Ταῦτ’ οὖν, ὅσα καθ’ αὑτὰ δύναμιν
ἔχει βλάβης τινὸς ἢ ὠφελείας, ὁ τῆς ὑγιείας προνοούμενος
ἐπισκοπεῖται. πῶς καὶ τίνα τρόπον; ἐπειδὰν
μὲν ἱκανῶς ἤδη τὸ σῶμα κενώσεως ἔχῃ καὶ κίνδυνος ἥκῃ
βλάβης αἰσθητῆς, τρέφεσθαι κελεύων, ἐπειδὰν δὲ ξηραίνηται
μᾶλλον | τοῦ μετρίου καὶ κίνδυνος ᾖ κἀντεῦθεν
ἤδη βλαβῆναι, πίνειν ἀξιῶν· οὕτω δὲ καὶ γυμνάζων
μέν, ἐπειδὰν ῥῶσαι μὲν βούληται τὴν διοικοῦσαν
ἡμᾶς δύναμιν, ἐκκαθῆραι δὲ τοὺς κατὰ λεπτὸν πόρους,
ἡσυχάζειν δὲ προστάττων, ἐπειδὰν ἤτοι κάμνειν πρὸς
τῶν γυμνασίων αἴσθηται ἢ διαφορεῖσθαι τὸ σῶμα
πέρα τοῦ προσήκοντος, ἀλλὰ καὶ τὴν γαστέρα λαπάττων
μέν, ἢν ἴσχηται, κατέχων δέ, ἢν ἐκταράττηται,
καὶ τἆλλα δὴ πάντα κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἕκαστα
πραγματευόμενος, ἐν κεφαλαίῳ τῷδε προσέχων τὸν
νοῦν, ἐπειδὰν μὲν ἀκριβῶς ὑγιεινῶς ἔχῃ τὸ σῶμα, μηδὲν 3.57
νεωτερίζειν, ἐπειδὰν δὲ κατά τι τῆς ἀκριβοῦς ἐξιστῆται
συμμετρίας, εὐθὺς ἀντεισάγειν τὸ λεῖπον, πρὶν μεγάλην
γενέσθαι τὴν εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐκτροπήν, ὥσπερ ἂν
εἰ τὰς κρόκας ἐκρεούσας ἱματίου τινὸς οὐχ ἅμα πάσας
οὐδ’ ἀθρόας ἀλλὰ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν μίαν ὁ τοῦτ’
ἔργον πεποιημένος ἰῷτο παρεδρεύων, ὡς λανθάνειν
τοὺς πολλοὺς τὴν ἐπανόρθωσιν ὑπὸ σμικρότητος. τοιοῦτον
γάρ τινα χρὴ καὶ τὸν τοῖς ὑγιαίνουσιν ἐφεστῶτα
τεχνίτην εἶναι σμικρᾶς | διαφθορᾶς καὶ βλάβης αἰσθητικόν
θ’ ἅμα καὶ ἐπανορθωτικόν. εἰ δέ γ’ ἀπαθὲς
ἔμενε πάντη τὸ σῶμα καὶ τοιοῦτον, οἷονπερ ὁ ποιήσας
αὐτὸ τεχνίτης ἀπέλιπεν, οὐκ ἂν ἐδεῖτο τοῦ διὰ παντὸς
ἐπανορθουμένου. νυνὶ δ’ ἐπειδὴ διαρρεῖ τε καὶ φθείρεται,
δεῖταί τινος ἐπιστάτου παρεδρεύοντος, ὃς καὶ
γνωριεῖ τὸ κενούμενον ὁποῖόν τ’ ἐστὶ καὶ ὁπόσον ἰάσεταί
τε παραχρῆμα τοιοῦτόν τε καὶ τοσοῦτον ἕτερον
ἀντεισάγων. ἀπορρεῖ τὸ κατὰ φύσιν ὑγρόν· ἐπάρδειν
χρὴ τὴν ἴσην ὑγρότητα πόμα παρέχοντα. διαφορεῖται
τὸ θερμόν· ἀντεισάγειν χρὴ τοσοῦτον ἕτερον. ἐκκενοῦται
τὸ ξηρόν· ἤδη καιρὸς τρέφειν· ἑνὶ λόγῳ τὸ διαφορούμενον
καὶ ἀπολλύμενον ἐπανορθοῦσθαι κατὰ
βραχὺ πρὸ τοῦ τοῖς πολλοῖς γενέσθαι κατάφωρον.
