GALENI DE LIBRIS PROPRIIS LIBER.

Prooemium. Re proditum est consilium tuum, Basse optime, de librorum a me conditorum libello. Nam in Sandalario .vico, ubi plurimae Romae sunt venalium librorum officinae, vidimus contendentes quosdam, meusne is esset qui venibat liber an alterius cujusplam; erat enim sane inscriptus, Calenus medicus. Quum autem emeret quidam pro meo, tituli novitate permotus vir quidam literarum studiosus ejus promissum explorare voluit et duobus statim lectis versibus, scriptum id abjecit, hoc solum effatus, non est ista dictio Caleni et falso hic liber inscriptus est. Qui igitur id dixit, prima eruditione institutus erat, qua apud Graecos pueri ab initio imbuehantur. apud et grammaticos et rhetoras. Plerique. autem eorum qui nunc ad medicinam aut philosophiam accedunt, ne bene quidem legere queuntes, ad eos ventitant, qui et maxima et pulcherrima quae in hominibus sunt praecepta edoceant, quae et philosophia et medicina docent. Coepta igitur erat ejusmodi inertia multis ante annis, cum ego etiam tum adolescentulus essem, at non quantum jam aucta est,.. tantum progressa erat quoad id -temporis. Propter 1d igitur ipsum et quia libros meos multifariam multi labefactarunt, alii per alias gentes eos legentes pro suis, cum etiam alia quidem demerent, alia vero adderent, alia immutarent: praestare arbitror, ipsius labefactationis primum causam aperire, tum de iis qui revera a me sunt scripti, quae cujusque ipsorum professio sit. Quod igitur meos pro tuis multi legant, causam ipse nosti, Basse optime. Nam amicis aut discipulis dati erant sine inscriptione, ut neque ad editionem, sed illis ipsis facti, erim flagitassent, eorum quae ex me audierant commentarios habere. Mortuis itaque nonnullis, ii ad quos ab illis devenerant, ipsis delectati tanquam suos legebant: alii vero nostros habentes ab iis sibi communicatos qui primum habebant, in patriam suam profecti, ibique interea morati, alius aliter specimen fui ex ipsis faciebant. omnibus autem tempore deprehensis, multi eorum qui deinde possedere, nomen meum inscripserunt: cumque ab iis difierepantia quae penes erant alios invenissent, ad me detulerunt, ut cerrigerent rogantes. Cum ergo scripti ii essent, uti dixi, non ad editionem, sed pro flagitantium ingenio et usu, par videlicet erat alios quidem prolixos, alios vero contractos esse, et explanationem ipsamque adeo praeceptorum doutrinam aut perlectam aut mancam esse. Qui igitur iis quos memoravi scripti funi, planum est scilicet neque perfectionem habere doctrinae neque exactam diligentiam, utpote cum aut opus non haberent ipsi aut non possent omnia exquisite addiscere, priusquam habitum essent aliquem in necessariis adepti. Defer mationes igitur ante me nonnulli libros ejusmodi inscripserunt, ut quidam designationes: alii porro introductiones aut compactus aut dictata. Ego vero cum discipulis tantum dedissem, nihil inscripsi, eaque re, cum ad. multos postea pervenissent, alius alium iis titulum fecit. Qui igitur ad me ab aliquibus delati sunt emendandi gratia, ad eos qui introducuntur, inscribendos censui. De his ergo primum verba faciam.

Cap. I. Ego igitur neque ipsorum omnium exempl ari a habebam, qui adolescentulis dictati erant disicere incipientibus aut etiam amicis quibusdam flagitantibus dati, postea vero cum secundo veni Romae, ut dictum est, ad me emendationis causa delatos adeptus sum et inscriptionem apposui uni quidem de sectis ad eos qui intraducuntur. Qui primum legendus fuerit iis qui artis medicae disciplinam accepturi sunt. In ea enim genere inter se differentes sectae docentur. Genere autem dixi, quia privatim quaedam etiam in ipsis differentiae insunt in quibus postea plenius instituuntur qui introducti sunt. Trium autem sectarum nomina jam ferme omnes norunt, unam quidem et dogmaticam et rationalem appellari, alteram empiricam^ tertiam vero methodicam. Quaecunque igitur cujusque funi propria aut etiam in quibus mutuo differunt, illo in libro scriptum est. Iis autem qui introducuntur, dictatus est liber de ossibus et de pulsibus. Dati porro Platonico amico sunt per eam peregrinationem introductorii libri duo, alter quidem arteriarum et venarum, alter vero nervorum dissectionem continens, et ut teri cui-. dam empiricae institutionis deformatio, quorum cum haberent nullum, accepi ab iis qui habebant, cum secundo Romam veni. Aliorum autem quorundam qui tum amicis scripti sunt, penes me exempla manserunt, quia perfecte elaborati erant: quorum sunt et de causis respirationis duo et de voce IV. nuncupati viro cuidam e consularibus nomine Boëtho; Aristotelisl factam philosophanti. Huic quoque et ii de Hippocratis anatome i posteaque et de Erasistrati, nuncupati sunt, ambitiosius scripti, propter Martialem, cujus duo libri anatomicorum servantur etiamnum apud multos, qui per id tempus magnopere celebrabantur: Invidus porro et contentiosus admodum vir iste fuit, tamessi annos natus plus LXX. Cum ergo audisset, quae .ad anatomicum problema dicta a me essent et docta publice ab omnibus qui assequuti essent calorem in modum commendari, pereontatus est amicorum quendam, cujus essem sectae ; et audito servos appellare me qui te Hippocrateos reuunciassent aut Praxagoreos aut omnino a quoquam hominum, eligere autem quae apud quemque bona esse n t, quaesivit iturum quem de veteribus maxime laudarem, * * * * * mirabilem autem Erasistratum et artis caetera et haec declarant. Propter illum igitur studiosius scripsi libros VI. de anatome Hippocratis et de Erasistrati III. Cumque aliquando publice dicerem in veterum medicorum libros, oblato mihi eo Erasistrati de sanguinis eductione ; et stilo in eum pro more defixo, tum traducto in eam libri partem in qua venae sectionem detrectat, plura in eum dixi, ut Martialem urerem, qui Erasistrateus esse affectabat. Cum autem oratio nostra satis probata esset, oravit me amicus quidam ipsi infensus, ut quae tum dixissem, dictarem ei quem ad me missurus esset, celeriter notis scribere exercitato, ut si ex urbe domum proficisceretur, ea posset Martiali dicere in aegrorum inspectionibus. Postea nesicio quo pacto, cum iterum Romam veni ab impp. arcessitus, qui a me habuerat, diem quidem obierat, librum autem habebant non pauci, pro illius temporis ambitione compositum, cum publice arguebam. Etenim et adhuc juvenis id egi, quartum annum agens et tricesimum. Ex illo porro statui neque amplius docere publice neque specimen facere, cum maxime in iis quos curabam major voto me felicitas excepisset. Cum enim artis aemulos viderem, si laudaretur medicus quispiam quam inviderent, loglatrum ipsum denominantes, invidam eorum linguam obturare volui, neque in iis quos curabam quidquam loquens ultra necessitatem, neque in turba docens sicut antea, neque ostentans, sed artis operibus suium, quem in ejus theorematis habitum possidebam, ostendens. Annos autem alios tres Romae moratus, cum coepisset magna pestis, ilico urbe excessi in patriam properans; nemini * * * eo tempore de Hippocratis quidem et Platonis placitis libros VI. adhortatu ad id me Boëtho scripsi: de partium autem usu unum, qui primus est. Quibus Boëthus acceptis prior me urbe digressus est Palaestinae Syriae tum imperaturus, in qua et mortuus est: eaque re multo post tempore utrumque opus coniummavi, cum mihi occupationes supervenissent post illam domum reditionem, quarum deinceps mentionem faciam.

Cap. II. Reversus itaque fum Roma in patriam, completis milii a natu VII. annis et XXX. Tres mihi porro a quibusdam libri sunt dati, scripti, priusquam Smyrnam Pergamo migrarem et Pelopis medici et Albini Platonici gratia. Erat autem unus quidem vulvae disseetio; parvus libellus: alter autem dignatio affectionum quae in oculis sunt, et ipsis parvus : tertius autem justae magnitudinis de medica experientia. Datus autem est primus memoratus obstetrici cuidam; alter autem juveni oculos curanti: tertius autem cum Pelops adversus Philippum empiricum biduo disputavit; Pelope quidem per experientiam totam medicinam considere non posse, Philippo vero demonstrante posse: in ordinem itaque redactis utriusque verbis, exercitationem mihi quandam scripsi quae nescio quo pacto insciente me evolavit. Tres autem alios de .pulmonis et thoracis motu, interea dum Smyrnae tum, tcripsi, condiscipulo gratificatus, qui post peregrinationem in patriam abiturus erat, ut ad eum librum meditatus demonstrationem quandam anatomicam faceret. Demortuo vero interim adolescente, libri apud quosdam erant, mei habitus esse crediti. Et convictus quidam est, praeposito iis quopiam prooemio, tum eos quasi tuos legere: horum librorum tertio ad finem adscripsi quaedam adinventorum a me professionem continentia. Nam quae in tribus erant scripta Pelopis magistri mei placita erant, apud quem Smyrnae agens eos scripsi. Post illam igitur Roma reversionem cum in patria consedissem, solita munia obibam. Statim autem venerunt Aquileia imperatorum literae me evocantium. Nam statuerant ipsi peracta hieme in Germaniam movere. Necessitate igitur profectus sum, sperans autem me excusationem consequuturum, audiebam enim alterum ipsorum natu majorem et aequum et moderatum et clementem et lenem, qui initio quidem Verus vocabatur, postquam vero Antoninus, qui post Adrianum impcravit, successorem ipsum fecit imperii, eum quidem qui prius Lucius nominabatur, consortem fecit et Verum appellavit, se vero ipsum Antoninum denominavit. Ingresso igitur me Aquileiam invasit pestilentia, ut. nondum antea ; ut impp. quidem Romam ilico confugerint cum militibus paucis, nos autem vulgus vix multo tempore evaserimus, cum plurimi periissent non propter pestilentiam tantum, sed quia media hieme ista gerebantur. Cum autem Lucius in itinere ex hominibus migrasset, Romam ejus corpore deportato, relationem ejus inter dens Antoninus fecit ; posteaque expeditionem in Germanos exsequebatur, rebus omnibus antehabens abducere me. Sed dimittere persuasus cum dicentem audiifet; contra subere patrium deum Aesculapium, cujus et cultorem me demonstrabam, ex quo me letali affectione abscessus laborantem servasset; deum veneratus et reditum suum exspectare jusso me, sperabat enim te bellum id brevi confecturum, ipse quidem abiit, filio autem Commodo relicto etiam tum valde puero, mandavit ejus nutritoribus, conarentur quidem tanum eum servare, si vero quandoque aegrotasset, ad eum curandum me vocarent. Eo ergo tempore et collegi et in habitum stabilem perduxi, quaeque a magistris duliceram, quaeque ipse inveneram: tum si quid aliqua quaereus circa ipsorum inventionem habebam, multa scripsi, in multis me et medicis et philosophis quaestionibus exercens: quorum pleraque in magno illo incendio, in quo templum Pacis una cum multis aliis conflagravit. Cumque diu moratus esset in progressione, praeter spem omnem Antoninus, totum illud tempus memoratu dignissimam mihi exercitationem praebuit, ut et opus de usu partium in septemdecim libris absolverim et quae deerant illi de Hippocratis et Platonis decretis addiderim. Praeterque ea praecepta quaedam anatomica quaerens quae Boëtho dederam, primum scilicet de partium usu, in secundo demonstratum est musculos cujusque digiti articulum moventus a me adinventos esse, ad multum tempus mihi omnes incognitos, ut et ante me omnibus. Distuli autem in illa tractatione et de motu superiorum palpebrarum dicere, quum rursus in ea id tantum demonstrassem, veros non esse eos qui a nonnullis dicuntur. Postquam autem et mihi et aliis quibus monstraveram, persuasi et hunc a me inventum esse et caetera quaecunque in dissectionibus aut perperam a prioribus dicta aut penitus omissa funi, tum vero et anatomicas administrationes scripsi. Quumque illi de partium usu ad multos antea pervenissent et. studiosi- legerentur ab omnibus prope medicis, quotquot veterem medicinam tractabant et philosophorum iis, qui ex A ri fle telis schola, quia etiam ejusmodi ab illo tractatio peracta erat; quidam malevoli per invidiam flagitiosis urbem rumoribus impleverant, me, ut priores multum viderer superasse, multa quae nequaquam apparerent, in anatomicis scribere, nec enim fieri posse, ut omnibus lasuerint. Ego itaque et ridebam et eos contemnebam. Indignati autem amici hortabantur ut publice monstrarem in aliquo e magnis auditoriis veritatem scriptorum a me anatomicorum praeceptorum. Quumque mihi non perinaderetur, jam enim ita eram affectus, ut gloriam non curarem, arbitrati malevoli posse coargui me metuentem, non contemnentem nugas suas, magnanimitatem assimulare, neque dicteriis abstinebant; in templum Pacis venientes quotidie, ubi etiam antequam destagrasset, congregari omnibus mos erat, qui artes doctrinarum tractarent. Coactus igitur ab amicis, quum dies complures publice demonstrastem me quidem nihil mentitum, multa vero priores ignorasse, scripsi ab iis compulsus commentarios eorum quae monstrarant et dixeram. Inscripti vero sunt ii ignoratorum Lyco in dissectionibus propter hanc causans. Quum processi monstraturus nihil falsum me in anatomicis com- . mentariis .prodidisse, in medium proposui omnium anatouncorum libros data potestate singulis, qui aderant, proponendi, quam vellent partem dissecari, ostensurum pollieens quaecunque a prioribus discreparent, verea me fieripta. Et proposito thorace et ab antiquissimis initium faciente me et eorum libros proferente rogarunt quidam praestantium medicorum, primas sedes obtinentes tempus ne contererem. Sed quum Lycus Macedo, discipulus Quinti viri summe anatomici, quaecunque ad suum tempus inventa erant scripsisset; omissis aliis, fala adversiis eos ab eo scripta cum meis conferrem. Eorum igitur voluutali morem gerens in omnibus quotidie propositis ita feci, Quae omnia memorare propterea necesse habui, ut ferrent, qui meorum aliquid lecturi essent, qua aetate quodque scripserim, quaque de causa, hinc enim cognoscent quaeque imperfecte scripta tunsi ab iis quae pertecta strui elaborata discernere, quaeque in arrogantium reprehensione a doctrinis dijudicare. Haec autem adsignificabo et in sequentibus sicubi usus fuerit. Jam vero scriptorum a me ea quae servata sunt indicabo, ducto ab anatomicis initio,

Cap. III. Primus est in his liber de ossibus scriptus iis qui introducuntur. Post hunc autem alii sunt libri ad tirones. Alter quidem eorum, venarum et arteriarum dissectionem continens, alter vero nervorum. Est autem et alius musculorum dissectio, compendio exacte docens quaecunque in anatomicis administrationibus de musculis scripta sunt. Si quis autem velit post ossium dissectionem ad anatomicas statim administrationes venire, potest is et vasorum et nervorum dissertiones praeterire ut et musculorum. omnia quippe quae anatomes sunt, in adminisuasionibus scripta funi. Primus igitur in iis de manuum est musculis et ligamentis. Alter vero de crurum musculis et ligamentis. At tertius de artuum nervis atque vasis. Quartus de moventibus genas et labra musculis et de iis qui circa inferiorem maxillam furit; praeterea etiam de moventibus caput et cervicem et scapulas. Quintus vero de thoracis musculis et abdominis et lumborum et spinae. Sextus de instrumentis nutritionis, quae sunt intestina et venter et jecur et lien et renes et vesica et quaeque alia cum his. Septimus et octavus partium spirabilium anatomen continet. Septimus quidem earum, quae ad cor attinent et pulmonem et arterias et mortui et vivi etiam animalis. octavus autem earum quae ad totum thoracem. Nonus vero et cerebri et spinalis medullae dissectionem habet. At decimus oculorum et linguae et stomachi et his continentium. Undecimus earum quae ad laryngem et quod vocatur os hyoides vel Yforme et quae ipsis continuantur, praetereaque nervorum qui ad ea perveniunt. Duodecimus artori anum et venarum. Decimus tertius nervotum qui a cerebro oriuntur. Decimus quartus eorum qui a dorsi medulla. Decimus autem quintus genitalium partium. Anatomicas igitur speculationis necessaria haec sunt. At praeter necessaria alia utilia et haec scripta luntr Librorum anatomicorum Marini XX. in IV. nostris epitome, quemadmodum et omnium Lyci in duobus. Subscribam autem. cujusque ipsorum praecipua capita ac primum eorum qui in prima tuus epitome, in quo Marini librorum anatomicorum primi comprehenduntur. Scribit autem in primo de VI. illis, totius speculationis prooeullum, tum de cute, tum deinde de pilis, hinc de unguibus et carnibus et adipe et pinguedine. in secundo de glandulis et membranis et membranulis tunicis et peritonaeo et subcingente et intersepto. in tertio autem de vasis ratione spectabilibus et venarum et arteriarum dessectione et an natura in arteriis sanguis contineatur. In quarto autem, quae iunctio arteriae et quis usus et unde incipiant, caeteraeque de iis quaestiones, tum deinceps de ureteribus, de urinariis meatibus et uracho ex quo haeret, pendetque foetus ad umbilicum et vasis seminariis et bilis vasis et meatibus et glandulis et de .vate quod est a glandulis, deque gutture, deque vasis mammarum in quibus lac, deque tusis in corpore et quae vasis continentur. Et qui in quibus humores contineantur et lusa et de alimento. In V. autem de iis quae in capite sunt, tum caeteris tum suturis adeoque de iis quae in facie sunt futuris et juncturis et cunctis capitis ossibus, deque ipsius et faciei foraminibus et de inferiori maxilla, ejusque toraminibus et an sibi ipsi conjuncta sit. Et de dentibus et adjacente capiti gutturis osse et ipsi continuis quae ad tonsillas tensa sunt. In VI. et de scroto scribit et tacto osse et coxendice et latere et pectore et scapulis et armis summis et de claviculis et brachio et cubito, radio et ossibus brachialis et digitorum et de femore et de iis quae utrinque genu sunt ossa cartilaginea. In II. autem commentariorum nostrorum, in quo anatomicae Marini speculationis est epitome. VII. et VIII. et IX. et X. Marini librorum continentur. Capita vero in VII. qui de oranti communione cum meningibus et aliis membranis, deque totius faciei nervis deque crotaphitis. I. temporum musculis et mafeteribus et iis qui ad maxillas et labra pertinent musculis et de praefectorum et qui ad maxillas funi, musculis, dum de iis qui intra inferiorem maxillam musculis; deque iis qui circa ipsam fieorsim et de naribus et iis qui circa exortus earum deque iis qui in lingua, tum de lingua ejusque musculis, atque etiam de oculorum musculis. In VIII. autem Marini libro capita haec sunt, de ore et de labris et dentibus et gingivis et columella et frumine et lingula et tonsillis et amygdalis et nato et naribus et auribus et collo, ejusque musculis et musculo qui sub latus est; deque eo qui sub. ventrem et de colli natura. In nono vero de musculis septi transversi et spinae et intercostalibus, I. abdominis; atque etiam de brachii et scapulae musculis et cubiti et manus extremae. In decimo vero de cubito et ejus musculis et cruribus, ipsurumque musculis et articulo qui in genu est. At tertia epitome undecim et duodecim et quindecim Marini librorum est; scripsit autem Marinus in undecim quidem capita. An feratur aliquid humoris a dotto in pulmonem; et in efu spiritus in ventrem. Secundo vero de stomacho, postque ipsum de gutture et de pulmone et corde et pericardii thymo. In duodecimo vero tuae tractationis Ieripsit Marinus de jecore et quae in eo est, bile et de liene et ventriculo et mesenterio. In decimo vero tertio de primis intestinis, tum de renibus et metere et vesica et uracho et urinario meatu ; postque ista de cole viri et pudendo maris et seminae et de matrice et fetibus et de testibus, quos geminos appellat; postque hos de glandolosis. in quarto autem decimo omnium quae supra sunt jecur, venarum dissectionem fecit. In X. autem U et de ea quae a corde in jecur fertur vena, deque omnibus iis, quae infra interseptum sunt, postque ea de omnibus in toto animali arteriis. At IV. epitome juxta reliquos V. Marini libros post V. et X. ad XX. usque complectitur. In texto autem decimo scripta sunt quae de cerebro quaeruntur et apparent; ut an pulsatilis in ipsi, motus: et an in ipsum respiremus: tum deinceps de spinae medulla et involucris ejus. In XVII. de dominatu cerebri verba fecit. In VIII. autem et X. de motibus ex voluntate et de particularibus nervorum differentiis et unde quidam ipsorum exoriantur. In IX. vero et X. de nervis ortis a cerebro et de odoratu et unde incipiat ejus sensorium: et de nervis qui ad oculos pertinent, quos et Herophilus et Ludemus meatus vocant, tum * * * * ii de morborum differentia et ille de differentia symptonratum. Sequitur autem illum de differentia morborum liber unus qui horum causas docet. At illum de symptomatum disserentis, tres illi de causis symptomatum et hos illi de locis affectis, liber de temporibus morborum ex iis est, qui curatricem tractationem praecedunt. Et is de differentia febrium et is de plenitudine etis de tumoribus praeter naturam, praetereaque is de causis evidentibus et praeter hos is de continentibus et is de tremore et rigore et palpitatione et convulsione et qui inscriptus est ars medica.

Cap. IV. Quatuordecim fiunt methodi medendi; et duo curationum ad Glauconem, et de venae sectione tres. Primus quidem adversus Erasisttatum. Alter vero adversus eos qui Romae erant Erasistrateos. Tertius praeter hos alius curationum ex mea sententia compositus. Est et is de tabe e therapeuticis. Datus porro est cuidam amicorum parvus libellus, cujus nunc ad multos delapsi, exemplum accepi titulum ferens, consilium pro puero epileptico. Sed therapeutico operi adscripserit quis et tres de alimentorum facultatibus et eum de attenuante victus ratione et de probis pravisque alimentorum succis. Nihilo praedictis minus medendi operis fuerint et ii de Erasistrati curandi rationibus ; et Glauconi philosopho dati duo. At is de Hippocratis victus ratione in morbis acutis et cum his quidem poni queat, ponatur vero et cum commentariis in Hippocratem factis, in quibus multa medendi praecepta continentur, quemadmodum et dignoscendi et praenoscendi.