<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="../../../../verbatim_theme/verbatim.xsl"?>
<?xml-model href="https://epidoc.stoa.org/schema/dev/tei-epidoc.rng" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<?xml-model href="https://epidoc.stoa.org/schema/dev/tei-epidoc.rng" schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader xml:lang="eng">
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>De causis respirationis</title>
        <author xml:lang="lat">
<name ref="http://viaf.org/viaf/44299175">Galenus</name>
</author>
        <editor role="translator">Kühn, Karl Gottlob</editor>
        <funder ref="https://www.iufrance.fr/">Institut universitaire de France</funder>
        <funder ref="https://www.sorbonne-universite.fr/">Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université</funder>
        <respStmt>
          <resp>Published original versions of the electronic texts. The following text is taken verbatim from the Latin translation of Galen’s complete works published by Karl Gottlob Kühn from 1821 to 1830. The text was produced from the image of Kühn’s edition digitised by the <orgName ref="https://www.biusante.parisdescartes.fr/histoire/medica/index.php">Bibliothèque numérique Medica</orgName> (BIU Santé médecine, Université Paris Cité) using ABBYY FineReader 15.</resp>
<orgName xml:id="Galenus_verbatim" ref="https://galenus-verbatim.huma-num.fr/">Galenus verbatim, funded by the Institut universitaire de France (2019-2024), the Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université (2021-2024) and the Institut des sciences de l’Antiquité de l’Alliance Sorbonne Université (2024-2025)</orgName>
          <persName>Nathalie Rousseau, Sorbonne Université</persName>
        </respStmt>
        <respStmt>
<resp>Editor-in-Chief, Galenus verbatim</resp>
<persName>Nathalie Rousseau, Sorbonne Université</persName>
<orgName ref="#Galenus_verbatim">Galenus verbatim, funded by the Institut universitaire de France (2019-2024), the Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université (2021-2024) and the Institut des sciences de l’Antiquité de l’Alliance Sorbonne Université (2024-2025)</orgName>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>Lead Developer, Optéos</resp>
          <persName>Frédéric Glorieux</persName>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp from="2021-11" to="2023-03">Digital Editor, Galenus verbatim</resp>
<persName>Cahal Taaffe</persName>
<orgName ref="#Galenus_verbatim">Galenus verbatim, funded by the Institut universitaire de France (2019-2024), the Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université (2021-2024) and the Institut des sciences de l’Antiquité de l’Alliance Sorbonne Université (2024-2025)</orgName>
</respStmt>
<respStmt>
<resp from="2024-02-19" to="2024-07-19">Digital Editor, Galenus verbatim</resp>
<persName>Lucas Lemperriere, Université de Rouen</persName>
<orgName ref="#Galenus_verbatim">Galenus verbatim, funded by the Institut universitaire de France (2019-2024), the Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université (2021-2024) and the Institut des sciences de l’Antiquité de l’Alliance Sorbonne Université (2024-2025)</orgName>
</respStmt>
<respStmt>
<resp from="2024-06" to="2024-07">Global text verification and correction, Galenus verbatim</resp>
<persName>Fabrice Robert</persName>
<orgName ref="#Galenus_verbatim">Galenus verbatim, funded by the Institut universitaire de France (2019-2024), the Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université (2021-2024) and the Institut des sciences de l’Antiquité de l’Alliance Sorbonne Université (2024-2025)</orgName>
</respStmt>
<funder ref="https://www.iufrance.fr/">Institut universitaire de France</funder>
<funder ref="https://www.sorbonne-universite.fr/">Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université</funder>

</titleStmt>
<editionStmt resp="#Galenus_verbatim">
<edition n="1">First digital edition of the Latin translations printed in Kühn’s edition.
<date type="upload" when="2024">2024</date>
</edition>
</editionStmt>
<publicationStmt>
        <authority ref="#Galenus_verbatim">Galenus verbatim, funded by the Institut universitaire de France (2019-2024), the Initiative humanités biomédicales de l’Alliance Sorbonne Université (2021-2024) and the Institut des sciences de l’Antiquité de l’Alliance Sorbonne Université (2024-2025)</authority>
        <publisher>Sorbonne Université</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <idno type="filename">tlg0057.tlg114.verbatim-lat1.xml</idno>
        <availability>
          <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/">Available under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License</licence>
        </availability>
<date>2024</date>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <biblStruct>
          <monogr>
            <title xml:lang="lat">Claudii Galeni Opera Omnia</title>
            <author xml:lang="lat">Galenus</author>
            <editor role="translator">Kühn, Karl Gottlob</editor>
            <imprint>
              <publisher>Cnobloch</publisher>
              <pubPlace>Leipzig</pubPlace>
              <biblScope unit="vol">4</biblScope>
              <biblScope unit="pp" from="465" to="469">465-469</biblScope>
              <date>1822</date>
            </imprint>
          </monogr>
        <ref target="https://www.biusante.parisdescartes.fr/histmed/medica/cote?45674x04">BIU Santé, Medica</ref></biblStruct>
        <biblStruct>
          <monogr corresp="Basel">
            <title xml:lang="lat">Γαληνοῦ Ἅπαντα. Galeni Pergameni Opera omnia</title>
            <author xml:lang="lat">Galenus</author>
            <editor>Camerarius, Joachim</editor>
            <editor>Fuchs, Leonhart</editor>
            <editor>Gemusaeus, Hieronymus</editor>
            <imprint>
              <publisher>Cratander</publisher>
              <pubPlace>Basel</pubPlace>
              <biblScope unit="vol">3</biblScope>
              <biblScope unit="pp" from="165" to="166">165-166</biblScope>
              <date>1538</date>
            </imprint>
          </monogr>
          <ref target="https://www.biusante.parisdescartes.fr/histmed/medica/cote?00039x03">BIU Santé, Medica</ref>
        </biblStruct>
        <biblStruct>
          <monogr corresp="Chartier">
            <title xml:lang="lat">Magni Hippocratis Coi, et Claudii Galeni Pergameni archiatrΩn uniuersa quae extant</title>
            <author xml:lang="lat">Galenus</author>
            <editor>Chartier, René</editor>
            <imprint>
              <publisher>[s.n.]</publisher>
              <pubPlace>Paris</pubPlace>
              <biblScope unit="vol">5</biblScope>
              <biblScope unit="pp" from="427" to="428">427-428</biblScope>
              <date>1649</date>
            </imprint>
          </monogr>
          <ref target="https://www.biusante.parisdescartes.fr/histmed/medica/cote?00013x05">BIU Santé, Medica</ref>
        </biblStruct>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <p>The following text is encoded in accordance with EpiDoc standards and with the CTS/CITE Architecture.</p>
      <refsDecl n="CTS">
        <cRefPattern matchPattern="(.+).(.+)" n="chapter" replacementPattern="#xpath(/tei:TEI/tei:text/tei:body/tei:div/tei:div[@n='$1']/tei:div[@n='$2'])"/>
        <cRefPattern matchPattern="(.+)" n="book" replacementPattern="#xpath(/tei:TEI/tei:text/tei:body/tei:div/tei:div[@n='$1'])"/>
      </refsDecl>
<editorialDecl resp="#Galenus_verbatim">
<correction>
<p>Typographical errors of the printed edition are marked up by a &lt;choice&gt; element.</p>
</correction>
<hyphenation eol="none">
<p>End-of-line hyphenation is silently removed where appropriate.</p>
</hyphenation>
<interpretation>
<p>The layout of the printed edition is marked up by &lt;pb&gt; and &lt;lb&gt; elements. The indentation type has been systematically specified with a rend value.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Titles for books of treatises are marked up by a &lt;head&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Divisions in works, books, chapters, sections are marked up by a &lt;div&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Headings are marked up by a &lt;label&gt; element. Latin numbers in headings of chapters or sections are marked up by a &lt;num&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Verse lines are marked up by an &lt;l&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Linegroups are marked up by an &lt;lg&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Tables are marked up by a &lt;table&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>In the commentaries, Hippocratic lemmas are marked up by a &lt;quote&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Greek words are marked up by a &lt;foreign&gt; element.</p>
</interpretation>
<interpretation>
<p>Italics are marked up by a &lt;hi&gt; element.</p>
</interpretation>
<normalization>
<p>Original symbols are maintained as they appear in Kühn’s printed edition. In the Latin text, the following symbols are used: ẞ (one half: U+1E9E), ℔ (libra: U+ 2114), ℥ (uncia: U+2125), Ʒ (drachma: U+0292), ḡ (granum: U+1E21).</p>
</normalization>
<normalization>
<p>The Unicode character dexia keraia (U+0374) is used to indicate the numeric use of Greek letters.</p>
</normalization>
</editorialDecl>
</encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="lat">Latin</language>
<language ident="grc">Greek</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>

</teiHeader>
  <text>
    <body><div type="edition" xml:lang="la" n="urn:cts:greekLit:tlg0057.tlg114.verbatim-lat1">
<pb n="4.465"/>
<div type="textpart" subtype="work" n="1">

<p rend="indent">
 <lb/>Respirationis causas praesens hic sermo demonstrare
<lb/>constituit; neque enim respirationis hypothesim confirmare,
<lb/>neque eam impeditam aut omnino praeclusam
<lb/>emendare potest, qui causas ejus ignorat. Qui enim
<lb/>causam efficientem re vera deprehenderit, is demum
<lb/>solus tum laesionis differentiam, tum curandi modum
<lb/>cognoscet. Caeterum, ut rem rudi modo adumbremus,
<lb/>quum tres sint in genere respirationis causae, facultas
<lb/>voluntaria, instrumenta voluntati subservientia, et
<pb n="4.466"/>
<lb/>ad haec usus ipse, ob quem etiam prioribus causis opus
<lb/>habemus, usus sane principem inter respirationis causas
<lb/>locum obtinet, utpote qui innati caloris commoderationem
<lb/>conservat, et animalis spiritus substantiam nutrit.
<lb/>Voluntas vero disponit et velut ad rhythmum coaptat
<lb/>spirabiles actiones. Verum instrumentorum species multifida
<lb/>ac multiformis existit. Quaedam enim ad vectionem
<lb/>spiritus destinata sunt; quaedam aërem suscipiunt;
<lb/>quaedam vero ex eis ea, quae moventur, movent. Principium
<lb/>itaque est aër, qui per os et nares trahitur, materia
<lb/>existens utilitatis respirandi, bifariam partitus; et
<lb/>altera quidem minore sui parte per nares ad cerebrum
<lb/>defertur, altera vero majore per asperam arteriam in
<lb/>pulmonem devehitur. Atqui ipsa arteria organum vocis,
<lb/>via est respirationis. Pulmo vero, velut ventriculus profundus,
<lb/>spiritui destinatus est. Ejus autem dilatationem
<lb/>et contractionem thorax gubernat, qui musculis movetur,
<lb/>et ossibus dearticulatur. Quin et ipsum septum transversum

<pb n="4.467"/>
<lb/>respirationis organum est. Rotundius autem est, et
<lb/>in centro suo nervosum, circumcirca vero carnosum; sicut
<lb/>etiam circa costas musculi, qui quidem in mediis
<lb/>ipsorum regionibus existunt, duo et viginti numerantur,
<lb/>duo quidem primarum costarum, totidem etiam extremarum,
<lb/>et praeter hos tres ex collo utrinque provenientes,
<lb/>deinde hi septem, qui juxta spinam porrecti, et cum
<lb/>ipsis, qui circa abdomen consistunt, octo. Atque tot sane
<lb/>sunt musculi respirationi subservientes. Actiones autem
<lb/>sigillatim, septi quidem transversi, ut respirationem liberam
<lb/>faciat, eorum vero, qui circa costas sunt, ut thoracem
<lb/>exacte dilatent et contrahant. Qui quum duplices
<lb/>sint, externi expirationem, interni inspirationem perficiunt.
<lb/>Et primorum quidem duorum actio est, ut supernam
<lb/>tantum thoracis partem dilatent, extremorum
<lb/>vero, ut infernam ejus partem contrahant. Qui vero ex
<lb/>collo deveniunt, retrahunt simul et dilatant altas thoracis
<lb/>partes. Ex rectis vero circa collum musculis hi,
<pb n="4.468"/>
<lb/>qui ad claviculas extenduntur, fines cartilaginum, quae
<lb/>istic sunt, contrahunt, quemadmodum etiam hi, qui ad
<lb/>costarum in spina radices porriguntur. Qui demum circa
<lb/>abdomen sunt musculi, septi transversi sedes existentes,
<lb/>thoracis contractionem juvant. Quum itaque duo genera
<lb/>respirationum sint, libera et violenta, habeatque utraque
<lb/>ipsarum proprias partes duas, inspirationem videlicet et
<lb/>expirationem; fit, ut in totum quatuor sint respirationis
<lb/>partes. Caeterum in singulis his quatuor partibus propria
<lb/>quaedam instrumentorum natura est: liberae quidem
<lb/>inspirationis septum transversum, violentae vero tum
<lb/>musculus in simis scapularum situs, tum interna intercostalium
<lb/>pars; similiter autem et expirationis liberae
<lb/>quidem musculi circa abdomen, <choice><sic>violentar</sic><corr>violentae</corr></choice> vero externa
<lb/>intercostalium pars. Atque hoc quidem modo musculorum
<lb/>res se habet. Porro nervi duo, qui ad septum pertingunt,
<lb/>ex dearticulatione inter quartam et quintam
<lb/>colli vertebram progressi, in ipsam nervosam septi partem

<pb n="4.469"/>
<lb/>se inferunt; qui vero in musculos intercostales ex
<lb/>spina disperguntur, ad sternum deferuntur, non utique
<lb/>recti secundum longitudinem animantis extenti, neque,
<lb/>velut musculi, obliqui, sed transversim seruntur, caput
<lb/>habentes vertebram, finem vero sternum. Quin et qui
<lb/>in alios musculos respirationis opifices feruntur nervi,
<lb/>fere omnes ex spinali medulla nascuntur. Quare, quum
<lb/>tales et tot exiliant respirationis causae, manifestum vel
<lb/>penitus rudi existimo, qua in re singulae inter se distent.
<lb/>Voluntas equidem similis est equiti, qui habenarum motu
<lb/>equos impellit. Habenis autem similes sunt nervi, quemadmodum
<lb/>equis musculi. Sic vero et usus extremum respirationis
<lb/>votum est, quemadmodum victoria artis aurigandi.
<lb/></p>
</div></div></body>
  </text>
</TEI>
