In Hippocratis De fracturis

HIPPOCRATIS DE FRACTURIS LIBER ET GALENI IN EUM su COMMENTARIUS L

Praefatio.Ante singularium explanationem omnem universalium explicationem percepisse praestiterit, quod sit ipsius vis quaecunque in operibus. obscura sunt ea dilucida reddere; quiddam autem eorum quae scripta funi ut verum demonstrare vel ut falsum refellere, ut si quis eaptiose arguerit eum patrocinari, ab explanatione dissidet. Consuevit tamen fieri ab omnibus, ut dixi, commentarios scribentibus. Id certe explanatorem mediocriter attingere nihil prohibet. Sed de auctoris decretis plane contendere, id explanationis terminum excedit. Quum itaque non ad hunc, sed ad commemoratum scopum ego inspiciam, ubique his veris explanationibus concita fidei faciendae gratia ex his quae pronunciata sunt adjiciam. Verum quum duplex sit hujus explanationis differentia, quodque id ipsum obscurum duplex etiam exiflat, de hoc quoque aliquid praefari praestantius esse mihi videtur. At quae in commentario de explanatione scorfum productioribus verbis enunciata sunt, haec ipse tamquam epitome quaedam perpaucis enunciabuntur. Illic enim monstratum est aliud quidem revera obscurum esse quod per se tale existit; aliud vero quod in se prius ortum non habet, idque praecipue quum permultae sint auditorum differentiae tum prout prius sermonibus eruditi sunt et exercitati vel omnino rudes; tum prout natura perspicaces tuus et prudentes vel hebetes et imprudentes. Jam primum ergo hoc in proposito libro de fracturis itu. moremur, ubi pronunciavit Hippocrates : dicendum igitur de medicorum erroribus de manus natura, quos tum docere tum dedocere velim. obscuritatem habet. per se hic textus; quum minime nos probemus quosdam esse errores quos docere oporteat. Hujusmodi etiam illud est: praeterea extenso articuli hoc in habitu curvata est. Extensi namque brachii figuram curvatam, inquit, ad cubitum habet articulus; videtur autem et hoc absurdum, id curvari dicere quod rectum est. Item illud ab eo ita prolatum : nam si ita collocetur imum caput humeri, quod cardinis modo in cubiti imum incumbit. Hoc in habitu humeri et cubiti ossibus rectitudinem conciliat, ac si totum unum sit. Sed si quis inspexerit quale sit utrumque ossium de quibus est sermo, nullam habet obscuritatem At articulationis cubiti naturam ignoranti haec obscura jure conspicitur oratio. Mihi autem melius esse ridetur, etiam hujusmodi omnia explicare: quod qui librum hunc legunt, eorum plurimi anatomes imperiti sum. Quae vero nihil quidquam tale continent, ea me praetermittere consentaneum est, tantum de his etiamnum hunc librum leoloris prolocutum, si aliquam, dictionem textuum quos explicaverim quiddam abditunf habere censueris, insui. ciendum in primis tibi esse an liber tuus erroribus scateat cum exemplaribus fido dignis conferendus et exausinandus. Tum si recte habere videatur, eandem dictionem et secundo et tertio legito, ipsique explorate mentem ad.hibe. Ego siquidem quum praesentem cum praesenti lego librum, ad unguem explanationis modum possum conjicere, passim addiscentis ingenium inspiciens. At ^quum omnibus scribo, neque quid maxime idoneum exigat ingenium conjicio. Nam illud plerisque obscurum erit, hoc iniquo animo ferunt qui in rebus claris immorantur. optimum igitur censeo, quid ingenium mediocre postulet conjicere. Quod ubi non succedit, magis ad id spectare quod praestantiae est. Neque enim omnino commentarios legendos puto, quibus ingenium inferius est mediocri quibuscum bene agitur, si postquam de doctoribus eadem saepius audierint, aliis atque aliis verbis explanata percipiunt.

I. Medicum oportet tum lavationum tum /iacturarum intensiones quam recti/stmas jacere.

Nonnulli textus etiamsi nihil doceant quod sit magni momenti, eos tamen explanationis particulas esse creditum est: tales fiunt qui diversas scripturas notant. Hujusmodi quidquam et nunc in proposita oratione existit. Medicum oportet nonnullis quidem scribentibus, nonnullis vero citra principium, medicum oportet. Id enim profecto etiam consuetum est Atticis, quorum linguam aliquantulum ita usurpat Hippocrates ut ipsam pristinam esse Atticam quidam profiteantur. At in altero libello quae de Hippocratis idiomate judicia feramus, ea seorsum declarata funi. Atque nunc in explanationis exordio satis est praenunciasse, me hujusmodi omnia praetermissirrum, quum propositae tractationis necessariae non sint partes et immensam commentariis .molem advectura sint. Tum luxationum tum fracturarum extensiones quam rectissimas facere. Non solum prolapsiones et procidentias vocat ossium e propria sede secessus citra fracturas factos, sed et his nominibus tum luxationes tum exarticulationes addidit. De fracturis autem id notatu dignum est, Hippocratem ut qui ipsas faepius κατάγματα nominat, parcius vero ἀγμὸς scripsit, eo vocabulo quod rarius usurpavit hujus operis inscriptionem fecisse. Unde nonnulli proferunt, haec opera ab ipso Hippocrate minime separata fuisse, sed ambo unicum finium conscriptum esse, quum liber de articulis inscriptus huic nobis nunc proposito vicinus adhaereat ; postea prae mole duos in libros a quodam divitum luisse, atque ubi unum ambo constituerunt, communem etiam titulum ipsis inscriptum esse de officina medici. Atque hujus rei ipsi testimonium ferre male conantur asserentes nimirum a pr i Ico viro primo Hippocrate Gnosidici filio unum opus esse de officina medici: Non enim certe praesentem parvum libellum ita inferiptum magnus Hippocrates scripsit, qui maximus tuter Graecos et auctor et medicus habitus est. Sed quia de iis quae in medici officina fiunt in his duobus libris ipsi oratio est, propterea narrant inscriptos fuisse de officina medici, proindeque etiam doctrinae ordinem exquisite non servari. Nam et hoc in libro de fracturis ipsum quarumdam luxationum mentionem fecisse. et in sequenti de ar. ficulis luxatis quaedam non pauca de fracturis inseruisse: Verum quibus praestet hosce libros non ab aliquo sepmotos, sed a principio duos scriptos fuisse ab iis in quibus magis versantur, inscriptum nomen dedisse pronunciant. Sic enim opinantur ipsi eorum inscriptiones fecisse, indeque auspicati prolixam orationem ducunt ostendentes plurimos .ipsius libros hac ratione inscriptos esse. Equidem. an in unum contulerit ipse Hippocrates ambo haec opera an non, dicere non habeo. Procedente autem oratione ostensurum me polliceor fracturas doctrinae cognitione, luxationibus, de quibus hoc in opere scripsit, esse con.: junctissimas; item luxationes fracturis quas in libro de .articulis docuit, juxta ea quae in illo opere de Iuxationibus dicta tum. Cur vero in proposito nunc textu tum luxationem tum fracturarum protulerit, permutato orationis ordine, quum scriptis mandare debuerit, tum fractu: rarum tum luxationum, ut qui primum de fracturis doceat hanc unam rationem proferendam habeo. Etenim tum ab Hippocrate multoties eta cunctis majoribus quicunque eloquentissimi fuerunt, talem eloquutionis rdeam comparatam fuisse constat. Fortassis igitur non dicendorum ordinem, sed ordinis concentum animadverterunt; imo vero exquisitum ordinem in hujusmodi orationibus prorsus neglexerunt: extensiones quam rectissimas facere. In quibus membra luxata aut fracta sunt, extensiones quam rectissimo habitu figurari praecipit; sed an ipsa extendi debeant hic non apposuit. De habitu vero in quo membra collocari deceat, dum extensio celebratur, longa oratione pertractat. Licebat igitur ipsi in opere rei veritatem docenti eos qui focus sentirent silentio praetermittere. Enimvero non hac in oratione suium, sed etiam in ceteris omnibus honestius est agnoscere, orationum nonnullas quidem esse quae summatim res proferunt atque hae profecto sunt brevissimae; nonnullas vero his maxime contrarias quae res fuse lateque explicant, nulla omnino praetermissa quae utiliter enunciari valeat. Ceteras vero ad omnes his interjectas esse: has quidem ad brevissimas, illas longissimis propius accedere ; quemadmodum rursus alias a medio distare paululum secedentes. Utriusque igitur generis singulas pro arbitrio et otio legere opus est. Eos autem minime accusare qui ob breviloquentiam obscurius scribunt neque eos qui perspicuitatis studio productius feruntur. Non enim lex illis imponenda est, quum haec nullum profectum allatura sint, sed accipere debet unusquisque quod sibi utile sit intuitus doctrinae scopos non omnibus libris eosdem esse. Verbi gratia quod hi duo libri tum de fracturis tum de luxationibus copiose quidem se docturos denuncient, summatim vero vectiarius, qui eandem ac ceteri doctrinam complectuntur. Quod ad res spectat, idem summatim agit. Est autem oratio copiosa ad perspicuitatem idonea, compendiosa vero ad memoriam. Haec oratio a me semel enunciata tuae memoriae perpetuo insideat. Jam vero mihi de rebus quas docet posthac disserenti accurate mentem adhibe. Ipse namque postea quaerit, an sive fractum os componendum sive luxatum in suam sedem- collocandum fit, extundere prius oporteat. Mihi autem nunc se prodit occesio, ipsi perspicuitatem explanationis scopum habenti, ad quam orationis ordo quam plurimum confert rerum omnium consentanearum nihil quidem denunciare ipse. Non ordinis dumtaxat; verum etiam modi singularum omnium orationum est perspicuitas. Non enim alia de causa explicationem scribimus. In libris igitur de motu musculorum docuimus maxime quidem proprium ipsis esse, prout adreliquas corporis partes referuntur, maxime vero comrnune, prout est Iefe luvicem in se ipsos subsidere ereatplo simili lori, chordae aut funis. Quemadmodum enim haec distendimus, ubi utrisque extremorum prehensis in contrarium attrahimus, quibus dimissis ac positis ipsa contrahuntur: sic etiam musculi in ossa utrisque extremis inserti connexiones quidem tuas iis quae manibus fiunt prehensionibus consimiles sortiantur. Ab ipsis autem attraoti ad contrarium extremorum medium, quod est univerusum apium corpus extensum detinenti Quamobrem quum quis eorum omnes fibras transversim intereiderit, partes vulneratae plurimum a te invicem diducuntur, illa qui. dem sursum ad totum musculi caput, haec vero deorsum ad caudam, ubi alteri ossi in membrum inseritur post articulationem. Quum igitur articulatum os citra musculi tensionem a propria sede exciderit vel illam in partem, ad quam inserta musculi cauda luxationem fecerit, ut qui totus ad eundem concurrat et ad proprium caput attrafiatur pars membri ipsius cui nectitur simul revestitur, quod caput est ossis, quod in articulationem inseritur, quo contracto os quoque contrahitur.

A. Praecisarum musculi partium B. offis caput a musculo contracto retractio, altius sublatura..

Hoc autem in affectu accidit caput ossis, quod in articulatione subjectum est; in obsequenti sede sublimius collocari. Quare fieri non potest, ipsam in propriam sedem restitui, priusquam protenso tuto osse deorsum tantum compellatur, quantum praeter naturam te extulit. Haec igitur causa datur. qua ossa luxata prius protendenda sunt. Quod autem et contrita ossa protensiones desiderent, inde maxime didiceris Quemadmodum iit luxatis restituendum est quod excidit, sic in fractis quod affectum est componendum, ita ut contriti membri extrema se tangant. Est enim fractura continuitatis in osse corruptio, quemadmodum ulcus in cerne. Utrique autem extremum fanationis est ab initio unitatem reducere. Hoc autem fieri non potest, nisi fracti ossis partes e regione collocentur. Haec autem operatio conformatio vocatur. Itaque si exilis fractura fuerit, utrimque affecti ossis partium sedem propriam tuebitur; si vero universum os contritum sit, ejus partes inter se mutuo cedere necesse est ; has quidem si ita fors tulerit, in anteriorem, illas vero in posterior rem regionem ; alias quidem in dextram, alias in sinistram laxari. Quamobrem ambabus manibus utrumque membrum prehendentes, quod in anteriorem luxatur, in posteriorem impellimus; quod in posteriorem, in anteriorem compeslimus; quod in sinistram discedit, in dextram trudimus; quod hanc in regionem prolapsum est, in alteram deducimus, ita ut omnes contriti ossis partes per manus eomponentes in contrarias partes mutuo urgeantur. Itaque dum haec fit operatio, periculum est, ne quaedam fracti ossis eminentiae perfringantur. Non enim certe ita exacte utrumque os extremum laeve redditur, ut a gladiis ferris similibus. Qui namque dentati vocantur, hi asperitates efficiunt.

C. Fracti ossis alternarioet asperitas. D. Perra cultraria. E. Serra dentata.

Quamobrem fracti ossis partes in diversis mutuo, illa sursum, haec deorsum deducentes ad se invicem accedimus, caventes in adducendo partes immutatas in se invicem aliquas infimum eminentias confringi. Hoc autem prorsus accidit, quum ossa sub aliis alia condantur. Sic enim Hippocrates ossium quae conformantur partes nominavit, quum in propriam regionem reducuntur. Ut igitur quae sejunctae introducuntur partes; alteram quidem sursum, alteram vero deorsum attrahere oportet, quod jam omnes medici ita faciunt; rem quidem interdum folisministrorum manibus committentes, interdum fuero laqueos injicientes, quum contraria vehementi contentione opus ha-, beant. Quod igitur ab extensione tum luxationem tum fracturarum curationem incipere deceat demonstratum est. Quod vero ipsa extensio non in temeraria figura facienda sit, deinceps dicendum. Atque illud in primis quum in fracturarum curatione quatuor sint operationes, extensio, conformatio, delibatio et depositio, unum in omnibus halutum esse communem oportet. Conformatio quidem in extensione fit. Quod conformatum est, id quam primum deligandum conservato membri habitu, quo conformatum est. Hune nilum rursus tueri oportet per depositionem. Translatae siquidem nonnullae deligationis partes laxas fasciarum injectiones habebunt, nonnullas vero prementes. Laxae quidem ossibus moveri concedentes conforma- tionem corrumpunt c prementes vero dolorem excitantes inflammationem procreant. Quod igitur unum habitum esse oporteat, quatuor enunciatis operationibus commanem demonstratum est, Deinde vero speculemur, quibus scopis incumbentes hunc habitum invenire deceat, quod tendentium quidem optimus habitus sit, qui citra magnam tensionem ossa separata in continuitatem ducit; quum continetur ille qui minime laedit, utrumque praestat, qui ita figurat, ut musculorum fibrae directae intendantur. Directae autem intenduntur, quum ab ima membri parte universus musculus collocatur: nam si musculus qui suum initium habet a parte interiori ita collocetur, ut medius ab interiori parte membri extremus ab exteriori vel sic ut medius a superiori, extremus ab interiori litus sin Hoc. pacto circa membrum in cochleam torpens magnam vim. requirit, quum intenditur,

A. Musculorum directio. B. Musculorum distortio in fnpinae manus figuratione.

Itaque si hoc modo figuratum musculum extendas, dum fracti ossis partes abunde diducantur, vehementer dolebit, magno cum periculo ne convellaturi Conflet enim intensionis vi convulsos interdum musculos fuisse ; quare eundem habitum esse constat, qui minime laedit et qui musculos nullo modo perversos continet, quod aperte Hippocrates expressit volens, brachium cubito tantum inniti, non ex toto curvatum aut extentum, sed in medio inter haec collocatum. Quem habitum ipse docuit optimum .esse, primo quod cubiti ea longius est radii sede, ipsumque firmiter Instruet, deinde quia .musculi qui oriuntur ab interiori tuberculo humeri, extrema habent ab interiori parte totius brachii, qui ab exteriori incipiunt, ab interiori finiuntur. Cujus autem musculi initium et finis ab interiori parte sunt totius brachii hujus et reliquae omnes partes et propterea totus ipse musculus. Similiter cujus extrema ab exteriori parte sunt et ipse totus ab exteriori parte est totius membri. Quin et experimentum indicat, hunc habitum minime laedere; ex duobus vero quibus hic interjicitur rupinas, musculos plurimum pervertit minusque dolori est. Habes de brachio figurando summatim omnia quae satius deinceps Hippocrates docebit, lea ratione usus quae perfecte planeque rem exponit, ita ut paucis omnino opus sit ad ea exponenda, iis praesertim qui imbuti sunt puerilibus disciplinis vel apud doctores librum legerunt, quibus Iane commentaria scribuntur.

II. Ea namque sustijsima est natura.

Ac si dixerit maxime proprium. Quum enim unicuique rei quod proprium est servatur tum ea julle sie res habet tum administratur. Quid autem aliud in corpore . proprium est, quum quod secundum naturam fit, non facilo intelligitur. Quum ergo unicuique parti et figurae et colori et magnitudini inest proprium, optime afficiuntur.

III. Quod st quis in hanc nel illam partem propendeat, proe^ stat in pronam tendere. Levius enim pronam eam in partem peccatum est, quam in supinam.

Duos habitus supinum et pronum commemoravit, et universo corpori attribuuntur; attribuuntur quoque uni ipsius parti, veluti manui. Totum igitur corpus ptonum jacere dicimus, quum venter quidem inferne, dorsum vero superne jacet; contra vero supinum, ubi suptP^ quidem venter, inferne vero dorsum; quorum habituum etiam ipse memor orationem de brachio se habiturum dicavit: non enim certe totum corpus ab aliquo frsnl^ aut luxari potest. Sed causam cur praestet manum spsiuu in pronum quam supinum habitum propendere, ubi deceptus rectum non assequatur, ipse in sequentibus edocuit.

IV. Qui igitur praevio consilio nihil prospicem, plerumque nihil peccant. Qui namque deligatur, ipse /usta natura coactus manum ita porrigit;

Medici, inquit, qui ante naturalem brachii habitum nihil attendunt ; plerumque melius. curant quam qui male ratiocinantur. Idiota enim qui alligandus est medico brachtun porrigit figuratum, quemadmodum minime laedat instructus a natura, quam nunc pastam dixit, quippe quae generationis initio et postea in tuta vita degenda οἰκεῖον, id est convenientem singulis; partibus habitum invenit, Ipse enim qui deligabitur brachium porrigit, Vocabulum porrigit: ἀπορὲγει dixit, quod nonnulli accipiunt pro ὸρέγει, id est porrigit medico; nonnulli pro ἀποκωλύει, hoc est non permittit, ut medicus indoctior membrum in contrarium convertat. omnes enim homines natura singulas partes figurant, quemadmodum minime laedant: quem habitum indicat Hippocrates esse maxime rectum. Porrigunt igitur aegri se ipsos ita figuratos atque aegre serunt, ubi aliter a medicis collocentur, renitunturque atque ob dolorem docenti non parent. Hoc autem volunt Hippocratem significasse verbo ἀπορέγει. Sed utrovis modo acceperit, res eadem manet. Nam idiotae, quum ita brachium collocent, quemadmodum minime laedat, praestantiores sunt medicis, qui quum sibi sapientes videantur, male hoc figurant. Sunt et qui ad utrumque referant, sic a lusia natura coactus brachium porrigit. Sed quum proposita res servetur, quomodocunque verbum id accipiatur, supervacaneum est in his amplius insistere: inutilia enim sunt et inventu facilia quae ambiguis verbis tradnntur. Quare illi omittenda sunt qui tempori parcit, quum in iis quae utilia sunt id consumere magis conveniat.

V. Qui cero medici sapientes sibi ridentur, hi sunt nimirum qui peccant. Arduum igitur opus non est, manum suaetam tractare, idque cumis prope dixerim medico proclive est.

Sophistas intelligit eos qui sapienter aliquid sibi inVenisse videntur, errantes tamen atque idcirco non oblevantes quod recte omnes idiotae cognoverunt.

VI. Ferum ea de re cogor plura scribere, quod medicos esse noverim, qui in deligatione ex manus figuris se supientes esse duxerunt; ex quibus eosdem potius ignaros esse, ac aestimari par erat: alia enim multa hujus artis ita judicantur. Quod enim exoticum est nec dum constat utrum fit utile, consueto, quod jam non utile esce norunt, anteponunt, quodque alienum est magis laudant quam quod probe notum est.

Ipsemet tibi ostendit in sequentibus quae omnia obscurarunt, cur sermonem de figurando brachio dilatavit, quamquam locus per se nec difficilis est nec ita multa verba desiderat, ex quo- protinus causam invenies, quamobrem: in lis quae tradidit ordinem omnino exquisitum non servarit. Quisque enim prius de eo quod magis urget verba facit. Ergo quia medici ejus seculi pro comperto habebant est omnem tam comminuti quam prolapsi ossis curationem extensione opus esse, sed ignorabant quinam- habitus secundum naturam esset, idcirco de hoc in primis egit. Ac multo adhuc magis, quia medici quidem optimo deterrimum habitum anteponentes, pravis rationibus^ eam luem sibi ipsis atque aliis persuadebant. Quodsi ignari omnino fuissent, oportebat vernmq ipsius docere. At quum non -solum ignari essent, sed etiam cognitionem sibi vindicarent, necessefuit Hippocratem id primo convellere, deinde animum jam purum vera scientia instruere.

VII. Pronunciandum igitur quinam medicomm errores do manus natura tum docere tum dedocere velim.

Dedocere quidem vult eos errores quos medici revera non esse statuant, eos vero docere quos esse arbitrantur,. qui tamen non sunt.

VIII. Etenim aliorum quoque, corporis o/stum doctrinam haec complectitur oratio.

Jure pronunciat hanc orationem multorum ac ceterovum ossium curationi nimirum communem esse. Scopi namque ad quos qui spectant, eos invenire oportet naturatem uniuscujusque .partis figuram, communes sunt omnibus, qui duo sunt, doloris vacuitas et rectitudo. llla quidem doloris vacuitas experimento, haec vero rectitudo ex partium positura invenitur, quam ex anatome discimus.

IX. Ergo manum, de qua nobis sermo, quidam in pronum devincire augurabatur. Hic autem coegit manum statui sagittariorum habitu, quum sagitta farientes humerum conjiciunt, atque ita habentem devinxit, hunc esse ratus naturalem esus habitum. Cujus rei testimonium adstruebani tum cubiti ossa omnia, quod inter se rectitudinem haberent, tum partium. aequabilitatem, quod ipse per su eandem directionem prae fa ferret, atque tam .exterioribus quam interioribus partibus. sta quoque et carnes et nervos a natura productos esse dicebat. sagittariam quoque artem in testimonium adducebat. His tum dictis tum factis sapiens esse sibi videbatur. Ceterarum vero artium oblitus erat, quae et robore virium aut artistrio opus suum moliuntur, nescius alium in alio esse habitum secundum naturam. quin etin eodem opere, si sors ita tulerit, alias esse dextrae manus .figuras secundum naturum, alias sinistrae. Alius enim est habitus secundum naturam. in iaculatione, alius su funditoris suctu, alius in lapidatione, alius in pugillatu, alius in quiete. Quascunque vero artes quis investigaverit, in iis non eadem secundum naturam manuum figura est. sed in unaquaque. arte et ad idoneum instrumentum quod habet quisque et ad opus quod perfecere intendit manuum figurae accommodantur.

De his quoque semel aliquando .meminisse oportet, quam rem nos minime praeteribimus. Quidam ex iis medicis qui sapientes habentur praeposita verba ergo brachium de quo scruto tanquam mendosa jure fno corrigens Graece ita scripsit, τὴν ούν χεῖρα περὶ ῆς ὸ λύγος ἠν, adjecto verbo ἡν, hoc est erat, suo animo ostentans disciplinam qua suerat a grammaticis rhetoribusque eruditus, ita ut ignoret modum praecise loquendi omnibus antiquis usitatum. Erit autem plena oratio, si. persiclatur hoc modo, ergo brachium; de quo sermo erat, quidam vineiendum dedit pronum. Idiotae plerumque medicis brachium porrigunt convenienter figuratum, sed horum: quidam nimium curiosi recedentes ab eo quod naturaliter propositum esse debet, id autem suit doloris carentia, pronum habitum eligunt, utpote quem commodiorem existiment. Nullus tamen idiota medico brachium porrigit resupinatum : multum enim abest hic habitus ab. eo qui. minime laedit. Quem aliqui medici et ob inscitiam et ut sapientes videantur, interdum non admittunt, atque ea de causa sagittariorum exemplo brachium universum collocant, quidam penitus resupinatum, quidam non multum ab hujusmodi habitu recedens. Peccant igitur non modo in hanc partem, sed quod- extentum figurent. Quos Hippocrates pro.didit ea ratione moveri, quod ubi totum brachium sagittariorum exemplo figuretur, ossa diriguntur et totius brachii tuperjectae cutis partes aequantur. Sed haec valde probabilia sunt etre vicissim consequuntur. Illud revera non sic habet, carnem et nervos eo habitu perinde atque ossa in recto situ omnibus partibus servari: quodsi ita res haberet; non modo probabiliter, sed firmissime demonsuarem hujusmodi habitum naturalem esse. Verum haec tolerabilia sunt; transferre autem huc sagittariorum exemplum. existimari debet prorsus fatuum satiusque fuit eos ab Hippocrate nullo modo commemorari quam acerrime refelli… Nam quae prorsus stulta sunt deridenda magisfunt quam a scriptoribus confutanda ; non tamen probibeo quo minus, dum viventes agunt, redarguantur, ac praesertim ubi qui haec nugatur audientibus persuadet, ut sibi hominis curationem committant. Fit etiam interdum ut nos quoque in scribendo stultis opinionibus contradicamus, ubi multos videmus. illis credere quasi verae sint, quod nunc accidit Hippocrati qui nihil esse commune sagittariis et vincientibus ostendit. Quae vero afferuntur de ossibus, nervis et carne recto statu collocandis, quamvis nullum per haec fuisset Hippocrates reprehensurus, per se necessaria fuerant ad optimum habitum iuveniendum, cujus caput est, si argumentum ex signo colligamus, doloris carentia; id enim neque ipsos idiotas latet, verum si rei causam naturamque spectemus, rectus partium status qui idiotis non itum patet, sed illis dumtaxat qui incidendis corporibus operam dederunt. Quae ab Hippocrate subjiciuntur maxima ex parte plana sunt nec quidquam habent quod in quaestionem vocetur. Quare universa haec mihi praetereunda, quod non accidit iis qui librum legunt, quibus longiore tempore sunt consideranda. Quod inquit, hic autem coegit ipsum collocari modo sagittariorum, quum humeri caput conjiciunt, obscurum est et incertum, Quocirca nonnulli verbum conjiciunt, quod dixit ἐμβάλλωσι, propterea scriptum ab Hippocrate existimant, quod extento brachio humeri caput in sinum cervicis, quae in lato scapularum osse est, conjiciatur, in quem antea non conjiciebatur, quum brachium demissum erat. Tunc enim juxta erat dumtaxat et contingebat, quam rem his verbis expressit: versatur humerus in lato scapularum osse transversus, ubi brachium juxta latus extenditur. Censent alii ἔμβάλλωσιν dixisse Hippocratem translatione usum a navium impetu; ἐμβολἠ Graece dicitur, ubi datur opera ut naves hostium mergantur, quan. documque ligno dato prora aptatur ad navem alteram perfringendam, potissimum a latere totamque dissolvendam ac submergendam. Tunc quasi paratum esse ad ἐμβολὴν, id est ad impetum faciendum, -ajunt. Item apud comicos porrectu membra dicuntur ad ἐμβολὴν, id est ad impetum faciendum parata, quod Aristophanes ostendit, quum inquit:

Κωρεῖ ἐπὶ γραμμὴν λορδὸς ώς ἐμβολῇ.

id est recta accedit incurvus quasi ad impetum faciendum paratus. Quae subdit omnia, si animadvertantur, manifesta sunt usque dum inquit:

X. Toxicam exercenti hanc alterius manus sigarum optimam esse consentaneum est Hoc enim habitu humeri. cardo cubiti sinui incumbens cubiti ea humeri ojsibus reditudinem efficit, ac si unum .tutum estes.

Scribit nunc adversius eos qui universum brachium intentum devinciunt, sicuti. sagittarii sinistrum continent, Ait enim ad id agendum jure opus fuisse brachio extento, quum nervus dextra tenditur verius partem posteriorem; totus vero arcus in eadem regione continetur a sinistra, ne in alteram partem inclinetur. Nam si nervus dextra valide in posteriorem partem intentus totum arcum secum adducat, ductio sagittae in posteriorem partem impedie.tur, ut quae debeat a valido. nervo contentoque emitti. .Ergo quantum ex ultima contentione remittitur, tantum demitur de emissione sagittae, quod quum m confesso sit Hippocrates causam adj ungit hujusmodi: nam si ita collonetur imum humeri. caput, quod cardinis modo in sinum cubiti conjicitur, efficit ut humeri atque brachii. ossa dirigantur et brachium totum sine inclinatione servetur. Vocat autem γιγγλνμοειδὲς imum caput humeri, quod cardinis modo cum cubito committitur, quandoquidem cardices, Graece γἰγγλυμοι, et quosdam sinus habent et quosdam processus sinibus recipiunt eorum cum quibus committuntur processus, processibus in ipsorum sinus inferuntur. Similiter imum caput humeri in gibbum ambitum desinens duo a lateribus tubercula exigit, unde similitudo trochleae fit. Haeret. autem homini ambitu trochleam referente in sinibus cubiti. Extremus hic ambitus et a priori et a posteriori parte cavum habet, in utroque se insinuant cubiti processus rostro similes.

A. Totius brachii extensio. B. Ossis brachii cardinamentum seu trochlearis rotundatio. C. Sinus cubiti sigmatoides.

cubiti caput superius C literam refert, qua cum humero committitur, accipitque humeri ambitum qui trochleam refert fere totum, ubi brachium sic collocatur, ut cubitus^ atque humerus rectum angulum ostendant. At rursus ubi humero quiescente cubitus circa gibbum ejus ambitum moveatur, si in priora feratur, cubiti commissuram flectit. Si in posteriora tendit, in maximo quidem flexu prior cubiti processus in humeri cavum, quod a priori parte est, conjicitur ; in extensione posterior procettus in posterius cavum, quod quum majus sit, majorem processuur accipit. Quare plurimum extendere et curvare totum. brachium possumus, quod nullo quidem modo con. tingeret, si nullum cavum in humero fuisset. Quum hujusmodi ergo sit cubiti junctura, ubi totum brachium ad rectum angulum figuretur, ita ut humerus et cubitus rectum angulum ostendant, quem habitum Hippocrates solitus est appellare ἐγγώνιον, ambitus trochleam reserens medius haerent cavo cubiti, quod C literam repraesentat. At ubi totum brachium extenditur, cubitus in posteriorem partem fertur et processus, qui ab ea parte est, motui praeest, cessat autem quiescitque quum primum ad humeri cavum quod ea parte est pervenit. Quo fit ut commisifura extendatur et imum humeri caput cardinis modo sinu cubiti innitatur. Vocat autem Hippocrates βαθμίδα non modo humeri sinum, sed ceteros omnes in quibus recipiuntur ossium processus.

XI. Atque eo habitu recurvata sit articuli reflexio. Ergo consentaneum est sic locum istum minime sterti pluriinumque tendi, neque superari neque concedere dum edertra manu nervus trahitur, sicqire nervum quidem quam plurimum trahet, validissimo et celerrimo impetu /aculabitur. Ab hujusmodi namque sagittarum emissionibus celeres tum vehementiae tum altitudines concitantur. Peligatio vero et anii sagittando nthHcommunedatur.

Ex modis quibus brachium figuratur extensio, flexui contraria est; supinus habitus prono. Hi ergo extremi fumet quasi quatuor habituum. excessus ; duo alii medii sunt, unus quidem inter extremum flexum et extensionem, quem Hippocrates, ut dixi, ἐγγώνιον appellat; alter inter pronum et supinum, tusi quo ait cubitum radio subjici. Igitur sicut hunc justum et rectum dicit, sic etiam illum qui ἐγγώνιος dicitur, sub quo humerus cum cubito ad rectum angulum collocatur. Quodsi hic habitus rectus est, loquiturut ubi brachium extenditur non debeat rectus appellari, Si rectus non sit, certe erit in exteriorem partem recurvatus, quemadmodum si in posteriorem partem ita recurvatur os cubiti, ut cum humero angulum ostendat : quod jam nonnullis accidisse perspectum est, quibus necesse est posterius humeri cavum abunde altum esse, in quod se inserit possessor cubiti processus. Quodsi hujusmodi cavum nobis omnibus altissimum esset, flectere, in posteriorem partem brachium possemus, ut dixi, de iis quibus aliquantulum id licet, utpote qui posterius cavum non secundum naturam penitus habent, sed nimis sinuatum.

XII. Enimvero si quit deligatam manum ita figuratam eontinere desideret, longe alios plerosque dolores vulnera masures propagaturus est Quod st manum stertere jubeat, neque ossa neque nervi neque carnes amplius eodem habitu consistent, imo superata. deligatione alio transmutabunturi Ecquid opus est sagittariorum habitu P Quare fartasus non. peccaret sophista, st permitteret vulneratam ipsum manum porrigere.

Qui intentum brachium devincit omnino, inquit, vel ita contineri jubet vel curvari sinit, utrumvis fecerit, aegrotantem laedit: nam si in eodem habitu contineatur, dolor assidue urget, sin aliter figuretur, depravatur brachium fusi vinculo, quod eo spectat ut membrum sicuti compositum ab injectis fasciis contentum sine ullo pressu tueatur. At si aliter figuretur, contrarium accidet, nempe ut fractura vinculo non contineatur, sed moveatur transferaturque una cum nervis habitum mutantibus musculisque quos carnem vocavit, eorum nobis naturam ostendens. Sunt enim musculi caro sentiendi vim habens a simplici carne, ex qua maxime constant, caro nominati, per quos fibrae distribuuntur .a nervis ac ligamentis diductae. Creatur enim totus musculus a natura ejusmodi fibris contentus, quibus caro simplex undique cdncrescit, atque haec. est propria musculi natura, per quem venae et arteriae discurrunt, ut non ferus ac ceterae partes alatur et vivat; proprium vero musculorum corpus fibrae sunt quae simplici carne cinguntur, plurimum quidem mediis musculis, tum subinde minus praefer timque in luitio ac fine ipsorum. Quocirca extremi musculi nervosi magis sunt, medii vero carnosi.

XIII. Alius porro medicus supinam manum praebens attendere imperabat, coque habitu devinciebat eum naturalem esse ratus, tum ex cutis planitie conjecturam faciens tum quod osse secundum naturam sic su habere existimaret, ex eo quod os ad manus /uncturam juxta parvum digitum e. directo illius osus situm, ex quo homines ulvam metiuntur. Atque his argumentis eum esse naturalem habitum contendebat ratio nique consentanea loqui videbatur, Ferum hic habitus si supina manus extendatur, vehementer doluerit. Noverit autem quivis eum habir tum propria manu ita extensu dolorem excitare, Et- enim vir imbecillior robustiorem ita manibus suis com- prehensum, ut cubiti stexura supina re/lectatur, quocunque volet deduxeris. Neque enim st gladium hac manu teneat, eo uti poterit, usuue adeo violenta ista figura est. Ad haec st quis deligatam manum eo habitu sinat, major quidem dolor ubi obambulaverit ; magnus etiam ubi decubuerit sentietur. Quod st quit manum stertat, musculos contrahi et ossa aliam habere figuram prorsus necesse est. Quin et praeter cetera perniciosa hujus habitus incommoda haec ignorabat. os enim ad manus /uncturam juxta parvum digitum prominens, hoc quidem ad cubitum pertinere, illud vero in cubiti stexura quo ulnam homines metiuntur, id humeri caput esse.

Si quis fupinam manum figuraverit, videbitur humeri caput ab interiore partu, quod Graece κόνδυλος, id est tuberculum, nominatur, esse caput superius cubiti, quum quodammodo e regione se ostendat capitis inferioris, quod in prima palmae parte exstat a parte minimi digiti. Non tamen omnes cubitum metiuntur ab humeri tuberculo, sed sunt qui metiri incipiant, idque recte a cubiti eminentia, quam Graeci ὸλέκρανον dicunt et ἀγκῶνα. At Hippocrates quum dixit unde cubitum metitur, significare . videtur vel omnes vel plerosque inde metiri. Quomodo autem sese res habeat, hic quaerere supervacaneum est. Illud meminisse oportet, quod inferius cubiti caput situm in prima palmae parte e regione superiori capiti respondet, ubi secundum naturam brachium figuretur, ut scilicet curva pars interior sit, gibba exterior. In quo habitu fit ut minimus digitus ab inferiori parte subjiciatur, pollex a superiori insidat.

XIV. Hic vero idem os esse tum hoc tum illud existimabat, itemque multi alii.

Non ita pronunciavit idem os esse tum hoc tum illud, ut aliquem eundem sibi ipsi existere dicimus, veluti Ajacem Telamonium eundem ac Aeacidem; sed quod utrumque ossis extremum conjiciat ejusdem esse cubiti.

XV. Quod autem os cubiti gibbus vocatur cui nimirum innitimur, idem quod illud est.

Ut in praescripto textu dixi ipsum pronunciasse dictionem idem, sic in praesenti re intelligere consentaneum est quod ejusdem ossis partes et eam quae juxta carpum posita est et eam quae interiorem articulationis cubiti extremitatem efficit, idem .esse arbitrentur.

XVI. sic igitur supinam manum habenti hoc quidem os perversum apparet, partim vero ipsi nervi, qui a manus jun- ctura et digitis interiore parte praeceptum supina manu distorqueniur. Hi namque nervi ad os brachii, unde cubitum metimur, tendunt. Hi saepe tanti ac tales sunt de natura manus errores ac ignorantiae. si quis autem, prout ego subeo, functam manum extendat, is quidem os quod ad parvum digitum est et ad cubiti siexuram tendit, in directum convertet, nervique a manus carpo ad brachii extrema tendentia rectitudinem habituri sunt. Manus vero dum appensu continetur, eodem habitu quo deligata est collocabitur, ita ut ne deambulanti quidem dolorem ullum aut decumbenti laborem ac defatigationem aster at.

Quum accidit ut ossis cujuspiam vel nervi vel musculi initium sit ab interiori parte membri, finis vel ab exteriori vel ab inferiori, constat partem hanc perversam esse. Recte igitur. dixit omnia haec perverti, ubi totum brachium resupinetur. Ac ne longius exempla petamus, nervi qui ab interiori parte feruntur ad manum cum cubito junguntur circa totum humeri caput. Fiet itaque resupinato brachio, ut nervorum qui cubito alligantur initia ab interiori parte collocentur, fines a superiori. Idem accidet musculis et ipsius cubiti ossi; horum enim omnium initia ab interiori parte sunt juxta tuberculum humeri. Poterant autem per se musculi, quum pervertorentur, abunde dolorem excitare atque ea de causa inflantmationem. Si quis autem brachium figuraverit, ut Hippocrates jussit, musculi qui ab interiori parte cubiti oriuntur toti ab interiori parte cubiti siti erunt, qui ab exteriori, in hac similiter continebuntur: quemadmodum qui a superiori positum a superiori tuebuntur in universo membro, Ab inferiori autem cubiti parte nullus situs est omnino musculus, sed si cubiti musculorum omnium situm cognoscere tibi curae est, ex primo libro de incidendonum corporum ratione addiscere poteris; tum ex musculis incidendis, ubi musculorum omnium natura ad conpesdium confertur magis quam in libro de incidendorum corporum ratione.

XVII. Hominem autem collocari sic oportet, ut quae pars o/sis prominet praestantium luminum splendidissimo obversa sit, ut in extensione manu operantem lateat, num sutis sit in directum constituta. Non enim profecto periti artificis admotam manum os prominens contactu latere potest.

Sive decumbere sive sedere verbo καθίκννσθαι, hoc est collocari, declaretur, eorum alterum utrum ipso intelligendum est. Si namque tum virium robur tum fracturae magnitudinem recipias, interdum quidem decumbentem, interdum vero sedentem hominem deligaveris. At utervis figuratus habitus prostantium luminum splendorem sortiatur, pars affecta perspicienda est, ut eam chirurgus facile speculetur.

XVIII. o/sium cubiti, quum utrumque tractum non est, facilior est curatio. Ai os superius sauciatum suerit, etiamsi cra/stus id existat, partim quidem quod ei pro fandamento subtendatur, partim vero quod facilius occultetur, nisi juxta manus /uncturam sauciari contingat. Crusta namque carnis est epiphysis quae superiore parte adnasuitur. os vero inferius neque carnem habet neque facile latet atque vehementiore extensione indiget.

Quod duo sint ossa cubiti his verbis declararit: quum utrumque fractum non est. Neque enim Graeci sub una, neque fusi tribus aut pluribus dictionibus ἀμφότερα, sive utraque proferre consueverunt. Ex his autem duobus ossibus quod subtenditur proprie cubitus nominatur, quod sane longior existit; quod vero incumbit, rarius. Plana autem est non solum haec oratio, sed etiam ceterae fere omnes quae hoc in libro funi. Quae nunc enuncio, ea sola explanationem desiderant. Quare si quid praeter haec obscurum esse tibi videatur, jam explora, quum exemplar mendis erraverit, quo probe correcto, si quid semel leerum non comprehenderis, idem insuper tum secundo tum tertio relegens propositum omnino percipies.

XIX. Ubi non hoc, sed illud suerit comminutum, sutis furiet simplicior vis in intendendo, ubi utrumque extendere valentius oportet, Puerum jam vidi plus justo intra. sum. sed plerique minus quam res postulat extenduntur.

Simpliciorem et sine magno negotio factam extensionem leviorem seu φαυλοτέραν pronunciavit. Non enim vitiatum dumtaxat φαύλου dictione, sed et leve et simplex apud veteres significatur.

XX. Distentione vero facta dtstentanolis manuum admotis diriganda sunt.

Quae manuum partes prominent, eas volas, θέναρα ἀπὸ τοῦ θείνειν, a percutiendo deducta nominant, ut nonnulli volunt qui veris verborum originibus student. Nam quaecunque percutimus his prominentibus partibus pereulimus. Nonnulli vero non omnes prominentes manus partes sic vocari profitentur, sed eas falas quae magnis digitis subjiciuntur.

XXI. Deinde illito cerato non admodum copiose, ut ne fasciae circumstuitent, ita devinciendum est.

Duo sunt deligatronis usus; alter quidem est ossis fracti partes a nobis inter se probe compositas tuto conlinere, alter vero quae lintea liquorem vel medicamentum exceperint quod inflammationis prohibitorium esse exploraverimus, affectis partibus imposita tueri. Itaque nonnulli quidem emplasticis medicamentis utuntur ipsa linteis inducentes, a quorum impositione foris fascias adbibent. Nonnulli vero humorum ad id idoneorum aliquem ingerunt, quale vinum vel per se vel cum oleo; et saepe liquidorum medicamentorum aliquod, quale ceratum est quod duobus modis praeparatur. Interdum quidem cera vel in aqua rosacea vel oleo liquatur; interdum vero picis aridae portio adjicitur, quam piceum ceratum nominant. Sed liquida medicamenta tum concretionem tum crassitudinem sortiuntur, cujusmodi liquidum ceratum existiti Fiunt autem et ex emplastris inflammationem probibentibus in oleo liquatis, in quibus tum in libris de simplicium medicamentorum facultatibus proditum est tum ac liberalius in operibus methodi medendi et in operibus de compositurum medicamentorum facultatibus. Hippocrates igitur liquido cerato usus est, quod multo magis inflammationem coereet quam quod durum est aut quodcunque quis aliud nominare voluerit. Modum autem utendi hujusmodi cerato scopum his verbis declaravit, non admodum copiosis ut ne fasciae circumflui tent, conerarium vero terminum non declaravit, tanquam nobis intelligentibus. Is autem est ne ita pauco cerato uti deceat, ut fasciarum lintea siccescant, priusquam tertio quoque die solvantur. At cur imperat nunc uti cerato, speculatione dignum est. Nam in quibus os cutem excedit austero vino nigro usus est. Mihi autem videtur vinum excogitasse ad haec tanquam nobilius praesidium, ipsum vero in aliis fracturis omisisse, in quibus contritorum ofsium nullum nudatumest, quod vini usus diligentiam pofiniet. Nisi enim assidue infundatur, maxima exsiccatorum ossium oboritur laesio. Qui enim laborantibus inserviunt, eorum plurimi continuo ac noctu praesertim vinum infundere nolunt. Verum quia extremis morbis extrema remedia omnino sunt optima, propterea in quibus os prominet, vinum usurpare jubeti At ubi vino utitur, de ipsius facultate plura dicturi sumus. Nunc autem snssicit illa tantum enarrasse, quum aliae tracturae etiam absque vino solo cerato nobis utentibus curari potuerint, non necesse esse in his curandis qui vinum admovent, eos interdum ob ministrorum negligentiam graviter peccare. Tunc autem magnum incumbit periculum, tunc etiam ipsi ministri te labores exantlare constituunt, atque nobis impetentibus parent nec non etiam his frequentius adsumus et interdum ob periculi magnitudinem universam noctem immoramur, quum ministris imperata omnia probe peragere non admodum confidimus.

XXII. Ut ne summa manus cubiti stexu inferior, imo paulo etiam superiorcollocetur, quo sanguis minime ad imum extremam desinat, sed revocetur.

Quod igitur cubitum ita figurari deceat ut radio sub. petatur et angulum rectum ad os humeri efficiat, superius enunciatum est. Quum autem hoc fieri possit et in.feriari summae manus ut et ad cubiti flexum superiori regione posita merito hoc quoque definivit, quum impenavit summam manum cubiti flexu paulo superiorem habere. Novimus enim deorsum propendentes figuras tummis membris fluxionum causas effici. Propterea quemadmodum et qui totum diem obambulant et quibus crura calidiora sunt omnino existimant ipsa noctu universo corpore sublimiora componere. Itaque sic imperat Hippocrates deorsum propendentem figuram .vitari, sursum vero tendentem sectari. Quodsi ipsam manum cubiti junetura multo sublimiorem figurari jussisset, hujusmodi habitus aegris in ipso diu morantibus universae manui dolorem excitaret, potissimumque anterioribus humeri musculis. Itaque hune habitum dolorificum esse decebit experientia, doloris vero causam musculorum flexurae cubiti articulationem moventium natura demonstrabit. Hi namque sunt tum ab anterioribus tum interioribus humeri partibus; quos ubi flectimus, ad proprium caput contrahuntur et sursum tenduntur, cumque ipsis totus cubitus simul contrahitur ac sartum versus tenditur, in quem suis imis partibus inseruntur. Ne sanguis ad extremum defluat, sed revocetur. Hic textus ad illum referendus est, ne summa manus cubiti flexu inferior collocetur. in utrisque autem medio haec inseruit ; imo paulo etiam superior, ut tota oratio sit hujusmodi: ut ne summa manus cubiti flexu inferior, imo paulo etiam superior collocetur, quo sanguis non ad imum extremum defluat, sed revocetur,

XXIII. Postea linteo deligare capite supra tracturam infecto.

Haec sententia, ad fracturam caput iniici et non injici duobus fit modis: interdum quidem nobis ipsam secundum membri longitudinem accipientibus, interdum vero et secundum latitudinem. Termini autem iniiciendi sasciae caput in longitudinem sunt, hic primam fasciae circumvolutionem in orbem factam universam fracturam operire. Quodsi vel tantopere superius injieias, quam ut fracturam mullo modo contingat vel rursum tanto lusurius, quam ut ad ipsam accedat. Hoc fasciae caput fere quis assere poterit non supra fracturam injectum. Sic mihi intellige stupra fracturam iniici et non iniici caput linteorum, sed in latitudinem, quum scilicet primam deligationem fascia quadantenus fracturae aut exterius fecerit. Hic igitur Hippocrates tanquam ad membri longitudinem spectans fasciae caput supra fracturam injici denunciavit, hoc est neque fracturae inferius, neque sublimius. Quae prodidit per ea quae his verbis infert, quum, inquit, ubi supra fracturam bis torve circumvolveris, sursum intuitus deligato. At in libro de medicatrina, huc, inquit, fuluiae caput non inpar ulcus inpetendum, sed huc aut illuc. Ad membri latitudinem referens pronunciavit, ut iterum declarat his verbis, huc aut illuc. His enim vocibus Graeci utuntur ad latitudinem spectantes. In multis autem exemplaribus textus sic habet: fuluiae caput injici non ad ulcus, sed ad nodum refertur.

XXIV. sic ut firmet quidem, non tamen vehementer comprimat.

Docet hoc loco vinculi moderationem; id siquidem insidere debet eatenus dum fracti ossis extrema immobilia tueatur, non tamen ita arctari ut dolorem afferat laboranti. Quilibet enim dolor, quum perseverat, praesertim si ex compressione est, inflammationem concitat. Haec igitur spectari debent in fasciis coaptandis quae initio ad unguen conjicere non licet; licet autem ubi saepius devinxerimus : nam diligenter animadvertentes modum adstringendi, quum vinculum iniecimus, interrogantesque hominem qualem circumdatam fasciam sentiat, iterum aeque ac primo injicientes laxare vel adstringere oportet, siquidem premi te dixerit, procul dubio laxare ; sin vinculum ita laxum affirmet ut injectum minime sentiat adstringere. Licet autem prius quam eum alligemus, quem fractura male habet, exerceri, fanum puerum saepius vinciendo, test cum eo ut pereontemur quae paulo ante interroganda proposuimus: sic enim promptiores erimus ad tracturae deligandus. Illud enim perspicere oportet, quod quaecunque corpora robustiora sunt ac duriora, vin-. culum sustinent arctius adstrictum; quae vero infirmiora sirnt et molliora, lenius adstringi debent.

XXV. Ubi super eandem fracturam bis terne sescium circumjeceris, qui deligat, ad superiora distribuat, quo sunguiais astluxus intercipiatur, illicque desinat.

Ipse causam dixit qua primum imperat fasciarum diss tributionem sursum fieri. Vult enim sanguinis effluxum a superioribus membri partibus prohiberi. Commemorata veto deligatione non solum qui affini t sanguis coereetur, Verum etiam qui fracturae partes obsidet exprimitur. Itaque sanguinis affluxus unam viam sortitur superne deorsum, expressio utramque tum superne deorsum tum inferne sursum. Etenim aliquid exprimi potest et ad inferiorem et ad superiorem membri partem. Et consulit sane utrisque operam dare; quum duabus uti fasciis imperat, unisque ab affecta parte principium habentibus habita longia tudinis ratione; hinc priore quidem sursum, secunde vero deorsum distributa. Praestat enim partis affectae sanguiirem ad superjacentes membri paries atque ad totum corpus exprimis Quandoquidem extremum minus est quam ut citra noxam copiosum humorem recipere queat. Ubi post primam fasciam quae partis affectae sanguinem ad manus initium exprimit, si altera vehementius adstriugatur, ad carpum et digitos inflammatio oboritur. Quas ob res in primis sursum exprimendum est, maxime quidem, si fieri queat, quidquid infestat. Si quid vero paulolum relictum fuerit, id altera fulcra injecta deortam excludendum est. Totam hanc sententiam perfectius intelliges in sermone de ratione vinciendi.

XXVI. At prima lintea minime longa esse oportet.

Decenter pronunciavit: quum enim primae fasciae a fractura incipiant et furtum ferantur ibique desinant, quas quam secundas paucioris esse longitudinis necesse est priores exceptores, in quibus vult iterum deorsum primo a fractura prodeuntes turium rursus ad eum locum procedere, ubi primae fasciae finem fecimus.

XXVII. secundarum veto susuiarum caput quidem supra fracturam insidendum est.

Consulto, inde namque vult liberalius exprimi sanguinem.

XXVIII. At semel eodem involvatur.

Semel secundae fasciae caput circumjicere consulit, non bis terve ut prioris. Vult enim sursum magis quam deorsum ob commemoratam causam, turium magis quam deorsum id excludi, quod proximis fracturae partibus obductum est.

XXIX. .Tum deorsum demittatur, lenius adstringatur, atque ex majori intervallo circumdetur.

Minus adstringi membrum jussit a secunda fascia ob causas propositas, quin et ejus circuitus non ita spissos adhiberi, quum id opis quod spissi afferunt circuitus a priori fascia satis afferatur.

XXX. Ut poscit relata ad partem qua prior desinit pervenire.

Hippocrates antequam pannos superimponat binas fasicias adhibet. Alii vero ternis utuntur, una quae a suactura incipiens sursum tendat, quemadmodum Hippocrates praecepit; altera quae a fractura deorsum, ac tertia quae ab inferiori parte sursum per priorem utramque in cochleam serpat. Verum hi secundam fasciam duabus prioribus breviorem iniiciunt, illas vero inter se aequales propterea quod prima fascia super fracturam ipsam iterum ac tertio circumeat membrumque ipsum spissiori ambitu complectatur ; secunda semel super fracturam voluta ex majori intervallo circumdetur; tertia super utramque obvolvatur et qum minus spisse circumagitur, primae longitudinem non excedat. Sed constat, etiam me tacente tres positas fascias duabus quas Hippocrates prodidit contineri, quum secunda duplicem usum praestet, quem illi partiti fiunt, unam inlicientes, quae a fractura procederet ad partem inferiorem, alteram quae hinc sartum, qua prima finiebatur.

XXXI. Attrahere dero fascias in hoc casu vel a dextra debemus vel a sinistra, prout ab hac vel illa parte ad /recturae habitum atque inclinationem in hanc vel illam regionem confert.

Ossa quae sub fracturis pervertuntur modo in dextram membri partem, modo in sinistram declinantur. Quoeirca priores duae fuluiae attrahi a contraria debent, ab ea scilicet orsae in quam membrum convertitur atque in contrariam inclinatae. Si enim fractum os aeque in utramque partem inclinabit, atque hoc est quod nunc ab Hippocrate proponitur, quum praecipit, ut fracturae habitum intuiti fasciam circumagamus, hoc est ut ad contrariam partem atque fractura inclinat fulciam adducamus.

XXXII. Post haec panni superdentur modico .cerato inuncti, siquis dem leniores sunt et stabiliores.

Panni duas fascias priores fulciunt quas proprie ύποδεσμίδας vocat. Inliciuntur autem contraria ratione ac fuluiae: illae enim serpunt circa membrum transversae, panni vero in longitudinem dantur, universum vinculum ex binis prioribus, fasciis excipientes. Jussit autem cerato modice inungi: fluerent enim ubi cerati copia laborent, non fenus ac si paulum inungerentur, quod subjectis fafelis minime coirent; exhibet enim ceratum vicem gluti- . nantis. Conflet autem in aliis quae glutine colligantur modum esse optimum. Panni igitur comprimunt, ubi sicci imponantur, cui opponitur quod inquit leniores, sicut et quod dicit stabiliores. Illis contrarium est qui ob cerati copiam non haerent. Jure itaque ait, si quidem leniores funi et stabiliores; namque ubi panni nullo paeto. cerato inunguntur, non amplius lenes sunt; ubi plures justui uncti sunt, non amplius stabiles, labuntur enim copia cerati.

XXXIII. Hi fasciis alligandi sunt inter se diversis, aliis a dextra parte, altis a sinistra plurimum ab inferiori parte sursum ductis, aliquatenus a superiori deorsum.

Fasciae quae primo dabantur non circuibant inter se adversae, sed utraque membrum quod perversum erat a contrario habitu ad naturalem restituebat, sed quae pannis superinjiciuntur cum eo pertineant, ut membrum universum alligent tneanturque vinculum universum, quale exceperint, adversae inter se procedunt, atque una quidem a dextra parte, altera a sinistra circumagitur, similiter altera a. superiori, altera ab inferiori. Sic enim quum inter se adversae sint vinculum quale acceperint potissimum servabunt. Quare quatenus a dextra parte vel sinistra procedunt, iunctura ex toto sit aequalis; quatenus vero a superiora vel inferiori feruntur, altera non longe alteram excedit. Saepius tamen circuit quae ab interiori parte sursum tendit: hoc siquidem tutius est ob causam quae paulo supra posita est, ubi jussit sanguinem a fractura depelli ad summum membrum.

XXXIV. Qua- extremitate tenuantur pannis aequanda sunt in orhem datis, qui ubi ea dirigimus, non subito, sed paulatim plurimi obvoloendi sunt. m

Tenuantur membrorum extrema, quae dixit ύπόξηρα, Has igitur partes circumdatis pannis transversis compleri voluit et pluribus fasciae circuitibus cingi, cum eo ut quod tenuius est non subito, sic enim vinculum inaequale redderes, sed paulatim impleatur.

XXXV. Laxeque circa primum palmae partem variis locis vinciendo

.t Solent juxta vitiatam sedem loca omnia inflammatione affici ac praecipue membrorum extremitates, quoniam parvae sunt et minime carnosae et idcirco materiam a locis qui juxta fracturam sunt descendentem non recipiunt citra noxam. Eas igitur levare constituit cerati inunctione, quod non expedit per se membris imponi sine ullo tegmento, sine aliis fasciis. Nam quum caput et finem haberet ime aliquo fulcro, cito caderet; idcirco usus est fasciis totius fracturae quas jure laxas injicit, ut nullam afferant molestiam, sed id unum dumtaxat efficiant, ut inflammationem arceant: non enim admoventur ad id quod fractum est continendum.

XXXVI. Quod ad linteorum multitudinem pertinet duas partes primo abunde est superstare.

Ad universum vinculum quod primum omnium damus, ceufet paucioribus linteis opus esse quam procedente tempore futurum sit; docuit enim paulo infra quo tempore plurimis uti fasciis conveniat. Sed quum linteorum multitudo et fasciarum et pannorum .numero longitudineque augeatur, quaeret quis num idoneo tempore majora an plura lintea injici velit; quin et quanta singula esse debeant. Porro longitudinem et latitudinem falerarum definivit in libro de officina medici quum inquit: quod vero ad longitudinem et latitudinem pertinet, impleant trium, quatuor, quinque aut sex, longitudinem quidem cubitorum, latitudinem vero digitorum. At neque numerum nunc silentio praeteriit; ex fasciis enim quae primae iniiciuntur duas dari jussit per universum vinculum; pannos item duplices triplicesque superinjiciendos esse ibi quoque explicarit, quos esse voluit tot numero ut complecti queant universum membrum, Sed fasciae quae super pannos dantur plerumque duae sint, quarum una ab interiori parte sursum tendat, altera a superiori deorsum. Has etiam licet et ternas et quaternas imponere. Nos autem binis, ubique utimur. Igitur qui in haec incumbet duas linteorum partes initio, sed quo tempore vitiatus locus inflammatione vacat, tres dandas esse conjiciat. In libro itaque, ut diximus, de officina medici fasciarum longitudinem definivit jubens ut superinjiciantur longae ternos vel quaternos cubitos, nimirum hominis qui devincitur. Nam ridiculum esset puerum exempli causa bimum vel trimum fasciis ita longis alligare, ut robusti hominis quaternos cubitos aequent vel ad robustum ita breves adhiberemus quaternos pueri cubitos impleant. Sed in hoc opere fasciarum longitudinem non statuit, sicut neque latitudinem ea nobis conjicienda relinquens. Constat autent fracturae magnitudine inspecta inveniri a nobis longitudinem fasciarum, quum, ut ipse imperavit, debeat vinculum semper plurimum integrae partis comprehendere. Haec non convenit eadem ubique, sed pro magnitudine fracturae, ut diximus. Quodsi iterum aut tertio super fracturam circumagenda prima fascia est, postea crebris circuitibus- voluta non prius finienda quam integrae sedis plurimum complexa fuerit, plane debet ita longa sumi, ut propositis ab Hippocrate circuitibus sufficiat. Eadem ratione et aliarum fasciarum longitudo tanta sit, ut sufficiat descriptis ab ipso vinculis. Porro fasciarum latitudinem comperies, si ad ea quae ipsis docuit respexeris; in- . quit enim fulciantur, non tamen cogantur. Significat autem fulciri quasi haerere. Quod fiet ubi fasciae non ita latae parentur, hae siquidem rogant quum circumaguntur, Nam alioquin latior fascia ut quae plurimum amplectatur fracti offis partes firmius continet. Atque hac de causa latissima fascia ex usia maxime est. Verum quia quae talis est rugas contraham, quum super affectas partes est obvoluta, laxiorifit et quae subjecta sunt minus fideliter continet, idcirco expedit non ita latam imponere, sed eatenus ejus latitudinem augere, quare nulla pars laxatur. Quamobrem experiens haec omnis melius praestahit: ejusmodi enim observationes conjecturales sunt, neque scriptura comprehendi aut lectione possunt. ob quam vero causam plures fascias dari postea velit, tunc intelliges quum ad eum locum pervenerimus.

XXXVII. Hinc autem cognosces recte hominem curatum esse ac terminum deligandi, ubi num prematur rogaveris;: atque is responderit se premi quidem, sed leviter, idque praefartim qua faactura est. Haec itaque sic habere necesse est fateatur qui recte est alligatus.

Quoniam ea quae nos spectamus in fasciis obvolvendis intelligit non comprehendi scientia, sed conjectura, ex certis indiciis judicandum censet quae recte injectae fuerint, quae male. Quodsi homo abunde sub fasciis urgeas. tur, celerrime solventes aptius deligabimus; sin fasciarum circuitus justo laxiores fuerint, non patiemur diutius sic habere: nam quae arctius adstringuntur dolent, inflammantur et interdum etiam extrema parte emoriuntur, quae laxius prorsus ejusmod. periculo vacant, sed non prohibent membrum quo minus qua fractura est depravetur, Urget igitur arctior junctura sic ut necesse sit eodem die solvere et rursus deligare; quae laxior est non item, potest enim unum diem et interdum alterum sustineri. Hac igitur de causa diligenter rogare eum qui alligatus est convenit, qualem sentiat fasciarum circuitum, ut ex iis quae suspendet aliquid de fasciis emendandis intelligamus. Debet enim, inquit, respondere qui alligatus est, sentire se vinculum auctius juxta fracturam, quam aliis partibus ipsius membri. Ea enim felles inter eas quae adstringuntur acerrime sentit, quod et aegra sit et fascia a nobis magis compressa, utpote qui operam dederimus ut sanguis universus a fractura longe ad utramque membri extremitatem exprimeretur, siquidem hac via futurum sit ut quod vitiatum est ab inflammatione defendatur.

XXXVIII. Moderationis autem indicia sunt, si eodem die ac nocte qua deligatus suerit ipse sibi videatur non levius, sed valentius adstringi ; postridie vero tumor in manu oriatur mollis ac parvus. radicant hae vinculum fuisse abs te moderate adstrictum

Quum adstringendi modus in vinciendo omnium maxime momentum habeat, quumque hic variari consueverit, tam quod quaedam partes mollitie ac duritie inter su distent, quam quod alia corpora hebetioris sensus natura sunt, alia acrioris, merito contendit ex pluribus notis securitatem aegrotantium investigare. Atque hac de causa non contentus sula posuisse indicia quae ex interrogatione sumuntur inspiciendas etiam nobis aptas partes existimat, potissimum extremas. Inquit enim ubi moderate adstrinxerimus, futurum postridie in manu parvum tumorem mollem, hoc est cedentem, si superstatis digitis prematur. .Quare si tumor hic vel nullus appareat vel durus, plane scire licet vinculum, ubi nullus apparet, non satis fuisse adstrictum, ubi durus, nimis arctatum. Constat enim extremum membrum fueris sub vinculo ad ipsum transmissis quum multi sint, impleri ligitisque pressum non cedere. Idque tibi indicio erit vinculi valentius adstricti, non sucus atque ubi munus nullo modo tumeat, conjicere poteris nihil fuisse fusi vinculo expressum. Namque adstruigendi modo modus eorum quae exprimuntur perpetuo respondet et huic modus tumoris. Quare non immerito renititur tumor in extremitate membri; atque ingens est, ubi comminuta pars ejus fortiter fuerit adstricta; cedit atque exiguus est, ubi leviter; non secus autem, ubi non adstringitur, nullus tumor excitatur. Ergo evidentissimum est, ubi postridie in manu tumor magnus sit et renitatur, membrum fulvi protinus debere persirndique multa aqua calida, cui oleum copiose fuerit adjectum rursusque alligari modice adstrictum; ubi postero die nullus tumor ap- pareat, tertio resolvi et arctius alligari. Quodsi tumor .modicus fuerit, Hippocrates tertio die resolvit, nos usque ad quartum, interdum quintum diem trahentes, hieme potissimum nihil vidimus deterius accidisse.

XXXIX. Labente jam die minus adstrictas fascias sentiat, sed terpodii paene resalutas. scire autem licet, siquid horum quae proposuimus absit, vinculum non sutis arctatum; si quid superet, fuisse /usio plus adstrictum. Haec itaque indicia intuitus deinceps vel laxius alligabis vel arcte magis.

Relaxantur fasciae non mehereule, ut nonnulli putant, quod intensae tempore longiores appareant, sed quod membrum extenuatum contrahatur, ubi recte fuerit alligatum, quod evidenter in omni fractura perpetuum con. r spicitur, quemadmodum et ipse Hippocrates ostendet.

XL. Tertio die postquam extenderis atque direxeris, salvere membrum oportet. ouodsi primis diebus moderate devinxeris, paulo magis fascias adstringes. Deligare autem incipies a tractura, quemadmodum prius: nam si hanc partem prius devinxeris, materiam inde ad utramque membri extremitatem depelles; sin aliam prius adstrinxeris, inde ad parturam adduces, quod intellexisse pertinet ad multos locos. sic ergo ordiri semper vin.culum debet, atque hunc locum primum adstringere, alios vero proportione. ovo enim longius a praetura procedit, eo lenius arctari; nunquam vero ex. toto la. xari, sed adhaerere; post haec adjiriendae fasciae sunt, quotiescunque devincimus. Rogatus autem homo respondeat adstringi su paulo magis quam ante, praeferttm qua functura est atque alibi pro ratione. Tumeat item membrum, urgeatur, levetur pro ratione prioris /tincturae. Abhinc tertio die sentiat fascias relaxari. Tum salvere convenit, ac rursus deligans paulo arctius omnibus fasciis tnjactis quibus utendum erit. Post haec laboranti omnia eveniant quae su superioribus alligandi circuitibus exposita sunt.

Si primo die homine propter fracturam dolente, quantum adstringendum est, non adstrinxerimus uti, omnibus recte factis tertio die dolor remittatur, arctius alligamus, neque tunc quoque quantum res postulat: hoc siquidem quum omnia recte procedunt quinto die convenit. Quare tunc plurimis fasciis utemur et quantum res exigit adstrictis non obliti hoc ab ipso praecipi, uti omnia convenienti ordine sequantur. Nam si propterea quod, aliquid interim peccatum sit, brachium nondum quinto die ex toto inflammatione vacet, neque nos fasciis omni- : bus utemur. Exhibet quidem fasciarum multitudo, ut ipse ait, vinculi firmitatem. Potissimum vero ea utemur, quo tempore defodit locus qui circa fracturam est et ipsum os quod perfractum est laxius effectum est et facilius tuautatur ut componi possit. At si quando hoc quinto die non cedat, differemus in alium circuitum qui ad diem septimum perveniet. Iubet enim donec ferulae ad fracturam dentur, tertio quoque die fulvi ac rursus deligari ea de causa, ut aqua calida infundatur ad educendos succos in comminuta parte existentes qui tenues sunt et feri naturam habent digestionemque requirunt; et simul etiam ad leniendum dolorem et. pruriginem finiendam. Itaque ubi nec dolor nec prurigo hominem exerceat atque indicia illa omnia se ostendant, ex quibus recte fracturam habere cognoscimus, etiamsi quarto quoque die solves, nihil laedes, hieme potissimum, atque adeo magis homines agrestes, qui lavari fere non consuerunt, sed eos quiquetidie lavari sistent et qui praesertim bis id facient, convenit non longo interposito spatio resolvere, ac praecipue ubi carne fuerint molliori.

XLI. Inde ubi ad tertium diem ventum erit, qui septimus est a primo, quum injectum vinculum suit, si recte alligatus suerit, tumor in manu apparebit, isque non admodum magnus; locus item cui vinculum insuitur, quotmscunque deligabitur, tenuior et gracilior conspicietur, septimo autem dis tenuitsimus ; atque osse perrupta tractabuntur facilius magisque ducentur, ut dirigantur. Quodsi haec ita habeant, dirigere oportet alligat eque ac sinilis excipere, pauloque amplius quam ante adstringere,. nisi si tumor qui in manu est majorem dolorem afuerat. ubi vero fascias insue eris, imponendae surulae sunt superque /asciae alligandus admodum laxae, sic ut circumdatae surulae contineantur nec quidquam brachium adstringant. Quo facto prematur ostensus eodem modo et relevetur atque in prioribus vinciendi circuitibus. At ubi ad tertium diem perveniens laxum vinculum sentiat, necesse est surulae magis arctentur, poti/stmum qua faactura est, atque alibi pro ratione; siquidem ipsum vinculum laxum potius erat quam adstrictum. pleniores autem adhibendae ferulae sunt ab ea parte, qua suaictum exstat, non multo tamen. Eidendumque est ne e regione pollicis collocentur, sed hinc vel hinc, neque item e regione minimi digiti qua os in prima palmae parte excedit, sed hinc vel hinc.- rerum si suactura omnino ferulas requirit, his loci brevi/stmae super accommodandae, sic ut ad ossi. quae in prima palmae parte exsiant maxime pertineant; periculum enim ebet . ne ulcus staret et nervi nudarentur. Debemus autem ferulas arctare tertio quaque die paululam omnino id spectantes, quod eo nomine imponuntur ut vinculum tueantur, non ut adstringant. Quod si optime perspexeris nise sub prioribus vinculis abunde suise directa, neque locum prurigo aliqua infestat neque ulla exulcerationis suspicio est, ultra vigesimum diem sinito alli- gatas ferulas manere: nam plerisque ad summum iri- ginta diebus brachii osse conservent;

Si tertius dies fractum os nobis daret, quale fere septimus exhibet, necessario ad ferulas veniremus, sedi quia, ut ipse dixit, septimo die πάνυ λεπτὸν, id est teunissimum apparet, quo vocabulo significarit gracilius fieri, quam quum erat in pristino fletu salubri, idcirco die eodem ferulas circumponit, tunc scilicet membrum diligentius componens, utpote quum ossa laxiora sint; eo autem ferulae pertinent, quo et pannos ante diximus, nempe ut fractum os contineant; at quum ossa ob siccitatem naturalem nequeant cernis modo coalescere, callo circa fracturae oras increscente quasi quodam vinculo circumdantur. Hic autem creatur de eo quod superat ex ipso fracti .ossis alimento; quod si laborans vel non idoneo victu utatur vel plenus sit, id quod superat copiosius est effusumque faldas totas veluti crasso sanguine madefacit. Quidquid igitur -ex eo dum effunditur circa fracturae oras concrescit, tempore ab osse cui haeret mutatur et simile ipsi redditur. callusque nominatur. Ergo si fracti ollis orae agitentur dimoveanturque, prohibebitur quo minus adstrictum maneat, atque idcirco creari callus et agglutinari non poterit. Quod enim gluten lignis efficit quae glutinantur, id callus praestat ossibus fractis. Jure igitur summa quiete opus est ad fracturas quae callo debentfolidari : nam flagitetur coactus callus, dissolvitur perinde ac gluten quo ligna cohaerent et coactum lac, summam vero hanc quietem praebent fasciae adstrictae et quae superdata continent; porro continent falerarum multitudo ac ferulae. Quae deinceps loquuntur omnia plana sunt his qui animum adjungunt : praecepit enim ut sicubi vinculum laxetur, ferulae tertio quoque die arctentur, non tamen resolvatur tota junctura, nisi homo ingenti prurigiue vexetur vel exulcerationis alienius suspicio sit. Prurit autem fractura initio magis, deinde minus, quoniam vitiata pars exhauritur : excitatur enim prurigo a vaporibus qui ab eo quod superest profusi leniter mordent. At ubi acrius mordeant, prurigini jam dolor ningitur. Igitur quando pars inanis est, nihil omnino tale superat vel certe minimum.

XLII. Nihil autem perpetuum est ; multum enim et aetas ab aetate distat.

Non dixit simpliciter differre aetatem ab aetate, sed adjecta conjunctione indicat alias etiamnum causas esse cur non o mfies brachii fracturae triginta diebus consanescant, sed quaedam paucioribus. Sunt enim incauta anni tempus, regio, natura aegrotantis, anni temperatio, ratio victus et vinciendi modus. Nam citius confervescant, hoc est callo firmantur et ob materiae ex qua callus ori-. tur quantitatem ac qualitatem moderatam et ob robur virium ipsam cogentium. Diutius autem trahitur ex materiae inopia ; quod enim breviori tempore ob materiae copiam vires efficiunt, id longiori praestant ob inopiam et interdum etiam ob copiam immodicam. Callus enim con. crescens abluitur humore qui ab interiore parte fluit, ubi multus sit et continetur. Porro materia crassa commode spissescit et in callum vertitur; humor autem ubi aquosus fuerit et habitu tenuis spissando callo maxime est alienus. Vires quoque quum valent- mature suo munere fungi ; sero, quum imbecillae sunt. Nihil attinet dicere quibus de causis callus diverso tempore fractis ossibus circumdatur. Haec autem ipsis quae nunc dicuntur ob causas prius spositas mutantur, quoniam materia et plus et minus abundat et crassior est ac tenuior ob temperamentum tam uniuscujusque naturale quam - adventitium ipsius fracturae eo tempore quo curatur, atque item ob victus rationem qua homo utitur et ob modum quo deligatur; praeter haec aetatem, tempus anni-, regionem, ex quibus omnibus validiores vires sinit aut infirmiores.

XLIII. Ubi salveris, aqua calida persunaito et rursus .alligato fasciis lenius quam ante adstrictis, paucioribus item quam ante infectis; inde tertio quoque die solvens, rursus larictibus fasciis et paucioribus devincito.

A primo die usque dum ad ferulas veniat et fasciarum numerum auget et arctius adstringit; eas autem imponens septimo die membrum non solvit usque ad vigesimum, flatuere quasi firmam basin volens calli producendi, quo circumdato fracturam penitus immobilem non amplius tuetur; nutrire enim callum oportet, ubi altius radices egit. Nutritur autem, quum materia in ipsum derivatur, quam sicuti lab initio avertimus ab affecta sede ad alias corporis partes, ita nunc evocare debemus aqua calida perfusa; quin et initio fasciis multis atque adstrictis quominus ad vitiatum locum consueret ex toto ipsam probiLuimus ; nunc paulatim numero demimus pressumque laxamus, quum non expediat prohibere ne confluat.

XLIV. Quodsi alligatis farulis suspicio sit ne osse recte concurre- . rint vel aliud quidpiam infestet, ubi dimidium temporis praeterierit vel paulo ante salvere oportet et rursus de-. vincire.

Superiora dicta sint quum omnia recte procedant; namque ubi sit sensus aliquis doloris vel exulcerationis suspicio aut vereamur ne fractura male composita sit aut casu aliquo interveniente membrum motum sit, salvere . vinculum ante vigesimum diem cogimur. Id autem ipsum definivit, ne quis existimet perpetuum esse quod supra imperavit, fracturam quamlibet usque ad vigesimum diem servandam esse penitus immobilem. Semper enim pugnare medicus debet adversius id quod magis urget, neque obligere se praeceptis tanquam legi quam contemnere nefas sit, quum omnia praeter rationem eveniunt.

XLV. Quibus .initio cutis non abrumpitur neque os cute excedit, idonea est ratio victus prope quaevis; minus tamen cibi sumant usuue ad decimum diem, praesertim quum quiescant.

suaillov vocabulum solent veteres Graeci fere omnes usurpare, quum significare volunt simplex aut quodvis; huic opponitur exquisitum, quod lenes σκεθρὸν appellant. Sicut igitur exquisitam victus rationem σκεθρὰν vocat, ita huic contrariam- φἀύληνς atque hac ratione nunc eam quae prope quaevis sit ύποφαύλην dicit; quae media est inter quamvis simpliciter et exquisitam. Exquisitam victus rationem imperat quibus luitio praeter ossis fracturam cernis quoque vulnus accessit, ac praecipue quum ex fractu osse aliquid cute excedit, simplicem, id estquamvis, illis qui omnino periculo. vacant ; prope vero quamvis mediamque quibus os fractum est primis diebus, quorum terminum constituit decimum, non, quod non interdum maturius, interdum serius mutare victum liceat, sed quod plerumque ita accidat. Utitur autem media victus ratione propterea quod neque ita magnum periculum est, sicut quuui ossa nudantur, neque ita res tuta, sicut eum in- -. tacto osse caro simpliciter vulneratur. Merito igitur iis qui medii- sunt inter eos qui periculo vacant et eos qui periclitantur, mediam victus rationem indicit; praesertim quum usque ad decimum diem, quibus brachium fractum est ex tuto quiescant, quod tones ἐλινύειν dicunt. Itaque par est exquisitiori rictu sustinendos esse quiescentes quam qui moventur. At quum a decimo die plerique suspenso brachio inambulant, merito praecipit ut in eum usque diem medio victus genere utantur, praesertim quum quiescant. Quod praesertim vertimus Hippocrates habet ῆδη, quod plerumque tempus notat; sed adiicitur etiam ad aliquid comprobandum, ut si dicamus et ob alia et ῆδη hoc praesertim propter haec credendum huic, faciendum hoc est, quomodo videtur nunc ab Hippocrate usurpatum, sic ut oratio talis fit : mediocri victu utendum usque ad decimum uiem et alia de causa et praesertim quum homo interim ex toto conquiescat.

XLVI. Adhibeantque ex obsoniis mollibus quaecunque modico admodum desidunt alvum.

Pnsanam videlicet, betam aut malvam, atriplioem, sive blitum vel cucurbitam et plices teneros.

XLVII. sed a vino et carne sibi temperent.

Docuit ipse exquisiti victus rationem et ejus qui quivis est et ejus qui prope quiris quam nunc praecipit usique in decimum diem servarit num quum aeger carnem edit et visum potat, victus simplex est et quivis; sed quum solo ptisanae cremore et mulsa vivit, victus tenuis est atque exquisitus. Inter utrumque est ille quem proxime indicavit, quum inquit, adhibeantque ex obsoniis mollibus quaecunque alvum modice dejioiunt.

XLVIII. Tum paulatim su resuiant. oratio haec lex /usia surtur de curatione structurae.

Reficiant dixit ἀνακομίζεσθαι, quo vocabulo nihil aliud significat quam ut cui comminutum os est postea recreetur. Scribit autem ἐκ προσαγωγῆς, hoc est paulafim, cui contrarium est repente; damnat enim quod iubilo plurimum implet aut demit vel quid aliud praestat.

XLIX. Quare danda opera est ut /ossa curatione adhibita res bene procedat; ubi autem non sic procedit, scire licet aliquid curationi defuisse aut superasse.

Justam vocavit eam quae laboranti omne id praebet quod ei convenit et nihil praetermittit; curationem vero quam χείριξιν dixit, vel pro chirurgia vel pro universa simpliciter rerum omnium admotione accipit. Graeci enim μεταχειρίζεσθαι dicunt non solum quae manibus prehendunt, sed quaecunque tractant.

L. Illud praeterea animadvertere in hoc simplici modo convenit, quod medici non admodum attendunt; quamquam si non recte stat, corrumpere curam omnem omnemque vinciendi rationem potest.

Simplicem modum fracti ossis et prolapsi vocat ubi non accedit ulcus, non nudatur os-, neque quod perfringitur in multas partes comminuitur, quod fracturae genus recentiores a farina ἀλφιτηδὸν appellant, ita ut nullus ex propositis modis simplex sit, sed ille dumtaxat tibi fracturae nullus alius casus adlicitur: sic autem a se usurpari vocabulum ἁπλούν, id est simplex, apte ostendit paulo infra in hoc ipso libro, ubi proprie eam rem agit. Quod si ossa simplici fracturae modo perfringantur, peceatur videtmque id peccatum leve, si quis tamen diligenter simul omnia aestimet, maximum momentum habet, id enim si committatur, priorem curatu universam corrumpit: quid autem hoc sit in loquentibus ostendet. Scribitur item aliter eadem oratio sic, quamquam si non recte fiat, corrumpi omnis cura omnisque vinciendi ratio potest; ubi curam ipsum, quum aliquid peccator, damnare videtur ut quae corrumpere possit quaecunque ad laborantem particulam recte adhibita sunt.

LI. Quodsi utroque osse comminuto vel eo quod subjectum est tantum, deligatum brachium misella suspendetur, eaque plurima circa parturam detur, partes varo hinc atque hinc suspensae sint, necesse est os ad superiora perverti.

Diligenter voluit animadvertendum esse qua ratione totum brachium suspendatur, quum homo jam ingreditur et non amplius cubat, hoc est a decimo die. Ante siquidem plerumque cubabat brachio, quemadmodum supra ostensum est, ita figurato ut manus paulo sublimior haberetur; test quum jam inambulat, ut fieri consuerit, brachio ex cervicibus suspenso micellam adhiberi praecipit Ac latam ut brachium universum sustineat totumque aequaliter amplectatur, neque ullam partem ejus relinquat, quam non fulciat, quo fieret ut brachii os a parte cum qua ningitur deorsum inclinaret ac depravaretur; nam priusquam vitiaretur, totum perpetuum erat; Corrupta autem ejus unitate, ubi perruptum est, potest altera ejus pars a subjecta misella sustineri; .altera vero pars, ut quae non amplius cum illa continuetur, deorsum inclinata perverti. Potest item ex eadem parte, ubi non recte mitella sublimatur, altera extremitas ab hac elata sursum ferri, altera deorsum inclinata perverti. Quatuor igitur molis mitella brachio male subjicietur, primo ubi fracturatu solummodo festinet, partes autem hinc atque hinc suspensae manent; secundo ut extremae brachii partes et supra a cubito et infra a manu diligenter tortella sulciuntur, medium non suspenditur; tertio et quarto ubi interdum prior brachii pars, interdum posterior mi telia excipitur. Ex- his quatuor modis alnos dumtaxat scripsit, qui maxime membrum per vertunt ;. reliquos binospraeteriit ut qui ex enarratis intelligi possint. Eorum duorum quos scripsit alterum propositis verbis ostendit, ubi censet in hia quibtis utrumque brachii os fractum fit vel tantum id quod subjectum est cubitus proprie nuncupatur, intel.. figendum esse primum ex propositis modis; sed commune, id est duobus modis de quibus verba faciet; proprium vero est utriusque prioris quidem, quem nunc indicat, fusilecta brachlo misella angustiori, quam ut totum memhrum complectatur fracturam solummodo fulcire; alterius rursus utramque membri extremitatem sustinere fractura tantum non fulta. Depravari autem inquit priori modo brachium in superiorem partem conversum, sed in inferiorem altero modo quem subdet proximis verbis: priorem qui sursum versus pervertit nunc proposuit-. Nam quum brachium qua fractum est a mitella sustineatur partibus quae utrimque funi deorsum inclinatis; quum non sit cui firmiter innitantur, accidet ut. quod a mitella excipitur altius exaltatum callo glutinetur. Eum vero habitum quo membrum callo solidetur in posterum perpetuo servabit. Quare saepius necessarium est quae sic pervecta sunt a nobis de integro abrumpi, extento membro rursus fraeturam qualis initio suerat reddentibus, quam supra diximus nullo modo coalescere, sed alligari a callo qui circunrdatur. Hunc igitur extendendo dissolvimus rursusque operam damus ut callus increscat fractura convenienter figurata. Videre autem licet in aliis animalibus comminuta ossa omnino coalescere, ut in fue, apro, bove, capra, ove, gallo, gallina. Si quando invenies, invenies autem saepe, quemadmodum et nos fracturae oras callo inter se glutinatus, ubi hoc tibi curae sit, callum deradeus conspiciens fracturae oras se contingere, non tamen coaluisse solidatasque esse eo modo, quo in vulneribus glutinata cero coalescit. At cur, ubi utrumque brachii os comminutum sit et quod proprie cubitus vocatur et quod radius, acuidat ut membrum adeo pervertatur, si in suspendendo aliquid peccetur; sed minus, si alterum tantum, cubitus scilicet; ac si radius per te nihil omnino depravetur, non magno negotio comperies, si eorum quae ipsis retulit memineris, quia quod. subjectum est, inquit, fundamenti. vi- cem praestat ei quod abruptum est atque ipsum depravari non patitor. Sed. radius ubi intactus sit cubitum quodammodo fecum dirigit, si recte vinculum adhibeatur; tueri autemriplum a depravatione ex toto non valet ubi aliquis error sit in suspendendo, quandoquidem cubitus sirbjectus nihil habet quo fulciatur praeter vinculum ipsum.

LII. sin ossibus sic /suetis misella manum dumtaxat et articulum cubiti. excipiat, reliquum vero brachium suspensum sit, depravatum inclinabitur deorsum.

Ex quatuor modis quos paulo supra declaravi secundum hic tradit, qui primo contrarius est: siquidem in priori. misella solam fracturam sustinebat; in hoc quum cetera sustineantur stola fractura sine fulcro est. Quemadmodum igitur in priori suspendendi ratione, ubi fractura quum sula a mi telia sustineretur sublimior fuit, reliquae vero partes utrimque humiliores jure dixit depravari brachium totum in superiorem partem conversum, ita nunc quum ea tantum membri pars. qua fractura est non tostineatur, deprimetur et deorsum versus inclinabitur, quo fiet ut brachium in eam partem curvetur, atque ea de causa ubi callus circumdatus fuerit perversum dentium spectet. Exposuimus igitur universam propositae orationis sententiam. Legitur autem scripta duobus modis, si vocem spectemus, maxime inter te contrariis, re tamen, si animadvertantur, inter te minime discrepantibus. Itaque brachium suspensum nonnulli intelligunt quod a mitelia non excipitur, sed solum in aere suspenditur; alii contra omne id quod a misella sustineatur, utpote quum in inferiora minime inclinetur, neque fiat ob id humilius, quod suspenso contrarium est. Merito igitur scripturae verbis inter. te pugnant, sententia conveniunt; namque haec vox μετέωρον; hoc est suspensum, quum apud expositores contraria significet, a quibusdam eorum citra negationem scribitur, reliquum vero brachium snspentum; ab aliis negatione adjecta, reliquum vero brachium non suspensum verba, ut illis ridetur, accommodantibus ad utramque significationem vocabuli μετεώρου, hoc est fuspenfi.

LIII. Debet ergo brachium suspendi per micellam latam mollemque multum brachii cum prima palmae parte aequaliter sustinentem.

Duas hic indicat suspendendi rationes quas praeterierat. Eas inquam duas quarum commune est extremam brachii partem sustinere; proprium autem utriusque vel eam quae a cubiticommissura vel eam quae a manu tan-. tum. Exsequutus enim eam suspendendi rationem, ubi misella solummodo fracturam excipiebat, atque alteram ubi utramque. extremitatem ; deinde subiiciens verba proxime .posita in quibus praecipit ut plurimum ex brachio cum prima palmae parte mitella aequaliter sustineatur; reliquas duas suspendendi rationes evidenter reprehendit, quum non habeant id quod maxime requiri vult : siquidem neutra primam palmae partem et plurimum ex brachro aequaliter fulcit, non tamen propria eas hic expressit, praecipue, ut dixi, quod intelligi ex superioribus possint, tum quod levem omnino noxam afferant, ubi nihil in deligando peccetur. Duae enim superiores suspendendi rationes ea de causa plurimum erant alienae, quod fractura contineretur contrario modo atque ejus partes utrimque, quum interdum sula a misella attolleretur nulla ejus particula fulta, interdum sula dentium converteretur.

HIPPOCRATES DE FRACTURIS LIBER ET GALENI IN EUM COMMENTARIUS R. I. At ubi humerus pcrsuingatur.

Testantur nonnulli ex iis qui librum hunc exponunt, Hippocratem, ut supra πῆχυν vocavit, modo eam partem totam quae inter manum et cubiti articulum est, modo cubitum qui e duobus ossibus longior est, ita nunc humerum appellare βραχἰονα, nempe id os quod a cubiti articulo pertinet ad humeri caput Alii non ipsa ossa, sed partes quae inter articulos sunt. volunt iis vocabulis nuncupari, quod consu.everimus ita loqui, ille in capite plagam accepit veh in malis aut uafo et ubi plaga cutem tantum violavit et ubi altius aliquid laesit, puta musculi membranam, nervum, arteriam aut venam; quin quum humerum : exulceratum^ dicimus;, ostendimus humero id mali incidisse quod- ulcus vocatur,;, At quum desinitione ulceris cero contineatur, quamvis nominatim non empticetum, ulceris tamen vocabulo notatur: carnis enim divisicnem appellamus ulcus, sicut .. quum dicimus, Dionis, exempli causa, humerum esse exulceratum, carnem humeri significemus. Eadem ratione quum fractum humerum dicimus, significari volunt os hujus partis eo vitio teneri quod fractura nuncupatur. Sed controversia haec de nomuribus ac significationibus nullo modo ad fracturae curationem pertinet. Neque enim quidquam officit aut prodesu Quae vero in sequentibus docet, qua ratione curare fractum humerum conveniat ostendunt. Cuncta autem; ut mihi videtur, ptana sunt, non sucus atque alia quae stupra de brachio tradidit: ea enim paucis admodum verbis exceptis clara erant. Longius autem lapsi furnus, quum causam adiecerimus, cur singula praecipit : quae res etsi expositionis fines excedat; fieri tamen, ut retuli, ab omnibus expositoribus consuevit; at quum hae rationes alibi paucis ab ipso ostendantur, neque nos hic eas tanquam auctores adjecimus, sed ordinem mutavimus. Totus autem nunc propositus ferme, si per se examinetur considereturque, perquam facilis est ; adde quod ratio siugulorum quae tractantur fuit in sermone de brachio ex. plicatu. Ad communia enim praecepta quae ibi tradita sunt haec quoque referuntur, primum de universi; brachio figurando; tum de extendendo, de componendo; postremo de continendo ac suspendendo, quae continendi species est. His itaque habitis, si quid se offeret quod breve sit et non planum, in sequentibus aperiemus.

II. si brachium extendatur coque sic figurato intensio adhibeatur, humeri lacertus intentus alligabitur ; atque ubi qui deligatus est cubitum curvet, humeri lacertus habitum mutabit. fuso

Propositae orationi illud adlicere oportet quod antea dictum est, scilicet ubi humeri lacertus ab injecto vinculo aliter figuretur, futurum esse ut alias ejus partes vehementer vinculum comprimat, aliis laxius sit atque stelabatur. Compressae item partes inflammatione tentantur, sed relaxatis vinculis membrum pervertatur. Quare brachii habitus nullo modo variandus est, sed perpetuo ut supra demonstratum ossea principio ad finem servandus. At contra si ille habitus fervetur in quo extentum membrum devinctum est, vinculum quidem nullo loco arctius erit aut lanius, sed ipse habitus, quqi. vitiatus sit, ut siupra declaravimus, dolorem atque idcirco inflammationem afferet.

III. Justi/stma itaque intensio ad humerum sic adhibetur. Lignum quod cubitum aequet vel paulo brevius sit, qualia sunt ligonum manubriolo, habena ab utraque parte alligatum .suspenditur. Homo autem sublimiori alicui sudi insidet brachiumque super manubriolum imponit, sic ut id in alam indatur ea moderatione, iit ille vix considere po/sit nihdque propius sit quam iit suspendatur. Tum aliquid aliud paretur, cui brachium inhaereat scorteo pulvino superstato uno net pluribus ita ut ad eam altitudinem perveniat, ut cubitus ad rectum angulum collocetur. Commodi/stmc autem lerum molle la- tumque seu lata habena circumdatur, atque inde magni ponderis aliquid suspenditur, quod extendere convenienter po/sit aut invicem hujus robustus aliquis in insuriorem partem cogit cubito cum humero ad rectum angulum figurato.

Ostensum est in libris de philosophia naturae fustitiam in eo consistere, ut quod unicuique convenit distribuat, non lege aliqua, sed tuopte nutu, quod jam stupra quoque dictum est. Dictum est insuper, eum esse justum .habitum qui aptum situm uniuscujusque particulae- membri tuetur. Demonstratum est etiam hujusmodi habitum minime omnium laedere; hic autem in brachio est ubi cubitus cum humero ad rectum angulum collocetur. Toto itaque brachio sic figurato praecipit hominem fodere ; juxta ipsum vero a priori parte poni lignum transversum, quale ac quantum est ligonis manubriolum. Ligones vero appellat σκάφιἀ, quibus terram fodimus, Graeci σκάπτειν dicunti his adnumerantur etiam bipalia, Attici μηνυὰς vocane Vult autem hujusmodi lignum quod juxta collocatur immobile reddi, sic ut dum manus admovetur nec sursum feratur nec deorsum, quod continget si ab utroque extremo habenis vinciatur, quae ad aliquid sublime seligantur ut lignum inde suspendatur. Praecipit ut aeger brachium ante super ipsum imponat, hoc est ut lignum, transversum alae subiiciatur; tum is cujus humerus fractus est sedeat -ita sublimis ut parum absit quin suspendatur. Sedere autem aegrum jubet, ut vires dum manus adhibetur sufficiant, neque propterea quod stet eonvellantur, neque in humiliori fenili hominem collocant, test quam maxime potest altu, quum finiet et ob ipsum medicum ut rectus agere possit, neque plurimum cogatur deorsum inclinari; et ob aegrotantem ipsum cui magis expediat ita sedere. Solent enim quibus brachium extenditur prae dolore ducentem sequi atque attolli nec in eadem sede penitus qua collocati sunt a principio perma- . nere; quo. fit ut intensio remittatur. Hoc igitur cavens imperat ut homo sedeat quantum maxime potest sublimis et prope suspendatur, ac si paulum attollatur stet. Quod ubi eveniat, neque ipsum aegrotantem, neque alios latebit ; atque ubi non lateat, parvo negotio rutilis vel ab aliis vel per sie ipsum in priorem sudem restituetur; quin ubi homo ita sedens stabit paulum mutabitur; plurimum vero ubi humilior fuerit collocatus. Quare ex. sessionis mutatione minimum laeduntur qui sublimiori insident sedili, plurimum qui humiliori. Constatsuaque transversum lignum ab Hippocrate ea de causa (ob alam demitti, ne t brachio ab inferiori parte intenso aeger sequatur atque intensionem solvat, quod nos sine ligno soliti fumus fac- pius. facere per laqueos alae circumdatos, quorum extrema versus posteriorem partem extendenda sunt; non secus etiam aliis laqueis circumligatis fractum os in diversa deducimus, ubi intensio quae per manus adhibetur imbecil-. lior sit quam oporteat. Verum si hanc credamus per se posse effectum praestare, ut in puerili corpore, non opus est amplius laqueis et multo minus machinamentis habentibus axes, ad quos extremos laqueos alligantes. valentius in diversa contendamus, quo extendendi modo ad luxata potissimum utimur. In ea autem extendendi ratione quam nunc probat praecipit ut brachium rei cuipiam haereat, quam ipse vocat ἔφεδρον, hoc est hujusmodi quidpiam cui firmiter insideat scorteis pulvinissuspectis; deinde ab imo humero juxta cubiti articulum grave aliquod corpus sus. pendatur, quae pondera σταθμἰον nuncuparit. Haec sunt quibus uti consuevimus ex ferro, aere aut plumbo confectis; praeterea lorum molle, latum vel habena valida imo humero circumdetur unde pondera suspendantur.

IV. Debet autem medicus curare stans altero pede super quapiam re sublimiori collocato ; componere autem os prominentioribus palmarum partibus. Facile autem componitur; ea enim extendendi ratio optima est, si quis convenienter ipsum adhibeat; post fascias inlicere a tractura orsus, reliqua vero omnia ut antea. fastus est exsequi eademque de homine requirere ; tum ex iisdem indicii: intelligere moderata necne sint; ac tertio quoque die salvere et rursus deligare arctiusque adstringere.

Eligit hunc chirurgici habitum tanquam firmiorem, idem in opere de officina medici praecepit, quum inquit: r stantem vero oportet pariter ambobus pestibus bene lusidere, sed agere altero insistentem, at non ejus partis cujus manus agit.

V. Dein septimo aut nono die surulas alligare, quodsi vereatur ne recte ossa concurrerint, interea saluere dirigensque rursus devincire.

Quod in superioribus qua de brachio supplendum esse existimavi,idem nunc existimo, scilicet quum omnia commode respondeant, eo tempore ferulas imponendas esse. Verum ubi de brachio egit, septimo die simpliciter jussit ferulas circumdari; in sermone vero de humero conjunctionem quam disjungentem appellamus usurpavit: ait enim septimo aut nono dieferula alligare, eo quod in humero ob musculorum quibus continetur magnitudinem, quae circa fracturam sunt diuturniori tempore ex toto gracilia fiant laxaque. Ubi vero talia essent ostendimus opportune tunc ad ferulas venire.

VI. ilum eri os fere quadraginta diebus confervet. Quos ubi excesserit, saluere oportet et pauciores fascias dare leoiusque arctatas, ac diutius uti victu magis exquisito quam ante. intueri autem manus tumorem et vires.

Conservere κρατόνεσθαι dixit, intelligit ubi fracti ossis partes callo firmantur, ut in superioribus etiam qua de brachio. Quo autem grandius est humeri os, eo longiori tempore per callum glutinatur. Reliqua omnia ex iis quae dicta sunt de brachio plana sunt; nulla igitur opus est explanatione.

VII. Illud etiam ignorare non oportet quod humerus natura ab exteriori parte gibbus est et perverti sucile solet, ubi male curetur. Quin et alia assa omnia quae naturasiter aliqua parte gibba sunt, ubi comminuta curantur, sucile ab ea pervertuntur. Ergo ubi tale quidpiam us metar, lata fascia humerum excipiens in orbem cirro pectus agatur et quum quiescere humerum oporteat, pannus multiplex implicitus inter cubitum et latus fosociatur oel quidpiam hujus generis aliud: hac enim Pla os gibbum dirigetur. Est autem cavendum ne nimis sa interiorem partem concertatur.

Quae in sermone de humero usque ad finem scribunt tur omnia clara sunt; namque ipse causam exponit car in exteriorem partem convertatur et quo pacto in coatrariam coactum dirigi debeat. Iussit autem ut multiplos pannus inter latus et cubitum demitteretur, ne humerus attingat latus, sed in medio spatium sit, quo compulsas habena ad pectus adducente minime depravetur, quum natura in exteriorem partem spectans ad interiorem conversus dirigitur.

VIII. P es hominis ex multis minutisque ossibus constat, quemadmodum et manus.

Similitudinem quandam habent inter se totius cruris et brachii partes. Qualis enim est humerus in brachio, tale est in crure femur; quale item in brachio est id quod est inter cubitum et manum, tale in crure id quod inter genu est et pedem ; reliqua vero pars, scilicet manus, pedi respondet. Ceterum manus apud Graecos proprium nomen non inveni distinctum a toto brachio, sicut pes qui nomen habet distinctum a toto crure. Quare Hippocrates merito pedem simpliciter πόδα vocavit, ἂκρον vocabulo non adjecto; manum vero non uno verbo expressit, sed χεῖρα dixit, quod brachium significat, ἂκραν adjiciens, quo extremum notatur. Sed satis dixi de usu nominum, venio ad res. Iis quae superius tractavit proximus erat sermo de manu; ipse vero non tantum agit de hac, sed etiam de pede, sermonemque de ipso dilatat quod majorem diligentiam requirat. Dicit ergo utramque partem ex multis minutisque ossibus constare ; nos autem adjungimus et duris, quandoquidem medulla carent, cava minimum sunt et a lapillis parvis non abhorrent. Simile igitur est totum brachium toti cruri, atque itidem unius extremum extremo alterius, qualis enim in manu primae palmae pars est, tale est in pede id quod inter talos est et plantam i tum qualis in manu palma, talia planta in pede est. siimilitudo autem quae inter digitos est vel me tacente clara est ; praeter haec in pede sunt ossa juxta calcem, atqu^ idcirco de pede plura verba fecit quam de manu; q^ac quidem pes habet communia quoque ipsius manus primum enarrat, deinde illa subdit, quae proprie ad pedem tinent. Primam igitur palmae partem complent octo ossa, palmam quatuor; at singuli digiti ternis ossibus contineotur ut in universum ossa manus septem sint et viginti, sed in pede quatuordecim sunt digitorum: nam magnus digitus ex binis constat, planta ex quinis. Quocirca in utraque parte sunt decem et novem. Totidem in manu palmam et digitos explent, quum planta uno osse palmam excedat, ac digiti manus pedis digitos aeque uno osse exsuperent; quocirca si utraque pars ad utramque conseratur idem erit ossium numerus. Restant in manu olla octo quae primam palmae partem constituunt; in pede autem ea pars quae inter talos et plantam sita est cum calce ac talo, quae omnia ossibus octo continentur. Calcis autem os omnium quae in utriusque extremitate sunt maximum sustinet talum et crus ac prope corpus fert universum, ubi stamus; a priori autem parte committitur cum osse quod a cubi similitudine κυβοειδές appellatur, perinde atque tali caput cum eo osse quod quia scapham repraesentat σκαφοειδές dicitur. Cum utroque horum junguntur alia ossa quae partem potissimum inter talos et plantam explent. Si quis autem velit talum extremo cruri red^ dere, idem erit ossium numerus in utriusque membri extremitate, ita ut docendi modo non natura ipsa rerum inter se discrepent, qui viginti septem et qui viginti scr ossa pedis esse affirmant. Erunt enim viginti septem, oht talus non adnumeretur cruris ossibus, sed sine hoc vigiab sex. Recte igitur scribit, pes hominis ex multis minuta^ que ossibus constat, quemadmodum et manus. Agit ennn cum his qui prima elementa didicerunt et incidendis co^ poribus operam dederunt, in memoriam revocans qose perceperunt ad hunc locum facientia. Quum non solum scire conveniat propositarum Partium utramque ex multis duris minutisque ossibus constare, sed meminisse etiam habitus et magnitudinis singulorum et qua ratione eum proximis connectantur, quod strotv, id est positionem Viv eant, ut ubi aliquod ex ossibus quae his partibus sita satst suo loco movetur prompte restituamus.

IX. Cssa haec fere non rumpuntur ntst acuta vel gravi quapiam re carnosae partes vulnerentur. De oulneratis autem dicemus ubi ulcerum curationem persequemur.

Carnosas partes χρῶτα nuncupavit, quo vocabulo Iones vocant quidquid in nostro corpore carnosum est, cujus generis praecipue sunt cutis et musculi, tum viscera ; ossa vero cartilaginem et ligamenta χρωτὸς vocabulo non significant. Ad hoc etiam exemplum videtur usurpari ab Homero, quum cutem χρῶτα vocat his versibus:

Ἀεὶ τῶν ἔσται χρὼς ἔμπεδος ἢ καὶ ἀρείων.

Et iterum:

Ὣς ἂν μὴ κλαίουσα κατὰ χρόα καλὸν ἰάπτῃς.

Propositarum igitur partium ossa ait fere non perfringi sine ulcere. Illud enim, nisi carnosae partes vulnerentur idem sibi vult quod sine ulcere. Nihil autem interest quod ad hunc Iocum attinet, ulcusne an vulnus nominetur; atqui carnosa pars extremis membris minima est, plurima autem in humero et femore. Ea igitur tota facilo laeditur, ubi externum aliquid super manum vel pedem incidat quod frangere aliquid possit ex ipsorum oscr bus. Abrumpitur autem os quatuor de causis maxime neralibus: super ipsum enim vehementi impetu incidss aut aliquid conterendi vim habens quod plane necesse est natura durum esse et mole non exiguum aut aliquid quod non tantum cutem et quae inter cutem sunt et offa, haec quoque secare possit, quem morbum Hippocrates in libro de vulneribus capitis έἔραν appellat, nonnulli astam ob saltum ex altiori loco fregerunt tibiae vel femoris os quod sicciora his essent et non ita densa, videmus item in palaestra comminui os κατὰ πεοὶκλασιν. hoc est ubi tibia una cum sura perfungitur et praeter fracturam vulnus quoque magnum accedit atque ossa nudantur quod fiacturae genus accidit, quum luctantis membrum cruri ipsi transversum subiicitur atque utrumque ejus extremum, tam quod a genu quam quod a pede est, deorsum versus cogitur. Evenit hujusmodi tale lignis quae nos de industria rumpimus; imposita enim super utrumque femur obsiqua et manibus ab utroque extremo in inferiorem partem coacta effringi media videmus.

Quemadmodum igitur neque magnum lignum, neque validum, sed parvum et infirmum hac ratione frangitur, sta quum os infirmum natura fuerit, medium sub propofilis palaestrae generibus perrumpitur. At ossa quibus extrema membra continentur sub hujusmodi palaestrae generibus sive e^ superiori luco saltantes deorsum ferantur et in terram incidant, sive pes vehementer convellatur, non facile rumpuntur : his enim ictibus franguntur liga^ menta ossium magis quam ipsa offa. Cujus causa est eorum non tam exiguitas quam durities, sed neque exteros, quum magna vi superincidunt, possent haec offa facite perfringere, nisi duriora illis sint et grandia; at quod tale est neque carnem inviolatam relinquit, quemadmodum nec ictus ab acuta re; nam et hic priusquam attingat ossa quae ipsis superinjecta sunt discutit; quare merito dixit ossa haec fere non abrumpi sine ulcere. Sed quoniam sequentibus seorsum de fracturis aget, quibus carnis itaque vulnus accedit, haec ad eum hujus libri locum asservavit.

X. Si quid erumpat ex digitorum articulis oel aliutl piam ex iis ossibus quibus continetur pars pedli inter talos ad plantam est compellere stugala in su^ sedem oportet, quemadmodum in manu.

Quod ait, quemadmodum in manu, accipiendum est non quasi aliquid praefatus sit de ossibus quae in manu fila sunt, sed quasi ita scripserit, singula ossa pedis in suam sedem compellenda sunt, id quod etiam fieri debet m manu. Compellere autem Hippocrates dixit ἀναγκά^ειν vel ut alia exemplaria habent καταναγκά^ειν, quod idem, sibi vult ac si dicat, os suo loco restituere. Movetur auleta ubi ligamenta per quae cum proximis annectitur abrumpuntur, non tamen abrumpuntur omnia ligamenta quae prolapsum os in orbem comprehendunt; raro enim id ex toto accidit. In quo casu os quod ita laeditur suam sedem relinquens ad cutem prorumpit, praesertim quibus ea laxior est, ita ut ossi quod prolabitur parum renitatur. Ea vero de canfa fare non solet os quod movetur in inferiorem partem pedis excidere, quia cutis quae pedi sublecta est, ιχνος Graece dicitur, crassa est et dura, adde quod quae pedem feruint plerumque a superiori parte super ipsum cadunt. Ergo hac una via os quod suo loco movetur in inferiorem partem excidet, scilicet quum a superiori loco quis saltaverit super rem aliquam quae eminentias habeat admodum asperas acutasve. Quaecunque igitur undique prorsus resoluta sunt, ubi sua sede mota in superiorem vel inferiorem pedis regionem veniunt, aegre reconduntur; si quando autem quod raro accidit recondantur, semper magno negotio in sua sede serrantur. Namque ubi os rursus vehementer moveatur, nihil erfl quod ipsum contineat, utpote solutum ligamentis quibus alligabatur; quae si non fuerint ex toto abrupta, sed alse qua ex parte integra, sicut evenit quibus procidere solet, distendentes totum pedem nrgebimus.

XI. Tum cerato mederi pannis sufeiisque non secus, atque ιὥι seangssur, excepto quod omittendae ferulae sunt, eodemque modo aostringere ac tertio quoque die alligare. st autem qui devincitur similiter atque in feacturli adstringi se respondeat oel laxari.

Qualem curationem ad fracturas tradidit, talem nunc ad ossa quae extremis membris moventur praecipit adhibeti. Primo si quidem extendere convenit, ad hoc ut Issa quae prolapsa sunt in suam sedem compellantur; tum ubi reposita fuerint, devincire consilio ad idem directo. Propositum enim est membrum ab inflammatione tueri et sub linteis adstringere continereque os quod restitutum est. In superioribus autem ostensum est haec nullo modo recte fieri posse, nisi sanguis, qui in affecta sede subsistit, ad summum atque imum membrum depellatur, probibeaturque quominus alter concurrat. Haec itaque si in memoria habeamus spectantes universam vinciendi rationem fracturis idoneam inveniemus, quam hic utendam dixit, nisi quod ferulae non debent circumdari, quandoquidem loci natura eas non patitur; nam partes quibus serulae injse ciendae sunt aeque planae esse debent, cujusmodi non est ea pars pedis quae inter talos et plantam sita est.

XII. Cmnia haec oiginti diebus perfecte ad sanitatem perducuntur, nisi quae cum cruris ossibus junguntur vel ex elttt regione sita sunt. Interim vero jacere convenit, non tamen id sustinent qui morbum parvi sariunt, sed ingrediuntur prius quam convalescant, eoque fit ut plerique non bene sanentur, sed subinde languoris sensu aliquo tententur, atque id quidem non injuria. Perum enim pedes onus corporis totius. Ubi ergo nondum convaluerunt, si ambulant, articuli qui moti sunt male confirmantur, atque hac de causet subinde osa dolent quae cruri junguntur. Porro quae cruris ossibus junguntur ceteris majora sunt et quum moventur, longiori tempore consumantur, sed medendi ratio eadem est.

Cruris ossa intelligit tam suram quam tibiam, volens autem significare e regione κατʹ ἵξιν dixit, quam loquolienem saepius variisque in locis usurpavit, sed et paulo inferius eadem ter ex ordine utitur de crure pertractans quum ait : femoris enim caput superius corpus fert; id autem ab interiori cruris parte situm est, at non ab exstricti, sed e regione tibiae, tum quia pars altera corpons e regione huc propius accedit, quam ad exterius os. Adde quod os interius plenius est quam exterius, non secus atque in brachio, ubi os quod e regione minimum digitum spectat tenuius est et longius.

XIII. Plurimis autem fuscus plurimisque pannis utendum est.

Ut ossa quae reposita sunt suo loco maneant, solent tum fasciis tum pannis circumdari, praesertimque quum loci inaequalitas alligari ferulas non sinit.

XIV. Vere autem hinc atque hinc vincire convenit adstringere que sicut cetera omnia, ea parte potlsumum qua os prc^ lapsum est primumque ibi sufeias circumagere.

In prioribus imperavit ut fractum os in aliquam partem convertatur, si ad dextram inclinet, ut ad stram adducatur; si ad hanc spectat, urgeatur ad dextra^ At ubi alligare pedem oportet, in neutram partem defiat vinculum inclinari, quum olla quae sua sede excide non ad latera, sed ad superiorem partem convertantur.

XV. Quotiescunque vinculum solvitur, multa aqua calida sut^^ dum. fn omnibus autem qui juxta articulos sun^ ctibus liberaliter calida aqua perfundenda est. Quo^ laxandum oel adstringendum pertinet, iisdem tenipc^ eadem indicia se ostendant quae -in superioribus; resolvere item et rursus deligare similiter expedit. Hi autem quadraginta diebus ex toto convalescunt, praesertim si /acere sustinent; sin minus, in eadem mala lacidunt quae superius posita sunt atque etiamnum graviora.

Quum leniendos dolor est et corpora quae adstricta sunt laxanda, tunc praecipit ut multa calida aqua perfundatur; id potissimum accidit in - affectibus articulorum, quum hae partes ossibus magis et nervis contineantur. Comprimuntur igitur cum inflammatione et magis dolo- . rem sentiunt, quod magis nervosae sint. Appellarit autem affectus σίνεα, quoniam affici σίνεσθαι dicit.

XVI. Quicunque ex superiori loco saltantes calci vehementer insistunt, his ossa diducuntur, venae sanguinem eseimdunt, carne circa os attrita, tumor magnus oritur et dolor. Hoc enim or exiguum non est exsiatque eregione sub tibia

Ἐκχυμούσθαι dixit venas significare volens effundere succum quem continent, nempe sanguinem. Quod fit quum colliditur earum tunica-; corpora enim quae colliduutur naturalem unitatem amittunt, quum pluribus exiguisque partibus divellantur quibus sanguis suffunditur. Hune igitur effusum sanguinem recipiunt loca quae venam cingunt. Quibus non scrvatur qualis recipitur, tempore. siquidem nigrescit, perinde atque ubi extra corpus effusus diu manet ; concrescit insuper, quam rem Graeci θρόμβωσιν appellant. Hinc factum est ut sanguis propterea quod concrescat, θρόμβος jam et dicatur et sit; prius autem nigrescit, deinde redditur admodum putris. Atqui non possunt gravissima haec accidere sanguini qui a venis in corpore funditur: namque ubi natura vincit, hunc non secus mutat atque alium qur in inflammatione sirppurante continetur vertitque in pus. Ad hoc autem ut partium natura sanguinem superet duo observanda sunt: alterum ne inflammatio corpori snpervenlat, id qua ratione fiat supra habuimus ; alterum ut sanguis qur effusus est repellator. In haec itaque incumbens Hippocrates omnia quae subjiciuntur praecepta sigillatim tradit. Diducuntur, inquit, ossa bis qui ita saltant abruptis nimirum ligamentis quibus ipsa nectebantur, sicut paulo supra de ea parte quae inter talos et plantam est dicebamus. fungitur autem cum calce a superiori parte -talus; a priori id os quod a cubi similitudine Graece κνβοειδὲς vocatur, sicuti cum talo a priori parte id ossis commiuitur quod a suapbae similitudine σκαφοειδὲς Graece nominatur ; cum utroque autem horum, scilicet cum eo quod cubum et cum eo quod scapham refert, quatuor ossa quae inter talos et plantam sunt committuntur. omnia autem haec ossa tam manus quam pedis in commentario de ossibus exposita sunt.

XVII. Conjungitur autem venis et nervis grandioribus, posteriorque chorda huic o/si innectitur. Hos igitur curare oportet cerato, pannis fasiciisque, ad haec calidam aquam large infundere fasuiarumque numerum augere, tum aliis uti optimis praesidiis ac maxime lenibus.

conjungitur, inquit, os calcis nervis quos nominat ἐπικαίρους, id est grandiores, tum venis non parvis. Iunectitur item huic ossi posterior chorda quae diducitur a musculis qui siti sunt in parte cruris quae carnosa a posteriorr parte prominet. De his autem abunde diximus tam in eo libro qui de corporum quam in eo qui de musculorum incidendorum -ratione est. Ea autem tenere ad unguem debet qui assequi vult quae nunc ab Hippocrate traduntur.

XVIII. quod si cutis quae calcem tegit naturaliter tenera est, relinquenda est, quomodo fa habet ; sin dura et crasia, qualis in quibusdam conspicitur, aequaliter succidenda est atque extenuanda, non tamen vulneranda.

Propositis vitiis circa calcem atque adjunctas partes periculum est ne ingens dolor atque inflammatio non modica superveniat ; hujusmodi enim partes ossibus contineo- tur, non quibuslibet, sed valde minutiori uter se commissis, ita ut vel levis inflammatio magnum dolorem possit comprimendo excitare ; chordae vero qua calci a poRariori parte innectitur, quum grandior sit, ubi inflammatur, periculum erit ne nervorum distentio superveniat ; quin et cum hac parte junguntur multi nervi qui ossa contingunt, quod in libro de incidendis nervis ostendimus. Reliqua igitur universa curatio diligentem animadversionem. requirit ecquod ad rictum tenuem pertinet et quod ad modum calidae aquae persundendae, sed et cutis quae pedi subjecta est ἴχνος Graece dicitur, incidenda est magna cum moderatione; ubi dura est, altitudo plagae debet duritiei altitudinem aequare: occallescit enim quibusdam, ita ut ne paululum quidem sanguinis fundat, nisi scalpellus alte admodum demittatur. Illa igitur secunda est quae sanguinem non fundit, quae vero statim cruentatur relinquenda est: nam si secetur, dolet. Atneque in illa quae dura est quovis modo, sed aequaliter incidere convenit id quod ex ipsis cute durum est. Spectare autem tria debet qui aequaliter incidit, primo longitudinem lectionis, deinde altitudinem, tertie intervallum. Sectiones autem deque longae atque altae sint oportet et aeque inter se distantes, ut universis cutis quae pedi subjecta est sine tormento inflammationis tempore similiter distendatur. constat autem omnem inflammationem distendere, quodque distenditur dolere, atque idcirco inflammationem augeri et nervorum distensionem excitari. Quemadmodum igitur liberalis aquae calidae perfusio cui oleum copiola sit adjectum saluberrima est, ita etiam secandam cutem dixit scalpello eatenus alte dimisso ut haec minime cruentetur. Utiliter autem exeogitavit hujusmodi sectionem, quandoquidem in aliis partibus, ubi vehementer inflammantur, cogimur cutem ficalpello exasperare, partim educentes aliquid ejus sanguinis qui in inflammatione superat, partim exspirationem efficientes, partim laxantes quae finit inflammatione distendehantur. At in pede inflammatione nondum orta festinabimus ad cutem incidendam, eo quod durissima sit; ubi vero talis est nequit sirb inflammatione amplius extendi ; quamobrem dolebit haec et vehementissime premet intensione quadam - proximas partes, praecipueque latam chordam quae illi juncta est cujusque intium est ex sine unius ex musculis sitis in posteriori parte cruris quae carnosa prominet. Igitur ubi haec dolore atque inflammatione tentetur, periculum est ne totus musculus .eadem sentiat ; id si accidat nervorum distensionem sequi verisimile est. Ob haec itaque omnia cutem quae sub pede est fecere, ut dietum est, convenit; deinceps ut retulit, extenuare, hoc est tenuem reddere. Id autem fiet, si molliatur ipsius durities et multitutto exhauriatur. Ad haec ambo valet oleum et aqua calida, si copiose rutundatur; a pertusione vero priusquam vluculum detur, olei quod nullam adstringendi vim habeat inunctio.

XIX. Haec bene alligare non cujusvis est. Nam si quis vinciat.. eo modo quo cetera circa talos vinciuntur, fascia modo ad pedem data, modo ad ipsum chordam, circumactae fasciae comprespo calcem qua ictus suit expellet.

Dictionem bene ἀγαθῶς dixit, saepe enim ab aliis veteribus ita usurpatur. Praecipit autem ut vitia quae circa calcem sunt vinciantur ea ratione qua fracturae eos reprehendens, qui eo modo deligant, quo deligare saepius consuevimus, ut medicamenta seu cataplasmata, seu quaedam ex pertusione madentia ea parte teneantur^ Vinciendi modus quem damnat sic se habet.

A. A initium fasciae etc. B. A mitium .fasciae etc.

Fascia ab altera parte talorum orta obliqua fertur a priori parte extremi cruris, qua talus exstat quem ἀστράγαλον vocant; inde transversa fusi pede demittitur, eoque circumdato usque ad contrariam partem obliqua rursus inferne rursum procedit ad priorem partem tali, cique injicitur, quemadmodum ante. At ubi ita circumeat, ne-. cesse est in priori parte pedis sibi occurrat et χ literam repraesentet; inde in orbem circa talos data eo redeat, unde incepit, sic autem iterum circumagitur ita ut eodem revertatur; tertioque similiter voluta rursus ad tuum initium redit, atque inde rursus circa talos porrigitur. Verum alii ubi transversam tub pede fasciam dederunt, non protinus obliquam sursum attrahunt ad talos, steti ante per superiorem partem pedis in orbem ipsam adducunt, quemadmodum alii in orbem circa talos; sic ut obliqui circuitus ab iis qui in orbem sunt comprehendantur. Hae quidem vinciendi rationes usitatae sunt, ubi musculi sint, sed ad proposita vitia minime accommodantur, quod ante fascias nihil imponatur quod illis continendum sit, neque calx vitio vacet, sicut in eo casu qui illas requirit, sed primo laesus sit. Quare proposita vinciendi ratio, quum ad calcem sanguinem exprimat, ictum expellit, at contrarium fieri debet: sanguis enim a calce ad partes quae juxta sunt per vinculum expellendus est, quam rem ea dumtaxat vinciendi ratio praestat quae ad fracturas pertinet, quam stupra demonstravit; eadem igitur nutre utitur.

XX. Atque hoc pacto periculum est ne os calcis corrumpatur.

Corrumpatur dixit σφακελισαι; nam quum pars ex toto corrumpitur, veteres dicere id vitium solent σφάκελον, quod ubi carnosis partibus accidit aliis nominlbus appeldant. Vocat item Hippocrates carnem quae putrescit σαπρὰν, μνδῶσαν, σηπομένην atque aliis etiamnum vocabulis. At ubi os ex toto corrumpitur, σφάκελον usurpat, quod vitium ossibus accidit, ubi a superjecta carne pernis. elusa fanies profluit, quae haec ipsa irrigando corrumpit.

XXI. Quod ubi corrumpitur, morbus aevum durat.

Apertius dixisset totam aetatem hominis. Habet autem ipsius oratio hanc mentem: si quando calx currumpatur, callis. curationem non recipit, quodque ex eo sequitur malum totam aetatem hominis durat.

XXII. Nam alioquin ubi calx hoc modo non corrumpitur, sed quod nigrescat, quia dum homo /aret negligenter habi- tus sit vel quia crus sum diu grave vulnus acceperit, quod calx etiam sentit, vel vitiati femoris aut alterius affectus causa diu /acuerit ; diuturna tamen res est et . molesta. Tum subinde recrudescit nisi summa diligentia et longa quiete attendatur. Quare quaecunque hoc modo corrumpuntur praeter aliam noxam corpori summum quoque periculum afferunt.

Calcis os; inquit, non modo ex propositis affectibus vitiari solet, sed ex eo quod calx diu Iacuerit, quam rem ύπτιασμὸν dixit, nigrescit saepe quando negligenter fuerit collocatus. Id autem evenit ubi super quapiam re dura continetur, neque subinde attollitur, sed iis quae sirbjecta . sunt continenter calefit premiturque. Quocirca attollendus est mutandusque orbiculus ex lana molli, quem nonnulli ex Graecis τρόφιον dicunt. Ejus autem cavum respondere debet magnitudini calcis; quo orbiculo ita calx fulcitur ut imum ejus attollatur, ne comprimatur; ne incalescat, ne exspirare prohibeatur.

XXIII. sequuntur enim fabris acutae admodum continentesque cum tremore, singultu, mentis alienatione, quae paucis diebus hominem praecipitant.

Haec fieri inquit ubi calx corrumpitur, non ea de causa quia os alienatur: ipsum enim si per se circumscribatur nullam superiorum partium afficit, sed quia ad partes quae ipsum ningunt ipsique alligantur ejus vitium pertinet ; idcirco superiores quoque corporis partes laeduntur. Chorda igitur quae calci annectitur, ubi inflatumatione teneatur, musculos quidem posterioris partis cruris quae carnosa promluet propter consortium afficiet, quum ab ipsis oriatur. Quibus musculis affectis nervi qui per eos distribuuntur prompte laedentur, quemadmodum et arteriae per quas cor noxas sentit, sicut per nervos cerebrum. Sed quoniam cor innati caloris fons. est; ecrebrum vero per se rationis domicilium habet et per musculos partes movet motu quem voluntarium dicunt, consequens est ut propter cor febris oriatur, mentis alienatio propter cerebrum, tremor nervorumque distensio propter musculos, singultus propter stomachum, qui plurimum ner. vosus est.

XXIV. Bis accedunt venarum sanguinem fundentium livor, nausea, gangraena. Causa compressio est. Possunt haec alioquin incidere, etiamsi nihil corrumpatur. Hactenus de iis quae superveniunt, ubi ictus vehemens admodum suerit. Pleraque tamen leviter colliduntur, neque ita magnum studium et diligentiam exigunt, sed curari nihilominas recte debent. Quodsi casus videatur asperior, fulcire oportet aliaque efficere quae proposui.

Sanguinem fundentes intellexit venas grandiores, quandoquidem his divisis sanguis effunditur, quod exiguis venis non accidit. Parum enim ab his sanguis profluit celeriterque circa noxam in oris plagae concrescit. Nauseae nomen dixit a nauseantibus atque ea de causa vomentibus, quam appellavit ναυσίωσιν, quum lenes ναυτίαν, id est nauseam, sic appellent ; ac fere quod ante dixit χυμώσεις vocat nunc ναυσιώσεις ubi venae sanguinem exspuunt et quasi vomunt, oppressae tum sua imbecillitate quam inflantmalio attulit, tum multo vitiosoque sanguine quem constat sub hujusmodi affectibus vitiari. Gangraenam vocavit quum venae ex ingenti inflammatione emoriuntur. Quorum omnium causam esse affirmat alienam vinciendi rationem quae duplex caput habet, unum quod calcem non comprehendit, sed nudum relinquit; alterum quod partes quas complectitur arctius adstringit. Diligentiam expressit vocabulo μελέτης: sic enim ab lenibus appellari solet et ab ipso saepius nomluatur.

XXV. rasuiamque maxima ex parte ad calcem dare et modo circa extremum pedem, modo circa medium, modo etiam circa crus obvolvere; tum quae his proxima sunt hinc atque hinc omnia comprehendere, quemadmodum supra ostensum est, neque arcte admodum alligare.

Vinciendi rationem probat contrariam illi quam supra damnavit quaeque apud multos in usu est, fusi qua sanguis ex aliis partibus pedis ad calcem transmittitur. Debemus enim superantes succos a calce ad alias partes depellere hune vincientes, quomodo supra ad fracturas.. docuit fasciamque maxima ex parte ipsi obvolventes; non tamen minus armantes.

XXVI. sed linteorum numerum augere.

In superioribus etiam indicavimus Hippocratem velle ut vinculi firmitatem. vel fasciarum numero moliamur vel arctius adstringendo.

XXVII. Praestat veratrum eodem dic epotum vel certe posteriori, praeterea tertio die resolvere et rursus deligare.

Veratrum potui praestat, non eo nomine tantum ut quae supersunt purget, sed et in aliam partem avertat, Constat autem dari ab Hippocrate album quod vomitum excitat et a toto corpore materiam in ventriculum avocat, priusquam ast intestinorum sinus deducatur. Quod autem album intelligi debeat plane licet .ex sequentibus colligere. Inquit enim, sed si homo vacat febre, per superiora convenit purgare, sicut dictum est. Quod igitur ea quae Inperant utiliter educantur, quodque ad contrariam partem atque affecta est materiam depellere magnum momentum habeat evidentissime apparet ; at num albo veratio moliri id expediat nondum est manifestum : strangulare enim interdum felat, ubi redundat in corpore glu- tinctus succus aut crassius. Quocirca hic prius dissipari debet victu extenuandi vim habente, de quo totum librum composuimus. Fallacissimum ergo est veratrum dare antequam corpus rictu praeparetur, quum saepius non facile sit ut quales corpori supersint fimei dignoscantur. Hippocratis saeculo veratrum album fortasse tuto solvebatur ob rationem victus eorum hominum qui curabantur. Qui vitae genus non otiosum sequebantur aut intemperans, sed laboriosum paucisque alimentis erant contenti, sic ut orasses succos nulla ratione contraherent. Neque enim nos latet fieri hos quum otio tum ^abundantia. Quodsi vim aestimaveris corporum ejus saeculi quam ex ejusmodi rictu comparabant, magis adhuc dari veratrum permiseris, quum quae vomitus affert incommoda ferre homines illi facile potuerint.

XXVIII. Ex eo autem intelligitur futurum necne sit ut hi affectus recrudescant. Namque ubi sanguis a venis transusus nigrities et quae his proxima sunt subrubicunda sunt et subdura, periculum est ne recrudescant.

Malos affectus qui recrudescunt vocat παλίγκοτα παθἡματα et παλιγκοταίνειν dicit quasi mala rursus fieri. nocet autem quibus indiciis cognoscantur propositi affectus, quando futurum est ut rursus mali fiant, quae indicia ad supervenientem inflammationem spectant, quam in primis cavit ne oriretur. Quaelibet igitur inflammatio rubicundiorem durioremque cutem efficit, quorum neutrum opus est affectis partibus. Mollis enim esse debet ac subuiridis sanguis a venis transfusus, hunc enim voluit citra inflantorationem suppurare. Quare si membrum molle sit et non rubeat, inflammationem abesse demonstrabit. Suppurantia sanguinis indicium erit carentia utriusque coloris, ruboris scilicet et nigrities. Nam ubi ruber est, inflammari, ubi ex loto niger est, neque superari, neque concoqui se a natura denunciant, sed concretum esse. Hoc enim ipsi accidit, ubi diutius extra venas maneat, etiamsi in corpore contineatur, siquidem in eo casu nunquam in pus vertitur. Contra si natura in corpore superet, vertitur in pus; su ea vincatur, putrescit non siccus ac ubi extra corpus est, usque adeo magis, quum in calido loco retineatur.

XXIX. sed si homo vacat subre, vomitu purgetur, sicut dictum est p idem convenit si subrii sit, sed non continua. Ubi ea non intermittat, abstinendum a- purgatione, a cibo et sorbitione, aqua potui danda, vitandum vinum; sed non ὸξνγλυκες.

Purgare φαρμακεύειν dixit. Consuevit enim Hippocrates usurpare id vocabulum non ubi quaevis medicamenta adhibet, sed solum ubi purgantia. Praecipit autem ut veratrum eodem die detur vel posteriori priusquam inflammatio in affectis partibus oriatur atque homo febricitet. Sed si febris praevenerit, siquidem levis est, veratro nihilominus utitur, nos vero neque integro homine dare veratrum audemus, si vehemens, non utitor; sed maximam abstinentiam imperat; non cibo:, non sorbitione utens solam .potionem adhibet, neque hanc vini, quod, si-cet nusquam potuisset, fugiendum esse manifestum erat. Permittit autem ut aeger ea potione utatur quae dicitur ὸξυγλνκὲς vel etiam mulsa; haec enim potui. praestat in tenuissimo victu et tertium ad haec oxymel quod ex mulsa et aceto constat, sed ὸξυγλνκὲς favos habet .dulcissimos maceratos atque incoctos, sicut etiam nunc in Hellade componitur, cujus ratio est: favi expresso melle in ollam conjiciuntur in qua pura aqua sit; tum infervent, donec omnem prorsus humorem in aqua potuisse videantur. Is autem. humor reponitur servaturque et aestivo tempore subitur ad sitim tollendam frigida aqua dilutus. Hac ergo potione nubo utitur Hippocrates, si ea non est, sumere mulsam licet. Sed oxymel ubi nervosae partes vitiatae sint, alienum est, aceto enim tentantur, quam rem et usus docuit et ipse demonstravit. Quibus vero idoneum sit oxymel ostendit in libro de ratione victus in morbis acutis quem male nonnulli inscribunt in Cnidias sententias; nonnulli de ptisana, neque etiam hi recte.

XXX. sed si nullum periculum est ne recrudescant, sanguis susu fusus, nigrities, proximae partessubvirides sunt citra. duritiem.

Vis horum verborum exposita est in eo sermone ubi inquit: namque ubi sanguis a venis transfusus, nigrities et quae his proxima sunt subrubicunda sunt et tubdura, periculum est ne recrudescant. Illis enim sive subrubicundis et subderis nunc opponit subuirides et sine duritie. Fiunt enim subuirides ubi paulatim in pus vertuntur, duritie carent, propterea quod inflammatio non est admodum vetremens; id enim causa fuit, quamobrem effusus sanguis verteretur in pus.

XXXI. Quod idoneum testimonium est, ubicunque sanguis transfunditur, metuendum esse ne malum recrudescat.

Idoneum dixit ἀγαθόν, quasi certum, stabile, verum, perpetuum testimonium posuit pro signo, siquidem testis est nobisque opinionem facit eorum quae ab Hippocrate propositis verbis traduntur. Inquit igitur positum indicium certum esse ubi sanguis suffunditur, non solum in calce, sed in ceteris partibus etiam, adque jure quum non ex partium indicatione, sed ex ipso sanguine transfuso. intelligatur. Malus autem transfusi sanguinis affectus non par affert periculum; differt enim pro natura partium quibus suffunditur. Provenit tamen periculum non; ex iis partibus, sed ex sanguine suffuso qui in pus non vertitur. Quominus in pus vertatur prohibet ingens inflammatio vel sub aliena vinciendi ratione oria vel ob succos qui aut copia sui male habent aut corrupti sunt. Quibus Hippocrates succurrit purgatione per. medicamenta, nos per venae lectionem; miramurque ipsum bae sola contentum non fuisse, quum hoc praesidium noverit atque ad hujusmodi casus adhibuerit. Siquidem in libro de articulis inter alia quibus opus esse censui ad costas collifas, venam lucidi in cubito jubet.

XXXII. sin durae sunt et. livent, nigritie periclitantur.

Sanguis etiam qui super terram funditur interdum diutius conservatur, modo magis flavus fit, modo in .nigriorem,. modo in evidenter atrum convertitur. Verisimile autem est ab aere in quo continetur feretro, nebuloso, hu.mido, sicco, calido aut frigido varie colorari. Praecipua vero causa varietatis colorum consistit in ipso sanguine qui varius est, sicut in singulis hominibus conspicitur vel ad atram bilem magis vel ad flavam seu pallidam vel ad pituitam accedens vel etiam aquosus. Id quod illi etiam accidit in animalium corporibus, namque a venis transfufus in varios colores convertitur .et ubi non superetur et ubi a partibus quae aptum continent in pus vertatur. Merito autem hoc tempore lividus apparet. Color enim lividus illis interjectus est qui nigri penitus sunt et qui floridum colorem habent, qualis praesertim est rubicundus et flavus. Sed et hic color lividus, inquam, a colore florido recedens ad nigrum accedit, qui apparere etiam solet ubi quae nigra sunt dum suppurant inalbescunt. Saepe enim videre licet quae nigra sunt quum incipiunt verti in pus livida se ostendere; tum paulatim nigritie amissa ad ignis colorem accedentia albissima evadere, est enim pus cinerei coloris. indicat. ergo Hippocrates nunc discrimen in. eo sanguine qui transfusus lividum se ostenditi Nam si cum duritie sic appareat, partes inflammatione tenentur;^ si sine duritie, inflammatione vacant, Quae inflammatione carent naturam robustam demonstrant et sanguinem concoquendum esse et in pus vertendum; at inflammatio naturae infirmitatem judicat quae ob in.. flammatarum partium imbecillitatem et multitudinem mali succi subsistentis transsusum sanguinem nec concoquere potest neo in pus vertere. Sequitur itaque ut nigrescat et corrumpatur.

XXXIII. pedem vero expedit ita collocare ut reliquo corpore plerumque paulo sublimior habeatur; sunescir autem /exagruta diebus, si quiescat.

Si pes humilior sit, sanguis qui ex crure ad ipsum confluet inflammationem excitabit; si sublimior, nihil confluet. Atque idcirco sublimior omnino continendus est, non tamen mullo ; dolet enim si diutius .hac ratione contineatur; quae vero dolent in inflammationem incidunt. Sublimiter ergo figurandus est, quatenus non doleat. Hoc autem comperies, si tendi pedem senties, ubi paulo altior contineatur.

XXXIV. crus binis ojsibus continetur, quorum alterum altero ab una parte multo, ab altera paulo tenuius est.

Verba haec quibus crus appellat κνήμην, eorum confirmare sententiam videntur, qui volunt πῆχνν, βραχίονα, κνήμην, μηρὸν vocari ab Hippocrate, non tutum id quod compositum ex ossibus et partibus superjectis est, sed sola ossa, At re vera ex his ipsis verbis colligitur non hoc modo, sed illo etiam accipi posse; quare nomina haec quibus utitur duobus modis accipere licet, sicut accipiunt qui ea referunt, modo ad ipsa ossa tantum, modo ad ossa simul et partes quibus ossa supereouteguntur, sic κνήμη appelletur id quod inter pedem est et genu. Duorum autem ossium quae in ea parte sita sunt, alterum scilicet tibiam Graece appellari κνήμην, reliquum scilicet furum περόνην, ad liaee tibiam .pleniorem esse, suram vero tenuiorem, ac medium quod minime carnutum et per universam hanc partem a summo ad imum in longitudinem fertur et in his qui graciles sunt conspicitur, Graece ἀντικνήμιον vocatur, tibiae partem esse, non surae; atque alia quaecunque ad ossa pertinentia scire licet, omnia exposuimus in libro quem de ossibus confecimus, ad eos qui primas institutiones addiscunt.

XXXV. Haec ad pedem inter su funguntur communemque appendicem habent.

Communem non debemus ita accipere quasi continuam atque omnino unam, sed quasi utriusque appendices inter se jungantur et unius tantum opinionem faciant : ita enim inter se conveniunt hae appendices, ut una esse videatur. Extremae vero earum partes ^rotundae qua carne nudantur, non recte a quibusdam talus nominatur ; perpetua enim chorda talum continet ab interiori parte, qui ab hac tectus nec visu comprehenditur nec tactu.

XXXVI. sed recta in crure dehiscunt.

Dehiscunt proposita duo ossa recta in mure, hoc est in longitudine cruris non su contingunt neque inter se. connectuntur.

XXXVII. Ad famur autem /unguntur et appendicem habent, appendix vero discrimen.

In commissura genu caput tibiae longe crassius est quam surae, atque idcirco appendix tota esse tibiae videbitur ipsamque ab exteriori parte fura fulcit. Discrimen quod διάφνσιν vocat id intelligit quod in medio exstat nervotum cartilaginosumque, quod processus femoris qui in tibla conjiciuntur distinguit, sed in ossibus eorum corporum quae jam diu: mortua sunt corrumpitur, sic ut aliquis decipiatur falsumque existimet quod ab Hippocrate scribitur. injuria quidem, quoniam in recenti cadavere id semper apparet.

XXXVIII. Longius autem paulo est alterum os quod a parte minimi digiti est. Natura ossium cruris sto se habet.

Quod inquit longius, ego sic scribendum censeo, longius autem paulo est alterum os a parte minimi digiti. Quodsi non hoc modo; sed illo Hippocrates scripsisset, confirmaret prorsus tibiae appendicem in genu communem esse utriusque ossis, non propriam tibiae. Nam simpliciter longius esset, non ima parte dumtaxat.

XXXIX. Laxantur hoc modo a parte pedis, ac tunc modo una cum appendice ossa ambo, modo appendix tantum movetur, motio alterum os.

Putant medicorum aliqui verbum ἐξαρθρεῖν usurpari ad ea -ossa significanda quae tuto loco mota sunt, i sed όλισθαίνειν, quo verbo luxantur expressit, ad ea quae paululum, non tamen ex toto naturali sede excesserunt. Verum hi non videntur legisse librum de articulis ubi initio protinus ait: articulum qui cum lato scapularum osse committitur, vidi uno modo excidere, nempe in alam, in quo loco verbum excidere ὸλισθάνον dixit. Atqui totum humeri caput eo sinu movetur in quo recipitur, quum non possit paulum excedere, sicut ipse Hippocrates docuit ubi causam adjecit, quam habebimus quum ad eum locum veniemus.

XL. Haec quidem minus molesta sunt quam quae in prima palmae parte, homines modo quiescant. Curatio autem in. utroque casu similis requiritur: namque. haec conjicisnda in suum locum sunt, intensa perinde atque illa, sed valentiorem etiam intensionem requirunt, quatenus corpus hac etiam parte. validius est. plerumque sutis duo homines sunt qui in diversa contendant, qui ubi nequeant abunde extendere, facile est validiorem intensionem adhibere.

Non modo minus molesta sunt quam quae in prima palmae parte, sed multo magis quam quae in pede. Sed quoniam de pede et manu communiter tractavit, ideo abunde existimat alterius partis dumtaxat meminisse, quae quod ad molestiam pertinet, media est inter crus et pedem; quanto enim majorem molestiam affert quam crus, tanto minorem quam pes et praecipue quam calx, de quo pauto supra egit.

XLI. Nam vel rotae modiolum desigere oportet vel aliud quid simile, tum molli aliqua re pedem obvolvere bubulisque loris latis circumligare et eorum capita vel ad pistillum vel ad aliud lignum devincire esusque imam partem in modiolum demittere, summam- recumare ; alios vero et ab humeri capite et a poplite in contrariam partem extendere.

Lignum defigi jubet, quo recipere possit imam partem vectis, per quem membrum debet ab inferiori parte extendi. Tibi vero ignotum esse non credo rotae modiolum πλήμνην ab lenibus appellari, quum apud poetam hoc quoque vocabulum legatur. commonet autem Hippocrates ut ubique ex iis quae ad curationem conducunt illis utamur quae in promptu tum. Et nunc etiam meminit modioli rotae qui praesto nobis esse potest ubivis gentium, similiter pistillo pro vecte nunc ad extendendum utitur. Sed qua via adhiberi haec debeant ipsis suis verbis, si animadvertantur, aperte declaravit.

XLII. sed a superiori parte adhibere vim licet. .

Vim, hoc est valentem in utramque partem intensionem, ἀνάγκην appellavit, ut vehementem ejus potentiam indicaret.

XLIII. sed etiam ubi velis alte lignum destgere rotundum ac leve, ste ut pars esus exstet quae inter crura media inter anum et naturale demittatur, ut prohibeat sequi corpus quod a pedibus extenditur.

Rectum statuit lignum hoc firmiter inhaerens, ne corpus, ut dictum est, a pedibus extentum sequatur, quod collocatum sit hoc lignum inter unum et primam naturalis partem, quem locum περίνεον appellat.

XLIV. Deinde ne corpus inclinetur in crus quod intenditur collocare aliquem a latere oportet qui clunem repellar, ne m corpus ducatur.

In plerisque exemplaribus quae nunc proponuntur verba proxime positis subiiciuntur, quamquam sine his universa sententia maneat. Vult enim medium lignum statui inter utrumque crus atque ita ab inferiori parte affectum crus extendi aliquo furtum clunem repellente, ne corpus ea parte trahatur et in alteram partem inclinatum permittat crus ducentem sequi ; namque ubi hoc accidat, intensionem remitti necesse est.

XLV. Idem quoque stet, si ad utramque alam lignum figatur, brachia vero serventur extensu et alius genu prehendens in contrariam partem adducat. .

Modum alium docet quo prohibere possis ne totum corpus extensam membri partem sequatur. Figit enim lignum ad utramque alam quod corpori objectum honornem sequi non patiatur, quum partes .inferius extenduntur. Sed nunc nihilominus oportet crus quod ab inferiori parte extenditur, proprie a genu prehensum in Inperiorem partem attrahi atque itu in diversa diduci.

XLVI. Nihil enim prohibet, si placeat, lora alia ad genu vel ad famur alligare, alnimque rotae modiolum post caput hominis sugere, loraque ad aliquod lignum dare, quod in modiolum demittatur.

Ubi velis crus a superiori parte extendi, ut in di.. versis diducatur, moliri eam rem poteris injectis loris, quorum capita ruribus adducta ad vectem religentur; imae autem vectis parti quae haerere pavimento debet, necesse est cavum aliquod subiiciatur, cujusmodi est rotae mo. diolus qui obex vecti fit, ut possit in contrariam partem attrahere,

XLVII. Et ad contraria atque ad pedes attrahat.

Ad contraria dixit τἀναντία. Sed si scriptum inveniremus πρὸς τἀναντία, quidnam obscurum in verbis aut sententia esset? Verum quia legimus τἀναντία sine praepositione πρὸς, quae significat ad, duorum alterum existimandum est, aut in principio ab eo qui librum descripsit omissam fuisse particulam εἰς vel πρὸς aut ab ipsi, Hippocrate de industria vel quod idem significet vel quod vocem τἀναντία usurpet pro adverbio, quasi dixerit ἐναντίως.

XLVIII. Pro modiolo etiam poteris lecto mediocrem nubeculam subjicere ejusque utrumque caput stabilire lignisque recurvatis lora extendere.

Ante lunis modiolis binisque vectibus in contrarias partes extendebat, uno infra pedem extenso, altero supra caput. Sed quoniam, ut retuli, in eo exerceri nos voluit ut praesidia in promptu habeamus, alium modum docens in similium inventione te exercet ; nam si modioli non sint, tignum quod lecti super quo aegrotans jacet longi. tuditem aequet subjiciendum est. Cetera omnia eadem atque ante efficienda sunt: lora enim corpori iniicienda eo modo quo superius docuit vinciendaque ad ligna quibus quasi vectibus ad extendendum utimur. Sed pro modiotis nunc adhibentur extrema longioris tigni quae capita dicuntur, ut modice utrimque lectum excedentia et a capite et a pedibus extendentibus lignis lora sinti Trabeculam vero quod lignum in longitudinem lectui subjiestur δοκίδα dixit, quasi μικρὰν δοκὸν, id est parvam trahem, significans.

XLIX. Commode item extendens per axiculos ab utraque parte collocatos. sunt etiam aliae extendendi rationes quam plurimae.

Axes solitus est appellare δνονς, quemadmodum ubi scribit axis versatio. Nunc vero axiculos nominavit ονισκονς usus momine diminutivo, sicut in superioribus verbis trabeculam δοκἰδα dixit parvam trabem significans. exerceri: autem debes, non siclum in iis quae promptu sunt excogitandis atque admovendis, sed etiam in machinamentis quae parantur a medicis ad has intendendi rationes. Axes itaque collocandi tuus non recti in longitudinem corporis, sed transversi ab iis quae hinc atque .hinc fiunt partibus corporis quod curatur. Id autem non aliud significat quam alterum ab inferiori parte a pedibus, alterum a superiori a capite collocandum esse. Post haec injecta lora extrema ad axes danda, qui versati crus quod curatur in diversas partes diducant.

L. optimum autem est, st quis medicinam in magna urbe exerceat, paratum habere lignum per quod vim omnem adhibeamus ad pacta et luxata omnia restituenda, tum extendentes tum impellentes. Abunde autem erit lignum tale, quales sunt quadratae columnae quernae, quod ad j longitudinem, latitudinem et crassitudinem pertinet.

Organi cujusdam seu machinamenti quod haberi voluit mentionem facit. In libro autem de articulis qui huic lenii citor docet ejus fabricationem. Nos ibi si quid obscurum fuerit exponemus ; nunc primum est ad ea transire quae subdit.

LI. Ubi sutis extenderis.

Crus videlicet. De mure enim agens circa talum prolapso inseruit [extendendi rationem, sicque rursus ad sermonem revertitur quem luitio proposuit.

LII. Articulus facile reconditur. Diducitur enim ab antiqua sude, sic ut e regione supra ipsum spectans non haereat. Prominentioribus itaque palmarum partibus dirigendus est, partim quod exstat adurgentibus, partim insum tatum repellentibus. Eo restituto crus, si steti potest, extentum alligandum est; sin lora prohibeant, ea solvenda et dum vinculum iniicitur in contrarias partes extendendum.

Hippocrates articulum ἄρθρον dixit; quo moventur qui volunt sic apud ipsum vocari extrema ossa quae in cavis recipiuntur, sic ut totum id appelletur διάρθρωσις, ubi committuntur extrema ossium quae in flexu atque porrectione moventur. Ex utroque autem osse id quod inseritur ἄρθρον, cavum quod recipit κοτύλη vel γλήνη ab Hippocrate dicatur. Sed haec nominum disceptatio rejicienda vero. Deinceps vero ostendit Iuxati restituendi rationem universam, sicuti nos in primo horum commentariorum statim diximus, ubi intendendi usum explicavimus, demonstrantes non .posse luxata commode restitui, nisi ita diducantur ut alterum alteri non inhaereat. Protinus autem terminum habes, ad quem usque extendere conveniat; namque ubi jam videbuutur eatenus extenta esse, ut altero alteri non inhaerente diducantur, extendere desines.

LIII. Dandum insuper eodem modo vinculum est aeque capitibus ea parte quae cestu t impositis, ibique primo et plu- rimant circumdandum et. pannis plurimis infectis polistimum adstringendum.

Capita summatim commemoravit illius vinculi ad stacluras pertinentis quod ante declaravimus. Meminisse autem oportet ea quae in manu, pede, calce talisque tuo loco excidunt, eo modo vincienda esse quo fracturae, atque idcirco in hoc libro omnia comprehendi. Causam vero quamobrem ita vinciendum sit, sive fractum os sit, sive prolapstrm, in superioribus habuimus,

LIV. Tum hinc atque hinc plurimum.

Hoc etiam docuit in libro de officina medici, quum inquit: comprehendatque vinculum integrae partis quam plurimum, causa in prioribus posita est. Satius enim est sirccos non solum exprimi a vitiata parte ad ea loca quae juxta sunt, sed repelli ad ea quae plurimum recedunt et longe cohiberi.

LV. Hunc autem articulum ubi primo devinximus, comprimere magis debemus quam in manu.

Modum comprimendi et fasciarum numerum constituit pro magnitudine articulorum, intuitus etiam quam nervis contineantur et quam acris sensus sint; hoc siquidem minus comprimi jubet.

LVI. Insueto vinculo pars deligata reliquo corpore sublimior habeatur. sic tamen continenda est ut pes minime susu pendatur.

Pedem continendum esse reliquo crure paulo sublitutorem supra quoque dictum est; Dictum est insuper ipsum eatenus excitandum, quatenus extenti musculi non laborant. Nunc praeceptum adjungit, quod ad tuto continendum pertinet, ut pes ne minimum quidem fuspendatur. ; Id autem fit ubi lana molli undique cingitur; quin et pars ejus extrema qua cutis est ipsi subjecta molli aliquo, ut pulvino, sulcienda est, tum ligno aliquo erecto ad quod per mollem habenam vinciatur.

LVII. Extenuari autem corpus debet, prout osse graviter suo loco excidam. Nonnulla enim leviter, nonnulla plurimum moventur.

In aperto sane est quae paululum excesserunt parvam curatu exigere, quae plurimum prolapsa sunt et majorem abstinentiam et cetera quae corpus extenuant.

LVIII. Magis omnino ac diutius extenuare corpus oportet ubi crus quam ubi brachium laeditur, quum illud majus sit et crassius quam hoc. Necesse item est corpus quiesuere atque /acere, sed salvere articulum tertio quoque . die et rursus alligare nihil prohibet, nihil item cogit. Reliqua omnia eadem fieri debent quae in prioribus posita sunt. Quodsi homo quiescat et /aceat, abunde sunt quadraginta dies, modo ossa in suam sudem restituta suerint. sin quiescere nolit, aegrius crure utetur. cogeturque diutissime vinculum adhibere.

Ipse causam reddidit ejus quod praecepit. Inquit enim quum illud majus sit et crassius quam hoc; quibus tertium adjicit quod homo cubans consenescat non ingrediens, sicut ubi brachium offenditur. Haec igitur in universum pertinere ad omnes articulos arbitramur.

LIX. Plerum ubi ossa ex toto in suam sedem non revertuntur; sed aliquid abest, tempore extenuatur coxa, famur et crus, ac si in interiorem partem excidant, exterior pars tenuatur ; si in exteriorem, interior.

Si qua integris partibus diu quietest vel leviter tuoveatur, tenuior fit quam prius esset; motus enim corpora calefacit eorumque vim firmat ob quam partes melius nutriuntur; sed ubi luxatum aliquid non fuerit perfecte restitutum, deterius perficiuntur motus, praecipueque a contraria parte illi in quam venit, quandoquidem locus ea vacuus relinquitur, quum os in contrariam moveatur. Homo igitur facilius illi parti inhaeret in quam articulus excidit. Superiores enim partes sedem requirunt, quam inams locus non exhibet, sed plenus, quum nihil possit inani loco haerere; atque ea de causa crus ab ea parte in quam articulus erumpit restruere corpus solet et tantum musculis qui ea continentur tuo munere fungi, hi siquidem bene nutriuntur. Inexercitatis vero non satis alimenti subrninistratur ; hi autem in contraria parte continentur.

LX. pleraque tamen in interiorem partem promoventur. sed st integra cute utrumque cruris os comminuatur, validius intendendum esa si una pars structurae valde super alteram .excedat, aliquo utendum est ex propositis intendendi modis. Abunde quoque esi et per homines extendere. Eere autem satis sunt duo homines robusti qui in diversa contendant, unus ab una parte, alter ab altera. Extendere autem recta secundum naturam oportet et e regione cruris ac femoris tam si hujus quam si illius tracti ossa extendantur.

Quae excidunt ab inferiori parte, qua cum talo committuntur, in interiorem partem magis prorumpunt. Cujus rei causa est surae processus qui ab exteriori parte talum magis complectitur quam tibiae processus ab interiori.

LXI. Atque ita extensu ambo deligare, utrumvis devinxeris, an non eadem cruri ac brachio accommodantur? Namque .ubi brachii vel humeri osse comminuta deligantur, brachium suspenditur, atque ubi extensum alligatur, caro alio modo figuratur, dum cubitus stertitur. Nequit enim cubitus extensus diu haberi; non enim salitus est saepe in hoc habitu detineri, sed curvatus. Quin quum homines ingredi po/sint brachio comminuto, necesse habent cubitum curvare. Crus vero quia ambulando et stando in inferiorem partem, nunc ex toto, nunc prope ex toto intendi secundum naturam et ferre etiam reliquam corpus consuevit, idcirco sine molestia extenditur quum opus est. Quid quod et in lecto saepius hoc modo con- sinetur figuratum? sed ubi pangitur, nece/sttas homi- itis animum. subigit; nequit enim excitari, quare de curvando crure aut de surgendo nullum verbum facit, sed ita figuratus quiescit et cubat.

Sive femur sive crus alligetur, praecipit ut utraque commissura extendatur, scilicet quae in coxa est et quae in genu. Cur ita figurari debeat ipse deinceps adlicit evidenti demonstratione usus, cujus mentem facile comprehendas. Horum itaque verborum capita sunt: confuerit crus et eorum qui stant et eorum qui ambulant extendi ; a natura enim corporis ferendi gratia factum ab eadem ad hunc habitum praeparatum est; atque ea de. causa in cubando plerumque extensum servatur, sed brachia in ingressu et alioquin fere modice curvata continentur, quandoquidenri nemo extentis brachiis ambulat, ac propterea brachio etiam devincto mitella cubitum excipiente ambalare aeger potest; at crure perfracto priusquam callo .. firmetur, ingredi minime licet.

LXII. ob has igitur evidentissimas causas non convenis eodem habitu brachium atque crus extendere et vincire. Quod si abunde suerit per duos homines adhibita vis, suustra. laborandum non est : iactantiae enim est uti machinamentis, ubi res non exigit. At st duo homines non su- lis extendant, confugiendum ad eum ex propositis intendendi modis qui expediti/stmus sit. Intensione sutis adhibita osse facile restituuntur et in suamsudem compelluntur prominentioribus palmarum partibus directa atque diducta. Postquam restituta suerint, extenta fasetis alliganda sunt, quae sive a dextra, sive a sinistra parte magis attrahi debeant, illis primo involvendas sunt. ordiantur autem ab ea parte qua tractura est, primcque ibi circumeant; deinceps ad partem cruris su- periurem porrigantur, quemadmodum ostensum est in aliis praeturis. Fasciae vero latiores et longiores, ac multo plures ad crus adhibeantur quam ad brachium. Ubi deligatum suerit, super aliqua re plana mollique collocandum est, ne in hoc vel illud latus depravetur, neve in anteriorem, neve in posteriorem partem pervertatur.

Evidentissimas causas appellavit προφάσεις, quamvis causae quas proposuit verae sint, neque id vocabuli ad falsas causas significandas, ut usurpari solet, mutuatur. Paulo infra etiam eodem medo ipsum accipit quum inquit, ob has igitur evidentissimas causas, si os quod ab extoriori partu est confringatur, mature homo ingreditur. Id quod de tura dixit veram causam reddens, cur ea fracta erus celeriter moveatur; atque ubi tibia perfrangitur, longo spatio opus sit ad hoc ut homo uti crure possit.

LXIII. .Maxime autem pro valetudine est cervical sub/ icere ex lino aut lana, non durum, latum quod medium in longitudinem molle sit vel quodpiam tale.

Crus fulciri jussit eo modo quem posuit, cervical magis quam canalem adhibens. Proxime autem subdit, cujus. rei illos accuset qui canali utuntur,

LXIV. De canali qui tracto cruri subjicitur incertus sum quid dem .consilii, substet necne debeat. Prodest quidem, .sed non quantum existimant qui illum admovent; non enim quiescere cogit, ut arbitrantur. Nam neque si reliquum corpus in hanc vel illam partem convertatur, prohibet canalis, quominus sequatur crus, nisi ipse homo caveat. Neque item prohibet quominus sine. corpore crus in hanc vel illam partem moveatur. sed et subjectum lignum immite est, nisi molle aliquid in ipsum indatur. Est tamen commodissimum, quando vel sterni lectum vel desidere hominem oportet. Licet igitur et cum canali et sine eo cumtronem bene net male admonere. Volgo sibi persuasum habent medicum culpa magis vacare, si canalem subiiciat, quamquam res minus artificiosa est. Cous enim rectum prorsus /aceat oportet et super plana ac molli aliqua re quum necesse sit, contineri vinculum ne pervertatur dum membrum jacet quocunque se vertat et moveatur. Respondeat item qui deligatus est eadem quae supra posita sunt. Nam vinculum tale esse convenit et tumorem in extremis partibus a/surgere et eodem modo laxari ac tertio quoque dis resolvi et rursus deligari; ad haec id quod alligatur tenuius .inveniri, tum arctius vinciri et pluribus linteisuti,pedemquenonarctecomprehendere, nisi sua- ctura ad genu proxime accedat. Debent etiam ossa modice extendi ac dirigi, quotiescunque vinculum in/i- citur. Nam si curatio idonea suerit et tumor ut convenit procedat, alligata sudes tenuior est atque gracilior et ossa facilius tractantur et ducentibus magis parent. septimo autem vel nono dis ad surulas venisndum est, quemadmodum dictum est in aliis tracturis.

Et nunc etiam quosdam medicos novi qui etiam nunccruri vel femori affecto canalem vel glossocomum subjiciunt, ubi femur quidem laesum est universu cruri; sed si quod inter genu et pedem est laedatur, nonnulli universo cruri lignum subjrciunt, nonnulli eam partem dumtaxat glossocomo fulciunt. Laedunt qui una femur etiam comprehendunt, sed minus quam alii. Noxas docuit Hippocrates sic aperte, ut mea explanatione non egeant; verum si quid indicavero in verbis ejus fore cuipiam obscurum, illud explicabo atque ante omnia quid inter canalem et glolfocomum intersiti Glossocomum ab Atticis appellatur arcula illa in qua servare homines solent eas res quas in pretio habent et scripta quae recondi volunt, qua nonnulli ad itinera utuntur. At nihil refert, sive glossocomium sive glossocomum nominetur, sicut neque sive per duplex tt, sive per duplex ssi Constat autem glossocomum quod cruri subjrciendum est longius esse debere et angustius quam quae in usu tunc Ejus enim latitudo parum excedere debet cruris latitudinem teu crassitudinem, scu quomodocunque libeat appellere, ut lana undique adjecta bene crus firme. tur, sic ut loci angustia etiamsi aeger velit crus moveri non patiatur, sed ne in dextram partem vel sinistram ntoveatur, potest imposita lana efficere; at quominus in superioreui vel inferiorem feratur aut excitetur prohibere non potest. Quocirca Hippocrati hujusmodi ligni usus non placet, quoniam praeter cetera incommoda durum est, nam immite, quod ipse dixit ἀργἐστερον, durum significat et insuave, quod nihil cedat, quemadmodum cervical et ille pulvinus qui quum cubito suspiciatur, ύπαγκώνιον Graece dicitur; haec enim modice cedentis muri minime infesta sunt. Commodum autem est machinamentum hoc, quum desidere homo debet vel ad lectum alterum transferri, ut ille in quo jacet sternatur, qua potissimum causa ejus alum admittimus. Quamquam alii cervical adhibentes habena transversa initio. illi protinus submota, atque ubi crus in id conjectum fuerit, habenae capitibus inter se adversis utrimque ductis in altitudinem cruris et in superiuri parte membri inter se devinctis, fideliter contineri crus existimant, quoniam cervical, ubi homo ex uno Lecto ad alterum transfertur, cruri vicem glossocomi praestat. Adjecerunt nonnulli ad imam ejus partem lignum rectum lana superdata ut pes extremus moram habeat, ne homo videlicet crus vel ad superiora attrahat vel ad inferiora demittat. Ad superiora enim ferri vinculum non patitur, ad inferiora vero lignum quod plantae adjicitur. Verum ut haec a medicis stabilia praeparentur, non tamen prohibetur motio articulorum, quum languens possit articulum tali ac genu paulatim dimovere. De coxae enim articulo nihil attinet dicere, quum nec a vinculo nec a glossocomo comprehendatur. Canalis vero in ceteris glossocomo similis est, sed figura ipsa differt, quum ab exteriori parte teres sit, ab interiori cavus ad exemplum fictilis canalis, unde nomen traxit. Videtur autem hic ad propositum usum maxime idoneus : namque universum erus in orbem complectitur magis quam glossocomum, in quo nonnulla loca inania relinquuntur, postquam demissum crus fuerit. Quidam vero medici plures cana- . Ies paratos habent, ut ad singula membra eo utuntur qui, idoneus sit, id lignum conquirentes, ex quo cavare eos possint firmos, albos et molles. Apud nos autem quidam medicus ejusmodi canales complures habebat ex tilia confectosi sic ut ad singula crura eos adhiberet qui magnitudini membri responderent non fine vinculis quae, ut recensui, a quibusdam cervicalibus inpenduntur. Sed vincula in cervicalibus laxantur et compositum crus corsumpunt; canales vero dum homo ex uno lecto ad alterum transfertur ob tigni mollitudinem, sine ulla compressione id continent.

Glossocomium etc.

Ad continendum autem firmiter glossocomum instrumentum a iunioribus medicis iuventum est, seu femur (en crus fractum sit, cujus structuram usumque subjiciam. Id autem non abs re mihi videtur fuisse excogitatum et tam si femur quam si crus comminutum sit, ubi callus circumdatur commodissime adhibetur. Habeat ab. ima parte axem ad quem extremi laquei in diversa extendentes deligantur; iniiciuntur laquei extremis partibus ossis quod curatur, fiantque ex duabus habenis, sic ut quatuor uterque capita habeat, bina a dextra parte, totidem a sinistra. Ex iis capitibus quae inferioris laquei sunt per foramina facta in inferiori parte glossocomi ad axem duci debent quae superioris, primo procedere ad superiora; deinde ipsa quoque per latera glossocomi perforata trajici, quibus foraminibus trochleae inclusae sint. Utrimque autem ab .exteriori parte glossocomi superioris laquei capita ferenda sunt ad axem. His enim ita constitutis una axis conversio pariter ambos laqueos extendit, deorsum versus illum qui ad inferiora ossis fracti alligatur, furtum altetum, sic ut ubi crus .jacet liceat in posterum quotidie hanc .laqueorum in diversas partes intensionem corrigere, valentius vel lenius extendendo. Laqueum igitur qui in inferiori parte est directa ductione axis extendit, eum qui in superiori parte intercedente alio motu Graeci διὰ τῆς μεταληπτικῆς τάσεως dicunt.

LXV. cavendum est ne ferulae e regione talorum vel esus chordae quae a crure ad pedem tendit imponantur. Consuwent autem ossa cruris quadraginta diebus, si recte curentur, sed ubi suspirio sit ne quid osas dirigi debeat, neve aliqua interim facta suerit exulceratio, insua hoc tempus salvere oportet, tum dirigere et rura sus alligare. At si alterum os abrumpatur, lenius intendendum est, sed non propterea omittenda intensio est init negligenda. Potissimum autem vel quum suactura primo deligatur vel certe quam celerrime extendenda semper osa sunt, dum in suum locum revertantur. Quodcunque autem .membrum ossibus non recte compositis sub vinculo adstringitur, magis indolescit. Reliqua curatio eadem est. Ex ossibus cruris interius quod conspicitur in priori parte cruris, quam Graeci ἀντικνήμιον dicunt, curationem aegrius admittit et intensionem postulat valentiorem. Neque latere potest ubi non recte ossa concurrant, totum enim su ostendis et sine carne est, multoque tardius homo ingreditur ubi hoc pactum est. Quodsi exterius os abrumpatur, casus - longe tolerabilior est, neque id ita facile deprehenditar, quum minus recte componitur, quoniam ramosum est; maturius item aeger pedibus consistit. Maximam enim oneris partem sustinet os quod ab interiori parte situm est, tum quia magis laborat et ob ipsum crus et ob pondus quod e regione est: stem oris enim caput superius corpus surt, id autem ab interiori cruris parte situm est, at non ab exteriori, sed e regione partis tibiae, tum quia altera pars totius corporis e regione huc propius accedit quam ad exterius os. Adde quod os^ interius plenius est quam exterius, non secus atque in brachio, cujus quod e regione minimum digitum spectat, tenuius est et longius.

Exstantes ossium partes, cujusmodi sunt tibiae suraeque extrema, ferulas non patiuntur. Cautio igitur esse debet, ne his locis circumdentur. Imponantur dixit ἐνὲδρας quasi ἕδρμς adjecta praepositione ἐν, ut clarius rem ipsam exprimeret. Haec itaque ossa, quum exstent a carne minime, tegantur, impositis ferulis premuntur. Magis autem premi dicuntur non ipsa, sed musculi illis superlujecti, tum quidam musculorum fines et entis. Haec enim collocata inter duo corpora dura, nempe inter ferulas ab exteriori parte et os ab interiori premuntur atterunturque et saepius ita laeduntur ut exulcerentur. Calci vero a posteriori parte versus priorem innectitur chorda quae ab uno diducitur ex musculis qui continentur in parte cruris. posterioris quae carnosa prominet. Haec quum carnis maxime expers sit, potissimum in homine gracili superimpositam ferulam non sustinet; sed quum acerrimi tentus sit, si comprimatur, inflammatione urgetur. Ea vero quae tibiae suraeque tuberculis superinjecta sunt ob duritiem eorum, quibus, ut dictum est, excipiuntur, compressa catenus laeduntur ut exulcerentur. Summae autem cutis exulcerationes tub comprimentibus ortae ἐκθλἰματα ab Hippocrate vocantur.

LXVI. rerum longioris osus structura in interiori articulo di/similis est. Non enim similiter stertitur cubitus et poples. ob has igitur evidentisumas causias, st ossiuod ab extortori parte est perfringatur, mature homo ingreditur; si quod ab interiori, tarde.

Quum ipsis in prioribus dixerit, simae os longius quemadmodum et in brachio os cubiti; utrumque autem e regione minimum digitum spectare et tenuius esse quam id cum quo ningitur; deinceps addidit qua ratione inter te distent. Explicavimus autem in commentario .de ossibus praeter alia quomodo se habeat utriusque commissura; atque insuper radium in brachio cum interiori tuberculo. humeri committi ac circa aptum moveri in exteriorem vel interiorem brachii partem conversum, sed in crure tibiam solam cum femore committi, quia fura nullum motum praestat. Nam neque hic articulus in latera ullo modo movetur, sicut articulus cubiti, sed curvantur dumtaxat, idque non eadem ratione qua articulus cubiti vel humeri ambitus trochleam referens in. cavo cubiti recipitur, at in genu processus femoris in sinus tibiae se inferunt. Adde quod ex cubiti processibus rostrum referentibus posterior in possessuri sinu humeri recipitur ubi maxime articulus extenditur; prior in priori ubi maxime curvatur, quorum neutrum tibiae accidit; quum nullum penitus processum habeat rostro similem ; non enim similiter flectitur cubitus ac poples. Cubiti vero eminentiam clarum est vocasse ἀγκῶνα, quo nomine usus est etiam in superioribus de cubito agens quum dixit: est autem idem cum illo eminentia cubiti cui praecipue innitimur. Eandem eminentiam et ώλὲκρανον dicunt et κύβιτον. Sed nunc ait: non enim similiter flectitur cubitus et poples, idem significans ac si dixisset : illa commissura quae juxta cubiti eminentiam est et illa quae juxta poplitem dissimiliter curvantur, cujus rei exemplum intra habet, qua de luxatis, ubi asserit quae in cubiti articulo sunt molestiora esse. Illud autem multis in locis meminisse oportet exquisitam nominum rationem ne ab uno quidem ex vetustis Graecis fiervari, quum quibusdam abutantur, quaedam a propriis rebus ad alias transferant. Atque poplitis nomen tale est quale ipsis ala, quae locum significat sub humeri capite; at poples id appellatur. quod a posteriori parte ipsi genu opponitur; genu autem notant priorem partem hujus articuli universam. Quare si cui hac parte cutis . exulceretur, eum hominem inquiunt teneri ulcere in genu; quodsi chorda quae sub cute os cingit secatur, genu accepisse vulnus dicunt, non secus etiam si patella vitietur quam Graeci et μύλην et ἐπιγονατίδα vocant. Ad haec qui latera corporis exprimunt modo ab interiori parte genu, modo a posteriori ulcus ortum ajunt. Universum enim hunc locum a lateribus genu vocabulo appellant, eadem ratione et poplitem et alam et humeri caput. Sic etiam cubitum et talos et primam palmae partem ad totum locum significandum usurpant ; saepe etiam adliciunt articulum capitis humeri aut cubiti, genu, coxae vel talorum. Constat igitur Hippocratem varie nominibus uti, aliorum majorum exemplo, ut retuli, contempta quam Iuniores ex.: colunt curiosis verborum ratione, quae ab iis quae in ea versantur exquisita diligentia dicitur.

LXVII. Alsi femoris os pactum esi, valenter omnino extendi debet, ne nimis quam res postulat id stat; siquidem plus /usio intensum non laeditur. Nam ossa haec quae per vim diducta sunt, si sic recedentia inter su vinciantur, non sane poterunt ita diducta vinculis contineri, quin celerrime concurrant, quum primum qui extendunt ex opere su receperint. .

Quia maximi sunt musculi qui femur circumdant, non immerito veretur ne, quod saepe contingit, non latis membrum extendatur. Ergo ut audacter extendamus, ini tensio, ait, justo valentior non laedit. Fieri enim in hac parte potest, quod suspectum esset in aliis. At quid hoc est? ut devinciatur os fractum, dum ipsius partes quae pertractantur inter se recedunt; quas non sucus atque ubi membrum naturaliter se habet coire operiebat nullo relictu inani spatio, in quo ex contracta sanie periculum sit, ne os corrumpatur. Si quando enim fracti ossis partes, quum vehementius intentae fuerint, diductae vina ciuntur, non poterunt post injectum vinculum ut in ec.teris locis contineri, in quibus circumactae fasciae musculos immobiles servani, quod in femore monet periimulcendum non esse ob magnitudinem musculorum, quum hoc vinculum non superet, sed cedat. Quam rem propterea dixit, quod proprietas est vinculi quidem femur tueri, quomodo deligatum accepit, musculi vero ad sinum initium concurrere. Quum contraria igitur sit proprietas utriusque, si vinculum superet, naturalis musculorum uro-. tus cedet, quum fracti ossis partes diductae contineantur; sed si musculorum motus vinculo validior fuerit, ipsi ad initium contrahentur, atque una trahent et ad superiora adducent comminuti ossis partem inferiorem.

LXVIII. crasse enim ac robusta caro vinculum superabit, at non separabitur. Id ergo quo de agitur extendi valenter oportet, sicque rit in neutram partem convertatur, neve minor vis quam ipsum exigat adhibeatur, quum turpe magnopere sit atque incommodum famur brevius red- dere. srachium namque si brevius stat, celari poterit, neque noxa magna erit, crus st brevius reddatur, ho- r minent claudum demonstrabit. Ab integro enim quod longius erit prodetur, adeo ut illi, qui male curandus, sutilis suerit utrumque crus /Tangi quam alterum: aeque enim in utramque partem inclinaretur. Ubi vero extensum sit abunde, prominentioribus palmarum panibus eodem modo quo supra positum est dirigatur aedeligetur; siasuiaque capiti iniiciatur, ut ante indTcauimus, . ipsuque sursum versus porrigatur; tum itidem respondent ut in superioribus; praeterea et magis urgeatur et laxius vinculum sentiat iis partibus quae supra positae sunt; ad haec similiter resolvatur ac rursus deligetur, surulaeque eodem modo superaccommodentur. Confervet autem femur quinquaginta diebus.

Hippocrates usitato vocabulo carnem appellavit quos in superioribus musculos diximus. Nam quaecunque caro sentit musculi pars est, atque haec in mediis musculis potissimum se ostende, quum in extremitatibus musculi nervosi magis quodammodo sint minusque carnis habeant.

LXIX. Illud etiam scire licet quod femur ab exteriori parte gibbum est magis quam ab interiori et a priori magis quam a posteriori. Lu has igitur partes convertitur, ubi non recte curatur. Quin et in his partibus minus carnosam est quam in aliis, ut quando pervertitur latere minime posui. Ergo st quid ejusmodi suspectum sit, tale quidpiam moliri oportet, quale traditum est ad humerum peruersum.

Gibbum dixit γαῦσος. At quod haec vox gibbum significet, res ipsa declarat: siquidem femur non omnino rectum est, sed a priori et exteriori parte gibbum, sicut a contrariis simum. Utrum vero vox χαῦσος postrema fyllaba acui an penultima circumflecti debeat incertum est; non enim frequenti in usu est apud Graecos id verbi. Quidam a similitudine ducti penultimam circumflecti vosunt, quemadmodum καυσος, μαύρος, γαύρρς; quibusdam vero magis placet ultimam syllabam acutam esse, quoniam omnia nomina duarum syllabarum quae affectum signifieunt acuto sunt accentu in ultima, χωλὸς, λορδὸς, στρεβλὸς, κυρτὸς, βλεσσὸς, ῥαιβός; nec solum quae duabus syllabis constant; sed fere quaecunque affectum notant, ἀρθριτικὸς, πλενριτικὸς, ἡπατικός. Concedito igitur utro quis velit modo pronunciare. At γαύσος efferenti tibi ultima acuta, eos enim qui librum legunt ire in hanc sententiam tantum comperi, si quispiam adversetur existimans dehere penultimam circumflecti, tu quoque utuunque illi placet pronunciato. Quodsi alium ructus nactus fueris qui malit ultimam acui, tu itidem facito, numina atque accentus parvi pendens, utpote quae nihilad philosophiam conferant et mullo minus ad geometriam, arithmeticen, musicen, astronomiam Quare si nulli arti ad tuum finem importuna contemnendaque nominum inquisitione opus est, non modo horum hominum non probare studium convenit, sed quam maxime deridere.

LXX. Circumdare autem aliquot lintea oportet aeque in orbem circa coxam et illa, ut inguina etiam et quod inter anum et naturale est, πληχἁδα Craeci vocant, involo vantur. oaod et ob aliam causam utile est et ne ex. tramae furatae nudam partem ostendant.

Coxa, id est os illud in quod fle interit femoris caput, ἰσχίον Graece nuncupatur, sicut et ipsius cavum κο-τύλη. Utroque nomine utitur poeta in hoc carmine:

Ἔνθα τε μηρὸς ἰσχίῳ ἐνστρέφεται, κοτύλην δέ τε μὶν καλέουσιν.

illa dixit ἰξύας, quae nonnulli accipiunt pro illum ossibus, nonnulli pro parte quae stupet ipsis est quae λαπἀρα proprie vocatur, quod verbum apud poetam reperitur in eo carmine:

οὖσα κατὰ λαπάρην.

Equidem de vocabulo λαπἀρας dicere possum adductus ex. pulmento et Hippocratis ac poetae usu, tum ipsi, morbo, eam significare partem quae inter ossa pectoris et quae proprie appellantur ossa illum est interjecta, de quo tuo loco agemus. Quae autem partes ἰξύες nominentur non est multis agam; ob id enim quod poeta numero singulari ἰξύαν scripsit in illo carmine; .

περὶ ζώνην βάλλεται ἰξύην ἐκατὸν θυσάνοις ἀραρυῖαν.

tum ob id quod credibilius est xonam dari inter illa et thoracis ossa, existimet aliquis hanc ipsam partem corporis ἰξύαν appellari. Contra vero ex eo quod Hippocrates multitudinis numero ἰξύας dixit, quodque ad illum .ossa voluit vinculum pertinere, jure arbitrabitur aliquis ἰξύας haec ipsa nuncupari.

A. Deligatio etc.

Quod ad hunc locum attinet, quando superior sumoris pars comminuitur, laicis non susum usque ad inguina ferri debet, sed ultra aliquam ex superioribus partibus comprehendere. Tales sunt primum coxa, deinde ossa illum, postremo ea pars quae sine osse est, λαπάραν vocant, quam ubi vis complecti licet, dum illum ossa etiam devinxeris. Quibus omissis fasciam protinus ad hanc sedem porrigendam esse minime potu, quom. Hippocrates maximi fecerit, nullum relinqui locum nudum, sed aeque perpetua, donec ex integra parte comprehensum aliquid esse videatur, omnia fasciis alligari. Πληγάδα quidam per ϰ scribunt, quidam per γ πληγάδα, eo vocabulo signifleatur quod inter utrumque crus spatium est, unde Hippocrates divaricari vocat ἐκπεπλῆσθαι καὶ διαπεπλῆσθαι. Nam et poeta τοὶ ss ἐπλήσσοντο πόδεσσι dixit, significare volens, divaricabant pedibus.

LXXI. A qua semper ..trimque sutis recedere debent. semper autem cautio sit, ne tmponantur super ossa in articulis naturaliter prominentia, neque in articulorum vicinia super nervum. . i

Solet Hippocrates ubi de una specie pertractat complura docere ex iis quae communia funi ac generalia, tuonens ea non esse propria unius speciei, sed ad omnes .ver multas vel aliquot pertinere. Adlicit autem orationi modo particulam semper, ut in propositis verbis, modo quod intellexisse pertinet ad multa loca, interdum. Hoc .ad omnia utile est; est enim revera quod nunc ab ipsi, proponitur semper commodissimum non in femore dumtaxat, sed in universum in omnibus fracturis quae ferulas postulant. Breviores enim .sint oportet quam ut ad eam fidem perveniant quae fascia non excipitur, quod potissimum observandum ait, ubi ferularum extremitates proximae sunt ossium tuberculis.

LXXII. Tumores vero juxta poplitem vel pedem aut alibi sub constringentibus vinculis aspergentes multa lana succida curentur bene carpta et vino et oleo respersu; tum cerato inuncti deligentur, atque ubi ferulae urgeant citius larentur. Extenuarentur autem tumores, st sursum ver- sus ad scrutas tenues fasciae vincirentur, quae ab imis partibus orsae ad superiores intenderent.

Tumores, inquit, sub constringentibus vinculis assorgentes, quos ἐξαειρευμένους dixit, propterea quod faeci expressi magno impetu ferantur; durari debent alligando multum .lanae succulae bene carptae; item vino atque oleo respersae, cutem vero cui haec superimponuntur Iubet .cerato inungi, atque ad eandem rationem vinculum adhiberi a tumoribus sursum procedens. Fasciandi rationem ipse aperuit docens, a qua parte quis inceperit devincire, ab eadem transmitti materiam atque depelli. At de facule tate medicamentorum quibus utitur abunde dictum est in operibus quae de illis sunt. Dicentur et nunc capita eorum quae in illis fuerunt ostensa. Ergo oleum dolorem levat et discutiendi vim habet; vinum siccare potest, repellere et concoquere, item mollire et digerere. Constat autem lanam succidam, quam nonnulli οἰσυπηρἀν vocant, et ceratum praeter leniendi vim digerendo quoque esse et repellendo. Non sine ratione igitur ab ejusmodi medicamentis praesidium petiit. Quoniam vero tumor fit justo major ab iis quae sub vinculis- eo exprimuntur, curatio primum dirigi debet ad id exhauriendum, quod in tumida parte praeter naturam subsistit. At quum multa sint quae, hoc efficiunt, quibusnam utemur e digerentibus, repellentibus, lenientibus? Digerentibus quidem ac reprimentibus, quoniam aperte exhauriunt, at lenientibus eo neumine, quod prohibent ne materia prae dolore ad vitiatam sedem concitetur; atque ob hanc causam lenius digerentia ac reprimentia ad inflammatam partem admovemus : nam quae horum utrumque fortiter praestant dolorem irritant. His ratiocinationibus ductus Hippocrates lana furcula usus, hoc est oesypo redundante curationi adlicit oleum, vinum ac ceratum lanamque ipsam bene carptum esse vult, quo lenior sit et dolorem levet. Quae elota quidem est, carpta facile mollitur, at succida ob fordem non facile tractatur carpiturque: eoque fit ut negligenter carpta dura dolenti parti inhaereat. Quod Hippocrates quum aliquando neglectum animadverteret, addidit bene carpta. Jam vero copiose aptam adhibet, ut vino atque oleo madens conservetur, quum facile siccescat quae exigua imponitur. Ad primum etiam consilium pertinet vinciendi ratio tumoris, quae ex tumidis partibus, ut dictum est, ad superiora linteos expellit.

LXXIII. Hac siquidem via tumor celerrime extenuaretur.

Diceret extenuari membrum, non tumorem qui proprie loqueretur. Danda siquidem opera est ut tumor ex toto evanescat, majores tamen complura sic loquuntur, praesertim qui eloquentissimi sint, contempta quam juniores excolunt, curiosa nominum inquisitione, non exquisita deligentia, ut ipsi nuncupant qui in ea versantur. Sed digni utique essent quos laudaremus, si hac vel exquisita vel propria, utcunque ipsi nominent, verborum inquisitione rem clarius aperirent quam Hippocrates ; sic . obscura atque humilis est eorum oratio, praestat majorum aemulari negligentiam.

LXXIV. Et ad priorem /uncturam superferretur. Ad quem deligaudi modum veniendum non est, nisi tumor aut pustulis aut nigritie periclitetur. sed nihil tale sequitur, nisi quis tracturam vehementer adstrinxerit aut siverit, dependere aut manu sculpserit aut aliquid cutem attigerit quod ipsum irritaverit.

Una quidem haec scriptura est et ad priorens juneturam superferretur. Putant tamen expresso tumore alii materiam depelli super juneturam, alii ad loca quae juxta sunt, quorum controversiam diiudicare facile est, si ante vinciendi ratio constituatur. Ubi enim ferulis relaxatis tumida pars, ut supra ostensum est, alligetur, aliquid sanguinis ad loca quae juxta juneturam sunt depellatur, sed si ferulis summotis atque omni vinculo penitus resoluto de integro vinciamus, simul et eam juncturam adhibentes quae fracturis accommodatur et eam quae a tumore incipit succus hac via expressus ultra partem prius deligatam ad superiora transferetur.

LXXV. si quis fumari canalem subiiciat .breviorem quam ut ultra poplitem pertineat, noxam magis quam opem ageret, quandoquidem prohibere non poterit quin corpore aut crure moto famur quoque. moveatur. poplite item in- fasii/stmus erit, ubi adhibeatur, cogetque id fari quod minime est opus. Minime namque opus est curvari genu ; omnia enim devincti cruris ac semotis vincula necestario moverentur, si quis genu curvaret, neque peri posset quin musculi alio atque alio modo signarentur comminutaque ossa dimoverentur. En primis igitur danda opera est ut extendatur poples. ridetur autem femur in eum canalem utiliter confici, qui a coxa ad pedem est.

m A tumoribus ad canalem aggressus est quem evidenter exposuit; mox autem adscribet canalem vel διαμπερῆ, hoc est qui totum crus excipiat vel nullo modo subjiciendum esse. Glossocomum vero machinamentum diximusrecte fuisse a junioribus repertum.

LXXVI. netur item fascia lenta juxta poplitem cum canali, quomodo et insumes involvuntur in cunis ; sic enim ubi fa- .mur in superiorem partem sive in latus vertatur cum canali alligatum melius continebitur. Canalis igitur vel totum excipere crus debet vel nullo modo adhiberi.

Quod inquit cum canali duobus modis exponitur, nonnulli existimant canalem extrinsecus fascia circumdans dum, itu ur haec sit Hippocratis sententia: fasciam dare laxam convenit quae utrumque complectatur et hominis poplitem et canalem qui ipsum excipt, id est ut ipse poples non seortum, sed una cum canali comprehendatur. Alii circumligandum esse poplitem intelligunt, ut crus immobile cum canali contineatur, hoc est subjecto etiamnum canali, quum neque vinculum per te possit satis fideliter continere, neque canalis, sed ambo simul.

LXXVII. Rem maxime videndum est; ut in tractura tam femoris quam cruris quantum potest. imus calx optime contineaturi nam si dependente pede crus reliquum fulciatur, necesse est osse gibba in priori sparte cruris conspici,. sin calx /usto sublimior collocetur, reliquo crure leniter suspensu os in priori parte cruris fusio magis simum ttecesserio su ostendet, idque adeo si calx hominis naturaliter est grandior. Ad haec omnia ossa. tai dius consurvent, ubi non figurantur naturaliter, neque in eodem habitu detinentur; praeterea callus insirmior circumdatur.

In superioribus ubi de cubito misella suspendendo pertractavit diximus a quibusdam ferini, brachium suspensum dempta particula non; a. quibusdam ea adjecta brachium non suspensum. Et illos quidem intelligere suspensum brachium quod non inhaeret si neque subjectae alicui rei insidet; hos vero id quod fideliter sustinetur. De crure autem quod fulcitur ἠρματισμὲνης dixit ducto vocabulo a fulcris quae dicuntur Graece ἕρματα, quorum meminit poeta in eo carmine:

ὑπὸ δ’ ᾔρεον ἕρματα νηῶν.

Sic igitur accipitur vocabulum ἠρματισμὲνης.

HIPPOCRATIS DE FRACTURIS LIBER ET GALENI IN EUM COMMENTARIUS III. I. Interveniunt haec quibus os quidem tractum esi, at non excidit nec alioquin vulnus accestis.

Hactenus simplices fracturas proposuit in quibus neque os cute excidit, sic ut nudum se ostendit, neque ullo modo vulnus accessit. Constat autem ossa nec excidere nec nudari, nisi cutis et superjecti musculi secentur, fieri tamen ulcus potest, etiamsi nihil ex comminutis ossibus detegatur. Transit ergo jam atque aggreditur ad fracturas, quibus carnis quoque vulnus accessit, sive id solum sit, sive praeter id os etiam nudetur.

II. Quibus sine pigmentis ossa simplici modo comminuta, eodem dis vel certe posteriori reposita sunt atque iit suam sedem restituta nec testae alicusus exspectatio est quae ab oste abscedat ;aut quibus vulnus quidem esi, sed abrupta osse non excidunt, neque functura talis est ut metuendum sit ne testa quaepiam ab osie abscedat; his omnibus apti/stma deligandi ratio est quae simplici suadurae accommodatur.

Fracturae ubi vulnus quoque adlicitur duplicem cn- . rationem docet, atteram quatenus aliquid fracti ossis nudatur vel testa urget, quae a contrito osse diducta est; alteram quum nihil tale est, sed extra fracturam quae recte composita est uno vulnere folicitatur. Nam si nudum os cute excidit quod protinus bene compositum fuerit et restitutum, mutandum esse superius genus curationis non censet. Verum alia requiritur curatio, ubi vulneri adjecta fractura os excedens restitutum est, neque fuspicio est ne aliqua testa a perfracto osse resolvatur ; alia ubi os tegitur cute, sed exspectatur testa quae resoluta procedente tempore a natura per vulnus expellatur. In priori cnsu utitur iunctura quam posuit convenire, ubi os integra cute perrumpitur; in altero variam curationem adscribit, ut mox evidenter ostendet. Satius enim est aptum audire.

III. Nonnulli, atque hi non admodum persiciunt, ulceribus imponunt aliquod ex purgantibus medicamentis, ut ceratum quod picem habet net quodpiam ex iis quae cruentis vulneribus iniiciuntur vel quodvis aliud quod componere soleant. Illos autem laudo qui pannos superdantes vino tadesuctos aut lanam sucridam.vel ejus generis aliquid devinciunt. Ubi vero ulcera pura sunt et jam glutinantur, tunc lintea complura adhibent et per ferulas dirigunt. Haec ratio curandi aliquid consurt, neque multum laedit; ossa tamen in suum locum non similiter reponuntur. sed hac via sunt aliquanto tumidiora quam par sit.

Retuli ad eas fracturas quibus carnis quoque vulnus adlicitur curationem duplicem ab Hippocrate admoveri. Nunc ortus ab ea quam primo loco potui, eos primum reprehendit qui male ulceri illi medentur, in quo quum fractum os bene compositum est, nihil aliud quam ipsum restat, neque ulla suspicio est ne fragmentum ab osse re:. solvatur. Quidam, inquit, medici eos qui sic affecti sunt inter initia curant, perinde ac si ulcere sole detinerentur; ubi hoc moderate habet, tunc ea vinciendi ratione utuntur quae ad fracturas pertinet. Caput igitur propositorum verborum hujusmodi est. Multus autem est in eorum curatione narranda qua nonnulli utuntur, eo quod singula persequatur. Equidem scripsi eos ita curare sicut si citra fracturam vulneri mederentur; at apte quibus etiam medicamentis uterentur exposuit facta mentione cerati quod picem accipit; tum medicamentorum et quae protinus cruentis vulneribus inliciuntur. et quae purgandi vim habent, item panni rino madentis. Recte autem medicamenta quae cruentis vulneribus iniiciuntur ἔναιμα vocat. Namque etiam nunc apud medicos id vocabuli est usitatum, quo ea medicamenta nuncupare sistent quae vulneribus superdantur, ut primum illata sunt et nondum ex toto sicca, sed adhuc cruenta, hoc est quum cruor, Graece αὶμα dicitur, ex culo ipsis vulnerata teu etiam ex carne in roris speciem destillat. Purgans vero medicamentum est quod modice siccat, quam rem demonstratum est caput esse in ulcerum curatione, ac detergendi lacuitatem habet qua ulcera pura redditi Hujus generis tuus mixturae quae ex aerugine aeris et squama componuntur. Quarum duplex ratio est, siquidem aerugo ab aliis coquitur, ab aliis adlicitur cruda; quae crudam accipiunt virides dicuntur; quae coctam, rufae, a colore qui in utrisque se ostendit. Igitur haec medicamenta purgare ulcera possunt, quum mediocrem habeant detergendi facultatem. Hujuscemodi esse quae sterilem ab ulceribus detrahunt, sicut contra quae cruentis vulneribus protinus iniiciuntur carere detergendi facultate indicavimus. Varie autem miscentur sicuti priora. At quemadmodum in illis exempli gratia aeris aeruginem attuli, squamam potui et alia similia eadem ratione proponere. Nunc autem abunde sit illud indicasse quod ἔναιμα vocata, quibus abest detergendi facultas, sunt quae ex bitumine componuntur. Horum exempli gratia mentionem faciam, quum omnia quae id praestant in opere de medicamentis fuerint explanata. Ceratum autem quod picem habet inter omnes fere convenit lenire dolorem et pus movere. Tunc vero confert quum ulcus jam inflammatione tenetur ; alioquin ipsum nemo. imponeret, quum neque detergere sordem possit, neque ulcus glutinare aut ad cicatricem perducere; at panni vino madentes ob linum ipsum repellunt: dantur enim ad continendum ab iis qui hoc modo medentur, qui adhibere volunt ulceris causa eas fascias quibus ante injectis aliae superducturi Quae autem scire oporteat eum qui recte ulcera curaturus sit posita a nobis sunt quo ordine singula requirebant in tertio et quarto libro de ratione curandi, atque etiam abunde in expositione libri de ulceribus. Quod ad hune locum pertinet satis est haec retulisse: nam de curatione propositorum affectuum rursus tractandum nobis erit, quum Hippocrates illam- exsequetur; nunc meminit aliorum medicorum quos ait non similiter gravem noxam afferre atque illos quorum mentionem facit. Quid igitur est quod errant? siquidem quum id primum cognitum fuerit, constabit etiam jure ab Hippocrate scribi illos non admodum perficere aut obesse qui ulceri non male provident, sed fracturam initio negligunt, idoneum vinculum postea superdantes, quod prodi tum est ab initio convenire. Quamobrem,-. inquit, ossa fiunt tumidiora. Satius igitur est per omne tempus curationis comprimi haec atque adstringi, quod praesidii ad non paucos dies initio praetermittunt. Asserit enim ubi jam futurum est ut ulcera glutinentur, tunc qui sic medentur incipere deligare eo modo, quo fracturae con veniti Constat autem ulcera suppurare, deinde purgari, priusquam glutinanda sunt, quod triduo fieri nequit aut quatriduo.

IV. Quibus tam cruri, quam brachii utraque o/su suerint comminuta, breviora etiam stunt.

Brevitatis Hippocratis proprium est id quod in proposito sermone desideratur, aperte ex eo quod subjicitur indicare. Quam rem nunc fecisse perspicuum est. Praefatus enim eorum qui superiori ratione curantur ossa reddi tumidiora, non definivit omniumne an aliquorum. At nunc ex propositis verbis evidenter colligitur non omnium, sed eorum dumtaxat quibus alterum fractum est, quum partes quae juxta fracturam sunt minime aptum contineant, ut quae per omne corpus curationis nec adstrictae fuerint nec coarctatae. Membrum tamen hreyius non redditur, quandoquidem alterum os integrum manet quo naturalis longitudo servatur. Sed ubi utrumque comminuitur, musculi, ut ante exposuimus, contracti ad Luperiures partes vitiata quoque. ossa contrahunt. Quamobrem extendi ea jubet antequam componantur. Sed quia sine convenienti junctura composita ossa nequeunt contineri, ea de causa donec increscat callus curiose deligat. Quam rem qui negligunt et ulceris curationi insistunt, non solum tumidum magis quam naturaliter. conveniat membrum residunt, sed brevius etiam efficiunt.

V. Rursus alii reperiuntur qui lintea in ejusmodi casibus a principio protinus circumdantes utriusque devinciunt, ulcus vero ipsum relinquunt et nudum esse patiuntur; deinde super ipsum imponunt aliquod ex purgantibus medicamentis; tum pannis ex vino madentibus ac lana succinit medentur. Haec quidem curatio aliena est, qua qui et in his praeturis et in aliis utuntur, longe aborrare verisimile est. Maxime enim ad rem pertinet nosse quo pacto inlici primo linteum debeat et qua valentisu sime coarctari; item quid conferat, qua poti/stmum parte convenit, quum fasciae caput superstare, tum adstringere; quidve sequatur incommodi si alia parte atque opus est .orsu fascia suerit nec qua maxime expedit, sud hinc vel hinc suerit arctata. Utriusque vinculi essjectum in superioribus demonstravimus, cujus testimonium est ipsa medicina. Illi enim qui sic deligatus suerit nece/su est ulcus in tumorem adsurgere.

Eorum nunc meminit qui summopere laedunt et quae ab his admoveantur plane docet; tum errores ipsorum aperte redarguit, sic ut meae expositionis non egeant qui in iis quae ab ipso afferuntur laborare non recusent.

VI. Nam si carnosa pars quae fana est hinc atque hinc vinciatur, media non comprehensu ea pars quae relicta sine vinculo fuerit, maxime turgebit minusque erit sui coloris. Quo pacto igitur ulcus haec efflugiet.

Hippocrates quamlibet carnosum partem appellat χρῶτα, ut supra quoque vindicarimus. Nunc illud animadvertendum est, quod qui rationalem medicinam profitetur, ubi praesidium idoneum esse comperit, non exspectat longum usum. Putant autem ubi ulcus sine vinculo dimittentes utrimque fasciam circumagunt, excitari inflammationem et ulcus male affici ex mala conditione affectus, at non ex ea quam adhibent curatione, cujus primus auctor se ipsum falsa ratione decepit; successores vero usitatam .hanc curationem edocti servarunt eo quod mutare non auderent. Ex quo magnum malum sequitur. Id illis merito evenit qui artes usu sine ratione pertractant : una enim ratio est, qua fretus aliquis rei natura demonstrante mutare tentat quae male fuerant longo usu recepta. Qua ergo ratione motus Hippocrates ipsorum curationem mutarit? non Hereule probabili assumptione aut aliena, test quae scientiam faceret ac necessaria esset. Quod si corporibus bene valentibus tub ea vinciendi ratione materia utrimque in medium spatium inter partes devinctas expressa inflammationem excitat, qui non longe magis id faciet aegrotantibus.

VII. .Igitur necesse est decoloretur ulcus et materia ad ipsum exprimatur, tum lacrimet ac minime suppuret ; ossa vero et quae abscessem non e/scnt abscedant. .

Quae accidant ubi male ulcus devincitur hoc loco declaravit. cuncta autem ab inflammationis magnitudine proficiscuntur; quandoquidem ob hanc ulceris labra in exteriora vertuntur, perinde atque ea quae proprie oris labra nominantur, ubi inflammatione vexentur. Totus autem Iocus mali coloris non injuria conspicitur, quod et aptum conflet ex immodica inflammatione provenire. Destillat vero ab ulcere tenuis et cruda sanies similiter ac lacrimae ab oculis inflammatis. Inde translatione usus dixit lacrimare ulcus, ubi sic afficitur. Praeterea succi qui iuflammationem excitarunt crudi permanent, dum ea vinculi ratio admovetur. Sed etesia necesse est procedente tempore vitiari. His enim crudorum succorum abundantia madesactis mirum non est, si qua particula abscedat, ubi qui sic medetur ab alieno vinculo non desistat. Singula quae in universo sermone restant evidentissima fient, si quis, ut diximus, animum adjungat, tum in memoria habeat quae Apra ostensa stant. Eo enim haec omnia pertinent et quemadmodum ipsis Hippocrates admonet, his illa confirmantur.

VIII. tUlcus item pulsi adligetur atque igneum erit, tumor item coget cataplasmata superdari, quod incommodum similiter afferunt qui utrimque deligant, quum praeter alium pulsum inutile quoque onus adliciant. Easeias tandem solvunt ubi ulcus recrudescere conspiciunt et reliquo tempore sine /unctura medentur. Nec secus curant quoque, si aliud vulnus nacti sint. siquidem haec evenire mi- nime censent, ec quod hinc atque hinc deligaverint et nudum vulnus reliquerint, sed aliquod aliud infartunhim causantur. Quodsi hanc deligandi viam penitus alienam esse, frequentari vero a compluribus, tum maxime ad ..rem pertinere eam dediscere, aperte non cognovissem, non nam multa scripsissem. Adde quod haec testae-, tur quae supra exposita sunt maximine an minime adstringendum sit recte faiste tradita. oportet autem, ut summatim dicam, ubi nullum exspectatur os quod recejsurum sit similiter curare, atque ubi sine ulcere sua- dura est. Extendenda enim aeque ossa sunt ac dirigenda et eodem modo vincienda. Ad haec ulcus cerato quod picem habeat inungendum, tenuive panno duplici contegendum proximaeque partes albo cerato illinendae. .Fasciae uero ceteraque scindenda paulo latiora quam si ulcus non i et et qua parte primum dantur, latiora multo danda quam ulcus, quam quae angustiora sunt instar nonae ipsum cingant, quod minime expediti serimus enim circuitus totum ulcus complecti debet. A

Indicavit paulo supra sub hac vinciendi ratione^ tumorem exprimi ad ipsa ulcera. Tumorem vero οἰδος nuncupat, sic ut sermo talis siti- Sanguis qui fusi aliena vinciendi ratione utrimque ad ipsum ulcus exprimitur, tumorem facit praeter naturam, huncque et οὶδος et οἴδημα solitus est appellare. Tumori autem quum pulsus accedit atque ardor, inflammationem perficit, quae proprie φλεγμονὴ superius appellata est, quod vocabulum non sic accipiebatur apud veteres; eo siquidem notabunt omnem ardorem, quemadmodum saepenumero declaravimus. Ab Erasistrati vero saeculo consuevit usurpari ad illos tumores significandos, quibus non modo ardor accedit, sed renisus letiam et pulsus, necessarioque rubent. Ruborem efficit ingens ardor, renixus et pulsus a multitudine oritur. Poterat Hippocrates igneum ulcus dicere πυρετῶδες, quasi febricitans, dixit autem πυρῶδες sumpto vocabulo ab igne quem Graeci πῆρ vocant, quo ardorem, ut mea feri opinio, nobis reduceret in memoriam, quoniam et- febris quae πυρετὸς Graece nuncupatur ab eodem vocabulo ducitur, quum nihil aliud sit febris natura quam igneus calor.

IX. Feratur item fascia praeter ulcus ad partes etiam quae supra sunt atque insta.

Veteres quum superiorem atque inferiorem partem significare volunt, raro ἔνθεν καὶ ἔνθεν scribunt. His enim vocabulis plerumque exprimunt partes utrimque a lateribus sitas, Hippocrates tamen hic antiquam exponendi figuram usurpavit.

X. Ergo caput fasciae iniiciatur e regione ulceris et laxius paulo attrahatur, quamst functura estet citra ulcus, Circ cumagatur autem eo modo quo supra positum est, sintque fasciae molliores semper quam si integra cute os ester abruptum; neque pauciores quam prius duximus, sed aliquanto plures-, homini vero quum involutus suerit videantur aptissime inhaerentes, non tamen adstrictae, a/femtque super plagam maxime inhaerere; tum eodem tempore quo supra indicavimus ipsos et bene insidentes et laxioressentiat; deinde tertio quoque die salvantur et rursus alligentur. .su ceteris similiter agendum, ut in superioribus ; hic tantum latius quam ibi coarctentur, Quod si siat quae rationi consentanea sunt, locus in quo plaga est et reliqua etiam sub vinculo comprehensu semper graciliora su ostendunt. Jam vero et pus ocius ortetur quam si alia curatio admoveatur, carunculae praeterea quae in ulcere nigrescunt et emoriuntur, celerius sub curatione hae resolventur et recedent quam sub alia; atque ulcus celerius cicatricem recipiet si hac via quam si alio modo curetur. Cuncta haec propterea stent, quod et locus exulceratus et quae juxta sunt extenuentur.

Ἐξιν semper intelligit Hippocrates e regione^ modo in longitudinem corporis, modo in latitudinem-, veluti nunc quum voluit primae fasciae caput dari super dextram vet sinistram ulceris partem, dein super ipsum ulcus involvi, sic ut universum complectatur, neque ullam partem nu-. datu relinquat.

XI. Reliqua curatio esse debet perinde acsi ossa citra plagam persuingantur, nisi quod ferulae non sunt imponendae. Quamobrem pluribus fasciis hic opus est quam alibi, quum et minus adstringendum sit et farulae tardius cir. cumdandae.

Interdicit ne ferulae imponantur, ubi fracto ossi vulnus accessit, veritus. ne comprimant, atque ob eam praecipit ne arctius super has fasciae deligentur, test utraque de causa plures - imponantur. Memento autem ipsum imperasse ut plures iniicerentur, propterea quod et minus coarctantur et ad ferulas tardius venitur.

XII. Tamen si ferulae super accommodentur, e- regione ulceris minime circumponantur, detur que opera ut laxiores sint, ne vehementer adstrictae premant, quam rem in superioribus quoque proposuimus. Tenuiori autem eibo diutius contenti sint, quibus a principio carnis quoque vulnus acce/stt vel ossa cute exciderunt et ut una complexione complectar gravi/stmae tracturae rationem victus tenuiorem amant et diuturniorem.

E regione nunc intelligit in longitudinem; in hanc siquidem ferulae imponuntur. Supra loquutus est, ut qui ferulas summovebat; nunc ut is qui nonnunquam nitas accipit. Inquit tamen, si ferulae superaccommodentur. Quid ipse in ejusmodi casibus .facere consueverit et in ipso crure etiam neu est quod contendam, quum rem minime definiverit. Exponam tamen id quod facio. In illis stausuris quibus in longitudinem membri carnis quoque vulnus accidit, ferulas utrimque a lateribus vulneris adhibeo; sed si hoc transversum fuerit, non patitur ferulas superdari, praesertim ubi grandius sit.

XIII. Eandem vero curationem requirunt ulcera quae non a principio tracturae, sed vel ob lintea nimium arctata vel ob impositas ferulas, aliave de causa sub curatione posteaoriuntur. Cognoscitur .autem ubi ulcus subest ex dolore et pulsu, item ex tumore qui tunc extremis partibus indurescit; et si digito presteris, exprimitur ac rursus rito revertitur. suitur si quid tale suspectum sit, salvere oportet; atque ubi vel ea pars cui superdantur illae fasciae quae primae iniiciuntur vel altera quae devincta sueris pruriat, invicem alterius cerati inungenda est, eo quod picem habeat.

De ulceribus nunc agit quae procedente tempore fracto ossi ob circumpositas ferulas superveniunt. nocet ergo quibus de causis fiant quibusque indiciis cognoscant tur, ubi jam orta sunt; post haec praecipit ne per consuetum tempus alligatas esse fascias sinamus, sed celerius subtrahentes idoneam curationem quam ipse evidenter exposuit admoveamus.

XIV. At si nihil ejusmodi sit, sed ipsum ulcus irritatum, nigrum valde aut sordidum reperiatur, tum caro purulenta, suturumque etiam sit ut nervi excidant. Hos non conve-. nil ex toto nudare, neque suppurata haec timere, sed in ceteris eadem ratione mederi, atque ubi initio vulnus adfectum est.

Nudare dixit αναψύχειν, hoc est vinculum detrahere fracturae idoneum, ut ulcus nutriatur. Non enim vult nulla re imposita nudum prorsus ipsum relinqui, sed adfidens non convenit ex toto nudare, mediam curationem indicat, esset autem media hujusmodi quaepiam. Si in vulnere aliquod ex propositis signis apparet, imperat ut quam primum solvatur junctura fractis ossibus accommodata et uno atque altero die curatio quam ulcera postulant adhibeatur, membrumque rursus deligetur, quemadmodum subjecta verba demonstrant.

XV. Tantum fasciae laxae admodum ordiantur a tumore qui in extremitatibus est, deinde semper sursum versus circumagantur, neque. ullo modo coarctentur, insideant item ulceri commodijsime, alibi vero laxius vinciantur. sin autem haec prima lintea munda non angusta et eorum quae circumdari solent, ubi famlae imponuntur vel numerum aequent vel non multo pauciora sint.

Imperat hoc loco ut vinculum orium a tumore qui in extremis membris assurgit inde ita feratur, ut nihil nudum relinquat donec ad aptam fracturam qua parte exulceratio est porrigatur, ita ut in unum committatur vinculum quod tumorem curat et quod fracturam devincis, unaque sit utriusque intensio quae paucis circuitibus absolvatur. Iubet autem fasciam commodissime ulceri infidere, hoc est laxam esse eatenus ut nullo modo adstringatur; super ceteras vero partes atque adeo juxta fracturam magis edicit, ut minime coarctetur. Perpetuum enim esse voluit arctius eam partem vinciri, unde sanguis exprimi debet ; monet autem ut in extremitatibus quae tusuidae sunt fascia laxius alligetur, ad id consilium dirigens ut vinculum in unum committatur. At non propterea. caput totius curationis illi committit; non enim id est quod in hoc cestu remedio sit fractis partibus, ubi nigrae sunt atque emoriuntur, sed tumori de quo ad verbum scripsit, tumor extremis partibus indurescit et si digito presseris, exprimitur an rursus cito revertitur. Haec -tumoribus superveniunt ; jure igitur non aeque eos negligit, atque ubi molles sint nec ad eosdem .dirigit praecipuum totius curationis consilium.

XVI. Ulceri abunde esi pannum. inducere albo cerato inunctum, sive caro sive nemus cadere debeat: his enim acria superdare non expedit, sed mitia non sucus atque adustis. Insuper tertio quoque die salvere convenit ac rursus desdncire; tum ferulas vitare et magis quam ante conquieseere atque abstinere. scire etiam oportet, ubi su- turum sit ut vel caro vel nervus excidat, hac ratione vitium minus surpere et celerius multo excidere, ac proximas partes fieri longe graciliores quam st ulcus linteis resolutis quopiam ex medicamentis purgantibus nu- triatur. Jam vero ubi excidat quod purulentum est ci.tuis caro increpet et cicatrix maturius inducetur hoc pacto quam si alio succurramus. Haec omnia igitur eo pertinent, ut sciamus recte et cum moderatione deligare. Eo etiam confert idoneus habitus, reliqua victus ratio et fascia quam apti/stma.

Declaravit ipsis adustorum exemplo cur acrium medicamentorum usus ejusmodi vulneribus noceat, si quidem orsa funi ex calidorum atque acrium succorum mixturae Cur quo simul etiam ostenditur albo cerato acrius esse id quod picem habet: pix enim eo est acrior cera quo calidior.

XVII. At si quis deceptus recenti vulnere nullo modo existimans fare, ut os recedat, quod recessurum sit, eam vinciendi rationem adhibeat quam simplices faacturae postulant, ejusmodi medicinam non debet pertimescere, quandoque- dem nullum ingens malum apportabit, dum possit modo recte et citra noxam manu devincire.

Timere, inquit, non oportet modum alligandi fracturae idoneum, quamvis recessuri ossis indicia se ostendunt. Quaenam illa sint proximis verbis addisces.

XVIII. Denunciant autem futurum esse ut sub curatione hac ossa recedant, quod pus ex ulcere amplius prosunt et videtur ad exitum fastinare.

Ubi copiosius quam pro ulceris modo pus feratur, verendum est ne subjectum os vitiatum sit; sed si praeter id videtur ad exitum festinare quod όργἀν dixit, hoc est .si festinanter a vitiata parte expellatur, jam ecrta res est. Af unde cognoscemus membrum festinare ad expellendum? Primum ex oris plagae quae inter se non committuntur; sed dehiscunt et in interiora vertuntur; deindi ex huminrs sensu qui exiguum quendam motum sentire sibi in altioribus partibus videtur, ubi ceteras non sensu, non animo advertens hunc unum observet, cui haec superveniunt.

XIX. Resolvere igitur ac deligare suequetttitis oportet ob humoris abundantiam, quum alioquin febres excitentur et ulcus cum his quae proxima sunt, si nimirum vinculis coarctentur, emarcescant.

Humoris abundantiam, ut salitus est, appellat πλάδον, seu tenui habitu sit, Ieu crasso quale nunc est pus, quod quando pars quaepiam ab osse recessura est, dixit copiosius evadere.

XX. Ergo ubi exspectatio est tenuium partium quae ab osse recedant, haud multum expedit variare, fascia tantum laxior circumligatur, ne pus retineatur, sud exitum facilem habeat et dum os recedat, saepius salvatur ac deligetur, surulaeque omni modo vitentur.

In quibusdam exemplis simpliciter legitur variare non adjecta particula multum, sed verisimilius sit illam adjici debere : nam quum ratio fracturae alligandae tribus modis varia sit muteturque, non diceret simpliciter; aut expedit variare, quandoquidem addita etiam particula multum, dicet aliquis Hippocratem falsa praedicasse, propterea quod imperet nunc ut fascia laxior involvatur, ut saepius rexi solvatur ac deligetur, ut ferulae non imponantur, et quarto id quod in universum ab ipso praecipitur, ut fasciarum numerus augeatur, ubi vel laxius deligantur vel ferulae omittuntur. Sed quod fervetur est modus ille vinciendi qui pertinet ad fracturas cujus habita ratione dixit in curatione, haud multum expedit variare. Fasciis enim utendum quae primo iniiciuntur, quarum una a vitiata parte orsa, ubi ter fuerit super ipsam voluta, desinat in superiori parte, coque modo feratur quo ante proposuit; altera item quae super priorem fertur ab eadem parte incipiat, tum deorsum ducta ad superiora revertatur minusque arctetur. Panni quoque extrinsecus inducendi est eundem mestum quo in prioribus declararit et super hos faferae dandae. Quae omnia docuit ubi vinculum fracturae idoneum indicavit. At si suspicio est ne grandior ossis testa recedat, non amplius ad quem modum fracturae postulant devincit, ut primis verbis subjiuiet. Jure igitur hic scripsit, haud multum expedit variare. Quodsi detracta particula multum legamus audiemus ipsum asserentem, non mutandam esse rationem deligandi quae ad iraduras .positu est. Nihil enim movet, quum similiter atque in ea fasciis illis utatur quae primo iniiciuntur et deligare incipiat, ac primo circumagat posteaque adducat, item pannos aeque iniiciat et alliget, quod nihil est aliud quam eandem rationem servare.

XXI. At quibus grandius fragmentum exspectas ab osse necetsurum, sive. initio praescnsieris sive postea cognoveris, non amplius eadem medicina opus esi, sed quod ad intendendum membrum ac dirigendum pertinet idem steti debet. Panni vero duplices sint, non angustiores quam ut dodrantis dimidium aequent, qua in re contemplari quoque vulnus cujusmodi sit oportet; tum quod ad longitudinem paulo breviores quam ut his tractum membruni complectantur, multo autem longiores quam ut semel; torque numero sint quot res postulat. Tincti autem in vino nigro austero primum medii superdentur . perinde ac fasciae, quae a mediis orsae in utramque partem attrahuntur; post haec adfiguram asciae dextrum caput ad sinisteriorem partem, sinistrum ad dexteriorem procedat.

In libro de officina medici de circuitu fasciae inquit, simplex orbicularis ascia. Est atria brevis ille circuitus. qui rectus incipiens ad latus attrahitur, nondum tamen est obliquus, desinitque ad similitudinem asciae qua fabri utuntur. Namque a recta linea paulum recedens curvatur, unde nomen atriae traxit. In hanc igitur figuram praecipit ut panni super fractum membrum imponantur, eorumque capita ducantur, non secus atque ubi fasciae a mediis ortae vinciuntur, hoc est ut panni super membrum medii primum dentur, deinde eorum capita per vitiatum locum feruntur, non in orbem, sed paululum inclinari sic ut a contraria parte atque inceperint ad χ literae similitudinem inter se committantur. Quod non fieret, si ciicumagerentur in orbem : nam quae ita procedunt plane inter se coeunt. Pannorum longitudinem indicarit quum inquit, paulo breviores quam ut bis fractum membrum complectantur, multo autem longiores quam ut temet. Praecipit enim membrum ab his saepius excipi, sic ut singuli semel ipsum amplectantur. At non continerent firmiter, si qua parte committuntur, eadem finirentur, neque ultra procederent aliamque membri particulam complecterentur. Fere autem totius membri dimidium teeundo pannis involvendum esse intelligit, quum inquit, paulo breviores quam ut bis fractum membrum complectantur, multo autem longiores quam ut semel. Quod Iane continget ubi hi dimidium membri ambitum amplexi desinant. Quare si panni pedalis, ut puta longitudinis totum membrum semel involvant, duplo longiores esse conveniet ad hoc: or bis praestare idem possint; sed si secundo ultra dimidium non ferantur, eo longiores sint quam ut semel totum membrum excipiant quo breviores fiunt quam ut idem bis efficiant; Erunt autem sic sesquipedales. Diligenter igitur contemplari membri crassitudinem oportet et de ipsa pannorum longitudinem conjectare, eosque tantos admovere ut primo circuitu totum, secundo dimidium dumtaxat complectantur. Ubi minus tuae conjecturae confidas, si eos super integrum membrum inducas, ad unguem longitudinem reperies. Dubium autem non est quin panni ita cohaerere inter te debeant, ut nullum inter ipsos inane spatium relinquatur. Hos docet ex vino madefieri, quod colore nigrum sit, gustu aniletum ; habitu vero quale illiusmodi vinum est, plenum videlicet: nam ex cunctis vini generibus ad haec vitia id optimum est quod nigrum et austerum est. Communis enim illi gratis est, ob quam in ulcerum vinculis ingeri-. tur; praeterquam quia minus mordet quam aliud vinum ex adstringentibus, quod permagni in ejusmodi curatione refert. Ostentum enim est fusi dolore inflammationem se concipere, quare potius est quod modice quam quod vehementer austerum est, quandoquidem hoc dolorem tuovet, quum carnem ultra debitum cogat comprimatque. Quamobrem nec id utiliter adhibetur, quod tenuium partium, quale album est aut flavum aut rufum, quum ad altiores partes exulceratae carnis penetret dolorique sit eam comprimens atque adstringens; at plenum cujusmodi nigrum est ad carnem altius non descendit, sed illam re-. fri gerundo et contrahendo qualitatem dumtaxat impertiti Repellit itaque succos qui jam recepti sunt et eos qui influunt coereet. Ratio igitur eligi vinum hortatur quod nigrum sit et austerum; quamobrem ubi velis etiam expe- rimento comprobare, periculum faciens ejus facultatis in mammis gravissimisque vulneribus verum dixisse me cognosces. Dictum autem est etiam in superioribus, oportere ulcus ex eo continenter madere, quandoquidem ubi tuperinjecta lintea paulatim siccentur atque incalescant ulcus inflammari necesse est, potissimumaestate. Quo tempore quum pontifices Pergatur apud nos semper gladiatores darent, eos qui gravissime vulnerati fuerant curari, multiplicem pannum vulneribus inducens istiusmodi vino madentem ; extrinsecus vero superimponens spongiam mollem, deinde totum fere diem noctemque perfundens. vulnerato autem membro pellem subjeci leniter a pedibus sinustam, per quam procederet infusum visunt et quasi per canalem efflueret atque inani pelvi receptum regestumque rursus infunderetur. Extra alios usus quos vinum hoc praestat fere nullum odorem movet, id quod inter cetera commodissimum est; quum ex estis quod odoratum est maxime caput tentet; nigrum et austerum neque etiam eo nomine officit, sed si nullum excitat odorem, ille exiguus est, quum natura frigidum sit. Ostendimus autem in libro de simplicium medicamentorum facultate, vinum auRerum natura frigidum esse ac terrestre. Tale igitur quum ex mixtura constet frigida terrestri que, calidos vapores ad superiora minime transmittit. At quum plerisque surum qui icti fiunt hujus praesidii utendi copra non sit, quo nos ad gladiatores usi fumus, diximus inter initia protinus horum commentariorum inungendum osse liquidum ceratum, quo simplices fracturae illinuntur, quod vino longe imbecillius est, satis tamen efficere potest id quod res exigit.

XXII. Imponantur autem hi super ipsum ulcus. et hinc atque hinc neque ullo modo adstringantur, sed eatenus insu dant ut ulcus fulciant.

Nunc rutilis hinc atque hinc ἔνθεν καὶ ἔνθεν dixit, ut longitudinem membri, non. ut latitudinem indicet. Servat autem commune praeceptum, ut vincula non parum super integram partem ferantur, ubi ingens vitium est ut quum maxime.

XXIII. Ad ulcera vero admoveatur ceratum quod picem habeat vel aliquod ex iis medicamentis quae cruentis vulneribus injiciuntur, vel aliud ex iis quae idonea sunt, quae perfundantur.

Summa curationis in perfusione sita est primis diebus, quibus et exprimere ab ulcerata parte convenit quidquid humoris in ea jam contractum- fuerit et id prohibere quod a superiori parte concurrit. A tertio die ceratum quod picem accipit expeditius est, quo maturantur quae in ulcere collecta sunt. At Hippocrates cerato initio cum vini proprietate utitur, quod ulceratos partes attingi nolit a vino puro, sed medium aliquid intersim ne qua illis injuria propter adstringentem vini facultatem accedat. Non enim medetur vulneribus ensis ictu simpliciter illatis, sed quibus juxta omnis caro plus minusve quodammodo necesse est atteratur, siquidem fusi quo ictu frangitur os; caro etiam atteritur. Merito igitur super ipsis ulcera imponi quoque voluit aliquod medicamentum ex iis quae statim cruentis vulneribus iniiciuntur, ut attrita curet ac mitiora efficiat. Praecipit autem ut idonea legantur, quae id quod extrinsecus infunditur admittant; idoneum autem hoc loco σύντροφον dixit.

XXIV. si aestas suerit, panni subinde vino madesiant. superdetur hieme multa lana succida vino atque oleo respersu.

Quia vitia haec ubi vehementer frigefiunt interdum nervorum dissensione periclitantur et vinum tum habitu tum natura frigidum infunditur, propterea veritus ne quid hieme .gravius accidat, quum frigidae medicinae temporis quoque frigus accedat, occurrit immodico frigori lanam multam inducens, tinctam vino, cui olei paulum adjectum sit; imperatque ut ea sirccida sit, quo per ectypum aliquid calefaciat et modice refrigeret.

XXV. subjiciaturque pellis sic figurata, ut humor per ipsum facile descendat et quod effunditur recipiatur.

Pellem ἰξάλην vocarit, quo nomine caprinane tantum significetur, an alia quaeris, quaerere in arte hac supervacuum est, quum non verborum expositio, sed yitiorum curatio proposita sit. In qua nosse id sufficit, quod sublinere pellem oportet raram, non densam per quam feratur quasi per canalem non modo id quo perfunditur membrum, sed etiam stantes quae abluitur, eamque a pedibus ut supra posuimus figurare.

XXVI. Itsemini/su etiam debemus exulcerari ejusmodi Partes, si diu in eodem habitu perseverent et. aegerrime ad faniratem postea perduci.

Quae cingunt os factum, quod et latum appellant calefacta atque esula in torporem incidunt et ultra cutem exulcerantur, eaque, exulceratio difficulter curatur, quum sub cute sint cartilaginosae ossium extremitates, quae nudatae cicatricem vix recipiunt.

XXVII. .su iis qui aliquo ex superioribus modis vel ex iis qui postea subiicientur sub vinculis nequeunt ad sanitatem perduci, eo potissimum incumbendum est ut pars comminuta recte contineatur, atque e regione corporis ca obscrnatione, ut ad superiora magis spectet quam ad interiora.

Praecipit ut crus omnino e regione corporis conti-. nentur, sed extrema parte paulo sublimius. De his enim superius jam potui, ex humiliori habitu ad crus plurimum materiae concurre, ex sublimiori dolorem excitari. Hac igitur de causa ubique cavendus est humilior membri habitus, superior vero hactenus accipiendus, quatenus cruri dolorem nondum affert.

XXVIII. Quodsi bene expediteque rem agere quis velit, necesse esi .machinationibus utatur, ut functi ossis intensio /usia sit ac minime violenta, praecipue autem ad crura machinationibus opus est, Quidam sane reperiuntur, qui quoties crus abruptum est et alligatum, extremum pedem ad lectum devinciunt aut ad lignum quod juxta lectum de/tgunt. Hi ergo omnia mala esuriunt. nec quidquam boni, eo quod nihil ad extendendum consurat vinculum pedis ; quoniam nihilominus reliquum cor- pus ad pedes surtur, atque ea de causa non amplius extenditur; neque etiam ad continendum e regione aliquid conducat, sud potius pervertat. Reliquo enim . corpore in hanc vel illam partem conversu vinculum non prohibebit, quominus pes atque ossea quibus continetur, reliquum corpus sequantur, quod si nullo modo vinciatur, minus utique pervertetur, mimis enim relinquetur, ubi reliquum corpus moveatur.

Intensione quae per organa adhibetur; quam in his satius et jam exposuit et nunc exponit, aeque totum membrum extendi, neque ullam fini particulam perverti tuperius ostendimus. Quae. vero scribit de iis qui pedem vinciunt plana tuus. Pergamus ergo jam ad sermonem de orbibus.

XXIX. si quis e corio Aegyptio binos orbes suat, qualibus utuntur qui diu in magnis compedibus detinentur, suaque orbes hi undique tunicis involuti altioribus quidem a functura, ab articulo humilioribus, tumidi praeterea et ismolles, accommodentur autem unus quidem super talos, infera genu alter; a lateribus vero utrimque habeant ex simplici vel duplici loro exiguos quasi sinus, alios utrimque e -talis, alios a genu, sinusque superioris orbis e regione illis respondeant qui in inferiori. Deinde comea bacula ejusdem magnitudinis prehendat, scilicet digiti crassitudine et ea longitudine ut quum /lactantur diducere osse possint, sic ut non inhaereant.

Sermo de orbibus quos Hippocrates excogitavit mihi ita clarus videtur, ut mea explanatione minime opus siti Sed quoniam nonnulli saepius dixerunt nescire te quomodo se habeant quae ab Hippocrate traduntur, incertum est quid agam. lis enim qui negarunt intelligere se Hippocratem, orbes ipsius monstrari, ac librum legens sermonem planum feci, singula ejus verba accommodans ad . eam orbis partem quam monstrabam, de qua ipse tractaverat. In libro autem non licet orbes demonstrare, sic ut nesciam quaviahanc orationem aperiam: si quis enim Hippocratis verba quae plana funi comprehendere nequeat, neo mea etiam comprehendet. Ea igitur saepius legat ac diligenter consideret. Certum enim sino eum qui hoc saepius fecerit, si ante non intellexit, omnino intellectu- . rum; equidem quidquid lucis addere potero non omittant. Orbes igitur non debemus tales intelligere, quales fiunt pilae quibus pueri ludunt : illae enim vere orbes sunt, sed quos Hippocrates parari jubet a compedibus, ut ipse retulit, non abhorrent, quorum afferre similitudinem licet. Eos enim concipito anguibus similes vel farcimini. Ergo quemadmodum coqui intestinorum sinus similaglue insereientes vel carne concisa vel alio ejus generis quopiam । farcimen parant, sic tu quoque corium fulto, quod inane intestinum repraesentet, et molli aliqua re impleto. Praecipis autem ut corium sit Aegyptium, id est validum et molle. Quod si in Italia vel Thracia aut ubivis gentium ejusmodi corium habeas, Aegyptium ne quaerito. Sit autem assatum corium ita longum, ut compedum modo talos complecti in orbem possit. Alter praeterea orbis ad regionem quae Iob genu est similiter detur ; his enim binis opus est ad singula membra quae curantur. Quorum item multa paria disparis magnitudinis habeantur, ut prout unicuique conveniunt, huic quidem majores, illi vero minores inliciantur. Hae autem tunicae quas σφαίρας, id est orbes vocavit ex toto esse in orbem non debent, neque paris latitudinis aut altitudinis, sed qua cuti haerent paulatim patescentes quodammodo; qua vero attolluntur, rotundae. Neque etiam exquisitae tales, sed ab interiori parte magis in altitudinem attollantur, inde in orbis speciem desidant, dum ad cutem perveniant a parte exteriori; Ea pars quae desidit .in inferiori orbe ad pedem propius accedat, in superiori ad genu. orbibus igitur ut dictum est constitutis quaedam appendices innectuntur, quas in utroque vult duas esse binas in inferiori orbe, quarum sinus sursum spectent ad genu; binas in superiori, quarum sinus contra deorsum convertantur, Hae autem a lateribus alluantur ab ea nimirum parte quae maxime attollitur, hinc una atque inde altera, in quas conjici vult quatuor bacula extrema, quae ubi conjecta fuerint eodem paene momento paulatim curentur, ut dum ad naturalem rectum habitum redeunt orbes compellant, superiorem ad summum membrum, inferiorem ad imum. Hoc enim facto fracturae paries in diverte extensae recte componuntur servanturque. Imperat autem ut ob firmitatem ligni bacula e como accipiantur, constatque ad hunc usum ex eo utilius adhiberi. Glossocomum vero machinamentum membria in contrarias partus diducendis aptissimum esse in superiori commentario indicavi, ubi ense quotus funi ejus structuram.

XXX. Atagna cura ne imae fustium partes cuti insidant, sud extremis orbibus. Parentur autem baculorum paria tria vel plura; sintque alia aliis aliquanto longiora breviorave, ut ubi magis extendere volumus commode posumus, demittanturque hinc atque hinc a talis. m

Insidere dixit ἐγκέλσαι quasi inhaerere significans. Edicit enim ne bacula, quae est urbes data ipsius, .alterum ad superiora, alterum ad inferiora compellunt, cutem tangant, sed sublimiora ipsis orbium sinibus iubaereant. Cornea vero accipi jussit ob firmitatem, ut quum induntur vehementer inflexa rursus dirigantur et ad prilinum habitum reducantur, neque dubium est et sursum et deortum orbes per haec eatenus compelli, quatenus extenta in longitudinem procedant.

XXXI. Haec si recte parentur fuste intendant, tum pariter e regione nec tractura aliquod tormentum sentiet: nam si quid exprimatur partim ad pedem, partim ad famur transmittetur. Commodius autem bacula collocantur a talis hinc atque hinc, ne situm cruris impediant et. ut tractura bene oculis sub/iciatur et facile curetur.

Δικαίως, id est juste, dixi ab Hippocrate poni pro ἴσως, id est aequaliter, sed idem significare videbitur^ ὁμαλῶς, id est aequaliter et ἴσως, id est pariter, quod proxime sublinitur. Verum ἴσως in partibus unius rei accipitur, sed ὁμαλῶς minimum in duabus rebus. Nunc autem quod inquit juste intendet, intelligendum est de intensione quae per duos orbes in contrarias partes adhibetur et de corneis baculis in eos demissis. Quod vero subdit pariter de ea intensione quam singula praestant, puta orbis qui a talis est, si per se aestimetur, dein is qui juxta genu, post Haec ea pars quae a dextro baculo, dem quae a sinistro.

XXXII. Nihil autem prohibet, si quis velit vel duo bacula superiora inter su /ungere vel aliquid etiam supertnjicer^ sic tamen ut quod superinjicitur a tractura attollatur. si orbas igitur leves, sumi, molles ac novisaantur et bacula recte extendantur, ut jam proposuimus, machinatio maxime idonea est; sed si quid horum non recte habeat, oberit magis. quam prosieietr Perpetuum an. tem est alias etiam machinationes vel recte vel nullo modo adhibendas esse. Turpe enim est et ab artificio plurimum abhorret machinationibus utentem ipsa machinatione destitui.

Quatuor erant bacula, ab utraque parte cruris duo, unum sirperius, alterum inferius; duo, inquit, quae a superiori parte sunt alligari inter se possunt, ut maneant recta, ne dum magna vi curvantur inter se adversa ad proxima loca convertuntur.

XXXIII. plerique tamen medicorum tracturae, seu integra cutis sit, seu vulnus etiam accesserit, primis diebus lana sucrida medentur, neque id videtur ab arte alienum. Quicunque quo sane recentioribus tracturis protinus, ubi lintea non sunt coguntur .lanam imponere, maxime venia digni sunt: siquidem linteis exceptis nihil est quod multo commodius quam lana super vitia haec alligetur. Ea vero copiose danda est, tum bene carpta, non aspera; pauca enim et mala parum quoque profuit. sed qui uno die aut altero vinciendam lanam censent, tertio autem et quarto lintea inlicientes, tunc maxime adstringunt atque extendunt^ medicinalis artis sunt ignari atque admodum imprudentes. Ln universum enim omnia vulnera t tertio et quarto die minime vexanda sunt omnisque opera specilli fugienda est his diebus et quibuscunque alnis recrudescunt. Lu summa enim vulnera pleraque tertio aut quarto die recrudescunt, tum quae inflammatione, tum quae sordibus graviter excipiuntur, aut subrem inierunt, quo praecepto nullum aliud tradi potest utilius. Nam quae sunt in medendi arte gravisuma, quibus id non sit iianaaai P Non anim pertinet ad ulcera tantum, sed ad alios quoque morbos complures.

Propositum auctoris est pravam emendare consuetudinem medicorum, qui fatias existimabunt non protinus a principio fractum .membrum extendere, sed primumduobus aut tribus diebus lenientes, tertio aut quarto die a principio vim adhibere. Hippocrates vero curandi rationem donet huic maxime contrariam, nempe initio membrum extendendum esse, tertio et quarto die leniendum. Quodsi quae hin scribuntur singula consideres, plana erunt; aperte enim loquitur.

XXXIV. Nisi si quis dicat alios quoque morbos esse ulcera, quod quodammodo verisimile est.

Verisimile dixit ἐπιεικὲς, quasi probabile. Id autem propterea posuit, quia nonnulla a ratione prorsus abhorrent. Quo igitur argumento movebitur qui alios morbos ulcera esse affirmet? Morbi sane qui dolorem asserunt probabiliter admodum adnumerari ulceribus possunt. Indicavi enim dolorem inde oriri et quod continuum solvatur, ubi secatur, extenditur aut contunditur et quod immoderatum incidat temperamentumi Atqui solutionem continui ad ulcus spectare cuivis mauisestum est, sed immoderato temperamento, ubi subita mutatio accidat, aliquam fieri continui solutionem in opere de simplicium medicamentorum facultate demonstravimus. Calorem quidem constat penetrare et quasi excedere, quod continuum est; frigus item quod vehemens est, quum subito cogit quae soluta sunt, aliquam creare solutionem, in eodem opere ostentum. Juxta hoc igitur non solum probabile, sed verum quoque erit dolorem omnem ad ulcerum genus pertinere. At non aeque vere atque id quod propositum est, non tamen absurde morbi omnes potemus ulceris nomine appellari, quandoquidem cum plerisque morbis dolor conjungitur a quibus sermo transferetur ad omnes, quum ratione quis contendet, totum corpus omnino vel immoderato affici temperamento vel contendi, extendi aut evidenler sedari; deinde conficiet a quolibet immode- rato temperamento continuum aliquid fulvi. sid quod quamquam evidenter tensus non sublinitur, rationali tamen contemplatione veram esse comprobatur? Hoc adeo ma. gis accidit in iis quae extenduntur, contunduntur et comprimuutur: haec siquidem proxime accedunt ad ea quae divelluntur, quae res continui solutio esu.

XXXV. saepenumero alii aliis germani sunt.

Quos consuevimus similes dicere, conjunctos aut cognatos, Hippocrates finiet appellere germanos. Quo vocabule summam rerum conjunctionem consortiumque significat; nam quum multi inter te cognati sint, nulli magis proprie cognati dicuntur quam germani. Eos igitur qui maxime conjuncti tuus, quasi eandem conjunctionem habeant quam germani, eo verbo nuncupat.

XXXVI. Quicunque vero existimant lana utendum esse, donec ad septimum diem ventum fuerit, dein extendendum, dirigendum et fasciis vinciendum, non ita videntur imprudentes. Tunc enim inflammatmnis impetus conquievit, atque offa ab his diebus laxantur et facile tractari posu sunt. Hac tamen curatione longe melior est quae a principio vinculum adhibet, sub qua septimus dies membrum exhibet ex toto alligandis scrutis idoneum, quod sub hoc multo posterius contingit.

lllis in superiori sermone reprehensis qui tertio aut quarto die adhiberent vinculum fracturae accommodatum, ad eos nunc Hausit qui post septimum diem ad id veniunt, quos minus errare judicat, ut qui parte. extendant non ita inflammatas. Sed qui tertio aut quarto die id efficiunt, quo tempore inflammatio, quum maxime vigeat, lomentibus eget, eos in non mediocri errore versari ostendit.

XXXVII. Alia etiamnum affert incommoda quae omnia persequi longum est.

Longitudinis temporis accufavit eam curationem quae nonnisi post septimum diem vinculo utitur .fracturis aecommodato. Nunc subdit in alia quoque compellere incommoda, quae ne multus sit omittit. Nos satius duci-mus ea subjicere, moti ab iis quae in superioribus demonstravimus. Ubi fractura mediocris sit, partes fusi hac vinciendi ratione tumidiores fiunt, ut supra etiam ostendimus. Quodsi os asperius et gravius perfringatur, periculum quoque est in eo casu ne corrumpatur, si vinculum quod ad -fracturas pertinet dum transeat septimus dies differatur. Hoc enim jubet a primo adhiberi, quoniam in utramque partem a fractura exprimit superantem sanguinem, qui si diutius ibi subsistat, nonnunquam efficit ut ossa vitiosa sanie plurimum irrigata corrumpantur.

XXXVIII. Quibus ossa /iacta et cute excedentia restitui nequeunt, hoc modo in suam sedem collocantur.

Solent Graeci qui Asiam incolunt usurpare verbum καταστῆσαι, ut significent in tuam sedem collocare. Unde mihi. videtur Hippocrates ducere nomen καταστἀὸεως per σ tertiam syllabam scribens, sic ut idem significet quod καθίδρυσις, quod vocabulum nihil aliud sibi vult quam. aliquid in tuam sedem collocare, quam rem κατάτασιν dixit. Male igitur scribunt nonnulli κατάτασιν absque σ, non enim per intrusionem, quam κατάτασις notat, sed et per impulsum nudata ossa in tuum locum reconduntur.

XXXIX. .Ferramenta facere oportet ad similitudinem vectium quibus in lapidicinis utuntur, laxiora ex una parte, angustiora ex altera, quae terna habeantur aut etiam plura, ut semper adlici apti/sima po/stnt. Quibus demi/sis osa eodem paene momento quo intenduntur impellenda sunt. Lnnitantur autem ab imo inferiori o/st, a summo saperiori; atque ut uno verbo .dicam, non aliter quam si vectis ad lapidem vel lignum surtiter impellendum admoveatur. sint autem ferramenta quantum fieri potest firmissima ne sectantur. Haec itaque curatio maximum momentum habet, si farramenta idonea sint et impulsus conveniens adhibeatur.

Constat fabricanda esse ferramenta ad figuram vectium quibus in lapidicinis utuntur, non tamen aeque magna, quum quae ad impellenda ossa adhibentur ab iis non ahhorreant quae ad urgendos dentes comparantur. Verum ad ossa impellenda parari multa debent, quorum alia aliis pleniora vel tenuiora sint vel minora ab extrema parte, qua maxime tuum effectum praestant, sed qua via uti eisdem ferramentis conveniat, Hippocrates ipse evidenter declarati Si quis ejus verba non intelligit, alia exposi-. tione aut interpretatione non indiget, sed oculorum tensus quaedam enim res natura tales sunt, ut aliqui nec discere nec doceri eas possint, nisi in conspectum adducantur.

XL. Ex universis enim machinationibus quae ab hominibus excogitae sunt, hae tres sunt omnium valenti/stmae, axis versatio, impulsus per vectem et cuneus adactus. Namque homines sine aliquo uno vel sine omnibus nullum opus quod maximam vim postulet persiciuitt; quare non parvi faciendus est impulsus hic, siquidem osse vel hae via vel nulla alia reconduntur. sed si id os quod super alterum excedit vecti idoneum locum non praestet, sitque ita acutum ut vectis effegiatt scalpro excavandum, donec vecti iocus stat cui firmiter haereat. Jmpellere autem oportet atque extendere eodem die vel postridie, sed non tertio; quarto vero vel quinto minime. Nam si his diebus lace/stt o/su ne queant in suam sedem reverti, inflammatio superveniet, ac nihilominus etiam ubi restituantur.

Axes nuncupantur ab Hippocrate vocabulo ἄνον et ὸνίσκον. Horum itaque versationem ait validissimam esse, sicut et vectis impulsum et cunei admotionem, quam vocat σφήνωσιν, quae lignorum per cuneos diductionem divisionemque significat.

XLI. Atqui multo magis nervorum distensio excitabitur, st os restituatur, quam si restitui nequeat. Quod quidem ignorare non oportet, nam si condito oste nervorum dis. tensio superveniat, in angusto spes est. praestat autem iterum expellere, st potest citra molestiam fieri.

Causam quamobrem his omnibus vitiis inflammatio accedat, ubf ossa condantur, ipsis deinceps omnem pensequitur, semel ipsam explicasse contentus, non secus atque alia multa quae in medicina maximum pondus habent, ut qui transferendum nobis sermonem censeat ad cetera ejusdem naturae omnia. Ecce tibi adscribam ejus verba, quibus universum hoc quod ad multa singularia pertinet exponit.

XLII. Neque enim iis quae susto laxiora sunt nervorum distensio aut rigor supernasuitur, sed iis quae ultra debitum intenduntur. ouod ad hunc locum attinet, propositis diebus irritare non convenit, sed operam dare ut ulcus quam minime inflammatione tentetur et quam maxime suppurati Atque ubi septem dies vel paulo plures transierint, si fabris non sit atque ulcus inflammatione vacet, tunc minus prohibemur eniti ad reponendum, ubi voti compotes fieri poste non desperemus, quoniam. sine ..efficetus spe non convenit et sibi st alteri molestiam usu ferre. Ergo si ossa in suam sudem collocentur, quae curatio admovenda sit jam declaratum est, sine abseesu sura credamus sive non. Quodsi abscessum ossa videantur, ut dixi, fasciae in amnibus ais ordiri n mediis destent, plerumque. quemadmodum illae quae primae circumdantur in utramque partem attractae.

Ostentum est in libro de motu musculorum, singulos musculos tuo munere fungi, ubi verius suum initium contrahuntur. Quae res quando invitis nobis accidit ob inflammationis magnitudinem nervi distenduntur. Cur igitur si reponantur ossa quae fracta aut luxata inter se cesserunt, musculorum dissensio sequitur? Quaestio ex eo praesertim diluitur, quod membrum redditur brevius, quum fractum vel luxatum os cute excedit, sed postquam in suum locum reposita sunt quae nudata erant tuam longitudinem recipiunt. In quo casu coguntur musculi quos inflammatio exercet una cum tuto membro distendi. Duohus igitur modis distenduntur et fusi inflammatione et nunc, quum ad pristinam longitudinem revertuntur.

XLIII. Attendenda insuper est figura ulceris, ne sub vinculo hiet ac divaricatur.

Translatione usus duo haec verba usurparet, hiare scilicet, quod σήρεσθαι dixit, ducto quidem verbo a la- biis oris, et divaricari, quod ἐκπλήττεσθαι a cruribus plurimum inter se diductis. Diducta enim crura divaricata dicimus, labia vero quum sine. motu maxillae inter se dis stant, hiantia. Namque ubi os sic aperitur ut labia non coeant, dentes vero inter se committantur, filare dicitur, Cavet autem ne orae vulneris diductae vinclantur; vult enim eas contrahi cutis partibus tuum situm recipientibus, quandoquidem subjectum musculorum ulcus hac via niinime comprimetur et maxime tegetur. Scire enim licet quaecunque cute conteguntur, hac- eadem delectari nihilque nudari innocenter. At quid mirum est, si ea quibus cutis proprium atque lunatum velamentum est, semper velamento gaudent innato ceterisque omnibus laeduntur? Equidem quum nihil ex cute praeciderem, sed eam ab ulterioribus partibus super locum inducerem, a quo detracta erat, agglutinatam vidi et, quod magis admiratione dignum est, quum locus jam nigritie occuparetur. Illud item longe admirabilius, quod non modo adolescentibus, sed senibus non paucis cutem ita detractam protinus ubi in plaga nigresceret saepe agglutinavi. At nuda caro, si sine cute relinquatur, aegre ad cicatricem perducitur, praeterquam quod morsum omnino tentis et sordida redditur : medicamenta enim quae inflammationem coereent ac leniunt, cujusmodi est quod πάρνγρον et quod τετραφάρμακον nuncupatur, affectam spartum ab inflammatione tuentur, sed ulcus sordidum efficium; quae vero ulcus purgant ob detergeudi facultatem mordent. Sed ubi pars a qua detracta cutis est eadem contegatur, nulli ejusmodi noxae patet, quod simile est atque ubi pustulae tuli variis caulis ortae in tumorem assurgunt et interdum gravem afferunt dolorem. Acuta enim acu, ut nosti; eas aperio, ut exitum habeant collectoque ibi humore leniter expresso sirperjectam cutem relinque. Hae deinde iterum implentur praecluso foramine, impletaeque eodem modo aperiuntur: humore expresso cutis ad carnem compellitur servaturque, dum quod sub ea .ex ulceratum est ad cicatricem perveniat. Haec dixisse volui, ut aperte ostenderem ulcus quodlibet innata cute contegendum esse. Hic autem non quodcumque tractatur, sed quod alte penitus insedit, quum raro tota ab ossibus discussa sit ; non enim cute excederent, nisi prius universam carnem incidissent. Hanc igitur melius est proxima cute velari, namque ubi nuda sit contactu medicamentorum quibus nutritur, si oleum accipiant et ulcus mitius reddant, sordida evadit; sin purgent fordepr et detergendi vim habeant, morsum sentit. At ubi injecta medicamenta per cutem tuam facultatem carni exulceratae impertiant, nulla ipsotum particula penetrante proderunt quidem, sed nullum afferent ex superioribus incommodis. dure igitur Hippocrates magni momenti exifirmat oras hujusmodi ulcerum contrahi, id quod bene utique cedet, si diligenter figura ulceris animadvertatur. Si una enim ora in alterum latus inclinetur, fascia inde oria ad contrarium convertenda est; si pariter utrumque, media primo iniici debet, atque ora. vulneris inter se committi.

XLIV. Easuia commode quibusdam a dextra parte attrahitur, quibusdam a sinistra, aliis in utramque partem ducitur. Quaecunque autem ostii reverti in suam sudem non poluerunt, haec scire licet abscessem esse, non sucus etiam ea quae ex toto carne sunt nudata. Nudatur autem quibusdam pars superior, plerisque vero emoritur caro, quae circa structuram est.

.Αυντρὸφως dixit ut commode significaret, inutili translatione usus, quod mihi libuit notasse, quandoquidem eloquentissimus quisque .translationem usurpat, ut rem apertius declarans exponat.

XLV. osa quaedam sub functura diuturna aliis putrescunt, aliis minime, et quibusdam gravius, quibusdam levius; tum modo grandia, modo exigua ossa infestantur. ob haec: igitur quae postea sunt non licet uno verbo explicare, quo tempore abscessura sint; nonnulla enim et quod exigua sunt, et quod in summo continentur, celerius excidunt; nonnulla non excidunt, sed arefacta et putria siquamam xi remittunt; praeter haec multum curatio alia at, alia differt. rere tamen ossa illis celerrime abscedunt in quibus celerrime pus apparet, et celerrime etiam atque optime caro increscit; caro enim quae in vitiata parte succrescit, plerumque os attollit. Ambitus ergo totius osus, si quadraginta diebus abscedit, optime abstedet, quum nonnulla usique ad sexagesimum perveniam. Rariora quidem ossa maturius abscedunt, sirmiora surius, alia quae minora sum intra tempus multo brevius atque alia aliter.

Ossa quae putrescunt σεσάπρισται dixit verbo ducto a nomine σαπρου. Nominant autem quaecumque corrupta sunt σαπρὰ, idque non recte, quaecumque enim et vetusta et diuturna sunt ab ipso dicuntur σαπρἀ.

XLVI. His autem de causis os praecidendum est. si restitui nequit et parum quid excedere videatur, abscindere non licet ; si noxium sit ei carnem aliqua ex parte vulneret ac molestiam asserat nudatumque sit, hoc quoque absuin- dendum est. Reliqua vero non multum refari praecis dantur necne. scire. enim certum licet osa quae carne nudata sunt ex toto et arida omnia penitus abscessura. Ea vero praecidi non oportet a quibus siquama resolnenda est, ex propositis autem indiciis conjiciendum est quae penitus abscessura sint. Ad horum curationem pannis utendum est ac vini perfusione, sicut ante indicavimus in o/stbus quae abscessem sunt, cavendumque ne frigida aliqua re a principio perfundantur; nam periculum est ne cum sebre gravis horror sequatur, neve nervorum distentionem asperant, praesertim ulceribus. Illud item ignorare non oportet, quod membra in quibus utraque ossa comminuta sunt, dum inter su cedentia curantur, et ea quibus suagmentum a toto osas ambiturecedii,necesieesi breviora stant.

causas appellavit προφάσεις. Patet autem ab eo hic quoque sic vocari non falsas, sed veras causas. Uniyertus autem sermo de ossibus putribus planus est, quum imperat, ut id ex ipsis praecidatur quod in causa est cur non condantur, ut quod proximam carnem pungit, atque, ut ipse ait, molestiam affert, hoc est cum -perturbatione atque tormento reponitur. Addit insuper futurum pror- sus ut ea ossa abscedant quae nudata protinus restituta non fuerunt et quae inaruerunt.

XLVII. Quibus semotis vel humeri os excespt fare non evadunt, sunt enim ossa. haec grandia et medullosa ; adde quod multa ac magna simul lacerentur, nervi scilicet, musuuli ac venae. Quodsi reponantur, solet nervorum distensio supervenire; si non reponantur, acutae blitosusque febres cum singultu ac nigritie. Non minus evadunt quibus nec reponere tentamus t magis adhuc evadunt quibus interior pars nisis quam quibus superior excejsit. Evadere etiam poscunt quibus reponuntur, raro tamen. Multum enim curatio multumque natura corporis alia ab alia distat, quod ad facile serendum atlinet. Multum quoque resurt an ab exteriori humori scmorisve parte ossa excesserint: multae enim et grandes venae per interiorem partem seruntur, quarum nonnullae vulneratae hominem sugulant, per exteriorem vero pauciores intendunt. Ln Iesusmodi igitur casibus periculi meminisse oportet quod proprie circumstat, idque in tempore praedicere. Quodsi restituere cogaris speresque te id ndsequuturum, neque ossa nimium. inter se cesserint, neque musculi contracti sint (consueverunt enim ad suum initium recurrere ) haec quoque per vectem impellendo extendendoque in suam sedem reponito.

Constat, quibus ossa haec nudantur, non tam ossium quam musculorum, nervorum, arteriarum, ac venarum magnitudine periclitari ; ad haec quoniam propiora simi nervorum musculorumque initiis. Diximus autem in opere de musculis, ubi ossa inter se cesserint, eos facile in se ipsos contrahi, id quod saepius adduximus. Cetera si animum adjungas in aperto funi.

XLVIII. Ubi restituantur, veratrum molle potui dandum est eodem die, si eodem die restituuntur, alioquin ne tentare quidem oportet ; ulcus vero curandum esi non aliter quam calvariae osse ubi comminuuntur. Nihil sargidum imponendum, a cibo penitus alstinendum.

Incertum est quid sibi velit molle, patet autem vel qualitatem potionis vel modum significare. Nemo autem de modo exiguo molle proprie dictum existimaret, nec qua ratione Hippocrates praeparari ipsum velit facile intelligitur. Nos sane radiculam ex oxymelle interdum dedicans, in quam veratri radicum surculi dumtaxat per totum diem ac noctem fuissent infixi. hujusmodi autem purgatio per veratrum levior est. Ipsis autem res com. prehendi sane no.n putest, quum non adjecerit quo pacto dari debeat. Scimus enim et veteres medicos et juniores, et qui inter hos sunt Inruendi veratri varias rationes prodidisse.

XLIX. si homo naturaliter amara bile redundat, sustineri debet potione aquae cui oxyglicis odorati paulum adspersum suerit; sed si amara bile non redundet, contentus su aquae potu. siquidem continenti fabre laboret, non minus quatuordecim diebus hoc victu utatur; sin febre vacet, septem.

Contrariam huic scripturam habet Artemidorus qui Capito cognominatus est, volens, ubi amara bilis non superet dandum oxyglices, ubi superet, aquam, Scripsit autem hoc modo: si homo naturaliter amara bile non redundet, sustineri debet potione aquae cui oxyglicis odorati paulum adspersum fuerit; sed si amara bile redundet, contentus sit aquae potu. Quidam alii cum Artemidoro scripturam hanc superiori propositam habent, quamquam in libro de ratione rictus in morbis acutis Arte. midorus ipse eum locum, ubi Hippocrates agit de po- liene. Quae ita scribit: alioquin nec sitim tollit, sed amara efficitur, biliosis enim naturaliter bilem facit et praecordiis aliena est; infestissima vero est potissimumque bilem facit et vires convellit, quum inani corpore adfumitur. Qui locus quum a quibusdam ita scribatur, bilem enim naturaliter facit et praecordiis aliena est, Artemidorus ipse priori scripturae potius subscripsit, in qua adlicitur biliosis, atque ita legit, biliosis dumtaxat bilem facere. Quo pacto igitur nunc dat aquam bibere, quibus amara bilis abundat, nisi forte si existimat amara bile redundantes, quos Hippocrates vocat πικροχόλους, alios esse atque biliosus. Sed nemo est qui nesciat, illos vocari πικροχόλους, in quibus amara bilis redundat; namque altera bilis. quae nigra conspicitur, acida est; quae vero pallida et flava, amara. Patet autem ob vitia quibus languens detinetur, vinum removeri; si quis autem amara bile redundet naturaliter, quum ab aquae potione plurimum laedatur, quemadmodum dictum est in opere de ratione victus in morbis acutis, huic tantum permittit dari paululum omnino oxyglicis, quam mixturam nominant etiam ἀπόμελι. Eligit autem id quod dulce esu, ne tentet partes nervosas. Nam- quod magis acidum est magis nocet, ac praesertim ubi ex melle constat et aceto, non ex faxis, ut supra indicavimus, quo modo in Hellade quidem atque Eli potissimum componitur. Nos in aliis regionibus ex faris conficimus, acetum melli allicientes, post haec iucoquentes donec eorum qualitates in unitatem coierint atque aceti vis frangatur.

L. Deinde paulatim pro ratione ad quemlibet victum reversatur. Quibus item recondita offa non suerint, eadem purgatio convenit, eodem modo vulnus nutriendum et eadem abstinentia servanda. Pars item corporis quae tumida est extendi non debet, sed contrahi potius ut spatium in ulcere laxius sit. ossa autem longiori rempare abscedunt; quemadmodum supra dictum est. Cavere autem oportet, praesertim si bella cautio est, siquidem spes in angusto est et pericula multa circumstant ; atque ubi osse non reponantur, medicus videtur arte destitui; ubi reponantur, homo ad interitum magis praecipitatur quam liberetur.

Antea quoque diximus quamlibet victus rationem quae exquisitae contraria est ab Hippocrate φαύλην nuncupari.

LI. Ubi ossa genu vel toto loco mota sunt, vel paulum excejferunt, casus multo mitior est, quam ubi ea quae in .cubito sunt vel toto loco moventur.

Quum ossa toto loco moventur όλισθἠματα dicit; quum paulum excidunt, διακινήματα. Mitionem vero casum εύηθὲστερον appellavit, juxta propriam significationem verbi εύήθους, quo significatur bonos habens mores. Nam si stolidus Graece vocatur εύήθης, similiter dicitur atque γλυκεῖα et καλλείας. Γλνκεῖαν quidem vocant suem ubi diis immolatur, ut blande rem appellent; καλλείαν vero simiam. Nam ab hoc quoque vocabulo cavent, quod testatur Callimachus quum ait, a vocabulo. ferae per horam caveto.

LII. Nam pro magnitudine tenuior est articulus femoris quam humeri.

Commissura genu duobus ossibus continetur inter se commissis, femoris scilicet ac tibiae. Sed sicut in ceteris commissuris necesse est quoddam cavum esse, in quod se insedat caput ossis quod recipitur, atque ipsum caput rotundunt esse, ut prompte facileque in cavum conjiciatur, ita etiam in commissura genu extremum quidem femur insinuatur, tibiae vero caput recipit. Nam quum haec femori subjecta sit, duo ejus tubercula duobus caris admittit respondentibus, quae media apte distinguuntur cartilagine quadam nervosa, Merito igitur Hippocrates ex ossibus quae inter se committuntur articulum vocat, non id quod proximum processum accipit, sed quod in cavo recipitur. Nunc autem, inquit, tenuior est articulus femoris quam humeri, quoniam ubi articulus hic, id est imum femoris caput cum tibia committitur tenuior est, hoc est minus tumet ; non tamen simpliciter est minor humero, qua cum cubito conjungitur, sed si proportione aestimetur. Nam si imum femoris caput magnitudini femoris responderet, longe majus esset, sed res aliter habet. Multo enim majus est femoris os quam humeri, imum vero femur paulo majus est quam imus humerus.

LIII. Atque hic unus lusiam naturam habet, eamdemque rotundum. Brachii autem articulus magnus et gradus plures habens.

Femoris articulus qui in genu est fossis, inquit, justam naturam habet. Constat autem, ut saepenumero indicavimus, pestum ab ipso intelligi quod aequale est. Si scrutemur itaque diligenter qua ratione dicat hunc unum naturam aequalem habere, inveniemus nullas in eo paraes excedere, quum omnes inter se similes sint, quumque unam tantum commissuram habeant. Igitur quia femur ea parte in duos rotundos processus finitur aequalis m agnitudinis ac figurae, qui in duos tibiae sinus aequales conjiciuntur, et quia utrumque .extremum, femoris scilicet ac tibiae, situm est e regione totius ossis, ea de causa jure quis dicet articulum hunc justam naturam habere. Superius enim femoris caput quod cum coxa committitur neque e regione femoris est, siquidem videtur in interiorem partem promotum, neque magnitudini ejus respondet, quum multo plenius sit femur quam humerus, ac nihilominus summum caput humeri longe minus sit quam femoris ; at neque ipsum humeri caput e regione humeri situm est. Quodsi ceteras spectes commissuras, nullam invenies habere omnem aequalitatem, quam in genu proposuimus. Ac non longe abieris, extrema tibia quae fusae Iuncta cum talo committitur neque appendices neque sinus habet ossibus respondentes. Necesse enim fuit, si ita se habere debuit, quemadmodum tibia longe crassior est quam tura, sic ejus appendicem et ab interiori parte commissurae, qua cava est, et ab exteriori qua gibba majorem esse, Sed res aliter habet. Quin et ipse talus non simplicem figuram repraesentat qua committitur, sed variam .partesque habet plurimum inter se disserentes. Invenies autem ab his non abhorrere commissuram cubiti et radii eum manu. Quodsi omnis persequi velim, cogar longius labi et multo magis si ceterorum articulorum omnium naturam exponam, ut maxillae vertebrarum et ossis quod latum appellatur. Satius igitur duxiorem summatim brevique sermone complectens ad alia transire. Is sermo sic habet. De natura omnium ossium scriptus est a nobis liber unus, ubi uniuscujusque magnitudinem, figuram commissuramque explicavimus, quem si quis prae manibus habeat, inveniet vere hoc loco propositum esse, inter commissuras omnes solam quae in genu est ad unguem justam esse. Quum propositum ipsi fuerit genu et cubiti commissuram inter se conferre, quumque ostenderit catus genu mitiores esse quam cubiti, hanc rem conjicere volens dixit: nam pro magnitudine tenuior est articulus femoris quam humeri, et insuper adjecit, atque hic justam natu. ram habet. Quod abunde fuisset, si genu cum cubiti commissura dumtaxat comparasset. Sed quoniam orationi adjecit unus quum inquit, atque hic unus justam habet naturam, cogitur articulorum omnium naturam referre, quam nullus simplicem habet; sed tum .figurae ac magnitudinis inaequalis, tum partium dissimilium. Nunc igitur quum ad cubiti commissuram veniat ostendatque partes ejus dissimiles esse et inaequales, nos quoque verba ejus sequuti quae proponuntur singula explicabimus. Magnum ergo esse inquit humeri caput in cubiti commissura, idque non immerito. Latescit enim bae parte pleraque habet capita inaequalia, quae κονδύλους Graeci dicunt. At nullum eorum caro recipitur, quemadmodum evenit in genu, nisi gibbum quoddam quod inter ea medium est et trochleae imaginem repraesentat t quum ex magnis tuberculis humeri quod interius est cum nullo osse conjungatur, quod ab exteriori parte est committatur cum radio in summum ejus sinum conjectum. Hactenus humerum videmus excipi cubito ac radio. Sed alio rursus modo humerus cubiti processus excipit, quum ab utraque parte quantum satis est sinuetur, minus quidem a priori, magis a posteriori, quum et cubito processus, quos a rostri similitudine Graeci et seminino genere κορώνας et neutro κόρωνα vocant, non sint aeque magni, quique a posteriori parte est major sit. Quocirca cubiti commissura varia et inaequalis est ac dissimilium partium; atque ob hanc causam recte ait Hippocrates justum esse articulum in genu, in cubito non item. Sed cur dixit, et plures recessus haspet? an eo quia voluit cubitum cum genu conferre? Sunt enim in genu duo recessus tibiae dumtaxat, sicut et duo femoris tubercula, sed in cubiti commissura unus est magnus cubitu recessus qui duobus processibus terminatur; uno quidem breviori a priori parte, a posteriori altero magis oblongo. Ipsis autem humerus duobus recessibus excavatur quasi foveis quibusdam, in quos conjici diximus cubiti processus ; exsculptus item est alio recessu, qui medius trochleam repraesentat.

LIV. Ad haec ostium cruris longitudo similis esi, sed quod ab exteriori parte esi, paululum excedit, idque non est animadversione dignum, nihilque magni momenti prohibet. Ab hoc oritur exterior chorda quae juxta poplitem sita est.

Paulo majus esse ait exterius os, quod περόνην, id est suram dicunt. Quod et in superioribus jam posuit, quum simplicis fracturae cruris curationem tradidit. Nos autem quod eo loco diximus nunc etiam repetimus, ima parte suram tibia longiorem esse, a genu autem magis dicendum est tibiam esse longiorem. Non enim conjungitur femur cum sura, verum, ut paulo ante diximus, caput fusae, quod ab exteriori parte est in cavo tibiae ab eadem parte recipitur. Sed qua de causa dixerit a sura nihil quod magni momenti sit prohiberi manifestum est iis qui librum de usu partium legerint, ubi ostendimus in omnium articulorum fabricatione duplex fuisse tonsilium, nempe ut permittat membrum sine impedimento tuos usus praestare, prohibeatque ( quod Hippocrates dixit κώλυμα) ne suo loco ossa moveantur. Ut permittat quidem membrum tuos usus praestare efficiunt et cava in summo existentia et ligamenta laxa; stabilem commissuram reddunt cava admodum sinuata altioresque oras habentia, tum firmioris naturae ligamenta brevioraque ; ad bace robustae chordae valentesque cingentes commissuram a parte exteriori. Sura igitur ad firmitatem commissurae genu nihil confert, nisi paululum quid, id quod expressit his verbis, ab hoc oritur chorda quae juxta poplitem sita est. Ad ejus autem exquisitam cognitionem non debes exspectare dum corpus incidatur, quum in omnibus gracilibus evidenter quoque se ostendat ante corporis sectionem. At quam ob rem chordas, id est extremos musculos, quum in nervos degenerant, τένοντας vocet, saepenumero declaravimus. Chorda haec ab exteriori parte poplitis sita ab eadem commissurana quoque adstringendo ad hujus partis firmitatem conducit prohibetque ne femur in eam prorumpat.

LV. sed brachii ossa inaequalia sunt, quodque brevius esi multo plenius esi, quod tenuius plurimum ultra articulum surtur atque excedit.

Inaequalia dixit brachii ossa, non quod cum crure haec conferat, quasi crus inaequalia ossa non habeat, quippe quum in eo potuerit longius esse quod ab exten ri ori situm est, sed quod exterius os tibiam excedat, minimum tamen, cubitus vero plurimum. Nam si diligenter summa pars cruris inspiciatur, fura videtur paulo mi.nor quam tibia; eamque in imo crure aperte longior conspicitur. Ergo quia fura in summa parte paulo minor est, prout in prima excedit, cubitus autem- tota tua eminentia radium excedit, idcirco dixit, ultra articulum ferri articulum nominans vel commissuram universam vel extremum humeri quod cavo cubiti C literam referenti 1useritur.

LVI. Nervis item illigatur qua parte ossa inter su consunguntur, majorem vero partem tenet articulus.

Ligamenta nunc nervos appellat, ubique autem eos ita vocat, lata vero ligamenta et quest membranas circa commissuram nominari nervos patebit ex iis quae proxime subjicit. Sed et absque illis evidentissimum est, nullum ex iis qui proprie nervi nominantur ad os pertinere: hoc siquidem proprium est ligamentorum, ac propterea chordarum, quum hae naturam habeant mixtam ex nervis ac ligamentis. Haec autem omnis absolute tradite sunt a nobis in libro de motu musculorum. Sed nunc ad id veniendum est quod in propositis. verbis exsequitur. Illigatur, inquit, id cubiti quod excedit, id est eminentia cubiti ligamentis commissuram comprehendentibus, qua parte ossa inter se junguntm, cubitus scilicet et radius. Quod idcirco; protulit quia ultra hunc locum totum id quod in.posteriorem projectum est carnis est expers, neque ligamentis commissurae aliquo modo comprehenditur; ipsi enim innectitur latescens chorda musculi illius qui cubiti commissuram extendit.

LVII. Pluribus autem nervis ad humerum alligatur id os quod tenuius est quam quod cra/sius. Natura igitur horum articulorum atque o/stum talis est.

Ex his verbis colligi diximus totius commissurae 11gamenta νεῆρα, id est nervos ab Hippocrate nominari, quae quidem ab rimo humero orta summo cubito ac radio ea parte innectuntur. Evenit enim in omni commissura, ut lata ligamenta quae ipsum comprehendunt ita communia sint ossium quae inter se committuntur, ut crassae membranae videantur. Haec autem capiti radii etiam junguntur, sed magna ex parte cubito. Atque ea de causa dixit, pluribus autem nervis ad humerum alligatur id os quod tenue est, quam quod crassam, hoc est cubitus, quam radius : siquidem ambo ad humerum alligantur per ligamenta innexa, quae nunc retuli νεῆρα, id est nervos, ab Hippocrate appellari, sed pluribus alligatur cubitus.

LVIII. ob cujus naturae modum ossa quae in genu articulo sunt saepius excidunt et facilius reconduntur,

Ossium .enim quibus utraque commissura continetur structura arctior est in cubito, laxior in genu, Huc accedit quod multi processus multique sinus inter se eommissi uudequaque commissuram cubiti adstringunt, at in genu femoris tubercula in exiguos ac resupinatus tibiae sinus conjiciuntur. Jure igitur articulus luo magis prolabitur et celerrime revertitur.

LIX. Inflammatio vero non magna supernascitur, neque articuli sarculum.

Oritur inflammatio vi qua ossa expelluntur quaque in stratu sudem collocantur, sed in genu quum utrumque facile et sine magna vi incidat, inflammatio non oritur; quae quum absit, articuli vinculum non sequitur. Sub quo quum neque facile extendatur, neque facile curvetur, aegre post curationem movetur. Fit autem hujusmodi vinculum ea de causa, quia articulus inflectitur ob nervos ac ligamenta quibus continetur, quae sub immodica inflammatione extenduntur. Quocirca articulus ob quasdam inflammationis reliquias ita aegre mobilis redditur, ut alligatus esse videatur. Nam quum chordae ac ligamenta quae ipsum illigant comprehenduntque et extendi et in omnibus prompte sequi musculos articulum moventes non possint, sed propter duritiem in contrariam partem attrahant, affectus vinculo similis proficiscitur. Verum in cubiti commissura quum tenues extremitates processuum cubiti interdum confringantur, et ubi exceduntet ubi conduntur, quumque multorum concursus sit; vinculum articuli gravius oritur et curatu difficilius.

LX. Plerumque autem in interiorem partem movetur, interdum in exteriorem, nonnumquam in poplitem, quae mutanonas universae difficiles non sunt. sed si in extersorem vel in interiorem partem erumpat, super sedile aliquod humile collocare hominem oportet, crure sublinitori quidem, .ed non multo.

Qua parte articulus magis adstringitur, ea minus elabitur. Perfecte igitur a priori parte adstringitur, qua patella est, quam nonnulli medici, quum toti genu opposita sit, ἐπιγονατίδα Graece merito appellant. Hanc ab exterrori parte continet lata quaedam chorda, cujus initium est a ligamentis quae a priori parte femoris sunt ; ea vero per tutam patellam fertur ac tibiae capiti innectitur. Priorem igitur partem commisturae genu et patella et chorda, quae, ut dictum est, ad tibiae caput pertinet, optime tuentur, sed posteriorem exquisite rotundam adstringit caput ejus musculi quo curvatur crus. Est quidem hic musculus exiguus atque ob eam causam ipsa commiffura absconditus latet eos qui -corpora incidunt; maxime autem crassem caput habet, quod validissimis ligamentis adnumeratur. Supersunt duae partes in commissura genu,. exterior et interior, quae nulla tali re sepiuntur quali prior et- pesterior : atque idcirco femur in eas prolabitur, magis tamen in interiorem, ut quae minus septa sit.

LXI. rere sutis est modice extendere crus scilicet ab inpriori parte, famur a contraria.

Quum extendendi aperte mentionem fecisset, de reponendo nihil meminit, ut de re quae plana sit, quod .optime noverimus perpetuum esse in articulis omnibus reponendis ad contrariam partem ejus in quam venit prolapsum articulum repellere. At ubi reponimus, si quaedatu eminentia ollis non longa exstat, os quod repouendum est dirigere convenit; quod etiam docet non focus, ac fecerit in cubiti commissura. Nihil autem de genu articulo meminit, quum in poplitem prolabitur, quoniam eadem ratione conditur atque ubi in exteriorem vel interiorem partem movetur: membro enim in diversa diducto articulus qui excidit in priorem partem adurgendus esu esce.