In Hippocratis De officina medici

HIPPOCRATIS DE MEDICI OFFICINA LIBER ET GALENI IN EUM COMMENTARIUS I.

Galeni praefatio.Medicum hoc opus de medici officina inscripsit. Satius autem erat de rebus ad medicam officinam spectantibus inscripsisse, quemadmodum nonnulli Dioclis, Philotimr et Mantice operibus titulum imposuerunt. Etenim quum hi viri de eodem subjecto in singulis libris scripserint, plurimis quidem citra praeposidionem et articulum inscriptio, medici officina simpliciter data est; paucis vero et cum praepositione et cum articulo de rebus ad medici officinam spectantibus titulum tradiderunt. At eorum quidem libri plura praecepta docent; hic vero Hippocrates post eorum ex quibus clururgia completur enumerationem de deligatione orationem percurrit, yqui vir eam operationem quoque exerceri pri- mum imperat, atque etiam hujus muneris exercitatio in lignis ad hominum speciem insculptis, aut certe in puerorum corporibus fieri potest. At sane ipse liber ante particulares interpretationes haec nos praefari coegit. Quae vero me nequaquam liber impellit, sed qui transscribentes perquam facile ad quamcumque sententiam ipse voluerint, majorem opera prodiderunt, ea jam tibi percenseo. Quidam enim etiam vetustissima volumina ante trecentos annos scripta invenire studuerunt, quae partim quidem in libris, partim vero in chartis, partim demum in tiliaceis membranis, quemadmodum apud nos Pergami conservabant. Quare liaec omnia a primis interpretibus tradita perpendere constituimus, quo tum e plurimi tum fide dignissimis legitima monumenta reperta consequeremur. Resque mihi mea exspectatione cessit opportunior. omnia namque opera, paucis exceptis, etiam interpretum commentaria sibi mutuo consentire nactus sum. Quare mihi contigit eorum audaciam admirari, qui nuper ac non pridem commentaria scripserunt aut omnium Hippocratis librorum sinam editionem fecerunt, ex quibus numerantur- Dioscorides et Artem i dor us Capito cognominatus, qui multa in vetusiis operibus innovarunt. Atque mihi de commentariis prolixa esse comparuit oratio, si omnium operum mentionen fecerimus. Quare satius esse duxi vetusta solum describere, paucis quibusdam eorum quae paululum mutata fuerunt additis. Additis quoque ipsorum auctorum scriptis, quae cum praecedentibus hujus libri explanatoribus convenere. Hi vero quatuor exsistunt, quorum duo zeuxis et Heraclides in omnes Hippocratis libros commentaria scripscrunt; at non in omnes, sed obscuros Bacchius et Asclepiades. Ac de his quidem satis. Quo tamen clarius exordium pateat, a principio repetentes paucis agemus quasi nihil praefati. Liber Hippocratis qui de medici officina inscribitur, in principio quidem communem totius operis praefationem sortitur, ut paulo post tum demonstraturus, ob idque nonnulli ipsum omnium primum jure legendum esse censuerunt, similem profitentes doctrinam quam quidam posteriores in tuis quas inscribunt introductionibus tradiderunt. Postea vero communi prooemio quae in medici officina edi queunt operationes, eas medicam artem ediscere incipientibus utilissimas edocet. Quod autem haec ita teste habeant, tibi si mentem ipsorum verborum explicationibus accurate adhisineris innotescet.

I. An similia an di/stmiUa principio a maximis, a /acillimis, a quibuscumque quoquoversum cognitis.

Sive prospere valere, sive sanitatem, sive quid aliud hujusmodi artis medicae finem esse quispiam concesserit, is ipsa finis propter se a viris hanc artem .profitentibus studio conservatur. Atque constat theoriam quamdam esse huic perdiscendam, qui nostrum qui secundum naturam est aut affectum aut dispositionem aut structuram aut aliam quamcumque quis vocare voluerit, constitutionem instauraturus est. At non propter se cetera omnia ad artem spectantia aut discimus aut docemus aut denique auscultamus, sed quod eorum unumquodque sit ad finem utile. Ut quam primum diagnosticum artis partem, - quam femtoticam recentiores vocitant, therapeuticam recto medicinam facturis priorem didicisse necesse est, ut plane morborum differentias in aegrotantibus agnoscant, quum simile quiddam consequantur. Nihil autem in sequenti oratione dissentaneum erit exhortari, oppositum ei quae secundum naturam est nostri corporis dispositioni affectum utroque vocabulo nominare, quemadmodum et increbuit consuetudo Graecis omnibus, qui interdum quidem universum id genus νόσημα morbum, interdum vero πάθος afa sectionem vocitant. Nunc igitur generalissimus diagnostieae scopus docetur, quemadmodum therapeuticae partis .. medicinae. Ut enim in therapeutica contraria contrariorum sunt remedia, nimirum totius communis curationis .exsistit scopus, sic in dlagnostica illa artis parte cosananissimus scopus est, posse dignoscere, quatenus partes aegrotantis corporis quam optime valentium partibus fiant similes, quemadmodum ipsis Hippocrates in prognostieo pronunciavit: praestantqsimum est explorare, primum qui- dem utrum aegrotantis facies fanorum faciei sit similis, maxime vero an sibi ipsi aeger similis exsistat aliqua^ ex parte. Id ipsum et in libro de articulis declaravit, ubi parti corporis secundum naturam constitutae affectam partem conferri imperat. Non enim simpliciter loquutus est illic comparationem esse oportere, sed hominis affecti partes dextras eum sinistris conferri jussit alienis articulis, hoc est aliorum hominum minime inspectis, Id aptum sane te quoque nunc facere vult, quum dicit: an similia, an dissimilia principio a maximis, a facillimis; ac si ita dixisset, laborantium corpora quam primum ab initio decenter dignoscenda sunt, tum quatenus similia sint sane.. rum corporibus, tum quatenus dissimilia. Hoc enim agen.tes a maximis quidem facultate, cognitu vero facillimis morborum dignotionem adsequemur. Quandoquidem nosse nos oportet alia quidem maxima, alia vero facillima non esse; sed iisdem signis contingere facultate quidem^ marimis esse, ad dignotionem vero facillimis: ut in prognosileo statim per initia hisce verbis conscriptum est: nares acutae, oculi concavi, collapsa tempora; et quae deinceps hujusmodi prodita sunt. Haec enim tum maximas ad praenotionem vires sortiri, qui mediocriter in artis medicae operationibus versati fuerint, eorum nemo ignorat, tum dignotionem facillimam habere; id norunt etiam omnes artis imperiti. Nullam enim aliam corporis partem facie priorem intuetur, quum quis statim ad infirmum accesserit. Aegrotus itaque si sibi ipse conferatur ( ut iorparavit Hippocrates) certiorem quoque dignotionem exhibet, atque sic tum a maximis tum simul a facillimis duoto exordio; jam quod artis est perpenderit. At fortassis aliquis decipietur in his quibus natura sunt nares acutae, oculi concavi et collapsa tempora, Verum si laborantis corpus plerisque hominum corporibus simile comperiamus, nullum huic perniciosum morbum aut affectum inesse manifesta prodet dignatio. Si vero prout ab Hippocrate scriptum est, inspexerimus et cetera universi corporis signa, etiam si salutaria prodeant, talem natura laborantis faciem esse augurati, accurati oris dignationis gratia, qui antea nilum noverunt, eos tamen pereunctabimur, quibus nos adstipulati certiorem praenotionem consequemur; non tamen peraeque scientia partam ac si ipsi laborantem novissemus, imo vero ac si cum eo societatem inivissemus. Qui namque nunc praeter naturam se habet, quod dum multoties sanitate fruentem conspexerimus, eo nos dignolienis modi discrepantium in ipso signorum peritiores efliciti Detur enim nos tum audiisse tum conjecturis explorasse laborantem nares quidem acutas, oculos .vero concavos habere, familiaris dumtaxat modum agnoscit. Sed et hujus rei functio praecipue medicis est; non enim solum quod praeter naturam corpus afficiatur, nobis utile est dignoscere, verum etiam quatenus nares naturali sua conformatione sint acutiores, et quatenus oculi magis concavi et collapsa. tempora ceteraeque partes singulae, quarum quae simili maxime contraria est, eam non simpliciter pravam, sed pravissimam pronunciavit. At maxime contrarium est quod plane a naturali constitutione recessit. Quare ut quae pars simili maxime contraria est, hanc non simpliciter gravem, sed gravissimam effatus est; si gravem minus et magis protulit, quatenus plus minutive contraria proditur. Quae igitur in facie signa conspiciuntur, et facillime dignoscenda sunt, et maximas vires fortiuntur, tum quae per initia protinus recensuit, tum quae in oculis leguntur, ea deinceps scriptis prodit. At non pauca ex iis quae non in prognostico ab ipso pronunciata sunt, partim non esse maxima, partim non facillima, partim denique simul utrumque habentia, neque maxima, neque facillima, tibi exploranti declarantur, de quibus plura quidem in illius libri explicatione narrata sunt; nunc autem pro exemplo pauca narrabuntur. Nam suprnum jacere, brachia quoque et crura peraeque resolutis jacentia sortiri, id non ob pravum aegrotantis affectum, test ob mollitiem aut extuberantem luxum accidit. Quare nisi ipsius aegri mores noverimus, decipiemur. Quos autem omnes invisimus, eorum mores nosse nobis non datur. Quamobrem et paucis ipsi tandem perquirendi sunt, quos .comperimus interdum quidem non magnum denunciare, ut in decubitu; interdum vero maxima, ut in moderatis hominibus, quum truculentiorem conspectum ac loquutionem exhibeant, ac praeterea crepitantem flatum edant: aut enim dolorem aut mentis alienationem significant, quos alias id facere quibusdam auscultantibus puderet, Verum si nullam praesentium rationem haberent, nullius rei foret signum. Quocirca hic etiam novisse aegrotantis mores oportet, quemadmodum et in ventrem obdormientium consuetudinem eorumque naturam qui dormientes dentibus strident aut oculis plane connivent. Haec enim ubi decumbentis mores aut naturam medicus praenoverit; aut ab aliquo eorum qui ipsas norunt resciverit,. dignationem obtinet; interdum quoque bona, interdum prava signa consequitur. Prava quidem, ut quae urina nigra, aut sputum nigrum, aut atra bilis morbis incipientibus conspicitur, quae tum maximas vires, tum facillimam dignotionem habent. Bona vero, ut e contrario t in morbis acutis. facilis spiratio. et urina, lenimentum album, laeve et aequale consequuta, quae ad salutem vires habent maximas. Haec itaque de signis ad dignotionem spectantibus. latis enunciata tum, quo futura sint exempla eorum quae maximas habent vires et cognitu sunt facii.. lima et quoquoversum et quibuscumque modis nobis innotescunt, sine experimento ipsis contigerint, sive ratione tub conspectum venerint. Non tamen tantam vim ha fient neque promptam dignationem, nisi prius aegrotautium consuetudines, mores et naturam noscamus ac sciscitemur. At mihi deinceps de rebus ad chirurgiam spectantibus erit oratio, producenti in medium perspicuitatis gratia quoddam exemplum statim per initia libri de arti.culis scriptum, qui de brachii Iurationibus docet. In hoc enim maximum ac facillimum est ad dignationem, si id in ala rotundum ac breve appareat. Nam praeterquam brachii caput esse non potest e tua prolapsum articulatione et in alae regionem delatum. Sed epomidis cavitas prolapsionis brachii commune signum est et evulsionis acromii, quatenus in altum procedit, atque mox ipsa pars affecta conferenda est; . deinde quum propriam naturam non habere deprehendatur, brachium excidisse conjectandum est. Hoc certe signum non quemadmodum quod ab axilla desumitur, tum apertam vim tum expeditam dignolienem exhibet; praeterea vero magis a viribus discedit signum quod ex motu colligitur. Aeger namque brachium sursum tollere non potest, contusis, tensis ac inflammatis istic musculis, sicut etiam quum quaedam eorum fibrae altius avulsae sunt. Ego vero novi hujusmodi quidquam nonnunquam obortum, avulsione primum acromio insideote, postea laxato alterius manus brachio, in palaestra autem id acciderat. Speculatus autem medicus simili modo utrasque manuum epomidas, altera alteri collata, suam temere tulit sententiam : vulnus quidem aliquod huic regioni illatum fuisse asseruit, ac jure hominem dolere, articulum vero illaesum esse. Quare consuluit, derepente balneum adire et copioso utentem oleo in solii aqua commorari, ecquo egressum laesa parte lanis oleo cum pauca cera perfusis operta, tum decumbere tum quietem agere. His factis homo totam noctem dolore vexatus est, et mane illum eumdemque medicum et quosdam alios arcessivit ex iis sane qui citra rationem trita via artem .exercent, ille pridie temeritate deceptus articulum secundum naturam se habere inconsulto protulerat. Quum orgo ad aegrotantem accederet ac duos alios medicos ipso imperi tiores conspiceret, ut parvi ductus moleste tulit, id ipsum tamen dissimulans sententiam roganti promptius adhuc ob indignationem asseruit, articulationm secundum naturam esse, quum utrasque epomidas similes inveniret, quodque prius vulnerati humeri quaedam inflammatio ortum haberet. Quare pertusum aqua copiosa calida laborantem, afifuso subinde oleo multo jussit lanas rursus involutum similiter quiescere. Quum autem his factis nihil juyaretur, ego tertio die vocatus sum, qui conspiciens humerum dolore vacuum. magis cavam epomidem habere ; tumenti ob auctam inflammationem humeri affecti epomide, .humerum qui secundum naturam se habere videbatur, turium reccssisse. Itaque concitatus ego .tum hoc indicio, tum eo quod per congruentem curationem homo nihil levaretur, injectis sub inflammati humeri axillam digitis, in ipsa cominus brachii caput comperi. Verumtamen certioris dignotionia gratie alterius quoque humeri alam - inspexi. Quod vero in ea nullus ejusmodi tumor esset, brachium luxatum esse pronunciari et medicos ignorasse, quod alterius manus acromium avulsum fuisse minime novissent; deinde vulneratum humerum, ac si secundum naturam se haberet, compararent. Nobis autem discere licet, inquam, ex aegroto sciscitantibus, an alterius manus acromium aliquando plagam acceperit. Hle principio quid diceret non habebat, possea recordatus se quondam ex vehiculo decidentem et vulneratum fuisse concessit, et facile luna oleo inebriata tribus aut quatuor diebus super ictam partem imposita laboris expertem evasisse. Sed quorsum haec a me dicta sunt? quo demonstrem quantum dignitate inter se signa discrepent, quibus morborum manus cognitio proditur. Non enim posse manum affectam attollere, multis quoque aliis pluribus commune. Etenim tendones hic musculo-. runa etiam saepenumero ipsi musculi scirrho, phlegmone et praeterea contusione aut alia ruptione, vel etiam quibusdam ipsorum fibris abruptis, laesi ad sublimem manus elationem redduntur impotes. Has autem ob ipsas causas, imo non totum per lusce, verum etiam ceteros manus motus doloribus vexantur. Sinus vero epomidis ossi divulso quoque communis est. At rotundus dhrusque in ala praeter naturam tumor satis idoneum prolapsi humeri signum est. Quare qui sali ipsi fidem habuerit, sis nequaquam aberraverit; quin et facillimam in eo dignotionem obtinet; quem solum oportet extuberationem contingere, immissis in alam digitis, qua humeri caput evidenter agnofoetor. Sed musculorum affectus, quod neque sursum hu.merum attollere queant, neque citra dolorem movere, exercitatam rationem surnmamque animadversionem exigunt. Incedit igitur horum signorum cognitio cum iis quae tum maximis pollent viribus; tum cognitu facillimis, sive quis empiricam, sive rationalem medendi artem prosileatur. Empiricus enim inspiciens quas syndromas aut concursus vocitat, quae sunt symptomatum acervationes, quum multoties eadem uno tempore spectaverit, peraeque omnia meminit, Atque quum ex hac observatione multurum concursuum experientiam habeat, tunc indicium fecit, se nonnulla quidem in multis concursibus, quaedam vero in uno solo symptomata conspexisse sicque in rerum tum communium, tum propriarum speculationem venit, quam rem sequitur notitia signorum viribus discrepantium. Quod enim in multis quidem aut omnibus concursibus conspectum est, longe iis cessit quae in uno solo compa- . ruere; quod vero in paucis, minus is .cedit, ac praecipue quod in duobus. Verum tamen quemadmodum et propria observarit et memoriae prodidit empiricus medicus, ita et communia. Haec. etenim passim et ubique una .cum propriis obiervat quaecumque illis oboriuntur. Qui vero ra-. tion.e nititur multo magis celeriusque singulorum morborum signa comperit, et ubi propria sint et ubi communia; nec velut empiricus diuturnum tempus, imo nullum diem horam ve moratur. Speculatus enim brachium c propria regione excidisse et ad axillam invectum esse, primum quidem quod hic contra naturam tumor appareat mente perpendit. Deinde vero quod cavus epomidis locus sit, brachii capite prius ipsi insidente exutus, in alae regionem translato. Praeterea quod scapulae cervix brachio incumbens manum furtum tolli prohibent. Tum etiam quod musculi vehementer extensi admodum doluerint, quum brachium ita movere praemoliuntur. Similiter quoque quod, quum ad costas partem affectam addu- cere tentant, eam vexari doloribus acciderit. Atque sic passim et ubique non modo quae maximas vires scrtiuntur, verum etiam et cetera signa noverit. Hae enim una xia cuncta inveniuntur; altera quum ignorentur non fiaciltime, sed demonstratione comprehendimus. In ala namque brachii caput magnam im habet et facillime dignoscitur, at musculorum affectus majorem inspectionem postulant. Verum tamen et ipsi utrique tum dignotionis facilitati, tum viribus tumoris axillae cedentes, eadem speculatione artis peritis medicis in cognitionem veniunt. Merito igitur Hippocrates ante alia ariis opera, hoc est ante praenotionem et curationem morborum dignotionem (quam saniores -significationem .appellitant) similium ac dissimilium speculatione construi voluit. Merito etiam et vi maximis et dignotione facillimis, ad haec etiamnum tertio his passim et ubique cognitis, dignitate vero et dignotionis facilitate cedentibus. His itaque praefatus, a quibus morborum dignotiones obeundae sunt, hoc est, quod et per similia et dissimilia secundum naturam se habentibus, qualia haec sinti sequenti textu, ad eorum doctrinam prolatis his verbis deflectit.

II. Quae et videre et tangere et audire decet.

Quum aequum censuerit artis partem diagnosticam morborum dignationi dicatam omnium .primam per ea exerceri quae in aegrotantis corpore tum similiter, tum dissimiliter afficiuntur, prout fanis conferuntur et prout sunt quaedam et maxima et facillima, quaedam cum ipsis necessario nascuntur; nunc jam (quemadmodum commeafatus tum) quaenam illa sint, his verbis docet: quae st videre et tangere et audire decet. Videre quidem licet quae sub visum; tangere quae tub tactum, eti audire quae tub auditum cadunt. Enimvero quod de facie per initia prognostici scriptum est, videre licet, nares acutas, oculos concavos et collapsa tempora; tangere, aures frigidas; videre simul et tangere cutem faciei duram, aridam .et obtentam ; audire quae in libri serie pronunciata sunt, sternutamentum, tussim, flatum, .strepitum aut loquentem praeter naturam aegrotum, aut vocem cum delirio, aut stridulam, aut raucam, aut ejusmodi quopiam vitio affectam. In morbis ad chirurgiam spectantibus cernere quidem licet quae nigrescunt, quae rubent, quae quocumque modo naturalem tuum colorem immutant aut tuentur. Ad haec etiamnum ut in humeri articulo epomidis quidem cavitatem et acromii extensionem ridere licet; caput vero in ala tangere ;. audire denique eos qui in la, borantis corpore. strepitus eduntur, quemadmodum qui in thorace perieram, spiritu per vulnus efflante strepitant.

III. Quae et visu et tactu et auditu et naribus et lingua et mente sentire licet. ut

Cum sensibus omnibus externis intellectum serie cole .locavit, hoc est intelligentiam, quam et mentem et ani. tuum vulgo et rationem homines vocitant. Quia vero et in voce quaedam ratio est, propterea illam sejungentes philosophi praedictam rationem mente conceptam appellant; qua ratione rebus cognitis et consentanea et repugnantia comprehenduntur; divisio quoque; et compositio, et resolutio et demonstratio et quaecumque sunt ejusmodi cetera. Cur vero narium et linguae sensuum seorsum prius immemor, hoc in textu, quae et videre et tangere et audire licet, postea horum quinque cum mente mentinerit, decenter quaeritur. Atque sane et a multis nonnulla quidem absurda memoriae indigna; quaedam vero probabilia et commemoratione digna enarrata sunt, ducto hinc exordio. Hippocratem asserunt nobis praecepisse, ut ex eorum quae sub tentus cadunt similitudine ac dissimilitudine morborum dignotiones constitueremus. Sensilis vero proprie dicuntur quae ad dignationem non alias vires desiderant, sed soli quae sensu fit cognitioni submiuistrant. Atque haec sensilia dici volunt, non tamen preprie ipsa appellatione quae pluribus sensibus simul tum memoria, tum ratione, quum compositam et maxime contractam vocitant dignotionem instituunt. Itaque colorem ex iis quae praecipua sensilia dicuntur esse ferunt, quemadmodum saporem, odorem, vocem, praeterea duritiem, mollitudinem, calorem, frigus, et uno nomine qualitates omnes tractabiles; neque vero malum, malum punicum, neque pirum, neque aliam substantiam, totam Pensu notam esse proferunt, sed ut Plato dicebat, opinione cum Pensu bruto omnisque esse opinabilia; et propterea quaedam plerumque in ipsorum dignationibus decipi, quum vel colorem tantum, vel figuram, vel haec ambo rei prius conferenti consimilia conspiciant. Etenim mala, mala punica, pira, uvas, nuces, iuglandes, et alia multa cibaris, ex cera formata; priusquam et odore percipiantur et guflentur tanganturque, a veris non discrepantia videri. Quivero cunctis praepollet sensibus, eum - ipsorum usu falli minime posse. Cunctis autem praepollere sensibus citra memoriam et enumerationem difficile, et hanc neque fenefus, neque memoriae, sed cognitionis et mentis munus esse. Quum igitur pronunciavit Hippocrates: quae. et utdere et tangere et audire licet, eum exempli auctoritate ipsorum sensilium mentionem fecisse proferunt. Quum vero tum simpliciter, tum proprie a sensilibus digressus ad totam naturam. transiit, jure tunc ipsum et lentus omnes et cum ipsis mentem commemorasse, ita ut universa oratio sit hujusmodi. Ad morborum dignotionem medicum decet a similium ac dissimilium inspectione auspicari, qui interdum simplicium dumtaxat qualitatem, interdum omnium corporis partium comparationem efficiat. Enimvero haec explicatio ratione non caret. Est et altera quaedam hunc in modum. Hippocratem, quum inquit, quae et videre et tangere et audire licet, de medico sermonem fecisse proferunt; quum vero quae sequuntur pronunciat; quae autem visu, auditu, tactu, odoratu, gustu et mente sentire licet, est aegrotantem ipsum orationem confluxisse, ut medicus dignationem investiget non solum ex iis quae ipse, sed et ex iis quae aeger vidit, tangit, audit, odoratur, gustat et mente afficitur, dum fapit aut delirat. Nam ex aegrotantis mente medicum ad dignotionem juvari, quod is aeger deliret aut sapiat, cognoscitur. Nonnulli hunc textum, quae visu, tactu, auditu, naribus et lingua de ipso aegroto, hunc autem et meme de medico pronunciatum esse augurantur. Ex iis enim quae decumbens videt, audit, tangit, odoratur et gustat, medici mentem aliquid ratiocinari de laborantis gustu, quemadmodum et de morbo conjicere. Nam si .aegro ipsi gustanti amara omnia videantur, veluti latero laborantibus, linguam hile saturatam esse; si falsa, pituita salsa; si acida, ipsa acida. Sic et aegrum dicunt sui sudoris interdum in ea diffluentis qualitatem sentire. Hoc pacto explicantibus adversari videtur, quod odoratum medici praeterierit, etiamsi ipsi, ad mulsa utatur. Etenim ex dejectionibus, urinis, sputis, ulceribus erupta laborantis respiratione, odoratus sensu ad dignotionem utitur. At torte datur hunc a libravio praetermissum, sicut et alia multa, quae in multis et Hippocratis et aliorum libris partim omissa, partim evidenter depravata comperiuntur. Quin etiam ejusmodi explicationem quidam scripserunt, qui non idem his verbis significari profitentur, quae videre, tangere et. audire licet; ac illis: visu, auditu et tactusuntiuntur. Videre namque licet, tangere et audire re minime comprehensa, sentire vero citra comprehensionem non item. At hujus-. modi siensus explicatio Sentii est Stoici, quum propterea admisit lphicianus Quinti discipulus qui sitoicam philosophiam sectatus est. Verum quod proferunt est ejusmodi. Altera quidem pars textus de stilodocet rerum genere, ex quibus dignotiones oriuntur; altera vero de eo quod. per se accurate discussum et exploratum est; ac si ita scripserat. Decebat constitui dignationes tum a similibus, tum dissimilibus rei secundum naturam exsistentis, quae in aegrotantis corpore conspiciuntur. Haec autem sunt et quae sub tensus cadunt, et ex iis ipsis non quae prave videntur aur prave audiuntur aut omnino aliquo sensu prave sentiuntur, sed quae probe et singulorum sen-suum comprehensione et mente percipiuntur; abusum vero Hippecratem fuisse dicunt vocabulo, sentiuntur, de mente verba facientem; ac proinde in prima sententiae parte unius sensus, vel duorum fuisse memorem. Universum enim eorum genus sub exemplo demonstravit. In secunda vero ; textus parte omnium sensuum cum mente meminisse, quo solidam et exploratam euunciationem redderet. Nam commune est omnibus comprehensione objectorum species .excipere. Sed quum quod pollicitus tum praestiterim, et quae e nonnullis apposite dicta sunt, ad hoc attulerim, ne videretur Hippocrates eadem saepius prouuuciasse, jam opportunum mihi quidem tempus est orationis seriem seclari; tibi vero superiores sententias scrutato omnium optimam eligere. Meminit autem γνώμης vocabulum accepisse, ut apud veteres, quod idem atque mens sive etiam intelligentia significat. Quum igitur ad hoc multa sint testimonia, pauca in medium proferam. Critias in primo aphorifmo haec scribit: nec quae reliquo corpore, nec quae mente intelligit. Et iterum: Homines, an sumis aliquis sit mente, cognoscunt. Et in priore de colloquiis libro: si ipse exercitatus ita fuisses, ut tua mente valeres, minime sic ab ipso tibi bifaria si erat. Et in eodem facpenumero et in secundo colloquiorum γνώμης mentionem fecit, sensibus ipsam in divisione opponens. Quemadmodum et Antipho in primo de veritate. Ratione qui haec novit nequaquam ipse longitudinem vita cernit, neque qui longitudinem novit, absque mente novit. Etenim omnibus hominibus tum per corporis sanitatem, tum per morbum, atque cetera omnia mens imperat. Et Plato ut in primo saepe, ita in quinto de republica immoratus est. Itaque hujus intelligentiam ut cognoscentis mentem, ita et opinantis opinionem esse recte dicimus. Et Lysias in Poliuchum: Ille namque in omnibus rebus quae tua usus mente pro nostro populo gessit, multorum honorum civitati causa fuisse videbitur et plurimis incommodis hostes affecisse. Aeschines quoque et Socraticus in Miltiade et Hyperides in Dioclem et alii rhetores, medici atque puetue,. quorum omnium meminisse supervacaneum est, eadem : significatione id vocabulum usurparunt.

IV. Quae et quibus cognoscuntur, omnibus datur cognoscere.

Quaeritur et hic decenter quaenam sint aliae praeter sensum et mentem facultates a natura nobis concessae, quibus exteriora objecta dignoscuntur. Quod enim non (omnes enumeraverit, ita intulit: quae cognoscuntur, om- ntbus datur cognoscere. Quamobrem nunc ipsum ita pronunciare dicimus et sane explicabimus, quiddam in pri- mis praelatis, et ad quae deinceps dicenda sunt necessarium, et jam a multis veteribus proditum, quibus placet nullam esse opinionem quam tectarum auctores philosophi videntur invenisse, quaecumque vero prioribus foculis saepe traditafuni, una cum aliorum mente interiisse. Non tamen Pyrrhoniam tectam aut Academicam aut Stoicam aut Peripateticam aut quamvis aliam- post Hippocratem ortum habuisse censet quisquis rerum ipsarum opinione accenditur, quum ipsi Pyrrhonei ad vetustissimos viros prirnarlam tuam tectam referant. Quocirca verisimile est Hippocratis temporibus, imo vero non verisimile, sed necessarium, qui tunc vivebant, eos de naturalibus judiciis inter se disceptasse, et hos quidem nullum tale recensuisse, quemadmodum Pyrrhonei; illos vero solum sensum; nonnullos hunc nihili ducentes id sane verum sensisse quod circumfertur, mens cernit, mens .audit, cetera surda et caeca sunt. Quosdam utraque judicia statuisse sensilium quidem objectorum sensum; comprehensibilium vero mentem. Quosdam demum alias atque alias animae nostrae facultates duxisse. Quo igitur eorum insultum effugeret Hippocrates, ipse duarum genere facultatum, lentus et mentis, meminit, quas scitis etiam me semper demonstrasse sola nos habere cognoscendi judicia. At propter sophistas orationi apposuit: quae et quibus cognoscendi facultas data esu Quidam augurantur alterius quidem naturae mentem, alterius vero intelligentiam esse; alterius quo-que quam mente conceptam rationem appellitant, atque his plures etiamnum facultates introducunt. Nobis vero in libris^ de communi ratione demonstratum est tres universas nobis inesse facultates quibus ad artium et librotum constructionem utimur, scutum; mentem et memeriam. Verum memoriam in sensu ac mente percepta et recondere et reservare, et rerum ipsis inventarum prompinarium quoddam esse ipsamque singularum rerum naturem non invenire; ad eorum vero quae inquiruntur inventionem et judicium, tum tensum, tum mentem nobis natura suppetere. Sed quum.de his ipsis oratio sit, concedit aliquis aliam quidem esse intelligentiae facultatem, alii vero rationis aliam conjiciunt. Nuncque rarius aliam, si velint, et mentis et aliam intelligentiae quae huic. ad-. versus eos par sit, ut evidenter omnes homines dignoscant et malum et mespilum et uvam et leguminum corpora, sive una animae facultate sive duobus sive tribus sive . pluribus ipsorum dignatio prodeat. Omnes autem homines .peraeque sibi persuaserunt, et motum et capsam et signum, et haec ipsa praedicta, et mentem et memoriam et consilium esse, quae praeter alia multa funditus evertere conatus est Asclepiades, ac. si nulla sint. His igitur a nobis propositis, iam mea quidem sententia dilucidum est, cujus rei gratia in fine doctrinae satis editae adscripserit Hippocrates: quae et quibus cognoscuntur, omnibus datur. cognoscere. Inire decet medicum artis -opera, ducto ab affectuum dignotione principio, apparentes aegrotantis asseotus sanorum affectibus comparantem; et qui similes sint et qui dissimiles speculantem, eorum et aliorum omnium cognitionem tum sensu tum mente transcendere ; et si quam censuerit praeter has aliam communem rerum omnium pulicem esse natura facultatem, ac illis peraeque inventorum judicium, ut etiam cognoscere cuncti homines possunt, ut et nos in medicinae operibus habentes tamquam materiam quae tub sensus cadunt, his verbis: quae tangere et audire licet; judicandi vero haec facultatem duplicem, tensum et mentem, quas eadem textus serie decl ara vi t, quum inquit: quae auditu et odoratu et gustu sentire licet. Utrisque sane memoriae manifeste subservientibus. Si quis vero alsam quandam facultatem introduxerit, illam nos minime propulerimus, si subjectae materrae utilis exsistat. His enim pronunciatis: quae et quibus cognoscuntur, omnibus datur cognoscere,. et mentem complexus est, vel etiam concessit, auguratus aliquam et aliam esse judicandi facultatem et ipsam nobis probare. Quae igitur hucusque hoc in Hippocratis libro scripta sunt ad materiam medicam vulgo referuntur; atque idcirco ipsa totius artis prooemium quoddam esse pronunciavi. Deinceps autem ad chirurgiam processit, et ad ea quae hujus funi artis, quae in officina medici aut discere aut facere possunt qui in arte ab initio exercentur. Atque nemo existimaverit, explicationem me longiorem praeter meum morem fecisse. Quae namque totius artis communes sunt sententiae, in his, quam in particularibus prolixiorem ap-. pellari consentaneum est, ac maxime quum quis aliquo in opere ipsas distinxerit, non amplius eas rursum explicatinus, quemadmodum et ego primum in horum librorum Hippocratis explicatione statui quidem omnia tum sensu tum mente dignoscere; earum vero quas retuli sententiarum nullam amplius mentionem facere. Non tamen tune, neque nunc pro ipsius rei dignitate orationem produxi. Quum enim mihi liceat ortam de facultatum animalium et explicare et simul decernere, utilius duxi qui harum accuratiorem notitiam desiderat, eum, ad opus de communi ratione remittere. intercedente vero alia -hac in textu quaestione: a similis et dissimilis inspectione exordiendum e/su; propterea quod frequentius articulate non omnibus innotescit, si qua sit inter idem ac simile differentia: hanc quoque consultus omisi, aliis in commentariis accurate tractatam. Nam ad ejus animadversionem etiam alia quaedam coincidunt quae praetermisi et hanc, utrum eorumdem vel similium observationes fiant. Et certe quidam empirici similia observanda esse profitentur; quidam vero accuratiores universae sitae sectae difrciplinam servantes, eorumdem censent observationes omnes esse faciendas, tum pathognomicas appellatas, tum prognosileas, tum therapeuticas ; et Dionem phreniticum eumdem esse atque Theonem phrenitide laborantem, quatenus ambo phrenitide delirant. Nonnulli vero neque simile simpliciter dici profitentur, sed duobus modis et intelligi et enunciari: uno quidem simile intelligitur, quod nulla re dissidet, quemadmodum castor et Pollux; altero vero non hujusmodi, rerum in quo et magis et minus est. Non tamen et apud vetustissimos medicos et philosophos, quorum adhuc exstant opera, hujusmodi similium usurpatio comperitur, quum ipsi confuse et citra distinctionem similium appellatione utantur; alias quidem in iis qui foruram sortiuntur minime discrepantem, ut sinistrum oculum a dextro, cum ambo in uno homine spectantur; alias vero ubi diversis in hominibus, hic quidem glaucus, ille vero caesius est, aut niger, aut quatenus oculi; atque hos similes esse diiudicant. Satius tamen ipsis et magis consuetum est, glaucum glauco et caesium caesio, quemadmodum et natum aduncum adunco, simum simo et rectum recto similem appellere.

V. Quae autem ad chirurgiam in medici officina spectant.

Hujusmodi breviloquentiae a- consultis .perspicue procedunt, obscure quid enunciare volentibus. Ubi namque nonnunquam unius nominis aut verbi auc duorum aut ad summum trium adjectione dilucidam orationem conticere datur: qua ratione quis non obscuritatem sectari dixerit verbis ita contextis? Ego certe textus typum tum dicturus, quo quicunque usus fuerit, dilucidam noverit orationem. Hic autem latis erit. Universa medicina ad affectuum dignotiones, fanorum tum similitudine tum dissimilitudine, per ea quae et fenta et mente deprehenduntur; consilium, inventionem et judicium dirigit. Ego vero quae chirurgiae sunt exsequar quae in medicatriua discentibus demonstrare et circa morbis affectos operari possumus. Quicumque dilucidis verbis explicare velit, ita loqueretur. Scribunt autem nonnulli postremam nominis Kari ἰατρεῖον medicatrinae syllabam per η, κατ ἰητρεἰην, ac si velis in medicina, non in loco quem ἰατρεῖον, medicatrinam vocitamus, interpretari, quasi ita dixerit. Quae ad chirurgiam artis medendi partem spectant, haec sunt. Auctor autem libri deinceps declaratur (sive ipse sit Hippocrates. sive Thesi. salus ejus filius) neque omnes medicae chirurgiae operationes, neque res ad medicatrinam spectantes memoriae prodidisse, sed ex his ipsis quaecumque tironibus in usu sunt. Atque etiam inde libri titulus artem duxit, quem postea Diocles, Philotimus et Mantia. constituerunt. Planius autem inscribi potuit περὶ τῶν καἀ ἰητρεῖον, si de iis quae in medici officina spectantur fiat inscriptio. Miror autem Asclepiadem qui titulum quidem καἀ ἰητρείην, quae in medicina spectantur, servandum esse censet; ritulum vero περὶ τῶν αύτῶν κατὰ τὸ ἰητρεῖον, de iis quae in medici officina spectantur significare. Prior enim titulus Kari ἰητρίην medicinam, non alter qui καἀ ἰητρεῖον medici officinam significat, quo quis ἰατρεῖον medici officinam, ἰητρίην medicinam morborum medicatricem interpretetur. Atque prosectu hujusmodi de nominibus dssceptationem continent, de quibus pauci solliciti sunt, qui rerum veritatem negotiantur. Quae vero proposita sunt, eorum doctrina sequenti oratione exorditur,

VI. Aegrotans, agens, ministri, machinamenta, lumen, ubi, quomodo, quot, quibus, quo pacto, quando, corpus, instrumenta, tempus, modus, locus,

Hoc -textu omnia percensuit, a quibus, per quae et in quibus chirurgica medicinae pars occupatur. Deinde narrat quale praedictorum unumquodque esse deceat, et quomodo et quo tempore ad usum duci. Ex his plurima manifesta sunt, sicut aegrotans, agens, ministri, macbinamenta, lumen. Et face ipsa quoque auctor in sequentibus de iis disseruit, quum docuit, quomodo deceat aegrotentem se medico obsequentem praestare ; quomodo medicum circa ipsum agere oporteat; et quomodo huic adstantes subministrare^ consentaneum sit. Eodem vero modo et de machinamentis et de lumine, quaecumque nos nosse deceat, ipse deinceps scriptis prodidit. Post haec autem de deligatione longam doctrinam constituit, minime producta orationis forma. sit quaecumque proposito textu narrantur, praeterquam aegrotans, agens, ministri, madiinamenta, lumen, perpendenda funi. Atque in primis cison, ubi, primum inter ipsis relatum quod per κ secundae fyllabae lenes, nos per π pronunciamus; quod locum, in quo quis situs est, significat: proindeque praedictis omnibus non modo id attribui aliquis protulerit. Aegrotans namque idoneo loco opus habet (aegrotantia vero vocata fiunt, quibus nimirum succurrit chirurgia). Hoc autem non minus medicus, quemadmodum et instrumenta consen laneum locum desiderant, et ex luminibus quod artificlusum est, ut id penes nor sit, et quemuis in locum feratur. Quod deinceps scribitur quomodo, δκως per κ, id nos per π όπως pronunciamus. Notat autem non apud nos dumtaxat, sed et apud lenes rerum docendarum veluti qualitatem. Artis namque peritos non solum affectum locum scire decet, ubi decumbens aeger aut sedens manu curandus est, sed et quomodo figurandus: sic vero et qui operatur, et qui ipsi operanti ministranti Machinamentoruta quoque positura non solum idoneum habere locum postulat, sed et per ordinem apparari. Sic singula tum medico tum ejus ministris ad manum maxime fuerint. Constat autem hinc omisisse instrumenta, ut quae simul cum machinamentis mente comprehendi et adnumerari queant. Sed rursum quo pacto inordinate eorum metuinerit paulo post spectabimus, Nunc autem praedictis continua explicanda sunt, ubi pronunciat quot, quibus, quomodo. Haec nimirum singula ad res praedictas referuntur, quas ad chirurgiam apparandae nosse discentes opor-. tet, quot sint, quibus ex. ipsis et quomodo utendum: ut quomodo, quum paulo superius .voci, ubi, postpositum pronunciatur in positura; quum vero nunc profertur, in usu dispositionem declaret. Illud ergo quomodo pro adverino loci ubi collocatur; hoc autem pro articulo seu relativo, quod quibusdam instrumentis aut machinamentis actiones explicare decernit. Quod serie dictum est, quando, occasionem aperte declarat, per quam- singulis uti conveniati Quae vero postea his verbis ita se habent, corpus, instrumenta, tempus, modus, locus, merito indagatur, . quum sortiantur intelligentiam. Etenim corpus aegrotantis ante facultate pronunciatum est, in qua textus parte aegrotantis meminit. Atque per quando,r tempus; per quomodo, modus; et per ubi, locus intelligitur. Cur igitur his prolatis agnoscitur cum praefanti quoque dictione, ipsis praeter ordinem instrumenta inserere, quae praestantiorem ordinem sortiuntur, si cum machinamentis collocata sint; quum possimus nos, etiamsi nequaquam scripta allent simul cum machinamentis intelligere? Verum pro his machinamentis licet proferre, quod scalpella, tenebras, hamos, scalptos, laminas membranae custodes et quaecumque hujusmodi cetera intelligere deceat, quae instrumenta .nunc vocitat. Quum autem nos ipsa instrumenta cum machinamentis intelligere possimus, quod genere similia ex domestico apparatu ad curationem sunt utilia, ipsa ἄρμενα vocitat, qua ratione in opere de ratione victus in morbis acutis pronuncians, ubi de balneo disseruit: in paucis enim domibus ἄρμενα instrumenta parata et ministri quales decet reperiantur. Scaphas igitur, rotas, pelves, labra et quaecumque cetera aegris curandis idonea ipsum exponere existimandum est. Iti iis quae simul cum instrumentis narrata sunt, absurdum immoratur. Itaque fortassis nunc corpus dixit partem affectam, tempus vero quod ipsi junctum est. Nam in chirurgicis operationibus scire decet, quando curandus affectus evellendus est. Ipse namque imperavit, ne tertio aut quarto die membra extenderentur aut articuli reponerentur. Potest quoque chiirurgiae tempus nunc dixisse. Nam in nonnullis celerrime manu operari. nitamur oportet, quum jam maximum ex frigore sequatur periculum, ut iis qui sinuntur accidit: cito siquidem in doloris magnitudinem feruntur qui manus operationibus; in quibusdam vero, ut suffusionibus longiori tempore operatio procedit. Quum enim suisirsiones decubuerunt, paracenterium quamdiu deceat -ea in parte continendum est, qua vehementer obfirmatas ipsum sustinere decernimus. At nunc modus in affectus ortu .dici potest, quum ipse jubeat medicum cognoscere, quomodo aut fractura aut luxorio orta sit, etiam in libro de capitis vulneribus apte modos quibus oboriuntur vulnera, his verbis recensuit: os autem in capite tot modis vulneratur. Ac deinceps rursum: singulorum vero modorum plures in vulnere stant tracturae species. Paulo post haec sequuntur: contusionem subierit os salum in sua ipsius naturi., neque fusura ulla osus contusioni accesserit. Atque secundus Aic modus est. Tum alium his verbis infert: tertius hic modus est. Ac rursus paulo post: quartus hic modus est. Denique rursum sequitur: quintus hic modus qui inventu difficillimus apparet. Oportet quoque etiamnum loci ipsum meminisse, qui superius ubi adverbium locum significare retulit. Quas ob res quidam etiam alie- nam- dictionis hujus explicationem simulque loco contrariam esse tradiderunt. Nam pro ipsa dictione, locus, ubi praedictum scribunt. Verumtamen hanc scripturam libri norunt interpretes, norunt et empiricorum plurimi. Enimvero perspicuitatis gratia nunc curium ipsam repetam quae sic te habet: aegrotans, agens, ministri, machinamenta, lumen, ubi, quomodo, quot, quibus, quando, corpus, instrumenta, tempus, modus, locus. Hoc itaque in textu pronunciat, ubi, corpus, instrumenta. Primum quidem eorum scripsisse hoc in superiori textu ubi simpliciter intelligit. Nam ubi tum laborantis corpori tum instrumentis convenire potest, quum hic instrumenta dicantur, quae supra machinamenta vocata tunc Alterum vero ubi, quod in decenti loco tum laborantis corpus tum instrumenta collocanda sint, nunc definisse. Hoc autem in textu cum superiori explicatione locus in fine totius orationis de corporis affecta parte dici ridebitur. Quemadmodum enim medici corporis partes, sic et locos nominere consueverunt; et a quibusdam integra opera de locis affectis inscripta comperiuntur. Hactenus rerum demonstraudarum capita dumtaxat narrata fiant. Ipsis vero doctrina sequenti oratione sumit initium, .ac proinde te illis incumbere lubens dignum esse censeo. Ex iis hucusque propositis si quid non probe cognitum fuerit, id non magnum futurum est detrimentum.

VII. Agens aut sedens aut stans ecmmoderate ad su ipsum, ad id quod manu tractatur, ad lucis splendorem.

Sententiam dixi ipsum Hippocratem enumerationem fecisse rerum, a quibus, per quae, quibuscum et circa t quae, manuarias operationes fieri necesse esu A quibus itaque tum medicus tum ministri intelliguntur. Per quae, machinamenta. Quibuscum, lumen et locus. Circa quae manus operationem subeuntis corpus et affecta pars. In proposita vero oratione et sequenti haec singula, qualia . esse oporteat edocet, minime servato ordine, quo enumerationem. fecerat. Proclus enim ab aegrotante exordium duxerat. Id autem priscis omnibus consuetum erat; atque si velis ex ipsis omnibus innumera colliges exempla. Ad rem autem praestentem satis fuerit, quod a poeta illados secundo in enumeratione profertur:

Dic mihi, Musa, virum quis maximus esi vel equorum, Atridas pariter qui sunt in bella j equuli.

Priores enim viros, possessuros equos protulit, non tamen de viris primum rationes reddidit; sed concutit :

Prima Pheretiadae debetur gloria equarum, Quas avium in morem celeres .Eumelus agebat, . Aequales aetate, pares tergoque. piloque ; Monte in Pierio quas enutrirat Apollo. insignes ambae et Martis terrore carentes. Maximus at longe suit Asux ille virorum Indignatus adhuc, dum nulla subibat Achilles proelia: nam pugnans omnes virtute praeibat.

Alibi vero ructum cecinit:

Tristis erat gemitus torvo et lactantia vultu.

Ad secundum detulit quod prius occurrerat.

Caedentem et dura miseri qui morte peribant.

In illados autem reprimo volens quasi de industria indicare non esse habendam hujusmodi ordinis rationem, rebus omnibus quinque sequentibus enumeratis. Ad secundam enim primum orationem contulit; deinde ad quintam ; postea ad quartum ; postremo ad tertiam. Sunt aut em poemata quorum exordio hi versus leguntur:

Boeotii hic Tones prolixa veste decori Et Lucri et Phthii et qui resplendebat Epeus.

Haec certe de orationis ordine nunc semel dixisse fasfici a t, ne quis amplius alibi iis de rebus audire desideret. Quae igitur ad agentem, hoc est medicum chirurgum spectant, ea patescunt omnibus qui mentem ipsi adhibere volunt. Nam agentem sive sedeat sive stet, chirurgiam facere pronunciat, quum commoderate sese habet, tum ad. se chirurgicam manum adhibentem, tum ad aegrotantem et lumen. Quod consilium servandum complectimur in singulis pronunciatis, quorum commoderationem deinceps decet primo in lucem prodeunte, quod lumen est.

VIII. Lucis igitur duae sunt speciest una communis, altera ar- ti/icialisr Communis in nobis sita non est, artificialis penes nos exsistit.

Atque hic de speciei vocabulo edoctus, id in perpetuum memento. Veteribus enim est consuetudo et differentias et species et ideas appellare, quae de rerum genericarum scetione subiiciuntur, Atque nunc ita pronuncrat Hippocrates duas esse lucis species, ac si duas differentias et duas ideas dixerit. Est autem lux communis, qua omnes homines utimur : prima sub dio potissimum ; secunda in amplissimis aedibus, sublimes tores, lumine plenas habentibus, quales et nunc multis in civitatibus, medicinam facientibus medicis datas, a medicis facta denominatione medicinas appellitant. Artificialis vero lux haec fit maxime, quum lucernas, faces, lampadas aut tale quid accendimus; deinde quum totas fenestras aut earum partem patefacimus aut alias claudimus, alias aperimus. Eadem quoque de foribus ratio est.

IX. Quarum utriusque duplices sunt usus aut ad lucem aut sub lucem.

Utriusque speciei lucis, tum communis tum artificialis duos esse usus pronunciat, aut ad lucem, aut sub lucem- Ad lucem vocat, quum luci adversum fuerit quod manu curatur, aut spectatur. Sub lucem vero quod paulo aversum est, quemadmodum in suffusionibus et cunctis oculorum affectibus. Nam oculorum morbi neque accurate dignosci, neque curari queunt luci adversio aegrotante ; proindeque adversum lumen fugiendum esse. Sub lucem vero sive aversum a luce aut obliquum corpus figuratum esse oportet, quod manus operationem subit in oculis. At ipsis velim audias, me plane oculos nominare, non palpebras: in hoc enim casu elaborandum est et ad lucem aversi hominis, quemadmodum in aquularum extractione aut pilorum illaqueatione, aut restaura aut denique ubi medicus diductis palpebris non eget. Itaque si quis lippiens forte vehementer exulceretur, et quum curatur oculacinum staphyloma vocatum patiatur, ipsum a luce prorsus aversum esse decet toto operationis tempore, praeterquam quum medicus oculis- medicamentum admovet. In illis enim ipse citra lucem affectum non videt, ut neque si unguem excidere voluerit; aut suffusionem subducere, aut quid ejusmodi manu operari, sed obliquum prout ad lucem decet, tunc eum qui manus operationem subit figurare, ne a luce pupilla laedatur, nec medicus arte privetur, hoc est eorum quibus medetur partium conspecto. Dilucide vero lucem aversus appellabitur, neque ad lucem, neque sub lucem, sed a luce magis vel ad lueem obliquus. Verum Hippocrati loquutionis sub lucem quam a luce melior visa est interpretatio.

X. sub lucem quidem et paucus esi usus et perspicua moderatio.

Id antea demonstratum est. Aliarum namque partium, exceptis oculis nulla hujusmodi manus operationem sub lucem fieri desiderat. Quoniam vero, ut diximus, avertam prorsus esse lucem in manus operationibus fieri non potest, inter lucem advenam et aversam aegrum hominem figurare vult. Non tamen aeque omnibus in morbis medicum a luce decet aversam esse, sed quatenus ipse morbus urget. Nam qui oculi ulcere et supputato et acino, aut magna inflammatione aut acri fluxione afficiuntur, a pauca qudque luce tantopere laeduntur, ut ex tempore et doloribus vexentur et in fluxiones incidant; et is vero minus a luce infestatur, cui paracentesi suffusio evertitur, aut unguis aut eneanthis manu curatur. At aversionis moderatio, qua a luce aversum lesse decet eum qui curatur, tibi his duobus scopis mentem adhibenti comparietur. quod tum quod ad oculum molitur manus operatione medicus dilucide videat, tum curandus aeger non magnopere discrucietur, quum uterque suopus contrariam figuram indicat, ut praevalentem scopum consilium dirige. Si vero neuter praevalere tibi videatur, mediam adver-, siccis figuram delige, tum ex his quae plane luci fiunt adversae, tum ex illis quae a luce aversae sunt. Ego te viam docui, qua usus aversionis moderationem invenies. Hippocrates autem pronunciata fert, auguratus omnibus moderationem facile palescere, si qui ipsum invenire studuerint. Non enim imperitos homines, ut nos nunc, sed admodum in disciplinis venatus docuit, ut etiam ipsi ex eorum quae praemonstrata funi consequutione talia prompte comminiscerentur.

XI. Quae vero ad lucem spectant ex praesentibus et consurentibus luminibus, ad splendorem quod manu curatur convertere oportet.

Quo clarissime, prout oporteat, medicus intueatur quaecumque per chirurgiam in laborantis corpore molitur medicus, ipsi omnibus in partibus, oculis exceptis, splendidissima lux deligenda est. Est autem lux splendidissima, quae subdiali in loco solis nulla re aptum obscurante praefulget. Verum interdum in manus curam subeuntis domicilio talis locus nullus est. Saepe vero quidem est, in eo tamen hominem collocare non expedit, hieme per frigus, aestate per aestum ; utriusque enim tempestatis tua noxa est. Praeterea etiam ventos ita cavere oportet, ut in his non suium retrorsum idoneum aerem vitemus saepe, verum etiam ventum januae et fenestrae vicinum afflantem qui operationi subjectum vehementer agitet. In illis autem ventum maxime vitamus, in quibus veremur ne quid nervosum genus patiatur, quemadmodum rursus solem in iis quae putrescunt, ut qui ad sanguinis eruptionem propense feruntur. Praeclare igitur adjecit: ex luminibus prostantibus et conferentibus. Non enim simpli. citer ex luminibus quae prostant splendorem eligere, sed et intueri oportet, etiam si quae conferunt lumina, eorum sit splendidissimum.

XII. His exceptis, quae aut latere oportet aut conspicere turpe esa

Non dilucidam hac oratione tuam sententiam interpretatus est artis peritus, ita ut manu tractandas aegrotantium partes ad lucem convertere non deceat, quaecumque latere congruit,t aut conspicere indecorum est. At vero non id imperat, quare hae serie pronunciat.

XIII. Sic autem manu curandum, luci adversum; manu vero medentem, manu curando adversum esse oportet, modo non obtenebrat.

Oportebat enim universam utique sententiam ab ipso i enunciari: quae vero ad lucem spectant ex praesentibus et conferentibus luminibus, ad splendorem quod manu caratur convertere oportet. Non tamen purus ac sine tenebris lucis splendor servandus est, sed in quibus latere partus aut conspicere indecorum sit, te ipsum ita collocare decet, ut omnes omnino manu curandarum partium spectaculo subducantur ; sibi vero nequaquam ipsas obtenebret. Universae profecto- orationis sententia talis est. Quum primum autem aliquis occultationem audire manifesto desiderat, quum circumstantes future vult medicus. At fortassis quaerendam manus operationum disciplinam ex praesentibus nonnullos docere noluerit ; quum ipsam ediscere indigni sint; imo sane nec manu curandorum necessarius, qui nonnumquam secare nolunt, quae nimirum tali manus operatione opus habent: molestia namque afficiuntur et adversos medicum tamquam carnificem debaccbantur. Quin etiam saepe necesse fuit, putrem testem penitus excidere et nervum transversum totum discindere, ne homo convulsione prehenderetur. Nonnulli idiotae, puris affectum conspicere nequeunt; quidam vero loci puris corpus plane aperire concedunt, ut in quibus medicus his minime perpendentibus abunde locum affectum secet et pus universum excludat. At id ob laborantium limiditatem nobis interdum accidit. Quidam enim sunt ad manus operationes ita timidi, ut, priusquam sectio fiat, doloris exspectati metu in animi defectum procidant. Ad haec medicum oportet de manus operatione pronunciare se postero quidem die decreturum, in praesenti vero ipsam missam facere. Nunc autem aqua perfundere, aut spongiis fovere, quo partem affectam ad cataplasmatis aut medicamenti appositionem praeparet, atque interea timidum hominent minime suspicantem secare. In his Iane rebus, ut adstantes lateant operationes, has adspici medicus probihuerit; in aliis vero ob laborantis pudorem, quum prae multitudine fiant, non a multis affectum spectari, quem aut in sede, aut in pudendis patitur, Hae namque sunt partes, quas aegrotantes occultare desiderant, ut eruntliebre genus, tum clunes, tum pectus; quidam praeterea et ventris, et multo magis pubis appellatae regiones. At quidam hic Hippocratem reprehendens id ipsum ridicule scripsisse profert. Optantibus enim quae hujusmodi manu-. curantur partes minime videri facile est, exclusis domo qui intus morantur omnibus, uni medico aut etiam uno quopiam, aut duobus amicissimis praesentibus operationes committere. Verum qui haec narrat non expertus est multus, quos, quemadmodum pudet tuos affectus ab adstantibus conspici, sic nonnullos adspectu prohibere et missos facere. Saepe vero quidam etiamsi secedere. jussi fuerint qui aemulantur, qur operationes ambiunt, qui res aegrotantis ferre multopere nituntur, nonnulli familiares vel p amici impudenter permanent. Itaque per hujusmodi occasiones laboranti gratiam conferre medicum oportet minime molestam ipsumque seorsum ac nullo auscultante polliceri, ita te manus operationem facturum, ut multos lafuerit. Potest enim, ut dixi, dum aquam perfundit aut spongiis fovet, ac si nondum sit operaturus, opus repente conficere, iis qui spectare moliuntur etiamnum alia facientibus. At hujusmodi quaestiones extra medicinae praecepta sunt. Nos autem ex enarraturum consequutione, vel etiam ob disceptantium repugnantiam ipsa commemorare cogimur. Sed quae praedictis continua serie subiciuntur, ad ea transeundi jam tempus est.

XIV. si enim qui operatur intuebitur et quod eructatur non adspiciatur.

Atque hic perfecta est hujusmodi oratio. Sic enim qui operatur, quam partem manu curat, intuetur. Haec autem ipsa pars ab aliis non cernitur. Non enim profecto quod utcumque et adspici et non adspici parti manu curandae convenit, ad medicum refertur.

XV. rerum sui ratione sedenti quidem pedes secundum eam quae sursum est rectitudinem e directo ad genua sint, diremptum autem minimum consuquuti; genua vero superiura sint inguinibus paululum diducta pro commoda cubitorum positione et appositione.

Symmetriam manu operantis pro ratione lucis emensus ad ejusdem symmetriam accedit. Supra namque pronunciavit : agens aut sedens aut stans aut summaria ad sese, ad id quod manu tractatur, ad lucis splendorem; deinde ad postremum primo profectus et simul cum eo. pro. aegri manu curandi ratione, facta necessario symmetriae commemoratione ad manu operantis fui ipsius ratione symmetriam se contulit. Ipsum autem concinnam posituram habere decet, nihil simplex quum sit, et quid veluti articulis distinctum. At si partes contempleris, ut alias atque alias variis posituram figuris sortiri potest, sic. interdum etiam congruenter sc collocare. Si quis igitur sedens aut stans crura plurimum inter te diduxerit, praeter symmetriam his inter te partibus se habuerit, peraeque ac si haec plane coegerit ac te tangere fecerit; aut alterum alteri superposuerit aut potius si in longitudinem totum crus extenderit aut si pedem. e regione .genu potuerit; imo verius posteriorem partem a rectitudine multum tecedeutem. Merito igitur Hippocrates quum ipsius operaetis cujusque symmetriam, sui habita ratione constituisset, mutuam partium dispositionem definivit. Pedes quidem e regione genuum continere imperavit. Quandoquidem vero oratio e regione vel e directo duplex est, una quidem membrorum se in longitudinem extendentium ; altera vero artuum in altitudinem feste .porrigentium, quemadmodum quum erecti stamus, jure sursum rectitudinem addit. At ἵξιν pro consuetudine semper rectitudinis situm appellitat. Quam ob rem pedes ab invicem modice diduci, genuaque paulo in inguinum altitudinem excedere imperavit, qui ficopum habet in omnibus et decorem et ad operationis celeritatem et redis stabilitatem, ita ut qui sedet dimoveri omnino nequeat. Proinde genua et. tota omnino femora ad usque inguina tantum inter te intervallum hafiere jussit, quo decore simul et tuto sit ad operationes decenter, interdum quidem manuum lacertis et alicui cubiti parti incumbat; nonnumquam vero femoribus, inferitum autem ipsas utrimque partes operationibus edendis instructas fortiri. Illa namque dictio positione e directo positarum partium, haec vero appositio oblique appositarum sudem declarat.

XVI. restis succincte, distincte, aequaliter, similiter, cubitis, humeris.

Vestimentum succinctum pro concinne collecto pronunciavit, ut id neque inversum neque laxum medici corpus induat. Distinctum de ipso vestimento dictum est: jubet enim id nulla sui parte duplicari. Quod autem in ferrei fine pronunciatum est, aequaliter, similiter, cubitis, humeris, ambiguum est. Aut enim aequaliter et similiter utrarumque manuum cubitos. et humeros vestimento indui imperavit, ita ut ambae manus inter se conferantur (quod plerique comparari vocitant) aut humeros aut cubitos inter se confert albens in utraque manu aequaliter et similiter cubitis et humeris utriusque ipsorum manum indutam esse. Enimvero quod nolit cubitis altiorem vestis ambitum esse manifestum est. Eos namque nudos patere indecorum est, non medico dumtaxat qui tam retiglesum artem profitetur, sed et forensibus apud frequentem turbam causas agentibus, quos ipsos quoque pudere cer. nere licet, quum vestem cubitis altiorem gerunt, ut qui ad pancratium accincti sunt. At hujusmodi quoque vellis species maxime reprobanda, quae non modo cubiti partes, sed et totum brachium refrigerat. Non tamen declaravit quousque supra dextrum cpbiti angulum brachium operire deceat. An id tamquam dilucidum quod a nobis omnibus comperiri potest, omnino praetermisit? Non enim iis arduum est in singulis operationibus conjicere, quantum inddmenti oporteat cubitos transcendentis ad cubiti lacertum exporrectum esse, qui hic observationem fecerint quum decoris tum usus ad propositam chirurgiam spectantis. Sed quemadmodum paulo ante in quibus quid occultandum erat, contrarios esse scopos protuli, ne quod manu curatur, conspicuum cernatur, bbscuro aere opus esse; ut vero qui manu operatur illud conspiciat clara luce. Quod autem eorum exsuperat, illi scopum concedere; at si utrumque esse tibi .videatur, medium omnino tenere. Eodem modo et nunc et semper in omnibus faciendum est, hic ad res contrarias scopi dirigunt, eos quidem qui amborum medium semper eligunt, utor vero, si praevaleat, ad illum propendentes. Quod igitur ad chirurgiam spectat, ipsa per te nudam totam manum maxime desiderat. Quae vero decoris tuus, ipsam totam obtectam. Quam. ob rem utriusque medium perpetuo deligi congruit, sed validius urgenti concedere.

XVII. Ad id autem quod manu tractatur procul quidem et prope et sursum et deorsum et huc aur illuc aut ad medium. procul autem et prope termini sunt cubiti; qui in anteriorem partem genua, in posteriorem costas non progrediantur. At .sursum, summas manus mammis superiores non teneat; deorsum vero pectore genibus iurum- bente non inferiores. summas manus angulares cum humeris figuret; quae in medio sunt, ita su habent. sed quae huc aut illuc seruntur, non extra sudem. sed pro conversionis ratione corpus st operantem corporis partem protendat.

Quum medicum ad se, ad eum qui manu curatur et ad lucem respectu aut. sedentem aut stantem sele figurare praecepit: ac primum sedentis ad trium quodque facta relatione symmetriam docere professus est a luce exortus. Deinde ad medici sui ratione symmetriam digressus et hanc persecutus ad residuum tertium provehitur. Neque enim medicum laboranti manu curando propius redere decet, ne loci angustia manuum actiones in ter turbentur, neque tantopere dirimi, ut nix laborantem attingat. Hic igitur terminos quosdam constituit, quos qui manu opesatur. neque in anteriora neque in posteriora progredi debeti Meminimus autem de sedente primum ipsi sermonem esse. Chirurgum igitur ita ab aegrotante diremptum esse jubet, ut is neque anteriores genibus cubitos, neque lateribus posteriores sortiatur. Hos itaque statuit terminos intervalli, quod tum ad anteriorem tum ad posteriorem partem refertur. lpfum autem intervallum in longi tudinem nominatur. Quum vero duo supersint intervalla, unum in latitudinem, alterum in prusunditatem aut altitudinem (nam utroque vocabulo dicitur) intervalli quidem in altitudinem terminos constituit, ut neque operatio superius mammis summas manus porrigat neque inferius pectore super genua incumbente manus angulares cum humeris figuret. Angulares autem vocat, quum rectum angelum cubitus cum brachio efficiat. Hic enim medius est habitus tum flexionis cubiti ultimae, ad quam manus flecti nequaquam potest; tum extensionis extremae ad quam manum exporrigi erit perarduum. At terminum intervalli quod per latitudinem in obliquas fit partes, utrobique con- . sumebat et in dextram et sinistram, quo facile fiant conversiones, ut sedes non dimoveantur, hoc est corporis partes quibus et .sedemus et substratis sedilibus fulcimur. Termini quidem mutua serie diversis temporibus pronunciati fiunt. Nam quo tempore longitudinis intervalla docebat, eo latitudinis et altitudinis intervallo docere non potuit, neque quum reliquarum duarum alterutram. At ipsum medicum hortatur, mea quidem sententia, haec omni tempore mente, prout deceat, inspicere quae pronunciata sunt omnia. Etenim in omni operatione simul usui sunt omnja. Quum ergo medius quidam sit medici sedendi status, quando non intuetur, nihil agit; hunc statum et decorum magis et honestiorem esse consentaneum .est, quam si pictor quidam aut plastes ejus imaginem et- finxerit. Quum autem ad chirurgiam accedit, eum mor vere manus oportet, interdum quidem simul et ante et sursum ; deinde vero sinistrorsum simul et ante et turtum ; rursus ex his figuris aut in posteriora manus ambas vele unicam falam ducere. Sic vero interdum vel deorsum vel rursus furtum et d acrium et retrorsum. Mulo tiplici namque facie status submutetur complicatis mutuo intervallis. His omnibus commune est sedem tueri, quam nonnulli destruunt intervallorum terminos excedentes. Etenim si quae pars manu tractatur ita sublimis sit, ut supra ipsas mammas manus evehat medicus, cogetur interdum ipse e sede sublimior erigi, ut consurgens nondum stet, neque sedeat, sed et in instabili et media inter has figura situs sit. At si quam plurimum in dextram vel in sinistram partem secesserit, illis ipsis e sede ita dimovenitur, ut ab ea lapsurus periclitetur. Quid dicendum est, quod ad anteriorem vel posteriorem partem utrisque similia obortura sint? tantumque si qua fit in partes inferiores conversio, ea ejus operationem obscurabit qua in figura decenti sederit.

XVIII. stantem autem utrisque ex aequo pedibus universim insi- siere oportet. sed altero insistentem agere ; non eo qui ad operantem. manum est; genu ad inguinis altitudinem tollere, ut in sedentis statu, Eosdem quoque ceteros terminos servare,

absoluta de sedente .chirurgo oratione ad stantem emigrat, idem Iubens stantem observare, quod sedenti paulo ante imperavit, quia impar est pedum incessus, Alterum enim esse vult ipso sublimiorem, ut e directo in ejusmodi statione nullam edat operam, quam ipsissimam in omni operatione servaturus est, si quae pars manu curatur, neque sublimior sit, neque in longitudinem aut altitudinem remotior patet cuique praedictorum memori. Pars enim sic elata ut suis ipsius mammis .sublimiores manus habere cogatur, medicum a sede dimovebit, qui citra symmetriam protenditur. Si vero quam plurimum secesserit. ac retrorsum rursus procedere compulerit, festam ab initio coget relinquere. Quoniam vero alterum pedem voluit re quadam fulciri, hic quoque altitudinis modum declaravit, jubens genu eamdem sortiri ad inguina figuram, quam in sedentibus pronunciavit. In his autem protulit genua paulo supra inguina collocanda esse, quod hujusmodi sedes et tutissima sit et ad operationem aptissima et paratissima. Verum nunc alterum genu sublime solum ad inguina eamdem sortiri figuram censet, ac saepenumero inguina utrorumque crurium parem habere altitudinem.

XIX. At qui tractatur, reliqua corporis parte manu operanti subserviat aut stans aut sedens, quo quam facillime ita in ea figura positus perseoeret, observans desiuxionem, subsistentiam, in latus conversionem, declivitatem; sic ea quam oportet servatur et figura et sumta, operationem subeuntis in sui deditione, in manus operatione, in habitu subsequenti.

Qui hunc librum interpretati sunt, divertas non citra rationem textus explicationes tradiderunt. Etenim quatuor nominum obscuritas, ἡποῤῥίσεως desiuxionis dico, ύποστάσεως subsidentiae, ἐκτρἰψεως in latus conversionis; est praeterea κατανττας declivitatis, Hippocratem voluisse paucis verbis res multas prodere, dissensionis eorum quae pronunciata sunt ipsis causam praebuit. Quandoquidem quum auctoris ipsa scribentis mens obscura sit et eam opinionibus, conjecturis - magis scrutati, non perspicue scientia intuiti in vari.as disseusiones exciderunt. Ego vero quod in hisce omnibus facere consuevi, id ita quoque adoriar. Praetermissis enim quae ab ipsis enarrata sunt minus probabilibus, aperiam quae mihi probabiliter excogitata esse videbuntur, re quadam meae sententiae simul addita. Exordiar autem ab obscurorum nominum explicatione. Quandoquidem simplex compositi primum est, ac saepenumero quum simplicium nullum obscurum est, ipsorum compositio obscuritatem efficit. Id autem profecto in proposita oratione advertitur. Enimvero nonnulli ύπόῤῥυσιν defluxionem in humoribus intellexerunt,atque hi bipertiti sunt. lili quidem in iis qui e corpore moventur, hi vero in his qui extrinsecus infunduntur; imo. et ex ipsis nonnulli ipsum Hippocratem eorum memoriam facere censuerunt, qui dum fit operatio effluunt; quidam vero eorum qui post manus operationem. idem vero est et ύποστάσεως subsidentiae nominum dissidium. Quod humorum effluentiae subsidentia contrarie dicitor, merito in parte dissidium excitavit. Alter quidam interr pretum chorus non de humoribus, sed de solidis animalis partibus et ύποστασεως et ύποῤῥύσεως vocabulum interpretatus est, qui putat ύπόστασιν sursum aut partium secandarum aut totius corporis elationem significare; ύπόῤῥυσιν vero ad imum impetum, ac si κατάῤῥυσιν protulisset. Καταρῥεῖ namque hac notatione in prognostico relatum est, ubi inquit: quod st aegri decubitus declivis sit et a culcitra ad pedes delabatur aeger, deterius. His ita expositis testimonium addunt ἐκτρέψεως et καιαντίας vocabula in praedictis ordine subscripta. Enimvero abductionem ἔκτρεψιν appellavit sive totius corporis sive partis manus curandae sit. Καταντίαν vero in propriis partibus declivitatem dici proferunt, quemadmodum in toto corpore ύπόῤῥυσιν subsidentium. Quum quis enim corpus universum in eadem sede tuetur neque dimovet, aut crus aut brachium deorsum propendens efficiet, ejusmodi situm κατάῤῥοπον ajunt appellari, vera ipsis per se dicentes; etsi in universis oratione contentum non servant. Nam altera quaedam etiamnum ipsorum omnium duplex orta est con- . traversis. Prior quidem .fuit nonnullorum qui arbitrati sunt, velle Hippocratem manu curandos tueri, quod quatuor vocabulis significavit, defluxione, subsidentia, abduottone, declivitate; posterior vero non tueri. Nihil autem interest ad totius orationis intelligentiam tres esse nominis ἐκτρίψεως scripturas. Nonnulli namque ἔκτρεψιν secundam ejus per τρε syllabam scribunt; quidam vero σ quoque in principio adliciunt ἔκστρεψιν scribentes, Nonnullidenique ἔκτριψιν per τ et ρ et ι. Nam paulo ante unam scribere prodidimus. Haec itaque narrata vocabula .dilucide patent. A verbo siquidem ἐκτρέπὲσθαι ἔκτρεψις, ab ἐκτρίβεσθαι ἔκτριψις derivatur; quum scripturae hortentor haec aegrotanti observanda esse. Videntur autem simul omnes qui hunc textum explanarunt auctoris feutentiam ex parte perspexisse, totam tamen omnino comprehendere non potuisse. Si quis enim hujus orationis . finem assequi velit, in qua pronunciavit : in sui deditione, in manus operatione, in habitu subsequenti. Omnes profecto vere sequi videbuntur, quum alias alia tribus tempotibus aegrotanti presutura sint, quibus tamen ipsa omnia conjungi non valuerit. Id autem perspicue distinctis tribus temporibus erit manifestum. Primum quidem eorum est, quum morbis affecti se medicis dedunt ad accuratam morborum dignationem, quod deditionem nominaviti Secundum vero eorum serie quum medicus circa affectam partem aliquid agit, quod manus operationem vocitavit. Tertium ac ultimum quod subsequentem habitum appellavit: tunc- enim in eadem prius posita sigma labomanti pars affecta servanda est. Quod argo in eodem te habeat; inde habitus appellationem deduxit. In omnibus autem tribus temporibus quoddam est cunctis commune, quoddam singulis proprium. Commune quidem est omnibus partem affectam immobilem qua sede nititur servare, nisi medicus ipsum utcumque movere tentatus sit. Proprium vero singulis bonum, unde ad periculam sit medelam. in deditione, ut medicus plane quid curaturus dignoscat. In manus operatione ut ossa fracta in oppositum extendat, decenter conformet atque devinciat. In luxalienibus ossa in oppositum extendat, reponat et partem affectam idonea deligatione complectatur. Infectionibus ut pus excludat; aut etiam quod putre aliqua in regione degit, excidat aut igne adurat. His igitur utilis est et humorum defluxus et subsidentia. Ille,ubi excitetur; qui namque praeter naturam humor exsistit, excernendus est; haec vero ubi non excitetur; intus enim noxium humorem permanerenon decet. Interdum autem et subsidentia fit utilis, ut, in quibus confertim pus ex magna subsidentia aut hydropicum humorem excerni volumus. At multo magis a subjectis in manus operatione membris quum sirbsidentiam tum defluxum, ut dictum est, observare decet. Eodem autem modo et in solidis animalis partibus haec pronunciata laboranti observanda sunt, ut eadem fiant per tria tempora, deditionem, operationem et subsequentem habitum. Enimvero si quae pars dum eximitur a chirurgo provectior sit, sectionem in indecenti parte medicum coget efficere, nec modum eumdem aliquando, nec quae servanda sunt tueri; propterea quod aeger ipsum scalpellum praevenit et effugit et operationem imperjectam reddit, quum alias quidem ipso foto medicus mediam manus operationem efficiat, alias vero opus e dimidio factum deferat atque etiamnum concitatius obeat. Haec autem deligatis accidunt; interdum manus opem subeuntibus, qui uimirum, quum sibi in ventre fit operatio, tum in spinam se attollunt ad latus se convertentes, quod in latus abdacilone declaratur. Interdum autem nihil eorum moliuntur, sed musculos vehementer extendunt aut quamdam mutationem mihi videtur hac loquutione indicasse ὸ δεῖ, quam oportet, huc textu, sic ea quam oportet servatur et figura et forma operationem ferentis. Quantum autem malum sit oculi paracentesi curandi, si aeger figuram et formatu non servet aut ita vehementer dimoveatur aut intendatur, ut faciem sanguine suffundat, patet omnibus. Tantumdem autem et quum medico capitis os excidente, aut caput paululum attollat aut deprimat aut in latus convertat, chirurgiae sollertiam interturbat. Sic vero etiam evenit, si se vehementer extendat. In figurarum siquidem mutatione partis manu curandae- situs immutatur. Aliarum autem partium tensiones ad sanguinis profluvium conferunt; musculorum vero tensiones non solum hac ratione nocent, verum etiam partem interdum sublimiorem, interdum humiliorem efficiunt. Quum enim attollitur musculus, tum os sublinitur; quum vero contrahitur ac deprimitur, tum ulceris sedes attollitur, quemadmodum et in intercostalis et alvi regionibus.

XX0. Ungues neque supereminere neque defuere oportet; digitorum vertices ad usum exercere: digitis quidem summis, indice fere ad pollicem admoto t tota vero manus prona; ambabus autem adversis.

Quum quod ad aegrotantem manu curandum spectat societatis operandi ratione protulerit, iterum deinceps ad eam quae de operatoris est munere hocce textu orationem dilapsus est. Ungues igitur ad summorum digitorum sunoriones digitis sane proprias, neque ipsa supereminere, neque deficere optimum .esse, primo de usu partium amplissime explicavimus, in quo totam summae manus naturam explanavimus. In praesenti vero dictiones solas satis erit luculenter exponere. Quum autem scriptura sit duplex, utramque explicaturus sum, quarum altera ita se habet: ungues neque supereminere, neque defuere oportet digitorum vertices. Nam quae corpuscula venamur, eadem ratione summis digitis captu facilia funi, ad quae colligenda summis digitis operam edimus. Deinde altera tumma: ad usum exercere digitis quidem summis indice fare ad pollicem admoto; ut in priore textu de unguium digitorum magnitudine doctrina sit; in secunda vero de di. gitorum usu. Alter vero ejusmodi textus est: ungues neque supereminere neque defuere oportet. Postea in altero principio: digitorum summitatibus usus scripto in dandi casu nomine summitatibus κορυφῇσι, ut uni versa sententia sit hujusmodi, ungues neque excedant oportet digitorum longitudinem, .neque ab hac extuperentur, sed prorsus apiam adaequent: nam cotum summitatibus usus est. Videbstur autem id falsum, nisi prout decet ipsa percipiat. Nonnullae quidem operationes totis manibus efficere contingit; utraque manu cubitum aut femur aut tibiam aut aliquam ejusmodi partem alteram comprehendentes in adversa trahimus et intendimus, in quibus operationibus siigiti tamquam manus partes agunt, peraeque ac palmae et ceterae manus partes. At quam paracentesiu facimus et sursum aut deorsum censuimus aut unguem tollimus, dinitis ut digitis, non ut digitis manus partibus utimur. Simili quoque ratione, quum scalpello aut altero quodam ejusmodi instrumento operationem facimus. In omnibus itaque digitorum actionibus fumans ipsis utendum; et ideo dixi, recte dictum esse, digitorum extremitatibus usus. Deinde ab altero capite ordiendum est: digitis quidem summis, indice fere ad pollicem admoto; una oratione declarat plurimas musculorum functiones ad magnum digitum .fieri, quem pollicem vocitant; quum index e regione ita tendit; ut quod comprehendendum est utrisque videlicet Intumis capiatur. Tunc enim dumtaxat dictorum digitorum agentium usus est. Quin et si quid tribus digifis comprehendatur, veluti quum scalpello sublinimus aut acu pungimus, plurimum quidem operationis illis duobus perficitur; aliquid etiam et medius contulerit. Sed tota manus prona in chirurgicis operationibus utimur, ejus cavo corpus in quo operamur comprehendentes. Digitos quidem affectus extendere et componere potest abunde manus unica; brachium aut cubitum aut femur aut fibiam non potest. Sed utrisque manibus ad hasce partes tractandas sibi invicem occurrentibus utimur, ut membrum circulatim complectuntur et cucurbitulam admoveotes universa manu prona utimur, et quum parvo cauterio elidimus et spongiam imponimus. Aliae quoque multae sunt medicinae operationes, de quibus fortassis etiam ob perspicuitatem supervacanea narrata funi. Per se enim quisque potest omnes tum digitorum, tum manuum actiones memoria repetere, quarum aliae ab utrisque, aliae a digitis fiolis aut fala manu obeuntur.

XXI. Digitum magnum in medio digitorum exortum et pollicem indici oppositum esse.

Non enim aliter datur in actionibus indici magnum digitum oppositum esse, nisi ejus medium amplum fuerit. Id autem et in ceteris digitis optimum, ut quum in amhitu quoddam corpus magnum comprehendere oportuerit, id undique complectantur qui quam plurimum inter se distent.

XXII. Morbus autem esse per quem. et hi laeduntur, quibus in procreatione aut educatione consuevit pollex sub aliis digitis contineri patet.

Quum eadem maneat utriusque textus sententia, a dilucidiora exordiatur. Quibusdam enim placuit ob consuetudinem in nonnullis approbatis textibus rationem ignorare, quum ipsi consueverint ceteris digitis pollicem subnectere ; proindeque hunc quidem otiantem parvum evadere ipsumque ejus ad indicem intervallum non augelitere, quae res ad extremae manus morbum terminatur peraeque ac si ad laesionem pronunciarit. Quidam ipsum proferre arbitrantur rem a morbo procedere, cumque morbum luxato magno digito oboriri; et ulcere inter curandum duram circatricem inducente; ita ut qui musculus interjacet, scirrho obsessus aut aliquo affectu tabescens et alimento et incremento destituatur. Interdum etiam ingens. putredo sitam inter digitos carnem demolita est, et postea duram cicatricem adstruxit, angustum indicis ad pollicis intervallum efficit, ac veluti mutuas reddit copulas, maxime vero quum, ut dixi, dura fiat cicatrix. Quin etiam hujusmodi affectus in pueris negligi verisimile est. Adultos vero a medicis institutos et magnum digitum emollire et movere et interjecto loco probum alimentum comparare. Ad hoc etiam adultis totum corpus increvisse, et si quid laedatur, id solum in atrophiam morbum lucidete; at infantibus in primo incremento quum plo quoque morbo prehenduntur, et ob morbum digitorum immobilitate partes affectas non augescere et ob interjectum inter digitos totum intervallum parvum evadere. Nonnulrs quidem hoc inquiunt forte contingere; quibusdam vero ob duram cicatricem et ob durum quendam interjeclerum locorum affectum. Quapropter veluti nonnulla subligatione sustinetur, hoc est prohibetur magnus digitus ab aliis diduci. Nonnulli siquidem κατέχεσθαι sustinere verbum sic interpretantur, etiamsi luis illud potissimum pugnare videatur. Horum enim explicatione. .non sub aliis, sed ab aliis dictum esse oportebat. Nam qui in medio interscmnturaffectus, regionem parvam et colligatam efficiunt. De his profecto latu, prout tini videbitur, judicio probabilissimum elige, In dictionibus siquidem sic obscuris divinationem magis quam sapientiam ad explirationem usurpamus. Nos autem ad priscum textum revertemur. Fortassis Asclepiades depravatum quoque textum suspicatus est, quem integrum textum talem esse conjecit (morbus autem quo et hi laeduntur, quibus in procreatione aut educatione consuevit, et sequentia) fortesse vero et ab Hippocrate ita scriptum. Censuit ergo Heraclides Terentibus intelligendos esse affectus, ut totius orationis complementum sit ejusmodi: morbus autem per quem et laedit affectus quibus in procreatione vel educaitone, et quae sequuntur.

XXIII. otii operatur, eum operationes omnes exercere decet utrisque suorsim manibus et ambabus simul; ambae namque sunt similes, scopum intuentem recte, decore, cito, su- cunde, concinne, prompte.

Imperat omnes utrisque manibus operationes exercere. Id enim et ad cito et ad decore operandum maxime conferi. Potuerit Iane medicus experiri dextra manu dextrum aegrotantis oculum acu compungere vel unguem excidere aut quid aliud hujusmodi moliri ; proindeque apposuit scopum intuentem, recte, decore, cito, jucunde, concinne, prompte, ut haec ex ea quam pronunciavit exercitatione suppetant. Quomodo vero ipsorum unumquodqueque continget paulo post planum facit. At in re prae- . tenti tantum meminisse decet horum doctrinam caput hoc sortiri, ut quid unum eorum sit quae prima divisione comprehenduntm. Meminerimus quoque quod manus similes appellaverit, etiamsi specie non discrepent.

XXIV. Instramenta certe et quandoet qualiter paranda sint diretur; ubi oportet; ne operationem remorentur, neque his adsumendis impedimento sint, sed juxta operaturam corporis partem prostent: quod st alius ea praebeat; is paulo ante paratus; quum autem imperaverit, imperata faciat.

Quod non solum labia et scamna et quae celera maclu n amenta sollertiorem structuram sortiuntur, sed et quae vulgari nomine ἄρμενα, instrumenta, vocantur, ea organorum appellatione comprehendat, hic dilucide cum nominis et significationis perceptione declaravit, quod si alius ea praebeat; nam in chirurgicis operationibus talia tum adsumimus tum ab aliis accipimus.

XXV. Adsidentes autem aegrotanti quod tractatur, prout datum suerit, exhibeant; reliquum autem corpus ita contineant, ut totum quiescat immobile et silentes praefecto an-

Textus ita dilucidus est, ut nullam explicationem desideret.

HIPPOCRATIS DE MEDICI OFFI. CINA LIBER ET GALENI IN EUM COMMENTARIUS II. I. Veligationis duae sunt species, constructa et quae construitur. Quae construitur, celeriter, non laboriosa, prompte, concinne construatur. Celeriter quo expediantur operationes; non laboriosa, quo facile elaborentur; promptitudo, ut ad omne praesto sit, eorum concinnitas, ut conspectum oblectet. Quibus autem exercitationibus haec comparentur. pronunciatum est.

Quaedam profecto communia deligationibus utrisque sunt; quaedam vero ipsarum alteri propria. Illa quidem prompte ac celeriter construendae deligationi sunt propria; haec vero recte. ac decore jam constructae. ooustruendum delirationis genus ἐργαζόμενον ipse nominat, jam constructum είργασμένον. Non laboriose et concinne sunt utrisque communia, non laboriose quidem .utrisque, tum nomine tum significatione; concinne utrisque nomine, significatione vero non peraeque. Nam in ea quae adhuc construitur deligatione manuum motu fit concinnitas ; in ea vero quae jam constructa est ducta fasciarum circumvolutione. At pronunciare par est eam quae construitur etiamnum fasciarum circumvolutionem concinnam edi in eo quod construitur deligationis genere. Numquid etiam non laboriose frequentius datur in ea quae construitur quam in ea quae jam constructa est? Nam quae jam constructu est solo salinarum pressu dolorem affert; quae vero construitur ea quoque ratione, imo quod membrum indecenter contineatur, vel non: interdum enim idcirco comprimitur, quum ipsa fasciarum injectio citra laesionem perficiatur. At fas est quoque. in hac auferere fasciarum tangentium coitum, sive tanget sive non, utrisque communem esse; in ea autem quae construitur deligatione, sub eam quae manu curatur partem continentibus, sive ipsae comprimant sive non. In ea vero quae jam factu est fusipensione quidem ut in brachii misella; repositione vero, ut in cruris rebus ipsi subjectis quibus fulciatur. Non parum autem quum deligatio construitur doloris vacuitati confert operandi celeritas quae promptitudine potissimum .expletur. Atque haec sane praecipua tuus construendae deligationis bona et citra pressum amplexus et promptitudinis alacritas. Error enim in figura communis quoque est partibus devinctis. Atque ipsi de decenti construendae deligationis figura nunc instat oratio. Suae sunt figurarum virtutes et vitia, quemadmodum et fasciarum, de quibus hic dumtaxat praetermissa figura mentionem facit. Quum itaque prompte construatur deligatio, celeriter opus peragitur: .ipse namque promptitudinem, quid nimirum valeat his verbis declaravit: promptitudo vero ut ad omne parata sin Idque contingit, quum qur nunc detigat, praenovit nullam sibi ambiguitatem nullamque disceptationem dum operatur succidere, utrum hoc modo deeeat, aut ulla ratione non deceat fasciam ducere. Libertas igitur idem exsistens, quod paratissima facillimam efficit operationem. Ipse vero pronunciavit doloris vacuitalem ex facite operando oboriri. Constat autem celeritatem et promptis et celeribus operationibus junctam esse. Itaque doloris vacuitas eorum est quae manu curando aegrotanti conducunt, et ob ipsam celeritas prompta udine facillima, si operationibus quoque suppetat. Concinnitas autem spectantibus oculis oblectamentum parit, quemad-modum serie protulit Hippocrates; ut quae ex rerum manu medenti necessariarum amplitudine pendeat ipsique apud vulgus gloriam adaugeat, qua vir ambitiosus evadit ut deliciarum puerilium amator. Vir autem humanus non vilior quidem redditur, sed laudavi desiderat, dans operam ut apud aegrotos magis fide et auctoritate valeat, quos ea re. sibi obsequentiores .conciliabit, quod ipsis perutilius exsistit. Hujus ergo auctoritatis apud vulgus captandae gratia, non solum medicus,^ verum etiam philosophus glorlam aucupari contendit. Magis enim homines Iuvat, quum apud eos et honoratur et admirationi est, ut qui quae facit magis imitentur ac ejus imperiis tamquam der cujusdam mandatis obtemperent. Quibus vero exercitalienibus haec comparentur pronunciatum est. Celeriter, non laboriose, facile ac prompte, a quibus exercitationibus operandi facultas medicis suppetat dictum esse pronunciavit. Etenim pronunciatum est potissimum quidem tum ubi scripsit, agentem in operibus edendis utraque manu exercendum esse. et ambabus .simul: ambae siquidem sunt similes; tum. ubi .docuit ;in intumis digitis exercendis pleraque indice quidem ad pollicem admoto, tota. voro manu prona et ambabus adversis agenda- esse..

II. Quae constructa est, recte, decore. Decorequidem simpliciter, distincte; aut similibus aut aequalibus; aequaliter et similiter aut inaequaliter et dissimilibus, inaequaliter et dtspmiliter. species autem hae sunt, simplex, circularis, ascia, sima, oculus, rhombus et dimidiatus. species speciei et partis deligandae affectioni congruat.

Duabus deligationis speciebus constitutis et ipsis vocatis: una quidem quae adhuc fit constituenda; altera vero quae jam facta est; constructa, nunc in eo quae hunc praecedit textu construendam deligationem quo optime construatur percensuit. In hoc vero praesenti constructam perlustrat, in quo hanc decore factam esse pronuuciat, si tum simpliciter tum distincte processerit; simpliciter quidem quum ipsi linteum neque impactum est neque duplicatum inseritur neque rugas habet, sed aequabiliter partibus omnibus impositum ; distincte vero, quum secundae et tertiae lintei distributiones involvuntur. Atque hic mihi etiam videtur ex duobus ab eo pronunciatis quibus deligatio decore constructa expletur, alterum quidem simpliciter, non prorsus explicatum tamquam dilucidum enunciasse,^ ut alterum vero distincte quum explicat sequentia omnia intellexisse. Jam vero his mentem adhibe, memorans me paulo ante explicasse distincte decenter elfe. Appositum est secundum fasciae circuitum interdum plane aequalem, ac primo nulla ex parte diverEum esse, interdum inaequalem. Fit autem aequalis extremis^ partium fasciae partibus pro latitudine hucusque desinentibus, ut alterum neque exsuperet neque desit, sed ex utrisque sit extremum, ac si quoque una quaedam esset unius fasciae duplicatae positura. Jam vero ipsi similiter tertius fiat circuitus et quartus, si hoc quoque sit opus. Itaque et in eo qui rhombus, et in eo qui semirhombus vocatur, hanc accurationem servari oportet.

A. rhombus. B. semirhombus.

Enimvero catagmaticam, suacturis idoneam, deligationem, quum cubito aut brachio aut femori adstruitur, faciliorem Iocum occupare contingit. In ipsa namque imperat primam fasciam sursum distribui, secundam prius deorsum, deinde adverso sursum donec in idem extremum ad secundam accedat. Id autem fieri nequit, nisi lateralia linteorussi extrema sibi mutuo immutentur. In hac certe idem iterabitur servata per totam deligationem aequali inclinatione, quam ab orbiculari spira orsam formavimus. Vocatur autem orbicularis quae partem affectam toto orbe citra inclinationem amplectitur. In hac igitur laterem secundae et tertiae circumvolutionis fasciarum extrema sibi mutuo subjacent, nullo excedente nulloque sublabente.

C. Orbicularis sincera et aequalisdeligsttio. D. Ascia sincera et stequalli.

At in declinante deligatione fasciae distributionem aut inferiores affecti loci partes devolvi aut ad superior^ evehi necesse ell. Ut autem in hac perpetuo similem declinationem observa veris, ita distincta ac facilis ubique erit delegatio. Quodsi jam rebus proditis mentem intendas, jam tibi innotescet orbicularis spicae fasciarum unicum esse modum, cui neque plus, neque minus est, non autem unicum declinantis. Etenim plus et minus alteram. altera declinare contingit. Hic tamen illam quae paululum dedinoverit, asciam, quae multum, simam per translationem usurpatis nominibus vocatam. Asciam namque fabri lignarii quoddam instrumentum appellant, quod in summitate. qua ligna incidit, modice incurvum supercilium habet, veluti labrum.

E. Lima distincta aequalis- sima distincta inaequalis.

Sima vero loca Graeci vocant in quibus planities collem copulat; in ipsis copula simum nascitur, quum neutrum continentium simum existat, Planities siquidem recta aequalis est, collis vero acclivis et altus, atque ubi tele mutuo copulant, sima figura proditur. Eadem figura fit, qua declivis via acclivi in ipsarum copula committitur. Eodem modo sima nasi pars, in qua et medium partium quae utrimque in sublime feruntur ortum habet, atque tum universus natus ab ea parte simus nominatur. Multas enim scimus tutis corporibus appellationes a quibusdam partium accidentibus oboriri, quomodo et ipsum bominent simum appellari. Non enim simus sicut crassas aut tenuis aut albus vel niger, sed velut glaucus vel ravus vel gibbus dicitur. Ergo in naso quidem et via simitas proprie nominatur, in deligatione vero ab Hippocrate per translationem, quemadmodum et labrum et ascia, ciccuitus fasciarum species; Quum enim jubeat splenia membro asciatim involvi, definit orbiculari circuitu eum qui sicut fabrilis aleia declinat. Noti enim vult magnopere obliquum esse spiculorum circuitum ab. orbiculari multum remotum, sed paululum declinantem, quoad sat tutissimum contusarum partium amplexum efficiant.

At perspicuum est in utroque dictorum circuituum et plus et minus inclinationis esse, quum neuter ipsorum simplex sit et uniformis, cujusmodi est orbicularis. In illo siquidem orbicularem simplici oppositum adducit, sed postea et asciam et simum utcumque per se et scortum ut definitum est. Distincte autem significat, quod discrete et seorsimseorsum fieri diximus aut quum omnes fasciae circuitus eosdem habent lassitudinis fines aut inclinationem ordina- . tam. Voco autem ndinatam inclinationem, si qui e cum linteorum latitudine conspiciuntur, aeque inter se distanti Atque id continget, quum qui deligat, quam ab initio instituit aequalem ubique inclinationem servet.

Quemadmodum autem Artemidorus et Dioscorides alibi priscos textus innovant ac transponunt, ita hic quoque catum transmutant videlicet dictionem, simplex orbicularis, simplex in orbem scribentes. Rem quidem recte intellexerunt, sed audacter scripturas^ immutarunt. Quae tamen plurima non probe intellexerunt, ausi sunt ea imnmtare, quorum nunc propterea mentionem facio, quamvis textus quorum ab initio ad hunc usque diem decem millia mutarunt, non memoraverim, quum hos recte intellexisse et clarius transscripsisse mihi videantur, Aberant tamen in parvis, neque mentem auctoris assequuntur; verum-de bis semel dixisse satis sit. Praefatus autem Hippocrates. decore quidem, simpliciter, distincte; deinde vero his additis; similibus et dissimilibus, aequaliter et similiter; inaequalibus et dissimilibus, inaequaliter et dissimiliter, quasi communem distinctarum deligationum tropum docuit. Aequalia namque et similia corporis membra aequaliter similiter suas partes saluiam universam devinci postulant; inaequalia et dissimilia inaequaliter et dissimiliter. Prifica certe exemplaria hujusque .libri interpretes non integresuriptas sententias norunt, non additis i naequaliter et dissimiliter, verum his scriptis inaequalibus. et dissimilibus subaudire quoque volunt inaequaliter et dissimilites, ab Hippocrate praetermissa, quod ex pronuntiatorum serie manifesta innotescerent. Haec autem interprolationis facies brevitatis propria non est, sed erratum manifestum. Praestiterit ergo, si hoc modo scripta comperta sint, censere haec veluti alia multa primorum exemplurium erroribus scatere, idque contigisse, quod librarius ea praeterierit erroresque hucusque superfuerint. In brachio itaque aequaliter et similiter construi possunt circuitus, qui in femore et cubito digrediuntur, paulo vero magis in tibias dilabuntur. At in humeri capite et in ischio contrariis partibus indigemus, quemadmodum iet in capitis lateribus. frons quidem et nasus orbicularem fasci a e circulum desiderant aequaliter et similiter ductum, ut et verticis partes, qui etsi non in orbem hic deligadionem strui postulat, aequaliter et similiter procedente^ requirit. De his autem in sequentibus diligentius traoebltur. Nunc vero ad textus residuum accedamus.

F. Oculus. G. Rhombus. H. Semirbcmbos.

Enimvero Hippocrates explicatis simplicibus quae tres funi fasciarum circuitibus, orbiculari, aleia, sima; deinceps quorundam compositorum trium meminit, oculi, rhombi et dimidiati. Huncdimidiatum, femirhombum etiam vocitant. Postea vero subtexit : species autem speciei .et partis devinciendae affectioni congruat;: speciem fetosae imperans, tum affectae partis speciei tum per se affectioni congruere. Deligationis enim speciem, quam oculum appellamus, oculo adhibemus aut procidentiam periclitanti vel detentionis topicorum ipsi impositorum gratia; rhombum vero capiti, quum vel laxatas suturas conciliare vel dejecta ulceris labra cogere vel cutim amplius detractam in unum adducere et agglutinare volumus. His autem effectu respondet semirhombi usus.

At enim haec tanquam exempla scriptis prodidit Hippocrates. Simili vero modo ipsis nos in unaquaque parte et affectione congruentem deligationem comperire vel ab inventoribus discere oportet. Praestat autem doctorem non simpliciter imperare, sed et simul viam praecipere qua ipse deligationem invenerit. Memoria namque discipulla, si quando obliviscerentur, eo modo suppeteret et certe. quod non didicerint, id excogitare praesto forem. Quas ob res satius fortassis fuerit, etiam nos propriam in unico libro de fasciis tum parti cuique corporis tum asteorioni consentaneis doctrinam construere.

III. At recte quae sit deligationis duae species, una roboris quae vel compresse vel linteorum multitudine constat.

Quod species differentias appellare consueverit Hippocrates superius divulgatum est. At maximam quaestio-^ nem dissensionis causam inter libri interpretes excitavit, quum. duas species nominatim non- protulerit, quemadmodum in aliis ante. fecit. Ex his igitur speciebus una quidem in constructionis modo fitaest, quam ipse robur nominavit, quod his verbis declarat: roboris quidem aut compressu aut linteorum multitudine. Est enim quaedam in deligatione roboris commoderatio, qua excedente quidem laborantes partium compressu, doloribus cruciantur; deficiente vero laxatam structuram fascia suscipit. Alteram vero rectae deligationis speciem non commemorati Postea vero quae de robore scriptis mandavit sic utique pronunciavit.

IV. Partim quidem ipsa deligatis medetur, partim vero -me-. dentibus subservit.

Hoc autem altera rectae deligationisnon est species,. sed universe communes sunt omnium deligationum usus. Quandoquidem post haec qua ratione deligationis comme-: demtio servetur L scriptum est; deinde etiam de nodo; postea sequentem doctrinam auspicatur dicens : probe ta-o men nosse convenit ad partes declives et acuminatas omnem fasciam labi ac fugere, velut in capite sursum, in tibia deortum, et quae deinceps pronunciantur. Postea residua ipsius oratio de deligationis qualitate fit, ubi haecce via rursum aperitur, qua noscimus unde singulis in partibus et morbis deligationem ordiri deceat et quam in partem omnium postremam deligationis finem ducere ; praeterea etiam quam et qualem in deligationis medio fafetarum distributionem moliri oporteat et quos in quaque parte circuitus, haec quoque docuit. In quibus enim inquit: partes quae moventur, ut articuli, qua insjectuntur, injectionis fasciarum modum locumque percensuit; simulque etiam quo pacto fasciarum extrema tuto his continenda sint serie scripsit; indeque digressus qui sint fascisrum usus percurrit, ut altera recte constructae deligationis species quae praecedenti robori per divisionem oppo.nitur, tota sit totius deligationis qualitas. At perarduum est uno communi vocabulo particulares hujus speciei complecti differentias. Propterea fortassis minime tentavit etiamnum pergere, neque speciei robori per divisionem oppositae vocabula pronunciare. Rem autem ita habere ipsa verba testantur, quibus ostendit ipsas varietates quae singulis partibus a me sigillatim commemoratis oboriuntur. Verum appelletur totum id genus, dilucidae et concitae doctrinae gratia, deligationis qualitas: roboris quidem compressu et linteorum multitudine, quemadmodum fortitudinis nomen interdum imbecillitatis nomini contrarium statui dicunt; interdum quod tum roboris tum imbecillitatis commune sit, usurpant, sic magnitudinem et alia mulsa aequivoca nominis communione. Atque nunc eodem modo roboris vocabulum usurpatum est. Decet enim affectas partes fasciis neque vehementer comprimere neque- ita leviter amplecti, ut aegrotus ipsas injectas non sentiat., Atque etiam linteorum multitudo pro quantitate accipienda est, ita ut neque multitudo e regione paucitati opposita nobis intelligenda siti Commoderatio namque deligationem rectam efficit. At recta est ipsis deligatio quae proba est, nimirum quae confert juvatque. Equidem quum duae deligationes mutua relatione inter se accipiuntur: alteram quidem quae validius comprimit, validiorem ; alteram vero quae imbecillius, imbecilliorem vocabimus, nihil enim absurdum est. Quum autem deligationem solvere aut vehementius intendere opertet vel fasciarum multitudinem augere aut minuere, in opere de fracturis ipse planissime docuit.

V. In his itaque lex servanda.

Leges in civitatibus quaedam sunt rationes, quae ea imperant quae facienda sunt prohibentque contraria. His legibus similia esse pronunciat quae nunc commemorantur, quum nihil conjecturale aut ambiguum contineant aut ut alia quaedam ad artem medendi speetantia. Idem quoque protulit in opere de fracturis, decretum remissa vehemeu-. tia ccmmoderatius efficiens. Non enim absolute loquutus est, ad haec itaque lex servanda veluti nunc. Verum haec oratio quemadmodum lex pulla de fractmarum curatione lata est.

VI. En his autem maxime deligationis est compressis, qui ita stat, ut admota neque decedant neque vehementius innitantur, sed concinnentur, non cogantur, minus extrema, minimum media.

Quae de roboris specie docentur in his maxima deligationis esse praecepta pronunciat, ut admota parti affectae topica lintea nimirum intelliguntur, neque a cute secedant neque ipsum premant, sed concinnentur, hoc est firmiter incumbant, non tamen cogant. Declarat autem hoc verbum cogere, fasciam affectas partes tam vehementer amplecti, ut dolorem excitet. Haec eadem praecepta de compressus modo, qua morbus est, nullatenus praeterite consentaneum est. Quod in extremitatibus quoque hic prorsus prospiciendum est, verum minus quam in mediis. optimum siquidem est:, artem erroris expertem esse ; si quid leve peccet, id tum .illis oboriri partibus tum morbis, quibus et levior laesio oborta est; minime vero errare in quibus laesio ingens est.

VII. Nodus et silum non ferantur deorsum, sed sursum iit exhibitione et praeparatione et deligatione et compre/sione.

Cur citra ordinem orationi de fasciis haec de his attulerit paulo post explorabimus. Nunc autem quod pronunciat prius intelligere tentemus. interpretibus obortum est dissidium quod nonnulli simpliciter senserint et sursum et deorsum de dimensione, ratione longitudinis enunciari, quidam vero affectus ratione, sed neutri dictionem ferantur, neque de nodo neque de filo explicarunt.

I. Nodus ex uno capite in duo crura scisso K. Nodus ex duobus capitibus fasciae. L. Retinaculum foris injectum.

M. Nodus asciae in fasciis. N. Nodus in cutis suturis.

Omnibus igitur innotescit nodum vocari quod ex fasciis construitur, quum vel duo ipsarum extrema sibi mutuo connectuntur ac devinciuntur aut crus alterum scissum est aut tertium ipsis foris adjicitur quod retinaculum appellatur. Simili quoque ratione conflet, filum .vocari quod per acus foramen diductum est, ut aut dissecti corporis partes inter su conjungat aut extremum fasciae praesubjacentibus ipsis partibus consuat. Atque nunc praesens oratio est de filo ad hunc usum paratu, quo jubet νομήν spiram sursum ferri. Quid vero νομὴν vocet, ex ipso didicisse oportet, qui. saepe eo nomine usus est ad sasciarum ab initio ad finem usque deductionem. In fracturis enim imperavit utrarumque fasciarum principium supra ipsam fracturam imponi, exinde vero priori quidem disitributionem furtum fieri .at secundae primum quidem deorsum, deinde. rursus sursum νομὴν appellans, i. e. distributionem, quandam velut fasciarum progressionem, quum ipsae ab initio ad finem usque aegrotantis corpori obvolvuntur. Simile ergo quiddam et in filo νομὴ spira. significati Quum enim acus et ex partibus superioribus ad inferiores valeat trajici et contra ex partibus inferio ribus ad superiores sursum ferri ; quumque etiam neutram in partem queat propendere, sed citra propensionem ab sinistris ad dextras partes aut a .dextris administras valeat trajici, praecipit omnino ipsam sursum lationem habere. Quod si ipsum fasciae extremumsuppositis dumtaxat ipsius partibus assuatur, in ea quidem deligatione, ubi oppositis partibus non indigemus, ut in cubito, brachio, femore, tibia, in quibus etiam necessarium est vel a sinistris partibus in dextras acum et contra trajicere. Utrobique vero enitendum est latione ipsius procumbente ita lintei extremum superjectis circuitibus consuere. At ubi oppositis partibus opus est, ut in humero et coxa, opera danda est, ut fasciae finis in superiorem lationem ducatur inique acu inferne. sursum trajecta futura hoc modo struatur, ut fissilimis pars deligationis deorsum non trahatur, sed submisse^ rursum feratur, nam in fasciarum sutura utrumque fieri potest. Ergo trajecto cum acu filo pars ejus inferior sursum tollenda, neque superior deosum deducenda, scopo dirigente per superiores deligationis partes inferiores attrahi, idque nos facere jubet et quo tempore qui laborat partem affectam medicis ad levationem exhibet, et quo circiter ipsam ad manus operationem apparant, et quo deligatio fit, quae tertia chirurgicae operationis pars est. Primum tempus in exhibitione nominavit; alterum su apparatu; tertium in deligatione et quartum in compressione. Quidam autem pro in compressione in posteriore habitu scribunt, quod at mihi magis probatur. Etenim prius jam ejusmodi tempus in habitu vocavit. Atque pertpicuum est, quemadmodum hanc unam partium vinciendarum figuram omnibus temporibus servari vult, sic et fili et nodi distributionem furtum perpetuo tuam extum. sionem habere. Primum quidem quum fasciae extremum feoure furtum extenditur et continetur, per illam quoque ipsa tota. At illud quoque animadversionem desiderat, quod ab Hippocratis interpretibus inobservatum praetermissum est, distributionem et fili et nodi, quemadmodum aliis in temporibus, ita et in illo, quo sese laborantes medicis committunt ad superiorem partis affectae regionem fieri. Ad medicum enim accedunt alli quidem pedites ducti, alii gestati, quatenus ipsis licuerit, modo fuspensis partibus affectis aut devinctis, modo factis utrisque. Illis igitur tum fili tum nodi inest potestas, non medicis ipsos inspecturis aut curaturis. Quare fortassis censet etiam illo tempore medicorum penuriam interdum esse laborantibus. Etenim in itinere et ruri nonnunquam idiotis ictus aut volucra et luxationes accidunt, ac tum Iane ad curationem plurium medicorum consilio opus est, accurata consultatione, quibusdam instrumentis aut maritiramentis aut linteis aut etiamnum laqueis, quorum nullius copia et ruri et in itinere fuppefit. Quare si eo tempure se offerat medicus, partes affectas deligabit, suspendet et suppeditatis linteis obvolvet et omnino: sive nodo Ave futuris opus fuerit deligationem contineri, id decenter efficiet; postea in civitate rursus aeger se oonfuetis medicis exhibebit: primum ad eorum quibus afficitur dignotionem; deinde ad prolapsorum articulorum repositionem aut ossium tractorum conformationem aut vulnerum sirturam aut convenientem collisorum curationem, quorum serie decentem deligationem mediei consument et post deligationem in eadem depositionis figura ut contineatur prospicient.

VIII. Principia non super ulcus insidenda, sed hinc aut illinc nodus faciendus.

Quid vocet nodum iniicere, id nuper explicatum est. Nam in superiori textu silum definitum est; nunc alterum dumtaxat memoravit, ut si fieri queat, filum in nodum desinat, Etenim in omnibus quae consuuntur partibus prorsus in hanc finitur. Non enim acu sula, sed cum filo partes contuendae traiciuntur et mutuis nodis inter te sunt proxima, ut quum cutem transsuimus; nonnunquam vero remota, prout in vinculis multoties accidit ex multa partium fili collectione, quae in communem nodum struitur. Itaque consentaneum est, nunc ipsum edicere non in illam cui ulcus insidet partem, fili capita injicienda esse, quo edito simul intelligitur, neque nodum super ulcus extendendum. Comprimeretur siquidem non solum ulcus ab ipso nodo, verum etiam a falcis ab ipsi, vehementius pressa; quum nodus, si fasetam conjecturus sit, violentius adstringi desideret. Ile vero etsi citra filum nodus struitur, fasciae extremis inter se implicitis aut quodam externo, ipsum tamen nodum super ulcus injici non oportet. Sic enim continget etiam nodum super ulcus impositum ipsum ulcus comprimere, maxime vero ubi aut tenuis fuerit admota prior fascia aut ultra lanam circumvoluta. Nunc sane mihi ridetur Hippocrates nexus sive filorum sive habenularum aut fasciarum, quae in nodum desinant, memoriam facere. Nonnulli autem augurantur ipsum imperare fasciarum principia super ulcus non imponi. Ex ipsis vero quidam existimarunt scripturam vere quidem, non tamen propositae orationi congruere. Non enim de fasciis ipsi instituta concluditur oratio. Hunc enim textum^ quiddam verum et artificiosum continere profiteor, quem ita legunt et fasciarum principia iniicienda funi non super ulcus, sed hinc aut illinc, hoc est ab utraque ejus parte, dextra et sinistra. Sic hic etiam continget, ab ipso scriptum in opere de fracturis recte pronunciatum esse, neque in praesentem orationem pugnare. Imperat enim ibi fasciarum capita super affectam partem iniici sive fractura morbus sive ulcus fuerit, neque. etiam superius neque inferius. Eo namque in libro ad dimensionem in longitudinem effertur oratio. Nunc autem quum non ad hanc longitudinem, sed ad latitudinem respiciat, dixit principia non supra ulcus, sed hinc aut illinc, hoc est ab utraque ulceris parte. Huic namque concedit neque magis iurium neque magis deorsum iniicienda esse. Non tamen hanc scripturam sapiunt hujus libri interpretes. Jure igitur dubitant; pronunciante Hippocrate: principia non super ulcus iniicienda, test hinc aut illinc nodus faciendus. Quibusdam etiam placuit fasciarum principia pro extremis intelligere, etsi extremi nomen principio generalius est, quod et Plato nos docuit qui eloquitur πέρατα extrema, tum principium tum finem esse. Ergo si liceat generalius vocabulum pro spectatiore rei imponere, nobis farre licebit principium, ut et finem πέρας extremum nominare, non tamen finem principium vocare. Quodsi principia quidem ad nullum aliud reserri possint quam ad fascias ; fila et habenulas ; sique fieri nequeat ut hic de fasciarum principiis loquatur, necesse est ipsa et filorum et habenularum principia intelligere, ac si velis etiam panniculorum : hi enim deligationem quoque plane comprehendere valent, quemadmodum et angustae fasciolae, quae per extrema inter te complicatae vinculum efficiunt.

IX. Nodus autem neque in calle nectatur, neque in opere, neque illic ubi inane, ne in vanum desidat.

Quum in superiori qui hune praecedit textu nodum construenti imperaverit principia non super ulcus, sed alteri regioni admovere, in qua quoque- nodum collocari convenit. Nunc autem docet ipsius locos in quibus struere nodum oportet. Accedit autem interdum rerum doctrina non ex ipsis accidentibus, sic autem nominant quae possunt accidere nec tamen acciderunt. obtigerit autem ipsius oratio viribus hujusmodi. Nodum ponere decet, non qua ulcus est, sed qua ipsius distributio versus superiorem regionem fieri voluerit servatis calle, opere et tertio quod inane est. Callem quidem vocat partem qua actionem sortitur, quum flectitur aut extenditur aut ad latera atteritur. Erit vero callis incidenti pedis planta, decumbenti deorsum universum ac potissimum eminentes ejus partes; praeterea posticae capitis partes, sedenti ima pars natium. Si quis autem devinctis manibus acturus sit; animadverte qua actione et circa quae externa functurus siti Sic enim ipsis actione callem invenire poteris. Hae vero actiones articulationibus fiunt, proinde ipsas perpetuo vitabis easque maxime quae debent agere aegro- tanto devincto. Constat autem probe ipsum consuluisse, nodum qui totam deligationem continet minime poni super partes quae in motibus figuram immutant. Necessarium enim erit nodos articulationi superpositos nonnunquam supra modum laxos fieri, praeterea quacunque injectione premere. Quod in orationis fine pronunciavit ἐνεὸν inane vacuum omnes explicant, ac si irritum protulisset. Vocant enim Graeci ἐνεούς, qui ab ortu et simul fmdi sunt et inarticulato loquuntur. Quemadmodum igitur hi ad vitae actiones prorsus inutiles funi, sic ajunt tutum ἐνεὸν inane nominasse, quod nihil ad deligationem conferat. At probabile quidem est Hippocratem cum κ κενεὸν scripsisse, corruptam vero dictionem quam primum ab initio talem servari, sensus hujus textus id declarat. Inane namque est quod a nobis vacuum et vanum appellatur, quod inutile nominant. At quis plerosque scimus vel ob ignorantiam aut quod velint seduli videri, nodos fasciis inutiles admovere, .propterea nunc Hippocrates itusperat, ne in vacuum collocetur nodus, hoc est in vacuum imponatur, quod plane inutile ac irritum est. Placuit autem cuidam interpretum libri Hippocratem per inane, locum inanem intellexisse, ut alam, poplitem vel etiam inguen quis vocaverit. Ita ex adversio humerum, genu et coxam dirimens. Apprimendum enim esse dixit nodum corpori, neque suspenso similem esse, ac talem fore in ala et poplite. Si cui profecto id mediocriter pronunelatum esse videatur, ipsum usurpare conceditur. In fiolidis enim quod aliquatenus probabile est sufficiet.

X. Nodus et suum mollia sint, non magna.

Hic ructus, quemadmodum in principio duo nomina memoriae prodidit ; deinde res mutuo sibi oppositas dirimit, quibus illa inducta esse videntur. Filum quidem vocat quod cum acu trajicitur, cui materia linum est aut lana aut quid ejusmodi. Nodum vero qui ex habenularum aut crurum fasciae implicatione esuritur; proindeque constat utrumque aptorum quod molle sit convenire, nisi compressurus sic. Quod vero etiam non magnum esse deceat quae in operationibus ab ipso laudatur, celeritas id in longis filis esse indicat; particulatim vero in habenulis, cruribus et remoris, haec enim ipsis .imposita tuus nomina, pendebunt igitur post nodos supervacanea sic dicta, quod frustra pendula sint et molestiam per implicationes contingentibus nonnunquam vulneribus exhibeant. Absolute autem protulit non magnum; quum potuerit et parvum renunciare. Verum quemadmodum magnum vitandum esu, ob ea quae retuli incommoda, sic et parvum operationis tempore e digitorum ipsi admoturum apprehensionibus interdum elabitur; ob idque moram temporisque longitudinem efficit atque in deligatione ob brevitatem, saepenumero ab eo cum quo devincitur excidit et idcirco nos cogit alterum cum ipso efficere et explorare et quum aliquando deligationis factae opinio est, exilis nodus postea solvitur deligationis tempore, Rationi igitur consentaneum est, quod perpusillum est, quemadmodum quod permagnum vitandum esse; eligendum vero ut in omnibus, sic et in hoc quod commoderatam, ut interdum in alterius extremorum negatione nominant, quemadmodum et hic Hippocrates non magnum, etsi non parvum dixit, idem tamen declaravit.

XI. Probe tamen noste decet, omnem fasciam ad declivia et acuminata diffingere, ut capitis sursum, tibiae deorsum.

Si pro belle tamen nosse in textu scriptum esset, probe tamen ferentem, pertecta foret oratio. At suspendere etiam nunc videtur, etiamsi ad conjunctionem spectet. Ideo quidam quoque ipsi deinceps enarrata cunnectunt, ut sit totus textus ejusmodi: probe tamen nosse decet ad declivia et acuminata fasciam omnem labi, ut in capite quidem sursum, in tibia vero deorsum; deligare dextras partes ad sinistras et sinistras ad dextras, excepto capite; verum id nullum tenorem habere videtur. Non enim propterea construere commemoratas deligationes oportet, quod nodus partes declives et acuminatas fugere consueverit. Nam alia re, ut fere docebimus, dextras partes ad sinistras et sinistras ad dextras devincire jussit. Quae sequuntur sunt ejusmodi. Probe tamen scientem .non latet fasciam omneuv ad. declivia- et acuminata loca fugere. Haec ita pronunciata universae fasciationis retentionem in quiesecuribus et demissioribus complecti par est et quae his succedunt a me paulo post explicanda, ea ipsis manifestlus demonstrabit. In praefanti vero quae praeter ordinem interjecta, fiunt, ipsis per te considerabimus.

XII. Deligare dextras partes ad sinistras. oportet et sinistras ad dextras, excepto capite. Et hoc secundum rectitudinem.

In fracturis potissimum praecepti nunc promulgati maximus est usus. Semper enim in contrariam partem circumvolutio ducenda est, quum ulcus ex altera parte fuerit, dextra nimirum affecta in sinistram. Si vero haec afficiatur, in contrariam, ut quum os totum transversum factum est, aequilibrem deligationem construimus, spiculis ipsi figura in orbem vocatu impositis. Quod igitur proponitur est hujusmodi. Quum dextras partes affectas ileligamus, in sinistras spiram vertimus et contra in dextras circumvolvitur, si sinistrae affectae sint. Id autem effici-. tur, ubi non caput fasciae rupes affectam partem iniicimus, non plane quidem super ipsam fracturam aut ulcus, sed ex his hinc atque illinc. Altera vero fascia quum circumagimus in contraria, partem affectam attrahimus simulque adstringimus. Postquam vero in oppositam partem fascia circumvoluta est, hic non amplius peraeque adstringimus multoque magis non circumvolvimus, donec in orbem circumvolvatur fascia et in proprium principium pervenerit, tunc enim prius manu principium tenebamus. Huic iterum illam salinae partem quae ipsum contingit superpositam tuto ita continemus; ut rursum secundum incipiat circuitum super ipsius partes involutas priori similena et in contrarias partes circumvolvat et coarctet, hancque denuo peraeque primae circumvolutam, quum iterum ad principium redierit, aeque fasciam altera manu remoratam protendimus, altera coarctamus et in oppositam partem laetam circumvolvimus. Non solum autem membrasicc modo detinuimus, verum etiam latera, si dextris quidem partibus affectus evenerit, his principium injicientes ad sinistras distributionem faciamus, quomodo prouunoratum est; si vero in sinistras inciderit affectus, ab his exordio ducto quesi deligationis iter ad dextram partem efficimus, sed caput non ita licet in orbem comprehendero, prohibet enim cervix ipsi insita. Quamobrem sive dextrae, sive sinistrae parti insideat morbus qui deligationeur postulat. fasciam e regione, quod est secundum rectiordinem iniicimus. Per verticem quidem fertur falera ; inde vero deortam ad extremam maxillam inferiorem volvitus; postea furtum ad partem affectam reducitur; mox .iterum similiter his tenere, prout idoneum esse auguramur, adusque finem evolvitur. Is finis in verticem plane cadat ; quandoquidem firmissimus ad remoram sic is efficitur locus.

XIII. rerum contrariae partes ex duobus principiis defigendae. si vero ab uno incipiat, ad quod simile in remoram, quale medium capitis et si quid aliud hujusmodi.

Duas sententias hic textus complecti potest, ut aut de omnibus corporis partibus aut de solis capitis dicatur. Effectus enim excepto capite dextras partes ad sinistras, hoc autem e directo devinciendum esse. Ceteras ejus partes quae inter se contrariae sunt, quarum haec et posterior et in occipitio est, illa et anterior et in fronte ex duobus principiis deligare juheti lpfae vero sunt ex duohus principiis deligationes, quum medium totius fasciae super affectam partem admoventes, utramque ipsarum partium aequalem in oppositum locum ducimus. Itaque fafetarum quae ita peraguntur, extrema ad frontem eum locum ad remoram occipitio firmiorem ducuntur. Si vero ipsius oratio de omnibus sit partibus, dicemus contrarias ab eo vocari partes quae in utraque parte eodem modo constituuntur, hoc est quum dextra tum sinistra aut anterior et posterior. lpsis autem similiter affectis partibus, ) ut quum quae vocantur caulides accidunt fracturae, ex duabus principiis deligationem construes, quemadmodum in plagalis atciatim involutis fieri diximus. Quodsi, inquit, ab uno principio devinxeris ejusmodi partes, ad eam quae ex duobus principiis deligationis similitudinem fascia circumvolvenda est, sicque ad stabilem loci remorant adducenda, ut hic finiatur. Pro exemplo autem remorantia loci medium capitis adstrinxit, hocce contentus quum paulo post accurate universam orationem habiturus sit, docens qua parte fasciae finem fieri oporteat, quo tutam deligationem immutabilem tueatur. ceterum verba, ad quod simile, de utroque tum de tota fasciae spiratum de fine intelligenda sunt.

XIV. Quae moventur velut articuli, qua quidem parte insjectuntur quam minimis et levissimis linteis obvolvenda sunt, veluti poples ; qua vero parte circumtenduntur, simplicibus et latis, veluti rotula.

Minime lintea et circa poplitem et huic vicinas partes obvolventis esse. jubet maximeque contracta. Contractum autem in pauculum collectum significat. oppositam vero partem popliti molam contrario modo devinciri vult. Contrario modo est, omnibus contrariis et nulla ex parte, quantum conceditur contractis. Vicinas autem popliti partes omnes illigari accidit articulis; rotulae vero per extensionem ipsi obtingere. Quidam vocant genu operculum, ipsam molam, quemadmodum alii nonnulli potellam et rotulam. Super hanc igitur, inquit, latam fasciam itu extendendam esse, ut ipsam universam complectatur. Nam quae ita non circumjacet aut ad superiorem regionem aut ad inferiorem facile feretur: ad utrumque enim partem undique labetur ob rotulae gibbum; Popliti vero contractam fasciam censet iniici, nam neque eam suscipere neque fervere potest quae in latitudinem extenditur.

XV. Tnjicere praeterea oportet fasciam, comprehensionis quidem circa haec jacentium gratia; suspensionis vero totius fa- setae in quiescentibus ac demi/sioribiis corporis partibus, ut supra vel intra genu.

Ejusmodi breviloquentiam laudare decet, si uno voeubulo, quemadmodum et praesens dilucide te prodit oratio Sub comprehensionis quidem nomine haec declaratur oratio, qua diximus in articulorum delimationibus, earum finem tuto extra articulationem vinculo quodam insuper addito tuendam esse. Per suspensionis vero vocabulum, ut multa sit nobis providentia, ne ad declivia loca deorsum fluat fascia neve sursum refluat ad gibba aut acclivia quae prius ipse acuminata vocavit, quum inquit: probe tamen nosse decet ad declivia et acuminata diffugere. At- que face dilucidum patuit iisdem ipsius verbis praeclare a nobis propositum esse, quae nunc pronunciantur iis esse continua quae in illo textu traduntur, quo edicebat: probe tamen nosse decet omnem fasciam ad declivia et acuminata diffugere. Quin et perquam concite idonea Ioca commemoravit, quibus fasciarum extrema admovenda sunt duobus ea complexus vocabulis, quiescentibus ac de.. missis. Quiescunt enim quaecunque extra articulationem sunt in ossium quae inter se committuntur altero, ut ad genu vel in femore vel in tibia. Haec enim loca demifsiora sunt. Itaque namque vocant quae eminentibus contrario modo constituuntur, hoc est depressa et demissa. omne enim λαπαρὸν depressum est; λαπαρὸν igitur proprie vacuum significat, ut et λαπάξαι inanire. Nam quod Homero scribitur Ἐλισν ἑξαλαπάξαι εύναιόμενον πτολίεθρον, quod est devastare altae bene conditae moenia Trojae, urbem diripere et evacuare significat. Et λαπαρὰ vocant eas corporis partes quae inter illum, ossa et nothas costas mediae sunt. Jam vero etiam quod omne depreffum est aut subsidit λαπαρὸν vocant; quia quod vacuum est necessario depressum est, sumpta ex eo translatione quod communiter accidit.

XVI. At idonea est, humeri quidem ad alteram axillam circumvolutio, inguinis vero circum alterum itium. Et tibiae supra suram. Quibuscunque sursum fuga fasciae, deorsum suspensio, quibus deorsum, contrarium sit.

Scopi totius deligationis quae per su, non administrationis gratia rerum affectae parti subjectarum circum volvitur primi et maximi sunt, partem affectam quemadmodum conformata fuit immobilem continere et ab inflammatione tutam servare, quae in opere de fracturis abunde docuimus. Quia vero nequit haec efficere deligatae, nisi ipsa commoretur nec ad interiores aut superiores partes dimoveatur, propterea illaesis partibus fascias iniicere cogimur, prout quum ex altera parte tota deligatio sursum dicenda est, ipsius suspensio in demissiorem partem trahat. In nonnullis autem partibus ab oppositis utilior est suspensio, quemadmodum in humero et inguine. Absolute vero inpetat in humero quidem, non ad alterum humerum, sed axillam; in inguine vero ad alterum illum circumvolvendam esse fasciam. Nam neque humerus neque nates circuitum tuto servare queunt, sicut axillae atque ile. Κενεών autem, ut paulo ante diximus, appellatur locus inter os thoracis et ischii medius, quod κενεὸς sit, luatis et ossibus vacuus, hoc est depressus, ita vocatus. Constat autem quod consentire et congruere όμολογεῖν convenire dixerit. Qui namque probis in operibus consentiunt, non modo nihil contrarium efficiunt aut loquuntur, verum etiam tuas conferunt operas. His etiam commemorata loca in fasciae distributione adstipulantur. Simili quoque ratione quum tibia facile labentem sintae deligationem fortiatur, huic qui sursum fertur circuitus conducit, in illa nimirum deligatione- qua .surae devexum comprehendi necesse est. In consimili secundum malleolos loco deligationis jacet remora quae per ea continet quae inter duas eminentias nimirum devexas tum fibulae tum tibiae extremi tales posita sunt, quas male nonnulli talos vocitant. Superior vero locus per suram ipsam idem praestat.

XVII. At quibus non datur, quemadmodum in capite, his in maxime aequabili loco comprehensiones facere et minime obliqua deligatione uti oportet, quo postrema sirmisume circumvoluta fascia quae maxime errabunda sunt contineat.

Quibus partibus non datur remorae locus, neque apposita quaedam pars ejusmodi, qualem in tibia esse protulit neque opposita pars hujus tortis altera, ut in bumero et inguine, in his qualem oporteat deligationem struere docet, nominatimque capitis mentionem faciens jubet super ipsas in maxime aequabili loco totius deliga.tinnis comprehensionem facere, quod est ipsius finem neutram .in partem inclinantem tueri, per quam directe finiendam vel ad frontem vel ad medium totum capitis, ubi pars insidet quae bregma vocatur. Nam ubi ad mentum deducitur fascia, ejus finis decenter ad medium caput reducitur citra inclinationem turium porrigenda. Quum vero in orbem circumvolvitur ad frontem, ipsa quoque similiter nullam in partem inclinatus. Nam quae ita. crreumagitur, ad posteriores partes feretur, occiput vocatum inium quod collum et posticam calvariae devexitatem interjacet. Proptereaque protulit postremam deligationum circumvolutionem minime obliquam esse convenire, quia ante ipsam jam saepe necessario fiunt obliquae, ut affeoctam diversis in locis partem ipsius comprehendant. Verum obliquas propter affectum factas circumvolutiones, quo postrema contineat nulla ex parte obliquanda. Patet igitur et simul istas revolutiones ejusmodi securitate im-. mutabiles permanere. Quemadmodum ergo in capite, in superiori parte genu quae postrema deorsum fit circumvolutio accurate citra inclinationem tuenda est: sic certe et inguinis et humeri deligationes, in quibus etiam oppositus partes simul devincire cogimur, postremae circumvolutiones orbiculares; citra inclinationem struendae sunt; in ilibus quidem utrisque, ubi inguen ligare constituimus, in utraque vero ala, ubi humerum. His denique consentanea est quae in cubiti dearticulatione seu luxata cubiti instauratione datur deligatio.

XVIII. Quibus autem neque comprehensio neque suspensio -linteo- rum commode se habent, suspensiones silis per involutionem aut suturam fatere oportet.

Quod enumerat est ejusmodi. Quibus in partibus aut affectibus arduum est ipsis linteis extremae deligationis et comprehensionem et suspensionem adstrui; in his filis quae orbiculari deligationi circumvolvantur vel quae deligationis extremum consuant comprehensiones efficiendae sunt. Quod autem absurdum esset partem corporis eam quae linteis quidem fit comprehensionem et suspensiouemdifficilem habere, faciliorem vero quae filis, nihil ego cum interpretibus habeo dicendum, praeterquam aliquas esse partes quae talem minime ferant deligationem. Verum novi quosdam, quibus etiamsi paululum affecta pars mota esset, dolor vehementissimus oboriebatur, quemadmodum si cui pridem ex lapsu spinae partes ita aegrotent, ut ipse ne momento doloris illius vehementiam ferre queat. Coacti sunt itaque medici tunicam illi detrahere, non exutis, sed diruptis primum futuris omnibus. Postea vero permultis qui totum corpus continerent quaesitis, hominem suspendere super cathedra lata aequabiliter porrectum, peniculo super injecto, quod lanae tantulum habeat. Haec igitur imperavimus, posteaquam aegrotus a continentibus trinistris e strato erectus est, celeriter super id in longiludinem imponere erectique laborantis [picae subjicere. Nos autem alterum lanae hapfum oleo calido inebriatum consequi post tunicae ablationem, spinae quam primum adurovimus et super stratum baptuto- cum panniculo hominem collocavimus. Sicque prima quidem inebriati hapsi exbema, utrumque unum ad priorem corporis partem adduximus ; deinde ad ipsa succi hapsi et post ea- lintei extrema inter te futuris conjunximus. Quodsi quis non futuris, sed filis dumtaxat deligationis tutelam efficere voluerit, eatenus ipsa omnium prima subter panniculum extendat. Non enim post deligationem id efficiendum est. Huic quoque similis operatio in ischii partibus, interdum quoque in femore, alias et in brachio, interdum etiam in posteriori cervicis .regione succedet.

XIX. rapiae mundae sint, leves, molles, tenues.

Materiam fasciarum hic docet, mundis, levibus, mollibus ac tenuibus fasciis uti jubens. Mundis quidem, ne morsus ex sorde nascatur, neve sordes humorum corpus irrorantium ad cutim usque permeare vim prohibeat; levibus, ne locus affectus- gravetur. Tenuibus, quod hae leviores et molliores sint, quodque facile perfusiones etiam transmittant. Mollibus, ne premant. At constat has singulas dotes conducere, ne pars affecta in pblegmonem incidat.

XX0. Circumvolvere ambabus simul manibus oportet et utrisque suorsim exercere.

Quod superius de omnibus chirurgiae operibus universe pronunciavit ipsa volens exercere et utrisque sieorsim et ambabus simul manibus efficere, id nunc de fala circumvolutione scripsit. Nam ad operationis celeritatem quae in doloribus maximi est momenti, hujusmodi manuum exercitatio magis conducit. Quum duae quidem manus simul fasciam bicipitem in deligationibus circum.volvant, altera vero sula in celeris ; imo et in his quum utraque in parte alteram excipiat. Nam in fasciis quidem bicipitibus ambae manus uno tempore peraeque operantur. Sibi namque mutuo succedunt.: altera quidem praecipuam deligationis partem fasciam circumvolvens perficit ; altera vero ad hujus ministerium utiliter usurpatur.

XXI. Decenti vero uti fascia ad partium latitudinem et crestitudinem facta confectura.

Ad partium devinciendarum latitudinem et crassitudinem ratione habita decentem ipsas deligatione. fasciam comperire jubet. Quum autem deliga tio recte construatur, per ea quae prius pronunciata tuus, quibus docuit unde ipsa exordiri deceat, qua ratione fascias parti affectae circumvolvere, quasque cum ipsis partes comprehendere, quaque finem constituere et quomodo in his nodos et fila adhibere, sciendum est nilum ex his nihil prodere. Nam neque ex earum quae devinciunturpartium latitudine, neque ex crassitudine quidquam rerum productarum deprehenditur, sed ex ipso morbo et partis figura cui morbus insidet. Nunc igitur rationi consonum est ipsum docere quae bona per deligationem oboriantur, ubi nos ex partium devinciendarum latitudine et crassitudine documentum deprehendimus. Ex his enim linteorum tum longitudo tum latitudo percipitur. In parvulo quidem puero, exempli gratia, consentaneum est fascias usurpemdas esse longitudine breves et latitudine angustas ; in magno vero juvene et longas et latas. In ceteris denique pro eorum ratione quae magnum et parvum corpus interjacent. Si namque pars devrncienda inter utrumque tum latitudine tum crassitudine medium plane sortiatur, fascias quoque medias et crassitudine et latitudine inter ea lintea parabimus, quibus in magno et parvo corpore usi fumus. Verum si extremorum alteri propius fuerit, in eo ipsarum modum. augentes et imminuentes variabimus.

XXII. Cfrcumvolutmnis capita, dura, aequalia, distincta sint.

Spira priusquam. laboranti corpori circumvoluta sic,. duabus fuhstat fasciis, quum ex ipsis circum locum affectum struitur deligata. Verum fasciarum capita quaecum. que sint utrisque sunt communia. Sive etiam fasciarum principia sive extrema capita nunc dici intelligantur sive utraque, his praeterea etiamnum adde porrectas in ipsarum latitudinem oras, haec omnia utrisque fasciarum spiris communia sunt et quas utrasque glomeratas ipsae continent, quasque corpori injectas suscipiunt. Quocirca id quidem, etiamsi libri interpretes in controversiam adduxerint, explicare non arduum est. Etenim de glomeratis ac de corpori circumvolutis vera est oratio. Quin etiam nmnia extrema fasciarum intelligimus, non ut nonnulli quidem censuerunt, ea quae in longitudinem, nonnulli vero ea quae in latitudinem porriguntur. Verum illa de solis externis fasciis dicta esse exposuerunt, haec quae coarctantur, de spira ab ipso Hippocrate praedicari putarunt. Conflet igitur fasciam, priusquam corpori injecta sit, coarctandam esse, sic enim facilius comprehendetur, quia tenuior et tenuiores habet circumvolutiones, propterea extensione distenditur, constringi namque aliter non potest. Quod autem sula ipsius capita constringenda sint, plane falsum est, Non enim haec solum, sed tota fascia coarctanda est. Quare in rebus ambiguis quae mea sit sententia jam proferam. Capita quidem omnia fasciae extrema intelligenda sunt, tum quae in longitudinem ipsi sunt. Ea .vero non proprie dicta esse dura existimandum est; proindeque obscuritatem pronunciatum habuisse, Supra namque fascias mundas, leves et molles praefatus, qua ratione nunc eas duras pronunciat? Arbitror autem hoc durae vocabulo usum fuisse congruenter rei quae declaratur. Nam plerumque in linteorum extremis quae quatuor sunt duo quidem in longitudinem, duo vero in latitudinem reliqua vel solum stamen comperitur, quum ipsum trama simul ad extremum usque non sequitur vel trama sola sine stamine. Praeterea vero aut alterum eorum quae commemorata sunt extremo molle incumbit aut cuidam parii incumbit, alteram vero transcendit. Hujusmodi linteorum spirae capita aliis capitibus molliora sunt, in quibus ad extremum usque stamen tramae adaequatur et horum mollitiei contrariam esse arbitror decenter glomeratarum, ut protuli, duritiem. Satius autem erat pronunclasse non molles, quemadmodum superius de nodo -pronunciavit, non magnum. Nam quae inter ineommoderata sunt media, prout retuli, utramcumque incommoderationem negatione declarare consueverunt. Speciem igitur capitum quae dura pronunciata sunt quisque probabilissituam acceperit, tum quod nihil aliud ne mediocriter probabile dicendum habeat, tum quod pronunciatus error circum lintea in alio .nullo opere ab ipso explicatus fuerit. Aequale vero significari vult quod. in toto citra difert- men simile est. Id fit quum linteorum pars nulla durior aut mollior est aut nulla latior aut angustior .et tibi nulla pars quidquam quod desit aut corrosum fit sortiatur. Atque id maxime velut in texturis vitum est. Distincta vero fiunt, quum peraeque in omnibus partibus extensa tuus lintea, neque aliqua -parte porrecta aut implicata, altera vero duplicata aut involuta accipiemus.

XXIII. Prolapsum sane, quum cito procidunt, deteriora sunt, sed haec ita, ut neque premant neque procidant.

Incondita quidem oratio omnino est, quomodocunque quis dictionem ἀποπεσόντων quum procidunt acceperit. Nam sive pro Atticorum consuetudine pronunciatum esse augurentur, qui casum genitivum participii pluralem pro tertia pluralis imperativi persona usurpant, huic. modo simili equi ad Dolicbum accesserunt; sive in genitivo casu a recto prolapsi, soloecismum audierimus. Si namque nos in priori significatu edoceamur, talis futura est oratio: prolapsum quum cito procidunt, deteriora; nisi masueris decidant, quod prolapsura dictio neutro in genere plane sit. Hoc autem in numero multitudinis acceptum Graece verbo jungitur in singulari et plurali. In altero vero significato hujusmodi erit oratio: prolapsura deteriora sirnt ipsis cito prolabentibus. At fatuis sane fuit sic textum scripsisse : prolapsum deteriora sunt, quum cito procidunt. Et quemadmodum ex aliis quibusdam, ita ex hac oratione conspicuum est hunc librum, priusquam fuisset editus, rebus a .veritate alienis scatuisse, propterea partim quidem qui hunc librum scripsit prae literae unius vel duarum detractione aut additione aut immutatione errores admisit quales multus conscribunt. Partim vero secundus bibliographus, quod quaedam obscuris literis auctor ipse scriptis mandaverit, non minus obscure, imo nullatenus recte conjiciens aberravit. Partim charta obtruncata aut litera labcsactata aut alio quodam sinistro casu obliterata; fortassis autem quod nonnulli in appellata literarum transpositione peccaverint, aliique quod ex prisca scriptura in posteram scripturam a veteri diversam commutationem fecerinti, ex his omnibus fit ut errorum multitudo multis in exemplaribus accumulata sit. Qui profecto de his et temet disserere audiverit, eum meminisse decet, in singulis enim erroribus eadem repetere longum est. Concedentes autem incorruptum. textum esse hujusmodi, prolapsum tane quum cito procidunt, deteriora funi, inquiremus de quibus haec proterantur, utrum de quibusdam corporis partibus, an de fasciis aut topicis quae partibus affectis ad curationem admoventur, cujus tortis sunt cataplasmata, medicamenta, linamenta et laquei. Nam praeter haec tria genera hujusmodi nullum conspicitur quod ab affectis corporibus excidere valeat. Atque etiam ab hujus; libri interpretibus eorum unumquodque explicatum est, non sula tria, quamquam si cui singula probabilia esse apparuerint, omnia quoque videri poterunt. At vero mihi linamenta quidem vel stola saepe, ut ad sanguinis profluvium imposita vel etiam medicamentis quibusdam imbuta vel extrinsecus ipsis ad remoram admota, non praeter rationem hoc in textu percipi videntur. Conducit enim ea prorsus decidere, non tamen cito prolabi,quemadmodum neque laqueos, sed quum partis suppuratione peracta caro producta fuerit et circa venas sanguinem fundentes increverit. Atque eodem modo crustas a cauteriis aut medicamentis inurentibus inductas cito cadere non oportet, sed multis post admotis medicamentis, quae partim liquida putrescentibus partibus effunduntur, partim arida quae lienosis aut hydropicis imposita magnopere protum, quum cito non prolabuntur. Quae ceteris quoque partibus et affectibus imponuntur medicamenta ex eorum genere quae glutinosa echecolla nominantur, si diu immorentur, admo- dum juvant. Etenim ad fracturas et armorum luxationes, quae multoties oboriuntur, praeterea podagricos, ischiadicos, nephriticos et omnes arthriticos cruciatus, cephalaeae quoque et ceteros non paucos affectus medicamenta contulisse experti fumus, nisi celerius deciderint. Ex his autem ipsis quaecunque glutinantia vocantur, quod solutu difficile agglutinata sint et corpori adhaerescant, nullam deligationem desiderant. Quaedam vero nisi fasciis contineantur, decidunt, de quibus ipsi nunc est oratio. Dicit itaque: sed haec ita ut neque premant neque procidant; ac si quoque ita pronuncia veri I. Quaecunque vero medicamenta cito procidere non confert, haec ita vincienda sunt, ut a deligatione pars affecta non oneretur, sed firme contineatur, quod peraeque valet ac non decidere. Quod igitur ad ea spectat medicamenta quae foris admoventur, id satis explanavit oratio. De partibus autem corporis deinceps perspiciamus, num etsi his verum est, quaecunque omnino protectura sunt celeriter prolabi non oporteat. Nonnulli siquidem hanc orationem falsam existimant putrescentibus partibus decepti, quas celeriter excidere convenit. Id autem sane quod pronunciatur per se verum est, non tamen illi repugnat. Differt enim multopere quod prolapsorum est ab eo quod excidere oportet. saepe namque ossium fehidia et squamulae tempore decidunt. Atque praestat ipsa a natura impulsa paulatim datu tempore quam medicamentis excitata aut dissoluta instrumentis excidere. Nam quaecunque violentia confertim divelluntur, fistulosus cavitates efficiunt. Quaecunque vero aut callo quodam aut carne subarescente prolapsum prolapsionem desiderant, quam primum plena conspiciuntur et cicatrice celeriter obducuntur, ipsis admoto exsiccante et adstringente medicamento. At nervosis quaedam et membranula corpora saepius excidunt; citra quidem periculum majori tempore suppurantia; vehementioribus vero medicamentis sive acribus coacta aut instrumento aliquo aut nostris digitis avulsa reliquarum partium condolentias et inflammationes, febres, deliria et convulsiones invehunt. Jam vero ad reliquum tertiumque devenimus genus eorum quae prolabi diximus, quae sunt, ut nonnullis placuit, fasciae. Has igitur quum laxae. et prolectatae sunt, omnino decideve proferunt, quas longiori tempore prolapsionem habere magis conducit. Verum hoc falsum est; praestat enim male involutas affectis partibus fulcias non tempore, sed quam celeriter excidere. Neque vero ipsae quoad exorderint exspectandae tuus, sed ipsi quam primum soluta deligatione rursum alia deligatio construenda est. Unde eorum qui sic explicaverint nonnulli satius esse concedunt laxatas fascias celeriter excidere. Quod autem ita pro:nunciatur mutilum est, nisi ad rem eandem referatur et quiddam aliud simul intelligatur, ut universa oratio sit hujusmodi: prolapsura quum diutius subjaeent, deteriora funi celeriter prolabentibus. Hoc autem concesso, exordere de aliis fasciis enunciari non creditur. Quis enim in sponte prolapsuris tanto tempore exspectat, quum celeriter salvere et concinne devincire queat ? Alii vero in contrariam sententiam abducti veram quidem orationem protulerunt, sed violentur dictionem explicarunt, Quomodo namque violentum non est sic accipere? At prolaptura deteriora quidem sunt non prolabentibus. Praestiterit autem ipsis celeriter excidere, quo priore orationis parte in unam sententiam coereita; prolapsura deteriora sunt. Rursus autem ab altero principio orsi legamus: quum celeriter prolabuntur; quod est cito excidunt. Si vero violenter, ut diximus, explicatio ipsa existit juxta figuram loquutionis quae articulata vocatur. Atque etiam hujus rei simus memores, falsum esse quod in universum dicitur prolatura sane deteriora: multa siquidem ad utilitatem prolapsionem habent. Melius est igitur, ut diximus, pro iis quae foris admoventur et omnibus prolapsuris partibus orationem accipi, quae fascias et postremam nuper explicatam interpretationem abjicit.

XXIV. Quae spectat deligatis aut subligatio aut utraque haec sunt.

Haec sunt subaudire decet, postea deinceps legere subligatio quidem causa est, qua quae abscesserunt adducantur et quae cetera sequuntur. Usus autem est verbo ἔχεται spectat, quo significat quasi appetit, occupat, intendit. Quae rursus omnia idem facultate declarant, quae nimirum sint deligationis vires et quae opera. Voco autem nunc opera non operas, sed affectus, quemadmodum domus aedificatoris opus, fabri lectus, textoris vestimentum. Itaque in deligatione ac praesertim catagmatica (ad fracturas) ante splenia fasciae duae obvolvuntur, aliae vero post injecta splenia. Proprium quidem nomen prinus duabus imposuit Hippocrates, quas hypodefmidas subsasuiolas, ipsam vero quae fissi ipsis struitur deligationem vocitarit. Audiamus deinceps ipsum dicentem quae praestare queat. sive proprie subligatus sive.communiter deligatio nominata. Decebat profecto priore textu explicare quas ob res a. medicis deligatio struatur, quomodo per initia partitus est, quum alias quidem mederi asserat, alias vero medentibus inservire. Tum -has ob causias qua via construenda deligatio praedictorum unicuique medebitur. Ad sanationis siquidem scopum respicientes decentem deligationem inveniemus. lpfum autem scopum curandus affectus indicabit, non tamen ita scripsit Hippocrates, verum quum de deligatione qualem construere oporteat huc usque.disseruit, ad ipsius opera et facultates accessit.

XXV. soubligatio quidem causa est, ut aut quae abscesserunt adducantur aut expasse coarctentur aut contracta diducantur aut perverse dirigantur aut contraria.

Quae abscesserunt omnia hic vocat, quae corpore secundum naturam se habente quibusdam aliis partibus uniebantur aut ipsas contingebant. Eo vero qui praeter naturam est habitu, non amplius unitatem et contractum tuetur. Unitas quidem omnibus fracturis, ulceribus, fiffuris et contusionibus contraria opitulatur; contactus vero abscessibus, sinibus, inflationibus et tumoribus. Expassa vero appellitat quae plurimam inter su distantiam surtiuntur. Id autem duobus modis contingit aut ipsis totis aut labris solis diductis. Porro curationis scopi sunt abscessa adducere, expassa. coarctare, perversa dirigere, quod pronunciatis omnibus commune est, quum instaurare ac dirigere Graeci dicant quascunque partes quocunque modo ejectas ad moderatum statum reducimus. Hi tace sunt deligationis scopi. Ipsorum autem scoporum vis non haec sola, verum etiam interdum contraria efficit. llla quidem. quum instaurat ; contraria vero, quum delinquit. Jure igitur in orationis extremo protulit aut contraria. Propositum erat enim ipsi quid efficere valeat subligaria pro-. nunciare, non de sula optima disserere. In principio sane hujus orationis, quae spectat deligatio aut subligatio aut utraque, de omni deligatione, non de optima solum orationem habuit. Si quis tamen de optima sola deligatione hic orationem esse velit, .in ejus extremo. additio hanc sententiam consequetur. Quemadmodum in habitu praeter naturam alia abscessit alia expassa alia perversa sunt. Eodem modo alii affectus contrarii oboriuntur. Nam sane existente corpore commoderate se habente omnis pravus affectus in commoderationis jactura procreatur. Ergo si quaecunque naturalem structuram sortita cum quibusdam coierint aut quaedam contigerint, quum vel unitatem vel contactum perdiderint, ipsa aegrotare et contra naturam se habere similiter dixerimus. Quae vero neque coalescebant neque se contingebant, quo etiam in unum coeant et sese contingant, eadem aegrotare concitaverint. Quare haec directionis contraria sunt. Contrarium vero scopis indicabitur. Verum quaedam cum ratione pugnare videbuntur ceu perversis opposita, quae directa vacantur. Quapropter oportebit, quantum praedicta oratione colligitur, et haec pervertere quod non amplius idoneae deligationis, sed alienae opus existit. Si quis meminerit eoru m quae de femore et brachio tradidit Hippocrates, his directionem praeter naturam esse noverit, cujus pars exterior et anterior natura gibba sit. At aliquem latuit aut femur aut brachium nautice transversimve fractum esse. Primo quidem directum conformavit; deinde vero callo glutinandum hac in figura obvolvit-; verum quum naturati ossium habitui mentem adhibuit i p fotu qua servare meminit. Si nondum callo inducto coierit, aquam cum oleo copioso pertudit. Deinde vehementer extensum primo quidem perfregit, ut ab initio fractum erat; postea vero innaturali figura conformavit; tum demum fractum os hac in figura callescere naturae commisit. Quare verum est non solum imprudentes medicos per vitiosas deligationes pronis enarratis contraria aegrotantibus efficere, verum etiam sapientissimos consulto, quae praeter naturam duplidatas in contrarium adducentes ipsi advertunt; quae vero coaluerunt, eorum coalitum dissolvunt. Vidimus enim nonnullorum exuleeratione etiam digitos coalescere et labra et palpebras. Hi sane sunt dictorum affectuum curationis scopi. Propriam autem horum singulorum deligationem serie docet, atque in primis de fateris quales parari oporteat .praesenti oratione pronunciat.

XXVI. Jam vero fasciae parandae sunt, leves, tenues, molles, mundae, latae, nullas suturas, nullas exstantias habentes, atque ita validae ut extensionem serant pauloque /artiores, non aridae, sed liquore suadentes, quo quaeque inebriari consueoerunt.

Jam vero de fasciis minime integra pronunciavit, quo . etiam patet tum hunc librum nequaquam ab Hippocrate, imo neque ab ejus filiis ad editionem accurate digestum fuisse, quod post Hippocratis obitum nemo, ne etiam brevi oratione aliquo in opere de iis disserere visus fit. Verum aut qua nunc aut qua ante pronunciata sunt amputavit. Etenim antea ita scripsit: fasciae mundae, leves, tenues, molles. Nunc et eodem tempore constituit ipsas latas esse oportere, nullas suturas, nullas exstantias habentes neque suium hucusque validas, ut violentius extensae rumpantur, verum etiam amplius, lmc est solidae et robustae sint securioris comprehensionis gratia. At vero imperat neque futuras inaequaliter procumbentes sortiri neque vocatas exstantias iis quae ordiuntur texturis accidunt, interdum de industria, interdum inconsulto oblongae exstant eminentiae, modo ex ipsa trama, modo etiam ex purpura. Sed et in attextis vestibus quas παρυφὰς vocitant, contultae id fiemper elaborant mulieres. Haec autem omnia cavere jubet. At quod latas esse fascias oporteat, ad ea id spectat quae oscitantes explicantur. Si quis enim prout ad angustias appulerit, meminerit improbare cum iis conferens quae ulterius quam deceat latiores sunt. Si vero ad commoderatas, quod a commoderato ad utrasque tum additione tum detractione aberrat, id omne vitiosum est. At de tenuium, levium, mollium et mundarum usu superius dictum est. Quod pronunciat non aridae, sed liquore madentes, quo quaeque inebriari consueverunt, id quoque de fasciis pronunciatur. Nec ratio sententiae abdita est. Centet enim nunquam ipsas aridas ac duras ulla in deligatione promoveri, sed madentes, humore inebriatus, quo singuli qui curantur affectus con nutriant ur, hoc est amice foveantur. Etenim cerato liquido simplici et picato et vino nigro austero perfundi tum in opere de fracturis tum de articulis ipse imperavit. Aridae vero fasciae, praeterquam quod eam quae a perfusione manat utilitatem non sortiantur, partes etiamnum quibus injectae tuus, incendentes earum calorem augent; proindeque ex proximis Iocis ad partem affectam humores attrahunt. Quod autem ad tumorum procreationem malum sit maximum, id patet omnibus.

XXVII. Quae certe ita abscesserunt, ut sublimia sudem attingant, non tamen comprimant. Ex fana vero parte exordiendum et ad ulcus fallendum, ut quod subest ^scindatur, aliud autem non colligatur.

Sive fracti ossis partes praeter naturam sive unitate dirupta aut ingenti illato vulnere, lab invicem secesserint, sutae quoad fere contingant, in unum ducendae stant neque tamen te invicem premant. Etenim partes ita constitutae tum dolore tum inflammatione obsidebuntur. lpsi vero nunc de iis qui ventriculi vocantur potissimum est oratio, tanquam exempli gratia. Id enim in scriptis sequentibus dilucide declaravit. At hucusque ut sublimia sedem attingant,non autem premant, communis oratio est eorum et ad cetera omnia refertur, quorum contactus aut unitas soluta sit. Quae vero hunc textum subsequuntur natura, ex fana vero parte exordiendum et ad ulcus finiendum; haec de tumoribus apertissime pronunciata fonti Ab his enim saniem evacuari oportet, nullum vero ad partem humorem conglutinationis tempore affluere. Hoc autem continget nobis faciendum sinu ad expressionem usque comprimentibus. Et paulatim deligationem adusque sinus os iblventlbus, ipsumque apertum in declivi figura servantibus. Quum itaque mundos sinus fecerimus, eos conglutinare volentes enarrata ratione deligabitnus. At avulsum acromium et sublatam ipsius partem vi comprimimus cogimusque. Nullum siquidem ex ejusmodi compressione futurum est incommodum, quemadmodum neque de clavicula fracta, quum alterum multo magis quam ipsam minusque hanc quam acromium comprimamus, ceteras vero fracturas minime comprimamus inflammationes veriti. Ego quidem de omnibus abscessibus verba feci, Hippocrates vero exempli gratia de fotis sinibus in quibus deligationum commoderationem perspicue demonstravit, quum effatur: sublimia, hoc est abscessu sedem quidem attingere, non tamen comprimere oportet ;. sedem videlicet id pro-. fessus quod abtcesso corpori subjectum est. Denique quod ipsi admovetur, id tum adhaerere tum insidere debet. Enimvero nisi prius per initia partem pars altera contigerit, nequaquam unitatem inierit. । Quae si quidem non presse refe contigerint, eorum redditur unitas. Constat autem neminem simpliciter consulere sinus conglutinationem postulantes ita devinciri. Eos enim prius. oportet ab inflammatione immunes, deinde mundos aut siccos reddere; tum demum si quas carnes tabuisse contigerit, illas prius reficere. Ita rane neque fissa neque contusa quae generis sunt ulcerum simulque sinuum, prodita deligatione statim ab ortu curantur, sed cum inflammatione vacant et sicca prius existunt. Utrisque ipsis inesse dico continui solutionem quae carnosae parti oboritur, cum quadam sanguinis in ejus mediam regionem effusione, quod abscessui, tum sinui est commune. At enim quae pars ita afficitur, quo usque in externa superficie aperta sit, abicedere ipsa dicitur, tumque per se affectus abscessus voeatur. Verum ipso parte aliqua sic aperto, ut contentus humor excernatur, affectus non amplius abscessus, sed jam sinus nominatur. Itaque hujusmodi omnes affectus perpetuo quidem eleligationes petunt, non tamen perpetuo similes. Quandoquidem ipsis superveniente inflammatione neque deligatione opus est ex prima ratione, quemadmodum neque quum adsunt suppurationes. Quum autem sinus ipse jam factus est increvitque caro, commoderata admodum deligatione opus est, sede abscessu non contiogente. Nam per osculum medicamenta purgantia et aperientla immittenda sunt. Quum denique conglutinatione opus est, quod nunc Hippocrates denunciat, propria strui tur deligatio. Haec autem necessario scripsit, ne quis subauscultans arbitraretur velle Hippocratem sinus omnes ita deligere. Demonstratum enim est non omnes, sed qui nullum una cum ipsis affectum neque inflammationem neque camis putrefactionem, neque sordem neque humorem in ipsis concretum sortiuntur, quoniam uniformes ipsi pense fotam sui ipsorum curationem admittant. De hujusmodi rebus definitis abunde in libris methodi medendi dictum est.

XXVIII. Recta quidem in rectum deliganda sunt, obliqua vero cb.lique in figura doloris experte, in qua neque constrictio neque dece/sto sutura sit. Ex qua quum ad suspensionem aut posituram sit transitus, non transmutent, sed similia haec sortiantur musculos, venas, nervos, ossa, belle composita, belle contenta belleque suspensu.

Non affectas corporis partes per recta et obliqua nunc pronunciat, sed abscessus de quibus adducto ex ipsis unius situs exemplo doctrinam efficit. la enim aut omnino reotus est aut obliquus, ad latitudinem partis in qua procreatur relatus. At ex me percipe rectum declivem, obliquum vero qui talis non exstat. Rectum autem sinum appellavit cujus osculum inferioribus partibus, fundum vero superioribus inest. Obliquum vocitat cujus os ad latera deflectitur. Oboriuntur etiam omnino sinus contrario situ positi qui fundum inferne, osculum superne sortiuntur. Nos vero ipsi ipsius jam dividimus secundum fundum efflevit saniei causa. Quodsi osculum in inferioribus corporis partibus non plane praevenerit, sed in obliquis exstiterit, idonea partis figura invenienda est, .conrmodusque deligationis modus quo ejus sanies excernatur. Tanta enim est in talibus figurae facultas, ut nos multotres, quod osculum superne esse videbatur, figura sirbmutata, inferne procedere fecerimus. Itaque femur cui sinus inerat osculum quidem inguini vicinum, fundum vero prope genu habens sanavimus, cum tali figura ut genu inguine sublimius esset, idque facile ac citra dolorem. cessit, molli pulvino popliti supposito. Ita vero et surae sinus, quibus orificium popliti propinquum erat, fanavimus, extremum pedem poplite sublimiorem collocantes. Praeterea cubitum sinu affectum mitulis suspendentes, simili modo saepenumero curavimus, summa manu cubito altiore posita. Ita quoque cubiti flexu affecto, ut ipsum sinus a partibus quidem superioribus brachium, ab inferioribus vero cubitum obsideat, maxime idonea est quae nunc figura pronunciata est, in qua cubiti flexus utraque esse humi. lior collocatur, cubiti inquam et brachii. Atque hic dua. bus utimur fasciis quae ambae ad flexus cubiti osculum finiuntur; exordiuntur vero ab affectionibus, si sinus plane rectus fit, deligationem efficies non propendentem, peraeque ac si fractum membrum devincias, quod rectum debeat contineri. Si vero ad latus propendeat, tua deli-. gatio sinus propeusionem sectetur talemque figuram imitetur, qua fantes excernatur. Quo vero in statu partem affectam depositurus es, in eo quoque deligationem. construe adsequutus quae partes figuram immutaverint, ipsis maximam laesionem succedere. In iis enim nonnulla quae attollebantur subsidere; nonnulla vero quae deprimebantur adsurgere necesse est. Continget igitur necessario tublatas quidem partes a fasciis comprimi, depressas vero quum laxatae sint non contineri. Enimvero in iis quae premunt fasciis constrictionem pronunciavit Hippocrates ἀπόσφιγξιν, in iis quae laxantur decessionem ἀπόστασιν, ac in tali figura propriam sinui deligationem nos construere imperat, in qua neque decessio neque constrictio sit, quum decessione partes affectae situm figuratum i mmutare cogantur. Si namque simpliciter finio deligationis tempore obliquorum sinuum curam habituri tunsus, obliqua deligati o admoveatur, quam repositio aut suspensio commutatione tueri non potest. Quae partes devinciuntur, earum quaedam constringendae sunt, quaedam laxandae. Quae partes situm in ipsis figuris permutant, eas ipse nominatim prodidit muscules vocans, venas, nervos et ossa. Hae namque sunt quae corporis molem efficiunt. Nos autem quum venas dicimus, pro vetere consuetudine non eas dumtaxat quas nunc nominamus, verum etiam arterias intelligimus. Mens igitur orationis haec est, cujus. sic-. gula verba non admodum obfirma tuus. Fortassis tamen opportunius fuisset ea paucis explicare. Suspensionem brachii nominat ipsius a deligatione repositionem in lata mitella quae totum cubitum excipit, posituram vero cruris. Liquido quoque constat suspensionem sub eo comprehendi genere quod posituram significat quodque nunc in orationis fine conscribit. Belle quidem posita .nuncupavit quae concinne reponuntur; belle vero contenta quae concinne suspenduntur, primum vocabulum ad crura, alterum ad brachia referens.

XXIX. suspensu vero aut posita esse decet in sigma non laedente, quae secundum naturam sint. In quibus autem abscessisierint,contraria.

Non aliud face doloris expers et aliud quod secundum naturam est, sed unum et idem utrique et secundum naturam existenti et doloris^ experti contigit. Ea deme quidem in opere de fracturis abunde dictum est. Nunc vero hoc in decenti libro explicabitur: in quibus autem decesserint, contraris. Quidam scripserunt: in quibus non decesserint, addita negatione, asseruntque in quibus non decesserit eorum quae enunciata funi aliquid deligationis effatu dignum, in quibus decesserit contrarium. At deligationis ratio praedicta fuit, a fana quidem parte ipsum exordiri, super ulcus vero desinere qui coarctationem disisolvat. Contrarius incipiet ab ulceratis ac fractis partibus, superne ad inferiorem regionem deligationem remistens. Qui vero absque negatione conscriptum textum explicant, Hrppocratem hortari cautent, ut quem quae praeter naturam succincta flant aut etiam commissa decedere volumus, superiorem deligationis rationem immute. mus. Imo Iane- ubi conclune juncta diducere desideramus, quocunque modo non decenter concurrerint, contraria vinciendi ratione nobis opus esse perspicuum est. Quin etiam in permultis magnis vulneribus, in quibus cute conglutinata fundum minime conglutinatum manserit aut labra in se invicem intus duplicata in unum coierint. In fraeturis quoque, quod hae a quibus fracti ossis extrema ad fundum diducta sunt, cutis labris -sint consimiles, ubi quae adjuncta sunt, quo decedant oportere, id et patet omnibus; nec non etiam quia, quod enarratum est illis accidit ossibus quae et interiores in se cavitates aut insignes cavernas obtinent, ipsaque per se cognoscimus et eadem ita utilia, ut quae vitiose producta nunc aliquis arguerit, quod quum proposita- oratione nullum concentum habeant. Nam in ea scriptum est : in quibus autem decesserint contraria. At non idem hac oratione: in quibus autem decesserint; atque illa: a quibus vero ut decedant, dat operam. operiebat igitur ipsos, quemadmodum priores negationem praeposuisse verbo decesserint, sicque orationem propriae sententiae consentaneam reddidistent ; eosdemque ipsam scriptam pro arbitrio exposuisse : scriptu enim, ut nunc scripta est, alienam explanationem consecerunt. Non igitur in proposita oratione te ea docet quae abscedere volumus. De his enim deinceps dicturus est. Verum de iis quae abscedunt nondum perfecte abscesserunt vel etiam de iis quae perfecte abscesserunt nondum tamen in sinum jam mutata sunt. Haec namque primum curationem postulant, quae dolorem sedet et quod, in pus commutatur maturet. Deinde vero quum fuppu- raverint apertionem qua excludantur. Tum deinceps si quid inflammationis partibus excretum humorem continentibus supersit, id eximatur et postea, ut protuli, et siccare et carnem procreare decet, moxque ita congluti.nare, ipso sinu solo relicto nulloque pravo affectu ipsi juncto. Neque enim phlegmone neque foedes necne humor superfluus adest neque carnium penuria. Ergo nihil mirum est, si consules in iis quae abscesserint contraria moliri. Nam quicunque non oscllanter in artis operibus versatus est; novit in iis qui maturuisse queunt abscessibus damnosum esse, nihil quidquam humoris purulenti noxium excerni. Etenim satius et expeditius est intus ipsi manenti prodesse reliquum, neque omnino deligationem morbi ratione pars affecta postulat. Ad id enim adhibetur deligatio, non quod ipsa curare queat, sed ut curantibus inserviat. Differt ergo abscessuum curatio a cunctis sinuum curationibus. Nam in illis quidem abscessibus confert, quoad maturaverint nihil humoris excerni; in his vero sinibus exoretis omnibus nihil intus relinqui. Praeterea his in abscessibus nullo prorsus osculo opus esse; in sinibus vero osculum idque apertum existere et quae abicedunt, haec cataplasmatis tum .humectantibus tum calefiscientibus maturari; sinus vero vehementer siccantibus et purgantibus puros et siccos reddi. Ad haec sinus praedicti deligatione curandi tuus; at abscessus non alias curantibus inservientem tusi iis deligationem promovemus. Asclepiades autem quum haec verba in quibus contraria absoesserint explicat, de deligatione universam intelligentiam esse vult. Quod si in figura devincias, in qua neque coarctatio neque decessio fuerit, hoc totum secundum naturam est. In quibus vero deligatio decesserit, in his contraria effice, hoc est in cdntraria figura deligationem construe. Atque sic ad verbum scribit: quaecunque in figura, fascia figurae partis impositae decesserit, contraria huic figurae deligationem adstrue. Exemplo, quum exporrecto cubito brachium devinctum sit, fascia non commoretur, sed abscedat, contrariam porrectioni figuram exstrue. Alioqui, hoc est inflexo cubito ipsum rursus devincto. Quoniam vero secundum naturam porrecta figura cruribus est, etiamsi inflexis cruribus devinctis ipsa porrigere jusserit, quum musculi alios in locos emigrent, fascia tamen ab illis abscedet, a quibus musculi recesserunt, quum contrariam inflexo cruri figuram feceris, quandoquidem, hoc est quum crura porrexeris, de vincienda sunt. Quod opus et in figura collocandum ac immemorandum est. Atque haec ex textu Asclepiadis prodita sunt. Jam vero mihi ad alterum textum emigrandi datur oratio.

XXX0. At in quibus expasse contrahere oportet, in ceteris quidem eodem modo. Ex longo vero quodam intervallo contractio et ex accensu ducto comprejsio facienda, primo minimum, postea magis. Terminus operationis mutuus potissimum contactus.,

Quae pronunciavit Hippocrates tum eorum summaria consulto recordemur, quod orationi occurrant, cujus est exordium: delibatio quidem causa est, ut quae abscesserunt adducantur, tum eorum quae hactenus ab ipso prolata esse sumus memores. Sic enim subaudiemus tum quod propositae orationi deesse videtur tum ut eo addito haecce sententia eliciatur- at in quibus expassa contrahere oporteat, in ceteris eadem agemus. Ex longo intervallo accessum promovebimus, et quae cetera hujusmodi protulit. At expassa ab ipso pronunciari intelligendum est, quae quum ulterius quam deceat ab invicem discedant, utroque labro etiam separata funi, quod in vulneribus fleri conspicitur, vehementer interdum oborta inflammatione. Quum enim carnis divisio magnam iubeat altitudinem inciso transverso musculo; deinde neque conglutinatio neque unio producta sit, fixi ingens succedat phlegmone, qua tenta cutis utrimque continuum id labrum attrahat, ab utraque parte expassa dabitur. Talem vero ideam sortiuntur labra inflammata et palpebrae et praeputium atque etiam capitis cutis, quum a quibusdam .laesa ad terebrationem opportune accedit phlegmone expassorum formam repraesentant. Idque plerumque accidit potissimum, si cute laeta spatium quod in medio est linamentis impleamus. Ita vero et in transversa musculorum tectione, quum ad profundum usque procedit, interdum rem agimus aut ob sanguinis eruptionem linteis concerptis inditis quae linamenta nominamus aut quod cutim coalescere quidem metuamus aut contractas musculi partes utrimque non conglutinari. Hujusmodi Iane affectus omnes aliam curationem postulant quae phlegmonae medeatur. Verum nunc ipsi propositum non est universas morborum curationes scriptis prodere, sed eam quae proprie chirurgia vocatur. Expassorum igitur delibatio non alia, sed madent quae abscedentium est. Nam a fanis partibus exorditur et paulatim ad cutem venit manifesto laborantem ulcere. Sed in eo dissident, quod in expassis longiori principio quam in abscedentibus exordiatur, quodque compressionem ad expassas usque partes intendat. Ergo in sinibus -deligationem ab eorum fundo incepisse et quae in expassis struitur, ipsam ab iis tanquam radice principium tumere consentaneum est. Verum procul ab humidis partibus cutim ad ulcus paulatim adducere nec in ulceribus deligationem contrahere, sed sensim intendere primam circumvolutionem et cutis circuitione compressionem efficere. Postea vero magis vocabulum nonnulli de una operatione explicant, nonnulli vero de pluribus. De una quidem operatione, si primum vocabulum accipiamus, deligationis principium significabitur, si vero de pluribus, primam deligationem universam primum vocabulum declarabit. Sed utrumque verum est, alias in aliis affectibus non genere sed magnitudine discrepantibus. Leniorem siquidem labrorum eversionem etiam unica deligatione ad eum qui secundum naturam est statum ducere contendimus; vehementiorem vero non prima deligatione coereemus. Tunc enim temporis inflammationis curationem praecedere oportet, non expassarum partium instaurationem. In orationis autem fine eam ob rem addidit, terminus potissimum contractus. Quandoquidem medicus quae inter se compacta sunt ea magis in unum cogere potest quam ut se solum contingant. Sed ita mutuo coacta colliduntur, dolorem concitant et inflammationem augent. Ergo expassa inter se, quoad se contingant, adducenda sunt, sed non ultra id. At haec oratio duobus modis scribitur, In quibusdam codicibus terminus maxime, hancque scripturam agnovit Asclepiades; in aliis vero terminus maxime contactus et per maxime scriptura quemadmodum potior est, ita et vetustior.

XXXI. Quorum contracta diducenda sunt cum inflammatione contraria ratione, citra hanc eodem apparatu et contraria deligatione utendum esi.

Contracta expassis contraria ratione statuuntur. Expassorum siquidem labra. plurimum inter se in contrarias sedes recedunt, ita ut alterum in dextram decedat, seliquum in sinistram regionem demigret. His autem veris vice contracta inter te congrediuntur, ut vel alterum alteri incumbat vel siclum alterutrum quodammodo duplicetur .vel ut quae- involuta sunt implicentur. Et accidit interdum ob inflammationem etiam id fieri contrario affectui- consimile, in nuo partus expulsorum ab invicem diductae plurimum in contrarias sedes recedunt. Nihil mirum est inflammationem ut contrarium affectum horum aut similium accidentium procreationem esse: Non enim in partibus vehementer inflammatis ambo evenire confueverunt et expassa et contracta esse corpora. In oculis enim externarum palpebrarum cutis vehementi obsidetur inflammatione, coque excessu-, .ut proximum siparium occupare queat, palpebrae eversionem ob inflammationem edi manifeste conspicitur. Quum autem mediocriter inflammatione quidem afficitur cutis, si vehementer interior tunica ad iridem usque porrecta relinquitur, tunc concidit introrsum palpebra, Quumque ambabus palpebris hic afifectus accidit, praeclusio sieu plumosis appellatur morbus, quum ita laborans oculum aperire nequiret. Hoc ipsum genus morbi nonnunquam labra, praeputium et sedem obsidet, eorumque eadem causa est. Quum enim externae eorum partus vehementi inflammatione laborant, evertunturi Eaedem quoque affectiones pudendis muliebribus accidunt. His par et vulneribus et omnibus quomodocuuque ulceratus oboriri contingit. Externis siquidem partibus inflammatis ulcerum labra evertuntur, in .interiorem regionem recidentia, atque tunc ipsis labra tabescere, extenuari ac flaccescere necessum est. Ad quos haec oratio? Nonne vera est? Quomodo namque^ aliter fieret, nffiquis supponat labra in interiorem regionem prompte deferri? At ip sarum partium interiorum inopia ob atrophiam tabidam per chirurgiam tunicatus carnes plus satis excidendae et putredinem eas partes corrumpentem accidit. Ergo hujusmodi affectibus deligatio decenter constructa prodest, quos tamen ob inflammationem per te non solum non juvat, verum etiam onerando laedit. Sed quia medica- mentis inflammationi medentibus subservit, propterea necessaria proditur. Quamobrem pronunciavit Hippocrates contractas partes cum inflammatione diducere juvat, nobis contraria facientibus, quod est deligationem vitantibus. Quoniam non nisi propter magnam necessitatem ad topica quaedam inflammatis partibus superinjecta, ut a quibus speramus haec ci tr a deligationem immorari posse, nullo modo fasciam ut aliquod super propositum tunicam contingat, iniicimus, ipsam ex tenuissimis et levissimis linteis construimus et circuitibus quantum fieri potest paucissimis ver etiam unico sole utimur. Id ipsum autem multus medicos latuit, qui externis partibus inflammatis, qua tumor esset, super cataplasmata crassa imposuerunt, duros et graves panniculos, multas lanas et fasciarum multitudinem, quae per su omnia maxime sunt adversis in inflatumationibus quae ab onerantibus oblaeduntur. Jam vero contracta si citra inflammationem sint, in iis fasciarum praeparationem eandem aut priorem esse imperat; deligationem vero expassorum deligationi contrariam. Hanc siquidem ducto fasciarum procul ab fanis partibus principio reducta vero circuitu ad expassas partes fascia et adaucta paulatim compressione construximus. Illam contractarum partium deligationem ab affectu loco incipientes et cir- cumagimus et ad eam quae juxta locum est cutim reducimus. Addendum hic quod ab Hippocrate praetermissum est. Non enim universam eorum quos memorat affectuum curationem scribere constituit, sed sola manu operantem. Ego vero ut integra sit oratio residuum asidam. Quum quid horum quae contracta sunt diduxerimus, subjectum locum in quem labra. deciderunt implere linamentis oportet vel decenti medicamen lo, quousque circumstanti cuti aequata sint contracta corpora, moxque dietam deligationem construere.

HIPPOCRATIS DE /MEDICI OFFICINA LIBER ET CALENI IN EUM COMMENTARIUS III. I. I erversa dirigenda sunt, cetera iisdem modis. Quae decesterunt, ea subligatione, agglutinatione, suspensione adducenda. Contraria contrario modo.

Perversiones oboriuntur, quum quid interdum e propria sede in externas corporis partes secedit; interdum vero quum in aliquod corporis spatium interius illabitur, quemadmodum in nasi,. Siquidem in exteriorem regionem aut ossium ipsius aut alarum pars secedat, ab extoorsuri parte fit perversio; si vero in interiorem meatum procedat, in hunc natus distorquetur. Palam est his in omnibus communem curationis scopum auxilia judicaturum. At communis fuit tropus omnibus contraria contractorum esse remedia. Quapropter nunc etiam quae decesserunt, tum per alia praesidia, de quibus disserere propositum non est, tum praecipue per fascias adducenda sunt. lpse vero docuit fasciarum injiciendarum locos ad haec utiles. Deligationem quidem, ut etiam antea scripsit, et ad. ea quae abscesserunt et quae expassa et quae contracta sunt, utilem; agglutinationem vero, ut in libro de articulis, ad natum et maxillam; suspensionem autem, ut in libro de fracturis, ubi protulit: nam suos utrumque aut inferius susum fractum sit, devinctus vero mi telia quadam manum exceptam ac appensam habeat et amplissima fasciae pars fracturam contineat; huic vero et inde manus suspensa sit ; huic necesse est comperiri os alterum ad partem superiorem perversum sortienti. Si vero ita fractis ossibus summam manum in mitella etiam ad cubiti flexum usque contineat, reliqua vero pars cubiti suspensa, non sit, ipse ad inferiorem partem os pervertunt habere comperietur. Oportet igitur. in mitella molli latitudinem fortita maximam cubiti partem et manus juncturam ac- qualiter suspendi. Haec igitur oratio vitiosam docet suspensionem quae perversionem efficit et perversorum curatronem judicat. Agedum, alicui deortam cubitus perversatur, hunc ipsi supposita deortam angusta fascia suspendemus; si vero in superiora perversus fuerit, revocantem in inferiora suspensionem promovebimus, qua partes juu- cturae et flexurae vicinas mitella complectitur. Quod autem interjectum est instabile, quemadmodum etiam si carpo .in superiora perversio contigerit, ad inferiora revocantem deligationem adducemus; quae cubiti partes complectatur et quod carpo vicinum est extremum instabile relinquimus. Ad haec autem et in ea quae ad cubiti flexum in superiora fit perversione eam quae solum hunc instabilem relinquat, suspensionem adducemus quae. eadem e loco. perverso deorsum revocet, Verum in paucis multa contraham, si quaedam nondum perversa pervertant, eadem contrario modo perversa dirigunt. His vero consimile per tibiam et lemur in universi cruris posituris pervertitur ac dirigitur. Quod enim in manu suspensio, id in crure positura efficit p atque suspensionis nomine etiam positura subaudienda est. Quod autem in textus fine pron uncia tum est, contraria contrario modo, id de praedictis deligationibus explicari potest: praedictis siquidem affectibus affore contraria pronunciare ipsum interpretamur, quae contrario modo devinciuntur ea instaurari, hoc est iis quae praeter naturam directa sunt abscedentibus. Sed prius prodita mihi de his dicta funi in libro de medicatrina. Prima omnium scripta est oratio de naturalibus judiciis quibus universi homines et ad artium omnium tractationem et ad totius vitae administrationem utuntur; necessaria siquidem erant non solum ad ea quae nunc proponuntur chirurgiam spectantia, verum etiam ad omnes in medicina morborum dignotiones, quas certe notas et signa nominant, qui dignoscendi judicla definierunt^ Secundus deinde commentarius in praecedenti libro scriptus est docens^ ex quibus expleatur medicinae pars quae manu nudetur. Tertia demum quae de deligatione agit docet, qualem esse deligationem oporteat, nobis indicationem tum a partis affectae natura tum ab ipsius affectu sumentibus. In praetenti oratione quae nonis de fracturis enunciata est, doctrinam eorum adstruit, quae generali affectui continuitatis solutioni subjacent. Sic enim ego solitus tum hoc morbi genus appellare. Quae vero corpora sic affecta funi, abscedentia vocat Hippocrates. Quare et eorum affectus abscessus merito nominabitur, fietque una quaeda m generis morborum species, quam proprie abscessum et apostema vocitant. Haec igitur ipsa nunc commentorationis. eorum gratia quae superius explicaveram a me scriptis prodita sunt, Jam vero deinceps datur exordiendi tempus.

II. .^pleniorum longitudinem, latitudinem, crassitudinem, multitudinem, Longitudo, quanta est deligatio. Latitudo trium aut quatuor digitorum. Cra/sttudo triplica aut quadruplica. Multitudo dum circumdant - neque exsuperet neque destniati

In libro de fracturis qui nunc idem prostat primum eorum meminit, quae apposita splenia vocantur, ipsa quidem jubens^ esse deligationi aequalia longitudine ac per illam excipi, ut ipsam fulciant et immobilem retineant. Latitudine vero sint trium aut quatuor digitorum hominis ejus nimirum qui deligatur, Crassitudine autem aut triplicis aut quadruplicia. Ubi quidem firmiori fulcimento deligatio indiget, quadruplicia, ubi vero tali non opus est, triplicis fiatis esse augurantur. Liquido constat, ossa magis comminuta ampliorem stabilitatem desiderare, Spleniomm, inquit, multitudinem tantam esse oportet, ut quod deligatur membrum in orbem amplectatur. Non enim sime claviculae aut costae fracturas in orbem amplecti datur. Verum in nonnullis fracturae magnitudo spleniorum numerum indicabit. In clavicula tribus spleniis quadruplicatis uti plerumque consuevimus, duo quidem prima ad κ literae similitudinem injicientes, ut super osse comminuto amborum medium qua inter te copulan- tur quibusdam incumbat. Tertio denique ipsis et extruisucus imposito, id in corporis longitudinem porrectum ipsa subjecta adstringit et fractam claviculae partem coarctat.

III. At quibus ad directionem adhibentur, longitudinem, in orhem convolutione, latitudinem et crassitudinem defectu consectare sic oportet, ut non confertim compleamus.

Miror primum quidem quomodo spiculorum usum non docuerit ; deinde viam qua quis ipsum consequatur. Enimvero is usus duplex existit, tum fasciarum prius injectarum retentio, his ipsis expletio, quas et acuminatas et extenuatas ipsis vocare consuevit, quales sunt cubiti prope carpum et tibiae prope pedem partes. - in his enim imperat in orbem splenia complecti, ut post exteriorum fasiciarum injectionem par esset crassitudini deligatio. Quum ergo duo sint admotionis spiculorum usus, tum retentio tum expletio, quam ipse directionem appellat, hortatur ipsis tanta esse longitudine, ut quod deligatur corpus complecti in orbem possint; crassitudine vero et latitudine partium nimirum indigentia. Longitudine quidem si alflora suerint, quam ut partem in orbem amplectantur, alterum ipsorum extremum alteri superpositum illius memhri partem aliis utrimque partibus eminentiorem objicere necesse est, ita utinaequalis exstet deligatio, proptereaque laxior. Sin breviora fuerint quam eorum .. extrema se mutuo tangant, interpositum quoddam inane spatium relinquunt, ac proinde inaequaliter iterum contrario modo deligatio reddetur. Ut enim in longioribus gibbum aliquem et eminentiam, sic et in his brevioribus et desectum quendam et cavitatem cepisse spatium necessarium erit. At horum spiculorum applicationem non temet universam, sed sensim construi imperat, Tenuiora siquidem crassitudine, superiora iniici oportebit; crassiora vero inferiora. Si affatim unum inieceris, tibi erit eo in sipario deligatio, qualis membro ab exordio exstitit.

IV. Ex linteis praevinctae fasciae duae sunt: prima a parte laesa in superiores, secunda a parte laesa in inferiores desinit.

Supra quoque a me proditum est, subligationes ipsum nominare quae ante [pleniorum fascias omnium primae affecto corpori iniiciuntur. In primo de fracturis libro scriptus est utriusque impositionis usus. Prior quidem, ipsorum est non solum influxum prohibere, sed et contenti in affecta parte humoris quiddam in superiorem locum repellere. Alter vero excedentem partis affectae sanguinem ad membri extremum protrahere. Communis deuique utriusque usus est formae restitutum os, minime pervolsum continere.

V. Ad laesus partes comprimere maxime, extremas minime, ceteras pro ratione oportet.

Horum etiam ratio in commentariis de fracturis explicata est. In universum enim in omni deligatione, ubi subjecta caro magis adstringitur, humor in ea contentus ad proximas partes propellitur, ubi minus hic excipitur, quod ab iis procedit quae vehementius comprimuntur.

VI. Deligatio vero multum integrae partis obvolvat.

Ratio quoque hujus consilii manifesta. Nam quod integrae pariis multum amplectatur deligatio et confermali ossis retentio securior fit et affectae partis sanies iit proximas partes valentius exprimitur et a superioribus defluxus .magis prohibetur.

VII. pusularum autem multitudinem, longitudinem, latitudinem metiri decet. Multitudinem a laesione non superari neque. /erulis compre/stonem esse neque onus neque propensionem neque efseminationem fasciae.

Alii fere omnes fasclas a subsasciis non distinxerunt. Hippocrates vero injectas prius ipsi corpori fascias subsascias ύποδεσμιδας nominat, fascias vero ἐπιδέσμονς, quae spiculis foris superinjiciuntur. Harum igitur quanta esse debeat multitudo .et longitudo et latitudo, hoc in textu emetitur. Multitudinem quidem imperat tantam esse, ut ipsam os conformatum tuto contineat. Illud enim pronunciatum a laesione non. evinci, hoc est quod si non evincant fasciae, contrarium ipsis accidat et evinci et superari a laesione, hoc est a laesa .parte. Nam si ipsis accidat evincere, quod immobilem conformationem tueatur, si ipsa conformatio aliquantulum mota fuerit, fascias quispiam superari jure protulerit. Hic textus neque ferulis compressionem esse talis erit, si pauciores quam deceat fascias esse contigerit, articulorum compressio quae vielentia est et appressus exstabit laesionem protecturus. Quod si tot fascias construas, ut aegrotantem oneres, ita quoque in commoderatione peccaveris. Observato igitur utroque fasciarum scopo multitudinem conjice. Fasciarum scopi duo sunt, ut ipsae neque premant neque onerent, imo neque propensionem ipsis esse fasciarum multitudine pronunciavit. Propensio vero a propendente in alterutram partem vel dextram vel sinistram tota deligatione uominatur. Id ipsum quod propendet multitudinis fasciarum incommoderatione contingit. Efseminationem autem, vo- . cabulum ab ipso pronunciatum, nonnulli quidem .de partibus interpretati sunt, in quibus affectus tanquam partium quae imbecilles et molles ob injectarum extrinsecus fasciarum multitudinem evasurae sunt. Nonnulli vero de ipsa deligatione quae tanquam invalida redditur. Concidit enim impositarum ferularum retentio ob subinjectorum .linteorum multitudinem.

VIII. Longitudo autem et latitudo trium aut quatuor aut quinque aut sex ; cubitorum quidem longitudo, digitorum vero latitudo sit.

Tot digitorum et cubitorum laborantis videlicet devinciendi propriorum deligationem imperat; neque vero torminum ipsius longitudinis et latitudinis unum susum statuit, propterea quod nulla deligationis longitudo in omnibus est aequalis, test pro fracturae magnitudine faferarum immutari multitudinem, longitudinem et latitudinem decernit. Hac in universa oratione deligationis postremum est, quam in libro de. fracturis construi lateatpure consulit, quo pars affecta prorsus inflammatione soluta ad ferulas porrigitur.

IX. Tot sint quoque stabilimenti circumuolutiones, ut ne premant.

Stabilimenti fascias circumvolvere toties imperat, quotres earum unaquaeque circumierit. Illud autem ut ne premant de adstrictionis ipsarum modo planum sarit. Eatenus enim stabilimentum super fulcias coarctari oportet, quatenus tuto immorentur, sed non premant. Quid igitur praestantius quam textus partes inter se conjungere, ut talis prodeat oratio: stabilimenti circumvolutiones faciendae sunt, ut ne premant; quod premant quam pluri- . mae. Praestat fortassis pro τοσαύτμ tot legere τοιαῆτα talia, tertia litera σ a principio in i commutata. Nam qualitate magis quam quantitate stabilimenti circumvolutiones deligationis commoderationem continent.

X. Mollia, non crasse.

Haec omnia videlicet praecipit mollia non crassa adhiberi, cavens quemadmodum supra de linteis diximus, ita et hinc funiculorum corporum compressionem.

XI. Haec omnia pro longitudine et latitudine et crassitudine partis aspectae.

Id antea jam dictum est in alia rerum materia praesenti consimili. Meminisse etiam oportet quidquid longisudine vel latitudine vel crassitudine vel numero linteorum dicatur, ad affectae partis longitudinem, latitudinem et crassitudinem relationem habere.

XII. Ferulae autem sint leves, aequales, in extremis simae, hinc et illinc paulo minores deligatione, crajsisumae qua exsiat tractura.

Quemadmodum splenia, sic ferulae deligationis stabi-. limenta et fulcimenta sunt. Verum splenia quidem hypodefmidumo ferulae vero internarum omnium, ita ut quatuor sint universa, quorum singula proprium usum prae-. stant. Inprimis enim interiores hypodefmides conformatum os continent et affectam partem inflammari profiibent; deinde splenia ipsis ne dilabantur; .postea ferulas stabiliunt quas Hippocrates et leves et aequales esse praecipit. At levi asperum et aequali inaequale contrarium est. Atque quod asperum est omnino inaequale existit, noni tamen quod inaequale necessario est asperum, quemadmodum nec via inaequalis propalam et aspera est. Nam inaequalis tum esse tum appellari potest, asperos adscensus et descensus sortita; proindeque ferulas leves quidem esse oportet, non tamen etiam aequales. Hae siquidem si quadam tenus in transvertas partes perversae sint aut in tuperiurem vel inferiorem locum aequales utique non erunt, iis non erit aequalitas, sed levitas fortassis esse poterit. At fracturae conducit neque asperas neque perversas esse ferulas, nam utroque modo comprimunt. Supra modum vero perversae deligationes simul per se quoque pervertuu t. Hac autem perversa, fracta quoque pars simul pervertitur; simas autem in extremis ferulas esse consulit. Potest id simum nomen significare ferulas paulatim in ruo fervori parte derafas. Nam quae ad finem usque aequali sunt crassitudine, aequalem ibi deligationem ceteris omnibus partibus efficiunt, quod effici non opertet. Consulit enim in medio arctius deligatione adstringi, indeque versus extrema laxari, illa vero omnibus laxiora esse. Verum ut ipsius longitudine minores esse deligatione juhet, ut post deligationem cutim minime tangant, quae quod humores fasciis expressos excipiat, saepius tumet. Sed crassiores ipsas fracturae ferulas inesse consulit, quandoquidem hic locus fusi ipsis potissimum deligationem desiderat.

XIII. Quaecunque partes incurvae et excarnes natura sunt, in. his quae prominent cavendae sunt ferulae, ut in digitis et malleolis aut positura aut brevitate.

Cavere jubet ossium eminentiis apponi ferulas. Id autem duplici fit ratione, vel nobis nullo modo ferulas secundum dictas deligationis partes admoventibus vel breviores imponentibus, quam ad eminentiam accedant, imo quae desinunt, priusquam illam attingant. Atque prae- staturus est quiddam sic agere. Recensuit autem imponenti ferulas cavendum esse, ne .ulla prorsus laesio positura oboriatur et brevitate longitudini pars detrahatur. Hac potentia pronunciat aut caveat ferulas positura partem emincutem tangere aut illud, breviores imponere.

XIV. stabilimentis deligationem fulcire, non comprimere primum oportet.

Stabilimentorum salinas subsequentium memoriam etiam alia oratione paulo ante prodidit, non tamen dictis illis .. addidit, ea iniicienda esse, sed ordinis series nobis hoc demonstravit. Nunc autem pronunciat, fulcire oportet, quod et firmare ac stabilire, non comprimere, hocque in. prima deligatione moliri, stant aeger sequentibus diebus rogatus respondeat fere nullam prorsus compressionem sentire, quum possimus nos ferulas stabilimentis coarctare. Nonnulli vero in propositi textus fine non scripsere primum, sed in sequentis initio; ut sit hujusmodi: primo ceratum molle, laeve et purum involve. Satius autem fuit ablativum catum a grammaticis vocatum accipere, cerato molli, levi et puro, talemque orationem construere. Primo circa partem- fractam cum ipso fasciam involvere oportet.

XV. Cerato molli et laevi et puro utendum.

Non enim solum fateris ipsis aridis injectis .affectae partis cutim cerato perungendam esse vult, sed etiam in singulis fasciae circumvolutionibus adesse, qui fasciam eerato illinat. Nam si fialam cutim cerato illinas et circuitus. aridos admoveas, eo praesidio partem affectam privabis, quod brevi per ceratum erat consequutura ; quum linteum ipsum quod humectat ceratum esse velit, nam perfusionis vice eo utitur ; quum perfusio idem implere queat. Verum per ceratum id tutius praestabitur, ac potissimum ubi medicus aegrotanti semper assidere non potest neque ministrum laboriosum sedule curam gerere. At ceratum non molle dumtaxat, verum etiam purum esse consulit, hoc est nihil quidquam in se continere inferreque tripolis et sordium nibilque terrenae, arenosaeque aut alterius praeter ceram substantiae. Id autem quam prituum etiam laeve erit, nisi propter eas quae vocitant incerationes, laeve latius quam purum pateat. Scriptum autem est non solum laeve λεία, sed etiam λεἰη per alteram syllabam, si quis literam prope syllabam η proferat ; atque sic scribere volunt quicunque puritatis significatione laeve contineri arbitrantur. Ipsum autem laeve arido contrarium definire asserunt, non tamen illud esse.

XVI. Aquae calor et copia spectanda sunt. Color quidem supra manum medici ferri possit, copia vero ubi laxandum et attenuandum, maxima; ubi vero carne implendum et emolliendum moderata optima est.

Ad fracturarum curationem etiam de aqua necessaria est oratio. in fracturarum igitur solutionibus omnes medici fracturas aqua. calida perfundunt, nimirum ex ea subsidium palam experti. Verum et in hujus usu error est duplex, unus quidem in qualitate, alter vero in quantitate, quum vel calidiore vel frigidiore quam deceat aqua utitur medicus. In quantitate, quum aut longiori aut minori tempore fracturas perfundit. Symmetriae igitur in qualitate judicatricem ipsius medici manum constituit. Suam namque manum aqua perfundens, quam fracturae iniusurus est, commoderatam aquae perfusionem potest conjecturis assequi. Dico vero pro amplitudine commoderationem quae ad communem hominum, -non ad laborantis ideam refertur. Interdum enim huic et ipsi aegrotanti commoder atio apparebat. Ergo perfusa curando laboranti prima irrigatione sciscitari poteris ex eo, utrum frigidior aut calidior videatur quam commoderatio postulet; sicque affufae calidae aut frigidae modico temperatam aquam prout aegrotanti congruat efficies. Itaque judex temperamenti aquae nostra manus est, quae primum quidem illud consequetur; deinde vero ipsius laborantis sensus, quod et praecipiuum et perfectissimum primumque probi temperamenti signum decretorium est. Quantus autem sit aquae usus, distinctiones habet communes et ad frictionem et omnia quaecunque calefaciunt auxilia. Haec enim admota non solum ad partem calefactam e proximis locis evocare consueverunt, verum etiam discutere. Proptereaque aqua qualitate calida percipitur, quia tum corporis modum tum diuturniorem et breviorem usum sortitur. Si namque vacuum universum corpus exstiterit, plus discutit quam evocet. Bullum vero contra si repletum, magis attrahit, quam discutiat. Proindeque pauco tempore admota magis implet, quam evacuet. Si vero longiori tempore injecta fuerit, discutit magis quam impleat. Ratione igitur pronunciavit: copia, ubi laxandum fuerit et attenuandum, maxima ; ubi vero molliendum et carne implendum, moderata optima. Quae vacuantur, ea plane attenuari sequitur, non tamen ea plane laxari quae extensa sunt, sed per altera media. Quaecunque enim plenitudine tenduntur; cujusmodi sunt omnia quae inflammatione obsidentur, eva- ovatione laxantur; quae vero- concretione ex frigore, calefactione, quae denique siccitate tensa sunt, humiditate. Ad haec pronunciata quintum potest calidam aquam effieere, quum uberius corpori infunditur, proindeque ea laxare probe docuit. Ne vero mireris, si dixerimus, aquam calidam supervacaneas humiditates evacuare simulque solida corpora humectare. Nam aliis in libris utrumque verum esse demonstratum est. Ilis igitur aqua calida pollet facultatibus. Pauca quid praestare possit proferre simpliciter non licet. Si quis enim aut bis aut ter cum spongiis perfusiones aut fotus admovisse contentus sit, hujusmodi ustus omnino est irritus. Sed si, ut ipse loquitur, moderata quis aquae perfusione utatur, carnem procreabit, molliaque reddet quae hocpraesidium postulant. Quorsum vero hanc orationem adiecerim, quae hoc praesidium postulant, ex me percipe. Nonnulla siquidem corpora talis aquae usus neque emollire neque carne implere potest. Nam et macilento et simul repleto corpori moderata aquae calidae perfusio supervacaneo humore partem calefactam implebit. sii vero et emaciatum et minime plenum sit, carnem procreabit et simul molle conficiet. Nam carnis procreatio fit iis in partibus, quibus caro adnasci et increscere futura est, quum inter calorem et frigus temperamentum sortiuntur et sanguis qualitate integer et quantitate commoderatus ad eas confluit. Haec ambo moderata aquae commoderate calidae perfusione oboriuntur. Quandoquidem sanguinem ad eam quae pertunditur partem attrahit et temperatum in ea praecedentem carnem efficit, si frigida prius erat, calefaciendo, si calida, refrigerando. Haec namque calorem ad exteriora evocat, praeterea utili humore madefacit ob idque refrigerat, quemadmodum aquae fluviales et balnea. Haec etenim eas calefaciunt qui itinere incedentes intereunt, etiamsi vehementer refrigeratos esse contigerit, exustos vero non laedunt. Videntur enim temperatis aquis acceptis delectari minus a balneo sitientes. Ita igitur et aquae calidae effusio, si moderate assumatur, carne explet, quapropter et molliorem efficit partem. Mollis enim est caro recens compacta sanguine nuper concreto, generationem fortite nuper coactis cateia consimilem.

XVII. .Moderatio vero in perfusione sit, dum pars adhuc attole litur, priusquam concidat, sinire oportet. Primum enim attollitur, postea attenuatur.

Modus perfusionis aquae calidae carnem procreantis et emollientia omnino est, ut cesset, priusquam perfusa pars concidere incipiat. Inprimis enim attollitur, hoc est in tumorem naturali majorem assurgit, tum quia contentus in eo sanguis funditur tum quia a superjacentibus partibus eo influit, post haec extenuatur, magna portione sanguinis tum superne delapsi, quam circumfusi discussa.

XVIII. Positura sit mollis, aequabilis, sursum tendens, eminentibuscorporis partibus, velut calcaneo et coxa, ut neque retorqueantur neque pervertantur.

Hanc orationem nonnulli quidem unicam universam legunt, nonnulli vero bipartito dividentes, utrumque ipsius partem scortum explicant. Prior itaque pars ita circumfrripta est, ut unam perfectam habere queat sententiam. Nam partium positura, si et generatim intelligatur et fuspensio comprehendatur, ut manus si etiam speciatim, ut solius cruris, optima semper mollis est et aequabilis et turium tendens. Mollis quidem, ne laborans ex illa parte ita prematur simulque inflammatione periclitetur, ob ortum .ex compressione dolorem, neve simul coactus aeger figuram immutare, fractum membrum pervertat, quod immobile multa in quiete servari debuit. Inaequalis vero positura dolorem concitat simulque membrum pervertit, quibus in partibus instabile redditur; in quibus vero comprimitur, aequabilem merito posituram approbat ;- quae si sursum tendat, membrum fluxionibus minime obnoxium tuetur ; si deorsum propendeat, fluxionem excitans inflamnationis causa fit. Itaque prior pars propositae orationis est, quod unam sententiam habere posse probeque secundum ipsam pronunciatum esse jam declaratum sit. Altera vero si quis fanaipfam per se legat, hujusmodi tensum habitura est: eminentibus corporis partibus velut calcaneo et coxae positura optima est, ut neque reflectantur neque pervertantur. Quia vero non est additum positura optima est, propterea mutilam esse sententiam quidam existimant cogunturque priori parti ipsam connectere. Rursus autem si priori haec connexa sit, apparet non ampllus universalis esse oratio, sed de solis prominentibus positurae partibus. At Iane qui his auscultarunt empirici, ut qui nunc ipsa aliis rationibus animadvertentes universalem fieri protulerunt. Quin etiam non solum hoc in libro, sed et aliis multis demonstrant Hippocratem una vel duabus rebus rationes universales docere, quum quod docetur id evidenter praestat iis rebus conspici quae ejusdem sunt generis, quemadmodum et nunc ex calcaneo et coxa. Quum enim omnium ejusmodi partium quaedam affecta sit, earum, inquam, quae molliter et aequabiliter jacere postulant in figura sursum porrectae posituram habere debent, potlssimum supereminentes corporis partes quae his indigent, qualis est calcaneus et coxa. Saepius a me dictum est, hujusmodi interpretationem explicationis ansam praebere, alteram alteri et quod alicui visum est alteri probabile apparere. Quamobrem de opinione quam quis habet, quod veram esse deceat, sententiam pronunciare non oportet. Hoc igitur meminisse nos oportet, quod etiam profecto agnoscimus in dissidentibus explanationibus, quum in ipsis speculatio servetur, eos diu exercendos non esse, qui ad artis utilitatem emigrant, in qua morari melius est, quem.. admodum etiam nunc facere praestantius. Consentientibus enim omnibus oportere partium posituram mollem esse et aequabilem et sursum porrectam, potissimum vero quae prominent, qualis coxa et calcaneum p ea deinceps sequimm quibus pronunciat: ut neque reflectantur neque pervertanturi Rursus hic quoque quae ad artem spectat utilitas de partium prominentium positura est, peritiam consiequi, si sublimiores quam deceat exstiterint, quod accidet membrum reflecti; si vero humiliores, perverti; ac maxime si prima alta sit. At quae extra artem in oratione sunt, etiamnum plura scholia desiderant. In libro de fracturis perfecte tractatum est, quemadmodum et in aliis omnibus quae recensuit praeceptis, sic et de calcanei positura, ubi ait: calcanei autem summa cura admodum fuicipienda est, ut commodam posituram sortiatur. Atque nonnulli omnia in omnibus scribere consueverunt et alias aliis in libris pronunciatus sententias id praeceptum complexas adscribere, quod per duos dies continuos confertim.non conficeretur. Atque ea re apud eos qui sic explicant nemo librum quam anno legit celerius aut duobus annis. Atque jam quum in libros de fracturis et de artricolis commentarios struxerimus, hic fiala commemoratio necessaria est. Si quis vero illis in libris legerit quam celerrime percurrens quod nunc a nobis proponitur ad ulteriora processerit a nobis expertis doctus fusas disciplinas perfectos artifices efficere, non quae per compendia traduntur. Nos tamen ejusmodi doctrinae etiam inutiles esse profitemur, quae nonnullam universae speculationis collectionem paucis complectuntur.

XIX. Canalis toti cruri potius quam dimidio admovendus est. Ad affectionem autem spectandum et ad cetera quaecunque manifeste laedunt.

Hisce verbis eloquitur, ut qui libros de fracturis et articulis legerint, in quibus illud manifestum cuilibet conspicuum esse pronunciat. Quaedam enim hoc modo toti hominum generi manifesta sunt; quo etiam ante hunc textum pronunciata. Etenim omnes fractum membrum molliter et aequabiliter esse collocandum intelligunt. Non tamen praeservare canalem, prout collocatur, laedere. De ipso in illo textu scripsit, cujus initium in libro de fracturis ita legitur : nam de canalibus qui fractis cruribus subjiciuntur, quid consulam animi pendeo. Quamobrem autem jure sit dubius recenset. Ac rursus eodem libro in altero textu cujus exordium est: si quis profecto ipsi femori canalem subjecerit. Atque multis interjectis circa orationis finem pronunciat: aut igitur canalis totus adhis fiendus est aut non subiciendus. Haec sententia decrevit canalis usum necessarium non esse. Si quis tamen eo uti voluerit, inguine tenus non adusque genu universo cruri subiiciendum esse. Ex illis igitur manifestum est nobis et quod nunc proponitur, jure ipsum per te patet. Quautum enim in dictione ἠ valoris est et vocem accipere tanquam disiunctivam enuntiari conjunctionem oportet, sed illam pro negatione positam esse novimus. Vult enim universo cruri ita nos canalem citra laesionem subjicere, quomodo Humerus cecinit:

Tutari populum nobis, non perdere mens est,

et Thucydides:

Glacies vero asiluebat.

Ubi pro οὐκ ἠ potuit. Spectandum autem esse docet etiam morbum, cujus gratis canalis admoveatur et quaecunque laedere solent. Morbus quidem est gravis ossium cruris fractura, ad cujus curationem crure plane immobili opus est. Canalis siquidem a quibusdam commendatur, ut illis temporibus utilis futurus, in quibus aeger e lecto assurgit, quod etiam haec rursus adsunt, quibus vel ac. ger fecessum desiderat vel strati duritiem non ferens deserit priorem et ad alterum stratum jam transvehitur, quod ipse in libro de fracturis declaravit. Declararit quoque quod canalis adusque genu admotus minime crus moveri prohibeat, molestus est et saepius comprimit. Qui vero tum ad morbum intueris, cujus gratia canalis admovetur, tum ad eas quas excitat laesiones, te interdum canalem usurpare hortatur, interdum minime. Nam si ex eo obortae laesiones ipsa utilitate majores fuerint canalis vitandus est; si vero noxam exsuperet utilitas, toti cruri non adusque genu dumtaxat adhibendus est.

XX0. Deditio ac distentio et confarmatio et quae cetera sucundum naturam sunt,

Deditionem esse, quum aeger se ipsum medico curandum exhibet, antea dictum est. Primum sane hocce tempure medicus obortum ipsum affectum agnoscit, deinde ad curationem accingitur. At forma quadam partem affectam figurari oportet, hancque formam secundum naturam partis esse rationi consentaneam. Nam ab ea quae praeter naturam est forma, nequaquam parva laesio contingeret. A deditione quidem partem solam intendere oportet, quum ita sit demissa, ut fotam tui retentionem in superioribus partibus desideret. Constat igitur et hoc tempore satius esse laboranti eam quae secundum naturam est formam tueri. Huic succedit conformationis .tempus, in quo etiam hanc ipsam formam servari conducit, Denique subsequitur depositionis et suspensionis tempus, quas ambas nominati m non commemoravit, sed his verbis, et quae cetera, significavit.

XXI. Natura vero inest operibus; operis actione quid velit conjactandum est. Ad haec autem ex quiescente, ex communi, ex consuetudine. Ex quiescente quidem ac remqsu rectitudines spectandae sunt, velut in manus figura. Ex communi extensio et instexio, veluti figura cubiti cum brachio angularis proxima. Ex .consuetudine, quod non alias figuras facilius ferre queant, veluti crura extensionem. Ab ea namque figura plurimum tempus facillime consequerentur quae ipsum non immutant.

Quandoquidem superiori textu loquutionis facundum naturam mentionem fecit, merito nunc quae sit ipsis natura et quae certa hujus indicia explanat atque pronuuciat: natura vero inest operibus; operis actione quid velit conjectandum est. Ac si ita dixerit: quae secundum naturam est figura, in actionibus ficopus ipsarum est et usus, ob quem agunt. Ad haec autem, hoc est ad ea quae nunc tuus proposita; deditionem, distensionem, conformationem et posituram laborantis tanquam nullam actionem affecta parte obeuntis. Alios scribit inventionis figurae secundum naturam tcopos, quos ipse deinceps percurrit: ex quiescente, ex communi, .ex consuetudine. Ex quiescente quidem dicit, quum nihil prorsus agit, sed otiatur, unde rectitudines colligi denunciat, sicut in manu docuit j os cubiti volens subjici.os radii superjacere. Ex communi interjectam inflexionis et extensionis summae figuram quam prope angularem figuram cubiti cum brachio esse profert vocarique angularem figuram, quae ad rectum fit angulum, hoc est ut quae cubiti os cum brachii usserectum efformet angulum. Quum autem omnia vetusta. exemplaria prope additum contineant et qui librum explanarunt hanc scripturam agnoscant, duobus modis quod dicitur vitiosum est, si quis angularem figuram ad acutum angulum acceperit, quum nimirum acutus angulus nominetur qui recto minor sit. Nam ubi recta linea supra rectam lineam erecta angulos deinceps inter se aequales efficit, uterque aequalium angulorum rectus est. Sed qui recto minor est, acutus vocatur, quemadmodum qui majod, obtusus. Ac proinde rectus angulus secundum magnitudinem est, qui magis et minus non sortitur. Amplissima sane est numero multitudo angulorum tum- acutorum tum obtusorum. Rectus enim angulus indeclinabilis existit. Quandoquidem recta linea supra rectam lineam incumbens, rectum tunc duorum aliorum angulorum ortum efficit, quum neutro propendens instet. Rectam autem lineam vocavit, quae rectum efficit angulum ad alteram superjectae rectae lineae partem. Atque ipsius propensiones majores aut minores habentur multitudine innumerabiles.

O. Angulus obtusus. P. Acutus. Q. Angulus rectus. R. Acuti plures.

Quicunque ergo rectum angulum explicare voluerit, prope acutum esse dicere non potest. Praecedit enim recti intelligentia, sequitur vero acuti, quod, ut enuntiavi, reotus sit unus, acuti vero numero infiniti. Acutum ergo aliquem angulum prope rectum esse quisquam merito dixerit. Quum enim plurimi sint anguli, illum prope esse rectum intelligemus, qui a recto paululum discedit neque admodum concursum rectarum linearum angulum aptum construentium subacuantem habet. Eodem vero modo ex quam plurimis quoque qui dantur angulis eos intelligemus prope rectum esse, quicunque linearum rectarum rectos angulos construentium concursum modice obtutum continent. At prope acutum esse aliquem angulum incomptetransibile quidem est, tum quod angulus non fit unus qui angulatam figuram sortitur, tum praeterea quod angulatus ἐγγώνια per duplex γγ aut directas εύγώνια per εύ tyllabam figuras Graecorum nemo vocaverit, angulum acutum non habet. Sed quae rectum angulum sortiuntur figurae, eas εύγωνίας per εύ diphthongum et ἐγγωνίας per γγ duas literas vocitant. An igitur necesse est ἐγγώνιον angulatam accipere figuram quae ad rectum angulum constituitur, quaeque fieri consuerit, quum rectum angulum cubitus cum humero efficit? Querere vero cur Hippocrates prope addidit. Quemadmodum igitur saepius loqui consuevimus, etiam nunc respondebimus. Obscurae quidem orationes effectricem scientiae explanationem non habenti Sed si quid probabile sit simulque verum fit quod praedicatur neque auctoris libri sententiae repugnet, accipiendum est. Huic igitur scopo incumbens experiar hanc vocem prope explicare. Dico vero angulatam, quum una sit, figuram et magis et minus non suscipere. Nos autem potissimum quidem neu posse hujusmodi manus figuram construere, qua quis affirmaverit citra propensionem ullam, rectum ossium commissurae dari angulum, sed latis nobis esse, si non procul abeo figuram formaverimus. Quandoquidem non decernit talem esse universae manus figuram. Demonstrabo siquidem ipsius quae secundum naturam est figuram, recto angulo proximam esse, sini paululum ad obtusum decedere, quod est ad extensionem propendere. Demonstratio vero propositi mihi ab iis praeceptis oborietur, quae ipse etiam scriptis tradidit Hippocrates. Nam ex quiescente, dixit, et consuetudine prositetur nos eas quae secundum naturam sunt figuras invenire. Haec ambo conjuncta scopum unum compositum efficiunt, ac si quis. ita dixerit: quibus in figuris quum otiamur, singulas corporis partes habere consuevimus, hae in curationibus eligendae sunt. Constat enim primum idonearum figurarum scopum indolentiam esse. Hac sane praetermissa doloribus laborantium neminem alia in figura plurima temporis vicissitudine partem affectam collocasse manifestum est. Itaque si homines otiari consideraveris, plerumque manus inter summam extensionem et extremam flexionem non plane medias comperies, sed quae ad extensionem propendeant. Illud autem accidit in altera figurarum opposirione. Quum enim omnes homines defessi funi, sese expandunt et habitum doloris maxime vacuum eligunt, ad quem medium inter plane supinum et fumato pronum aqcedunt, ad pronum tamen paululum declinare coguntur. Quum igitur vellet Hippocrates haec explicare nec haberet quo sermonem extenderet, prope addidit. Ceterum figurarum manus omnium quae doloris maxime vacua esse: nunc a me pronunciatur, ipsam accurate norunt etiam quicunque hujusmodi artis operum periti sunt, si hanc orationem perceperint, iique potissimum quod per sic veritatem agnoscant. Obstringi vero eum oportet, qui quemcunque librum explicat et auctoris sententiam et rei propositae veritatem tueri, in quibus dubia est propter obsentitatem auctoris sententia. Quod verum est, id tueri oportet: sic enim et discentibus oborietur utilitas. Hunc igitur scopum in omnibus explicationibus fervore nitimur. Nonnulli explanatores etiamsi velint ipsum assequi, nequeunt, ut qui operum artis sint expertes et ad sophistis . eam peritiam deflectant, quique verbo tenus medici vocan tur; evaserint, ob quos etiam qui ratione probe utuutur, eos vulgus habet suspectos. Haec profecto meminisse necesse est, etiamsi paucies- in orationem cadant. Jam vero emigrandi tempus est nobis ad propositae orationis tenorem accessuris. Quemadmodum inter supinum et pronum habitus minime dolorem excitat, cui plurimo vitae tempore paene omnes consueti sunt, ita etiam hic ad extensionis crurum figuram accedit. In hac enim plurimum tempus crura immutabilia continere possumus. Quod autem etiam necessarium non sit in alterum habitum minus doloris vacuum membrum immutare, cum propria demonstrationis cantari n commentariis de -musculis demonstravimus, id non demonstrationem, sed commemorationem desiderat, quemadmodum et illud quod celeriter ad eundem habitum rursum revertamur. At causam aperire necesse non est, quum longiorem orationem postulet. Satius enim est servata Hippocratis ad unguem sententia pro causae explicatione aliud quidquam utilius proferre, quod juvenibus conserat, quae causa a nobis libro de motu musculorum conscripta est. Nam in humeri cum cubito articulatione secundum naturam est habitus inter excedentium extremorum utrumque medius, ultra quem neque manum extendere neque magis etiamnum flectere possumus. Atque apparet contingitque ossibus carne nudatis aut cubiti cavitate, quam duae cornices circumscribunt. Completa vero est etiam modo quodam cardinato humeri ambitu, quem medii condyli complectuntur. In extremis exteu. lienibus posterior cubiti cornix posteriorem humeri cavitatem subit, quemadmodum anterior per extremas flexiones anteriorem. Quicunque vero alteram habent a natura posteriorem cavitatem summa extensione ulterius ad exteoriorem regionem cubitum reducunt; quemadmodum contra qui parcius quam deceat cavitatem sortiuntur, non plane cubitum extendunt. Ut autem articulationis situcturae non omnibus sunt similes neque certae in omnibus extensionis circumscriptiones, sic neque medium idem erit in omnibus. Quare quum summae extensionis et flexionis habitum secundum naturam esse dicimus, non plane ad unguem sed in latitudine medium hoc tibi intelligendum est, quod commune vocat Hippocrates. Verum quemadmodum impossibile est in medio habitu manum exquisitissime collocare, cui aciculae crassitudinem demere aut addere nequeas, sic manus ab hoc medio non procul figuranda est. Quamobrem artificiosa conjectura ab artis exper te differt, quod artificiosa ad exquisitam commederationem prope accedat, idiotae vero quam plurimum nonnunquam oberret. Posset itaque Hippocrates hujus rei gratia decernere figuram prope angularem servandam esse, angularem vocans quae ad rectum est angulum, ut qui nos ipsum conjecturis non procul ab exquisita uommederatione consequuturos esse censeat. Ego vero quod protuli me juvenes docturum maximae utilitatis profecto expositurus sum, consuetudinem nimirum ad omnia in medici na ita maximam facultatem habere, ut ipsa a praestantissimis medicis natura adscititia nominata sit. Atque videtur Hippocrates semper ipsam inter scopos maxime necessarios statuere et ipsi secundum indicationis imperium tribuere, idque priori videlicet indicationis a natura petitae imperio inferius esse et per se habitus formam, nempe in omnibus aegrotis introducere, imo pro cujusque confuetudinibus penitus variare. Nonnullos quidam amice visi totum diem sedentes, qui artes sedentarias profitentur, quosdam vero stantes aut ambulantes ; quare merito censui ego magis iis extentum crus figurandam esse, qui plurimo tempore hanc tenere figuram consueverunt, quemadmodum contra minus extensum quibus universum diem crus discubuit. Atque experimento re comprobata hanc ipsam comperi qualem speravi. De manibus quoque eadem ratione dicendum est, prope angularem figuram ipsas formandas esse, sed ad angulum obtusiorem vel acutiorem ex consuetudinibus sumendam indicationem. Quia vero omnia rationis inventa homines experimento dijudicant, propterea quae res testimonio comprobata est, jam certam praenotionem habet, haec inventa minime negantem. Itaque hoc praeceptum ab amicis omnibus exploratum jam constans ad haec in usum jam receptum est. Ergo Hippocratem diximus voluisse quoque habitum angulatum pro consuetudinem differentiis immutare, mutationem vero exiguam, hoc est prope angulatam formam constituere.

XXII. At in mutatione ex distensione ad habitum aut posituram, haec su habent similia, musculi, venae, nervi, offa aut maxime bene posita et bene stgurutai

Haec superius etiam pronunciata tum; si quis autem ea prorsus detraxerit, doctrina non laedetur. Accidit enim in hujusmodi libris, qui rerum multarum interpretationem brevi oratione continent, aliter atque- aliter interdum auctorem res ipsas scribere, se spectantem quibus dictionibus ipse magis sit usurus; postea librarium earum nonnullas in marginibus, nonnullas etiam in fronte scriptas comperisse et universas in libri fundo conscripsisse, quo potissimum ordine merito impositas esse ipse confuerit. Quod igitur in proposita oratione declaratur, id ejusmodi est. Plura diximus esse curando aegro tempora. Primum accessionis quo ad medicum accedit qui aliqua in figura partem affectam prorsus habet. Alterum deinde deditionis quo iule medicis exhibet, quis ipsi affectus acciderit et qua praeparatione ad curationem opus suerit cognituris. Tertium deinceps praeparationis eorum est tempus. Huic succedit porreetionis, a quo mox in fracturis quidem conformationis tempus; in lunationibus vero repositionis, post hoc illud deligationis. Postremum denique omnium suspensionis quidem in manu, depositionis vero remorantia in crure et in dorsi et capitis regionibus tempus existit. Ἐξιν habitum itaque pronunciavit in proposito παρὰ τὸ ἔχειν a verbo habere, quod eo post deligationem tempore peritiam devinciendarum statum contineat. Huic e regione posituram opposuit partium depositarum quae tres numerentur, crura, caput et tota spina. Quare hic habitum nostrum mente percipiemus, quemadmodum in ceteris, qualis in claviculis, manibus, lateribus et scapulis, utrisque malis et si qua pars sit hujusmodi. Decernit enim in enarraturum partium mutatione nonnullas recte jacere, quae nimirum posituras sallire queunt, eas perbelle confruendas esse. Quae partes collocatae sunt, eas belle positas nominavit, bene vero figuratas, alias. Ceterae nam-, que pro dictorum temporum ratione disertae sunt. Ceterum communis in omnibus unus et idem est naturalis partium status, ad quem eum inspicere jubet, qui integro tempore factam deligationem diutius servandam conjicit. Si namque aliam figura deligationem struxerimus, in aliam quoque postremo tempore musculorum, nervorumet venarum positura mutabitur neque etiam erunt bene disposita neque bene conformata.

XXIII. Distensio maxime decet maxima, crasu/stma, aequalia ea ubi ambo pacta sint ; deinde minus, ubi subjectum ; minime ubi superius.

Distensio, inquit, maxime fit illis in partibus, quibus maxima et crassissima ossa sunt et quae ipsa ambiunt corpora, hoc est musculi. Hi namque sunt, qui maxime tus flendi desiderant, quod et maxime ad fna capita contrahi natura consueverint. Hujusmodi vero pars lemur est, deinde brachium et tibia, postea cubitus, postremo quae partes summae manui et pedi connectuntur, exceptis hic in spina positis. Quin etiam quum pronunciat, ubi ossa assecla sunt, ea face magis distendere oportet, qualis est cubitus et radius. Quum vero minime, id est levissime et moderatissime; ubi superius, quemadmodum in manu radius. At haec omnia in opere de fracturis luculenter exptrcavimus.

XXIV. Distentio moderato magis facta, noxia, pueris exceptis. partes paulum acclives habere.

In pueris quidem minus commoderato distentio fit, sive in fracturis sive in luxationibus fala repulsam ferat, conformationis quidem in fracturis, repositionis vero in luxationibus. Verum haec etiamsi laesionem propriam non habeant, in quibus tamen vehementioresipfa dolores excitat, inflammationes deinceps et febres et convulsiones nonnunquam et paralytes affert, quemadmodum Erasistratus in humeri articulo vehementius extenso se vidisse narrat ; sed minus pueri quam ceteri vehementiori extensione, tum ob corporum humiditatem tum mollitiem oblaeduntur. Ut enim lora humentia quidem et mollia corporibus citra molestiam amplius extendantur, dura vero et arida perrumpantur, eodem modo et musculi et nervi quum utadent et molles sunt, facile tensionibus obsequuntur neque vehementer dolent neque obrumpuntur. Duri vero et aridi, quod citra magnam violentiam extendi nequeant, magnos dolores perferunt, non solum in iis quae modum excedunt tensionibus, sed etiam in commoderatis. At in hoc ipso caio musculorum et nervorum fibrae convelluntum abrumpunturque. Non horum quidquam pueris oboritur neque ipsis succedunt inflammationes et per eas febres et deliria .et convulsiones et paralyfes. Ipse igitur de pueris verba fecit, sed haec ad eunuchos et seminas.. et ad eos qui natura aut consuetudine madent et molli carne sunt. Nam hujusmodi corporum. temperamenta et facile tensioni obsequuntur et nulla hinc et inde noxa immoderatius extensos subsequi consuevit. At quibuscunque natura vel consuetudine corpus induruit, vix tensioni cedunt, atque propterea etiam eos minus a medicis extendi ipse pronunciat, magnas siquidem laesiones ab imm efferatioribus tensionibus subeunt. Partes paulum acetives habere decet. Atque haec oratio praecedentibus duplici de causa similiter pronunciatur. Prima ob securitatem, secunda et ne paululum doleant. Contraria namque ob dolorem laedunt.

XXV. Articulationis exemplum aequivocum, conjugatum, simile, fanum. .

Non aequivocum, sed univocum dixisse melius fuit. Qui namque sunt ejusdem nominis, eos non aequivocos appellavit. Homo siquidem homini univocus existit, Hippocrates Hippocrati et canis terrestris terrestri, quemadmodum marinus marino. Quaecunque igitur nomina speclam unam in multis singularibus significant, de iis univoce species praedicatur; quaecunque vero de specie disiferentibus praedicantur, mos nobis est dicendi aequivoce praedicari. Quae speciei subiiciuntur et quae a subjectis significantur aequivoca nominari. Num igitur manus manui comparata eandem speciem habens tanquam aequivoca esse diceretur? Haec autem de vocabulis controversia quibusdam non magna aestimatione digna videtur. Quae sequuntur magni in arte medica momenti sunt; te namque hortantur, quum affecta corpora suam in sedem restitueris, exemplo uti aequivoco, conjugato, simili et sano: aequivoco quidem, ubi brachium cum brachio consertur, cum cubito cubitus, lemur cum femore, tibia cum tibia. conjugatio .vero in uno eodemque homine, non in aliis hominibus; quod praeceptum etiam in libro de articulis declaravit his verbis ; non alienos articulos conspicere. conjugato autem adjeeit simile, potest .enim conjugatum quidem esse quod consertur, non tamen simile. Alterum siquidem brachium multoties aliquo affectu tabuit aut crus valgum varumve accidit, ideoque rursus fanum attulit, ne vi verbi quinto praetermissa omnino nihil quidquam nos perfecte perciperemus. conjugatum enim fanum prorsus est, si simile aut simili proximum aut utcunque membrum eodem modo affectum esse contigerit. Hoc autem in aliis hominibus; Aed illud desiderabimus similiter verbo fanum adjunctum essem Satis erat dumtaxat fanum in se ipso dicere et quod complectetur simile. Ergo fortassis quum utrumque ipse scripserit Hippocrates, ut in aliis operibus eum scripsisse contigit, non eorum alterum, imo non utrumque scripsisse.

XXVI. Frictio potest salvere, ligare, carne implere, minuere. Dura ligare, mollia salvere, multa minuere, moderata carne implere.

Ligare quidem exponit densare, salvere vero rarefacere et mollire, minuere denique extenuare. Duram siquidem frictionem profecto consentaneum est frictum carnem sibi ipsi similem efficere, dum aptam densat et atterit; ita vero et mollem frictionem sibi ipsi similem carnem constituere, ac si durae contraria praestet. Multam autem quod ulterius discutiat extenuare rationi consonum est. Paucam autem multae appositam non plane corpus reficere, neque carne implere, sed moderatam, quod superius quoque docuit in textu de aquae calentis usti. Nam omnino pauca frictio peraeque ac brevis aquae perfusio, quod tensum feriat, nihil efficit. Tamdiu igitur carnis procreandae gratia tricandum est, quoad certa ipsis indicia portenderint, quae de moderata perfusione prodita fuerunt in textu, ubi pronunciat: dum pars etiamnum attollitur, priusquam concidat, finire oportet. Primum enim attollitur, postea extenuatur; quod autem eorum quae ad frictionis effectus spectant nihil ab Hippocrate negligentia: praetermissum sit, a tue libro secundo de stani tale tuenda demonstratum est. Quod vere multos latet, illud sane nosse oportet, quod scilicet Graeci non eam quae ex inferioribus partibus ad superiores ducitur frictionem ἀνάτριψιν appellant, sed omnem quae simpliciter etiamnum peragitur; atque perrarum est τρἰψιν vocabulum apud eos invenire. Quandoquidem ipsis est consuetudo ἀνάτριψιν appellare, quod nos hic ἡμίιριψιν frictionem vocamus.

XXVII. Deligare vero oportet inprimis quidem ut deligatus dicat, se maxime comprimi qua parte laesio est, extremis vero partibus minime. Et se firmatum esse, non compressum linteorum copia, non vi, hoc vero die ac nocte paulo magis, postridie minus, tertia laxa. Reperiatur auitem postero die in extremis tumon mollis. Tertio die devinctum fuluium gracilius sit, idque per omnes deligationes; postera deligatione an decenter deligatum apparuerit, discendum est. Hinc autem magis ac pluribus comprimatur, tertio adhuc magis, itemque pluribus. Septimo a prima deligatione soluta ossa gracilia et laxa deprehendantur. At ferulis alligata si gracilia citra pruri- tum et ulcus exstiterint, ad viginti a laesione dies sincere oportet. Si quid vero fuspectum sit in medio tempore et ferulas tertia quoque confirmare convenit. Suspensio, depositio, deligatio, quo eodem in statu sint, observanda sunt.

Fulcimenta Graecos ἕρματα et ἑρμάσματα stabilimenta et fulturas appellare et eo constat, quod ita poeta concinit :

Navis fulcimenta subegit.

Ipsi quadrat ἡρμόσθαι fulcire, quod idem ac formare et stabilire significat. Hoc igitur non linteorum copia magis quam vi oboritur. Iubet autem proprie pressum ex deligatione caveri. Verum de his disseruimus et loquentibus continentur, in commentariis operum tum de fracturis tum de articulis perfectissime scripta sunt. Quare rursum abdita et obscura interpretari et hunc in commentarium transscrre quae abunde, proindeque manifeste in illis ex.plicata sunt, decere non arbitrer. Turpe namque mihi est manifeste explanata turium ceu fabulas enarrare. Qui omnium maxime potuit mentis conceptum non meum dumtaxat verbis explicare, infert. lis itaque praetermissis, etenim qui commentarios operum de fracturis et articulis legerunt ipsis dilucide patent, continua persequor.

XXVIII. Figurarum summa, consuetudines, naturae cujusque membromia, species et currendi, incedendi, standi et decumbendi ratione, ex actione et remi/stone.

Liquido constat, ipsis oratione scriptum Hunc librum post ejus auctoris obitum typis mandatum fuisse. Qui namque hujusmodi libros exscribunt, si qua duobus modis auctore conscripta sint aut in margine aut fronte posita perpendendi gratia quis utrorum melius mentem suam explicet, omnia in ipso opere describere consueverunt. Quis enim credere putest eum voluisse hoc in libro bis eadem scribere, nulla necessitate rationi consentanea cogente; praeterea vero magis ubi firmatam breviloquentiam sensatus est. Sed quum majoribus nostris placuerit ejusmodi textus explanare, nos quoque ipsis obsequemur. Quum igitur fumum figurarum aeque ac Inopes pronunciaverit, ad quos respicientes nos in unaquaque parte proprium ipsi habitum comperturos esse perspicuum est. Ceterum consuetudines hujusmodi scaporum unum esse luperina quoque hoc in textu docuit: Deditio, distensio, conformatio et quae cetera secundum naturam sint. Natura vero inest operibus; operis actione quid velit conjectandum est. Ad haec autem ex quiescente, ex communi, ex consuetudine. Ex quiescente quidem ac remisso rectitudines spectandae sunt, velut in manus. figura. Ex communi extensio et inflexio, veluti figura cubiti cum brachio angulari proxima. Ex consuetudine, quod non alias figuras facilius ferre queant, veluti crura extensionem. Ab ea namque figura plurimum tempus facillime consequerentur quae ipsam non immutavit. His autem scriptis qua raEione laboriosis illis deteriora in proposita oratione nequaquam iterum scripsit? Praepolluit siquidem in ea et confine-. tudines et naturas cujusque membri; deinde vero species hoc est ipsius differentias ex actionibus vult cognosci. Quidam verbo species adscripserunt verbum membrorum, ut ita exstet oratio, species membrorum. De cruribus certe exempli gratia dixit, currendi, incedendi et standi ratione. Praeterea sui addidit et decumbendi, quod idem erit ac verbum superius scriptum, quiescendi. Quin etiam his serie subjunxit, ex actione, ex remissione. Actionem pro singularibus currendi, incedendi et standi actionibus accepit: remissionem vero pro quiescendi statu; quare nihil amplius hac in sententia quam actionem et quietem pereenfuit. Neque vero quia textus initio artuum naturas nominavit, propterea easdem imo tertiam summarum figuram enunciasse existimandum est, nullumque aliud certum naturae indicium praeter actiones tradidisse. Quod totum sic habet, quemadmodum in textu paulo ante producto scriptum est. In omnibus curationis affectuum obirurgicorum temporibus servandus est secundum naturam partis habitus. Hic autem inquit, ex quiescente et otiante, hoc est quum quis conquiescit; ex communi, hoc est ex medio quod inter extrema statuitur; atque ex consitetudine, qua perspicuum est actionem et quietem compre. heruli. Haecque duo certa generalissima habitus secundum naturam cuique parti oborti indicia consequemur, quae tunt tum inter extrema medium tum ipsa consuetudo. Ego -vero in libris de motibus musculorum de his amplius disseruimus et quam ex anatome partium invenimus tum eos, qui secundum naturam sunt habitus demonstravimus, ut etiam in. libro de articulis ipsis docuit Hippocrates. Potest autem alius aliis utens nominibus de propositis rebus dicere diversa conspici, veluti etiam quum quis dixerit citra dolorem, non alium habitum inveniet praeterquam eum in quo quiescere consuetum est et is ipse qui inter extrema sit medius. Verum et indicatione sumta a partium structura hic idem invenitur.

XXIX. Nam usus roborat, otium colliquat.

Hoc etiam tanquam in exemplari conspicitur quod auctor libri scriptis prodidit. Idem fortassis quum producere desideraret in libro qui ad editionem ab eo feribebatur et in aliis transscriptis ita scriptum invenitur, cur usus roborat, otium vero colliquat? proponente sibi per quaestionem ipsam sententiam auctore non rebus ad ultirurgiam solam, sed etiam ad diaetam spectantibus utilissituam. omne igitur corpus in otio degentium efseminatur et infirmum fit; firmatur autem et roboratur corpus ecrum qui laboribus incumbunt, hoc est qui agunt. Duplex vero est orationis fides; experientia quidem omnium qui mentem adhibent evidenter apparentibus et indicatio rerum quae a naturali structura sumitur in commentariis de sanitate tuenda explicata. In his autem quae ad chirur. giam pertinent non universe tempore partes affectae servari debent immobiles, quemadmodum nonnulli securitatis gratia faciunt, sed ipsae quum inflammationis sint expertes, moderate dimoveri, hocque in primis molliendum, quum affectae parti aqua calida perfunditur; deinceps in t -balneis, postea etiam sine his.

XXX0. An comprensione an copia linteorum.

Hoc nitunt quoque per te typis ab auctore libri summatim scriptum huc librarius transtulit. At sirpra perspicue perfecteque explicatum est, ut nunc praeesse adscribitur. Subaudire namque oportet lintea, ut universa oratio talis existat. Compressio fiat magis linteorum mustitudine quam pressu.

XXXI. Quaecunque vero suggillationes aut contusiones aut vulsa,nes aut. tumores inflammationis expertes ex vulnere oboriuntur, ad superiorem partem plurimum, ad inferiorem parum deligare oportet, quae manum aut crus non propensa sortiantur. Principium fasciarum supra oulnus ponere maximeque fumare partes extremas minime, medias mediocriter. Extremam partem ad superiores corporis partes distribuere deligatione, compressione. sed et haec copia magis quam robore. His vero potissimum congruunt lintea tenuia, laevia, mollia, pura, lata, fana, ut quae sine ferulis et uberiore aquae perfusione usurpanda sunt.

Hippocratis mos fuit ex lunum lingua, φλάσματα per φ contusiones appellare, quae θλάσματα per θ a nobis nominantur. Hae vero oboriuntur, quum quid grave in corpus decidit, ac si quis dixerit, carnutum genus perrupit. Sugillationes vero inesse consueverunt, quum contuta caro in eam quae sub cute est regionem sanguinem suffundit, unde hic affectus suffusio vocatur, quae ulmiruta non divisa cute generatur. Patet autem ex illa, venas una cum carne in suffusionem generatione dividi. Uulsicnes autem oriuntur in musculorum fibris, ubi arnplius extensae sunt, ut nonnullae rumpantur, quos affectus juniores medici rupturas proprie vocitant. Horum tamen primus Hippocrates memor ipsis serie oedemata scripsit, omnes ita nominare consuevit i. eos qui praeter naturam sunt tumores. Recentiores eos in inflammationes, Tcirrhos et eos quae proprie oedemata appellitant partiuntur. Inflammationes autem Hippocrates flagrantias, unde nomen calidis tumoribus inditum est. Praeter propositos tumores aster est, quod erysipelas vocatur et perpetuo quidem est cum flagrantia, .cum tumore vero non perpetuo. Hi igitur omnes morbi nominatim ab Hippocrate constituti; quod ad diaetam ac pharmaciam [pectat, aliam curationem exigunt.; quod vero ad chirurgiam aliam quae ex deligationis ratione fit, quum et potissimum a praecedentibus deligationibus artium sortiantur, de qui-bus nunc orationem habet. Is textus, ex vulnere oboriuntur, idem ac exprimuntur vel expelluntur significat. Quidam ita plane scribunt ἐξαίρεται, expelluntur, ut nulla sit opus explicatione. Ceterum inferum deligationem in libro de fracturis ea parte tumore affecta, hic vero a vulnere exorditur. Constat autem ipsum vulnus vocari partis laesionem. Atque nunc eatenus catagmaticam deligationem submutat, quatenus plurimam fasciarum distributionem ad superiora ferri consulit, paucam vero ad inferiora. Ille quoque textus, quae manum aut crus non propensa fiortiantur, communis quidem est delibationi catagmaticae ren ad fracturas utili, sed hunc tanquam. vim maximam habentem in rebus nunc propositis ita scripsit, ne prout consuevimus negligentius agentes nonnunquam magnam laesionem concitemus. Quae namque ingentem noxam aut opem sortiuntur neque recte procedunt, haec frequentius. commemorare non pigebat Hippocratem; in quibus vero nullam aut exiguam opem aut noxam oboriri norit, huic de his semel disseruisse fiatis est. In fracturis igitur ubi quam primum hae devinciantur, priusquam inflammatio vel alius ex praedictis affectibus affectae parti supervenerit, cautio est similiter ac in his, ne quid in affectam .sedem assiuat, non tamen ut humor in laeta parte contentus discutiatur. Quocirca perfusionem in textu adjunxit, non quo illic omnino eam non usurpet, sed quo hic magis. Haec enim aqua calida copiosius perfundenda sunt, ut quod in tumentibus partibus collectum est discutiatur. Quamobrem ipse in sermone de calce cui alto salto singillatio quaedam successerat, quum ab ceteris quae ad curationem praescripsit auxiliis, hoc quoque addidit, aquam nimirum calidam copiosam, cujus perfusione, non compressione pars devincienda securitatem habet. Quare in opere de fracturis id ab ipso quoque praescriptum est. In propositis vero affectibus usus major est, ut discutiantur et non comprimantur. Eam igitur ob causam et ahsque ferulis deligationem molitur; ita ut duobus modis a catagmatica deligatione ipsam secreverit, tum quia minus comprimi postulat, tum quia maxime in ipsis imperat lintea, levia, tenuia, mollia et pura esse. His enim potissimum indigent quae parcius quidem comprimenda sunt, liberalius vero discutienda. Addidit autem unumquemque ex propositis affectibus citra inflammationem esse -oportere, si proposita deligatione curari debeat. Quia vero partes inflammatione laborantes eam quae deligatione fit compressionem ne modicam quidem ferunt, propterea ipsas cataplasmatis et assiduis aquae calidae perfusionibus curamus, medicamentis quoque liquidis quae nimirum inflammationibus auxiliari. queant.

XXXII. At vero prolapsu aut luxata aut disparata aut avulsa aut abrupta aut perversa, qualia vara, alio propendentia, ea fasciis deligare oportet; unde quidem excesserint remittendo, quo vero excesserint intendendo, ut ad contraria inclinent deligata, etiam priusquam deligata suerint paulo magis quam iit ex aequo sint et fasciis et (plenas et suspensionibus et figuris, distensione, factione, directione, ad haec etiam uberiore perfusio ne.

De his omnibus affectibus tum in -opere de fracturis tum de articulis ipse docuit amplissime; nunc etiam quem. admodum in ceteris multis, ita et his veluti quoddam compendium scribit, quod per se quidem brevitatis causa obscurum est; iis vero qur ista opera praelegerim manile. stum. Nos autem etiam quia ipsis prius explicare praevenimus, propterea nunc pauca recordationis gratia in medium proferemus. Si quis autem ab opere de officina medici auspicetur, hunc decet praeceptorem ad explanationem recensere quaecunque in opere de fracturis et articulis ipse scriptis mandavit Hippocrates, eam comm.entario describere et huc conferre. Appellavit igitur in proposito textu prolapsa uteri ubi articuli suis sedibus exciderunt. Laxata vero vocat, quum articulatio illaesa est, sed quae eam ambiunt nervosa corpora perversa sunt, idque iis accidit qui per vacua incedere dicuntur. Disparatu, quum ossa quae mutuo se contingunt aut natura citra structuram cohaerent prae affectu quodam diducuntur. In libris quoque de fracturis et articulis nominatim meminit ossium quae inter se diducuntur, in flexura quidem cubiti et radii, in extrema manu et internodio eorum quae ipsam composuerunt ossium, in crure eorum quae genu construunt, in pede denique eorum quae calci sunt proxima. Avulsa dixit in ossibus quae prodeunt, quemadmodum ipse avulsa ab acromio explicat, quum quae ipsa colligant divulsi, plurimum a se mutuo secesserint, quae prius connectebantur. Abrupta vero vocantur a junioribus abducta et ipsorum meminit in fine libri de fracturis et in fibris circa cubiti flexuram et abductum fieri scripsit apte, ax quo adducti posteri abrupta vocaverunt fracturas eas quae prope articulum per tutam ossium crassitudinem fiunt, ita ut a se plurimum disparentur. Atque haec recentiores brassicatim factas fracturas vocitant, teu cauliformiter. At perversa nominant quae a luxatis differunt, pervarie quidem, quatenus articulum quodammodo attingunt, leviter ipsum pervertunt et e tua sede commovent. Fiunt quoque unum os, ac praecipue circa tibiam in pue.ris quam deligamus post apparatum instrumentorum utrius. que ipsam dirigentium quae ex tilia vel ex tali aliquo ligno ita firmo mollique tenuibus factis assereulis paramus. Praeclare ipsis quoque conscripsit, quod inter perversorum praeceptiones addiderit, alio propendeo tia: si namque, ut quidam scribunt, qualia vara, haec alio propendentia dicamus in omnibus scripturis, alio propendentia, cunctis adj icere convenit. Tota siquidem articulatio plerumque intro et foras propensionem habet, ac praesertim in cruribus prope genua et prope malleolos. Quae foras propendent valga vocantur, quae intro incurva et rara. His omnibus enarratis affectibus deligatio congruit, duos forlita scopos, priorem ut quo pars facessit inde ipsa fasciis adducatur et posituram habeat; alterum ut si liceat locus laxior sit, quo excipiat quod per deligationem compellitur. Condonare vero, hoc est remittere, neque hic intendere oportet fasciam. Sequi decet excesserint in illa textus parte in qua essetur; quo vero ut Mota oratio sit hujusmodi; unde quidem excesserint remittendo, hoc est fasciam laxando, quo vero excesserint intendendo, ut in contraria loco in quem excesserint propendeant. Propensionis autem in contraria iis quae excesserint terminum secundum naturam non constituit. Sic enim deligatio a n,orbo vinceretur, quum pars diuturnae perversioni assueverit, imo ultra naturalem statum partem vult adducere; hoc enim est quod ab ipso dicitur paulo magis quam ut ex aequo sint. Nam quod secundum naturam est, id aequum est. Ceterum imperat nos in contrarium locum propensionem ex. omnibus moliri, qui ad deligationem promovemus; quaeque nominatim ipse ita nronunciavit et fasciis er spleniis et suspensionibus, ad haec praeterea distentione, frictione, directione; in his enim omnibus deligatio ultra naturalem statum in contrariam partem inclinare potest. Sed uberiore uti pertusione actum scriptis addidit uberiore, quod in superioribus omiserat, quod tamen in propositis verbis intelligere potuit. In illis itaque discutiendi gratia, in suis vero emolliendi uberiorem aquae calidae perfusionem usurpant.,

XXXIII. .Extenuata vero multum sane partis comprehendendo deligare oportet, ut ex asauxa contabesuctaa partes amplius quam suapte natura extenuatae .diversae, alia de- ligatione permutatae ad incrementum tendant carnium que restaurationem residant.

Textum hunc nonnulli quidem ex libri interpretibus, quemadmodum et alios plures, percurrerunt paucis culoquuti. Quidam vero hunc dilucide explanare contendentes a veritate ita aberrarunt, ut mirer qua ratione exte- nuatas partes, hoc est graciles nec nutritas, ad. naturale temperamentum adduxerint. Ego vero censeo quaecunque in verborum significationibus aut aliquo quod explanet problemate quaeruntur nullam laesionem ad artis opera discentibus afferre, etiamsi de iis aliquis male coniecerit, nam cucurbitulae opitulantis durationis praescriptae necessario laedunt, quod alicui medendi artem profitenti magis innotuerit. Quare prout ipse emaciatas partes semper curaverim, docturus sum in primis qua via qui siiluunt jam ex eorum quae proferam usu fructum ac emolumentum percipiant; deinde textum veritati congruere contendam: in iis enim quae brevi scripta sunt enitar profecto rerum veritatem omnino tueri et fenta sententiam, si fieri possit, hisce consentaneam demonstra ve. Si vero tandem hoc agere non detur, juvenis Iane jam veritatem agnoscat. Quum ergo partium macies quibusdam oboriatur, hi plerumque ex diuturna laborantium quiete aut catagmaticae ipsorum deligationis modo in hos affectus veniunt. Sive enim quies partium in otio decumbentium imbecillas vires prodat, sive deligatio earum quae deviociuntur partium sanguinem exprimat, illa quidem in superiorem regionem, haec vero in inferiorem alimentum ipsarum adimit. Quare et curatio hujus affectionis generationi contraria instituenda est, ipsas partis affectae vires roborantibus ipsique copiosum sanguinem suppeditantibus: vires siquidem roborantur et moderatis frictionibus et perfusionibus et motionibus. in utroque genere qualitate et copia moderatio necessaria est motionibus. Quo vero sanguis uberius affluat et frictione utendum est, quae .vires quoque roborant. Sed omnis moderata esse oportet et in quantitate et qualitate. Non enim satis est dumtaxat fri. dionem aut motum aut aquae calidae perfusionem neque copiosam neque omnino paucam adesse, sed in iis oportet frictionem quidem in durae et mollis, paucae et copiosae medio consistere. Temperata vero aqua inter eam quae nondum calefacit, tepida vocatur et eam quae jam mordet et dolores excitat, quae certe fervida nominatur, media siti In quantitate quoque eam nimirum inter copiotam et paucam mediam esse decet. Verum et de quanlitate antea quoque orationem habuit, his verbis: dum pars adhuc attollitur, priusquam concidat, finire oportet. Hocce tempore si pars consimili modo conferatur, rubra maxime conspicitur. Quaecunque igitur gracilia et atropha fiunt, omnia magis exsanguia quam quae secundum naturam se habent, evidenter apparent, vixque screantibus et aquam calidam persundentibus rubescunt. Scopus quantitatis est quo parti rubor concilietur. Hoc idem tempus tumidiorem partem prodit. Sed si perseveret qui fricat aut perfundit, tumor considit et rubor finitur. Quin etiam extenuatorum morbum curatu facilem aut difficilem fore portendet, tum- rubor facile aut vix excifatus tum pars in tumorem sublata. Haec autem con feqtrutis praescribo frictionem ex quibusdam medicamentis humidis aegre calefacientibus a me paratam, maxime vero ex iis quae thapsiae non vetustae modicum accipiant. Sed et ex medicamentorum picantium aliquo hujusmodi ma.cilentas partes oblino, quae sunt picea quaedam vel dropastica si audieris nominari, intelliges et picentia, imo eti dropaces, ac tibi liceat quomodocunque volueris appellare. Non enim mihi propositum juvenes his in commentariis Atticifmum docere, sed perutilis artis medendi opera persequi, atque haec sunt picantium medicamentorum quae ad praedictos tropos pertinenti Si namque primus eorum usus partem prompte tumidam et rubram effecerit; jam decenter cessandum est. Alioqui et secundo die pars illiutenda, etiam tertio, in quibusdam quotidie, in nonnullis tertio aut etiam quarto quoque die, prout locum affectum potissimum indigere conspexeris. At vero interdum pro scoporum ratione non praescribo calidam reddi partem quae fricatur aut picatur, quandoquidem istud fusi rubore comprehenditur; eodem enim tempore et in ruborem et in calorem progreditur. Ego ea quidem ratione quum medeor iis quae praeter naturam fiant gracilitatibus, perraro deligatione usus tum. Quod si quandoque ea usus fuerim, prout Hippocrates dixit, deligavit, ipsius verbis addictus quibus dicit, diversa deligatione. Nam quod pronunciat diversa, huic catagmaticam deligationem opposuit, quae vehementiorem partibus affectis compressionem excitat. Diversa itaque deligatae prima protinus fasciarum injectione a catagmatiea differt. Non enim nos ipsi parti curandae principium imponimus, quemadmodum ulceribus,^ fracturis, sugillationibus, contusionibus et quibuscunque ceteris. paulo superius commemoratis facere consuevimus. Deinde vero partem affectam non comprimere, sed eam relaxare. Comprimere quidem potissimum partem fanum, unde principium duximus; deinceps autem tibi imperat distributionem fasciae a parte integra ad laetam usque siistentionem sortiri. Quum autem ad affectam partem accesserit, soluta fasciarum spira utendum. Hieme siquidem ipsi fascia convolvenda est, quae .non calefaciat, laxa nimirum nec minimum habeat compressionis. Aestate vero partem sanam devincto, quo contentus in ea sanguis ad eam quae resectionis indiget premendo emittatur. Quae vero pars curatur, ipsam deligatione ealesaeere ac discotere alienum est. Quum autem totum crus aut totum. brachium atrophum valde marcuerit, oppositum membrum deligo; ducto ab imis partibus principio, deinde revocata ad crus inguine tenus fascia, in brachio ad alam usque et humeri caput. Eo namque modo venae crurum nutrices a magna vena per inferiores partes adusque os factum derivantur. Et brachiorum nutrices per superiores partes adusque claviculas. Quum igitur ex altera vena tangor-. nis affluxus in. compar membrum aditu prohibitus est, ad alterum procedit sanguis. Quamobrem detigatio sano cruri injecta constringenda est, quousque non ita premat, ut dolorem excitet. Sed certe pars affecta nuda sit oportet aut pauca lana ad inguen usque obtegenda, quo tempore frigus ambientis fuerit. Absente vero frigore et nudam esse confert et assidue sindonibus fricari, deinde medicamentis calefacientibus foveri, si loci aegre incalescunt. At quam primum quod calefaciat oleum Iulum cui insit mistum cerae paucissimum idoneum est; id enim diutius immoratur minusque discutit. Eadem ratione haec omnia in brachiis praescribuntur. Etenim pars illaesa devincienda est, quemadmodum crus; laesit vero et frictione. et motu vehementer calefaclenda. Atque ubi aeger omnino stupidus non est, nilum id rogare praestat, utrum in ea quae curatur parte calorem concitatum sentiat, an ipsum cessasse aperte sibi videatur. Quod si desiisse respondeat, altero eorum uti quae ipsam partem calefaciant ac roborent. Ea vero quatuor existunt genere; frictio per lintea, aquae calidae perfusio, frictio per calidum medicamentum vel per oleum et simplicis dropacis inunctio. Si vero pars curanda tibi valde refrixisse videatur, dropax vicarius esto, qui adjectum bitumen habeat, sulphuris ignem non experti modicum et pyrethrum. Quod igitur emaciata corpora itu curanda sunt, novimus ex iis quos curavimus quam plurimis. Si vero Hippocratis textum probe exp licent, nequaquam tolerare possum omnem obscurae orationis explanationem, quatenus veritatis fidem praetergreditur neque habet quod certam scientiam pariat. Textum autem explico, non ut plerique in tali scriptura : . ut ex affluxu contabesactae partes amplius quam ex tua natura extenuatae sint. Vitiosam enim sententiam sortium tur. Sed ut nonnulli scribunt cum articulo hisce verbis, ut ex affluxu contabefactae partes. Vocat enim contabefactas extenuatas propter tum motus cessationem tum nutritionis penuriam. Has ipsas inquit ex sanguinis accursu, quod est ac si ex affluxu dixerit; sanandas esse; appellante nimirum ad partes affectas sanguine uberiore, quam si secundum naturam haberet, quanto egere videbatur. Sic enim accidet in incrementum partes extenuatas evocare superioris deligationis usu disertae, cujus diversitatem paulo ante demonstravimus, quin etiam facultatem diversam necessario sequi. Illa siquidem prius ab affecta parte sanguinem expellit, quem ipsa copiosiorem suggerit, si secundum naturam habuerit. Qui namque in ipsis parte sanguis continetur et secundum naturam habet, idoneum est, ideoque non opus erat liberalius affluere quam qui et ad nutritionem et ad discussionem vel diffiationem consumpturus est. Nunc vero vacua et exsangui parte laborante multo copiosiorem esse oportet eum qui affluit, quo non solum ut alatur quemadmodum in secunda valetudine, verum etiam reficiatur. Sed et alimenti penuriam hic majorem fuisse necessarium est, quod pars continuo calefiat. Quaecunque enim ad curationem celebrantur remedia, ipsam calefaciunt, frictio, motus, medicamentum vix admotam dropax picem continens et aqua calida. Hac enim usus est Hippocrates fortassis ob eam quae tunc temporis aderat balneorum penuriam. Mihi vero hocce sedulo quae balnei labris imponitur aqua satis esse videtur idonea et ad partes curandas moderate calefaciendas et ad tensi vam lassitudinem tollendam. Jam vero partes ipsae in consue. tis actionibus exercendae sunt, hocque quotidie non semel universim, verum saepenumero, quemadmodum frictio adbibenda est, quousque partes incaluerint, deinde cessanda. Equidem ita textui veram curationem accommodo, cujus ut et operationibus demonstrari recreatas sexcentorum deligatione ac diuturno otio extenuatorum partes. Verum per tempus licuerit interpretum libri mentem aperire, quorum plerique, ut retuli, circumitione dumtaxat usi inexplicatum^ textum reliquerunt. Pauci vero conati sunt in ipsa oratione universam sententiam de ipsis deligatione hoc modo explanare. Hippocratem imperare loquuntur extenuatorum curationem a deligatione incipiendam esse, quo partes contabesactae, hoc est extenuatae magis quam ante .emaciatae fuerant, in contrarium habitum mutationem sortiantur. Multos enim morbos ita curari augurantur afferuntque exempla tum eorum qui naufeosi vomiturio medicamento sanitatem recuperarunt, tum eorum qui assidue deorsum acria delinientes medicamento purgante convaluerunt; nonnullorum etiam qui tussientes medicamentis vehementiorem tussim cientibus sanati sunt. At eorum nonnulli sententiae in aphorismis pronunciatae quae ad verbum sic habet: interdum vero ubi in tetano citra ulcus, juvene carnoso, aestate media, frigidae, copiosae .perfusio caloris revocationem efficit. Si igitur, inquiunt, non solum per auxilia morbis contraria, verum etiam per similia curationes fiant, nunc etiam eodem modo Hippocrates nos hortatus est, extenuata curare ab ea deligatione ducto exordio, quae magis ipsa corpora extenuare potest, quod ex humoris accursione contingere proterunt, quum partes plurimum paulatimque sub deligatione contabescentes recurrentibus iterum humoribus recreationes subeant et insigni carne ipsis inclusa induantur, quum. videant qui sic explanant, diversa deligatione, nullo modo a se explicationem consequi posse, diverso habitu scribunt. Quare tres inter se disserentes scripturae redduntur: una quidem diverto habitu. Etenim in nonnullis exemplaribus sic scriptum reperitur,. Qui igitur scribunt diverso habitu, non ad deligationem, sed ad affectam partem oralienem raserunt, quam narranti alterum sortitam habitum quo antea fruebatur; ad alimenti copiam deflectere eumque habitum ipsi comparari deligatione multum extenuante, quomodo partes quae emaciatae fuerant non amplius ipsa deligatione in extenuationem deveniant. Sed nunc for-tassis quid per ipsam futurum sit explorare jubet. Quum enim delibatio catagmatica appellata communis, ut paulo antedemonstratum est, etiam aliis affectibus, in quibus fuerunt suggillationes, contusiones et rupturae partes extenuet, Quod igitur per ipsam .deligationem. partibus atrophia laborantibus refectionis conciliandae exordium futurum est? Quare nonnulli textum ita scripserunt: ut ex affluxu partium contabefactarum amplius quam sponte naturae extenuatae sint; orationis absurditatem effugisse interpretati sunt, partes tuapte- natura extenuatas esse. Atque quod nunc praecipitur, id non omnibus exteuuationibus esse commune patet, sed solum spontaneis. Haec autem communis et universalis doctrinae oratio ad paucum ordinem tendit. Paucissima namque finali. et rarissima quae ob aliam causam in atrophiam incidunt, cetera omnia ob diuturnam deligationem, simulque partium affectarum otium hunc in affectum deveniunt. Etenim horum magis quam aliorum quorundam Hippocratem meminisse consentaneum est, quum in praedictis existant. Nam hactenus ipse docuit et de fracturis et quibusdam aliis asseorionibus, quae consimilem deligationem postulanti His igitur succedere partium maciem intuitus merito docere contendit quemadmodum ipsa curanda sit. Quod autem t sane maximi momenti est, si quis eos arguere velit qui deligatione extenuante uti Hippocratem existimant, illud equidem explicabo. Propositum nobis est extenuatas partes reficere. Hoc autem fieri non potest, nisi earum vires roborentur et uberis materiae suppeditatio sit. Quum vero deligationem Hippocratem promovere volunt, ea sanguinis quidem affluxum prohibet et vires imbecillas efficit. Ego vero quam dixi ab Hippocrate diversam ap. pellari, ceu quae nimirum ad construendam reducta est, eam extenuationes diversis ab his modis efficere. A fanis siquidem partibus, non ab affectis principium ducendum est deligationis quae ex multis injectionibus ipsam efficientibus ita compactam, ut prope dolorem comprimat, quousque dolor nullus excitetur; inflammationem procreatorus et adusque partem affectam paulatim compressione exsoluta provehatur. Praeterea vero quod fanum crus una eum aegro devincire conveniat, ad ipsorum explanationem nullam habet rationem, quo non multopere colliquescant extenuatae partes deligationem asserunt : Hippocratem ad. mittere. Ad hoc autem non solum nihil conserve alterum erus deligatum, imo etiam oblaedit. Qui namque sanguis ad illud prius serebatur, nunc universus ad affectum depeltitur. Quod si exempla proponant quorum superiorem explicationem tradiderunt, patet improbitas, quum nullam similitudinem sortiantur cum his quae ab Hippocrate docentor. Ut enim integra ratiocinatio excerni contulit quidquid plane causam molitur, quod nimirum ventriculi tunicis adeo insertum est, ut vix evelli queat. Ita vero et quae acria paulatim confluunt et ventrem proritant ad exclusionem derepente tui vacuationem ratione indicant; quemadmodum et quae moderatam tussim concitant, vehementiare universim expurgantur. Ilis autem simile nihil habet quod ab ipsis profertur augurantibus, extenuatum locum magis colliquandum esse, quo recreationis ducat exordium. Nam neque fasciis tabescentium partium vires roborari neque his materiae alimentariae suppeditatio fieri potest. Quod autem de tetano laborantibus ipsi commentorant, illud maxime brutum est. Demonstrant enim tele artis Hippocratis imperitos esse, quum ille pronunciat medendi methodi esse contraria contrariis tolli. At nonnulli verbi vim ignorantes ad controversiam conversi tunsi quodcummune fecerunt omnibus qui inconsiderate contradicunt atque ea calumniari contendunt quae nullo prorsus modo didicerunt. Illud enim praeceptum, contraria contrariorum sunt praesidia, per ea quae in artis operibus pronunciat Hippocrates nequaquam evertitur, imo adstruitur. in ipso quoque apborifmo, ut quibusdam perfusam aquam frigidam caloris revocationem efficere, sic iisdem haec calorem solvere docuit. Hunc vero calorem qui frigidis affectibus medetur, interdum frictionibus promovemus, interdum calefacientibus medicamentis aut exeret talionibus aut aquarum calidarum infusionibus, atque ubi vehementiori calore opus est; etiam bitumine, ut saepius retuli, vel picatione ejus quod calefactione indigebat, interdum etiam et aquae frigidae perfusione, imo face et quaecunque cetera calefaciendi facultate donata sint tum partibus tum affectibus quibus calore promovendo opus est, perpetuo sunt utilia. Sed aqua frigida, prout frigida, quantum in se est, raro utilis atque foli corpori calorem nativum robustum habenti utiliter adhibetur. Quandoquidem carnulus est aeger, inquit; huic quandoque prodest frigida, non tamen huic omni tempore, sed aestatis. Quis enim non novit aut quis non protulit ex iis qui de frigidae potione scripserunt, infans duo efficere, aut laesionem ex perfrigeratione aut uberioris caloris ab alto reversionem. Itaque si abunde calidum suerit corpus, tunc accidit ipsius calorem a calorenon evinci densata cute, sed suppressa respiratione augescere. Si vero minus calidum sit quam ut occare tanti frigidae obsistat, vi caloris ad altum usque redeuntis aegri ex perfrigeratione prehenduntur affectibus. Fortassis autem haec supervacanea nunc a me commemorata sunt, quae aliis in locis-, ut dixi, demonstrata tuus. Quae igitur prima medentur, primo contraria sint oportet. Prima .autem dicuntur quae videlicet nullo medio iis appotumtur, quae medio aliquo indigent, quaeque per accidens non primo auxiliantur, Nugantur autem qui alui subductionem et medicamenta tussim moventia et frigidae perfusionem commemorant. optima quidem ratione interdum haec fiunt, nihil tamen rei hocce textu a nobis propositae simile sortiuntur. Hac enim in oratione demonstran. dum est quomodo mediocriter attenuans deligatio aut rebur attenuatis partibus efficiat aut uberioris sanguinis asiloxum conciliet. Dum autem haec demonstrare nequeunt, frustra ad exempla scribenda conlegium neque exemplo propterea demonstrationem scientificam efficiunt. Nam in commentario de exemplis ante haec exemplorum usum nullum esse demonstravimus, quod non aegrotantibus cognitionis gratia ipsa narremus, ut existimant nonnulli, ac potissimum quicunque rhetoribus similes ad explanationem ipsis utuntur tota via aberrantes, quemadmodum etiam tibi enunciant Platonem per inductiones plerumque demonstrationes construere. Demonstratum siquidem est, illum perspicuitatis gratia isses inductiones usurpare. Cuicunque igitur placuerit, tum inductionis tum exempli vim percipere, is propriam utriusque orationem adeat a nobis alibi descriptam. Nunc autem ad propositum revertamur hisce in libris variatos hortati, ut quum quae nos hucusque docuimus accurate legerint, ad sequentium explanationem accedant quae praecedentium a nobis enucleatorum fidem faciat. Jam ad ipsam progrediamur. Ut vero tota magis dilucide pateat non ipsam universam simul et temet descripturus, sed sigillatim explanationem ita facturus sinu.

XXXIV. Praestat autem superiorem partem, ut tibiae et femorum simulque alterum crus cum sane crure deligare, quo similius sit, ac peraeque conquiescat puriterque alimento prohibeatur idque suscipiat.

Paulo sirperius pronunciavit partium emaciatarum deligationem a catagmatica divertam construendam esse. Haecenim praetenditur, ut sanguinis affluxum prohibeat, deinde ut qui in affectis partibus continetur, tum sursum tum deortum deturbet; praeterea ut ipsae partes quiescant neque plane moveantur. Hujusmodi siquidem deligatione partes affectas quibusdam prorsus ab inflammatione tutas exstitisse contingit. Illa vero construitur nunc non ut sanguinis affluxum prohibeat neque ut contentum ipsis in partibus evacuet. neque ut eas immotus tueatur, imo ut his contraria omnia faciat. Itaque fascia, quemadmodum stupra docuimus, a tacis quibusdam partibus ordienda est. Sed eam has partes comprimentem ex ipsis quidem sanguinem ad extenuatas partes exprimere oportet, eas tamen penitus exhaurire prohibendum est. Tibia igitur aut cubito affecto idoneum fuerit ab inguine aut ala deligatiomis principium ducere. Crure vero aut brachio affecto oppositum membrum devincire necessarium est, deligatione ab imis partibus incepta et ad inguen vel alam usque adfeendente. Si quando tamen cubitus aut tibia vehementer afficiatur, praestat utcunque crus vel brachium deligare, quo huic similiter illaesum crus superposita parte laesa alimento prohibeatur neque nutriatur. Idcirco dixit Hippocrates: ut tibiae et femorum, simulque alterum erus cum sano crure deligare, ut pariter, inquit, conquiescat, id est otiosum sit alterum erus, atque illud quod affectum est et peraeque alimentum intercipiatur. Hlud vero, idque alimentum suscipiat, potuit, quia quod membrum devincitur, noluit ita alimento prohiberi, ut nulla. pars ipsius prorsus admittatur. Quod si quis vehementer adstringat, omnino ferri alimentum ita prohibebit, ut aluam primum partem emori periculum sit. Quodsi hoc tandem non oboriatur, alimentum quidem ut femoris, sic et tibiae partibus omnino auferetur. Nobis igitur propositum est non femur extenuare, sed tibiam reficere. Quoniam vero deligationis. ratio partem minus nutritam necessario efficrt, hujusmodi noxam aliquamdiu admittimus; deinde quum jam tibia mediocriter carnem habuerit, communem utriusque curam et providentiam movemus. Quare hic ab earum explanatione discedendum est, qui existimant Hippocratem imperare cum extenuata parte superpositam atque alterum crus extenuari, ut ^acilium partium macies ocenitatur neque in aperto sit neque probe nutritorum comparatione deprehendatur. Non enim solum Hippocrates, imo neque vulgarium medicorum quisque hac deligatione nos probe mederi censuerit.

XXXV. Linteorum numero, non pressit.

Atque jam antea saepius imperavit ita facere, in quibus plane vult partem deligatam citra dolorem tueri.

XXXVI. Laxando primum quod maxime deceat tum /victione quae carne impleat, utendo, tum perfusione citra scrutas.

Primum vel tempore vel viribus pronunciavit. Tempore quidem aut unius deligationis aut sequentium inter se collatarum. Quia vero haec omnia vera sunt, propterea quod pronunciatur dilucidum est, nisi fortassis haec omnia nos intelligere yolens ita scripserit. Quam primum igitur in prima deligatione, quoniam hanc diutius fieri oportet, primam quidem linteorum injectionem suffulcire, sequentia vero ea parte quae refectione indiget probabile fuerit. Viribus quidem de parte curanda pronunciatum esse, tempore vero de prima deligatione. Quod si de omnibus fasciis sibi invicem admotis textum percipiamus, mens erit hujusmodi. Si in primis delimationibus cum integra parte partem quoque affectam devinxeris, interdum aeger ipsam partem omnino nudandam praebebit. Hoc igitur ipsum primum agendum est in iis potissimum quae restauratione opus habent; quamobrem minus probe nutriuntur. At quum sanguis ad partem affectam tum frictione attrahitur, tum aliis quae paulo ante diximus caro in ipsis tum liberalius tum celerius creabitur. Porro Hippocrates et frictiones et perfusiones aquae calidae meminit, non tamen medicamenti meminit, quoniam hic chirurgiae Iulius agnoscit praesidia. Neque enim profecto existimandum est ab eo praetermissitur fuisse, partes ipsas mediocriter non adusque lassitudinem promovendas esse. Quandoquidem siiscipulos ea docuit quae sunt ejusdem generis et motus omnis emaciatarum partium frictione concitatus ad id genus spectat. Quum vero etiam erus alterum peraeque ac integram affecti membri partem quiescere julscrit, manifesta censuit frictione motum ciendum esse. Fieri namque potest humerum absque brachio et tibiam absque femore moveri. Qui maciei medetur neque humero neque tibia immobili opus habet; possunt enim haec ita ex suppositis cum motu curari. Quum autem eorum via per affectas partes procedat, illa quae ante peritura funi praeoccupant. Etenim frictionibus et picationibus et calefacientium medicam entorum appositionibus praevalet ars viribus. Plurimum vero sanguinis ad membra confluere extremis partibus calasseris maximum tibi erit indicium concitatus ibi calor .et rubor. Perlectam quidem horum curationem jam habes his a me adductis quae Hippocrates pronunciavit et calefacientium medicamentorum admotionem, cujus generis est picano. Hippocrates autem hoc in libro medicamenti plane non meminit, etiamsi nonnullos affectus commentoraverit, qui medicamentorum ope medelam postulant, in quorum numero sunt sugillationes, luxationes, avulsiones. Quapropter in ipso utilem chirurgiae partem servare proposuit, hancque non universam, ut dixi, sed artem discere incipientibus maxime necessariam ac utilissimam,

XXXVII. Fulcimenta porro ac stabilimenta velut pectori, costis, capiti et his quaecunque sunt hujusmodi, ceteris admovenda sunt. Partim quidem pulsuum gratia, ut ne concutiantur, partim vero et ob iuncturarum distantias in capitis ossibus sirmandas. Ad tusam autem et sternutamentum aut aliam motionem, qualia thoraci et capiti stabilimenta admoventur, in quibus omnibus eaedem deligationis commoderationes servandae sunt. Qua namque parte laesiones sunt, maxime comprimendum est. sub- j tollenda igitur lana mollis quae affectui congruat. Ea vero deligatione utendum quae non amplius comprimat quam ut ne pulsus concutiantur aut iuncturarum dtstantiae ad extrema su mutuo contingant neque circa sternutamenta et tusses partes affectas agitari perhibeat, sed ita stabilimento sit, ut neque cogantur neque concutiantur.

Quandoquidem Hippocrates neque laxari neque comprimr deligationem imperat, tum de assuris tum exterius obvolutis fasciis peraeque ac de ipsa quam ex linteis constmimus deligatione loquutus est. Hinc constat ipsum a fulcire vocabulo fulcimentorum significatum sumpsisse. Quemadmodum etiam poeta memoriae prodidit:

Subducunt falera carinis.

Quare aut fulcimenta aut firmamenta eum protulisse nihil interest. Videtur autem multoties quidem hac voce fuicire usus esse et in fasciis et in spiculis et stabilimentis fulciendis quae^ firmare significat. In omnibus autem textlbus interpretes fulcire et firmare ejusdem significationis esse docuerunt. Verumtamen hic agnoscitur mutua serie subscripta duo haec vocabula tum fulcimenta tum firmamenta indicare quiddam ex iis divellunt significari. Num is igitur fulcimenta nominavit quae ad ipsorum deligationem partis affectae, jmo bilis tuendae gratia et substet- nuntur et obvolvuntur: primo quidem fascias quae primae iniiciuntur et alios quosdam usus sortiuntur; deinde (plenia quae et ipsa sunt, non modo fracturae, verum etiam fasciarum fulcimenta, postea fulcias quae ipsis exterius ferulis superinjiciuntur et panniculos. Haec enim omnia, ut contineant quae ante involuta circumponuntur, fulcimentorum usum obtinent, non eorum dumtaxat, sed et fracturarum ratione. Verum stabilimenta mihi videtur appellare quaecunque citra deligationem affectae partis universae foris admoveantur ex sinistra aut dextra parte aut superiori vel inferiori. At. nunc voco superiorem et inferiorem pro ratione longitudinis corporis. In ea siquidem dimensione quae corpulentiae fit ratione substrata quidem ab inferiore parte sunt, superinjecta vero qualiacunque-sint a superiori. Interdum vero quod vehementer ab inferiori circumdatur, id rectum a superiori erigitur. Caput autem pulvinis, cervicalibus, lanis, pannis mollibus. Tubi etiam fractis ossibus utrimque admoti firmamenta quaedam sunt. Pilam vero ex lana glebula tusi axillam impositam, quum humeri articulus exciderit, ac impulsum eum deligamus, licet et fulcimentum et firmamentum appellare. Et ideo deligatur, ut hoc ipso evadat pars deligationis universae. Quaecunque fulcimenta profecte foris tum imposita tum admota thoraci et capiti, firmamenta magis quam fulcimenta vocanda sunt. Haec autem a medicis excogitata sunt propter necessarios partium motus, quorum nonnulli secundum naturam sunt, ut respiratio in thoracis meningum pulsibus. Nonnulli vero contra naturam, ut tussis, sternutamentum; singultus et praeterea pec vehementes capitis dolores in temporum arteriis, et quae palpitationes frequentius in hypocbondriis oboriuntur. Accidit etiam interdum et alias partes stabilimentis indigere, atque haec stabilimenta construenda Iun t, interdum ipsa sola, ut in temporum arteriis per vehe. mentes cephalalgias aut hypochondriorum palpitationibus aut vulneribus haemorrhagiam minantibus; interdum vero lanam inscia comprehendimus; nonnunquam etiam citra r fascias simpliciter firmamus. Firmamus quidem thoracem et cervicem lana et caput mollibus pulvinis aut levibus sacculis calidum milium continentibus, ubi firmandum simul et fovendum est. Maxillam vero luxatam repositam mollibus fulcimentis exterius admotis interdum firmamus. Quum ergo fulcimenta et firmamenta praecipue. nominata communem. scopum sortiantur, jure libri hujus interpretes unum et idem ab. utroque significari putant, Nos quoque ipsi. multoties lusce nominibus citra discrimen utimur. Is autem communis, quem paulo ante memoravi, sicopus est, ut partes in motibus minime concutiantur. Sed quum proprium quoddam, quod proxime declarari, discrimen inter haec consistat, ubi accuratius loqui volumus, simamenta quidem dicemus quae extra deligationem sunt, fulcimenta vero quae in illa ipsa deligatione continentur. Sicque definiemus ea quae fiunt in partibus necessario moventibus, quarum motus cessare nobis non est, firmamenta aut stabilimenta vocari; quae vero in immotis, fulcimenta. Crus siquidem aut brachium movere nostrae est potestatis, thoracem vero aut meningas, minime. Palpitatio etiam aliqua in parte oborta penes nos non est, quemadmodum neque tussis neque sternutamentum neque singultus et quod maxime possibile est resistere ipsis sufficienti tempore. Postea namque vim inserunt, quum causas fui procreatrices vehementer sortiuntur, quibus foli robustissimi viri obsistere possunt, eorumque generationem prohibere videntur. Verum aliter scripsit Hippocrates in proposita sententia, quum de pulsibus locutus est, ut ne concutiant. Atque praeterea in commissurarum quidem capitis diductione hoc fulcimentorum vocabulo deinceps usus est. In tussibus vero et sternutamentis, ac denique in capitis et thoracis motibus, firmamentorum nomine. Itaque commissurarum diductio in capitis fit futuris vocatis, quum proprie quidem capitis commissurae mutuo contactu se tangentes barmensae nominentur, per metaphoram vero futurae; ossa namque. oranti ad unguem inter se compacta sunt, ob idque ipsorum compositio per harmoniam compages jure dicetur et ab eorum, quae luantur, similitudine futurae. Hae autem facilius interdum diducuntur, nonnunquam etiam dolorem inferunt, quum quae ipsum pericranium membranae durae meningi connectunt, inflammantur. Saepius etiam venulae quaedam exiles, quae per futuras transeunt, inflammationem patiuntur; hinc affectus, durae meningis super inflammatas partes concidentis motus dolorem affert. Consimiliter quoque quibusdam in inflammationibus arteriarum motus dolorem efficit. Atque hujusmodi affectus accuratam firmamentorum commoderationem postulant, .ut neque ita laxa partibus, quae moventur, affectis procumbentla ipsa facile concutiantur, proindeque dolorem inducant; neque rarius eadem firmamenta ulterius quam deceat firmata comprimant et dolores exacerbant. lpfa autem circumjectionis fasciarum commoderatio ab ipso sirperius enunciata est; et in aliis quibusdam affectibus fracturae aetatem et deligationem desiderantibus decenter fieri. Quamcbrem hic dixit: horum autem eaedem deligationis commoderationes, horum autem prolatione, quae nunc pronuncista sunt, intelligit; easdem vero atque in praedictis commoderationes esse profitetur. Deinceps etiam ipsarum commoderationum memoriam refert lusce prolatis: qua namque parte laesiones maxime sunt, comprimendum est; hoc est ubi insidet affectus. Nam vox ῇ, ubi vel qua, pro adverbio loci nunc usurpatur. Quamobrem et aspero spiritu et circumflexo accentu proferenda est. Itaque quod affectus fulciendo aut firmando confert, admovere jubet, fasciad nimirum circumvolutionem faciendam esse pronunciat, quae non magis premat, quam ut pulsus partes non concutiant, quod est prae angustia arteriarum pulsantium motumprobibere: hoc enim est doloris causa. Alium. praeterea posuit terminum, proprie ad futurarum diductiones pertinentem, de quibus ita .loquitur : aut iuncturarum distanriae ad extrema su mutuo contingant; extrema vocans, quibus amplius commissurae se tangere nequeunt. Intelligitur autem ex hoc vehemens et immoderata compressio. Quemadmodum enim ossium commissuram diduci non oport et, ita neque summe comprimi. Etenim hoc quoque praeter naturam est. Hi ergo sunt vehementis pressus termini; imbecillis autem sequuntur fines: neque circa sternutamenia et tussis, ac si dixerit, neque in sternutamentis et tussibus affectae simul partes concutiantur, agitentorque, quod nihil eas contineat, in quo vehementes motus laxas nec stabilitas partes vehementius quam ut affectis partibus congruat, earum dolores exacerbant. Caeterum commoderatio firmamentorum ea est, quam in textus fine scripsit hisce verbis: ut neque cogantur neque concutiantur, hoc est ut neque violenter premantur neque in motibus concutiantur, Hoc est ut neque arctius neque laxius fasciatae sint. …