GALENI DE HUMORIBUS LIBER.

Quod in mundo elementum id in animalibus humor; quemadmodum et in anno tempestas. Non autem omnino eadem aut similia sunt, sed haec quidem et activis et passivis qualitatibus, a quibus eadem essentiam habent. Et composita atque eorum quae nobis insunt principia existunt. Differunt autem inter se et multis rebus aliis etiam ipsis nominibus. Primum enim elementa ex quibus constat mundus sunt aër, ignis, aqua et terra. Tempestates autem ex quibus annus constituitur ver, aestas, hiems atque autumnus. Humores vero sunt bilis, sanguis, pituita et humor melancholicus, ex quibus animantia componuntur et homo. Omnia autem humiditate, calore, siccitate et frigore contemperantur. Sanguis enim et aër et ver sunt calida et humida: licet aliis aliter de aëre videatur. Bilis autem flava, aestas et ignis sunt calida et sicca. Humor vero melancholicus, terra et autumnus sicca et frigida sunt. Pituita autem et aqua hiems quoque frigida sunt et humida. Conveniunt autem et inter se humor, elementum ac tempestas atque etiam differunt. Aër enim et ignis siccitate et humiditate differunt, calore vero uniuntur. Ignis etiam et terra frigore et calore dissentiunt, utraque autem sicca omnio sunt: quemadmodum terra et aqua frigida: siccitate autem et humiditate distant. Aqua denique et aër, humida quidem sunt, calore autem ac frigore differunt. Sic humores et tempestates inter se et conveniunt et discrepant. Atque eam mixtionem quam odiosam nominant perficiunt. Sed elementa quidem per se ipsa omnino sunt et eorum quodque in eodem permanet loco, et in assidua unius in alterum permutatione permansionem habent alimentoque provido cuidam eorum quae nutriuntur rationi consono. Atque etiam tempestates eodem modo solis ad austrum et borean motionibus fiunt et appellantur. Humores vero non eodem modo neque iidem omni ex parte sunt, verum et loco et colore et facultate et consistentia et qualitate inter se differunt. Atque necesse quidem est mutari humores quemadmodum et elementa inter se mutantur; non autem eos eundem semper mutationis modum neque aequaliter incrementum servare. Sed in nonnullis quidem a terreo in aqueum ordine quodam et ab eo aqueo in aëreum, a quo in igneum fit mutatio. Quibusdam vero citra ordinem a pituita in bilem et a sanguine in humorem nigrum. Testimonia autem hujusce opinionis sunt terreus sanguis et melancholicus, salsa pituita quae ad glasteam bilem proxime accedit in eamque facile transmutatur. Apparet quoque bilis tum pituitosa tum mucosa ejusmodique sanguis ut in hydropicis et cachecticis, quemadmodum in calidioribus et siccioribus sincera flava bilis. Atque^ in iis ipsis apepsia laborantibus bilis porracea et vomitionibus et dejectionibus conspicitur. ordine itaque mutationum procedit temperationis ordo, contrarium autem accidit hisce quae ipso ordine mutantur. Augetur autem ex alio vicissim alius humor temperie, tempestate, regione, aetate, .victus ratione procreatus quemadmodum in omnibus omnes statis periodis ac tempestatibus et generantur et incrementum habent. Aestate namque augetur amara bilis in iis maxime qui ad eam et aetate et temperamento et victus ratione proxime accedunt, praeterea rebus externis, Etenim curae et irae et dolores et labores et exercitationes et vigiliae et inediae et indigentiae plurimum flavae bilis humorem accumulant Quemadmodum certe et somni et aquae potiones et marinorum. et humidiorum omnium et crassorum et viscosorum esus pituitosum. Atque pedestrium et volatilium carnes et ova et quae facilia coctu sunt omnia quaeque probi sunt succi sanguineum humorem accumulant, nisi quaedam naturae proprietas quae eduntur in pravam qualitatem mutet : eodem modo et humorem melancholicum quaedam procreant. verumtamen haud citra aliorum permixtionem, atque jure quum mixtis inter se alimentis utimur iis quoque consentanei humores consequuntur At augetur in adolescentia quidem sanguis ob idque ea aetate praediti jucundi tuus insanoque impetu ad puerilia nati feruntur, bilis vero juveni ipsum iracundum, animosum et ad vindictam pronum ipsa efficit. In virili autem aetate nigra bilis. Pessimus est hic humor qui quamcunque in partem impetu irruerit, in ea vix contineri ac commutari potest; atque ipsis aetatem versutam, injuriarum memorem et quodammodo implacabilem efficit. At in sene viget pituita, quae aetas pigra, obliviosa ac somnolenta est: humida namque et frigida est; quemadmodum declinans aetas sicca et frigida, adolescentia calida et humida; juventus denique pro humore proportione respondente et exsuperante. Loci autem ipsorum et ortus et permansionis et motus, sanguinis quidem sunt hepar, venae et ambae nares; bilis vero folliculus fellis proprius et quod circum hepar et per aures movetur quod cuique notum est ; sed pituitae stomachus et lumbi et per os ; quemadmodum nigrae bilis id quod sub hepate et lien et per oculos, ut dicitur. Color autem ipsorum humorum sanguinis quidem ruber est, pituitae vero albus; bilis autem flavae septem sunt species. Quaedam etenim est flava quae et elementaris dicitur, altera pallida, tertia rubra, quarta porracea, quinta vitellina, texta aeruginosa, septima glastea. Nigrae autem bitis proprius color oleaceus. Atque hic est qui dicitur niger. Est autem sanguis sapore dulcis; bilis flava amara; et nigra accida; pituita vero primo est qualitatis expers, secundo salsa; tertio acida; et praeterea. dulcis: atrae vero bilis quatuor sunt differentiae. Una enim est ex sanguinis faece, altera ex bitis flavae assatione ; tertia bituminosa quod bituminis instar splendeat; quarta autem sanguinea. Ex his autem sanguis et pituita et atra bilis crassa sunt consistentia; tenuis vero et levis et sursum tendens bilis flava ; quemadmodum reliqui duo humores graves, sanguis. vero quod caloris sit particeps medium obtinet. Videtur autem sanitatem eorum humorum aequalitate et symmetria consignare: his vero deficientibus vel exsuperantibus praeter modum vel quantitate vel qualitate vel locorum translatione vel complexu inordinato vel putredine vitiatis morbi oboriuntur; quemadmodum et dicitur, morbos humorum intemperie accidere; sicuti et sanitatem tum detractione et additione tum tenuitate et crassitie humorum atque omnino aptorum temperie et commoderatione restitui, ut in sexto epidemiorum ab Hippocrate optime dicitur: humores quidem alios educere, alios vero imponere, attenuare, temperare hae re quidem, hac veto non : etenim pro morborum causa remedia investiganda sunt. Oportet enim humores exquisite esse qualitate temperatos et quantitate aequales ut et sanitas praesens permaneat et absens redeat: unde etiam denominationem sortiti sunt humores qui ab humectando quod simul humectent dicuntur. Perspicuum enim est si hoc sit sanitas, quod tale non est id morbum utique esse quemadmodum demonstratum est. Quum autem morbus ut genus in diversas species dividatur, necesse est differentias a quibusdam differentibus causis provenire. Causae vero humores et symptomata ; haec quidem rebus externis accedentibus; illi vero incrementis praetereaque aetatibus et tempestatibus et victus rationibus et temperamentis permutantur, ut prius dictum est: hoc autem et Hippocrates significare videtur, quum alios et alia tempestate florere dominarique humores asserit; atque etiam colores in hominibus differre dicit pro humorum in temperamento dominantium exsuperantia; rnorbosque pro redundantis humoris natura procreari consuevisset. Et in prooemio libri de humoribus, color, inquit, humorum, ubi non est eorum perturbatio quemadmodum florum, pro exsuperantia humorum consuevit in aetatum successione mutari in hominibus; sicuti sane et animi mores. Moratum siquidem ipsum efficiunt humores. Sanguis hilariorem quidem ipsum reddit. Flava vero bilis iracundiorem vel audaciorem .vel truculentiorem vel etiam utrumque. At pi tui ta. pigriorem et stupidiorem. Atra denique bilis ferociorem et impudentiorem. Immutantur autem animi mores et in morbis pro specie humoris exsuperantis ut in deliriis. Ipsorum enim quaecunque a sanguine ortum ducunt cum cantu risuque accidunt. Quaecunque vero a flava bile audaciora et saeviora. Ob idque Hippocrates dicit, quae cum risu fiunt deliria, securiora, quae vero cum studio, periculosiora, studium audaciam appellat. Quaecunque vero ab atra bile vultuosa magis taciturniora et urbaniora. Quaecunque denique a pituita nugatoria et instabilia. Atque alibi ipse testatur ut in primo epidemiorum, ubi Silenum quidem cum cantu risuque delirasse narrat. In tertio autem epidemiorum Philisci delirium temerarium fuisse: vehementer etenim, inquit, circa meridiem deliravit; flava namque bilis morbi erat causa. Quae autem in Cyzico mulier gemellas filias pepererat eam delirasse dicit, ipsamque taciturnam ac moestam delirii speciem fuisse. lpsa enim mulier taciturna erat nec quemquam auscultabatur. Atra autem bilis morbi erat causa. Pithionem vero qui prope telluris templum habitabat insanum nugacem factum esse: pituitosa autem illi erat affectionis hujus causa. Quamobrem qui varios morbos curaturus est ipsorum causas praenosse oportet. Si quis enim, ut loquitur Hippocrates, morbi causam noverit, is sane morbo reluctaturus profutura remedia ex contrariis deprompta corpori adhibebit. Atque in primo. de morbis, qui de morborum curatione tum recte interrogare tum interroganti respondere volet recteque contradicere, eum haec animadvertere oportet. Primum quidem. ex quibus morbi omnes omnibus hominibus fiunt. Cognoscuntur morborum causae primum quidem ab aetate. Si etenim adolescens aegrotat, maxime a sanguine aegrotabit, ut superius demonstratum est, atque deinceps eodem modo. Secundo ab anni tempestatibus. Si enim verna fuerit tempestas, sanguis maxime male habet. Tertio a victus ratione. Rerum enim esculentarum et potulentarum alia alius humoris causa est efficiens ; ac vini potationes et edacitates sanguineae affectiones consequuntur. Sic agnovit Hippocrates Silenum quem ex potu aegrotasse didicit. Atque etiam olitoris uxorem cui menstruorum suppressio suborta erat, uberiorem quippe ciborum copiam sumpserat. Quarto a regione. Si enim calida calidiores affectus inducit. Quinto ab exanthematis. Nam rubra et rotunda sanguinea sunt lata; pituitosa atque alio modo alia ut in aphorismis ostendit. Qui sudores vere aut aestate fiunt, eos tanquam a sanguine et bile exsistere profert. Postremo etiam a colore quemadmodum humoris exsuperantia sic et morbi causa dignoscitur. Est autem et ipsa nihilominus maximarum dignotionum exquisitissima ac a Diogene aliisque ejus seculi sapientibus tanquam ars quaedam divinandi judicabatur. Multa enim viri illi de coloribus verba fecerunt, qui pro eorum differentiis morbos etiam partiuntur, eosque rubicolores sanguineos et flavicolores, in quibus amarus exuberat humor, et atricolores, in quibus ater et albicolores pituitosos denominant. Atque etiam morbos ab ipsis humoribus profectos rubicolores, flavicolores, atricolores et albicolores dicunt. Non tamen novi quomodo multa praetermittentes artis testimonia eaque magis quae exquisitam morbi divisionem praebere possunt, folis coloribus perfectam morbi divisionem tribuerint.