<lb/>septimo mortua est. Alvus perpetuo lubrica deiactionibus
<lb/>multis, tenuibus, crudis; urinae paucae, tenues.
 <lb/>Eentis ardens.</quote>
  <lb rend="rule"/>
  <pb n="17a.630"/>
  <p rend="indent">
<lb/>Si propter causam aliquam externam hanc mulierem
<lb/>abortiri contigisset, ipsis significaret Hippocrates. Conflet
<lb/>itaque abortionem ob morbum factam esse mulieri, quae
<lb/>pravos humores collegerat. Adjecit huic orationi ex corruptione
   <lb/>factus <foreign xml:lang="grc">τὸ νηπίου</foreign> <hi rend="italic">infantuli</hi> dictionem, indicantis,
<lb/>ut arbitror, hae adjectione parvum fuisse abortivum foetum.
<lb/>Nominant enim homines puellos non multo post
<lb/>conceptionem natos infantulos. Per metaphoram igitur
<lb/>par est Hippocratem valde pusillos ex conceptis foetus ita
<lb/>appellasse. Etenim hi potissimum corrupti eiiciuntur. Febria
<lb/>acutiam et magnitudinem per id quod protulit, ignis
<lb/><hi rend="italic">prehendit</hi>, declaravit et ex eo quod adjecit, <hi rend="italic">lingua arida,
<lb/>sitibunda et aesiuabunda</hi>, malignitatis febris signum exisiit.
<lb/>Accurate dejectionum formae mentem adhibe. Nam
<lb/>ubi scripsit, alvus turbata tenuibus, copiosis et crudis,
<lb/>etiamsi ipsis pronunciaverit in narrationis fine cautum ipsi
<lb/>incidisse, vocaverit autem et febrem quae primo die coeperit
<pb n="17a.631"/>
<lb/>et secundo exacerbata fuerit, adjeceritque quod lingua
<lb/>inaruerit et sitibunda fuerit; attamen ait cruda fuisse,
<lb/>quae deficiebantur. Ardentem vero febrem ex biliosis
<lb/>humoribus fieri scimus. Consentaneum igitur est huic
<lb/>mulieri in tota corporis mole biliosum humorem acervatum
<lb/>fuisse: in primis autem venis mesaraei scilicet et simae
<lb/>jecoris cruda contenta. Praeterea et urinas ait ipsi fuisse
<lb/>tenues et crudas, crudis dejectionibus similes, crudis redundantibus
<lb/>humoribus, non in primis venis solum, verum
<lb/>etiam in gibba jecoris parte. Febris ardens ad hujus
<lb/>aegrotantis finem multis in exemplaribus adscriptum est.
<lb/>At nonnulla non hoc duntaxat scriptum habent, sed et
 <lb/><foreign xml:lang="grc">τὸ α</foreign> additum, vel quod primam hanc aegram in causo
<lb/>fuisse intelligere oporteat vel primam hujus causi speciem
<lb/>esse, quae deinceps ab ipso scripta est in secunda muliere,
<lb/>cujus principium ita est : alteram ex abortione. Ego vero
<lb/>in octavo aegro, cujus principium extat: Adolescentem
<pb n="17a.632"/>
<lb/>qui in Mendacium foro decumbebat, absolutiorem dixi
<lb/>me de ita adscriptis sermonem facturum, quum decimum
<lb/>aegrotum explicarem. Atque nunc ipsum explicaturus
<lb/>sum, ex his duobus suspicatus adscriptum esse verbum,
<lb/>cautus, febris ardens, ab altero quodam, non ipso auctore,
<lb/>quod primum quidem non uni vel duobus aegris ad finem
<lb/>narrationis morbi formam adscripsisset; sed omnibus vel
<lb/>plurimis, si omnino et nos has docere voluisset, ut nonnulli
<lb/>post ipsum fecerunt. Sed ille tamquam his, qui
<lb/>morbum dignoscere scivissent, eorum quae aegris conti.
<lb/>gerunt, enarrationem fecit. videntur autem et alii veleres
<lb/>suis in operibus non eos contemplari qui nuper ad
<lb/>libros accesserunt, sed qui jam in ipsis habitum contequuntur.
<lb/>Confirmat autem meam opinionem praeter id
<lb/>quod praedictum est, secundum id quod in solo epidemiotum
<lb/>tertio adscriptum esu omnibus itaque hujus libri
<lb/>interpretibus ab altero quodam qui apparatos nunc characteras
<lb/>illos adscripsit et haec jure adscripta. Nam in
<pb n="17a.633"/>
<lb/>cynanchica jure quis concesserit ab Hippocrate adscriptum
<lb/>esse: interiit cynanchica, qui mulierem ipsam vellet in-
<lb/>.tersisse ob cynanchen anginam. In hac quae nunc dicitur
<lb/>obiisse, ita intelligi non potest. Nam posteaquam
<lb/>pronunciavit: septimo obiit, intulit, alvus perpetuo liquida
<lb/>dejectionibus copiosis, tenuibus ec crudis ;. urinae
<lb/>paucae, tenues. Posteaque deinceps scriptum est, febris
<lb/>ardens; nonnullis autem et a adjacet; in quibusdam autem
<lb/>pro ipsu scriptum est <hi rend="italic">primus</hi>, in aliis vero <hi rend="italic">prima.</hi>
<lb/>Hunc siquidem librum prorsus labefactarunt ejusmodi adscriptis
<lb/>plerique juniores medici. Patet ergo non ut in
<lb/>cynanchica ad finem adscripsisse, obiit cynanchica. Eodem
<lb/>modo concedendum esse et nunc scriptis adjectum,
<lb/>febris ardens. Non enim pronunciavit, obiit ardente fehre
<lb/>detenta, quemadmodum in anginosa ; obiit cynanchica.
<lb/>Sed hoc nomen cautus recto natu scriptum comperitur. In
<lb/>medio vero tum hujus tum obiit est, et alvus perpetuo
<lb/>liquida, et quae huic continua existunt. Quoniam ergo
<pb n="17a.634"/>
<lb/>neque mortua est ardente febre, imo neque deinceps haec
<lb/>prorsus inter se cohaerentia scripta sunt, manifestum evadit,
<lb/>ab aliquo intersertum fuisse, non autem ab ipso Hippocrate
<lb/>scriptum. Fortassis vero et aliquis adscripsit tui
<lb/>ipsius gratia, ut ad memoriam talia in marginibus adscribere
<lb/>consuevimus; deinde eorum qui librum transscripserunt
<lb/>aliquis tamquam ipsius auctoris esset, in texturam
<lb/>operis. transtulit.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="8">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="8">VIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="37">
<lb/>Alteram ex abortione ad quintum mensum oeceti uxorem
<lb/>/ebrii prehendit. Incoepit autem comatosu ac rursum
<lb/>insomnis ; lumborum dolor; capitis gravitas. secundo
<lb/>die alvus turbata est, primum paucis, tenuibus et sinceris
<lb/>defectionibus. Tertio dis pluribus ac deterioribus;
<lb/>nocte nihil dormivit. Quarto deliravit, metus, moestitia,
<lb/>oculus distortus est, sudor paucus et /rigidus c trcum
<lb/>caput, extremitates ./rigidae. Quinto exacerbata
<pb n="17a.635"/>
<lb/>sunt. omnia, multum deliravit: iierumque celeriter mente
<lb/>constitit, siticulosa, insomnis, alvus per totum morbum
<lb/>copiosis ac sinceris defectionibus fluxit : urinae paucae,.
<lb/>tenues, subnigrae t extrema /rigida, sublivida. sexto
 <lb/>die eadem. septimo obiit phrenitica.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Mulier ante hanc descripta infantulum etiamnum suetum
<lb/>corruptum elisit. Infantulus autem foetus, ut dixi,
<lb/>unius aut duorum aut longissime trium mensium intelligendus
<lb/>est. At quae praesenti oratione narratur, trium mensium
<lb/>foetum abortivit, neque ipsis propter aliquam
<lb/>externarum causarum, sed ex corporis affectione. Interdum
<lb/>enim mulieres ubi vehementius salierunt aut ubi derepente
<lb/>visio aliquo, quod illis terrori sit, metuerint, abortiunt ;
<lb/>interdum vero propter dolorem vel insignem cruditatem
<lb/>aut rei cujusdam venetae efum aut omnino pharmacr
<lb/>potum aut quod insit quiddam eorum quae abortionem
<lb/>concitant: imo nonnullae et propter venae sectionem
<lb/>et sanguinis ex vulnere eruptionem vel ex immoderata
<pb n="17a.636"/>
<lb/>haemorrhoide abortierunt. Quasdam autem novi et ex
<lb/>ipsa uteri cervice sanguinem profudisse praegnantes jamdiu,
<lb/>moxque deinde foetum ejecisse. Quorum, mulieribus
<lb/>hac in oratione ab Hippocrate scriptis, nullum fuisse
<lb/>ex eo constat quod in ipsarum explanatione non adferis
<lb/>pserit, quum ipse talia praetermittere non. consueverit
<lb/>Ipsis ergo contigit febricitare: non propter foetus corruptionem,
<lb/>sed propter febrem abortiverunt. Videtur autem
<lb/>hac muliere concitatus qui prorrhetieum scripsit ita enunciare :
<lb/>qui comatosi per initis stant cum capitis, lumborum,
<lb/>hypochondrii et cervicis dolore vigilantes num phrenitici?
<lb/>Potest autem ipsis alteram vel alterum ita habentem
<lb/>vidisse. Propositam igitur hac in oratione multerem
<lb/>tum comatusam, tum rursus insomnem fuisse profert
<lb/>et capitis gravitatem habere et lumborum dolorem: non
<lb/>tamen quicquam de cervice apposuit. Ait et alvum perturbatam
<lb/>fuisse tenuibus et sinceris dejectionibus, nihil
<pb n="17a.637"/>
<lb/>hic praeterea de ipsarum colore. adjecit. Datur namque
<lb/>mera pallida et flava et fulva et rubra, aeruginosa et nigra
<lb/>defici, cognoscentibus nobis Hippocratem ipsum mera
<lb/>vocare quaecumque familiarem colorem habent cum altero
<lb/>humore inpermixtum, ut si quis finxerit biliosas dejectio-.
<lb/>nes meras, hoc est vel colore flavas vel fulvas. Nam
<lb/>aeruginosas et nigras adjecto colore dicere tum huic tum
<lb/>caeteris medicis consuetudo est. Nos vero etiam citra additionem
<lb/>biliosas quasdam dejici dicere consuevimus, de
<lb/>flava bile tali dictione usi. Ex aeruginosa vero vel nigra
<lb/>vel altera quapiam bile non simpliciter biliosa dicimus,
<lb/>sed ipsi coloris discrimen ipsis adlicimus. Atque
<lb/>haec in omnibus consuetudo invaluit, quod bilis tum pal-.
<lb/>lida tum flava assidue tum vomatur tum deficiatur, non
<lb/>solum aegrotantibus, test etiam bene valentibus, raro vero
<lb/>alia, in hisce duntaxat qui morbotum affectum sortiuntur.
<lb/>In tertii diei narratione quum pronuntiasset, nocte nihil.
<lb/>dormivit, comatis autem non amplius meminit, demonstravit

<pb n="17a.638"/>
<lb/>nobis ipsam paulo post deliraturam. Jure igitur
<lb/>serie narravit, quarto deliravit, metus, moestitia, oculus
<lb/>.dexter distortus est, sudor circum caput paucus, frigidus;
<lb/>phreniticam hominem ostendit^ esse, proindcque prave admodum
<lb/>habere. Quum autem enarratis tum signis tum
<lb/>symptomatis extremitatum frigus adjecisset, etiamnum magis
<lb/>quidam ipsam mori exspectavit. Et vero defuncta est
<lb/>praedictis comitata symptomatis, quibus quinto et (exto
<lb/>die vexata est. Quae vero ut fidem his facientia in prorrhetico
<lb/>scripta sunt, etiamsi in commentariis -illum in librum
<lb/>factis prava prius esse demonstravimus, memoriae
<lb/>tamen gratia ipsa commemoraturus sum, quamquam talia
<lb/>scribere deprecatus renuerim. Quum itaque dictum sit in
<lb/>prophetico, ex lumborum recursu oculorum perversio ob
<lb/>id mulieris hujus meminerunt et in ipsius oratione dictionis
<lb/>prorrhetici. Sunt autem, ut demonstratum est, talia
<lb/>omnia prava, scientibus nobis in universali oculorum perversionem

<pb n="17a.639"/>
<lb/>non bonum esse signum, sive ex lumborum recurtu,
<lb/>sive quovis modo fiat; male praeterea affectatam
<lb/>esse interpretationem et ab Hippocratis dictione longe
<lb/>alienam. Non enim pronunciavit: ex lumborum recursu,
<lb/>sed ut in prognostico in hac dictione: qui cum febre
<lb/>circa lumbos et inferas felles fiunt dolores, si septum
<lb/>transversum inferis sedibus relictis attigerint, letales admodum
<lb/>existunt. Non tamen potest aliquis in praetenti
<lb/>aegra ascensum ad caput ostendere redundantium in lumhis
<lb/>humorum. Atque ut haec temere quidam interpretum
<lb/>dixerunt, sic et dictionem hanc male ex prorrhetico nunc
<lb/>dictis inferunt ad aegrae praetentis explicationem, in qua
<lb/>profert : ventris valde rubra proluvies, prava quidem in
<lb/>morbis omnibus, non minime vero in propositis, quum
<lb/>non dixerit Hippocrates praerubram huic mulieri ventris
<lb/>fuisse proluviem. Absurdius autem adhuc et hujus dictionis
<lb/>sunt memores. In febribus ardentibus, cum aliquantulo
<lb/>frigore dejectionibusque aquosis, biliosis ac multis,
<pb n="17a.640"/>
<lb/>oculorum lentae signum malum est, tum alias tum si
<lb/>catoehi fiant; nihilque referre proferunt, si vel catomum
<lb/>dicas, ignorantes Hippocratem profundum coma a comate
<lb/>vigili distinguere. Itaque profundum coma aliquam habet
<lb/>ad vocatam catochen ab Archigene et Philippo communitatem:
<lb/>non tamen vigil, quod huic mulieri accidisse
<lb/>narrant in morbi principio et non quo tempore distortus
<lb/>est oculus. Porro mirari licet eos utramque dictionem in
<lb/>praesentis aegrae explanatione scripsisse in qua profert:
<lb/>alvi pracrubra proluvies, et, dejectionibus aquosae bilis:
<lb/>neutram etenim ipsarum hac in muliere scripsit Hippocrates,
<lb/>neque quod utramque scripserit explicant. Praeterea
<lb/>quod neque eadem desectio esse potuerit, tum praerubra
<lb/>tum aquosa bilis. Interferunt autem et alias
<lb/>multas dictiones, quae vicissim tum prorrheticum interpretantur
<lb/>tum aegros qui in epidemiis narrantur. Verum
<lb/>quaecumque vitiose scripta tuus, arguere non licet, quum
<pb n="17a.641"/>
<lb/>declarata sit in nobis dilucide simul et absolute in prorrheticum
<lb/>commentariis ejusmodi interpretationum pravitas.
<lb/>Phrenitis, hoc etiam inter adscripta connumerant, quemadmodum
<lb/>etiam cautus, qui antea non in omnibus exempluribus
<lb/>existit. Neque enim in alio quodam aegroto aliquid
<lb/>hujusmodi adscripsit, neque nunc ipsis instituerat
<lb/>morborum dignotiones scribere, ut in libris de morbis
<lb/>inscriptis reperire licet.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="9">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="9">IX.</num></label>
<quote type="lemma" n="38">
<lb/>Quae mulier in mendacium loro decumbebat, eam pri-
<lb/>mum laboriose masculum enixam vehemens prehendit fabris ;
<lb/>statim in principio sumunda, fastidiosa, cursuale
<lb/>gia laboravit; lingua perarida, alvus tenuibus et paucis
<lb/>perturbata ; non dormivit. secundo die aliquantulum
<lb/>riguit, fabris acuta, paucus circa caput sudor
<lb/>manavit. Tertio laboriose ab alvo cruda, copiosa, te-
<pb n="17a.642"/>
<lb/>nuia prodierunt. Quarto rigor obortus est, exacerbata
<lb/>sunt omnia, insomnis. Quinto moleste habuit. sexto
<lb/>eadem ex alvo liquida copiosa secessere. septimo riguit,
<lb/>fabris acuta, suis ingens, sectatio, circiter occasum
<lb/>toto corpore sudor suigidus dissensus est, extremorum
<lb/>faigus, quae non recalesuebant, iterumque sub noctem.
<lb/>riguit, extrema non recalesuebant, non dormivit, aliquantulum
<lb/>deliravit. ac rursum illico ad mentem rediit.
<lb/>octavo circa meridiem recaluit, sitibunda; comatosu,
<lb/>nausuabunda; vomuit biliosu, pauca, stava; nocte sudatio,
<lb/>non dormivit, multum affatimque minxit inscia.
<lb/>Nono remisse sunt omnia, comatosu ad vesperam, pauvillum
<lb/>riguit, vomuit amara biliosu. Decimo rigor,
<lb/>fabris exacerbata est, nihil dormivit, mane copiosum
<lb/>minxit sedimentum non habens; extrema recaluerunt.
<lb/>Undecimo vomuit aeruginosa, biliosa, non multo post
<lb/>.riguit; iterumque extrema su.g a, ad occasum rigor.
<lb/>sudor, vomuit copiosa, nox laboriosa. Duodecimo vomuit
<pb n="17a.643"/>
<lb/>muit copiosa, nigra, graveolentia; singultus multus; .
<lb/>sitis laboriosa Decimo tertio nigra, graveolentia, copiosa
<lb/>vomuit; rigor, circa meridiem muta. Decimo
<lb/>quarto sanguis per nares effluxit, defuncta est. Huic
<lb/>per totum morbum alvus liquida et horroris sensus adsuit,
<lb/>aetas annorum vere septemdecim.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
 <lb/>Sive Athenis in astutorum foro haec muliereula decumberet,
<lb/>sive alia in civitate, aliis inquirendum permittentes,
<lb/>quae per totum acciderent morbum contemplabimur,
<lb/>a quibus ipsi non concedebatur vivere. omnia siquidem
<lb/>a principio erant letalia et magis quisquam admiratus
<lb/>fuerit quomodo ad decimum quartum suffecerit. Verum
<lb/>mihi ridetur ob id ad finem eorum quae ipsi oborta sunt
<lb/>addidisse: <hi rend="italic">Aetas annorum fere septemdecim.</hi> Constat autem
<lb/>praeterquam quod valida esset aetate et ipsam per se
<lb/>naturae imbecillae non fuisse, alias non suffecisset. Quum
<pb n="17a.644"/>
<lb/>enim neque aliud quicquam eorum quae illi facta sunt
<lb/>esset utile; ac derepente secundo die parum viguisset, acute
<lb/>febricitasset, circa caput parum frigidum sudasset, mox
<lb/>murium quarto exacerbata essent omnia, iterumque septimo
<lb/>viguisset, lingua inatuisset et acute febricitasset, habuissetque
<lb/>praeterea extremitates frigidas, neque hae amplius
<lb/>recalescerent, quomodo ipsam prorsus mori nono vel undecimo
<lb/>die non oportuit? Productu est utique ad decituum
<lb/>quartum diem propter tum aetatem tum robur naturae,
<lb/>quae robur idem declaravit, ac decimoquarto die
<lb/>sanguinis eruptionem excitavit. At enim sanguinis vacuatio
<lb/>morbum certe maximum non erat sanatura. Demonstravit
<lb/>autem morbi magnitudinem praeter alvi symptomata
<lb/>graveolentia nigrorum vomitu remotorum, perpetuo
<lb/>siquidem letalia stant graveolentia, quemadmodum et ipsis
<lb/>in prognostico pronunciavit: omnes et putres et graveolentes
<lb/>odores in omnlbus quae vomitu reliduntur mali.
<pb n="17a.645"/>
<lb/>Quod in fine adscriptum est, caussis, similem absurditatem
<lb/>sortitur scripto ad calcem ante hanc aegram verbo,
<lb/>phrenitis.</p>
  <lb rend="rule"/>
</div>
</div>
   <pb n="17a.646"/>
<div type="textpart" subtype="book" n="3">


 <div type="textpart" subtype="chapter" n="Prooemium">
<head>HIPPOCRATES EPIDEM. III. ET
<lb/>CALENI IN ILLUM COMMENTARIUS
<lb/>III.</head>

  <p rend="indent">
   <lb/>Quum pestilentem fletum hic scribat Hippocrates, quae
<lb/>ad eorum dicturus est explanationem conferunt, superius
<lb/>a nobis elaborata per capita commentatus, ita ad ipsius
<lb/>contextus accedam. Primum quidem quod statum non solum
<lb/>ambientis nos aeris temperamentum praeter naturam,
<lb/>verum etiam omnem cujuscunque rei ideam ita appellare
<lb/>consueverit, ad memoriam revocemus. Deinde quod fit
<lb/>quoddam secundum naturam unicuique anni tempori temperamentum.

<pb n="17a.647"/>
<lb/>Postea quod propter naturalis status in eum
<lb/>qui praeter -naturam-. est eversionem nostris in corporibus
<lb/>morbi oboriantur. Cum his autem eorum meminerimus,
<lb/>quae in aphorisinis scripsit lusce verbis usus : <hi rend="italic">Ex anni
<lb/>constitutionibus. siccitates adsiduis imbribus sunt sulubriores
<lb/>minusque letales. Per adsiduos autem - imbres morbi
<lb/>plerumque oriuntur; fabres longae, alvi mrosiuviarerpu-</hi>
<lb/>o <hi rend="italic">edicet.</hi> Recordemur quoque et quae in principio secundi
<lb/>epidemiorum interpretatus scripsi. Quod si quis. quae protuli
<lb/>accusate ipsis legit, ad eorum quae nunc nobis proposita
<lb/>sunt explicationem perveniet.</p>
</div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="1">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="1">I.</num></label>
<quote type="lemma" n="39">
<lb/>Annus austrinus, pluvius, ventis minime perpetuo perstatus.
  </quote>
  <lb rend="rule"/>
  <p rend="indent">
   <lb/>Primo quidem -epidemiorum libro tres status deteripsit,
<lb/>hic vero unicum hunc, qui nunc explicandus nobis
<lb/>proponitur ; et vero etiam secundo epidemiorum tres alii
<pb n="17a.648"/>
<lb/>sumpti- sunt. Verum liber ille non ad editionem, quemadmodum
<lb/>tum primus tum tertius creatus esse videtur.
<lb/>Non famen quamprimum in: principio narrationis eorum
<lb/>quae facta funi, prius illis in libris status scriptis mandatus
<lb/>est, sed plane incipit ab expositione .eorum quae ab
<lb/>ipso tum in procreatis morbis tum in ambientis nos aeris
<lb/>temperamento narrata sunt. <hi rend="italic">Ln Thasu itaque</hi>, inquit,
<lb/><hi rend="italic">autumno ad aequinoctium et sub versatus, aquae multae,
<lb/>continuae, molles, stante austro.</hi> At ex rei congruentia
<lb/>a sequentibus etiam duobus statibus incepit; in praetenti.
<lb/>vero fletus nomen in omnibus prope exemplaribus habetur,
<lb/>non tamen quo in loco haec contigerint declaratur.
<lb/>Quum enim multis gentibus communis quaedam pestis
<lb/>grassata fuerit, hujus historiam hoc in libro construit. In
<lb/>Dioscoridis quidem exemplaribus non solum ita simpliciter
<lb/>scriptum est, <hi rend="italic">status</hi>, sed additur, <hi rend="italic">calidus, humidus</hi>, in
<lb/>medio paginae totius scripti, quemadmodum caeteris erempluribus,
<lb/>status, dumtaxat. Quaedam autem inveneris quae
<pb n="17a.649"/>
<lb/>neque id praescriptum in medio continent, ut et nonnulla
<lb/>in quibus nihil prorsus. Ex quibus auguratus fuerit
<lb/>nonnullus, non ipsam hoc fletus vocabulum inprimis
<lb/>scripsisse, sed fortassis illos qui et characteres ad aegrorum
<lb/>narrationis finem scripserunt. Verum hoc quidem quovis
<lb/>modo habuerint, nullam vel laesionem vel utilitatem ad
<lb/>praenotionem vel curationem afferunt. Sed ad illarum
<lb/>rerum expositionem quibus quoddam inest emolumentum
<lb/>convertamur. <hi rend="italic">Annus austrinus, pluviosus, ventis perpetuo
<lb/>minime perstatum</hi>. Huic statui similis est, qui in secundi
<lb/>epidemiorum principio hoc ordine pronunciatur: <hi rend="italic">cranone
<lb/>carbunculi aestivi gratabantur, per ardores. largo imbre
<lb/>pluebat per universum, sed haec ab austro magis contingebant.</hi>
<lb/>Ili vero status inter se differunt, tum quod per
<lb/>totum annum hic dicat talem fuisse ambientis nos aeris
<lb/>temperaturam; in secundo vero aestate dumtaxat; tum quod
<lb/>scriptis hic adjecit, <hi rend="italic">ventis perpetuo minime per/latus</hi>, quod
<lb/>illic non adscripsit. Sed perpendat quiris ex eo quod
<pb n="17a.650"/>
<lb/>illo in libro adscripsit, <hi rend="italic">austro magis contingebant,</hi> tale
<lb/>quiddam significari, hic scilicet totum annum pronunciat;
<lb/>austrinum, simulque flatibus silentem, nobis ita. intelligentibus,
<lb/>ut et flatibus minime perflatus, simulque borealis
<lb/>totus annus tum esse tuus dici queat; hoc autem paulo
<lb/>post definietur. Ad memoriam autem revocemus plerasque
<lb/>nos in aere temperaturas conspexisse, quae tum quietem
<lb/>tum tranquillitatem sortirentur, non tamen eadem inter
<lb/>se ratione. Verum hanc tum mollem tum humidam,
<lb/>illam vero tum siccam tum quid frigoris habentem. Haec
<lb/>itaque. plane serena est, mollis vero nebulosa est et turbulentum
<lb/>et austrinum statum consequitur et interdum nebulis
<lb/>scatentem plurimis. Huic autem contraria borealis
<lb/>et quod maxime nulla in aere agitatio appareat, sed- exquisite
<lb/>fuerit quae vocatur tranquillitas. Eandem enim
<lb/>rationem videtur aer habere in maris tempestatibus. Quemadmodumenim
<lb/>lue perpetuo quidem- multo major vel minor
<lb/>fluctus est, non tamen interdum ob parvitatem manifeste
<lb/>deprehenditur, nisi angustus fuerit, qui aptum resepit

<pb n="17a.651"/>
<lb/>locus, ut in chalcide Euboeae et Messina Siciliae
<lb/>conspicitur: eadem ratione in ambiente nos aere plana
<lb/>quidem immobilitas et stabilitas numquam esse videtur,
<lb/>occulta tamen interdum propter parvitatem. Nubes quoque
<lb/>et in talibus a vento tranquillitatibus saepius consilicimus,
<lb/>quae consistere quidem nobis videntur, sed revera
<lb/>moventur. Paulo post siquidem in altera aeris regione
<lb/>cernuntur, quod illisa non contingeret, si nullo pacto tuoverentur.
<lb/>Talem itaque quandam etiam nunc existimare
<lb/>oportet in toto anno statum fuisse, qui tanto ab eo differt
<lb/>qui Cranone fuit statu secundo in libro descripto, quanto
<lb/>v diuturnior. Communis utroque in fletu affectus est putredo
<lb/>communem quoque habens causam, humiditatem,
<lb/>cum ventorum carentia. Videtur autem ex materia hunuda
<lb/>omnis fieri putredo ; ex causa vero effectrice et extraneo
<lb/>et praeter naturam calore; simul vero ab immobflitate
<lb/>augeri. Quod itaque nihil quicquam exquisite siccorum
<lb/>putrescat omnes manifeste intuemur. Neque enim Iapis,

<pb n="17a.652"/>
<lb/>neque fictile, neque aurum, neque argentum, neque aes,
<lb/>neque quicquam aliud hujuscemodi videtur putrescere. Quod
<lb/>autem et quae natura putrescere possunt in temperamentis
<lb/>frigidis plurimum permanere videantur, neque hoc quisquam
<lb/>ignorat, quin etiamnum magis, quum hujusmodi perflantur
<lb/>ventis. Denique vestes assiduae commutant homines,
<lb/>ac maxime ubi calidus et humidus circumstans aer suerit,
<lb/>quod ipsas putrefaciet immobilitas. Sic et arteriarum ntotus
<lb/>in animalibus tum alia quaedam utilia tum auxilium
<lb/>tale praestant. Dicit autem et ipse Hippocrates in aphorismis,
<lb/>ut superius narrari, in imbribus fieri putredines.
<lb/>Quod itaque necesse erat corporum humiditates putruisse
<lb/>ex his liquet; videamus deinceps unumquodque particularium
<lb/>dictionem ipsius consequuti.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="2">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="2">II.</num></label>
<quote type="lemma" n="40">
<lb/>Quum autem sanatores paulo superioribiis anni temporibus
<lb/>oborti fuissent, austris sub arcturum spirantibus, pluviae
 <lb/>multae.</quote>
  <lb rend="rule"/>
  <pb n="17a.653"/>
  <p rend="indent">
<lb/>Didicisti jam in statibus libro primo descriptis^ aeris
<lb/>temperamentum ex salubri et naturali ordine variasse.
<lb/>Didicisti etiam qui hic sit status et quatuor ejus esse praeter
<lb/>naturam simplices, quatuor item alteras compositas
<lb/>conversiones. Simplices in calore tantum, frigore, humiditate
<lb/>et siccitate; compositas in calore et humiditate,
<lb/>calore et siccitate, algore et siccitate, algore et humiditate.
<lb/>Nunc ergo horum, quae didicisti, memor, finisse- quere
<lb/>hujus status narrationem Hippocrates, cum paulo,
<lb/>inquit, superioribus temporibus squalores praecessissent,
<lb/>deinde adducit, tusi arcturum flente austro multum pluit.
<lb/>Videtur etenim superiore jam anno aeris circumfusi non
<lb/>undequaque temperamentum constitisse naturale, non viguisse
<lb/>tamen eadem tempestate ullus morbus, ut vocant,
<lb/>vulgaris. Nam in aphorismis didicisti, ubi sic dicitur: ex
<lb/>anni autem statibus, ut temet dicam, squalores .mbribus
<pb n="17a.654"/>
<lb/>sunt salubriores et minus letales. Hoc etiam minus incidit
<lb/>ejusmodi aliquis morbus, quod siccitate tantum excelleret
<lb/>temperaturae immutatio, praeter ullam alterius
<lb/>oppositionis mutationem, a qua aut calidus fieret magno.pere
<lb/>aut frigidus aer. Verum enim vero illa vehemens
<lb/>conversio sub arctari videtur exortum se protulisse: qui
<lb/>aliquanto spatio autumnale aequinoctium praecedit. Jam
<lb/>vero qui illi autumnus, quae deinde bruma successerit.
<lb/>postea quae hanc exceperint tempora anni, si ejus persiaquamur
<lb/>dictiones, discemus.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="3">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="3">III.</num></label>
<quote type="lemma" n="41">
<lb/>Autumnus obscurus, nebulosus, aquarum ubertas, hiems
 <lb/>austrina, humida, mollis.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Umbrosum dixit pro caliginoso; quod non lucidum
<lb/>significat, nec purum, neque omnino serenum. Namque
<pb n="17a.655"/>
 <lb/>solent etiamnum qui Assem incolunt Graeci <foreign xml:lang="grc">σκιώδη</foreign> et
 <lb/><foreign xml:lang="grc">σκιαστὰ</foreign>, id est <hi rend="italic">umbrosa</hi>, omnia, quae ad nigrum dedinant,
 <lb/>appellare. His etiam. dictionem <foreign xml:lang="grc">ζοφῶδες</foreign>, id est
 <lb/><hi rend="italic">caliginosum</hi>, attribuunt et. <foreign xml:lang="grc">φαιὸν.</foreign>, <hi rend="italic">fuscum</hi>, quod prope ad
<lb/>nigrum accedit. Apertum est autem hujuscemodi non
<lb/>.. posse fieri aerem, nisi multis nubibus, iisque non splendidis,
<lb/>obducatur. Nubilosum igitur virtute complectebatur
<lb/>umbrotus. Sed te non latet eam loquendi rationem
<lb/>non Hippocrati tantum, sed multis etiam aliis veteribus
<lb/>familiarem. Jam etiam dixit, hiems erat. austrina, humida
<lb/>et lenis. Sunt qui austrum semper ducant esse.humidum:
<lb/>quod non est ita: videtur enim siccus aliquando esse, quem
<lb/>leucouotum vulgus [Latini earum] appellant. Et poeta
<lb/>talem nobis austrum indicat dicens:</p>
 <lg rend="italic">
 <l><foreign xml:lang="grc">αὐτὰρ ἐγῶ ζεφύροιο καὶ ἀργέσταο νότοιο</foreign>.</l>
 </lg>
<p rend="nonindented">
 <lb/>siquidem purum austrum, quem fieri sine imbribus ficimus,
<lb/>eo vocavit nomine. At vero primo etiam vulgarium
<pb n="17a.656"/>
<lb/>morborum in primo Hippocratis statu: cum esset autem
<lb/>totus, inquit, hic status austrinus et cum squaloribus, atque
<lb/>is auster subinde vehemens est. Semper ergo apertum
<lb/>habet motum. Lenis alius est ausier, cujus motum
<lb/>in aere et nubibus non sentias, qui calidus semper est.
<lb/>Carus interim frigidus manifeste videtur.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="4">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="4">IV.</num></label>
<quote type="lemma" n="42">
<lb/>Longe post solstitium intervallo prope aequinoctium surae
<lb/>hiemes, /amque sub aequinoctium aquilonares venti, cum
 <lb/>nivibus non diuturno tempore spirarunt.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Pars haec quaedam tempestatis contrariae intereessit,
<lb/>ut hic dixit, non ita diu.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="5">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="5">V.</num></label>
<quote type="lemma" n="43">
<lb/>Rer rursus austrinum, sine ventis, aquae multae ad ca-.
 <lb/>nem usique continentes.</quote>
  <lb rend="rule"/>
  <pb n="17a.657"/>
  <p rend="indent">
<lb/>Indicavit tibi lenem hiemem scribendo ad hunc modum,
<lb/>ver rursus austrinum, sine ventis; nam verbum rursus,
<lb/>ut contrarius status intervenit, innuit ad fuum tempergamentum
<lb/>rediisse aëris statum.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="6">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="6">VI.</num></label>
<quote type="lemma" n="44">
<lb/>Assias serena, calida, aestus praefocantes, magni. Etesiae
 <lb/>pauci dispersim sanaverunt.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Lenitas hiemis et veris tranquillitas cum aestate aestuosa
<lb/>suffocanteve congruunt. Nam cum sua sponte sit
<lb/>aestivum tempus calidum, si ventorum accesserit tranquillitasi,
<lb/>necessario aestus fuffocatiove consequitur. Hoc fit,
<lb/>ubi neque prodromi, quosi vocant, flant, neque qui eos
<lb/>sequuntur, quos etesias appellant. Dirimit eos canisi ortus:
<lb/>et ipse etiam Hippocrates addidit: etesiae parvae
<lb/>dispersim spirarunt.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.658"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="7">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="7">VII.</num></label>
<quote type="lemma" n="45">
<lb/>Sub arcturum rursus spirantibus aquae multae.
  </quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Rursus ad pluviarum exundantiam, non ad boream
<lb/>refertur. Nam superiore arcturi ortu mustum pluerat et
<lb/>subinde postea, boreas vero rarus spiravit.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="8">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="8">VIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="46">
<lb/>Quum autem annus austrinus, humidus et mollis exstitisset,
<lb/>per hiemem quidem sani degebant, exceptis tabidis, de
 <lb/>quibus scribetur.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Integrum statum, quod parvi omnino aquilones fuissent,
<lb/>ab dominantibus in eo humidum appellavit et aufirmum :
<lb/>nam quod tranquillum et calidum Ienem appellet
<lb/>antea didicisti. Verum haud dum ea tempestas, Iicet
<lb/>esset repentina, mortales magnopere offendit ; propter superieris

<pb n="17a.659"/>
<lb/>anni squalidi temperamentum: at coeperunt affectus
<lb/>quibusdam tabifici, qui scilicet huic vitio parebam.
<lb/>lpseque adeo posthac se recepit scripturum quae illis acciderunt.
<lb/></p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="9">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="9">IX.</num></label>
<quote type="lemma" n="47">
<lb/>Ante ver autem una cum obortis feigoribus ignes sacri
<lb/>multi, quibusdam cum causa aliqua, quibusdam vero
 <lb/>non contingebant, atque hi maligni multos caecarunt.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Sacrum ignem didicisti a biliosa fluxione oriri, at
<lb/>non illa semper prava et putri. Plane enim contra ubi
<lb/>mitis sit fluxio bilem pallidam obtinens, quae in nobis
<lb/>naturaliter gignitur, sidet quidem sacrum ignem sacere,
<lb/>nullum tamen ex eo dare damnum, siquidem recte tractes.
<lb/>At non erat nunc talis qui sacrum ignem excitavit humor;
<lb/>sed malignus, qui eroderet putresaceretque ab exuperante

<pb n="17a.660"/>
<lb/>humida ventorum tranquillitate generatusi illis potistimum
<lb/>mortalibus, quibus, cum sua ipsi sponte abis
<lb/>essent biliosiores, etiam victus biliosum magis eis succum
<lb/>congessisset: siquidem morborum proficiscuntur differentiae
<lb/>ab aëris circumflui temperamento, propter naturam cujusque
 <lb/>et victum quem sanus servat. Victum, Graece <foreign xml:lang="grc">ύἰαιταν</foreign>,
<lb/>appello non hunc tantum qui cibo et potione constat,
<lb/>verum etiam qui omnibus aliis, ut otio, exercitatione,
<lb/>balneo, venere, somno, vigiliis et vero omnibus quae
<lb/>quovis fiunt modo in corporibus humanis.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="10">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="10">X.</num></label>
<quote type="lemma" n="48">
   <lb/>Multi ex saucibus laborarunt; voces vitiatae.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Quibus caput sua sponte prompte replebatur, his in
<lb/>praesentia exundantia humorum plenum, in pulmonem
<lb/>coepit et ventrem per fauces fluxiones demittere. Porro
<pb n="17a.661"/>
<lb/>jure dicit voces etiam his affectas fuisse, nempe et hoc
<lb/>assidue fieri videtur in destillationibus, ubi abunde fauces
<lb/>et guttur irrigaverint.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="11">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="11">XI.</num></label>
<quote type="lemma" n="49">
   <lb/>Febres ardentes phreniticae.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Ardentes febres exstiterunt invadentibus in jecur et
<lb/>ventrem biliosis excrementis; phrenitici vero caput petentibus.
<lb/></p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="12">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="12">XII.</num></label>
<quote type="lemma" n="50">
   <lb/>Cra aphthosa, pudendis tubercula, lippitudines, carbunculi.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Singuli hi affectus fere non sunt cacoethes, uti de
<lb/>sacro igne diximus paulo ante; nonnunquam vero etiam
<lb/>sunt cacoethes, uti nunc, quod putridus esset, quia abundabat

<pb n="17a.662"/>
<lb/>humor. Quare in omnibus quos recenset morbis
<lb/>hoc mihi semper memoria teneto, neque aphthas
<lb/>puta aegros tenuisse vel quodcunque aliud incommodum
<lb/>de more, sed simul cum morborum putredine. Memineris
<lb/>etiam hanc communem rationem, ab eodem statu genitum
<lb/>omnibus putrem humorem non easdem obsidere partes,
<lb/>quod nec per naturam omnium in eadem conditione corpus
<lb/>esset eo statu, sed esset alia allisi parsi infirmior. Aphthae
<lb/>frequentissime sollicitant puerorum ora, quae exulrorationes
<lb/>sunt in somno, quia omnia eorum sunt mollissima
<lb/>membra et quasi mucosa: insuper os est omnino
<lb/>etiamnum insuetum cibariis et poculis. Ubi ergo acrimonia
<lb/>quapiam lac fit mammae praeditum, aphthas gener
<lb/>at ; quae facile sedatur, si insanus os modice adstringas;
<lb/>si vero humor assiuat pravus, semper aphthae prodeunt
<lb/>cacoethes. Jam carbunculosum perpetuo est periculosus
<lb/>affectus, nam ex vitiosis constat humoribus. Quare nunc
<pb n="17a.663"/>
<lb/>erat verisimile, fuisse perniciosissimum eum, qui ultra natiVam
<lb/>malignitatem, etiam quam status afferebat adjunetam
<lb/>haberet. Verum satis de hujus est affectus origine
<lb/>dictum, cum principium secundi vulgarium morborum
<lb/>enarrabam. Reliqua hujus capitis clara sunt.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="13">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="13">XIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="51">
   <lb/>Alvi perturbatae, cibos aversabantur.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Ex vitioso humore, qui a capite defluxerat in fauces,
<lb/>quod in pulmonem invaserat, tabiflcos Constituebat
<lb/>affectus. Quod vero in ventrem derivatum erat, quia subibat
<lb/>mordicando, ventris profluvium concitabat: quod
<lb/>significavit hisce verbis: alvi turbatae. In transitu item
<lb/>ventris facultatem ciborum appetentem affixit, unde cibos
<lb/>fastidiebant.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.664"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="14">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="14">XIV.</num></label>
<quote type="lemma" n="52">
   <lb/>Eli quidem siticulosi erant, illi vero minime.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Pluribus de causis nec siti caruisse omnes nec fuisse
<lb/>sitibundos probabile est. Videtur humiditas omnibus putredinosa
<lb/>fuisse collecta, verum non pari quantitate aut
<lb/>aeque prava. Quamobrem fieri potuit, aliquos non sitire,
<lb/>ut illi, qui cibum fastidiebant ob facultatis potus appetendi
<lb/>offensam ; liquet autem pessimam fuisse horum assedionem,
<lb/>nec malignam illis humiditatem in ventrem
<lb/>confluxisse; alios vero sitibundos fuisse, quod conflueret
<lb/>in ventrem vitiosus humor, nec dum adeo laesisset ejus
<lb/>os, ut potionis appetens facultas jam corrupta esset.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="15">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="15">XV.</num></label>
<quote type="lemma" n="53">
   <lb/>Urinae turbatae, copiosae, pravae.</quote>
  <lb rend="rule"/>
  <pb n="17a.665"/>
  <p rend="indent">
<lb/>Lolia fuisse turbata ita accipe, ut dudum cum diceret
<lb/>alvi turbatae ; nam ad renes quibus vitiatus humor
<lb/>defluxit, his necessario lolia turbabantur, hoc est cum
<lb/>m medicatione et dolore pertransibant. Quod huic est annexum,
<lb/><hi rend="italic">multa, mala</hi>, potest etiam de Iotiis dictum esse ; potest
<lb/>etiam ipsum seorsum, ut una hac oratione multitudinem
<lb/>indicet symptomatum pravorum fuisse ; et id temporis
<lb/>aegrotantes affectus.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="16">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="16">XVI.</num></label>
<quote type="lemma" n="54">
   <lb/>Comatos plurimum ; rursumque pervigiles.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Coma vigiliis vacans ab humiditate didicisti et restigeratione
<lb/>fieri cerebri : vigilias comati non commissas a
<lb/>siccitate et calore. Nunc ergo cum qui increvissent
<lb/>humores, humiditatem obtinerent exuperantem, verum
<lb/>non eam tamen universam acrem, humiditas comatosum
<pb n="17a.666"/>
<lb/>affectum, acredo ex putredine induxit vigilias. Itaque
<lb/>causae contrariae contraria merito symptomata peperere.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="17">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="17">XVII.</num></label>
<quote type="lemma" n="55">
   <lb/>Acrisiae multae aut perardua judicia.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Quae erat humoris vitiositas, quidam morbi hant
<lb/>quaquam decreverunt, aliqui prave.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="18">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="18">XVIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="56">
   <lb/>Hydropes.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Vel hoc pathema quosdam dicit ex abundantia pla
<lb/>vorum humorum affecisse. Omnem enim haec potest mol
<lb/>bum concitare, alium aiio in corpore, pro eorum nati
<lb/>ratibus differentiis et vivendi dissimili ratione, ut paul
<lb/>ante est dictum.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.667"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="19">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="19">XIX.</num></label>
<quote type="lemma" n="57">
   <lb/>Tabidi multi.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Retusi etiam supra, quod ex capite in fauCesi defluxerat,
<lb/>ubi per guttur in asperam arteriam et pulmonem
<lb/>venisset, ejuscemodi vitia produxisse.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="20">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="20">XX.</num></label>
<quote type="lemma" n="58">
   <lb/>Atque hi quidem morbi sunt, qui in vulgus grassabantur.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Unus de vulgaribus morbis et ipse pestilens est, ut
<lb/>in Iibro quoque de victus genere acutorum dictum est his
<lb/>verbis : Nam si quando nulla morbi pestilentis forma communis
<lb/>vulgetur, caeterum dispersi sint morbi. Neque enim
<lb/>certi est morbi nomen Vulgare vel pestilensi, caeterum quicunque
<lb/>uno in loco musso simul invaserit, vulgaris hic
<lb/>vocatur; qui simul si hoc habeat, ut multos perimat, pestis
<lb/>est.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.668"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="21">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="21">XXI.</num></label>
<quote type="lemma" n="59">
<lb/>Ex delineatorum generum unoquoque multi laborabant ac
 <lb/>moriebantur, eorumque singulis hunc in modum accidit.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Cum dicit et complures moriebantur, pestilentes fuisse
<lb/>morbos qui vulgarentur demonstrat. Qui, quando diversi
<lb/>fuerunt, de singulis separatim infra se acturum promittit.
<lb/></p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="22">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="22">XXII.</num></label>
<quote type="lemma" n="60">
<lb/>Multis equidem erysipelas cum causis ex vulgaribus valdeque
<lb/>parvulis altiusculis in toto corpore, maximeque
<lb/>sexagenariis circum caput essioruit, si quoque paululum
<lb/>negligeretur. Multis autem etiam inter curationes magnae
<lb/>inflammationes oriebantur et erysipelas admodum
 <lb/>celeriter undique populabatur.</quote>
  <lb rend="rule"/>
  <pb n="17a.669"/>
  <p rend="indent">
<lb/>Cujus prae omnibus meminit primi pathematis, jure
<lb/>nunc primi etiam singulas reddit differentias; quod accidisse
<lb/>quibusdam dicit parvis de causis, quas vocavit occafionesi;
<lb/>et multos qui a medicis curabantur, magnas esse
<lb/>inflammationes consecutas, quo sacer ignis scilicet plurimum
<lb/>depasceretur. Plurimis jam caput hunc sollicitasse,
<lb/>quando repletum hoc maxime in austrinis esset et calidis
<lb/>ventorum tranquillitatibus. Cur autem et sexagenarios
<lb/>hic praeter caeteros tentaret, hoc in causa est. Foris
<lb/>ambiens praeter naturam calor causa, quamobrem corporis
<lb/>putrescerent humores, fuit; sicut nativus calor, ubi silum
<lb/>nativum exacte temperamentum servat, pius aliis humoribus
<lb/>sanguinis efficit; quando vero in magis igneum
<lb/>versus fuerit, pallidam et flavam bilem. At calor externusi
<lb/>putredinis auctor humorum est; nam materia quidem
<lb/>humiditas est, causa efficiensi calor praeter naturam. Quare
<lb/>senes, qui superfluas semper humiditates ob naturae imbecillitatem
<lb/>coacervant, ut his accessit aëris calor ex illa
<pb n="17a.670"/>
<lb/>affectus tempestate, humorum putredinosae corruptioni
<lb/>fuerunt iuvenibus opportuniore.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="23">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="23">XXIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="61">
<lb/>Plurimis igitur ipsarum abscessus in empyemate conciderunt;
<lb/>tum carnium tum ossium et nervorum prolapsus
 <lb/>magni.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Malignitas abundantis humoris ex magnitudine constitit
<lb/>putredinis, atque dictis subtexens dicit:</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="24">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="24">XXIV.</num></label>
<quote type="lemma" n="62">
<lb/>Erat autem rheuma consistens, non puri simile, verum
 <lb/>quiddam aliud et fluxio copiosa et varia.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Hippocrates aperte tibi indicavit, quod nosi saepe jam
<lb/>diximus, corporisi humores propter humiditatem et aëris
<pb n="17a.671"/>
<lb/>tranquillitatem computruisse, atque idcirco pus non generavit.
<lb/>Computrescebant vero ob pravos humidos humores
<lb/>solidae partes. At variam esse fluxionem propter punoscentium
<lb/>diversitatem ratio erat, nam a communi puUredinis
<lb/>causa singula putrescentia peculiarem obtinent
<lb/>corruptionis speciem.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="25">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="25">XXV.</num></label>
<quote type="lemma" n="63">
<lb/>Quibus itaque circum caput hujusmodi aliquid seri contingit,
<lb/>totius capitis et mentis glabrasiones ossiumque
<lb/>denudationes et prolapsus acciderunt, multaeque siuxiones.
<lb/>Et haec tum in febribus tum citra sebres aderant.
<lb/>Atque Ista plus terroris quam periculi denunciant.
<lb/>Quibus namque ad suppurationem talium maturatio
<lb/>devenit, eorum plerique superstites evadebant. A
<lb/>quibus vero inflammatio quidem aut erysipelas recesserit,
<lb/>nullumque hujusmodi abscessum creaverit, eorum multi
<lb/>perierunt. Similiter quoque et quacunque corporis parte
<pb n="17a.672"/>
<lb/>aberrarunt, ista contigerunt. Multis siquidem brachium
<lb/>ac totus decubitus dejluxerunt. Nonnullis vero ista latera
<lb/>male vexabant aut anteriorum aut posteriorum aliquod.
<lb/>Quibusdam vero totum femur aut tibia aut pes
 <lb/>totus denudabatur.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Humorum putredo cujus est commune munus, ut illas
<lb/>partes, in quasi impingat, corrumpat, terribiliorem in
<lb/>capitis partibus speciem praebuit, propterea quod licet
<lb/>vel paululum de natura hic deflectant, major fiat sugillatio,
<lb/>quam caeteris in partibus multum a natura divertentibus.
<lb/>Nam a femore vel brachio Vel tibia vel cubito
<lb/>si cutis recesserit, minorem praebet mali speciem. At si
<lb/>capitis una cum cute crines defluxerint, atque adeo menti
<lb/>cum illis vitii sit facies magna, periculum vero minus
<lb/>quam si is pudenda affectus teneat aut guttur aut thoracxm
<lb/>aut aliam principalem partem. Neque tamen, quae
<lb/>caput ita tentabant, formidabilia magis erant quam pejora;

<pb n="17a.673"/>
<lb/>verum etiam quae cuilibet aliarum partium decidebasu.
<lb/>Peiora enim erant in quibus in profundum fecefsit
<lb/>humor ignem sacrum efficiens, quum in viscera se et
<lb/>principes partes conferens praeter alia symptomata febres
<lb/>etiam acutas generabat: quibusdam tamen, quibus in
<lb/>superficie erat ejusmodi putredo, partes etiam citra febres
<lb/>marcescebant ; quorum quidam hac de re praecipue ineotumes
<lb/>evaserunt, vitiosis humoribus simul cum ipsis partibus,
<lb/>quas ii putrefecerant, emissis. Oberrabat enim, ut
<lb/>ipse vocavit, per totum corpus, hoc est nulloque ordine
<lb/>et casu vagabantur, ut praesagire medicus arte, quo esset
<lb/>decubnura, non valeret.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="26">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="26">XXVI.</num></label>
<quote type="lemma" n="64">
<lb/>Rususmodi autem omnium gravissimum erat, quum pubem
 <lb/>ac pudenda obsiderent.</quote>
  <lb rend="rule"/>
  <pb n="17a.674"/>
  <p rend="indent">
<lb/>Etiam absque pestilente statu, ubi has regiones inflammatio
<lb/>vel sacer ignis obsederit, facillime putrescunt,
<lb/>unaque partes superiores assiciunt. Unde nobis est valde necesse,
<lb/>ut putrida praecidamus, locum veluti radicem inurere.
<lb/>Nihil habet ergo admirationis ubi is esset status, ut
<lb/>brachium, cubitus, semur, tibia, latus, caput computrestant,
<lb/>si plurimum offendantur pudenda.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="27">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="27">XXVII.</num></label>
<quote type="lemma" n="65">
<lb/><hi rend="italic">Atque ea suit eorum quae cum ulcere aut causa externa
 <lb/>contigerunt conditio.</hi></quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Hactenus verba de sacro igne secit, qui ex ulcere
<lb/>aliamve ita parvam ob causam externam constitit. Posthac
<lb/>de iis quae fine tali causa inciderunt tractabit.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.675"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="28">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="28">XXVIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="66">
<lb/>Multis autem in febribus aut ante febrem aut a febre
 <lb/>contigerunt.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Non ob ulcusi his aut alia de causa externa, quae
<lb/>sit manifesta, sed ut consuevimus dicere, sua sponte provenit
<lb/>sacer ignis; atque partim simul cum sebre invadebat,
<lb/>partim quum febres aut consequutae sunt aut praecesserunt.
<lb/>vis,</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="29">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="29">XXIX.</num></label>
<quote type="lemma" n="67">
<lb/>At inter ea quae abscessum fecissent, per suppurationem
<lb/>aut Insignis quaedam alvi perturbatio aut probarum
<lb/>urinarum transmissio exstitisset, per haec solvebantur.
<lb/>Quibus autem nihil horum accidisset, verum citra signisuasionem
 <lb/>evanescerent, mortem inferebant.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Pauso ante etiam causa reddita est, cur superstites
<pb n="17a.676"/>
<lb/>essent magis quibus per putridam partem malus humor
<lb/>una cum ista de corpore decideret. Nec est obscurum
<lb/>quin si et per ventrem et urinas expurgatus fuisset, molestus,
<lb/>dum excerneretur, fuerit; profuerit tamen universo
<lb/>corpori.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="30">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="30">XXX.</num></label>
<quote type="lemma" n="68">
<lb/>Tere longe plurimos exercebant sacri ignes, tenebantque
 <lb/>sub aestatem et sub autumnum.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Genuit quidem, ut dixi, vitiosos humores status difficulter
<lb/>transispirans, qui humidus calidusque erat et
<lb/>ventis carebat, quos in corpore frigora concluserunt, ut
<lb/>etiam in primi libri vulgarium morborum prJma tempestate
<lb/>est dictum. Merito itaque vere varii morbi inceperunt
<lb/>paulo ante commemorati : nam hoc loco issi est de
<lb/>sacro igni sermo: quem, quando emicuit primus, primum
<lb/>quoque descripsit. Itaque de his, inquit, sacris ignibus,
<pb n="17a.677"/>
<lb/>qui incesserunt initio veris, quidam totam aestatem duraverunt
<lb/>et autumnum. Quum autem utroque modo haec
<lb/>verba intelligi possent, tenebantque aestate et sub autumnum
<lb/>et quod quamvis ipsi. in vere generarentur, eorum
<lb/>tamen subsistentia ad autumnum duraret: et quod quum
<lb/>adhuc generarentur, eorum generatio usque ad autumnum
<lb/>duraret: ita ut alii quidem vere generarentur ac desinerent,
<lb/>alii aestate, alii itidem autumno generarentur ac
<lb/>desinerent, rectius secunda hac significatione accipias. Neque
<lb/>enim rationi consentaneum est ineunte vere natum
<lb/>ad autumnum usque productum esse sacrum ignem. Omnino
<lb/>enim interea hominem interemit, si magnopere esset cacoëthes,
<lb/>vel per putrescentes partes putredine expurgata
<lb/>discussus sit.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="31">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="31">XXXI.</num></label>
<quote type="lemma" n="69">
<lb/>Nonnullis multa erat turbatio tuberculaque ad lances,
 <lb/>linguae inflammationes, absoessusque secundum dentes.</quote>
  <lb rend="rule"/>
  <pb n="17a.678"/>
  <p rend="indent">
<lb/>Affectus hoc loco persequitur partium, de quibus antea
<lb/>non meminit.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="32">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="32">XXXII.</num></label>
<quote type="lemma" n="70">
<lb/>Tocesque multis innotescebant male affectae ac interceptae,
<lb/>primum quidem tabidis incipientibus et febre ardente
 <lb/>et phrenihde laborantibus.</quote>
   <lb rend="rule"/>
   <p rend="indent">
    <lb/>Equidem etiam quod est supra in aegro qui ordine
    <lb/>est undecimus scriptum, ubi sic ait: <foreign xml:lang="grc">δεξιῷ ἴλλαινεν</foreign>, (quod
<lb/>nos, dexter oculus erat distortus, vertimus) suspicabar
<lb/>esse ab alio inductum. Etenim Heraclidis filius Hippocrates,
<lb/>cujus etiam aphorismos esse et praesagia autumant,
<lb/>usitatissimis esse usus et proinde clarisi vocabulis videtur,
 <lb/>quae vocare rhetorici civilia solent: at vero <foreign xml:lang="grc">ἰλλαἰνειν</foreign>
 <lb/>non est istius generis, coque minus <foreign xml:lang="grc">κατιλλαἰνειν</foreign> vel <foreign xml:lang="grc">κατιλλαἰνυυσαι</foreign>,
<lb/>maxime quum de voce, non de palpebris
<lb/>dicitur. Ad haec propter dictionis formam, quae activa,
<pb n="17a.679"/>
<lb/>non passiva est : rectius enim, siquidem voci statuerat adaptare
 <lb/>hoc nomen, erat <foreign xml:lang="grc">κατειλ.σύμεναι</foreign> scripturus, non
 <lb/><foreign xml:lang="grc">κατειλσὐσαι</foreign>: et multo quidem rectius hoc, <foreign xml:lang="grc">καιιλλαιρόμεναι</foreign>.
 <lb/>Nam de <foreign xml:lang="grc">ἰλλαἰνειν</foreign> participium ea deducas figura:
<lb/>appello autem hoc, scilicet participium, more grammaticorum.
<lb/>Atqui nullus sit sensus, si de vocibus dicantur
 <lb/><foreign xml:lang="grc">κατειλσὐσαι</foreign>, ut quidam intelligere nos interpretes Voluerunt,
 <lb/>tamquam tendat verbum <foreign xml:lang="grc">ἰλλαἰνειν</foreign> ad distorquere.
 <lb/>Nam <foreign xml:lang="grc">κατειλσὐσαι</foreign> significat distorquent.es, <foreign xml:lang="grc">κατειλσύμεναι</foreign>
<lb/>vero distortae. Multi itaque una in dictione errores commissi
 <lb/>videntur, dum <foreign xml:lang="grc">κατειλσὐσαι</foreign> accipere, ut multis est visum
 <lb/>interpretibus, volumus quasi a dictione <foreign xml:lang="grc">ἰλλαἰνειν</foreign> descenderit.
    <lb/>Etenim activum est <foreign xml:lang="grc">ἰλλαἰνσυσαι, ἰλλαινόμεναι</foreign>
 <lb/>passivum, et adjecta propositione <foreign xml:lang="grc">κατίλλαἰνυυσαι</foreign>. Atqui
 <lb/><foreign xml:lang="grc">εἰλσὐσαι</foreign> et <foreign xml:lang="grc">κατειλσὐσαι</foreign> ab <foreign xml:lang="grc">ἰλλαἰνιο</foreign> derivari non Videntur :
 <lb/>nec vero etiam <foreign xml:lang="grc">εἰλσύμεναι</foreign> et <foreign xml:lang="grc">κατειλσὐμεναι</foreign>. Per autem
<pb n="17a.680"/>
<lb/>raro invenias apud veteres hoc genus verba et nomina,
 <lb/><foreign xml:lang="grc">ιλλαινειν</foreign> dico et <foreign xml:lang="grc">ἰλλὸς</foreign>, a quo videtur Sophron comparativum,
    <lb/>quod vocant grammatici, fecisse, <foreign xml:lang="grc">ἰλλότερσν τάνκὐσνα</foreign>.
<lb/>Quare rectius dixeris, siquidem ab his velis nugari, non
 <lb/><foreign xml:lang="grc">ἀπὸ τῆς ιλλιόσεσις</foreign> deductum <foreign xml:lang="grc">εἰλσύσαι</foreign>, sed ab atio quodam,
<lb/>quod cum Piato tum Antipho usurpasse videtur. Plato
<lb/>quidem, cujus haec sunt in Timaeo verba: Hanc igitur
<lb/>circuitu totam cutem deurebat sulsur, qua vulnerata, quum
<lb/>humor per eam efflueret, humidum et calidum, quod qui..
<lb/>dem sincerum erat, emanavit; mistum vero in quibus cutis
<lb/>erat, foras a corruptione productum, longum fiebat,
<lb/>subtiliter extensum ab impulsu. Quia vero sensim impellebatur
 <lb/>ab aërisi frigore, intro iterum <foreign xml:lang="grc">ύπὸ τὸ ύέρμα
  <lb/>ειλσύμενσν κατερῥιζσὐτσ</foreign>, id est sub cutem coactum firmabatur.
<lb/>Videtur enim pro conclusum vel repulsum in asa
 <lb/>tum <foreign xml:lang="grc">εἰλόμενσν</foreign> hic usurpasse. Quo significato videtur etiam
<pb n="17a.681"/>
<lb/>haec ab eo scripta esse oratio. Terram vero nutricem
 <lb/>nostram <foreign xml:lang="grc">εἰλουμενην</foreign>, id est quae restringitur, ad rationem
<lb/>in perpetuum constitutam. Est item apud Antiphontem in
<lb/>secundo libro de veritate invenire hoc scriptum vocabolum
<lb/>eo loco: ubi ergo in aëre imbres et venti sibi mutuo
<lb/>adversentur, ibi cogitur aqua et multum spissatur.
<lb/>Quod autem eorum, quae committuntur superius sit, hoc
 <lb/>densatur et cogitor, <foreign xml:lang="grc">ύπό τε τού Πνεύματος εἰλούμενον καὶ
<lb/>ύπὸ τῆς βίας</foreign>, id esu a vento contortum eta vi. Sane
<lb/>et hic conclusum vel contractum in se denotare per dictionem
 <lb/><foreign xml:lang="grc">εἰλούμενον</foreign> videtur, Numquid igitur in libro,
 <lb/>quem explicare instituimus, qui de vocibus. scripsit <foreign xml:lang="grc">κατειλοῆσαι</foreign>,
<lb/>tale quid significari innuit, voces quasi occlusas et
<lb/>coactas ostendens, ut accipiamus de veribus esse dictum,
<lb/>quae exire nequeunt: quando incidit iis, qui gracili sunt
<lb/>voce, an hoc minime convenit? Potuit enim. sistentes
<lb/>vel impeditas vel tardas vel aliquid tale scribere, qui
<pb n="17a.682"/>
<lb/>significare volebat, adeo impedita esse voce hominem, ut
<lb/>vix. loqui posset. Eam etiam a vinculo. licet veluti vin.
<lb/>etam accipere vocem esse dictam hoc loco, adeoque ludi-eat
<lb/>de vinculis sc poeta dixisse:</p>
 <lg rend="italic">
 <l><foreign xml:lang="grc">Ἰλασιν οὐκ ἐθέλοντα βίη δήσαντες ἄγουσιν</foreign>.</l>
<l>Ducunt vi vinclis religatum; qui renuebat.</l>
 </lg>
 <p rend="nonindented">
  <lb/>Liquet porro rectius, si <foreign xml:lang="grc">κατειλούμεναι</foreign> fit scriptum quam
 <lb/><foreign xml:lang="grc">κατειλούσαι</foreign> qui quidem communis est omnis expositionis
  <lb/>lanius. Nam quidquid statuas a dictione <foreign xml:lang="grc">κατειλουσαι</foreign> significari,
<lb/>actionem significat, non passionem Unde maxime
<lb/>suspiceris Hippocratis non esse dictionem ; neque enim
<lb/>adeo erat graeci sermonis imperitus, ut in eo offenderet
<lb/>similiter, ut pueri qui modo litteras discere coeperunt,
<lb/>Videtur enim passionem quandam vocis indicari; significatur
<lb/>tamen non passio, sed actio, passio vero utique significaretur,
  <lb/>scripto vocabulo . <foreign xml:lang="grc">κατειλούμεναι</foreign>. Praeterea si vel
  <lb/><foreign xml:lang="grc">κατειλούμεναι</foreign> scribamus, non est Hippocratis institutum
<pb n="17a.683"/>
<lb/>inusitatis et infrequentibus uti nominibus. Jam qui distortum
<lb/>significari putant, eum his hoc pugnat, quod ille
<lb/>in praesagiis dissertum interpretaturus sic scripsit, si reflexa
  <lb/>sit palpebra aut labrum aut nasus ; sed neque reflexum,
<lb/>neque aliud ex dictis proprie de vocibus dicatur.
<lb/>Quare quidam hujus interpretes libri omnibus quae
<lb/>commemoravimus abdicatis pro <hi rend="italic">voces linguae scri-</hi>
 <lb/>bunt, exponentes linguas <foreign xml:lang="grc">κατειλούσας</foreign>, quasi devinctas et
<lb/>difficulter motas. Quos quidem oportebat ut voces mutaverunt
 <lb/>in linguas, ita vel potius quam voces dictionem <foreign xml:lang="grc">γ
  <lb/>κατειλούσαι</foreign> in <foreign xml:lang="grc">κατειλούμεναι</foreign> vertere. verum jam satis de
 <lb/>dictione <foreign xml:lang="grc">κατειλοῆσατ</foreign>, non magno usui, ut inventa. sit,.
<lb/>futura. Sat est enim nosse hic generatim diri et intelligi,
<lb/>propter destillationem, quae illis ex capite descendebat,
<lb/>laesis vocis organis simul vitiatam esse vocem. Nam in
<lb/>humidis tempestatibus et calidis destillationem caput repictum

<pb n="17a.684"/>
<lb/>ventri demittere et thoraci operae pretium est
<lb/>scire, primum discernendi causa, utrum alia causa hoc
<lb/>aegris vitii induxerit, an ex. vulgaribus sit morbis, deinde
<lb/>ut occurras ne in tale quid incurras: nam offensiones ex
<lb/>aere si provideas, ubi et quemadmodum fiant toto victus
<lb/>genere a tempestate dominante diverso instituendo, dealines,
<lb/>praedicere consequentia velis, id quod certe ex usu
<lb/>nobis est, ut praefatione praesagiorum ostensum est vel
<lb/>ad hanc rem hoc commentabere, ut corporis in omnibus
<lb/>ambientis aeris statibus affectiones cognoscas. Quare contenti,
<lb/>ut diximus, hoc laetas voces fuisse, praeteritaque
  <lb/>dictione <foreign xml:lang="grc">κατειλοῆσαι</foreign>, quod illi proximum est inspiciamus.
<lb/>Primum enim hos ait, qui coepissent tabescere, lucidisse
<lb/>in id symptoma: secundo loco ardente detentus fehre
<lb/>phreniticosque. Proinde censeas tabidis hoc affectus
<lb/>ratione accidisse: -nam quum multas alias causas et
<pb n="17a.685"/>
<lb/>corporis status tabes consequitur, tum praecipue destillationem
<lb/>capitis, quam potissimum vocis vitium comitatur.
<lb/>Verum febribus ardentibus et phrenitidi per se tale vocis.
<lb/>vitium non succedit, ut incipientibus tabidis. Quia vero
<lb/>in hoc statu, quia calidus et humidus et sine ventis fuerat,
<lb/>caput contigit affici, phreniticos et ardente detentos
<lb/>febre consecutum hoc est communi de causa symptoma,
<lb/>non propter privatam morbi molitionem. Desiccantur
<lb/>enim potius in illis, non irrigantur, partes voci attributae,
<lb/>ut accidit in hae tempestate. Quamobrem vox
<lb/>elangosa et acuta a siccitate efficitur vocalium organorum,
<lb/>rauca ab humiditate.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="33">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="33">XXXIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="71">
<lb/>Quin fabres etiam ardentes et phrenitrs ante ver caeperunt
<lb/>post illa fugata, quae praecesterant, ac plurimi
<pb n="17a.686"/>
<lb/>tum diu aegrotabant, acuta autem his et letalia
 <lb/>contigere,</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Humorum putredinem, quam pridem pepererat aeris
<lb/>temperamentum, verisimile erat frigore succedente in extrema
<lb/>hieme, impulsam in altum morbos concitaturum,
<lb/>sacro igni assimiles. Alios igitur quosdam, qui fuerunt
<lb/>hujus generis, exponet, hosque ordine ab sacro igni primos
<lb/>jam scribit: hae febres sunt ardentes et phrenitis ab
<lb/>eadem illa quidem profectae causa, sed differentes locis
<lb/>affectis: nam quibus in jecinoris et ventris regionem
<lb/>maximeque in ejus os pravus humor decubuit, hos febres
<lb/>ardentes sollicitaverunt : quibus in cerebrum pervenit
<lb/>phrenitis.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="34">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="34">XXXIV.</num></label>
<quote type="lemma" n="72">
<lb/>Hic autem erat subrium ardentium, quae tum grastabantur,
<pb n="17a.687"/>
<lb/>status. Incipientis coma, sectatio, horror conlitabantur,
 <lb/>fabris non acuta, neque sitis vehemens, neque.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Quae symptomata propter eam, quae tunc erat, tempestatem
<lb/>ardentibus febribus evenirent, non propria morbi
 <lb/>ratione, haec annotat. Quare quidam pro <foreign xml:lang="grc">κωματώδεις</foreign>, id est
 <lb/>comatosi, male scripserunt <foreign xml:lang="grc">κανματώδεις</foreign>, id est aestuosi : nam
<lb/>est hoc febribus ardentibus peculiare ut etiam perpetuo sitire,
<lb/>nulhnnque prope dixeris eximium esse aliud febrium
<lb/>ardentium insigne: verum abunde ex hisce duobus asilimaveris
<lb/>compleri, sitim assiduam atque exurentem calorem,
<lb/>aegris sentientibus. verum hic status cum caput
<lb/>.multa humiditate impleret, comatosum aut omnibus aut
<lb/>plerisque, utcumque laborarent, symptoma attulit sub
<lb/>morbi in vasto n em, ubi pravi humores nondum eo devenerant
<lb/>acredinis, ut vigilias vehementes, deliria phreni.timque
<lb/>concitare possent. Ac coma perraro febribus ardentibus

<pb n="17a.688"/>
<lb/>est adjunctum, fastidium persaepe; non est perpetuum
<lb/>tamen, ut praedicta duo, assidua sitis et demens
<lb/>calor. Horrent vero qui febre ardente tenentur raro;
<lb/>quare hoc etiam annotavit. Quod. jam loquitur, febris
<lb/>non acuta, aliqui simpliciter, absque negatione, febris
<lb/>acuta scribunt, alii cum negatione in hunc modum: febris
<lb/>non acuta, .divertam utrique scripturam, ratione inducta
<lb/>probabili, habentes. Qui omittunt negationem, quia siivelli
<lb/>ab ardente febre acuta febris nequeat, uti nec
<lb/>sitis : . alteri ideo scriptum cum negatione confirmantes,
<lb/>qui rere iis et novo exemplo acciderit cum coma tum
<lb/>haec febris. Quippe his quoque illum ajunt subjun-xisse,
<lb/>neque magnopere erant siticulosi, tametsi sit etiam -febribus
<lb/>ardentibus hoc pecullarissimum. Esse itaque consentaneum,
<lb/>sicut erant, non perinde sitibundi, sic eos non
<lb/>valde febricitasse acute. Potuit etiam quod Hippocrates
<lb/>scripserat, febris non valde acuta, esse ab eo qui primus
<pb n="17a.689"/>
<lb/>exscripsit, corruptum errorque mansisse. Hic se offert
<lb/>non parva de omnibus pathognomenicis signis quaestio r
<lb/>nam si remotis ipsis affectus potest. species conservari,
<lb/>alia his pathognomonicis signis ; erunt nobis ad affectus
<lb/>cognoscendos certiora ; quod qui constituat, volet illa meritu
<lb/>pathognomica indicia appellere et quae ante vocabandtur
<lb/>indicia pathognomonica assidentia, quorum reparari
<lb/>illa non possunt et affectus, ut ita dicam; constituunt essentiam.
<lb/>Assidentia vero ex his sunt, quae saepe illis
<lb/>accidunt. Si aeger ergo non sitibundus sit nec magnopere
<lb/>febricitet acute, qua jam nota esse morbum illum ardentem
<lb/>febrem dicemus? Quanquam enim permultis febre
<lb/>ardente affectis esse fastidiosis contingit, non est tamen
<lb/>hoc affectus proprium, quippe cum multi etiam alii quomodocunque
<lb/>aegrotantes fastidiosi fiant. Quare neque,
<lb/>quod visum quibusdam est, qui sese duxerunt hujuscemodi
<lb/>dubitationes declaraturus, etiam nobis est pronunclaudum,
<lb/>ab excrementis cognosci inprimis febrem ardentem.
<pb n="17a.690"/>
<lb/>Neque enim mera in solis ardentibus febribus biliosa
<lb/>alvi reddunt, neque his solis syntexis, id est colliquatio,
<lb/>accidit; verum sunt haec quidem symptomata maligna et
<lb/>exurentium sobrium : ista tamen qui excernunt, multi
<lb/>modice sitiunt et calores febris ferunt. Verum in praesanti
<lb/>statu ne tales quidem erant dejectiones. Nam alvus,
<lb/>inquit, his plerisque turbata erat, atque delictiones crudas
<lb/>excernebant et multas et tenues. Videtur ergo Hippocrates
<lb/>febrem ardentem assiduitate cognoscere sitis catorisque
<lb/>exurentis, sicut phrenitim perpetuo delirio. Sic
<lb/>enim quamvis non perinde sitiant aegri, neque valide
<lb/>exurantur, per totum autem morbum dicta duo sint symptomata,
<lb/>febris arxlensi esse dicetur morbus, existetque
<lb/>aha febris hac calidior, ut corpus fundat reddatque dejectiones
<lb/>biliosas et colliquativas. Sed non appellabitur
<lb/>ardens febris, nisi adiuncta perpetuo habeat per totum
<lb/>morbum paulo ante commemorata duo, irrequietum sitim,
<pb n="17a.691"/>
<lb/>quarumlibet biberint, ac iniucundum et ardentem fastidiosumque
<lb/>calorem. Proinde adest fere istis intensissima
<lb/>sitis et febris fervidissima. At raro uti nunc, quum febris
<lb/>non esset acuta, etiam non perinde aegri erant sitibundi,
<lb/>quae ob id ipsum signavit, sicut etiam hoc, nullo
<lb/>pacto fuisse deliros eos, quoniam hoc etiam ardentibus
<lb/>febribus accidit. Nam parvae esse signum dementiae desis
<lb/>rium ante docuimus.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="35">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="35">XXXV.</num></label>
<quote type="lemma" n="73">
   <lb/>A naribus destillarunt.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Hoc in comitibus est malignarum ardentium febrium,
<lb/>ut sanguinis eruptiones, lenium. Et ut breviter dicatur,
<lb/>omnis de naribus stilla, ut docuimus, pravum est signum.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.692"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="36">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="36">XXXVI.</num></label>
<quote type="lemma" n="74">
   <lb/>Exacerbationes plerisque diebus paribus.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Et hoc quoque inter rara est. Nam febres ardentes
<lb/>solent adeoque omnes, ita ut illae, morbi mustum acuti,
<lb/>accedere diebus imparibus.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="37">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="37">XXXVII.</num></label>
<quote type="lemma" n="75">
   <lb/>Circa ipsos exacerbationes, oblivio, exolutio, vocis defectus.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Et oblivio manifesta est et monstrata frequenter est
<lb/>de exitialibus esse. languorem, id est <foreign xml:lang="grc">όυτεσιν</foreign>, veluti
<lb/>dissolutionem et remissionem omnium corporis partium
<lb/>ipsum dicere par est, quum non aliter ac resolutis prolectae
<lb/>appareant. Quod quidem inter signa perniciosa esse
<lb/>didicisti, ut de abis quoque symptomatibus omnibus, quae
<lb/>hoc libro recensuit. Quare hic interpretanda sunt ea tantum

<pb n="17a.693"/>
<lb/>quae obscura videntur et quae demonstravimus alias,
<lb/>solum ad memoriam revocabo; non autem absolutam tradam
<lb/>eorum doctrinam.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="38">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="38">XXXVIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="76">
<lb/>His manuum ac pedum extrema semper frigidiora multoque
<lb/>maxime circa exacerbationes, j ac rursus lante aeque
<lb/>probe recalescebant, iterumque et intelligebant et
 <lb/>loquebantur.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Varietatem symptomatum, quae morbi ejus tempestatis
<lb/>habebant, commemorat, quae sunt omnia prava.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="39">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="39">XXXIX.</num></label>
<quote type="lemma" n="77">
   <lb/>Eos autem aut a/stdue sapor non somnolentus detinebat
   <lb/>nit vigiliae cum laboribus.</quote>
  <lb rend="rule"/>
  <pb n="17a.694"/>
  <p rend="indent">
<lb/>Nec hoc quidem obscurum est, qui ea. habeat in me.
<lb/>moria, quae in libro de comate tradita tuus et in prioribus
<lb/>commentariis. Quum enim vigilare aegri apertis oculis
<lb/>non valent, sed connivent spe firmus conciliandi et
<lb/>vigiles tamen manent, vocitamus illud non somnolentum
<lb/>coma. Quibus si quis adsit dolor manifeste, vigilabunt
<lb/>magis ita affecti, adeo ut ne in phantasiam quidem tenuis
<lb/>somni deveniant. Siquidem istis, qui eo comate tencntur,
<lb/>usu venit ejusmodi quiddam, ut medii inter plane
<lb/>vigiles intercedant et dormientes.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="40">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="40">XL.</num></label>
<quote type="lemma" n="78">
<lb/>Horum plerisque alvi defectionibus crudis, tenuibus, coprosis
 <lb/>turbabantur.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Vel hinc liquet non attendere Hrppocratem in dignoscendis
<lb/>ardentibus morbis speciem dejectionum. Cruda
<pb n="17a.695"/>
<lb/>itaque dicit et tenuia qui tum tenebantur febre ardente
<lb/>dejecisse, nec verbum fecit de meris biliosis vel eclliquationlbus,
<lb/>quae quidam ludicra esse febrium ardentium maxima
<lb/>existimant.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="41">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="41">XLI.</num></label>
<quote type="lemma" n="79">
<lb/>Urinae multae, tenues, neque judicatorii, neque boni quic.
 <lb/>quam habebant.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Ubi de urinis agit, quae acciderunt his finiet tradere,
<lb/>nec addere; bonum an malum denuncient, nos putans
<lb/>quae in praesagiis didicimus in universum de vitio vel
<lb/>bonitate urinarum memoria tenere. Hic adjunxisse puto,
<lb/>quanquam eas dixerat esse tenues, quod illis adscripserit,
<lb/>multae. Nam memor docuisse se multitudine urinarum
<lb/>.interim judicium fieri, indicavit hoc loco, quamvis. multae
<lb/>essent, nihil tamen decretorii luisse, nec boni. Neque
<lb/>quo purgaret corpus et infestantia amoveret, videtur
<pb n="17a.696"/>
<lb/>nunc molita natura multam urinam; sed quemadmodum
<lb/>didicisti, sudores et dejectiones interdum, ut superfluitatis
<lb/>humorum in corpore malorum symptomata, excerni, interdum
<lb/>expungente natura, ita nunc abundantis in corpore
<lb/>ferest humoris sunt urinae symptomata. Ideoque eis
<lb/>addidit, nihil decretoriis quicquam vel boni, siquidem
<lb/>reddebantur, quia ob nimiam copiam eas vasta sustinere
<lb/>non poterant, vel quod mordacitate vehementi offenderentur,
<lb/>itaque ad excernendum contenderent. Hujusmodi
<lb/>etiam hae apta tempestate erant quae per ventrem exoernebantur,
<lb/>ut est ruptu dictum. Et vero etiam fusiores
<lb/>illis erant consentanei.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="42">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="42">XLII.</num></label>
<quote type="lemma" n="80">
<lb/>Neque quicquam aliud sic affectis decretorium apparebat:
<lb/>neque sanguis e naribus profetabat ; neque abscessus alius
<lb/>ex consuetis sudimtorius edebatur, moriebaturque unusquisque,
<pb n="17a.697"/>
<lb/>uti sors serebat, errabundo plerumque circa
 <lb/>judicationes quidam longius producti, voce orbi, multi
<lb/>cum sudoribus. Aegris sane perniciose asseclis haec acridebant. ;
   <lb/></quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Qui perniciose habebant, haec iis accidebant, quae
<lb/>tibi hic collegit, nimirum symptomata eorum, qui febre
<lb/>ardente laborantes perniciose habebant. Quorum symptomatum
<lb/>quodque jam audivisti ante frequenter cur sit perniciosum;
<lb/>male quidem habentibus haec evenerit.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="43">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="43">XLIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="81">
   <lb/>Atque phreniticis consimilia suere.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Finita de ardentibus febribus oratione transit ad ea,
<lb/>quae phreniticis acciderunt. Itaque et his ejus verbis sittendamus.
<lb/></p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.698"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="44">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="44">XLIV.</num></label>
<quote type="lemma" n="82">
   <lb/>Eli vero siti vacui prorsus erant.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>De phreniticis agit: fuisse eos dicit non sitibundos,
<lb/>non tam quod illis multa humiditas in ore ventriculi
<lb/>assiueret, quam quod quae patiebantur non intelligerent
<lb/>et facultatem haberent stomachi appetitricem, quae exstinguebatur.
<lb/></p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="45">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="45">XLV.</num></label>
<quote type="lemma" n="83">
<lb/>Nullus phreniticorum seriose insanivit, quemadmodum in
<lb/>caeteris accidit, sed alia quadam cataphora mala ac
 <lb/>lenta graviter interibant.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Si non praediceret, nec phrenitiCorum valde insanivit
<lb/>quisquam, sed simpliciter dixisset, praesentes pllreniticos
<lb/>cataphora segni periisse, non erat absurdum accipere
<lb/>eos conversione in lethargum facta ita defunctos
<pb n="17a.699"/>
<lb/>esse. Nunc quum fit praedictum, nec valde insanivit
<lb/>quisquam, probabilius est periisse cum cataphora, manentes
<lb/>phreniticos, hoc est dementes: hoc enim discrimine
<lb/>solo cum febre pbrenitim accipimus, nulla re aha distantem
<lb/>a mania, id est insania, quam febre. Mentis
<lb/>siquidem utraque noxa est, sed proprium insanientium est
<lb/>febre liberos esse, ut febricitare phreniticorum. Non est
<lb/>igitur mirum in corpore crudis collectis humoribus, ut
<lb/>excreta commonstrarent esse, comatulos istos simul et dementes
<lb/>evasisse: comatulos quidem ex multitudine et sidgore
<lb/>succorum crudorum, dementes, quod putrescentes
<lb/>acredinem pariebant et calorem.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="46">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="46">XLVI.</num></label>
<quote type="lemma" n="84">
   <lb/>At erant et aliae febres, de quibus scribetur.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Revocemus ad memoriam, quando postquam supra
<pb n="17a.700"/>
<lb/>dixit, febrium ardentium, quae vigebant, haec erat natura,
<lb/>utque hanc narravit et quae istis acciderunt ordine
<lb/>omnia; et deinde rursus dixit, similia et phreniticis ; postea
<lb/>jam disputatione de his peracta inusserit, erant praeterea
<lb/>aliae febres, de quibus jam acturus fum. Nam his
<lb/>verbis febrium esse species, febrem ardentem et pllrenitim
<lb/>ostendit: febrem ardentem, quod perpetuam habeat
<lb/>sitim cum perpetuo et multo ardore, phrenitim vero, ut
<lb/>quae sit assidua, unaque dementiam perpetuam habeat.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="47">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="47">XLVII.</num></label>
<quote type="lemma" n="85">
<lb/>Dra multis aphthosa, ulcerosa, fluxiones ad pudenda multae,
<lb/>ulcera, tubercula intus et extra circum inguina.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Et ante quidem de his sermonem habuit. Verum
<lb/>quia de unoquoque seorsum agit, posteaquam ad autumnum
<lb/>usque generationem productam sacri ignis dixit,
<pb n="17a.701"/>
<lb/>plane de his quae nunc post eum describuntur omnibus
  <lb/>idem ostendit. Hac ergo de causa eorundem iterum meminit.
<lb/></p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="48">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="48">XLVIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="86">
<lb/>Lippuudines humidae, longae, diuturnae, cum doloribus,
<lb/>epiphysos palpebrarum feris, intus adnasoebantur, quae
 <lb/>multorum oculos perderent, quas Acos nominant.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Abundantis humoris superfluitas videtur duplicem
<lb/>habere speciem in crassitiei et tenuitate differentia, ut
<lb/>fere in humidisi et tranquillis tempestatibus fieri semper
<lb/>sedent. Nam nisi peculiaribus utens exercitationibus ventilesi
<lb/>corpus et totum lustres concitesque, copiam acervabis
<lb/>Crassorum humorum et tenuium: crassiorum propter
<lb/>socordiam, tenuium et aquoforum, quod vacuati non sint.
<lb/>Tenuitatis igitur eorum conjecturae fiunt, ea quae per alvum
<lb/>excernuntur tenuia similesque urinae: crassitiei,
<pb n="17a.702"/>
<lb/>quod omne producitur et plurimis est assidens coma. His
<lb/>ergo merito, quibus ad oculos assiuentia vergebat, humidas
<lb/>lippitudines fecit ob tenuitatem et palpebrarum germina,
<lb/>causa crassitiei. Nam quod ex humore in oculos
<lb/>manante humidi exiret, fecit lippitudines, hoc est cum
<lb/>fluxione humida et aquosa; crassius vero partibus adhaerescens
<lb/>affectis, tubercula excitavit, cossium modo. Quod
<lb/>vero Crassi humoris in profundo oculorum erat, doloresi
<lb/>peperit.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="49">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="49">XLIX.</num></label>
<quote type="lemma" n="87">
<lb/>Enasoebantur vero et in aliis ulceribus multa et in pudendis.
 <lb/></quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Quae materiae crassitudine in palpebris excrescebant,
<lb/>non hic tantum, verum in pudendis quoque exstitisse ait
<lb/>et si qua pars alia forte esset exulcerata, humorum crassitie,

<pb n="17a.703"/>
<lb/>ut dictum est, ejusmodi efficiente excrescentias, quas
<lb/>fungos vulgo vocant.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="50">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="50">L.</num></label>
<quote type="lemma" n="88">
   <lb/>Carbunculi aestate multi et alia quae putredines vocantur.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Atque quod commoraretur in corpore pravus humor,
<lb/>putredo increscebat; aestate vero excipiente, neque ipsa
<lb/>etesias habente, multo magis evaluit. Ideoque calidi
<lb/>morbi plures et prioribus maligniores viguerunt. Ostendimus
<lb/>enim carbunculum ex calido quidem fervore, veru
<lb/>m crassa materia constitui.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="51">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="51">LI.</num></label>
<quote type="lemma" n="89">
   <lb/>Pustulae quoque magnae.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Apertum est ab <foreign xml:lang="grc">ἐκθύειν</foreign>, quod est <hi rend="italic">scoppihl,</hi> id est
<pb n="17a.704"/>
 <lb/>erumpere, derivatum esse <foreign xml:lang="grc">ἐκθύμασι</foreign>, id est papulis, nomen,
<lb/>in iis quae sponte extuberant in cute. Haec constant
<lb/>superfluis scilicet humoribus. Atque qualitatem etiam
<lb/>non injuria subsequuntur, quum tenues humores exulcerationem
<lb/>potius quam tumores creent, at Crassi in tumorem
<lb/>pellem attollant. Liquet autem, quae nunc in cute
<lb/>sponte sunt genita, ejusdem esse generis cum illisi quae in
<lb/>palpebris et ulceribus praedixit excrescere.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="52">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="52">LII.</num></label>
<quote type="lemma" n="90">
   <lb/>Perpetes multis magni.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Magnos aut quod multum occuparent Ioci, aut quod
<lb/>adiunctam malignam exulcerationem haberent, appellavit:
<lb/>utrumque autem succedit dicto humorum vitio.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="53">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="53">LIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="91">
<lb/>Quae ad alvum spectant, plerisque multa et noxia contigerunt,
<pb n="17a.705"/>
<lb/>primum quidem tenesmi multis molesti, plurimis
<lb/>vero pueris omnibusque impuberibus eorumque plurimi
 <lb/>interierunt, lienterici multi.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Tum humiditate aetatis, tum quia plus cibi sumentes
<lb/>pueri, nutrimenta saepe corrumpunt, merito tenesmo
<lb/>corripiebantur. Qui cum alioqui dolorificus est et molestas
<lb/>affectus, dolorisicus propter tensionem, molestus quod
<lb/>assidue desidendum sit ; tum vero in hoc statu, quem plethoricum
<lb/>simul et pravis humoribus fuisse exundantem
<lb/>diximus, multi magis Iienteria tenebantur. Nam debilitata
<lb/>facultate retentrice fieri lienterias didicisti. Est porro
<lb/>consentaneum, sicut extincta fere erat facultas ventris
<lb/>nutritiva, undfu cibos prorsus ait paulo post eos fastidivisse,
<lb/>sic retentricem etiam fuisse laesam.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.706"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="54">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="54">LIV.</num></label>
<quote type="lemma" n="92">
   <lb/>Dysenteria laborabant, neque hi admodum moleste.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Consentaneum erat inferri hoc praedicta quibusdam
<lb/>qui non dolorofe aegrotarant. Sed nullus is est praedictus.
<lb/>Immo vero contra magis et priores omnes, qui et ante
<lb/>lientericos dicti sunt tenesmo Iaborasse doloroseque aegrotaransi
<lb/>Quare est fortassis scriptura corrupta, quo modo
<lb/>in muttis libris aliae mendae multae, a primo librario
<lb/>commissae, manserunt. Nam rectius scriptum sit: hique
<lb/>admodum dolorofe. Quidam vero dictum ajunt, neque hi
<lb/>admodum dolorofe, perinde ac musti dysenterici non fuerunt,
<lb/>volente indicare Hippocrate ex hoc <hi rend="italic">dolorose</hi> generationem
<lb/>morbi, non modum. Quidam quod dysentericisi
<lb/>nullo dolore affectis adiunctum sit, ideo dicunt, neque
<lb/>hi admodum dolorofe, ab eo esse adjunctum : ut intelligamus
<lb/>Iientericos necessario esse dolore vacuos.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.707"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="55">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="55">LV.</num></label>
<quote type="lemma" n="93">
<lb/>Desertiones autem biliosae et pingues et tenues et aquosue.
<lb/>Ac multis quidem eo morbus ipse decubuit tum
<lb/>citra febres tum in febribus. Tormina cum doloribus
<lb/>aderant, itemque sursum volvuli maligni. Multorumque
<lb/>prodeuntium ac suppressorum exitus, at neque ex-euntia
<lb/>dolores solvebant, multaeque corporis partes pasuebantur.
 <lb/></quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Praesens sermo omne genus continet morbi, quatenus
<lb/>natura inter se homines aetatibusque et Victu distant. Ergo
<lb/>cum aliis alius abundaret succisi, a statu aëris hunc, ut
<lb/>demonstravimus, auxit; tandem putredine excipiente, putresactio
<lb/>pro humorum differentia collectorum variabat.
  <lb/>Jam quia haec in locum se cuique aegro natura imbecillimum
<lb/>conserebat, multis, quia satis multi homines essent,
<lb/>contingit partibus laedi. Proinde erat probabile natura
<pb n="17a.708"/>
<lb/>biliosis et iis qui in aetatis erant flore et Pollicitis iiSque
<lb/>qui laboribus sese et administrationibus conficerent, haec
<lb/>abundasse. Pinguia colliquationis esse ipse signa docuit:
<lb/>aquosa tenuis et serosae humiditatis. Porro multos dicit
<lb/>hoc morbo laborasse, hoc est deiecisse talia: etenim citra
<lb/>febres hoc dicit quibusdam accidisse. At exitus, hoc
<lb/>est vacuationes illis ait contigisse mulierum, quae inerant
<lb/>in corpore et suppressa erant, quod fortassis significat quum
<lb/>etiamnum musta in corpore retinerentur, tamen multa
<lb/>exiisse, quominus exeuntia dolores solvisse. Nam quomodo
<lb/>solverent illa, quum quae supprimerentur essent
<lb/>etiam multa.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="56">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="56">LVI.</num></label>
<quote type="lemma" n="94">
<lb/>Oblatis etiam difficile auscultabantur. Etenim purgationes
<lb/>plurimos oblaedebant. Qui vero ita aspiciebantur,
<lb/>eorum plerique celeriter moriebantur. Multis quoque
 <lb/>vita longior degebatur.</quote>
  <lb rend="rule"/>
  <pb n="17a.709"/>
  <p rend="indent">
<lb/>Oblata potest dicere tum omnia in communi remedia,
<lb/>tum privatim cibum et potionem. Purgationes, quarum
<lb/>fecit mentionem, utrisque possunt annumerari. Nam nihil
<lb/>contulisse ita affectis remedia, etiamsi ille nihil dixisset,
<lb/>in aperto est. Si quidem quum multi morerentur,
<lb/>nullius erant usus omnibus illis remedia.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="57">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="57">LVII.</num></label>
<quote type="lemma" n="95">
<lb/>Ut autem in summa dicam, omnes tum qui morbis longis,
<lb/>tum qui acutis aegrotabant, ex his maxime quae per
 <lb/>alvum secedebant, interierunt. omnes enim alvus sustulit.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Et pestis quoque illa longissima, quae nostra aetate
<lb/>vulgata est, ex iis quae per alvum vacuantur, omnes
<lb/>prope peremit. Quae evacuabantur, erat colliquatio.
<lb/>Quod quidem esse symptoma videtur in perpetuum febris,
<lb/>quam pestilentem privatim vocitant, quum mortales vel
<lb/>citra pestem corripiat.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.710"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="58">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="58">LVIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="96">
<lb/>omnes autem in quos fune incidi, praeter praescriptos omnes
<lb/>morbos, quibus vexabantur, cibos equidem aversabantur.
<lb/>Plerique vero praecipueque hi ipsi et qui eodem modo
 <lb/>affecti erant, sed et ex aliis qui etiam perniciose haberent.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>.Etiam hoc symptoma omnes cepit, qui in peste diu- .i
<lb/>torna, quae modo viguit, laborabant; quare factum est
<lb/>ut multi morerentur. Fortiores ergo, qui vim sibi ipsi
<lb/>asserentes cibum oblatum assumpserunt, omnes fere supersistes
<lb/>fuerunt. Plurimi vero mori quam comedere quicquam
<lb/>prius duxerunt, atque haec ipsa accidisse illis videntur,
<lb/>qui tum aegrotaverunt, maxime vitio ventris:
<lb/>etenim et hujus est opus ciborum appetentia.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="59">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="59">LIX.</num></label>
<quote type="lemma" n="97">
   <lb/>Aiticulosi partim quidem erant, partim vero siti iacui</quote>
  <lb rend="rule"/>
  <pb n="17a.711"/>
  <p rend="indent">
<lb/>De iis hoc loco, qui ob alui turbationem, ut ipse
<lb/>appellavit, citra febrem afficiebantur, sermonem habet;
<lb/>quod est ex his verbis clarum, quum subdit, ex his quos
<lb/>febres tenebant aliaque-, nemo circa potum intempestivus
<lb/>erat. Apertum est etiam ex illis, quae supra diximus,
<lb/>cur non essent sitibundi omnes, nec siti liberi. Crassitudo
<lb/>enim humorum et tenuitas aquosa erat acervata, frigida
<lb/>illa quidem sua sponte utraque, sed acquisititium a putredine
<lb/>calorem mutuans. Quare in quibus excellebat
<lb/>jam putredinosus calor, erunt sitibundi; in quibus nondum,
<lb/>hi contra merito non sitiebant.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="60">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="60">LX.</num></label>
<quote type="lemma" n="98">
<lb/>Quos febris aliaque vexabant, eorum nullus siticulosus potum
<lb/>intempestive sumsit, sed quoad potionem licebat
 <lb/>quam vellet victus rationem instituere.</quote>
  <lb rend="rule"/>
  <pb n="17a.712"/>
  <p rend="indent">
<lb/>Posteaquam priori capite dixit de iis qui ex ventre
<lb/>laborarunt; quod partim sitibundi, partim non essent, hic
<lb/>nunc de aegrotantibus simul cum febre ait, non magnopere
<lb/>ullum fuisse sitibundum, neque ut medicis non esset
<lb/>audiens. Quod hinc est factum, quoniam non perinde
<lb/>his tantum putredinosae saniei in ventrem, quantum praedictis,
<lb/>conflueret.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="61">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="61">LXI.</num></label>
<quote type="lemma" n="99">
<lb/>Urinae autem copiosae quidem, sed quae ex oblatis potionibus
<lb/>non vacuabantur, imo exuperabunt. rerum esuclarum
<lb/>urinarum multa quaedam erat pravitas. Neque
<lb/>enim cra/situdo erat neque concoctio neque expurgatio
<lb/>bona. tn multis namque probae per vesicam expurgationes
<lb/>factae bonam, plurimis vero colliquationem, perturbationem
 <lb/>et dolorem et judicationes npllas portendebant.</quote>
  <lb rend="rule"/>
  <pb n="17a.713"/>
  <p rend="indent">
<lb/>Quae sunt dicta, clara omnia Iun t et memoriam, non
<lb/>interpretationem postulant. Ipsis namque superiori termone,
<lb/>quem ego exposui, non obscure ostendit, quod
<lb/>aliquando urinae symptomatis ratione vacuentur, sicut fudores,
<lb/>vomitiones et devotiones.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="62">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="62">LXII.</num></label>
<quote type="lemma" n="100">
<lb/>Comate autem detinebantur, praecipue quidem phrenitici
<lb/>et qui causa fabriritabant ; quin et caeteris in omnibus
 <lb/>maximis morbis, quod cum febre contingerent.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Coma meavit materiae crassitudo et praeter caeteros
<lb/>iis, quibus erat affectum caput. Est autem phreniticis
<lb/>affectum per te, sed in ardentibus febribus per accidens.
<lb/>Nam febris calor pravos humores ad caput fuh vehit; abundabant
<lb/>autem tunc crudi et frigidi.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.714"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="63">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="63">LXIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="101">
<lb/>Perpetuo autem plurimos grave coma comitabatur aut tenues
 <lb/>et parvi somni.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Grave coma, a quo aegre quis excitetur, accipiendum
<lb/>est, cujus contrarium est quod tenues et parvos
<lb/>somnos habeat, Quorum accidit primum iis, quibus eratsitule
<lb/>et copia- exuperabat frigidae materiae, alteris quibus
<lb/>putrefacta tenuitas.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="64">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="64">LXIV.</num></label>
<quote type="lemma" n="102">
<lb/>Praeterea multae aliae sebrium ideae in vulgus grassatae
<lb/>sunt, tertianarum, quartanarum, nocturnarum, assiduarum,
 <lb/>diuturnarum, erraticarum, anxiarum, inconstantium.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Quia humores noxii erant diversi, ideo quum alii
<lb/>morbi tum plura jam inciderunt febrium genera. Mentinit

<pb n="17a.715"/>
<lb/>autem intermittentium, quae numero tres sunt, quotidianarum,
<lb/>tertianarum, quartanarum; tertianarum quidem
<lb/>et quartanarum nominatim primum quotidianarum
<lb/>vero dicendo, nocturnarum. Nam earum quod duplex est
<lb/>differentia, quatenus hae interdiu accedunt, illae noctu,
<lb/>inde diversa nomina invenerunt. Hippocrates earum quae
<lb/>tum vigebant, mentionem fecit, quod erant nocturnae.
<lb/>Memoria itaque repetamus etiam quod quum et primo
<lb/>libro et secundo morborum vulgarium tum multos separatim
<lb/>aegros adduxerit, tum integras sit tempestates persequutus;
<lb/>nusquam nec quintanam, nec septimanam scripsit
<lb/>vel aliam febrem multorum dierum. Nec vero etiam
<lb/>in tertio libro vulgarium morborum, neque ante, neque
<lb/>posthac ad finem usque. Unde mihi in mentem venit illa,
<lb/>quae primo libro vulgarium morborum tradita sunt, infareta
<lb/>ab alio suspicari, ubi alias esse plurium dierum,
<lb/>quam sit quartana, statuit. At in praedicta oratione intermittentium
<lb/>genus propria appellatione non nominavit,
<pb n="17a.716"/>
<lb/>quemadmodum continuarum; sed et tantum omnes ejus
<lb/>species persequutus. Deinde communi nomine continuas
<lb/>indicavit, quarum febres ardentes praedixit et phrenitidas.
<lb/>Postea longarum nomen et vagarum prodidit, ubi
<lb/>misti memor sic ejus, quod est luitio propositae orationis
<lb/>dictum, aptum omnia, quae collegit, febrium species
<lb/>appellare.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="65">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="65">LXV.</num></label>
<quote type="lemma" n="103">
<lb/>At hae omnes cum multa perturbatione contingebant, etenim
<lb/>plurimis alvi turbabantur, horridae; sudores nihil
<lb/>decernebant; urinae quales descriptae sunt. Eorum vero
<lb/>plerisque haec erant diuturnq. Neque enim his qui
<lb/>creabantur abseejsus quemadmodum et. in caeteris decernebant.
<lb/>omnes quidem omnibus difuciles- erant aut
<lb/>nullae judicationes .aut diuturnae. His vero quammaxime
<lb/>judicabantur. Atque horum pauci ad octogesimum
<lb/>diem judicabantur, plurimos vero, ut sors tulit, rest-
<pb n="17a.717"/>
<lb/>querunt. Horum etiam pauci ab hydrope stantes et
<lb/>erecti moriebantur. Multos ^denique etiam praeter alios
 <lb/>morbos tumores vexabant et quam maxime tabidos.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Praedictus dicit omnes fabres adiunctam habuisse multam
<lb/>turbationem ; mox ipse quae esset turbatio exponit,
<lb/>describitque earum symptomata. Reliqua, nisi priora ex- aluerint,
<lb/>clarasunt.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="66">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="66">LXVI.</num></label>
<quote type="lemma" n="104">
<lb/>Maximum quidem et gravissimum et quod plurimos interemit
<lb/>tabes. Nam quum multi hieme coepissent, magna
<lb/>ex parte decubueram; partim recti esse sustinuerunt.
<lb/>rerum ante ver qui decubuerunt, fere perierunt. Reliquorum
<lb/>tusses neminem reliquerunt, remissiores tantum
<lb/>aestate suerunt. At sub autumnum omnes decubuerunt
<lb/>atque multi obierunt t quorum aegrotabant plurimi diu.
<pb n="17a.718"/>
<lb/>Coeperunt igitur horum plurimis subito ex his deterius
<lb/>res, tum horrores crebri, saepe febres continuae, acu.tue:
<lb/>sudores intempestivi, faigidi multi perpetuo. Alabtum
<lb/>vero erat frigus et vix eis calor revocari poterat,
<lb/>ventres variis modis substiterunt rursusque statim humectabantur.
<lb/>isuae pulmonem infestabant, per alvum omnia
<lb/>reddebantur. Copia urinarum non bonarum, colliquationes
<lb/>malae. Multae tristes tenuerunt perpetuo et multa
<lb/>excreantes cocta et liquida, minus tamen cum labore.;
<lb/>quae etiamsi quando essent di/sailiores, rursus lenius
<lb/>omnibus purgabantur, quae pulmoni incommodabant t
<lb/>salices non admodum mordaces, neque sulsugines quicquam
<lb/>molestabant; lenta vero et alba et liquida spumosuque
<lb/>multa a capite veniebant. At multo maximum
<lb/>hos et alios comitabatur malum, fastidium ciborum,
<lb/>ut supra diximus: nam ne potum quidem libenter eum
 <lb/>eibo sumebant, sed valde citra sitim degebant.</quote>
  <lb rend="rule"/>
  <pb n="17a.719"/>
  <p rend="indent">
<lb/>Dixit etiam supra, repleto in calida et humida ventisque
<lb/>vacua tempestate capite, ex destillatione in pulmonem
<lb/>descendente tabidam affectionem constitisse; cujus
<lb/>etiam per stomachum portio in ventrem delata eum turbari
<lb/>t. Quae deinde dixit de tabidis etsi iis, qui praedictorum
<lb/>meminerunt, dara furis; faciam tamen, ut quae
<lb/>videbuntur referenda, haec declarem. Primum hoc inter
<lb/>ea est .ineunte ver e plerosque tabidos obiisse ex aeris
<lb/>immutatione. Dixit enim extremam fuisse hiemem asteram
<lb/>et circa aequinoctium jam aquilone spirante minxifle:
<lb/>quae tabidis mutationes infestissimae sunt, atque ob id
<lb/>autumnus etiam perniciosus est unde in aphorismis eum
<lb/>1pfe dixit tabescentibus adversarium esse. Et alioqui quidem
<lb/>aquilo partibus thoracis officit universis. Quare in
<lb/>aphorismis ait: Tusses, fauces, laterum dolores etpectoris
<lb/>existere, flante aquilone; multo vero magis quibus
<pb n="17a.720"/>
<lb/>jam sunt haec vitiosa et caput repletum destillationem
<lb/>transmittit. Unde aestate tusses dicit remissiores fuisse,
<lb/>hoc est imminutas et moderatiores. Nam fuit, ut ipsa
<lb/>scripsit, surena aestas et calida, .ut e diverto principium
<lb/>insequentis autumni tabidis inimicissimum. Dixit enim:
<lb/>sub arctorum, rursus flante Borea, multum pluit. Quod
<lb/>autem longo spatio producerent non solum tabes, sed et
<lb/>alii morbi, in causa crassities fuit materiae, nihil habentis
<lb/>sua sponte acredinis et caloris, sed tempore a putredine
<lb/>mutuantis. Planissimum hoc fecit lusce verbis, fauces
<lb/>non perinde mordaces, neque salsugines quidquam
<lb/>molestabant; lenta vero et liquida spumosaque multa a
<lb/>capite veniebant. Quod reliquum est hujus capitis, omne
<lb/>memori superiorum clarum est.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="67">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="67">LXVII.</num></label>
<quote type="lemma" n="105">
   <lb/>Gravitas corporis, comatosu</quote>
  <lb rend="rule"/>
  <pb n="17a.721"/>
  <p rend="indent">
<lb/>Saepe est dictum emoriente fustentatrice et motrice
<lb/>corporum facultate, quae pridem ab ea ut lenia ferebantur
<lb/>et movebantur, gravia videri.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="68">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="68">LXVIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="106">
<lb/>Quibus fere omnibus oedemata stabant, quae in aquam
 <lb/>Tuter cutem eruperunt.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Non mimui si propter abundantiam inconeoctorum
<lb/>humorum ad hunc affectum quidam devenerunt.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="69">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="69">LXIX.</num></label>
<quote type="lemma" n="107">
   <lb/>Horrebant et sub mortem delirabant.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Cum pravitas humorum ex putredine parta incresceret,
<lb/>horrore corripiebantur et delirio progressu temporis..
<lb/>in quo etiam moriebantur.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.722"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="70">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="70">LXX.</num></label>
<quote type="lemma" n="108">
<lb/>Cenus erat rabidorum glabrum, subalbum, pituitosum,
<lb/>subrubicundum, caesium, leucophlegmaticae, ac quibus
<lb/>scapulae in morem alarum prominebant, mulieresque.
<lb/>Itidem melancholicum genus et subsunguineum. Febres
<lb/>ardentes hos et phrenitides et dysenteria tentabant: tenesmi
<lb/>juvenes pituitosus exercitabant; diuturna alvi pro.si
 <lb/>avia et acria excrementa pinguiaque biliosus.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>corporis turmas eorum, qui tabificis morbis corripiebantur,
<lb/>narrat. Glabrum igitur Graece <foreign xml:lang="grc">λεῖον</foreign>, quod est
<lb/>depile, indicat justo frigidius temperamentum. Nec. hoc
<lb/>ad pueros refertur semper; sunt enim hi propter aetatem
<lb/>calidi; sed ad adultos, ut in commentariis de temperamentis
<lb/>declaravimus. Itidem albus color, ubi quidem
<lb/>miror, quod praepositionem sub addiderit, subalbum
<lb/>dicens. Nam in rubicundo recte Iane dictum est firbrubicundum.
<lb/>Didicisti namque rubentem colorem calidum
<pb n="17a.723"/>
<lb/>denotare temperamentum; subrubrum non perinde ac album
<lb/>frigidum, non tamen etiam calidum. Qui vero alba piturta
 <lb/>affluunt, quos Graeci <foreign xml:lang="grc">λευκοφλεγματίας</foreign> appellant, si.
<lb/>quam habemus traditorum in libris de temperamentis memoriam,
<lb/>ultra controversiam sunt frigidi temperamenti.
<lb/>Est his molle corpus et tumidius quodam modo, propemodum
<lb/>ut aqua affectis inter cutem, quam leucophlegrnatiam
<lb/>appellant. Itaque omnes hi sunt plane frigidi temperamenti,
<lb/>pituitosi vero, ut audivisti, temperamenti malorum
<lb/>pleni humorum. Praeterea de caesiis femelque de
<lb/>oculorum coloribus in commentariis de temperamentis
<lb/>didicisti, non esse existimandum pro certo ex tali signo
<lb/>de totius temperatura corporis, nisi talorum oculorum p
<lb/>sed neque quidem evidenter in praedictis. Nam primum
<lb/>oculos, qui <foreign xml:lang="grc">χαροποὶ</foreign>, hoc est caesii vocantur, qui sint
<lb/>considerandum revocandumque ad -memoriam poeta quae.
<lb/>scripsit, ubi ait:</p>
<pb n="17a.724"/>
 <lg rend="italic">
 <l><foreign xml:lang="grc">Ἄρκτοι τ’ ἀγρότεροί τε σύες, χαροποί τε λέοντες</foreign>.</l>
</lg>
 <!-- un ajout du texte latin par rapport an texte grec -->
 <p rend="nonindented">
  <lb/>Id est:</p>
<lg rend="italic">
 <l>Ursique agrestesque sues, charopique leones.</l>
</lg>
 <p rend="nonindented">
  <lb/>Deinde ubi videris multos leones, ita memoriae color
<lb/>oculorum mandandus est, ut valeas, quum in hominibus
<lb/>conspiciatur, facile agnoscere ; quumque videantur illi tales
<lb/>esse, temperamentum quoque quod ad oculos attinet,
<lb/>calidum et siccum dices. At huic non parum multa in
<lb/>praesenti oratione repugnant. Primum enim cum frigidiore
<lb/>temperamento caesium collocavit. Postea picrocholos, id
<lb/>est biliosus appellavit, quasi ab his dissidentes; quum
<lb/>aperte sint hi temperamento calido et sicco. Immo vero
<lb/>ipsi morbi, quos descripsit a corporis formis, significant
<lb/>primo loco prolatos. esse omnes frigidiores, rubicundos,
<lb/>calidiores, biliosos Abunde calidos. Nam haec tempestas
<lb/>in corpore videtur humores acervasse et replesse caput,
<lb/>idque omnibus morbis commune fuisse ; sed fuisse sito
<pb n="17a.725"/>
<lb/>quemque morbo alium alio correptum pro sua cujusque.
<lb/>natura, alvi profluviis, aeribus dejectionibus pinguibusque
<lb/>biliosus. Nam ipse in praesagiis dixit, pinguedines
<lb/>innatantes similes aranearum telis reprehendendas esse,
<lb/>indicant enim colliquationem. Quare biliosi merito in febres
<lb/>colliquativas inciderunt, offendebanturque alvi dejectionibus.
<lb/>Rubicundi vero et ad melancholiam appositi
<lb/>et crasso sanguine calidoque praediti, non injuria phrenitide
<lb/>sirnt et febre ardente correpti et etiam cruentis
<lb/>dyfenteriis, ut par erat maxime. Duplices enim eas fermus
<lb/>esse intestinis exulceratione erosis, alteram diflerentiam :
<lb/>alteram, quum copiosus sanguis per venas, quae
<lb/>ad intestina pertinent, evacuatur: quae autem essent naturae
<lb/>vel calidiores tantum vel frigidiores simul et humidiores,
<lb/>has par erat, ut quae nec facile febribus cedeEant,
<lb/>nec biliosis affectibus in falas incidisse capitis de-.
<lb/>stillationes, ideoque intabuisse. Quia vero scripsit Hippccrates

<pb n="17a.726"/>
<lb/> : genus tabidorum erat glabrum, subalbum, pituitosum,
<lb/>subrubicundum, et sermoni etiam caesios inseruit,
<lb/>dignum mihi hoc. quaestione- risum est. Consentaneum
<lb/>erat non caesios, sed glaucosmotius dicere, quia hi frixi
<lb/>gidi, illi humidi, alii pariter frigidi et humidi temperamenti
<lb/>esse rideantur: quorum nihil cum praetente disputatione
<lb/>pugnat. Comparemus jam cum his infantes, Scytbas,
<lb/>Gallos et Germanos, qui plane temperamento sunt
<lb/>humidiora, frigidiore vero non citra controversiam. Mihi
<lb/>igitur vitum est operae pretium, ut de colore oculorum
<lb/>caesionum haberetur quaestio. Interpretes libri hujus empirici
<lb/>quidem, unaque cum his Lycus, ut alia multa,
<lb/>sic hoc, missa causae inquisitione, praetereunt: Hippocra.
<lb/>tici vero quidam temperamenti esse calidi signum caesium,
<lb/>quidam sicci dicunt, Sunt qui neutrum jam addant.
<lb/>Sabinus quidem hoc demum satis habuit dicere: caesium
<lb/>vero qui est valde siccum, opportunum est tabi, neque can-
<pb n="17a.727"/>
<lb/>fatu cor id scripserit, adducit: neque alia quibus hoc est
<lb/>adjunctum, esse omnia frigidioris temperamenti et humi-.
<lb/>dioris signa. Num ergo pro glauco Hippocrates caestum
<lb/>falsus vocabulo scripsit? nam quid dicas aliud? Sed hoc.
<lb/>in communi sit considerare propositum. Ad reliquam jamorationis
<lb/>partem accedamus. Nam in morbis tabificis una
 <lb/>cum praedictis etiam <foreign xml:lang="grc">πτερνγώδεις</foreign>, id est quibus scapulae
<lb/>in modum alarum prominent, commemoravit; qui non
<lb/>propter temperamentum, sed propter vitiosam thoracis
<lb/>figuram obnoxii tabi sunt. Probabile tamen est ejus figuram
<lb/>nativum calorem sequi. In fine ubi de tabidis tractat,
<lb/>quando Hippocrates adjecit et mulieres, anitnadvertendum
<lb/>est, utrum hoc modo dixerit, quasi dicas, multeres
<lb/>perinde ac viros tabe fuisse correptas, quae erat
<lb/>eorundem generum; an, licet his votis emerent, frequen.
<lb/>tes tamen dicat in hunc affectum. mulieres incidisse, quum
<lb/>humidiores sint et frigidiores, ut qui affectus quosdam
<pb n="17a.728"/>
<lb/>viros ex tuo cujusque temperamento tentavit, ille idem
<lb/>permultas mulieres ex. communi. Equidem utrumque
<lb/>censeo consentaneum esse. Nam est verisimile frequentior
<lb/>es viris mulieres, propter temperamentum tuum commune,
<lb/>tabe captas esse, ac prae ceteris illas, quae ejus
<lb/>erant generis, cujus recensuit viros. Quia vero subdit
<lb/>melancholicum genus et subsanguineum, febribus ardentibus
<lb/>praecipue fuisse et phrenitide affectum. Ad metuoriam
<lb/>quae didicimus revocemus. Quibus multus sanguis
<lb/>et calidus generatur, prompte ad melancholicorum
<lb/>humorum hos vitium devenire. Quare accipe non hos,
<lb/>qui atram jam multam bilem enervaverunt, sed qui ad
<lb/>generandum eam esse appositi, qui.sane, calidis ut anipetentur
<lb/>morbis, quod natura essent calidiore merito faerum
<lb/>est. Posteaquam autem supra dixit pituitosos esse
<lb/>tabificis captos morbis, nunc addita his aetate dicit,
<lb/>tenesmi juvenes pituitosos exercitabant; nempe quod non
<lb/>tantum naturale temperamentum esset ad committendum
<pb n="17a.729"/>
<lb/>tenesmum pronum, sed aetas quoque calida esset; ut ex
<lb/>acri et putredinosa pituita tenesmum intelligamus ortum.
<lb/>Si quidem meatum ad jejunum intestinum ea pituita exulcerans
<lb/>adexcretionem assiduam aegros irritavit. Tensiones
<lb/>autem et desidendi cupiditatem tenefmo laborantes
<lb/>vehementiorem habent quam dysenterici, propterea quod
<lb/>aegre pituita excerni potest; corporibus enim prae crassitie
<lb/>et viscositate inhaerescit, non ut flava bilis statim permeat.
<lb/>De naturis autem biliosis ante dicebam merito
<lb/>illis acres dejectiones esse propter pallidam, flavam et
<lb/>amaram quam vocant bilem ; pingues vero propter colliquationem,
<lb/>quibus dejectionibus,ob collectorum copiam
<lb/>vitiosorum humorum, longa successisse profluvia ventris.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="71">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="71">LXXI.</num></label>
<quote type="lemma" n="109">
<lb/>omnibus quos supra descripsimus ver erat insusii/stmum,
<lb/>plurimosque sustulit: aestas commodissima paucfumique
<pb n="17a.730"/>
<lb/>periere, autumno rursus et sub vergilias multi interierunt
 <lb/><foreign xml:lang="grc">τεταρταῖοι</foreign>.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Vitioso humore qui collectus erat in corporis profunditate
<lb/>retruso ab aeris frigore quo extrema hieme et
<lb/>ineunte vere erat infestus, haud injuria maxime quidem
<lb/>tabidis, ut ante dixit, et vero etiam aliis vere contigit
<lb/>perire; aestate quae serena erat et sicca omnes relevari;
<lb/>iterumque aëre sub arctorum in humidum vertente, merito
<lb/>multi toto autumno usque ad occasum vergiliarum in
 <lb/>fine praesentis status <foreign xml:lang="grc">τεταρταῖοι</foreign>, id est quartani perierunt.
 <lb/>Quaedam exemplaria adscriptum habent <foreign xml:lang="grc">τετάρτη</foreign>, id est
 <lb/>quarto, alia <foreign xml:lang="grc">ταταρταῖοι</foreign>, id est quartani, et quae his sunt
 <lb/>vetustiora litteram <foreign xml:lang="grc">Δ</foreign>, quae aliis est major. Sunt quibus
 <lb/>nihil est omnino ascriptum. Qui itaque cum <foreign xml:lang="grc">ῃ</foreign> scribunt
 <lb/><foreign xml:lang="grc">τετάρτη</foreign>, hoc est quarto, quare dativo casir esse dictum
<lb/>judiecnt, hoc ..modo interpretantur, multi die quarto perierunt,

<pb n="17a.731"/>
 <lb/>qui sine <foreign xml:lang="grc">η</foreign> esse id additum, similem esse hunc ante
<lb/>expositis in primo libro vulgarium morborum volunt et
<lb/>quartum esse statum, commemoratis scilicet cum eo tribus
<lb/>illius libri statibus. At quibus in exemplaribus pro quarto
<lb/>A tantum est ascriptum, idem significatur ac quartos
<lb/>quod quidem non aliter atque notae a Pamphilo Mnemone
<lb/>scriptae symbolice videtur positum esse: atque hanc
<lb/>veteres unam lectionem agnoscunt. Quidam qui haec deflectere
 <lb/>studebant, commutata scriptura fecerunt <foreign xml:lang="grc">τεταρταῖοι</foreign>,
<lb/>hoc est quartani : atque hanc esse totam orationem statuesunt.
<lb/>Autumno rutilis et fui, vergilias multi quartani
<lb/>interierunt. Itaque tantum legit in tuis exemplaribus
<lb/>Capito : cui tamen subesse videtur mendacium, sive de
<lb/>aegrotantibus, sive de febribus accipias. Nam de aegrolentibus
<lb/>quidem .prorsus est absurdum; neque enim probubile
<lb/>est, praesentem humoris statum adeo esse consecutos

<pb n="17a.732"/>
<lb/>acutos morbos, ut quarto die perimerent aegros; de
<lb/>febribus vero verisimile erat, tum quoniam deustam diuturnitate
<lb/>crassam materiam probabile erat in melancholicum
<lb/>transiisse excrementum, tum quod anni erat tempus
<lb/>autumnus. A febribus tamen vigentibus quartanis non
<lb/>periissent multi, feceram etenim scimus esse per se hanc
<lb/>febrem, ut de ea Hippocrates dixit.</p>
<p rend="indent">
<lb/>A pestilente tempestate sedecim narrat aegros ad finem
<lb/>usque libri. Inde sunt adscripta quaedam, de quibus videtur
<lb/>recte Dloscorides statuere, qui vult ea statim tum.
<lb/>pestati subtexta ; huncque illis libri locum in tua editione
<lb/>attribuit. Itaque ea hic nos exponemus, si prius hoc
<lb/>tantum dixerimus, quod videtur mihi haec quoque alius
<lb/>adscripsisse, non ipse scripsisse Hippocrates ; verum illa
<pb n="17a.733"/>
<lb/>mihi aestas videtur secundum rationem profuisse. Nam
<lb/>aestivos morbos hiems succedens solvit, hiemales aestas
<lb/>insequens transmutati Quamquam ista per se aestas haud
<lb/>stabilis fuit, sed subito calida austrina et a ventis silens
<lb/>evasit, profuit tamen ad aliam tempestatem transmutata.
<lb/>Enimvero revocemus ad memoriam quae de aestate in
<lb/>narranda tempestate scripsit in haec verba, aestas serena
<lb/>erat et calida, magni erant aestus, etesiae parvi dispersim
<lb/>spiraverunt. Quare par erat moderatiores aestate morbus
<lb/>esse, ex humorum, ut dictum est, ortos exuperantia, qui
<lb/>ineunte vere potissimum prodierunt. Quia illud frigidum
<lb/>humores in altum corporis repulerat, jam aestas quae
<lb/>illud squalida et calida excepit, simul et ad cutem malum
<lb/>traxit humorem et digessit ejus portionem non paucam.
<lb/>Quo tempore si etesiae spirassent, morborum humani corporis
<lb/>statum omnem abstersissent. Quia vero ejus supererat
<lb/>pars, moxque sub arctorum flante borea multum pluebat,
<lb/>humores qui nimis per cutem manabant, rarius itupediti

<pb n="17a.734"/>
<lb/>sunt et in profundum corpus impulsi. Hinc de integro
<lb/>aegrotare multique mori coeperunt. Hac ergo de
<lb/>causa aegrotantibus id temporis aestas nonnihil profuit;
<lb/>non quia morbos qui hieme coeperunt cessare sit probabile
<lb/>aestate. Tametsi ita se habeat res, ut qui hieme
<lb/>emerserint, aestate profligentur, et quos produxit aestas
<lb/>hiemet Aestivi siquidem et hiemales morbi intelligendi
<lb/>sunt, qui aestate quae in natura sua constat et hieme
<lb/>prae ceteris existunt. Ita enim in aphorismis Hippocrates
<lb/>dixit. At morbi omnibus omnes temporibus anni et
<lb/>existunt et exacerbantur, stant tamen qui certis anni
<lb/>temporibus praecipue emergant exacerbenturque. Sub
<lb/>haec quae vere regnant aegritudines, quae aestate et autemno
<lb/>hiemeque recensuit, nimirum ubi nihil aeris temparamento
<lb/>innovetur. Nam si vere eodem die modo calor,
<lb/>modo algor intendatur, morbos ait autumnales impendere.
<lb/>Neque enim temporum unus nomina, caeterum
<pb n="17a.735"/>
<lb/>temperamenta certas morborum formas committunt, quae
<lb/>ubi varient, non possunt non una tecum morbos commutare.
<lb/>Jam vero proposita oratio morbos vult qui hieme
<lb/>extiterunt aestate repelli vel si vitioso sit aestas temperamento:
<lb/>cujdsmodi quum aliquando in Cranone fuisset, carhunculos
<lb/>statim excitavit, qualis si in praetenti esset, plo-.
<lb/>rimos malorum soccorum et putrescentium abundantia
<lb/>aucta et jam putrefacta peremisset. Quamobrem mendacium
<lb/>esse apparet et praeter Hippocratis mentem hleruales
<lb/>morbos prorsus aestate discuti; quum qui hoc proposuit,
<lb/>nesciverit quosnam morbos ducat Hippocrates singulis
<lb/>anni temporibus esse proprios. Nec vero etiam est
<lb/>necesse, quae post haec deinceps ab ipso scripta sinit, hoc
<lb/>loco referre, quum alibi ab ipso in universam tradita
<lb/>sint Quare illa omnino praeteribo. Plana namque sunt
<lb/>omnia et in libris quos antehac enarravi abunde de his
<lb/>disputavi.
<pb n="17a.736"/>
<lb/>Sedecim post tempestatem aegros descripsit Hippocrates,
<lb/>qui, ut quidam censent, in ea laboraverunt : quando
<lb/>ipse ubi finem facit de iis quae tum acciderant, narrandi,
 <lb/>sic dixit, omnibus <foreign xml:lang="grc">τοῖς ύπογεγραμμένοις</foreign> ver erat infestissimum.
<lb/>Potest tamen de supra descriptis dictum esse verbum
 <lb/>hoc <foreign xml:lang="grc">ύπογεγραμμένοι</foreign>; qui usus apud multos est. Nam
<lb/>.sedecim hos aegros aliud tenebat morborum genus ac
<lb/>commemoratos ab eo in tempestate pestilenti. Verum.
<lb/>quae de his aegris prodidit, non fusam jam requirunt interpretationem,
<lb/>si memoria quae ante exposuimus teneas.
<lb/>Nam omnium prope symptomatum et signorum, quorum
<lb/>Hippocrates meminit in aegris, de quibus verba fient, reliquum,
<lb/>quod non sit ante dictum, est nullum. Itaque
<lb/>summatim percurremus ea, quae in his sunt scripta: sicubi
<lb/>quid se offerat, quod antea non habuimus, illud siclum
<lb/>elanoraturi.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.737"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="72">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="72">LXXII.</num></label>
<quote type="lemma" n="110">
<lb/>sin Phase Parium quendam, qui supra Dianae aedem
<lb/>decumbebat, febris corripuit acuta, primo continua et
<lb/>ardens, in principio sitibundus erat et comatosus rursusque
<lb/>insomnis. -inter initia venter turbatus, urinae
<lb/>aloae. Die sexto erat oleosa urina, dejectiones biliosae,
<lb/>pingues, deliravit. Septima omnia exacerbata suerunt,
<lb/>nihil dormivit, caeterum similes erant urinae et mens
<lb/>perturbata, ab alvo item biliosa pinguiaque reddidit.
<lb/>Inde die octavo parum ex maribus stillavit, vomuit virulenta
<lb/>pauca, parum dormivit. Nono nihil est mutatum.
<lb/>Decimo cuncta suerunt remissiora. Undecimo sudavit,
<lb/>at non toto corpore; circumsidit, statimque recaluit.
<lb/>Duodecimo febris acuta ; dejectiones biliosae,
<lb/>tenues, multae; urina suspensionem habebat, deliravit.
<lb/>Septimodecimo graviter laboravit; neque enim vel somni
<lb/>vel febris producebatur. Figejimo undique sudavit, insomnis,
<lb/>dejectiones biliosae, a cibo abhorrebat, comatusus
<lb/>erat. Quarto et vigesimo recidiva. Trigesimo:
<pb n="17a.738"/>
<lb/>quarto fabre liber, alvus non substitit, atque calor rediit.
<lb/>Quadragesimo .sebre liber, alvus spatio parvo non
<lb/>subsistit, a cibo abhorrebat, mrsusque levior, rursus
<lb/>siatim repetebat, sarculis etiam multis vitiosisque utebatur.
<lb/>circa recidivas somni mali, deliravit, urinasque
<lb/>tum reddidit cra/sus illas quidem, caeterum turbatas et
<lb/>malas; alvus astricta rursusque laxata, subriculae continuae,
<lb/>defectiones multae, tenues. Centesimo vigesimo
<lb/>die obiit. Erat huic alvus continenter ab initio ad
<lb/>sinem usque lubrica, excrevitque biliosa, humida multa,
<lb/>cum subsisteret survida et incocta; urinae perpetuo ma.
<lb/>lac, comatulus plurimum erat, cum doloribus insomnis
<lb/>erat, a cibo abhorrebat. Continenter ardente febre
 <lb/>laborabat.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Curiose et hoc in loco rursus interpretum quidam
<lb/>ajunt aegri patriam non esse temere adlectant. Etenim
<pb n="17a.739"/>
<lb/>dictum esse ab. Asclepiade, Parius maximum consequi a
<lb/>sanguinis- missione emolumentum. Absurdum vero sit,
<lb/>quoniam nihil de sanguinis missione dixit Hippocrates: ideo
<lb/>aegro putare patriae adscriptum esse nomen. Multo jam
<lb/>faciunt absurdius hi interpretes, qui nunquam investigaverunt
<lb/>cur in tanto numero aegrorum semel Hippocrates
<lb/>sanguluis missionem meminerit, quod nos sumus commentati.
<lb/>Quare istis repudiatis, quae iuvenum interest audivisse,
<lb/>haec referemus. Verbi gratia,; quod de urina foripsit
<lb/>oleosa in praesente aegro sexto die : Nam quidam
<lb/>pinguem urinam- ita censuit ab eo dictam esse, quae liquescente
<lb/>pinguedine per morbum fervidum et adnuentem
<lb/>fit; nonnulli colore et crassamento alei similem. Equidem
<lb/>talem saepe urinam nullo aegri detrimento redditam
<lb/>conspexi, immo vero interim plane e contrario ex morbi
<lb/>concoctione. Haud tamen est ita. vitai prorsus, ut oleum
<lb/>pinguis urina. Nam ea quam modo narravi urina oleum
<pb n="17a.740"/>
<lb/>et colore et crassamento repraesentans, minime pinguis
<lb/>videtur. Et ipse autem in praesagiis Hippocrates dicit;
<lb/>pinguitudines telis aranearum similes innatantes esse considerandas,
<lb/>nam colliquationis sunt signa. Nos vero pinguitudines
<lb/>fluitantes vidimus frequenter, verum nunquam
<lb/>excretam talem prorsus urinam, neque in medio pinguia
<lb/>pendere, quo minus subsidere; nam ita est comparatum
<lb/>natura omne pingue ut reliquis humoribus invehatur.
<lb/>Ac ne in praesagiis quidem Hippocrates verbum de his
<lb/>urinis fecit, quamvis omnia sit quae in acutos morbos
<lb/>cadunt, sedulo et aperte persecutus. Jam etiam die eodem
<lb/>sexto aegrum dicit, de quo loco agimus, biliosa atque
<lb/>pinguia deiecisse ; quem videntur aperte liquanti pinguedinem
<lb/>febri esse consequentia. Atque videbitur iis,
<lb/>qui pinguem putant esse urinam oleosam, suffragari: pot-est
<lb/>autem ad contrarium etiam referri. Nam omnino Hippocrates
<lb/>urinas pingues diceret, si quidem hae quoque
<pb n="17a.741"/>
<lb/>oleo similes sunt Jam cum diversa in urinis et excrementis
<lb/>nomina usurpaverit, innuere videbitur et suam
<lb/>utrisque significationem istum tribuisse. Mihi ergo probafidius
<lb/>videtur, urinas olei referentes colorem et crassitiem
<lb/>hic oleosus dici. Explanationem vero utroque modo faciam.
<lb/>Etenim si pinguitudinem quandam habuissent urinae,
<lb/>quemadmodum et dejectiones, sint illae censendae
<lb/>quidem pravae, at non omnino exitiales tamen ; quod
<lb/>non perinde sit carnem colliquescere ac adipem. Nam
<lb/>calor est serventissimus qui carnem fundit; moderatior
<lb/>qui pinguedinem; nempe et colliquationes quae per ventrem
<lb/>excernuntur putant omnes medici a pinguibus
<lb/>dejectionibus distare. In peste quidem longissima nostrae
<lb/>aetatis colliquationes cuncti prope excreverunt, quidam
<lb/>mere fulvas, quidam moderatius, omnes certe putidas.
<lb/>Verum enim vero eae excretiones letales sunt, nec tempus
<lb/>perferunt. Parius autem hic viginti dies ultra centum

<pb n="17a.742"/>
<lb/>aegrotavit, idque quum malam haberet rationem
<lb/>victus. Nam ipse de eo Hippocrates scripsit: Et fereulis
<lb/>etiam multis vitiatisque utebatur, quo est factum ut
<lb/>pinguem urinam redderet die sexto et proximis. Non
<lb/>erat ergo eum cito mori necesse. Quod si non fuit pin
<lb/>guis urina, sed olei colore et crassitie assimilis, ut ab
<lb/>urina omnino erat etiam probabilius hominem non moriturum.
<lb/>Sed quod in ejusmodi observavi urinis, rem
<lb/>multo utilissimam, jam proferam. Nam ut non est ipsum
<lb/>oleum exquisite unius neque coloris neque crassitudinis,
<lb/>sic nec oleosa urina; pallida quidem omnino existens, sed
<lb/>aut plus aut minus. Quidquid igitur ipsius ad candidiorem
<lb/>tendit colorem, exoluto colore pallido, humorum
<lb/>denotat cruditatem: quod vero vehementer pallidum est,
<lb/>ut ad flavum accedat, biliosum calorem. Periculum igitur
<lb/>his urinis non ob malignitatem subest, sed ob vim
<lb/>sebris. Eorum aliqui si reliqua sunt cuncta salubria judicantur.

<pb n="17a.743"/>
<lb/>Nihil habet ergo admirationi^ si in talibus
<lb/>urinis quis longo tempore morbum traxerit, utro modo
<lb/>oleosas accipias. Non enim sunt illae quidem salubres
<lb/>urinae, non tamen magnopere perniciosae. Porro ex iis,
<lb/>quae in exitu scripsit historiae, pravitas humorum quaedam
<lb/>tenebat Parium biliosa et ventris jecinorisque extinguebatur
<lb/>facultas. Nam ubi finem imponit his narrandis,
<lb/>quae isti acciderunt, scripsit perpetuo usque ab initio
<lb/>turbatam alvum fuisse devotionibus biliosis et humidis:
<lb/>interim etiam suppressam fuisse, ferventibus inconcoctisque
<lb/>dejectis. Hinc tibi humorum qui morbum induxerunt,
<lb/>liquet vitium. Itidem ex eo qui toto fere morbo
<lb/>comatosus fuit et insomnis. Jam quod extinguebatur naturalis
<lb/>facultas, ejus signum proprium est ipsa quae in
<lb/>morbo evenit inappetentia. Neque enim Iatet Hippocratem
 <lb/><foreign xml:lang="grc">άπσσἰτσυς</foreign> more antiquorum Graecorum eos qui appetentia
<lb/>carent appellare. Atqui videtur imbecilla fuisse
<lb/>natura, quae judicium saepe moliretur, nihil tamen proficeret,

<pb n="17a.744"/>
<lb/>sed morbo esset inferior: huc accessit malus hominis
<lb/>victus, qui quidem non leve affert ad exitium momentum.
<lb/>At vero dierum deCretoriorum ratio exacte et
<lb/>hic observata videtur. Omnes enim decretorii motus et
<lb/>recidivae in hosce dies aegro inciderunt. Etenim undecimi
<lb/>meminit et quartidecimi, a quo decimi et septimi,
<lb/>postea vigesimi et vigesimiquarti et trigesimiquarti, atque
<lb/>quadragesimi, postremi omnium centesimi vigesimi, quo defunctum
<lb/>esse hominem ait. Quod vero dixi ante, non
<lb/>praeteribo hic. Si quis errores interpretum hujus libri
<lb/>refutet, in crimen incidet loquacitatis. Itaque ut illic
<lb/>quaedam sum exempli gratia referre compulsus, ita hoc
<lb/>loco faciam. Sabinus ergo quid de aegri patria attuerit,
<lb/>supra indicavi. Quae vero de oleosa ille urina, hoc loco
<lb/>commemorabo : non parum enim refert hujusce rei considerati^.
<lb/>Itaque de ea in haec verba scribit : oleosum
<lb/>igitur sunt qui bilem dicant esse, verum non est bilis,
<lb/>quandoquidem non ita esset perniciosum t nam bilis frequenter

<pb n="17a.745"/>
<lb/>exit, neque offendit quicquam. Alii nervorum,
<lb/>ossium et cartilaginum dicunt liquationem esse, hujus enim
<lb/>coloris haec omnia esse. Sed falluntur ii, qui colorem
<lb/>oleosum ossibus ferunt et cartilaginibus nervisque esse similem,
<lb/>neque etiam tanta fuisset vitae protractio solidis
<lb/>partibus marcescentibus Vigesimo enim die supra centesimum
<lb/>vita excessit, neque periit quisquam tali urina
<lb/>reddita. An vero propterea potius hic est aeger descriptus,
<lb/>ut ideo ostendat oleosa reddita urina nullam esse
<lb/>mortis exspectationem, sed aliquandiu fustinere potuisse
<lb/>acuitatem, deinde mortuum esse, itaque falutis spem fuisse
<lb/>nullam superata morbi acuitate. His praedictis Sabinus
<lb/>mox adjungit : quid est ergo oleosum^ Ut oleum ignem
<lb/>externum alit, ita nostrae naturae, quae assimilis est igni,
<lb/>alimentum est coctorum ciborum adeps. Proinde oleosa
<lb/>urina nutrimentum est naturae, ostenditque naturam cibum
<lb/>non sentire, ideoque jam interiisse, quia non nutritur

<pb n="17a.746"/>
<lb/>natura. Longus vero hic morbus jure erat, quod
<lb/>pars tantum detraheretur, non universum naturae alimentum.
<lb/>Haec verba sunt Sabini, cujus est sententia : quemadmodum
<lb/>externus hic ignis oleo nutritur, sic insitum
<lb/>nobis calidum : itaque aliquando oleum est iis ex usu, qui
<lb/>corpus recuperare volunt, ad haec, ut colore et crassitie
<lb/>sit similis oleosa urina oleo, non pinguitudine tamen vel
<lb/>olfactu vel gustu. Quare mireris sane hos, qui quum
<lb/>aliena male reprehendant, sua placita nullo judicio litteris
<lb/>produnt.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="73">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="73">LXXIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="111">
<lb/>Mulier quaedam quae apud feigidam aquam in Thasa
<lb/>aegrotabat, postquam siliam peperisset, nec esset purgata,
<lb/>tertio a partu die febre correpta est, acuta, horrida.
<lb/>.Multo tamen ante partum febriculosus decubuerat
<lb/>cibumque sastidierat. [It rigulsset, febres suerunt continuae,
<lb/>acutae, horridae. Die octavo proximisque
<pb n="17a.747"/>
<lb/>diebus multum deliravit, rediaque statim ad mentem,
<lb/>alvus turbata multis tenuibus et aquosa bile mistis, non
<lb/>sitiebat. Dndecimo mentis erat compos; sed erat comatosu;
<lb/>urinae multae, tenues et nigrae, insomnis erat.
<lb/>Vigesimo aliquantum circumsidit statimque recaluit,
<lb/>nonnihil delirabat, insomnis erat, alvus eadem erat:
<lb/>urinae aquosae et multae malae. Vigesimoseptimo sebre
<lb/>vacabat, substitit alvus: non multo post dextra coxendix
<lb/>graviter diu doluit; febres rursus comitabantur
<lb/>et urinae aquosae. Quadragesimo coxendicis dolor remissus
<lb/>suit, tusses vero assiduae, humidae, multae, alvus
<lb/>est repressa, cibum sastidiebat; in urinis nihil est
<lb/>innovatum: at vero febres omnino non intermittebant,
<lb/>erraticae, nunc accedebant, nunc non. Sexagesimo
<lb/>tusses sine signis evanuerant; neque ulla enim suasorum
<lb/>erat concoctio, nec alvi consuetus abscessus, dextra
<lb/>maxilla detracta est, comatesa, iterum deliravit statimque
<lb/>resipuit, sed ad cibos aversa animo (e habuit,
<pb n="17a.748"/>
<lb/>maxilla ad locum suum rediit, alvus biliosa, pauca reddidit:
<lb/>acutius febricitavit, inhorruit sequentibusque diebus
<lb/>obmutuit, rediitque ad mentem et st locuta. Cetogesimo
<lb/>obiit, urinae hujus perpetuo nigrae erant tenuesque
<lb/>et aquosae, comaeque consequebatur; cibum non
<lb/>sumebat; animo erat desecto, insomnis, iracunda, implacida,
 <lb/>animo melancholico.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Annotandum puto, qui factum sit, ut nihil de hoc,
<lb/>apud frigidam aquam, Sabinus dixerit: quum ille dicere
<lb/>posset, hae de re mulieroulam refrigeratam in valetudinem
<lb/>incurrisse. Nam hoc multo erat probabilius iis,
<lb/>quae in Parium sunt dicta et in eum qui in horto decumbebat
<lb/>et qui prope aedem Dianae, eumque qui propter
<lb/>novum murum habitabat. Itaque videbitur, suppressa
<lb/>e partu purgatione, incidisse mulier in morbum, quippe
<lb/>menstruorum suppressio offendit, tamen non perinde ut si
<lb/>partu supprimantur, officit quod non abundantiam modo,
<pb n="17a.749"/>
<lb/>sed insignem etiam humorum pariat pravitatem. Nam
<lb/>meliorem sanguinem ad se soetus nutrimenti causa alliciens,
<lb/>relinquensque deteriorem, causa est ut praegnantes
<lb/>pravis humoribus impleantur, quos a partu evacuat natura.
 <lb/>Quod quum majores animadvertissent <foreign xml:lang="grc">λσγἰυιν κένσισιν</foreign>,
<lb/>id est puerperarum a partu vacuationem, excretionem
<lb/>sanguinis vocitaverunt. Est vero etiam menstrua vacuatio
<lb/>non solum vacuatio, sed purgatio : verum non est
<lb/>aequabile tamen multitudo vitiosorum humorum, neque
<lb/>pari spatio menstruis circuitibus congeritur, quanta dum
<lb/>partum geret. In universum vero melancholica apparet
<lb/>sanguis, quem a puerperio evacuant. Proinde etiam conspiciuntur
<lb/>urinae omnibus infectae esse, ut si fuligo quaepiam
<lb/>in eas incidisset. Quod utique Hippocrates et de
<lb/>hac scripsit muliere, undecimo die, dicens, urinae multae,
<lb/>tenues, nigrae. Equidem quandam novi quam talibus
<lb/>urinis magna copia evacuatis, auxilium percepit.
<lb/>Alias non est huic talis eVacuata, nam in aquosa conversae

<pb n="17a.750"/>
<lb/>sunt ei urinae multae, tenues, nigrae. Quare in
<lb/>vigesimi diei scriptum est narratione, urinae aquosae,
<lb/>multae, malae, postea quadragesimo die in urinis nihil est
<lb/>innovatum. Quin nec aliam est illa vacuationem consecuta,
<lb/>nec abscessum. Itaque postquam diu Iaborasset, octogefimo
<lb/>die obiit. Nam ipse sic Hippocrates scripsit. Neque
<lb/>enim illa sputorum erat concoctio: nec alius solitus
<lb/>abscessus, Iicet studeret illico natura redundantiam ad
<lb/>coxendicem deponere, sed haec videtur reciprocata; nam
<lb/>ille dicit, quadragesimo coxendicis dolor remissus est;
<lb/>tusses vero assiduae, humidae. Enimvero saepius jam audivimus
<lb/>quod thoraci consortium cum genitalibus sit.
<lb/>Habes eorum quae huic mulieri acciderunt capita. De
<lb/>iis vero, quae in proposita oratione sunt separatim scripta,
 <lb/>alvi excrementa <foreign xml:lang="grc">ύύατόγσλα</foreign>, quidam per <foreign xml:lang="grc">γ</foreign> et <foreign xml:lang="grc">λ</foreign> scribuntur,
  <lb/>quidam per <foreign xml:lang="grc">γ</foreign> et <foreign xml:lang="grc">ο</foreign> et <foreign xml:lang="grc">λ</foreign> atque illa esse quidem tenuia,
<lb/>ut aqua est, nam tenue utrunque nomen indicat, caeterum

<pb n="17a.751"/>
 <lb/>colore diverso, <foreign xml:lang="grc">ύὐατόγλυα τῆς γλόης</foreign>, id est graminis,
 <lb/>reddere colorem, <foreign xml:lang="grc">ὐὐατόγσλα τῆς γυλ.ῆς</foreign>, id est bilis. Jam
 <lb/>tertia etiam scriptura est per <foreign xml:lang="grc">χ</foreign> et <foreign xml:lang="grc">ρ ὐὐατυς γρόα</foreign>, id est
<lb/>aquae color, quae nec in antiquis et fidelibus exemplaribus
<lb/>reperitur, estque plane mendosa. Nam aquosae urinae
<lb/>ex nominis argumento et materiam repraesentant tenuem
<lb/>et colorem album. Porro in historia hujus aegrae
<lb/>Hippocrates est affectata quadam abusus dictione; alioqui
<lb/>clarissime hoc libro omnia locutus. Scripsit ergo dictionem
 <lb/>in hunc modum, <foreign xml:lang="grc">πρὸς δε τά γεύματα άπυνενυημέναις
<lb/>εἰγεν</foreign>, hoc est sed ad cibos averso animo se habuit, maximo
<lb/>appetitus desecto et eorum odio ex voce una indicato;
<lb/>quod signum esse pravum frequenter est dictum. Operae
<lb/>pretium est autem mirari cur nihil Sabinus de notis cuique
<lb/>aegro subditis dixerit: de quibus quia secundo commentario
<lb/>satis disputavi, nihil est etiam quod hic de eis
<pb n="17a.752"/>
<lb/>faciam mentionem. Atqui ille in singulis aegris instituit
<lb/>et detegere conatur interpretum ineptias.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="74">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="74">LXXIV.</num></label>
<quote type="lemma" n="112">
<lb/>In Thasa Pythionem, qui supra Hereulis fenum decumbebat,
<lb/>ex laboribus, lassitudinibus, parum habita victus
<lb/>ratione, magnus coepit rigor et febris acuta; lingua
<lb/>inaruit, sttibundus erat, biliosus, non dormivit; urinae
<lb/>subnigrae, suspensio sublimis, non subsidebat. Altero
<lb/>die sub meridiem extremae partes feigebant, praeter
<lb/>caeteras manus et caput; obmutuit, voce desectus tst,
<lb/>diu brevisoirus, rediit; nocte quievit, circa caput modicum
<lb/>sudavit. Die tertio interdiu quievit; vesperi sub
<lb/>solis occasum aliquantum saiguit, turbatio: nox laboriosa
<lb/>suit, nihil dormivit; ab alvo pauca, compacta
<lb/>stereora descenderunt. Quarto mane quievit; ad meridiem
<lb/>omnia irritata sunt, feigus, mutus, sine voce, in
<pb n="17a.753"/>
<lb/>deterius, calor rediit post paulo urinas nigras cum
<lb/>suspensione reddidit, nocte placide dormivit. Quinto
<lb/>relevatus visus est esse, ventrem tamen cum dolore gravilds
<lb/>tenuit; sitibundus. Noctem laboriosum habuit.
<lb/>sexto mane quievit: ad vesperum dolores increverunt,
<lb/>exacerbatus esi, vesperi indito clystere commode alvus
<lb/>reddidit, nocte dormivit. septimo die fastidiosus implacidior
<lb/>erat, oleosum minxit, nocte est multum turbatus,
<lb/>delirabat, nihil dormiebat. octavo mane aliquantum
<lb/>dormivit, moxque frigus eum cepit, ac vox
<lb/>eum deserit; spiritus exilis et imminutus; vesperi rursus
<lb/>calor rediit, deliravit ; sum antelucano aliquanto levius
<lb/>habuit ; defectiones merae, paucae, biliosus. Nono quum
<lb/>excitaretur, comatosus erat, non valde sitibundus, sub
<lb/>polis occasum graviter tulit, deliravit; noctem incommodam
<lb/>habuit. Decimo mane sine voce, multum fagus,
<lb/>fabris acuta, multus sudor, obiit, diebus huic paribus
 <lb/>labores.</quote>
  <lb rend="rule"/>
  <pb n="17a.754"/>
  <p rend="indent">
<lb/>Vel hujus offendes omnia ab initio symptomata et
<lb/>signa letalia fuisse et accessiones diebus paribus, ut ipsis
<lb/>indicavit Hippocrates, quum in decimi diei narratione,
<lb/>t quo obiisse illum dicit, addidit, diebus huic paribus Iabores,
<lb/>etenim mortem generale judicii significatum ama
<lb/>plectitur, ut est ostensum. Jam ferratum - in hoc etiam
<lb/>est aegro ut judrcia iis essent fere. diebus, quibus graviores
<lb/>labores, nam quum in dies paras inciderent, mors
<lb/>quoque in die est consecuta pari. Porro in narratione
<lb/>symptomatum hujus duo sunt, quae interpretum requirunt,
   <lb/>quorum in respiratione. est alterum. Nam <foreign xml:lang="grc">βραχύπνους</foreign>,
<lb/>id est brevispirus, est in diei secundi expositione
<lb/>scriptus: et spiritus exilis imminutusque in octavi enarratione.
<lb/>Didicisti autem tum in primo de dyspnoea commentario,
<lb/>tum secundo in praefagla, ubi hanc dictionem
<lb/>tumus interpretati: Spiritus si frequens sit, dolorem signifleat
<lb/>vel inflammationem stupra septum transversum, par
<pb n="17a.755"/>
<lb/>.: vum esse quendam pariter et rarum spiritum, qui, quum
<lb/>refrigeratur et emoritur jam vitalis .facultas fit: quod
<lb/>symptomata quodam inseparabili indicavit hisce - verbis ;
<lb/>si frigidum e naribus et ore expiretur,: exitiale jam est
<lb/>admodum. Eundem puta eum hic dixisse, secundo die
<lb/>brevem, octavo exilem et imminutum. Nam quidam est
<lb/>alius praeterea spiritus brevis simul et frequens, dolorem denotans,
<lb/>ut demonstravimus aut in respirationis partibus
<lb/>aut illorum vicinis. verum ambos si inter se compares,
<lb/>pauciorem multo suris aerem attrahi intro in altero offendes,
<lb/>quem parvum simul et rarum dixit fieri. Nam frequ
<lb/>entia si ad brevitatem accedat, assiduitate defectum
<lb/>cujusque inspirationis resarcit, ut qui assidue bibunt medicum:
   <lb/>siquidem hos <foreign xml:lang="grc">βραχυπότους</foreign>, id est modicum potantes,
<lb/>appellabis qui et parum bibunt et magno interjecto
<lb/>spatio. Nam si parum quis et assidue bibat-, hune simpliciter
   <lb/>non <foreign xml:lang="grc">βραχύποτον</foreign>, sed <foreign xml:lang="grc">βραχὺ πίνοντα</foreign>, id est paulatim
<lb/>bibentem appellaveris. Haud- aliter qui proprie brevispi- .
<pb n="17a.756"/>
<lb/>rus vocatur, quoties spiritum trahit, non parvum tantum,
<lb/>verum etiam intervallo longo interposito, externum per
<lb/>guttur aerem attrahit. Quaeras ergo fortassis cur quum
<lb/>Hippocrates primo die febrem praedixerit acutam fuisse,
<lb/>altero die hominem brevispirum fuisse dixerit: nam nos
<lb/>in vehementibus febribus demonstravimus, magnum spici.
<lb/>tum et frequentem esse. Respondemus, primo quidem
<lb/>die calorem per putrescentes humores succensum febrilem,
<lb/>ipsum quidem digestum esse, relictum vero nativum tantum
<lb/>adeo jam infirmum, ut jam prius extingueretur quam
<lb/>febrilis de integro accenderetur calor, veluti fervefactis,
<lb/>qui computrescerent, fueris. Alterum vero diem frigoris
<lb/>dominantis attulisse signum. Cujus quidem est maxima
<lb/>demonstratio, quod brevispirum dicat tum hominem fuisse
<lb/>et Riguisse. Nam de secundo die ita scribit, altero die
<lb/>sub meridiem extremae partes frigebant, praeter caeteras
<lb/>manus et caput, mutus; voce defectus, diu brevispirus.
<lb/>Rutilis de octavo die haec tradit, octavo mane aliquantum

<pb n="17a.757"/>
<lb/>dormivit moxque frigus coepit et vox eum defecit,
<lb/>spiritus exilis et imminutus: ubi mihi hoc quoque attende:
<lb/>Quum est refrigeratus, una cum vitiata respiratione voce
<lb/>esse eum defectum dicit, quod Iniet etiam. interim extinctionem
<lb/>naturae comitari. In quarto die quum scribit,
<lb/>frigus, mutus, sine voce, in deterius, ostendit adjecto
<lb/>in, deterius, etiam brevlspirum illum fuisse. Reliquum
   <lb/>ergo est hic ut declaremus cur postea <foreign xml:lang="grc">ἄνανδος</foreign>, id est mutus
<lb/>addiderit, voce defectus. Cujus haec est ratio, Sermonent
 <lb/>Graece <foreign xml:lang="grc">αύδὴν</foreign>, nec .orationem quando auditu proprie
<lb/>sentitur, antiqui vocare videntur; nec illud species
<lb/>ejus sit fiola, quod de angustia per animantis emittitur os,
<lb/>in quo continetur fletus, sibilus, luctus, tussis et id geitus
<lb/>alia; sed unam hominis vocem, qua inter nos colloquimur,
 <lb/>sermonem, Graece <foreign xml:lang="grc">αύδὴν</foreign> nominanti Itaque. etiam
<lb/>poeta ubi tuos equos alloquentem inducit Achillem, ibi
<pb n="17a.758"/>
<lb/>alterum eorum ait respondisse lingua humana. Inquit
<lb/>enim;</p>
<lg rend="italic">
 <l><foreign xml:lang="grc">Αὐδήεντα ἔθηκε θεὰ λευκώλενος Ἥρη</foreign>,</l>
</lg>
 <!-- un ajout du texte latin par rapport an texte grec -->
 <p rend="nonindented">
<lb/>id est:</p>
<lg rend="italic">
 <l>Hunc regina loqui fecit dea candida Juno.</l>
</lg>
 <p rend="nonindented">
  <lb/>Non quod antea voce careret, neque communem equorum
<lb/>vocem haberet, caeterum quod non illam, quem sermonem
  <lb/>Graece. <foreign xml:lang="grc">αὐδὴν</foreign> appellant. Sic deam dicit loqui, quum
<lb/>humana uteretur lingua; quod eam etiam humana esse
<lb/>forma ferant, quum dii ejus figurae omnes non sint. Nam
<lb/>fel plane et luna reliquaque sidera longius ab humana forma
<lb/>recesserunt. Unde etiam: Hippocrates obmutuisse quidem
<lb/>dixit, quod loqui non valeret; voce defectum esse, quod
<lb/>nec lugere^ nec clamare; quod certe multo liquet esse
<lb/>deterius quam obmutuisse ; nam quibus sola est resoluta
<lb/>lingua, possunt interdum clamare altissime, tamen loqui
<lb/>non valent; qui si ne vocem quidem mittere queant, extremae

<pb n="17a.759"/>
<lb/>est hoc extinctionis facultatis signum, ubi qui eo
<lb/>in statu sunt j neque lugent neque gemunt neque Sonare
<lb/>omnino possunt. Sabinus, ita ut alii qui nullam
<lb/>omnino habet vocem, hunc arbitratur mutum esse nietam;
<lb/>voce vero defectum perinde ab Hippocrate ait scriptum
<lb/>esse ac attonitum, quasi vero ita affectum attonitum
<lb/>vocare non potuisset. Atqui nec reliqua, quae in hoc
<lb/>sunt affectu dicta consentiunt, praestentem aegrotum attonitum
<lb/>fuisse.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="75">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="75">LXXV.</num></label>
<quote type="lemma" n="113">
<lb/>Qui phreniticus primo die decubuit, aeruginosa multa tenuia
<lb/>vomuit, fabris horrida prehendit; sudor copiosus,
<lb/>aspduus per universum corpus t capitis et cervicis granitas
<lb/>cum dolore; urinae tenues, enaeoremata parva,
<lb/>dispersa; non sudavit. Ab alvo assiatim stereora dejiciebantur;
<lb/>multum deliravit; nihil dormivit. secundo
<lb/>mane vox desierit; debris acuta invasit; sudavit; non
<pb n="17a.760"/>
<lb/>intermisit; palpitationes per totum corpus; nocte eosvulstones.
 <lb/>Jertio exacerbata sunt omnia. Quarto obiit.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Acutissimae phrenitidis hic aeger est exemplum, primo
<lb/>statim die una cum febre incessentia. omnesque certe
<lb/>vidimus, qui quidem ita pbrenitide pereiti essent, intra
<lb/>septimum diem mortuos esse; perpauci, Inque rari, hunc
<lb/>superarunt. Est vero eorum morborum admiranda generatio,
<lb/>quonam pacto commode valentes subitu invadat.
<lb/>Neque enim sicuti ipsorum generatio tabita est, ita
<lb/>et generationis causa, ut si medicamentum homo letale
<lb/>sumpsisset vel bestia eum virulentissime momordisset:
<lb/>sed pedetentim in corpore causae, quae tuus excitandis
<lb/>hujuscemodi malis, crescunt: quod morsis usu venit a
<lb/>rabidis canibus. Nam apertum est quod canis venenum
<lb/>est, licet in morsu non orietur nec conquiescat, nullam
<lb/>tui ipsius notam prodit multis interim proximis mensibus :
<pb n="17a.761"/>
<lb/>subito autem illis, quum viderint aquam, formido incessit
<lb/>posteaque brevi moriuntur. Longo enim tempore
<lb/>causis, quae rabiem efficit, augetur: quae ubi eo tandem
<lb/>pervenerit, mortem affert repentinam. Item in hac pluenitide
<lb/>vitiosus in corpore humor ^coacervatus fuit, veneno
<lb/>letali assimilis, in corporibus vicinis aliquid paulatim
<lb/>agens; quae quando vitio jam aliquo pacto opportuna
<lb/>erant, humorque ipse evaserat malignissimus, Letale repente
<lb/>apparuit symptoma. Namque sic phreniticus initio t
<lb/>statim vomuit virulenta, quod febribus adurentibus fere
<lb/>est consequens. Itaque ut veneno epoto letali quidam
<lb/>postridie vel tertio die moriuntur, qualitate ejus, non copia
<lb/>mortem afferente, et item hic quoque aeger statim tertio
<lb/>die censendus est obiisse, a qualitate succorum vimlentorum,
<lb/>non a pbrenitide peremptus: at phreniticis illum
<lb/>est subfecuta, symptomatis vice. Equidem quarto
<pb n="17a.762"/>
<lb/>die et quinto acuta a primo statim correptos phrenitide
<lb/>vidi exanimatos esse, tertio non vidi, sic ne vigesimum
<lb/>diem attigisse. Quare hunc videtur. Hippocrates ut velocissime
<lb/>peremptum ob oculos nobis proponere: et alterum
<lb/>paulo post, qui praeter omnium expectationem vilem produxit,
<lb/>de quo ruo loco sisteremus.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="76">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="76">LXXVI.</num></label>
<quote type="lemma" n="114">
   <lb/>Calvo in Lari/fu femur dextrum derepente doluit, nihilque
<lb/>ex oblatis profuit. Primo die febris acuta, ardens
<lb/>sensim prehendit, doloresque concomitabqntur. secundo
<lb/>die gemmis quidem dolores remiserunt, sed fabris intensa
<lb/>est, submoleste patiebatur, non dormiebat, summa
<lb/>corporis fulgebant, urinarum non bonarum copia prosiuxit.
<lb/>Tertio senioris quidem dolor ce/suvit, verum
<lb/>mentis alienatio perturbatioque et multa lactatio accesu
 <lb/>.serunt. Quarto circa meridiem celerrime defuncta est.</quote>
  <lb rend="rule"/>
  <pb n="17a.763"/>
  <p rend="indent">
<lb/>Hoc lecto aegro, siquidem animum dictis diligenter
<lb/>non advertas, in quovis dolore timidus eris: si vero diligentur
<lb/>attenderis, non praecipitantur timidus eris, neque
<lb/>temere securus. Sed si qua forte pars doleat, primum
<lb/>nunquid ob externam quandam causam evenerit animadvertas.
<lb/>Namque in motibus quibusdam imprudentes quidatu
<lb/>laesi sunt; et dormiendo qui minus commode partem
<lb/>aliquam composuerint; in convertendoque et contorquendo
<lb/>subito partes rigentes et ante refrigeratae convulsionibusque
<lb/>et elisionibus correptae dolores maximos creant. Et
<lb/>vero rupturae etiam quibusdam dolorem afferunt, prae
<lb/>caeteris qui sicco sunt temperamento, atque adeo magis,
<lb/>si inclinata aetate vel senes sint. Quod si nulla talis doloris
<lb/>videatur causa esse, proximum est considerare quae
<lb/>praecesserit ratio victus, ecquid ignavior praeter institatum
<lb/>sit aut cibo sit homo pleniore usus, magni nutrimenti
<lb/>aut solitae illi excretiones substiterint. Nam si
<lb/>quid tale sit aut si omnino plenitudo causa doloris antegressa

<pb n="17a.764"/>
<lb/>videatur, quamprimum hominem vacuato; tum enim
<lb/>securissime fluxiones reprimentia partibus dolentibus applicueris.
<lb/>Nam si ante vacuationem id tentes, humorum
<lb/>abundantiam ad maxime principes partes retorquebis. Imo
<lb/>ne ealesaeere quidem et lenire ante corporis vacua lienem
<lb/>.partes dolentes licet: nam saepe ad partem affectam
<lb/>omnino, ob ea remedia, allicitur humorum affluentia;
<lb/>ita alterum homini discrimen accedit, ubi nimium sit inflammata
<lb/>pars. Etenim etiam ipse, ut jam nosti, verba
<lb/>fecit de istis abscessibus, quorum aut capax pars non sit
<lb/>aut si sit, non ferat, Si nulla ex praecedente victus genere
<lb/>esse adinentia in corpore appareat, remediis ad dolorem
<lb/>facientibus tuto utaris licet, fomentisque ac medicamentis
<lb/>hunndis et calidis facultate, quorum in commentariis
<lb/>de medicamentis materiam didicisti. Qui si his
<lb/>non cedat, relinquitur ut totum corpus vacuetur, Etenim
<lb/>saepenumero in eo. abundantia paulatim est coacervata,
<pb n="17a.765"/>
<lb/>ubi apud te ciborum homo .non animadvertat neque quantitatem
<lb/>neque qualitatem. Aliquando vero etiam cutis
<lb/>se ipsa densior reddita ab aliquibus causis hominem idiotam
<lb/>latentibus perspirationem cohibens, causa evasit
<lb/>plethoricae affectionis. Quare dolorem si remedia non
<lb/>sedent, aeger primo quoque tempore est vacuandus. Ego
<lb/>vero in calvo hoc certe, detractus ei sanguis sit, nec ne,
<lb/>non habeo conjicere. Nam quatenus dicit Hippocrates,
<lb/>nihil ex iis quae offerebantur juvabat, possit aliquis dicere
<lb/>inter ea quae offerantur Hippo cratem sanguinis
<lb/>missionem commemorasse. Alius dicat non esse de oblatis
<lb/>illi auxiliis, verum quia mente excidit in quatuorque
<lb/>diebus obiit, relicta auxilia esse. Porro ad finem in exemplaribus
<lb/>concinnatis tum huic aegro tum proximo est
<lb/>adscriptum, primum quidem, acutum, deinde vero notae
<lb/>illae, de quibus, ut dixi, prudenter Sabinus nihil dixit;
<pb n="17a.766"/>
<lb/>at zeuxis in unoquoque aegro malos interpretes represuendi
<lb/>t. Nobrs vero adscriptitia illa praetenti sermone vitum
<lb/>fuit praeterire: scribam enim, si visitur fuerit, iis,
<lb/>qui in istis libenter curiosi sunt, separatim integrum lisuum,
<lb/>ubi de notis cuique additis aegro formo habebitur;
<lb/>in praesenti utilibus admiscere non decet inutilia.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="77">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="77">LXXVII.</num></label>
<quote type="lemma" n="115">
<lb/>Abderae Persidem febris acuta, continua cum dolore prehendit;
<lb/>sitis multa; anxietas et potum continere non
<lb/>poterat. Erat subsplenicus et gravato capite. Primo
<lb/>die sanguis copiosus car nare sinistra prosiliant t vehemens
<lb/>tamen fabris intendebatur: urinas copiosus reddidit,
<lb/>turbulentas, albas, quae sudimentum non deponebant.
<lb/>secando exacerbata sunt omnia. Urinae crustae quidem
<lb/>erant, sed magis subsidebant, et remisse est anxie.
<lb/>tas, dormivit. Tertio sobrii remista est; urinae copiosue,
<lb/>concoctae multumque sudimentum continentes;
<pb n="17a.767"/>
<lb/>noctem quietam habuit. Quarto sub meridiem multum
<lb/>calidum per universum corpus sudavit; sine febre sudicatus
 <lb/>est, neque morbus acutus reversus est.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Exemplum hic aeger est acutissimi morbi, horrendi
<lb/>illius quidem rudibus, caeterum brevi judicandi, prudentibus.
<lb/>Nam quum sublienoso primo statim die de sinistra
<lb/>nare copiolas erupisset sanguis : urinae item crassae essent
<lb/>et non consisterent et albo colore egent : tum altero die
<lb/>consisterent, melior erat de aegro spes. Ad haec ubi secundo
<lb/>die hominem fastidium reliquisset et dormivisset,
<lb/>certior jam brevi fore hominem incolumem spes erat. At
<lb/>postquam tertio die essent optimae et copiosissimae urinae,
<lb/>clarum jam erat quarto die liberatum hominem iri morbo.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.768"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="78">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="78">LXXVIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="116">
<lb/>Abderae virginem quae in sacro templi vestibulo decumbebat,
<lb/>fabris acuta et ardens prehendit. Erat autem
<lb/>sitibunda et pervigilo ipsi primum muliebria prostarerunt.
<lb/>sexto die vehemens oborta est anxietas, rubor,
<lb/>horror, sudatio. septimo eadem perseverarunt: urinae
<lb/>tenues quidem, sed probe coloratae: alvus non infestabatur.
<lb/>octavo surditas, febris acuta, insomnis, anxia,
<lb/>horrida, mentis compos ; urinae eaedem. Nono ac proximis
<lb/>diebus eadem, permansitque surditas. Decimoquarto
<lb/>mentis perturbatio, fabris remi/sto. Decimoseptimo
<lb/>multum e naribus efuuxit, surditas nonnihil
<lb/>levata est et sequentibus diebus anxietas, surditas aderat
<lb/>delirabatque. vigesimo pedum dolor cepit et surditas
<lb/>et delirium reliquerunt ; paucus ex naribus sanguis prorupit,
<lb/>sudavit; a sebre liberata est. rigestmoquarto
<lb/>febris reverse est iterumque surditas; pedum dolor permansit ;
<lb/>delirium. rigesimoseptimo copiose sudavit ; a
<pb n="17a.769"/>
<lb/>febre immunis, surditas reliquit, pedum dolor aliquantulum
 <lb/>moratus est; in caeteris perfecte judicata est</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Ex humorum haec abundantia videtur aegrotasse et
<lb/>quantum portendebant prima symptomata, mortem certe
<lb/>huic timeres. Sed bonus urinarum color iis, qui humosum
<lb/>copia laborant, maximum est signum, quae quia
<lb/>crassae non erant, sore longinquiorem morbum denunciabant.
<lb/>Porro ut in omnibusi aegris et ita etiam videntur
<lb/>hic servati decretoriorum dierum esse circuitus. Jam natura
<lb/>quoque in hac decretoria signa et symptomata videtur
<lb/>praetulisse.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="79">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="79">LXXIX.</num></label>
<quote type="lemma" n="117">
<lb/>Abderae Anaxionem ad Thracias portas decumbentem febris
<lb/>acuta prehendit; lateris dextri dolor continuus;
<lb/>sicca tussiva, neque quicquam primis diebus expuebat;
<lb/>sitibundus; insomnis; urinae probe coloratae, copiosae,
<pb n="17a.770"/>
<lb/>tenues. Sexto die deliravit. Ad satus autem nihil remittebatur.
<lb/>Septimo dolores patiebatur, febris enim
<lb/>intendebatur, neque dolores remiserant, tussesque vexabant,
<lb/>dispelle spirabat. Octavo venam in cubito secui,
<lb/>multum sane sanguinis, prout decebat, espluxa. Dolores
<lb/>certe: verum tusses siccae perseverarunt. Undecimo remisit
<lb/>febris paucumque circa caput sudavit; etiamnum
<lb/>tusses et quae a pulmone educebantur, erant liquidiora.
<lb/>Decimo septimo coepit pauca cocta expuere, levatus est,
<lb/>sitibundus erat et pulmonis aliquantulum probae erant
<lb/>pdrgationer. Figesimo sudavit febre vacuus; post crisin
<lb/>levatus est. Vigesimo soptimo sebris reversa est t tussivit,
<lb/>cocta multa eduxit, urinis sedimentum copiosum,
<lb/>album, absque siti erat, somni accesserunt. Trigesimo
<lb/>quarto per universum corpus sudavit, sebre soluta, prorsus
 <lb/>judicatus est.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
 <lb/>In hoc uno aegrorum primo et tertio libro descriptorum
<lb/>de sanguinis missione Hippocrates fecit mentionem,
<pb n="17a.771"/>
<lb/>ut non sedo, cui sanguinem misisset, sed ut octavo die
<lb/>solo: nam tum etiam medici quali lege certa, ultra quartum
<lb/>diem venam non secabant. Quando igitur huic octavo
<lb/>die missus sanguis est, mllltocerte plures censeas sanguinis
<lb/>missionem requirentes, secundo, tertio, quarto die auxilio
<lb/>hoc esse usos. Reticuit autem Hippocrates, sicut remedia
<lb/>alia omnia: tamen necesse interdum habuit scribere nihil
<lb/>eos ab iis, quae offerebantur, adiutos suille, ut malignitatem
<lb/>suggereret morbi : neque enim lucubrationem hic
<lb/>curationis instituit, sed praesagitionisi conscribere. Nonnullis
<lb/>etiam aegris videtur non suissa ab initio praesto:
<lb/>quare adscribit interim: lluic perpetuo, postquam ego
<lb/>ipsum vidi, hoc et hoc accidit exacte. Ego vero ignorantibus
<lb/>etiam horum aegrorum libro primo de judiciis
<lb/>praescripsi usum ubi quo modo inconcoctum exquisite morbum
<lb/>bum cognoscas, quomodo eum, qui jam primum maturescit,
<lb/>quo pacto qui progreditur in concoctione, quemadmodum

<pb n="17a.772"/>
<lb/>qui jam perfectae concoctioni proximus est,
<lb/>dilucide studui ostendere. ldeoque Anaxion hic, cum
<lb/>semper tussiret nihilque plane expueret, inconcoctissima
<lb/>conflictabatur pleuritide. Quum vero die undecimo expuere
<lb/>coepisset, morbum significat concoqui, deinde pedetentam
<lb/>tempore progrediente ita scripsit Hippocrates: in
<lb/>vigesimoseptimo die multa excreavit concocta, in urina
<lb/>multa subsidebant albai Quamobrem trigesimoquarto est
<lb/>prorsus judicatu S.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="80">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="80">LXXX.</num></label>
<quote type="lemma" n="118">
<lb/>Abderae Eleropytus recto statu incedens capitis dolore
<lb/>correptus est. Non multo vero post tempore decubuit.
<lb/>Is prope superiorem viam habitabat, quem febris ardens
<lb/>acuta prehendit. Per initia biliosa multa vomitu
<lb/>exclusa sunt, siticulosus, sectatio vehemens, urinae tenues,
<lb/>nigrae, quibus inerat enaeorema sublime, interdum
<lb/>quidem, interdum vero non, nox laborioso, interdum
<lb/>varie febris exacerbabatur et plurimum citra ordinem.
<pb n="17a.773"/>
<lb/>Sub decimumquartum surditas, febres extensoe sunt,
<lb/>urinae eadem. Figesimo et proximis diebus multopere
<lb/>deliravit. Quadragesimo multus e naribus sanguis erupit,
<lb/>magisque mense constitit, inerat quidem, sed minus
<lb/>surditas, remiserunt febres. Sequentibus diebus crebro
<lb/>et paulatim sanguis e naribus profluxit. Ad sexagesimum
<lb/>sanguinis eruptiones quidem cessarunt: verum
<lb/>ischii dextri dolor ortus est, ac febres intendebantur,
<lb/>neque vero multo post inferiorum partium dolores exorti
<lb/>sunt. Contigit autem aut febres majores et surditatem
<lb/>multam esse aut haec quidem remitti levarique, ischii
<lb/>vero utseriorli majores esse dolores. dam vero ad octogesimum
<lb/>remiserunt quidem omnia, verum nihil dereliqtlli.
<lb/>Urinae siquidem boni coloris et copiosa redimenta
<lb/>continentes descenderunt et deliria sunt imminuta. Circiter
<lb/>centesimum alvus biliosis multis perturbata est, nec
<lb/>pauco tempore talia multa procedebant, tandemque dfr
<lb/>l entelia cum dolore vexavit. in aliis haedinas. sit totum
<pb n="17a.774"/>
<lb/>autem tum febres reliquerant, tum surditas desiit.
 <lb/>Centesimo plane judicatus est. Febris erat ardens.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Hic vir memoratu dignus est, qui morbum gravem
<lb/>virium robore excepit, alioqui tanto morbo futurus impar.
<lb/>Et omnino pulsibus ejus inerat robur, simulque reliqua
<lb/>omnia secundum naturam constabant. Dixi vero et
<lb/>alibi Hippocratem praeteriisse hanc partem in sebricitantibus
<lb/>praesagi tinnis. Jam etiam respiratio videtur et appetitus
<lb/>liberanti inculpatus fuisse: quae magnae sunt, ut
<lb/>ille ipse docuit, ad salutem ponderis. At febrrs primo
<lb/>quidem acuta invasit, verum ejus postea est acuitas retusa.
<lb/>De qua scripsit Hippocrates: febris alias aliter exacerbabatur,
<lb/>sed fere inordinate. Unum vero habebat aeger
<lb/>periculolum signum, urinarum tenuitatem et nigritiem.
<lb/>Unde natura vix longo tempore morbum debellavit, sanguinis
<lb/>concitata eruptione die quadragesimo ex decretoriis
<pb n="17a.775"/>
<lb/>uno, coxendicisque dolore et omnium interiorum partium,
<lb/>postea creato: nempe enim magni morbi etiam quaerunt,
<lb/>quae judicent se, egregia. At neque hoc plane est discussus
<lb/>morbus, sed citra diem octogesimum signa eluxerunt
<lb/>ex urinis ejus maturationis: postea usque ad centesimum
<lb/>diem paulatim concoctus, omnino est profligatus.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="81">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="81">LXXXI.</num></label>
<quote type="lemma" n="119">
<lb/>Abderae Nicodemum ex venere et potu orta sebris prehendit.
<lb/>Incipiens autem anxietate, cordolio et siti vexatus:
<lb/>lingua exusta est; urinae tenues et nigrae. Secundo
<lb/>die febris exacerbata est cum horrore; anxius, nihil
<lb/>dormivit, vomuit biliosa pava; eaedem urinae, noctem
<lb/>quietam transegit ; dormivit. Tertio remissa sunt omnia
<lb/>et adsuit tranquillitas; sub solis occasum aliquantulum
<lb/>/aelatus est; noctem moleste tulit. Quarto rigor invasit,
<lb/>sebris multa, omntum dolores, urinae tenues, enaeorema,
<pb n="17a.776"/>
<lb/>multum deliravit. Septimo levamentum. Dctavo caetera
<lb/>omnia remiserunt, soquentibusque diebus dolores
<lb/>quidem tenuerunt, sed minores omnes: hunc autem exacerbationes
<lb/>et perpetuo dolores diebus paribus invaserunt.
<lb/>Tigesimo utinam reddidit albam crassamentum
<lb/>continentem quae deposita non subsidebat, copiose sudavir,
<lb/>absque febre visus est. Sub vesoeram iterum recaluit,
<lb/>iidem dolores, horror, sitis, nonnihil deliravit. Fiigesimo
<lb/>quarto copiosum minxit urinam albam, quae
<lb/>copiosum sedimentum deponebat, copiosa sudore calido
 <lb/>per universum corpus essuso, a febre liber judicatus est.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Et ipse Hippocrates significavit dicens: accessiones et
<lb/>dolores diebus paribus; quare etiam a vigesimo die sudore
<lb/>est judicatus. Sigillatim vero qui omnia tenet memoria
<lb/>quae ante exposuimus hoc libro et superioribus
<lb/>duobus, atque ante hos in praesagiis et praedictionibus,
<lb/>invenire omnia ipse poterit.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.777"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="82">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="82">LXXXII.</num></label>
<quote type="lemma" n="120">
<lb/>In Thaso morosa mulier ex moerore cum occasione recta
<lb/>incedens, tum somni, tum cibi oblita et siti et saetatione
<lb/>premebatur. Habitabat autem prope Pyladis aedes
<lb/>in plano. Primo die sub initium noctis metus, sermones
<lb/>multi; moestitia, levis febricula, mane convulsiones
<lb/>multae. Quum autem intermisissent convulsiones
<lb/>illae multae, delirabat, obscaena sabulatur, dolores
<lb/>multi, magni, continui. Secundo eadem, nihil dormivit;
<lb/>febris acutior. Tertio quidem convulsiones cessarunt ;
<lb/>coma vero et cataphora et rursum vigiliae ipsestaverunt;
<lb/>exiliit, continere se non potuit; multum deliravit;
<lb/>sebris acuta. Nocte vero eadem; sudore copioso
<lb/>calido per universum corpus sudavit, a febre libera
<lb/>dormivit, omnino mente constitit, judicata est. Circa
<lb/>tertium diem urinae nigrae, tenues, enaeorema vero t
<lb/>aliquamdiu valde rotundum non subsidebat. Sub crtsin
 <lb/>muliebria multa prodierunt.</quote>
  <lb rend="rule"/>
  <pb n="17a.778"/>
  <p rend="indent">
<lb/>Quid dictio <foreign xml:lang="grc">ύὐσάνισς</foreign>, id est morosus, significet, docuit
<lb/>Critias, cujus sunt haec verba: Morosus est qui vilibosi
<lb/>de rebus stomachatur et de magnis plus caeteris
<lb/>mortalibus diutiusque. Erat ergo tristis vel tetrica quam
<lb/>hic morosam Hippocrates vocat, quae diu in tristitia persistebat
<lb/>i quod iterum paulo post de ea dicit, quae Cyzici
<lb/>femellas filias enixa erat. Tacita vero et tetrica nec ad
<lb/>animi aequitatem perduci potuit. Verum non possum non
<lb/>mirari Cur in llac muliere non addiderit vel cohibitos
<lb/>omnino finisse menses vel non perfecte profluxisse. Nam
<lb/>acute simul et ex humorum abundantia videtur laborasse,
<lb/>atque tertio die sub noctem per sudores esse et mensium
<lb/>excretionem judicata. Quin etiam multi menses post judicium
<lb/>evacuati morbi decessionem confirmaverunt. Urina
<lb/>vero, licet esset nigra, nihil attulit periculosi; quod retenti
<lb/>menses essent magis melancholici, unde mulier merito
<lb/>morosa evasit et timida interimque deliravit et comate
<lb/>est detenta.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.779"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="83">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="83">LXXXIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="121">
<lb/>Larissae virginem febris ut dens et acuta prehendit; insanis
<lb/>erat, sitibunda; lingua fuliginosa, arida; urinae
<lb/>probe coloratae, sed tenues. Secundo die laboriose degebat;
<lb/>non dormivit. Tertio et sequentibus diebus rnultae
<lb/>dejectiones aquei coloris ab alvo exclusae sunt.
<lb/>Quarto urinam tenuem paucam reddidit quae enaeorema
<lb/>sublime habuit, neque subsidebat, sub noctem deliravit.
<lb/>Sexto per nares sanguis abunde copiosus effluxa, horruit,
<lb/>sudore copiose calido per totum corpus essvso,
<lb/>febre libera judicata est. Pn febre autem et jam sudicata
<lb/>tunc primum huic muliebria descenderunt; virgo
<lb/>siquidem erat. Erat autem perpeluo anxia, horrida,
<lb/>cui saciei rubor, oculorum dolor et capitis gravitas.
<lb/>Huic febris reversa, sed judicata, diebus paribus dolores
 <lb/>invasura nt.</quote>
  <lb rend="rule"/>
  <pb n="17a.780"/>
  <p rend="indent">
<lb/>Aetatem puellam attigisse mensium ex ipsis liquet
<lb/>Hippocratis verbis: menses tum primum provenerunt et
<lb/>ipsum etiam fuisse morbum ex humorum copia, judicatu
<lb/>inque die. texto esse, quod dolores su dies pares incurrissent,
<lb/>ut ipse scripsit. At mirum non revertisse, quum
<lb/>sextus dies non judicet unquam fideliter. Quare novum
<lb/>hoc et rarum illi accidisse indicavit, quum scripsit: bule
<lb/>non repetiit, sed judicata est tanquam debuisset repetere.
<lb/>A t vero causam etiam cur non redierit, scripsit addendo,
<lb/>dum febricitaret etjam judicata esset, menses primum illi provenerunt.
<lb/>Nam vacuationis perseveratio diebus post
<lb/>judicium satis erat ut firmum servaretur judicium, quod
<lb/>die texto praecesserat per sanguinis eruptionem. et foderes,
<lb/>maxime quod nulla esset princeps pars inflammata, neque
<lb/>maligna humorum abundantia. Ipse ner te plethoricum vitae
<lb/>esse significavit, quum dicit perpetuo in facie ruborem
<lb/>fuisse, in oculis dolorem, in capite gravitatem. Planum

<pb n="17a.781"/>
<lb/>ergo erat solam requiri vacuationem, quam natura
<lb/>tertio die incepit, consummavit sexto. Nam per naturam,
<lb/>non ut morbi symptoma, ventris vacuationem accidisse
<lb/>ipsis dilucide his verbis. indicavit, tertio alvus multa reddiri.it
<lb/>aquei coloris, proximisque diebus talia commode:
<lb/>hoc adjectum denotat, quae offerebant, excerni, porro ex
<lb/>iis quae sunt in ejus historia exposita, etiam haec duo
<lb/>ad praedicta declaranda duxi, primum quando initio est
<lb/>scriptum, lingua fuliginosa et arida, alterum hoc, quarto
<lb/>urina tenuis et- pauca habebat suspensionem elatam, non
<lb/>subsidebat, -deliravit. Nam herum prius relatum. utile
<lb/>tibi est, ut ne omnino putes fuliginosam linguam esse
<lb/>exitialem; sic autem appellat tinctum quasi fuligine quadam
<lb/>quae sicca erat ex vaporibus ; alterum, quia etiam in
<lb/>aliis aegris quum dixerit, suspensio elata, statim esubjecit,
<lb/>deliravit, innuens quod ejusmodi suspensiones delirium
<lb/>comitatur, quanquam in praesagiis, ubi omnia, quae accidunt

<pb n="17a.782"/>
<lb/>urinis, est persecutus, nullum fecit praesagium ex
<lb/>eis delirii. Quare signum hoc videtur per se aptum detirium
<lb/>nunquam denunciare, test castu nonnunquam commonstrare,
<lb/>quia flatuosiorem esse sanguinem indicat. Nam
<lb/>nullus plane si flatus insit, deferuntur ad ima vasa suspensiones.
<lb/></p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="84">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="84">LXXXIV.</num></label>
<quote type="lemma" n="122">
<lb/>Abderae Apollonius recto statu diuturno tempore patiebatur.
<lb/>Erat autem vtfaerosus et circa hepar consuetus
<lb/>dolor longo tempore comitabatur, ac tunc sane etiam
<lb/>auriginosus factus est, statulentus et coloris subalbi,
<lb/>Ex intempestmiore vero victu et carnis bubulae esu aliquantulum
<lb/>primum incaluit, decubuit. Deinde usus
<lb/>lacte cocto et crudo, multo caprilia et. ovillo et vitiosa
<lb/>victu laesiones omnium insignes suquutae sunt. Nam et
<pb n="17a.783"/>
<lb/>febres exacerbatae sunt, venter ex ingestis, nihil issi tu
<lb/>dignum reddidit; urinae tenues et paucae; somni non
<lb/>aderant; inflatio mala, sitis multa, comatosus, hypochondrii
<lb/>dextri tumor cum dolore, extrema undique
<lb/>subfrigida, aliquantulum delirabat, omnium quae loquebatur,
<lb/>capiebat oblivio, exturbabatur. Ad decimum quartum
<lb/>a quo riguit, incaluit, decubuit et vehementer insoniviis
<lb/>clamor, perturbatio, verba multa et rursus sudor,
<lb/>tuncque accessit coma. Posthaec vero alvus perturbata
<lb/>multis, biliosis, meris, crudis; urinae nigrae, paucae,
<lb/>tenues; multa corporis lactatio, defectiones variae;
<lb/>aut enisu nigrae et paucae et aeruginosae, aut pingues
<lb/>et crudae et mordaces. Tandem vero etiam lacti similes
<lb/>reddi consuieiebantur. Sub vigesimum quartum
<lb/>mitigatione caetera quidem in iisdem perseverarunt, verum
<lb/>aliquantulum mente valuit, ex quo vero tempore
<lb/>decubuit, nullus meminit, rursum vero cito deliravit,
<lb/>atque in deterius omnia ruebant. At circa trigesimum
<lb/>febris acuta invasit, stereora copiosa et tenuia delecta
<pb n="17a.784"/>
<lb/>sunt, delirus suit, extrema fugida, voce captus est.
<lb/>Trigesimo quarto vita defunctus est. Ex quo ego eum
<lb/>vidi, huic perpetuo alvus turbulenta suit, urinae tenues,
<lb/>nigrae; comatosus, insomnis; extremitates feigidae, per
 <lb/>totum morbum deliravit, phrenitide periit.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
  <lb/>Jam in hoc etiam Hippocrates, ut in aliis multis, in
<lb/>fine ipse narrationis brevibus capitibus symptomata et
<lb/>signa quae acciderunt, docuit, ex quibus instare mortem
<lb/>praevideas. Habet autem dictio sic: huic perpetuo, postquam
<lb/>hominem ego vidi, alvusi turbata fuit, urinae tenues
<lb/>et nigrae, comatulus ipse et insomnia, extremae partes
<lb/>frigidae, delirusi perpetuo. At singula clara sunt, si quae
<lb/>ante exposuimus meministi.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.785"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="85">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="85">LXXXV.</num></label>
<quote type="lemma" n="123">
<lb/>Mulier in Cyxico gemellas puellas laboriosa peperit, quae
<lb/>quum non admodum expurgata esset, primo die febre
<lb/>horrida et acuta correpta est. Capiar et cervicis gravitas
<lb/>prehendit cum dolore, vigil ab initio; taciturna
<lb/>autem et tetrica et quae suasionibus non cedebat; urinae
<lb/>tenues et decolores; sitibunda, anxia multopere,
<lb/>alvus inordinate turbata, ac rursus constitit. Sexto ad
<lb/>noctem multum deliravit, nihil dormivit. Circiter undecimum
<lb/>vehementer insanivit, rursasque mente valuit,
<lb/>urinae nigrae et tenues, rursus intermittentes, oleosee
<lb/>et ab alvo multae, tenues et turbulentae desertiones.
<lb/>Decimo quarto convulsiones multae, extrema saigida,
<lb/>neque amplius ad mentem rediit, urinsie restituerunt.
<lb/>Declino sexto voce capta est. Decimo septimo phre^
 <lb/>nitide interiit.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>Non tantum quia non probe fuit a partu purgata,
<lb/>superfuit mulieri huic sanguis magis melancholicus, quae
<pb n="17a.786"/>
<lb/>causa erat, cur initio tacita esset et tetrica, nec posset ad
<lb/>animi perduci aequitatem et postea mustum deliraret aut
<lb/>valde insaniret, verum etiam propter difficilem enixum,
<lb/>inflammato utero, febris est aucta. In conspicuo porro
<lb/>est, vitiosis humoribus ad caput sublatis, delirium furiosum
<lb/>exstitisse simulque convulsiones consequutas esse. Decretoriorum
<lb/>dierum circuitus, ut in omnibus aegris, ita
<lb/>et hic conservantur. Sicubi videatur raro quicquam esse
<lb/>labefactatum, illud solum adnotamus.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="86">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="86">LXXXVI.</num></label>
<quote type="lemma" n="124">
<lb/>In Phase Dealcis uxorem, quae in Peto decumbebat,
<lb/>sebrli horrida et acuta ex moerore prehendit. Ab initto
<lb/>autem contegebatur et ad sinem usque semper taciturna
<lb/>palpabat, evellebat, scalpebat, floccos legebat,
<lb/>lacrymae moxque risus, non dormiebat. Ab alvo irrilamenta,
<lb/>sed nihil prodibat, paucum admonita bibebat,
<lb/>urinae tenues, paucae, febres ad manum leves, extra
<pb n="17a.787"/>
<lb/>morum feigus. Nono die multum deliravit et rursus
<lb/>composita est et taciturna. Decimo quarto spiratio
<lb/>rara, magna per tempus et rursus brevissima. Decimo
<lb/>septimo ab alvo proruatio turbulenta, postea ipsa epota
<lb/>pertransibant, neque immorabantur, omnium sensum
<lb/>perdiderat, aridae cutis circumtonsa. vigesimo verba
<lb/>multa ac mox composta suit, vox defecit, brevisoira.
<lb/>Pigesimo primo obiit. Abusu ad senem usque suit sairitus
<lb/>rarus, magnus, nihil omnino sentiebat, semper pannis
<lb/>contegebatur aut verba multa aut silens, perpetuo
<lb/>phrenita.</quote>
  <lb rend="rule"/>
<p rend="indent">
<lb/>A primo haec fuisse phrenitica videtur. Sunt autem
<lb/>tales, uti prius dixi, gravissimae phrenitides, ac ocissime,
<lb/>quotquot invadunt, tollunt; sed nunc quidem haec febricitans
<lb/>acute ad diem vigesimum primum se fustentavit,
<lb/>fortasse quia modice febricitaret. Proinde, ut insinuaret
<lb/>hoc, scripsit in hac una aegra, febres ad manum tenues.
<pb n="17a.788"/>
<lb/>Sane videtur haec delirii speciem ex melancholia et phrenitide
<lb/>habuisse mistam; nam hoc, aut multa loquebatur
<lb/>aut perpetuo tacebat, ostendit ejusmodi mixtionem. At
<lb/>nescio, cur Hippocratis interpretes nihil scripserint in
<lb/>haec verba, ubi ait, spiritus rarus; quod est perinde, ac
<lb/>per intervallum; atspre sane videtur deinceps idem dixisse.
<lb/>Forte ergo aut ut raritatis augmentum indicaret, per intervallum,
<lb/>addit, ac si ita dixisset permagnum admodum
<lb/>intervallum : est enim interdum consuetum ut magnum
<lb/>relinquatur solumque usurpetur per intervallum. At non.
<lb/>perpetuo, quemadmodum in aliis, immo nec diu mulierem
<lb/>hanc ita toto morbo spirasse indicat. Itaque subdit
<lb/>rursusque brevispira, indicans et hic, ut antea ex frigore
<lb/>non parvo tantum, sed magno intervallo etiam mulierem
<lb/>respirare, qui revera est brevis spiritus. Nam rarus et
<lb/>magnus, quatenus rarusi est, minor est frequente et magno,
<pb n="17a.789"/>
<lb/>quatenus vero magnus, hactenus praestat parvo et raro.
<lb/>Secundum utrumque igitur parvus est brevis spiritus et
<lb/>rarus. Videturque nunc quidem, quasi etiam ea refrigeratione
<lb/>fuisse muliereula haec, qua, quae apnoea, id est
<lb/>suffocatione prehenduntur, tenentur. Itaque de ea selii
<lb/>bit, vigesimo die mustum locuta est rediitque ad mentem
<lb/>brevispira. Vocis vero defectusi fere adiunctus est cum
<lb/>brevi et raro spiritu. At vero per intervallum cum raro
<lb/>scriptum pro longo admodum intervallo est accipiendum.
<lb/>Nam pauco morbi tempore significare non potest, quando
<lb/>in fine historiae scripsit haec: huic perpetuo spiritus rarus
 <lb/>et magnusi erat, nam perpetuo, Graece <foreign xml:lang="grc">ὐιά τέλεσς</foreign>,
<lb/>dicere pro toto morbi spatio ad finem usque sidet. Et
<lb/>quemadmodum hoc perpetuo, sic illud dicit, semper coopensabatur
<lb/>aut mustum Ioquebatur aut tacebat perpetuo.
<lb/>Nam multum loqui phreniticorum est, tacere melancholicorum
<lb/>et cooperiri est commune utrisque, nifi quando et
<lb/>ex frigore coooerirentur.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.790"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="87">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="87">LXXXVII.</num></label>
<quote type="lemma" n="125">
<lb/>Meliboea adolescens ex potu et venerea multis longo tempore
<lb/>incaluit et decubuit. Horridus autem et aestuabundus
<lb/>erat, insomnis, neque siti premebatur. Ab alvo
<lb/>primo die stereora multa desecta sunt cum multo humorum
<lb/>afeluxu et sequentibus diebus aquei coloris multa
<lb/>similia prodierunt, urinae tenues, paucae. decolores;
<lb/>suscitas rarus, magnus et longis intervallis, hypochondriorum
<lb/>contensio submollia, utrinque oblonga, perpetua
<lb/>et continens, cordis palpitatio, urinam minxit oleo-.
<lb/>sum. Decimo remisse deliravit et compositus et taciturnus
<lb/>erat, cutis arida et circumtensa, dejectiones
<lb/>multae, tenues vel biliosae, pingues. Decimo quarto
<lb/>desipuit, exasperata sunt omnia, multopere deliravit.
<lb/>Figtstmo vehementer insanivit, sectatio, nihil minxit,
<lb/>modicos potus continebat. vigesimo quarto obiit phreniticus.
 <lb/></quote>
  <lb rend="rule"/>
  <pb n="17a.791"/>
  <p rend="indent">
<lb/>Multa quidem pocula nervis nocent et origini eorum
<lb/>cerebro. Venus vero cum haec satis laedit, tum vires
<lb/>elidit et debilitat. Itaque adolescens hic vitiosa collecta
<lb/>llumorum abundantia, merito a modicis febribus coepit;
<lb/>qui quum in dies pejus haberet, in phrenitim tandem
<lb/>exquisitam incidit. Nam oriri illam magnus et rarus
<lb/>spiritus indicabat et ejus modestia et perpetuis taciturnitas
<lb/>modice aegrum desipere, nam leves et turbulenti homines
<lb/>deliri levibus de causis fiunt : qui contrariis sunt morbis,
<lb/>de magnis. Cur autem spiritui per intervallum addiderit,
<lb/>in superiore aegro tractavimus. Et de hypochondriorum
<lb/>palpitationibus et alibi et in praesagiis egi. Item de submolli
<lb/>hypochondrii contenfione, illum eam, quae tumore
<lb/>earet, appellare quae sit, ubi nullo musculi in vitio sunt,
<lb/>sed offensae sunt partes, quae intra peritonaeum sitae sunt.</p>
  <lb rend="rule"/>
 </div>
 <pb n="17a.792"/>
 <div type="textpart" subtype="chapter" n="88">
<lb rend="head"/>
<lb/><label type="head"><num value="88">LXXXVIII.</num></label>
<quote type="lemma" n="126">
<lb/>Verum illa mihi aestas videtur secundum rationem proscisse.
<lb/>Nam aestivos morbos hiems succedens solvit, hiemales
<lb/>aestas insequens transmutat. Quanquam ista per
<lb/>se aestas haud stabilis feuit, sed subito calida, austrina
<lb/>et a ventis silens evasit ; prosali tamen ad aliam tempssiatem
<lb/>transmutata. At in magna parte pono artis
<lb/>esse, rectegJosse de iis quae tradidimus, existimare. Fs
<lb/>enim, qui novit et utitur his, non magnopere mihi in
<lb/>arte felli videtur poste. Singulos autem temporum anni
<lb/>status perdiscere est operae pretium et morbos. Quid
<lb/>boni habeat status vel morbus commune et quid mali
<lb/>statui sit vel morbo commune. Et qui longus morbus
<lb/>et letalis, qui longus et sanabilis: qui acutus et letalis,
<lb/>qui acutus et sanabilis. Series hinc dierum inindecretoriorum
<lb/>observanda est et praedicendi hinc facultas
<lb/>scienti datur. Idi n c scire est quibus, quando et
 <lb/>quae sit victus praescribenda ratio.</quote>
  <lb rend="rule"/>
  <lb rend="rule"/>
</div>
</div>
</div></body>
  </text>
</TEI>
