De urinis ex Hippocrate, Galeno aliisque quibusdam

DE URINIS EX HIPPOCRATE, GALENO ET ALUS QUI. BUSDAM.

Cap. I. Optima urina est quum ejus album fuerit sedimentum et laeve et aequam toto. tempore donec judicatus .fuerit morbus; significat namque tum securitatem tum brevem. fore morbum. Si vero intermittat etinterdum purum meiatur, interdum subsideat album quoddam et laeve, tum diuturnior efficitur morbus et minus tutus. Si fuerit urina .subrubra et sedimentum subrubrum et laeve diuturniorem, hunc priore, verum valde salutarem. Crassioris autem farinae specie in urinis hypostases pravae; his adhuc pejores sunt etiam squamulae; at tenues et albae admodum malae; quibus deteriores surfuraceae. Nebutae suspensae et mobiles in urinis, albae quidem bonae, nigrae vero malae. Si. tenuis. et rufa fuerit urina morbum significat crudum an diuturnum At haec urina quum talis est, homo quoad cocta sit urina perseverare .non potest. Lethales autem magis tuus male olens et aquosa et atra et crasse. Virilis autem sive muliebris urina atra, pessima ; infantibus autem agnota. Quibus urinae tenues et crudae minguntur diuturnae; si alia signa tanquam evasuris adfuerint, hos abscessum ad septi transversi regiones infernas exspectare oportet. Pinguedines quoque superne lunatantes araneosus licebit improbare, colliquationis enim signum est. Considerandae porro urinae in quibus sunt nebulae, fursnmne an deorsum meent quosque colores habeant; deorsum enim labentes cum coloribus jam memoratis bonas existimare et laudare oportet; sursum vero cum dictis coloribus natantes malae esse etecet arguere. Nec te fallat vesica morbo affecta quae hujusmodi aliquam . reddat urinam, nec enim totius co poris esse signum, sed ipsius per sese. Quibus urinae crassae, grumufae, paucae, non febricitantibus copia ex his tenuis adveniens prodest; praecipue tales adveniunt quibus a principio vel e vestigio stabilitur hypostasis. Quibus urinae perturbatae velut jumentorum, iis cephalalgiae aut adfunt aut aderunt. Quibus septimo. die fit crisis, iis nubecula rubra quarto die in urina apparet et alia ex ratione. Quibus urinae perspicuae, albae sunt; improbae praecipue in phreniticis apparentes. Quibus speratur abscessus futurus ad articulos, eos liberat ab abscessu urina multa, crassa et alba, qualis in .laboriosis febribus quarto die quibusdam incipit fieri; si vero etiam ex naribus fluxerit sanguis brevi admodum solutio fit. Quibus sanguis vel pus meitur renum vel vesicae exulcerationem significat. Quibus hypochondria sublata murmurantia dolore lumborum accedente, iis alvi humectantur nisi flatus erumpant vel urinae proveniat eopia; haec sime in febribus. Quibus in urina crassa existente minutae carunculae tanquam pili pariter adveniunt, iis a renibus excernitur. Quibus in urina crassa existente furfuracea eminguntur, eorum vesica scabie laborat. Quibus sponte sanguis mingentlbus exit, eis a renibus significatur venulae ruptura. Quibus in urinis arenula subest materia, iis vesica calculo laborat ; quod si sanguis arenosus metatur grumosque et stranguriam habeat dolorque iucidat ad imum ventrem, pubem et perinaeum, paries circa vesicam laborant; quod si sanguinem aut pus meiat aut squamulas simulque gravis odor ausit vesicae exulcerationem significat. Mictio noctu copiola facta exiguam dejeorionem significat. Quibus per febres in urinis testimonia crassiorem farinam referunt morbi longitudinem significant. Quibus bibulae sunt hypostases, superne autem tenues, acutum morbum significant. Quibus urinae sunt divulsae, iis vehemens fit in corpore perturbatio. Quibus in urinis innatant bullae nephriticum morbum cumque longum fore denunciant. Quibus pluguis hypostesis et accumulata, iis nephriticos et acutos affectus significati Quibus febrium vertigines a principio sunt et pulsus capitis et urina tenuis, eis ad eriles febrem exacerbari exspectandum est; nec mirari quum caput circumferri videbitur, si in delirium prociderint. Quibus ex renibus laborantibus praedicta signa contingunt laboresque circa musculos tpinales exstiterint, si in loris sint exterioribus, abscessus exspecta foris futuros; sin in locis interioribus fuerint, dolores abscessus in interioribus fore exspectato. Si sanguinem meiat et grumos stranguriaque laboret dolorque ad perinaeum, epigastrium imumque ventrem incidat; ostendit quae circa vesicam furit partes morbo laborare. Quibus a principio urinae sunt nebulosae vel. etiam crassae purgandi sunt si cetera conferre videantur^ Quibus a principio urinae sirnt tenues, iis medicamentum ne exhibeas; at si videbitur, clysteribus utere, ita namque si curentur, profuerit. Quod futurum est in febribus ex urinis conjiciendum est. Nam si crassiores et pallidiores, meliores erunt urinae; si tenuiores et nigriores, erunt deteriores; falutem namque praenunciant crassiores et pallidiores. Hunc Hippocratis locum calenus hoc modo interpretatur. Manifesto nunc crassiores tenuibus comparans dixit; haud secundum naturam se habentibus tenues sane ac nigrae pessimae sunt; a fotis namque tenuibus incoctus significatur morbus, accurate namque tenuis aquata est, sicut et alba. At si mutationes habeat, temporis diuturnitatem significat; morboque necessitatem commutandi inaequalitatem in deteriorem et meliorem, Ex fabrilibus, inquit Hippocrates, praecipue morbis urinarum significatio colligitur utilissima.

Cap. II. Sed quoniam quidquid est praeter naturam ab eo quod secundum naturam est invenitur, a naturalibus exordiamur. Urina igitur in sanitate bonoque nabitu constitutis hominibus optima est quae subrufa aut subflava, rassitie mediocris quaeque colorem non. mutat; quumque emicta fuerit, laevem et aluam et aequalem perpetuo servat bypostasin juxta bibentis rationem. In foeminis naturalis urina colore albior fiat quam in viris necesse est majoremque habeat hype sussin. At. infantium crassa est tdmodum hypostasis propter puerorum voracitatem inor-linatumque et intempestivum motum. Laevem autem hy-postasin vocat Hippocrates continuam- et indivulsam significare volens ; laeve siquidem opponitur aspero ; aequalem vero ut in totum semper similem mingat; nam quae manet concocta neque deinde. incommota, non utique hypolasin vel liquorem totum habet inaequalem. Si quaeramus igitur in naturali urina colerem vel. liquoris censidentiant et in ipso liquore contenta ut nebulam, sub nubeeulr suspensum et in fundo hypostasin, non dubium quin ad haec conversa urina cruditatem indicet in venis, existere.

Cap. III. Optima igitur urina in aegrotantibus est quae simillima fanorum urinae, suopallida vel subflava et albam -et laevem et aequalem habet hypostasin; at deterior suspensum habet album, laeve et aequale. Est porro incoctior- quae nebulam habet quaeque est subnubilam. In qua enim flatus est in profundo crassas et incoctus, si paucus quidem sit; extrudit reliquam materiam ut ad fusidum vasis deferatur; ipsamque dividendo. uniri non permittit. Quod si quis redundet crudus in fundo flatus, attollit ad liquoris medium hypostasin facitque id quod suspensum nominatur. Quod si flatus impendio plus fuerit crudus ad superiorem liquoris superficiem agit hypostasin, quae nebula aut nubecula nuncupatur. Quanto igitur potuerit flatus dividere nec attollere hypostasim tanto crndiorem esse urinam existima. Quod si neque hypostasiu neque suspensum neque nebulam neque nubeculam habuerit urina, sciendum est a morbificis humoribus naturam corruisse. Quod si interdum quidem habeat hypostasiu vel enaeorema vel nebulam vel nubeculam, quandoque autem non, pugnam naturae advertas morbum significat. In exquisitis namque tertianis et quotidianis nebula solum vel suspensum saepenumero ad morbi solutionem satis suit : quandoque vero bene coloratam dumtaxat esse urinam. Plerumque etiam color albus ejus quod in liquore circumfertur rudes deripit, quod hypostasiu utilem quae non sit esse opinentur, evenit siquidem ut crudus humor et albus cum urina excretus subsidat praebeatque videndam utilem hypostasiu ; quandoque etiam jecore aut renibus affectis pus cum urina excernitur et subsidendo fallit etiam minus cautum artificem; sed prius definiendum est hominem aut renis aut jecoris alteriusve. alienius partis quae per urinas felat expurgari morbo laborasse ; deinde etiam graviter olens puris particeps invenitur. At crudus humor per utiles hypostafes distinguitur ab inaequali substantia ipsius contenti; neque enim id sibi continuum manet, sed in minutas partes dispescitur tanquam arenulas; neque omnino laeve est, sicut est vera hypostasis. In bonis autem urinis primum quidem apparet nebula, deinde succedens suspensum facit; postremo residens in fundo vasis hypostasin facit, nimirum quum perfecte id concoctum fuerit. Verum in crudis humoribus statim ab initio in vasis fundum delabitur multa copia, quod et mali coloris fit totus liquor; deinde paulatim concocta et. attenuata ad medium liquoris attollitur facitque fuspenfum; quum vero valde attenuata ac concocta fuerit, subsidet in liquore et nebulam facit planeque ignaros fallit, ut existiment tuorbum in deterius lapsum esse.

Cap. IV. Si equidem urina fuerit magis biliosa et hypostasis similis, debes evacuare sive per urinas sive purgatione. Si vero billosus fuerit color, hypostasis autem alba; erit bilis eum pituita; utrumque evacuate. Si eolor fuerit biliosus et hypostafis rubra sive manifesto sive obscure vel plus fuerit; si facultas valida, mitte sanguinem ex vena; sin imbecillis sit, huic purgatio vel sola diaeta satis erit.

Cap. V. Alia quaedam omnino tenuis et pallida urina cruda quidem consistentia, cocta vero colore, huic naturae imbecillitatem ostendit; colore namque id quod erat facile concoxisse; consistentia vero quod erat difficilius, non concoxisse demonstrat. Sin autem multo tempore ejusmodi feratur urina non citra periculum poterit homo perseverare quoad morbus. fuerit concoctus, omnino enim tenuis, prava; cruditatem namque significat quatenus calorem partem tenuiorem oportuit absumere.

Quid indicat urina tenuis et fulva? Tenuis censiflenda et fulva colore. m elior est quam pallida, cruda tamen est ob eousistentiam.

Quid indicat urina rufa? Cruditatem, non mortem indicat, verum tempore ad. coctionem opus esse;est enim ex sanguine scroto qui nondum perfectam coctionem neque proprium colorem fuerit adeptus atque propterea morbum significat diuturniorem. In ipsis autem synochis febribus quae a sanguinis. copia fiunt excernitur urina rufa et crassa cum rubro sedimento ; atque clarum est urinam ejusmodi colore et liquoris consistentia et contentu crudam esse; et crudi morbi urina colore quidem rubra est, consistentia vero tenuis.

Quid indicat urina quae tenuis meitur et ab externis turbatur? Cruda quidem est propter exuberationem orassi flatus i naturam autem aggredi coctionem indicat.

Quid indicat urina crassa mictu talisque permanens? Quae talis rningit.rr et postea permanet qualis jumentorum rigere velut fermentationem crassiorum humorum et flatuuui judicat; et in his dolores capitis aut adluat aut aderunt propter eam quae in humoribus est perturbationem et halitus.

Quid indicat urina crassa micta ac postea desistens? Sedari quidem in ipsis humoribus fermentationem indicat et moderatam quantitatem attenuari et hinc secretionem incipere.

Quid indicat urina tenuis micta et talis permanens? Ejusmodi urina fumosam indicat cruditatem; natura enim coctionem si fuisset aggressa, hanc talem non secrevisset urinam. Hoc autem contingit aut propter imbecillitatem facultatis vel propter obstructionem vel quia diuturnior futurus est morbus. In quartanis enim diuturnioribus in principio ob materiae copiam et ejus pervicaciam urina pereolata tenuis meitur; tenuis etiam meitur propter obstructionem hepatis aut renum, sed ex dolore locali dignoscitur, meitur vero tenuis et alba et in febribus ardentibus magnamque phrenitidem significat imminere. Etenim et ardens febris bilis copiam indicat, non autem coloratur urina, ac manifestum est in vasis bilem ipsam non remanere sed levitate sua in cerebrum efferri, ac si nondum adsit phren itis, ipsam ferto affuturam; sin autem adsit er urina tenuis et alba metatur, in ardentissima febre mortem utique praenunciat; non enim possunt cerebri vires jam ab ardenti febre prostratae sustinere mordacitas tem et acrimoniam putrefactae bilia.

Cap. VI. Unde oleorae fiunt urinae? Solet quidem febris pvus adipem colliquare, deinde vero carnem, tandem solida etiam invadit ipsa corpora. Liquato - igitur adipe urinae excernuntur oleosae, sensim -vero liquatur pinguedo ; unde principium habet et incrementum ac vigerent. In principio igitur colliquationis olei coloris facit urinas, ut sit ambiguum aquosaene sint an oleosae. In ipso vero incremento- oleosae apparent, ut jam exquisitiorem olei videantur admixtionem habere. In ipso autem vigore et colore et consistentia veluti oleum est; atque haec pinguedo vel renum dumtaxat est vel totius corporis; ac si renum dumtaxat fuerit, confertim excernitur ejusmodi copia cum plurimi caloris sensu circa renes, sin autem totius corporis, sensim incrementum.

Cap. VII. Quid indicant ervosa sedimenta? Quum jam absumptus fuerit adeps, reliqua caro liquatur et ervosa sedimenta in urinis subsident. Sed et hae aut renum sunt aut totius corporis. Si igitur in febribus apparuerit talis urina, totius corporis affectionem indicat; sin minus, folorum renum ; et rutilis si crudae sint urinae, totius corporis est malum. Si vero concocta est urina, ervosa autem sedimenta, renum affectionem indicat.

Qui d indicant furfuracea sedimenta? Quum febris depasta fuerit pinguedinem et majorem carnis partem et in vasorum fundum irruerit, furfuracea sunt sedimenta, angustiora quidem squamosis, verum ipsis crassiora. Excernuntur nonnunquam vel ex toto corpore vel ex vesica ; at si febris adfuerit, totius corporis- vitium est; sin. minus, vesicae solius, ac si cruda fuerit urrna, totius corporis est affectio, sin autem cocta, vesicae; sed et localis dolor adest.

Quid indicant sedimenta squamola? Quum ipsae solidae partes sunt affectae, primum quidem abraduntur in superficie; atque si cum febre universum corput afficitur; sin minus, sula vesica, sunt autem quae a vesica mittuntur recta ; quae a toto corpore incocta.

Quid indicant urinarum sedimenta crassiori farinae similia? Quum febris vastorum subierit profundum et majorem latitudinem assumpserit et longitudinem amplio-. rem fiunt furfuracea sedimenta et vocantur crassiori farinae similia. Sed crirnnod.e duo significant : vel enim nimiam. sanguinis adustionem significant vel vehementem solidarum partium.colliquationem; atque si ipsam quidem sedimentum fuerit album, affectus est solidarum partium; si rubrum, ipsius sanguinis..

Quid significat urina graveolens? Putrefactionem. et naturae interitum.

Cap. VIII. Quid nigrae indicanti urinae? Hae:. omnes urinae simul et crassae sunt omnino perniciosae, raro enim vel nunquam invenietur. tenuis et nigra ; niger enim color vel propter .adustionem accidit sanguinis vel propter refrigerationem totius corporis vel propter melatt-: cholici humoris expurgationem; tres igitur hae sunt distorentiae urinarum quae crassissimam obtinent consistentiam, ac crassae inveniantur urinae nigrae necesse est. In acutis igitur morbis perniciosa ut plurimum urina nigra est, quando et. gravis odoris est et sedimentum habet nigrum;. eum enim iqui acuto morbo suerit correptus servari est impossibile, si talem minxerit urinam ; si ivero lenimentum nigrum .fuerit, pernicior est; sin vero suspensum fuerit. ni- 1 grum, minus mala; similiter ss nubem vel nubeculam. fimi- i l em habuerit, mitius est malum, nigrum enim aliquando indicat perfrigerationem, aliquando vero caliditatem, nonnunquam adustionem; atque .siquidem prius lividam minxerit, postea vero nigra fiat, frigus habet; sin autem flava praecesserit, postea vero in nigram convertatur, ab immodico calore superassata nigra saeta est. Sciendum vero est in declinatione quartanarum et melancholicae insaniae solutione crassas et nigras urinas excerni. Frequenter enim tales mejunt lienosi quum lien imbecillior apparet; nullam enim digestionem et perfectionem efficit melancholici excrementi,. .nos vero ejusmodi urinas in acutis morbis lethales- esse diximus, viris quidem et mulieribus urinae nigrae pessimae, pueris vero aquosae, minus vero perula elotae sunt nigrae his qui splenem habent imbecillum nec ex adustione; omnis autem sanguis a refrigeratione denigratus livescit, quemadmodum in aliis quibusdam; sed id ex melancholici humoris diffusione.

Cap. IX. Quemadmodum in dejectionibus, ita in urinis quoque regula fanorum usi de aegrotantium urinis indicia sumemus. Urina igitur optima est quae fanorum urinae simillima ; talis nimirum est subrufa simul et subflava, nimirum vero haec .et tenuitatem et crassitiem moderatam habet, at quum triplex sit urinar…m turbidarum differentia, vel enim tales mistae paulopost subsident vel similes manent perpetuo vel purae quidem excernuntur, deinde vero turbantur, prava quidem existit quae tertia ordine dieta est; benigna quae prima, in medio utriusque consistit secunda, summe cruda est, exacte aquosa veluti desperatae coctionis venosi generis symptoma. Quum autem celeriter. descenderit, diabetes appellatus efficitur; verum haec sane inter urinas deterrima est, succedit autem ipsi Tenuis et aquae modo alba, his vicina est aliaurina, quae multis in morbis apparet tenuis et albae admodum vicina, subpallida vero -nano sequitur, quae pallida quidem modo erit et subrufa, concoquitur autem jam quantum ad colorem ipsius attinet, tantum vero crassitie ipsam ab aquosis recessisse oportet, si probe concoqui debeat quantum etiam colore; sin autem colorem naturalem ad amussim fervens sedimentum album, laeve et aequale et copiosum reddit, exactae quidemconcoctionis nota fuerit, largius vero crudum humorem expurgari significat. Quod si urina crassa modice. sit habeatque sedimentum aliquod, non cruda jam ex toto erit, si enim sedimentum parti farinae crassiori aut laminis simile aut fursuri aut: nigrum aut lividum aut viride aut graveolens habeat, praeterquam quod hujusmodi quodque crudum est, etiam mortis periculum alias ostendit. Porro boni coloris urinae quaeque simul vel lenimentum album, laeve et aequale. repraesentent vel nebulas quasdam similes vel suspensum omnium urinarum sunt laudatissimae et praecipue quarum sedimentum exstiterit tale, deinde commendatur urina cujus suspensa ejusmodi cernuntur, tertio cujus nebulae tales apparent, ac ut uno verbo expediam quae urinis probe innatant quantoque inferius subsident tanto magis laudantur.