Ad caetera jam progrediendum ac de praeservandi ratione pauca disserenda sunt, ne qui curationem potenter consequuti sunt, eos lapidum procreatio rursum adoriatur. Quoniam autem calculo laborantium alii curati sunt, alii minime; maximi momenti est ad praecautionem cum ciborum moderatio tum probae coctiones. Satietas enim et cruditas non solum hunc exacerbant morbum, verum etiam non existente procreant. Quapropter nihil serendum assem at ur, quod renes aut vesicam calefaciat. Cavendum quoque ab eduliis est substantia duris et aegre dividuis, quae substantiam pleniorem habent; quae multum nutriunt; quae celeriter distribuuntur ante perfectionem concoctionis ; quae fluitant; quae difficile secedunt ; quae flatus pariunt; quae vias obstruunt aut aliter corporibus pertinacius adhaerescunt. Nam ventriculus talibus alimentis gravatus cruda haec jecori et renibus distribuit quodque crudum confestim expulsum est, male trajicitur atque cum tumultu semel atque iterum ad renes traductum in calculos concrescit ob diuturnam renis percussionem. Vinum autem sit tenue admodum et album, non valde vetustum; dulcia vina et nigra calculosis sunt inepta. Aqua vero in universa victus ratione purissima sit oportet et expurgata. Nam fluviales palustres et omnes stagnantes aquae et quae segniter fluunt, quod non expurgentur lapides procreare queunt. At ut concise loquar, victus omnis frigidioribus temperamento et carnosis esto valde extenuans; calidioribus et gracilibus inter extenuantia et crassescere facientia medius. Ab aliorum omnium satietate cavere oportet ac potissimum dulcium et crustaceorum alimentorum et crassiorum et lentorum et adsposorum. Undecunque adversissima existimanda est cruditas, in quam siquis inciderit, is somno diutius aut quieti prorsus indulgeat et hypochondria propriis manibus calefaciat, donec probe cocta sint omnia et infra subsidant. In temperatis locis et puro aere sint consuetudines quibus horae sunt integrae; irae promoveant tur, deambulationes et exercitationes ad aegrotantis naturam commoderatae sint, desidia namque noxia. Alvum liberam habere perpetuo oportet nisi quid aliud obsistat, quum enim haec probe excernit libere profluent urinae. Unctionibus autem si uti oporteat et quum oportet, sint quae partes ab affectu tueri queant, ut sint phoenigmi, diopaces et sinapismi. Aquarum etiam sponte natarum usus prodest, si nihil prohibeat. Accurate vero perpendenti, quum tulerit tempus, opportune vena secanda est si sanguis exuberare videatur, qui namque exuberat, eum nisi vacuaverit in partem imbecilliorem omnino confluet. Sed purgationibus uti necessarium est in iis, qui pravis scatent humoribus. Qui aliquantulum inordinate degunt humoremque crudum in superiori ventriculo multum colligunt, ii frequenter a coena evoment, nisi quid ipsis obstiterit. Post adhibitam universo corpori providentiam per locos communes offerenda sunt medicamenta quae renes expurgen t, ut aperientia quae urinas crassissimas, lentas, foetidas et copiosas a venis, renibus, ureteribus et vesica educunt, ut sunt radicis cardui decoctum et alia praedicta. Saepenumero etiam usui sunt quae urinas movent. Haec itaque communiter ad memoriam cunctis hominibus neque ad perfectam doctrinam exposita sunt. Sed tibi gratia est habenda, quoniam propter te sunt omnia tradita. Quum autem mihi non sit satis, ex solo affectu perfectam et accuratam curationem assequutum fuisse, sed nos praeterea aliis genere similibus indigere, eorum iterum metuinisse oportet. Variatur enim curatio pro diversis causis, aetatibus, regionibus, anni tempestatibus habitibusque et dispositionibus, moribus, consuetudinibus, temperamentis, sensus facilitate et difficultate, partium permutationibus, posituris et quibusdam caeteris. Quamobrem optimum medicum accurate id nosse oportet, quod secundum naturam est. Qui namque quod secundum naturam est exquisite novit, quod praeter naturam est celeriter agnoscet. Quum autem non solum praedictae causae curationem variant, verum etiam peculiares naturae, propter quas medicamenta ut plurimum probata haud congruunt; plerumque enim sunt irrita. Cujus rei gratia observare oportet, quae nisi curationi obtemperent ob naturae proprietatem vel affectus apparatum vel aliud quidpiam, his relictis ad alia plane utilia transire necessarium est. ldque non solum in medicamentis, verum etiam aliis omnibus cum auxiliis tum vivendi institutis faciendum est. Verum commemoratas prius proprietates et alia quae narrata non sunt, non omnes qui ad artem accedunt, etiamsi caeteris argutiores sint, sed qui perpetuo laborantibus assident naturacque motus explorant, assequuntur. Quod si ob abditam et propriam facultatem artificialem conjecturam medicamenta saliant, oportet propter rei prementis vehementiam ad veterum abdita et a tota substantia agentia descendere, quae experimento et irrationali exercitatione comperta sunt, ut passer troglodytes, leporina pellis eremala, sanguis hircinus et alia infinita tam simplicia quam composita medicamenta; quorum multa abominanda sunt, quae exercitatio irrationalis invenit vel natura vel fortuna vel ex tempore vel imitatione vel in somnio vel oraculis vel traditione vel aliis quibusdam ex quibus empirice constat. Quum autem abdita haec omnia apud nos sint, in his non magnopere fidendum est, quod utilitatis eorum ratio ignoretur. Quod si ob quandam necessitatem his utamur, his abutendum non est, ne quemadmodum abdita facultate nos juvarunt, abdita quoque laedant. Qui autem evasurus est medicus, eum ratione agere oportet et in iis, quae manifeste agunt, qualitatibus, facultatibus et actionibus gloriose versari et fiduciam ponere; quemadmodum et nosse methodi facultatem calidi, frigidi, sicci, humidi; acerborum quoque, austerorum, acinorum, dulcium, fassorum, amarorum, acrium, qualitatis expertium; nec non quem effectum praestent quae crassarum sunt partium, quae tenuium^ quae aperiunt, quae attrahunt, quae emplastica sunt et alia sigillatim. Quoniam vero utplurimum contesentium lapides medicamentorum materia manifesta ac definita est, hac uti magis oportet, quam quorum facultas est abdita ; veluti damasonio, petroselino, polytricho et his facultate similibus; sed et quae tepidam habent facultatem specie haud improbanda. Atque haec quum multoties fuerint irrita, decet etiam nos Christianos ad maxima quae apud nos sunt vere arcana confugere. His enim ego credo et confiteor non solum corporis affectus et de quibus omnes medici desperarint, fugari; verum etiam animi pathemata penitus exstirpari. Reliquum sermonem ad te peculiariter tanquam bypothesin convertemus.

Quum multa sint, quae sanitatem tuentur instaurantque, ab alimento necessario exordiendum est; nam aliis auxiliis quocunque tempore non utimur, sed citra alimentum neque sani neque aegrotantes vivere plane non possumus. Quoniam vero unica tutior est et compendiosissima via ad affectus propulsationem victus ratio, aliorum medicamentorum abusus et permutatio multis, ut plerumque conspexi, morbos invexerunt. Quum itaque calidius et humidius temperamentum sortitus sis, sol animae meae, et aetatem puerilem, vires imbecillas ; habitum gracilem, dispositionem raram, praetereaque exquisitum sensum, tibi ob temperamentum, aetatem, habitum et dispositionem qualitate simflia tum alimenta tum poculenta et quaecunque possis concoquere, assumenda sunt; sed ea ob virium illibecillitatem pauca et saepe ; pauca quidem ob imbecillitatem, bajulo namque per onus idoneumque esse decet; saepe vero ob urgentem usum, Athletis enim, viatoribus, militibus et quibuscunque valida exercitia obeuntibus et citra laesionem valentibus non conceditur eligere tum cibaria, tum pocula, quae afferenda sunt ; his enim uti necesse est, quae suppetunt. At bi non tantum ita debent vivere; verum etiam qui urbanis negotiis impliciti sunt, aut vitam ducunt laboriosam, peristaticam vocatam. Quoniam vero hodie res tuas quietus agis, hieme comedes plurima; plurima dico non pro tuis viribus, sed pro reliquatum anni tempestatum ratione. Id et Hippocrates nostrae artis princeps imperat: aestate et autumno cibos gravissime ferunt, hieme facillime, vere minus. ldem rursus in alio ait: ventres hieme et vere calidissimi natura sunt et somni longissimi. In his itaque tempestatibus plura alimenta exhibenda sunt; etenim calor innatus multus est, ideo pleniori alimento indigent. Indicio sunt aetates et athletae. Bibendum quoque paucissimum pro caeterarum anni tempestatum ratione. Sitque potus vinum album et tenue neque admodum vetus. Opsonia eo tempore ut plurimum cocta sunt. Oleribus et Ieguminibus parce utendum. Haec autem frequentius calida et sicca nos propter temperamentum et aetatem accipienda sunt, sed propter tempestatis ametriam. Succedente vere potus uberior dilatiorque paulatim admittendus et esculenta molliora et pauciora. Opsonia quoque ex astis in elixa commutanda. Olera etiam consequenti serie usarpanda. Verum ad horum translationem non universe, sed particulatim te accedere oportet, ne ex universa ac subita mutatione laesionem iubeas, ut loquitur Hippocrates: confartim et repente vacuare vel implere vel calefacere vel refrigerare vel utcunque aliter corpus movere, periculosum; nam omne nimium naturae inimicum est; verum quod paulatim fit, securum est, cum alias, tum maxime siquis ab alio ad aliud transierit. Uberiorem dico et aquosiorem potum, non plurimum neque aquosissimus Plurimum enim et aquosissimum aestate prout impero bibatur, quod tempus hiemi contrarium est. Ver autem ut inter haec duo extrema medium est, ita mediam quoque vivendi rationem requirit. Haec autem vivendi ratio tibi conducit, non ob anni tempus solum, sed ob tuum etiam temperamentum atque aetatem. Haecque verno tempore vivendi ratio tibi servanda est; ceteris autem anni tempestatibus paulo diversa, non propter aetatem tuam et temperamentum solum, sed et tempestatum anni intemperiem. Quemadmodum vero tempestatum differentiae differentem victus rationem indicant, ita et corporis habitus. Carnosi siquidem et molles frigidique et humidi ut plurimum siccius alimentum postulant; qui contrario modo se habent contrarium. Tibi vero, quod utcunque medio sis et pridie temperato habitu, majori plerumque tempore victus rutio temperata sequenda est. Quae namque secundum naturam sunt, utplurimum similibus indigent; quae praeter naturam, contrariis. Nam puerorum temperamentum calidum est et humidum, quum nequeat incrementum et centormalio alio in temperamento fieri quam puerili. Ob id igitur similia te oportet et copiosa alimenta usurpare, quo multa et varia concoquere assuescas. Ita enim natura ventrem et jecur ampla et capacia efformabit et alias partes. Quod si plus humiditatis habeas quam pro saltitate tuenda deceat, non tamen ut ceteri siccari debes. Nam incremento adversatur siccitas. Hujus rei gratia tibi vitanda sunt quaecunque exsiccant, calefaciunt et extenuant; ut haec innoxie tua propria natura ferat. Senes aubem propter partium duritiem frigidi sunt et sicci; propte r excrementa frigidi et humidi. Itaque ipsi partium quidem solidarum frigiditate contrariorum contraria postulabunt, in cibariis, poculentis et reliquis; evacuationem veri I pro vicissitudine commodam propter eadem excrementa. In his paucum nutrimentum desideratur ob virium imbecillitatem, ut Hippocrates tradidit. Qui cresum It plurimum habent calorem innatum, plurimo igitur alimento indigent, alioqui corpus absumitur; senibus autent parum innati caloris inest, paucis sane propterea son litibus ^indigent. Et ipse rursus: senes facillime jejunutu ferunt. Panes disserunt materia, fermentatione et ratione coquendi. Eorum primus siligineus nominatur; secundus similagineus, tertius cibarius seu comportatus, quartus furfuraceus. Ego vero eorum noxas et effectus docebo. Inter eos omnes plurimi est alimenti siligineus, qui et diutissime in corpore moratur et efficacissimus est. Inter omnes secundum ordinem obtinet similagineus. His inferior est medius comportatus. Omnium imbecillimus furfuraceus est. Tu autem unicum mihi caput quum sanitate frueris, siligineo utitor; quum dolor nephriticus te infestat, ^quod nolim, in morbo ab hoc abstine; et si te moveat edendi desiderium, furfuraceis mediisque citra Iaesionem utere: nam id genus utilius tibi est, nisi quid prohibeat, quod pauci sit nutrimenti et in ventre facit excrementa, quibus ad excretionem descendit expeditius. Nam detergentis facultatis ut furfur est particeps, quamobrem celerius deicietur intestinis ad excretionem irritatis. Alvum namque solutam habere perpetuo bonum est. Quum enim perbene is subducitur, urinae puriores reddi queunt. Panes reliqui siligineus et similagineus contrario modo alvum sistunt, ejus excretionem retardant et hepatis et renum obstructiones moliuntur, etiamsi multum nutriant magisque roborent. Ex volucribus inter attenuantia et incrassa facientia laudantur. Sunt autem haec perdices, attagenes, galli, gallinae, columbi et phasianorum animalium multitudo et passerum et ante alias quae torritae vocantur; naturalem enim efficaciam sortiuntur. E terrestribus optimi succi est caro suissa et omnium maxitne hominibus familiaris, maxime nutritis proindeque maxime roborans, sed lentum quid habet et crasso m, quum autem haec in eduliis copiosior est et jecur et renes obstruit atque longioribus propterea intervallis ab ea abstinendum. Parvorum autem porculorum carnibus si parum et assidue utaris, nihil oblaedent. Cervina quoque caro vitanda ut dura aut cocto difficilis et melancholica. Ovilla quoque ex intervallis, quod magis excrementosa sit et mali succi. Agnorum vero hoedorumque carnibus quoties volueris, uteris. Ex aquatilibus animalibus qui pisces saxatiles vocantur, ipsi tibi obtati erunt utiles. Hi vero sicut gobii, muli, cartilaginei et ceteri qui boni succi sunt. Ad haec pelagiorum quidam et qui mollem testam habent, gammari, p ag uri, cancri, carabi, carabides et quibus dura testa est. De fructibus quid dicendum est? Neque enim ceu alimentum ipsorum plerique nobis idonei sunt; sed tanquam medicamenta quae stomachum et ventriculum corroborent assumuntur. De cibariis haectenushactenus. De potu autem jam nunc disserendum, atque in primis de vino. Ceteri namque liquores vel nihil ad nutritionem conserunt vel etiam nutritioni plerumque adversantur. Solum autem vinum nutrire potest, quoniam inter omnia liquida plurimam habet cum nostris corporibus familiaritatem. Habent enim aliquam cum oleum tum mel, sed non tantam, quantam Vinum. At differentiis discernitur; hujus prima est in colore, secunda in gustandi qualitate; tertia in consistentia; quarta in odore; quinta in viribus; sed de his sigillatim disserere supervacaneum est; dicendumque est quale vinum tibi peculiariter magis conducat. Aliud enim aliis vinum confert; idemque rursus alteri minime. Tibi vero conducit tenue et album, quodque pauxillum aquae ferat. Nam ejusmodi vinum facile distribuitur et humores, qui nobis insunt, attenuat et per urinas excernit et vires corroborat. Reliqua vina tibi sic inutilia, quemadmodum aliis utilia sunt.

De aqua vero pauca sermonibus consectari decet ; ea namque et fanis et aegrotantibus commune solatium et maxime necessaria est, quod et mundi et singularium elemediorum, ex quibus universis tota nostri corporis constitutio conflata est, hoc unum sit; quamobrem de ea non otiose a nobis disseretur. Aqua purissima tribus sensibus judicatur, gustu, visu, olfactu. Gustu, si nullam sibi asciverit qualitatem, sed plane qualitatis expers apparuerit. Visu, si pura et sincera vel exquisite limpida. Olfactu, si nihil ipsi eorum insit, quae vitiosis aquis adsunt. Hae namque acoris vel putredinis vel acrimoniae vel salsedinis aut cujusvis alterius vitii abditi sunt participes. Tibi vero aqua in omni victus ratione purissima sit oportet, desoecata, levis et fontana. Haec autem et frigida sua ipsius natura est; et sane si celeriter hypochondria permeet, alteram nullum salubriorem quaeras. Et quemadmodum vino, cibis, exercitiis, vigiliis, somno pro aetatum et temperamentorum diversitate aliis atque aliis, sic etiam eadem aqua frui nequaquam decet. Imo quae nunc optima prodita est, ea citra periculum uti poteris et puer et adolescens et senex. et quacunque natura sis praeditus. Quia vero aqua una altera frigidior reperitur, propterea non omnibus indifferenter uti potu confert: verum supra modum calidis, pinguibus et carnosis sive naturali temperamento sive ascitilio et his qui se vehementer exercent, quique consueverunt, innoxium est frigidam bibere. Quod si aliter se habeant, frigidi minus bibant. Qui vero juvenili sunt aetate et in rebus civilibus versantur, ita ut et exerceri ordinate et victitare nequeant, fontanam relicta nive sumant. Haec namque nix etiamsi iuvenilia corpora mox laedere non videatur, noxa videlicet, quae paulatim increscit non percepta, procedente tamen tempore quitur aetas declinat, vix sanabiles aut incurabiles plane morbos invehere solet in nervis et articulis et visceribus. Atque affectum subit pars illa corporis, quae natura est imbecillima. Quamobrem tibi fontanis aquis utendum est usque defaecatis, eammque copia quam vini uberior assumenda. Atque de aqua paucis hactenus. Tempus mihi nunc est de exercitiis reliquam habere orationem. Enimvero corpus vehementius exercete non oportet, quoad vires prostratae sint ; neque certe imperfectum etiamnum inire exercitium, quod paries discutere nequeat, sed cujusque viribus consonum esse. Quippe vehementia relatione ad aliquid est; ita ut motio eadem alteri sit exercitatio, alteri non exercitatio. Utile vero est unicuique consuetum eligere, neque pugilum aut cursorum aut luctatorum exercitium subire. Ab exercitatione vero tria in primis commoda proveniunt. Nam organorum duritiem dum sese mutuo affricant, innati caloris incrementum concitationemque spiritus motum efficit. Quae tria universae utilitates aliae sigillatim sequuntur, quae per ea corporibus oboriuntur. organorum namque duritiem sequitur ipsorum dyspathia et ad actiones obeundas robur. Incrementum caloris sequitur robusta alimentorum distribuendorum attractio, promtior alteratis, commodior nutritio et excrementorum fusio, qua fusione stolida corpora mollescere contingit; liquida vero attenuari et discuti et patentes meatus fieri. Ex valido spiritus motu expurgari meatus necesse est et evacuari excrementa^ Quum autem. haec efficiant exercitia, utendi tempus invenire difficile non est. Quod enim alimenti..distributiones adjuect crudorum et incoctorum tum ciborum tum humorum multitudinem vel in ventre. vel mesaraicis. venis vel- hepate vel reliquis vasis retineri non oportet, quia periculum. ..esset ne ipsi ecncocti fierent utiles, ad omnes animalis partes effunderentur. Et quia meatus expurgant et excrementa vacuant, opportunius est ante cibum exercitia usurpare. Impura enim corpora, inquit Hippocrates, quo plus nutrireris, eo magis- laeseris. Quare ex enarratis clarum est hoc exercitationum tempus esse optimum. Praecipue vero cura adhibenda est in quocunque exercitio, ut in salubri loco et puro aere perficiatur. Haec itaque de exercitiis fusticiant. Balneis autem utendum crebris, temperatis et concisis non propter morbum; sed quod haec ad iucrementum, nutritionem conformationemque concurrant. At optimum balneorum tempus habetur, quum hesternum alimentum. integre confectum est et subivit et alterius alimenti sumendi obsidet opportunitas, quumque in jecore et venis peraeque concoctio facta fuerit. Haec sciet qui tibi assidet tuique perpetuo curam gerit medicus, nituirum perfectam alvi coctionem ex dejectionibus, jecoris et venarum ex naturalibus urinis; proinde non a cibo te balneum inire oportet, ne renum et jecoris obstructio oboriatur. A balneo etiam quamprimum .vini assumptio vitanda est; caput enim tentatvinum; aqua temperata prius haurienda est. Igitur nem frigidae aquae, non vini, noni sythi vel alterius sicerae potio citra laesionem est. Laedant namque manifeste ipsa ventriculum, jecur et nervos, si non temperie, tactu saltem. Profuerit quoque. tibi non statim ubi a somno surrexeris lavare, sed prius uti rnotione quadam, interdum etiam mediocri exercitio licet. Moderata namque exercitia et alterna, tuae naturae utilia, concoctionem, sanguificationem et nutritionem meliorem conficiunt, ob idque ad bonam educationem et ad virium robur et ad perfectam tertiae concoetionis actionem conferunt. De his quoque haec sufficiant.

Quod si derepente tibi neptuniis oboriatur, nuper pastus et nauseas percipias, omnia evome aut natura aut ante provocatus; prout tuo medico rideatur atque somno teipsum committe. Quod si duriora in alvo excrementa et diuturna esse suspiceris, haec nisi quid prohibeat, clystere vacuatus. Si intolerabili dolore crucieris, in calidam te projice. Ne tamen ipsa, ut paulo ante diximus, abutare. .Nam calidae perfusio dolores quodammodo mitigat quidem, sed vires nostras exsolvit ^quibus morbi causa et quidquid inutile est propulsatur. Post vomitus et clysteres fomentis et cataplasmatis partes affectae naturae congruis medicamentis levare oportet. At si infixus reni lapis sit, acetum, saccharum, acetum scilliticum et quae absolute lapides conterunt, assumenda fiunt, quale est decoctum radicis graminis, damasonii, adianti, trichomaues et similium. Quae si nihil proficiant, lapidibus destruentibus utere, ut sunt regiorum asparagorum radices, bdellium Arabiae, altheae fiemen, lithospermum, betonica, faxifragum, pulegium, capparis Aegyptiae radix, ficuum domesticarum semina et his consimilia. Quod si etiam haec eodem modo sint irrita, potenter lapides frangentibus utor; potenter autem frangit .lapidem Iapis ludamus, .et. si fixus in rene sit calculus, masculo utor ; si in vesica et ob magnitudinem non excernatur, foemineum usurna; nam masculus calculum in renibus conterit, semineus in vesica. Vitrum ustum, lapis Cappadox et paliuri semen; atque. haec violentius calculos frangunt. Si crassius humor insit corpori et urinarum crassarum evacuatione sit opus, crassas urinas ducunt cardui radices, rubia et similia. quod si frequentes urinas ducere fuerit opus, frequenter urinas movent acorus, pastinaca, asserum, ammi et similia. Si natura quodammodo in urinarum refusione pigra fuerit, naturam excitabunt scordium, chamaedaphne, bryoniae cauliculi et quae his paria sunt facultatibus. Diuretica vehementiorem facultatem lapidibus abdicandam habent. Quod si diureticorum temperamentum acre sit ob idque calidum et siccum, praeterea quoque sunt facultatis cogentis et secernentis collectam ferositatem. Sed quae ignitas constitutiones in se non habent, idonea sunt; nam incidunt opportune et minimum calorem obtinent. Calor enim exsiccando calculosam concretionem absumit, non incidit, non dividit. Quae vero minus calida cum hoc quod incidendi facultate polleant, meliora sunt, qualia quae praedicta sunt. Quae vero urinam cient, calida futuat sicca atque acria ; quamobrem secernunt quidem scrotum sanguinem, sed hujus crassamentum cogunt; proindeque calculosis non idonea. Haec tamen si tanquam ductoribus et vectoribus usu quandoque fuerimus, juvant. At post calculi excretionem idoneis medicamentis contemperantis bus utere ob viae a calculo inductam rosionem, asperitatem et fervorem; magisque, si magnus et angulosus is exstiterit. Postquam vero corpus ante commemoratis contemperantibus maxime attemperatum fuerit, praeservantibus remediis tum internis tuor externis uteris. Sed haec non tantum ut remediorum fumosam asciscunt; imo quoties praescrvationi studueris, idoneis et conferentibus tam cibis quam potibus et quae concoquere valeas utitor. Ex his enim naturae tuae congruis alimentis, potibus, balneis exercitiis et similibus vires roborantur, quemadmodum et ex contrariis dejiriuntur. ob virium autem robur similium usus desideratur. His enim roboratis quidquid morbum creat ac noxium est, profligatur. Haec autem pauca non ad institutionem, sed ad brevem recordationem tuus ego tervus offero. Perfectam enim omnium traditionem vetustissimi sapientes docuerunt et exposuerunt. Qui medicus tibi praeest tuique perpetuo curam gerit, meus contervus et haec et veterum scripta et tuae naturae congrua me magis et aliis pro viribus humanis contequutus est, quibus edoctus est et ob accuratam naturae tuae cognitionem consequi poterit. Quare te huic soli committe. Nam ita te sedulo curat, deo teste, ac si quis alius. Nam qui norit praecipue quod secundum naturam est, celerius caetera noverit, etiam quae praeter naturam sunt. Mihi erat animus logica paucis scribere, sed in aliud tempus reservanda sunt. Non enim haec hujusce temporis sunt; cujusmodi sunt; quinam calculosi curari possint, quique minime. Et an calculus causa, an morbus, an symptoma. Et si causa sit, an evidens, an antecedens, an conjuncta, an similarium aut organicorum aut communium. Si morbus, an similaris sit, an organicus, an communis. Si symptoma, an actio laesa, an excreta aut retenta. Si affectus sit aliquis, an utrumque illi sic acciderit, ut et causa sit et morbus et symptoma.